Վիքիդարան hywikisource https://hy.wikisource.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D5%BE%D5%B8%D6%80_%D5%A7%D5%BB MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Մեդիա Սպասարկող Քննարկում Մասնակից Մասնակցի քննարկում Վիքիդարան Վիքիդարանի քննարկում Պատկեր Պատկերի քննարկում MediaWiki MediaWiki քննարկում Կաղապար Կաղապարի քննարկում Օգնություն Օգնության քննարկում Կատեգորիա Կատեգորիայի քննարկում Հեղինակ Հեղինակի քննարկում Պորտալ Պորտալի քննարկում Էջ Էջի քննարկում Ինդեքս Ինդեքսի քննարկում TimedText TimedText talk Մոդուլ Մոդուլի քննարկում Event Event talk 0 42560 397534 343238 2026-10-05T12:32:08Z Lilitik22 1072 397534 wikitext text/x-wiki <pages index="Մշակ, 1873, համար 1.djvu" from=1 to=1 onlysection="HEADER"/> {{Բովանդակություն|title=Հոդվածներ| # [[Հեղինակ:Մշակ/1873/1/Բովանդակություն|''Բովանդակություն'']] # [[Ինչ ենք արել և ինչ պէտքէ անենք]]։ # [[Մշակ/1873/1/Բանասիրական․ մատենագրութիւն|Մատենագրութիւն]] # ''Ներքին տեսութիւն'' ## [[Մշակ/1873/1/Թարգմանական գրվածները բեմի վրա|Թարգմանական գրվածները բեմի վրա]] ## [[Մշակ/1873/1/Նամակ Ս․ Պետերբուրգից|Նամակ Ս․ Պետերբուրգից]] ## [[Մշակ/1873/1/Նամակ Ագուլիսից|Նամակ Ագուլիսից]] ## [[Մշակ/1873/1/Նամակ Ղզլարից|Նամակ Ղզլարից]] ## [[Մշակ/1873/1/Ներքին լուրեր|Ներքին լուրեր]] # ''Արտաքին տեսութիւն'' ## [[Մշակ/1873/1/Ֆրանսիա|Ֆրանսիա]] ## [[Մշակ/1873/1/Գերմանիա|Գերմանիա]] # [[Մշակ/1873/1/Խառն լուրեր|Խառն լուրեր]] # [[Մշակ/1873/1/Խմբագրութեան պատասխաններ|Խմբագրութեան պատասխաններ]] # ''Առևտրական'' ## [[Մշակ/1873/1/Թիֆլիզի վաճառանոց|Թիֆլիզի վաճառանոց]] ## [[Մշակ/1873/1/Պետերբուրգի վաճառանոց|Պետերբուրգի վաճառանոց]] ## [[Մշակ/1873/1/Մօսկվայի վաճառանոց|Մօսկվայի վաճառանոց]] #[[Մշակ/1873/1/Յայտարարութիւններ|Յայտարարութիւններ]] }} [[Կատեգորիա:Մշակ]] 6685ref0w75zuuui4xmxtpd4l460mhe 104 76514 397536 226789 2026-10-06T07:49:27Z ~2026-53708-08 14188 397536 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hayk-grigoryan-1999" /></noinclude>նշաններ, որոնք նվիրվում էին բարձրաստիճան անձերին վառ պարսկերեն՝ bar, որ գուցե ծագել է պահլավերեն var-ից և նշանակում է դրոշակ» Հայերենի մեջ այս բառը նշանակում է քող (Նարեկացու գանձերի մեշ՝ «Գոհար վարդըն վառ առեալ ի վեհիք վարսիցն արփենիք») և ապա դրոշակ։ Այս վերջին նշանակությամբ պահպանվել է «խաչ-վառ» բառի մեջ, որ նշանակում է խաչակիր կամ խաչի դրոշակ։ Զարմանդուխտին նվիրված էր թագավորական դրոշակ։ Գարգմանակ գործ է ածել միայն Փավստոսն այստեղ։ Ծագումն ու ճիշտ նշանակությունը հայտնի չեն։ Բառարանները բացատրում են իբրև զարդ խույրի կամ սաղավարտի վրա։ Ուրիշները բացատրում են իբրև մի տեսակ գլխանոց կամ սաղավարտ։ Բնագրից այնպես է հասկացվում, թե գարգմանակը ոսկուց ու արծաթից շինված արծիվ էր, որ գլխի (սաղավարտի) վրա կրում էին իբրև գլխի պատիվ: Պատիվ, որ բացի ընդհանուր նշանակությունից, նշանակում է նաև զարդ՝ մարմնի կամ զգեստի վրա կրելու, որ զանազան տեսակ էր լինում և շնորհվում էր թագավորից այս կամ այն անձին ի նշան գոհունակության կամ իբրև վարձատրություն նրա ծառայության։ Պատվի մի քանի տեսակները հիշում են Խորենացին (տե՛ս նրա Պատմության աշխարհարար թարգմանության ծանոթ. 120) և Եղիշեն։ Փավստոսը հիշում է երկու նոր պատիվ, այն է՝ Աշխարավանդ հանգույց գլխի վրա՝ արծվի ետևից կրելու: «Հանգույց» բառի նշանակությունը հայտնի է. նույնն է նշանակում և «աշխարավանդ» բառի վերջին վանկը՝ վանդ, որ պարսկերեն է՝ band, և նշանակում է հանգույց, կապ (ֆրանսերեն՝ bande, ռուսերեն՝ бант): Բայց «աշխարավանդ» բառի կազմությունը և նշանակությունը պարզ չեն: Համարում են, թե դա մի ժապավեն է եղել, որ գլխի ետևը բանտի նման կապում էին և երկու ծայրերը կախ գցում, նման այն բանդին, որ երևում է Տիգրան Մեծի դրամի վրա։ Տե՛ս և Արմ. բառ.: Ապիզակ, կրծքի զարդ, որ նույնպես միայն Փավստոսն է գործածել այստեղ։ Ծագումը և ճիշտ նշանակությունը հայտնի չեն։ Թիրյաքյանը համարում է ծագած պարսկերեն 3W6Z3 բառից, որ նշանակում է գինդ, օղ, բայց Աճառյանը չի ընդունում։ Տե՛ս Արմ. բառ,։ 192. (Եր. 284). Բնագիրն այստեղ երկդիմի է։ Տպագրված է. «Կարգեցին... հարկս՝ տալ ընձայս և պատարագս», հասկացվում է այս մտքով, թե սահմանեցին ընծաներ ու նվերներ տալ եբրև հարկ (կամ հարկի փոխարեն)։ Բայց կարող է և այլ կերպ հասկացվել՝ «Կարգեցին... հարկս տալ, ընձայս և պատարագս», այսինքն՝ սահմանեցին տալ հարկեր, ընծաներ և նվերներ։ 193. (Եր, 284). Բնագիրն ունի. «Հասս և կօշիկս և զպիտոյս ռոճկացն»։ «Կօշիկք» բառը Փավստոսը գործ է ածում և հետո մի անգամ (Զ. ը). «Այս ինձ կաշիկք լիցին», որտեղ «կոշիկը» պարզապես նշանակում է վարձ, սակայն ներկա տեղում վարձ նշանակությունը չի հարմարվում, ուստի մենք թարգմանեցինք՝ ռոճիկ, իսկ բնագիր «պիտոյք ռոճկաց» նշա-<noinclude></noinclude> gk27prsghqfolvjtmnovkchdhy10ft4 0 151945 397535 2026-10-05T13:59:03Z Lilitik22 1072 Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=Ֆրանսիա |section = |previous = |next = |notes = |author =Մշակ}} <div style="width: 35em; text-align:justify; text-indent:1.5em; margin-left:3em"> {{Կենտրոն|'''ՖՐԱՆՍԻԱ'''}} {{rule|4em}} <big>'''Խ'''</big>օսելով <big>'''Ֆ'''</big>րանսիայի մասին , մենք յարմար ենք համարում, տարու սկզբում չը շեղվել նորա քաղաքական օրական հարցերից, բաց...»: 397535 wikitext text/x-wiki {{Վերնագիր |title=Ֆրանսիա |section = |previous = |next = |notes = |author =Մշակ}} <div style="width: 35em; text-align:justify; text-indent:1.5em; margin-left:3em"> {{Կենտրոն|'''ՖՐԱՆՍԻԱ'''}} {{rule|4em}} <big>'''Խ'''</big>օսելով <big>'''Ֆ'''</big>րանսիայի մասին , մենք յարմար ենք համարում, տարու սկզբում չը շեղվել նորա քաղաքական օրական հարցերից, բացադրելով՝ թէ ինչ հետևանքների, և ինչ դրութեան կէտին կանգնեց այն կրիզիսը (ճըգնաժամը,) որ ամբողջ վեց շաբաթ երկիւղի պատճառ դառաւ խաղասէր անձանց համար։ <big>'''Թ'''</big>իերի ակն յայտնի համակրութիւնը երկրի այժմեան հանրապետական ձևին, և նորա բարեկամական յարաբերութիւնքը ձախակողմեան հանրապետական անդամոց հետ, անչափ կատաղացրեց <big>'''Ա'''</big>զգային ժողովի միպետական կուսակցութեան: <big>'''Դ'''</big>ոքա իրանց վրէժը հանեցին, պ. <big>'''Կ'''</big>երդրելի առաջարկութեամբ և պարագլխութեամբ կազմուած մասնաժողովում, որի մէջ <big>'''Թ'''</big>իերի առաջարկած մին քանի նոր սահմանադրական նախագիծները քննութեան ենթարկելուց յետոյ հերքեցին: <big>'''Ն'''</big>ոքա <big>'''Վ'''</big>երսայլի <big>'''Ա'''</big>զգային ժողովի կողմից կազմեցին մի պատասխան պ. <big>'''Թ'''</big>իերի ժողովի մէջ կարդացած պատգամագրին: <big>'''Ա'''</big>յդ պատասխանը շատ կծու և դառն յանդիմանութիւններով լիքն էր: Քիչ մնաց որ <big>'''Թ'''</big>իերը կամ բոլորովին արձակուրդ տայ, և կամ հրաւիրի ազգին ընդհանուր քուէարկութեամբ, դատաւոր լինել, իւր և ժողովի բազմաթիւ համարված (!!!) միապետական անդամոց մէջ: <big>'''Բ'''</big>այց <big>'''Թ'''</big>իերը ձեռնամուխ չեղաւ մի այդպիսի ծայրայեղ միջոցի, ոչ այնքան այն պատճառաւ, որ կասկածում էր ազգի դէպի իրան ունեցած համակրութեան վերայ, որքան այն պատճառաւ, որ (այսպէս անուանուած) <big>'''Ր'''</big>իվէի սահմանադրական օրէնքի զօրութեամբ, այժմեան ժողովի անդամոց արձակվելովը, պէտք է ինքն էլ արձակվէր նախագահութեան պաշտօնից: <big>'''Ֆ'''</big>րանսիան կը մնար անիշխանութեան մէջ, մինչի նոր ընտրութիւններ լինելը: Ինչ ասես, որ չը պատահէր երկրի հետ, այդ կարճ ժամանակամիջոցում..... <big>'''Մ'''</big>ի կողմից ցանկանալով արձակել ժողովին, իսկ միւս կողմից վախենալով անիշխանութիւնից (անարխիայից) առաջացող հետեւանքներից, նա գտաւ մի նոր հնարք: <big>'''Ա'''</big>ռաջարկեց ժողովին, երեսուն հոգուց բաղկացած մի նոր մասնաժողով կազմել, որ պիտի քննի իւր և ժողովի յարաբերութիւնները, և պ. <big>'''Թ'''</big>իերի առաջարկած մին քանի ուրիշ սահմանադրական նոր նախագիծերը: <big>'''Ա'''</big>յդ նախագծերից գլխաւորը այն է, որ ժողովը համաձայնի մի վերին սահմանադրական ժողով կազմել, որը իրաւունք ունենայ, հարկը պահանջած դէպքում, արձակել այժմեան ազգային ժողովին, որպէս զի, նոր ընտրութիւնների ժամանակ, ազգը ունենայ կառավարիչներ, և չենթարկվի անիշխանութեան վտանգներին: Միապետականները զգացին, որ այդ կենաց և մահու հարց էր իրանց համար. այդ պատճառաւ էլ, ամեն հնարքը գործ դրին որ մասնաժողովի անդամները, առաւելապէս իրանց մարդկերանցից լինեն: <big>'''Ն'''</big>ոքա հասան իրանց նպատակին: <big>'''Ե'''</big>րեսուն հոգուց, 18-ը, միապետականներ են, իսկ 12-ը ձախակողմեան դասի հանրապետականներ... <big>'''Թ'''</big>իերը այդ դէպքումն էլ չը յուսահատվեց: <big>'''Ն'''</big>ա դիմեց իւր սովորական հին մետօդին: <big>'''Դ'''</big>եկտեմբերի 14-ի ժողովում, իւր ներքին գործոց նախարար <big>'''Դ'''</big>իւֆուրը իւր ճառի մէջ, ամենասաստիկ կերպիւ յարձակվեցաւ ձախակողմեան արմատական կուսակցութեան ձգտումների դէմ: <big>'''Ա'''</big>յդ օրը ժողովի մէջ <big>'''Գ'''</big>ամբետան և <big>'''Լ'''</big>ուի-<big>'''Բ'''</big>լանը պահանջում էին, որ այժմեան ժողովը ցրվի, հիմնուելով այն իրողութեան վերայ, որ մի շաբաթվայ մէջ մի միլիօնի չափ ստորագրութիւն էր հաւաքուած ազգի կողմից, ժողովի արձակուելու մասին: <big>'''Դ'''</big>իւֆուրը չը խնայեց ամենակծու խօսքերով և ծաղրերով, հակառակել այդ ձախակողմեան ներկայացուցիչների պահանջմունքների դէմ։ ’<big>'''Ի'''</big> հարկէ, միապետականներին այդ բանը շատ հաճելի էր։ <big>'''Ն'''</big>ոքա սկսեցին փառաւորել <big>'''Թ'''</big>իերին: <big>'''Խ'''</big>որամանկ պառաւն էլ էդ էր ցանկանում... <big>'''Ա'''</big>ռ երես կռվել ձախակողմեան դասի հետ, առ երես հաշտվել միապետականների հետ, ընդունել տալ մասնաժողովի մէջ իւր նախագիծները, իսկ յետոյ ժամանակ կունենայ դարձեալ հաշտվել հանրապետականների հետ: <big>'''Ե'''</big>ւ յիրաւի, երկու օրից յետոյ, նա ներկայանում է այսպէս անուանուած „երեսունեան մասնաժողովում“, խօսում է ևս առաւել հանրապետական ոգով, պահանջում է որ ընդունեն իւր վերոյիշեալ նախագիծերը և դորանով հաշտվում ձախակողմեան դասի հետ: <big>'''Ա'''</big>յժմ, <big>'''Ֆ'''</big>րանսիան ազատ է կրիզիսից, գոնէ առ ժամանակ: <big>'''Ժ'''</big>ողովի նիստերը յետ են ձգված տօների պատճառաւ, մինչի դեկտեմբեր 27-ը: <big>'''Ա'''</big>մէն բան նորանից է կախված, թէ այս երկու շաբաթվայ մէջ կը կայանայ համաձայնութիւն մասնաժնաժողովի և նախագահի մէջ, թէ ոչ: <big>'''Կ'''</big>արծես թէ փոքր ինչ յոյս կայ: <big>'''Տ'''</big>եսնենք..... 80e1uxgn2oyr7qiypd5dguj4d8ht9ub 0 151946 397537 2026-10-06T11:30:18Z Lilitik22 1072 Նոր էջ «{{Վերնագիր |title=Գերմանիա |section = |previous = |next = |notes = |author =Մշակ}} <div style="width: 35em; text-align:justify; text-indent:1.5em; margin-left:3em"> {{Կենտրոն|'''ԳԵՐՄԱՆԻԱ'''}} {{rule|4em}} <big>'''Գ'''</big>երմանիայում, նորա քաղաքական կեանքի վերջին օրական հարցը, նախարարութեան կրիզիսն է որ երկար խօսակցութիւններից և մեկնաբ...»: 397537 wikitext text/x-wiki {{Վերնագիր |title=Գերմանիա |section = |previous = |next = |notes = |author =Մշակ}} <div style="width: 35em; text-align:justify; text-indent:1.5em; margin-left:3em"> {{Կենտրոն|'''ԳԵՐՄԱՆԻԱ'''}} {{rule|4em}} <big>'''Գ'''</big>երմանիայում, նորա քաղաքական կեանքի վերջին օրական հարցը, նախարարութեան կրիզիսն է որ երկար խօսակցութիւններից և մեկնաբանութիւններից յետոյ, փոքր ինչ պարզ կերպարանք ստացաւ: <big>'''Ա'''</big>յդ կրիզիսը հետևեցաւ այն օրից երբ պալատի մէջ ընդունվեցաւ {{լայն|գաւառական կարգադրութիւնների}} պրօէկտը: <big>'''Ա'''</big>ռաջ խօսում էին զինուորական նախարար <big>'''Ֆ'''</big>օն-<big>'''Ր'''</big>օօնի, և երկրագործական նախարար <big>'''Ֆ'''</big>օն-<big>'''Զ'''</big>էյլխովի արձակուրդի մասին իսկ վերջերումը տարածվեցաւ լուրը և իշխան <big>'''Բ'''</big>իսմարկի, նախարարութեան նախագահութիւնից հրաժարվելու մասին: <big>'''Ի'''</big>շխան <big>'''Բ'''</big>իսմարկը, բացի նորանից, որ նախագահի պաշտօնն ունէր, այլ վարում էր, նոյնպէս և արտաքին գործոց նախարարութեան պաշտօնը, և համարվում էր նոյնպէս և առանձին նախարար <big>'''Է'''</big>լզաս-<big>'''Լ'''</big>օտարինգայի և <big>'''Լ'''</big>աուէնբուրգի: <big>'''Կ'''</big>արծիք չկայ, որ դժվար էր, մի մարդու այդքան զանազան գործերը միասին կատարել: <big>'''Դ'''</big>եկտեմբերի 11-ին դուրս եկաւ կայսր <big>'''Վ'''</big>իլհէլմի պաշտօնական հրամանը, որը զիջանելով իշխան Բիսմարկի նախագահութիւնից արձակուրդ խնդրելու թախանձանքին նշանակում է նորա տեղը զինուորական նախարար <big>'''Ֆ'''</big>օն-<big>'''Ր'''</big>օօնին իբրև խորհրդարանի աւագ անդամին։ <big>'''Ա'''</big>յնպիսի նշանաւոր լրագիրները, որպիսի են „Kreuz-Zeitung“ որոնք համարվում են իբրև պահպանողական կուսակցութեան և հին ֆէօդօլական իրաւունքների արտայայտող օրգան, իշխան <big>'''Բ'''</big>իսմարկի այդ պաշտօնից հեռանալու մէջ, գտնում են իրանց կուսակցութեան յաղթութիւնը, <big>'''Գ'''</big>րաֆ-<big>'''Ր'''</big>օօնի պ. պ. <big>'''Ի'''</big>տցէնպլիցի, և <big>'''Ֆ'''</big>օն-<big>'''Զ'''</big>էյլխովի պարագլխութեամբ: <big>'''Ի'''</big>սկ ազատական լրագիրների կարծիքը այդ մասին, բոլորովին ուրիշ է: <big>'''Ի'''</big>շխան <big>'''Բ'''</big>իսմարկը, պահպանում է արտաքին գործոց նախարարութեան պաշտօնը, որը դարձեալ ամենանշանաւոր դերը պէտք է խաղայ <big>'''Ե'''</big>ւրօպայի քաղաքականութեան մէջ: <big>'''Բ'''</big>ացի դորանից, <big>'''Բ'''</big>իսմարկը իրաւունք ունի նախարարութեան խորհրդարանում ուղարկել <big>'''Դ'''</big>էլբրիւկին, իւր կողմից հարցեր առաջարկելու համար: <big>'''Ա'''</big>յդ արդէն բաւական է, որ ցրի զանազան կարծիքները և հաստատի, թէ նորա պաշտօնը իբրև գերմանական կայսրութեան կանցլեր, բարձր է նախարարութեան խորհրդարանից, և թէ, կայսր <big>'''Վ'''</big>ելհէլմի համաձայնութիւնը նորա արձակուրդի մասին, ոչ այլ ինչ էր, եթէ ոչ — թեթեւացնել նորա անչափ աշխատանքը ըստ կարելոյն, որը մինչի այդ օրը ծանրաբեռնվում էր նախարարութեան նախագահութեան պաշտօնով։ kuzrauyxohvs3lwh0ufr4neebrkk20o