Ուիքիփետիա hywwiki https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%80_%D4%B7%D5%BB MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter Մեդիա Սպասարկող Քննարկում Մասնակից Մասնակցի քննարկում Ուիքիփետիա Ուիքիփետիայի քննարկում Պատկեր Պատկերի քննարկում MediaWiki MediaWiki քննարկում Կաղապար Կաղապարի քննարկում Օգնություն Օգնության քննարկում Ստորոգութիւն Կատեգորիայի քննարկում TimedText TimedText talk Մոդուլ Մոդուլի քննարկում Event Event talk 0 2616 251047 250914 2026-05-18T17:07:28Z Azniv Stepanian 8 251047 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Գուրգէն Մխիթարեան''' (), սփիւռքահայ գրաքննադատ, խմբագիր, հասարակական եւ կուսակցական գործիչ: == Կենսագրութիւն == Ծնած է [[Շապին Գարահիսար]], ուր ստացած է նախնական կրթութիւնը։ 1907-1908-ին ուսուցչական պաշտօն վարելէ ետք ծննդավայրին մէջ, Օսմանեան Սահմանադրութեան հոչակումէն ետք անցած է [[Պոլիս]] եւ հետեւած՝ [[Ագգ. Կեդրոնական]] վարժարանի դասընթացքներուն։ 1912-ին աւարտած է Կեդրոնականը ու մինչեւ [[Համաշխարհային Ա. պատերազմ]] ուսուցչական պաշտօն վարած՝ Հայրիկեան վարժարանին մէջ։ Զօրակոչի ենթարկուած է իբրեւ սպայ թրքական բանակին մէջ։ Յաջողած է, փախստական, տարի մը պաշտօնավարել [[Սկիւտար]]ի «Քարէ Դպրոց»ին մէջ իբրեւ տեսուչ եւ ուսուցիչ եւ քանի մը ամիս ալ Կեդրոնականի մէջ իբրեւ հսկիչ եւ դասախօս։ Հետքը գտնուելով, վերստին բանակ տարուած է։ Զինադադարին «ճակատամարտ»-ի խմբագիր եղած է ու միաժամանակ այցելու ուսուցիչ՝ Հինդլեանի «Նոր Դպրոց»ին եւ Դպրոցասէր Տիկնանց Աղջկանց վարժարանին, ուր աւանդած է գրականութիւն, ազգային պատմութիւն եւ աշխարհագրութիւն։ 1922-ի փոթորկայոյզ օրերուն անցած է [[Եգիպտոս]], ուր ձեոնարկած է «Նոր Շարժում» գրական ամսագրի հրատարակութեան՝ 1923-ին։ Յետոյ «Յուսաբեր»-ի խմբագիր եղած է մինչեւ 1947-ի վերջերը։ [[Համաշխարհային Բ. Պատերազմ]]ի ընթացքին հրատարակած է «Յուսաբեր» ամսագիրը՝ համանուն օրաթերթի պատասխանատու խմբագիրի իր պաշտօնին կից։ 1948-ին մեկնած է [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներ]] իբրեւ հանրային գործիչ եւ 1952-1962 «Հայրենիք» օրաթերթի խմբագիր դարձած է։ 1946-ին լոյս ընծայած է «Քառորդ դար գրականութիւն» ընդհանուր խորագրին տակ ամփոփուած վերլուծական իր էջերը, զանազան շրջաններէ գրական տիրական դէմքերու կեանքին ու գործերուն մասին։ Յանկարծամահ եղած է 1962-ին։ 1966-ին, իր այրիին նախաձեռնութեամբ «Հայրենիք» հրատարակչականը համադրարար լոյս ընծայած է գրական, մշակութային, հանրային եւ ուղեւորական նկարագրով ցիրուցան էջերուն մէկ մասը, «Հերկ ու ցան» խորագրին տակ։ Հայերէնի թարգմանած է Զուտերմանի, Զոլայի եւ Կուպրինի կարգ մը գործեր<ref>{{Գիրք:Դար մը գրականութիւն|հատոր|141}}</ref>: == Պարգեւներ == * «Հայրենական պատերազմի» 2-րդ աստիճանի շքանշան։ == Գրականութիւն == * Ազատություն եւ անհրաժեշտություն, Երեւան, ԵՊՀ հրատ., 1963, 312 էջ * Սոցիոլոգիական ուսմունքների պատմություն, Երեւան, ԵՊՀ հրատ., 1982, 240 էջ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> [[Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ]] mji9yq8ybukwly1dynwdy2sx99d1kwo 251048 251047 2026-05-18T17:11:43Z Azniv Stepanian 8 251048 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Գուրգէն Մխիթարեան''' ({{ԱԾ}}), սփիւռքահայ գրաքննադատ, խմբագիր, հասարակական եւ կուսակցական գործիչ: == Կենսագրութիւն == Ծնած է [[Շապին Գարահիսար]], ուր ստացած է նախնական կրթութիւնը։ 1907-1908-ին ուսուցչական պաշտօն վարելէ ետք ծննդավայրին մէջ, Օսմանեան Սահմանադրութեան հոչակումէն ետք անցած է [[Պոլիս]] եւ հետեւած՝ [[Ագգ. Կեդրոնական]] վարժարանի դասընթացքներուն։ 1912-ին աւարտած է Կեդրոնականը ու մինչեւ [[Համաշխարհային Ա. պատերազմ]] ուսուցչական պաշտօն վարած՝ Հայրիկեան վարժարանին մէջ։ Զօրակոչի ենթարկուած է իբրեւ սպայ թրքական բանակին մէջ։ Յաջողած է, փախստական, տարի մը պաշտօնավարել [[Սկիւտար]]ի «Քարէ Դպրոց»ին մէջ իբրեւ տեսուչ եւ ուսուցիչ եւ քանի մը ամիս ալ Կեդրոնականի մէջ իբրեւ հսկիչ եւ դասախօս։ Հետքը գտնուելով, վերստին բանակ տարուած է։ Զինադադարին «ճակատամարտ»-ի խմբագիր եղած է ու միաժամանակ այցելու ուսուցիչ՝ Հինդլեանի «Նոր Դպրոց»ին եւ Դպրոցասէր Տիկնանց Աղջկանց վարժարանին, ուր աւանդած է գրականութիւն, ազգային պատմութիւն եւ աշխարհագրութիւն։ 1922-ի փոթորկայոյզ օրերուն անցած է [[Եգիպտոս]], ուր ձեոնարկած է «Նոր Շարժում» գրական ամսագրի հրատարակութեան՝ 1923-ին։ Յետոյ «Յուսաբեր»-ի խմբագիր եղած է մինչեւ 1947-ի վերջերը։ [[Համաշխարհային Բ. Պատերազմ]]ի ընթացքին հրատարակած է «Յուսաբեր» ամսագիրը՝ համանուն օրաթերթի պատասխանատու խմբագիրի իր պաշտօնին կից։ 1948-ին մեկնած է [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներ]] իբրեւ հանրային գործիչ եւ 1952-1962 «Հայրենիք» օրաթերթի խմբագիր դարձած է։ 1946-ին լոյս ընծայած է «Քառորդ դար գրականութիւն» ընդհանուր խորագրին տակ ամփոփուած վերլուծական իր էջերը, զանազան շրջաններէ գրական տիրական դէմքերու կեանքին ու գործերուն մասին։ Յանկարծամահ եղած է 1962-ին։ 1966-ին, իր այրիին նախաձեռնութեամբ «Հայրենիք» հրատարակչականը համադրարար լոյս ընծայած է գրական, մշակութային, հանրային եւ ուղեւորական նկարագրով ցիրուցան էջերուն մէկ մասը, «Հերկ ու ցան» խորագրին տակ։ Հայերէնի թարգմանած է Զուտերմանի, Զոլայի եւ Կուպրինի կարգ մը գործեր<ref>{{Գիրք:Դար մը գրականութիւն|հատոր|141}}</ref>: == Պարգեւներ == * «Հայրենական պատերազմի» 2-րդ աստիճանի շքանշան։ == Գրականութիւն == * Ազատություն եւ անհրաժեշտություն, Երեւան, ԵՊՀ հրատ., 1963, 312 էջ * Սոցիոլոգիական ուսմունքների պատմություն, Երեւան, ԵՊՀ հրատ., 1982, 240 էջ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> [[Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ]] ctej6odegzrn7l0lreubcb9013x2r2o 0 2655 251016 227186 2026-05-18T12:17:54Z Maral Dikbikian 4797 251016 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Գրիգոր Փէշտիմալճեան''' ({{ԱԾ}}), հայ անուանի փիլիսոփայ, ուսուցիչ, թարգմանիչ։ Ան 19-րդ դարու հայկական վերածնունդի ու բարեփոխումի շարժման ակնառու դէմքերէն է։<ref name="The Heritage of Armenian Literature From The Eighteenth Century To Modern Times.">{{cite book|last=J. Hacikyan|first=Agop|title=The Heritage of Armenian Literature From The Eighteenth Century To Modern Times.|year=2005|publisher=Wayne State Univ Pr|location=Detroit|isbn=9780814332214|url=https://books.google.am/books?id=GmtPLvnrc38C&lpg=PA710&ots=deiDQTyewY&dq=onnik%20chifte-saraf&pg=PA710#v=onepage&q=onnik%20chifte-saraf&f=false|accessdate=15 December 2012|pages=189–190}}</ref>: == Կենսագրութիւն<ref>{{Citation|title=Գրիգոր Փեշտիմալճյան|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D4%B3%D6%80%D5%AB%D5%A3%D5%B8%D6%80_%D5%93%D5%A5%D5%B7%D5%BF%D5%AB%D5%B4%D5%A1%D5%AC%D5%B3%D5%B5%D5%A1%D5%B6&oldid=10060009|date=2024-07-29|accessdate=2026-05-18|language=hy}}</ref> == Գրիգոր Փեշտիմալճեան ծնած է Կոստանդնուպոլիս եւ իր ամբողջ կեանքը նուիրած է գրելու ու սորվեցնելու։ Ան դարձած է «Պէզճեան» հայկական վարժարանի տնօրէնը, ուր նաեւ կը դասաւանդէր լեզու, ճարտասանութիւն, փիլիսոփայութիւն եւ կրօն։ 1830 թուականէն սկսեալ հայոց լեզու եւ կրօն դասաւանդած է Միջագիւղի դպրոցին մէջ։ Այնուհետեւ նշանակուած է Մայր եկեղեցւոյ կից Մայր դպրատան ուսուցիչ (1824-1826), ուր վարած է ճարտասանութեան, տրամաբանութեան, հայոց լեզուի քերականութեան ու կրօնագիտութեան դասընթացքները։ 1828-ին հիմնադրուած է Գում Գափուի «Ընծայարան» ուսումնարանը, որուն տնօրէն եւ գլխաւոր ուսուցիչ նշանակուած է Փեշտիմալճեան։ 1830 թուականին վերաբացուած է Մայր վարժարանը, եւ Փեշտիմալճեան միաժամանակ եղած է նաեւ անոր տնօրէնը։ 1829-ին լոյս տեսած է Փեշտիմալճեանի «Քերականութիւն հայկազեան լեզուի» աշխատութիւնը, որ փաստօրէն գրաբարի քերականութեան դպրոցական դասընթացք մըն է։ «Բառգիրք հայկազեան լեզուի» (հտ․ 1-2, 1844-1846) աշխատութիւնը Փեշտիմալճեան գրած է 1826 թուականէն առաջ, սակայն չէ աւարտած․ զայն լրացուցած են իր աշակերտները։ Ան դասաւանդած է Խասգիւղի հայկական հոգեւոր ընծայարանին մէջ եւ աշխատած է որպէս տնային մասնաւոր ուսուցիչ՝ ամիրաներու (սեղանաւորներու) ընտանիքներու մօտ։ Որպէս մանկավարժ՝ ան աշխատած է կրթական գործի կազմակերպման վրայ՝ պատրաստելով դասագիրքեր, ձեռնարկներ ու ուսումնական ծրագիրներ, ինչպէս նաեւ գրած է կանոնագիր մը՝ դպրոցական կարգապահութեան եւ աշակերտներու պատշաճ վարուելակերպին համար։ == Գործունէութիւն<ref>{{Citation|title=Գրիգոր Փեշտիմալճյան|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D4%B3%D6%80%D5%AB%D5%A3%D5%B8%D6%80_%D5%93%D5%A5%D5%B7%D5%BF%D5%AB%D5%B4%D5%A1%D5%AC%D5%B3%D5%B5%D5%A1%D5%B6&oldid=10060009|date=2024-07-29|accessdate=2026-05-18|language=hy}}</ref> == Իր կեանքի վաղ շրջանին ան կը սկսի կազմել դասական հայերէնի (գրաբար) բառարան մը․ կը ծրագրէր պատրաստել 2 հատոր, սակայն ծրագիրը կ'ընդհատուի։ Ան ապրեցաւ այնպիսի ժամանակաշրջանի մը մէջ, երբ հայ հասարակութիւնը զբաղած էր սուր բանավէճերով՝ դասական հայերէնը հակադրելով ժամանակակից մայրենի լեզուին (աշխարհաբար)։ 1829-ին ան կը հրատարակէ «Քերականութիւն Հայկազեան լեզուի» աշխատութիւնը, որուն հիմքը գրաբարի քերականութիւնն էր։ Անոր «Տրամաբանութիւն կամ արուեստ բանական» փիլիսոփայական քննախօսութիւնը եւս գրուած էր գրաբարով։ Սակայն անոր միւս գործերը, ինչպէս՝ «Կրթութիւն Քաղաքավարութեան» եւ «Լուսաշաւիղ» աշխատութիւնները, գրուած են շատ պարզ, ժամանակակից հայերէնով։ Փեշտիմալճեանի աշխատանքները վճռական ազդեցութիւն ունեցան ԺԹ. դարու սկզբնական շրջանի հայերէնի լեզուական փոփոխութիւններուն վրայ։ Ան նաեւ դասաւանդած եւ գրած է փիլիսոփայական շարադրանքներ՝ ներշնչուած Լուսաւորութեան դարաշրջանի եւ եւրոպացի փիլիսոփաներու գաղափարներէն։ Թէեւ ան աշխարհիկ անձնաւորութիւն էր, սակայն իր կրօնական գիտելիքներն ու աստուածաբանական հմտութիւնը շատ աւելի խորունկ էին, քան շատ մը հոգեւորականներունը։ Ան ապրեցաւ այնպիսի ժամանակ մը, երբ զանազան յարանուանութիւններու դէմ կը պաշտպանէր Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցին, անոր վարդապետութիւնն ու աւանդութիւնները՝ ջանալով պահպանել հայ հասարակութեան ազգային եւ կրօնական միասնութիւնը։ Փեշտիմալճեանի գործերուն մեծ մասը գրուած է մաքուր աշխարհաբարով։ «Կրթութիւն քաղաքավարութեան» (1829) եւ «Վարժութիւն բարւոք խոստովանութեան» (1854) երկերը մեծ դեր խաղացած են աշակերտներու բարոյական դաստիարակութեան գործին մէջ։ «Լուսաշաւիղ...» (1848) գիրքին մէջ Փեշտիմալճեան պաշտպանած է բնական իրաւունքի տեսութիւնը․ ըստ իրեն՝ միայն բնական իրաւունքին համապատասխանող քաղաքացիական իրաւունքը կրնայ նպաստել հասարակութեան յառաջդիմութեան։ Ան դէմ եղած է միապետական ու ազնուապետական (արիստոկրատական) կառավարման ձեւերուն եւ պաշտպանած է ժողովրդապետութիւնը։ «Տրամաբանութիւն կամ արուեստ բանական»<ref>{{Cite book|title=From the eighteenth century to modern times|date=2005|publisher=Wayne State Univ. Press|isbn=978-0-8143-3221-4|editor-last=Hacikyan|editor-first=Agop J.|series=The heritage of Armenian literature / Agop J. Hacikyan, coordinating editor. Gabriel Basmajian|location=Detroit|editor-last2=Basmajian|editor-first2=Gabriel}}</ref> (1854, գրաբար) երկին մէջ յստակօրէն կը նկատուի ԺԸ. դարու երկրորդ կէսի իտալացի փիլիսոփայ Ֆրանչեսքօ Սոաւէի «Արուեստ բանական» գիրքին ազդեցութիւնը։ Փեշտիմալճեան գոյաբանական հարցերը լուծած է դէիզմի (deism) դիրքերէն, իսկ իմացաբանութեան մէջ հետեւած է Ճոն Լոքին։ Ըստ Փեշտիմալճեանի՝ տրամաբանութիւնը հաւասարապէս կը զբաղի թէ՛ ճշմարտութեան բացայայտման եւ թէ՛ անոր հիմնաւորման օրէնքներով։ Ընդհանուր առմամբ ըլլալով զգայապաշտ (սենսուալիստ) փիլիսոփայ՝ որոշ հարցերու մէջ ան տուրք տուած է նաեւ բանապաշտութեան (ռացիոնալիզմին)։ Փեշտիմալճեան ունեցած է դասաւանդման ինքնայատուկ մեթոտ․ դասերը դարձուցած է հաճելի ու գործնական՝ առաջնորդուելով «պարզէն դէպի բարդը» եւ «ծանօթէն դէպի անծանօթը» սկզբունքով։ «Ընծայարանի» համար Փեշտիմալճեանի մասնակցութեամբ վերակազմուած է կանոնագիրը, ըստ որուն արգիլուած են ծեծը, ֆիզիքական պատիժը, հայհոյանքն ու ուսուցիչներուն կողմէ աշակերտներուն տրուող անարգական անունները։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Հայեր]] [[Ստորոգութիւն:24 Դեկտեմբերի ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ բառարանագիրներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ քերականագէտներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ փիլիսոփաներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ մանկավարժներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ տղամարդ գրողներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ]] hctglkmwnos9e4sk1ihft2u069m6hru 0 4925 251017 152584 2026-05-18T12:29:02Z Maral Dikbikian 4797 251017 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Յովհաննէս Աւդալեան''', (1794-1870) ԺԹ. դարու հայ նշանաւոր կրթական գործիչ, թարգմանիչ եւ լրագրող է, որուն գործունէութիւնը սերտօրէն կապուած է Հնդկաստանի հայ համայնքին, մասնաւորապէս՝ Կալկաթայի հետ։ Կեանք եւ գործունէութիւն Աւդալեան ծնած է Շիրազ (Պարսկաստան), սակայն տեղափոխուած է [[Հնդկաստան]]ի [[Կալկաթա]] հայաշատ քաղաքին մէջ, ուր «Հայոց Մարդասիրական Ճեմարան»էն ներս [[հայերէն]] լեզուի քերականութեան եւ ճարտասանութեան ուսուցիչ կը նշանակուի։ [[1820]]-ին ճեմարանը անոր շնորհիւ նոր շրջան մը կը թեւակոխէ։ Այս պաշտօնին հետ զուգընթացաբար Կալկաթայի անգլիական «Եպիսկոպոսական Ճեմարան»ին մէջ կը հետեւի անգլերէն լեզուի դասընթացքներու. սորվելէ ետք՝ [[Մատրաս|Մատրասի]] ճեմարանէն ներս, նոյն լեզուի ուսւոցչի պաշտօնը կը ստանձնէ։ Ան կը համարուի Հնդկահայ լրագրութեան ռահվիրաներէն։ 1821 թուականին Կալկաթայի մէջ հիմնադրած եւ խմբագրած է '''«Շտեմարան»''' հանդէսը, որ կարեւոր դեր ունեցած է գաղութահայ կեանքի ու մշակոյթի զարգացման մէջ։ Տիրապետած է բազմաթիւ լեզուներու (հայերէն, անգլերէն, պարսկերէն, լատիներէն)։ Անգլերէնէ հայերէնի թարգմանած է եւրոպական գրականութեան արժէքաւոր գործեր, որոնցմէ յատկապէս նշանաւոր է Սամուէլ Ճոնսընի «Ռասելաս» վէպի թարգմանութիւնը։ [[1826]]-ին անդամակցած է Պենկալիի Ասիական ընկերութեան (Asiatic Society of Bengal) եւ մեծապէս նպաստած է հայագիտութեան ներկայացման օտար շրջանակներու մէջ։ Օգնած է անգլիացի հայագէտներուն՝ հայոց պատմութեան եւ լեզուի ուսումնասիրութեան հարցերով։ Յովհաննէս Աւդալեանը այն լուսաւորեալ դէմքերէն էր, որոնք կամուրջ հանդիսացան հայկական եւ եւրոպական մշակոյթներու միջեւ՝ միաժամանակ պահպանելով հայապահպանման ոգին հեռաւոր Հնդկաստանի մէջ։ == Գրական վաստակ == # «Անգիտաց Անպէտ» (Կալկաթա [[1821]]) # «Բառարան Անգլերէն-Հայերէն» (Կալկաթա [[1825]]) # «Վերջին Աւուրք Բարեյիշատակ Տիկին Մերջանին Ստեփանոսեան» (Կալկաթա [[1830]]) Հրատարակած է [[Յովհաննէս Արճիշեցի]]ի «Մեկնութիւն Ահաւոր Խորհրդոյ Սրբոյ Պատարագին» (Կալկաթա [[1830]])։ Թարգմանած է Շատորեանի՝«Ատալա»ն (Կալկաթա [[1826]]), Զօնսընի «Հռասելաօ», «Կալկաթա [[1826]]», «Քրիստոսասոյց» (Կալկաթա [[1826]])։ Հայերէնէն [[անգլերէն]] թարգմանած է [[Միքայէլ Չամչեան|Չամչեանի]] «Հայոց Պատմութիւն»ը՝ քաղուածօրէն (Կալկաթա [[1827]])։ Ունի նաեւ այլ երկասիրութիւններ: == Աղբիւրներ == Հայկական Սովետական Հանրագիտարան (ՀՍՀ): Հատոր 1, էջ 610 Գառնիկ Ստեփանեան, «Կենսագրական բառարան»: Հատոր Ա, Երեւան, 1973 Արշակ Ալպօյաճեան, «Պատմութիւն հայ լրագրութեան» Մեսրոպ Սէթ (Mesrovb Jacob Seth), "History of the Armenians in India" Հայ Պարբերական Մամուլի Մատենագիտութիւն [[Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ բառարանագիրներ]] q9etlkvcsi7s8f1s7sjza2160dvv2ig 0 5290 251057 219037 2026-05-19T09:02:43Z Azniv Stepanian 8 251057 wikitext text/x-wiki {{անաղբիւր}} [[Պատկեր:Golden Globe.jpg|մինի]] '''«Ոսկիէ Երկրագունդ» Մրցանակ''' ({{lang-en|Golden Globe Award}}), ամերիկեան ֆիլմի մրցանակ, սահմանուած է Հոլիվուտեան Արտասահմանեան Լրագրողներու Կազմակերպութեան կողմէ, [[1944]] թուականին: «Ոսկիէ Երկրագունդ» մրցանակները կը բաշխուին իւրաքանչիւր տարուայ [[Յունուար]] ամսուն եւ շահողները կ'որոշուին Հոլիվուտի մէջ բնակող մօտաւորապէս 90 միջազգային լրագրողներու քուէարկութեան արդիւնքով: Կը համարուի 3-րդ հեղինակաւոր մրցանակը «[[Օսքար]]»-էն ու «[[Կրեմմի]]»-էն ետք: == Փաստեր եւ թիւեր == [[Պատկեր:Ոսկե_գլոբուս.jpg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:%D5%88%D5%BD%D5%AF%D5%A5_%D5%A3%D5%AC%D5%B8%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%BD.jpg|աջից|մինի|261x261փքս|Ոսկէ երկրագունդ]] * [[Ժագ Նիքըլսոն|Ժագ Նիքըլսոնը]] ամէնաշատ «Ոսկէ Երկրագունդ» ստացած անհատն է, որ արժանացած է 6 անգամ: * [[Ֆրենսիս Ֆորտ Քոփոլա]]ն, [[Օլիվըր Սթոն]]ը եւ [[Շըռլի Մքլեյն]]ը երկրորդ տեղը կը գրաւեն 5-ական մրցանակներով: [[Ռոզըլինտ Ռասըլ|Ռոզըլինտ Ռասըլը]] միակ անհատն է, որ 5 անգամ ներկայացուած ըլլալով այս մրցանակին, չէ ստացած: * Ֆիլմերէն ամէնաշատ, 9 անուանակարգերուն մէջ ներկայացուած է «[[Նեշվիլ]]» ֆիլմը, որ սակայն միայն մէկ «Ոսկիէ Երկրագունդ» ստացած է Լաւագոյն Երգ անուանակարգին մէջ: Երկրորդ տեղը 8-ական անուակարգերով ներկայացուած եղած են «[[Քապարէ (ֆիլմ)|Քապարէ»]] ([[1973]]), «[[Պաքսի]]» ([[1992]]) եւ «[[Թայթենիք (ֆիլմ, 1997)|Թայթենիք»]] ([[1998]]) ֆիլմերը: * [[1967]] թուականին «Ո՞վ Կը Վախնայ Վիրճինիա Ոուոլֆէն» եւ [[1991]] թուականին «[[Կնքահայրը 3|Կնքահայրը 3»]] ֆիլմերը ներկայացուած են 7 անուանակարգներուն մէջ, սակայն անոնցմէ ոչ մէկուն մէջ մրցանակ ստացած է: * 3 ֆիլմ՝ [[Տոքթոր Ժիւագօ|«Տոքթոր Ժիւագօ»]], «[[Թռիչք Կկուի Բոյնի Վրայէն (ֆիլմ)|Թռիչք Կկուի Բոյնի Վրայէն»]] եւ «[[Աստղի Ծնունդը|Աստղի Ծնունդը»]], ներկայացուած ըլլալով 5 անուանակարգերու մէջ, բոլոր անուանակարգերուն մէջ մրցանակ ստացած են: * «Ոսկիէ Երկրագունդ» մրցանակը ներկայացուած ըլլալու թիւով առաջին հանդիսացողը դերասանուհի [[Մերիլ Սթրիփ]]ն է՝ 26 անգամ, որ նաեւ ամեէնաշատ Օսքար ստացող անձն է (17 անգամ): Երկրորդ տեղը կը գրաւէ դերասան [[Ճէք Լեմըն]]ը` 22 անգամ: == Անուանակարգեր == «Ոսկիէ Երկրագունդը» կը տրուի լիամեթրաժ եւ հեռուստատեսային ֆիլմերու համար: === Լիամեթրաժ ֆիլմեր === * [[«Ոսկէ Երկրագունդ» Լաւագոյն ֆիլմի Համար (Տրամա)|Լաւագոյն Տրամա]] - [[1944]] թուականին սկսած * Լաւագոյն ֆիլմ (կատակերգութիւն կամ միւզիքլ) - [[1952]] թուականին սկսած * [[«Ոսկէ Երկրագունդ» Լաւագոյն Բեմադրիչի Համար|Լաւագոյն Բեմադրիչ]] - [[1944]] թուականին սկսած * Լաւագոյն Դերասան (Տրամա) - [[1944]] թուականին սկսած * Լաւագոյն Դերասան (կատակերգութիւն կամ երաժշտութիւն) - [[1951]] թուականին սկսած * Լաւագոյն Դերասանուհի (Տրամա) - [[1944]] թուականին սկսած * Լաւագոյն Դերասանուհի (կատակերգութիւն կամ երաժշտութիւն) - [[1951]] թուականին սկսած * Լաւագոյն Դերասանի Նորամուտ * Լաւագոյն Դերասանուհու Նորամուտ * Լաւագոյն Երկրորդ Մակարդակի Դերասան * Լաւագոյն Երկրորդ Մակարդակի Դերասանուհի * Լաւագոյն Թատերագրութիւն * Լաւագոյն Երաժշտութիւն * Լաւագոյն Երգ * [[«Ոսկէ Երկրագունդ» Լաւագոյն Արտասահմանեան ֆիլմի Համար|Լաւագոյն Արտասահմանեան Ֆիլմ]] * Լաւագոյն անիմացիոն ֆիլմ * Սեսիլ Բ. Տէ Միլլի մրցանակ === Հեռուստատեսային աշխատանքներ === * Լաւագոյն Տրամա * Լաւագոյն կատակերգութիւն/երաժշտական * Լաւագոյն Հաղորդաշարի Դերասան (Տրամա) * Լաւագոյն Հաղորդաշարի Դերասան (կատակերգութիւն/երաժշտական) * Լաւագոյն Հաղորդաշարի Դերասան (Տրամա) * Լաւագոյն Հաղորդաշարի Դերասան (կատակերգութիւն/երաժշտական) * Լաւագոյն մինի-ֆիլմաշարի կամ հեռուստատեսութեան ֆիլմ * Լաւագոյն մինի-ֆիլմաշարի կամ հեռուստատեսութեան ֆիլմի Դերասան * Լաւագոյն մինի-ֆիլմաշարի կամ հեռուստատեսութեան ֆիլմի Դերասանուհի * Լաւագոյն մինի-ֆիլմաշարի կամ հեռուստատեսութեան ֆիլմի երկրորդ Մակարդակի Դերասան * Լաւագոյն մինի-ֆիլմաշարի կամ հեռուստատեսութեան ֆիլմի երկրորդ Մակարդակի Դերասանուհի == Արտաքին յղումներ == * [http://www.goldenglobes.org Պաշտօնական կայք] {{Ref-en}} [[Ստորոգութիւն:Մրցանակներ]] iasvt1o61d0zbhtbipg3emkdankgcxe 0 17107 251015 238729 2026-05-18T12:10:45Z Azniv Stepanian 8 251015 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Էնրիքօ Քօլանթոնի''' ({{lang-en|Enrico Colantoni }}, {{ԱԾ}}), Քանատացի դերասան, յայտնի է «Նորաձեւութեան ամսագիր», «[[Վերոնիքա Մարս]]», «Թէժ կէտ» շարժապատկերաշարքը եւ «Անյաջողակը», «Քալաքթիքայի որոնումները», «Արուեստական իմացականութիւն» եւ «Վարակ» ֆիլմերուն մէջ խաղցած դերերով: Ինչպէս նաեւ հիւրի դերով նկարահանուած է «Մոնք», «[[Աստղային դարպասներ: ԱԳ-1|Աստղային դարպասներ: «ԱԳ-1]]» եւ «Ոսկորներ» շարժապատկերաշարքերուն մէջ։ «Միջոց» հեռուստաշարքին մէջ խաղցեր է Ալեն Քոնների, իսկ [[CBS|CBS հեռուստաալիք]]ի «Տեսադաշտ» հեռուստաշարքին մէջ՝ ոճրագործ ղեկավար Քարլ Էլայեսի դերը: == Վաղ տարիներ == Էնրիքօ Քօլանթոնի ծնած է [[Թորոնթօ]], [[Իտալիա]]յէն արտագաղթած Ճինա եւ Քուենթին Քօլանթոնիներու ընտանիքին մէջ։ Իր եղբայրը՝ յիսնապետ ոճրագտակ (detective) Հեկթոր Քօլանթոնինը, պաշտօնաթող ոստիկան է<ref>[http://www.filmreference.com/film/26/Enrico-Colantoni.html "Enrico Colantoni Biography (1963-)"]. Film Reference. Retrieved April 18, 2015</ref><ref name=Eggplante>{{cite news|author=Kalanderopoulos, Christopher|title=Asking for Help|url=http://www.eggplante.com/2011/02/23/asking-for-help/|newspaper=Eggplante!|date=February 23, 2011|accessdate=2016-1-16}}</ref>: Քօլանթոնին [[Թորոնթօյի համալսարան]]ին մէջ ուսումնասիրեր է [[հոգեբանութիւն]] եւ [[ընկերաբանութիւն]], սակայն ուսումը դեռ չաւարտած՝ տեղափոխուեր է [[Նիւ Եորք]]ի տրամաթիքական արուեստի ամերիկեան ակադեմիա: Այնուհետեւ աւարտեր է Եէյլի տրամայի դպրոցը՝ արժանանալով Carol Dye մրցանակի<ref>{{cite news| url=http://movies.nytimes.com/person/271316/Enrico-Colantoni/biography| work=[[The New York Times]]|title=Enrico Colantoni|accessdate=2016-1-16}}</ref><ref>{{cite news| url=https://www.thestar.com/entertainment/2008/07/10/flashpoint_star_brings_work_home_to_toronto.html |title=Flashpoint star brings work home to Toronto|work=[[The Toronto Star]]|first1=Bruce|last1=DeMara|date=10 July 2008}}</ref>: == Կենցաղ == Էնրիքօ Քօլանթոնին առաջին ելոյթը ունեցեր է [[1987 թուական|1987]]ին նկարահանուելով «Գիշերային շոգ» եւ «Ուրբաթ 13» հեռուստաշարքերուն մէջ։ Ան աւելի կարեւոր դերեր խաղացեր է «Օդերեւութաբանը», «Վերսաչէի տուն», «Քալաքթիքայի որոնումները», «Արուեստական իմացականութիւն», «Վարակ» շարժապատկեր-ֆիլմերուն մէջ եւ «Նորաձեւութեան ամսագիր», «Վերոնիքա Մարս», «Թեժ կէտ» <ref>Wilford, Denette (September 20, 2012). [http://www.huffingtonpost.com/2012/09/20/flashpoint-season-5-enrico-colantoni-interview_n_1900894.html "'Flashpoint' Season 5: Enrico Colantoni Talks Show's Ending And The 'Veronica Mars' Movie"]. ''[[The Huffington Post]]''</ref><ref>Zier, Vogel, Lindsay (September 27, 2012). [http://www.ctv.ca/FlashPoint/article/Enrico-Colantoni-reflects-on-Sgt-Greg-Parkers-intense-Flashpoint-journey "Enrico Colantoni reflects on Sgt. Greg Parker's intense 'Flashpoint' journey"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150419053841/http://www.ctv.ca/FlashPoint/article/Enrico-Colantoni-reflects-on-Sgt-Greg-Parkers-intense-Flashpoint-journey|date=2015-04-19}}. [[CTV Television Network|CTV]]</ref>, «Տեսադաշտին մէջ», «Հոուփ եւ Գլորիա» հեռուստաշարքին մէջ: Խաղացեր է Ալեն Քոնների դերը «Միջոց» հեռուստաշարքին մէջ եւ ոճրագործ ղեկավար Քարլ Էլայեսի դերը՝ [[CBS|CBS հեռուստաալիք]]ի «Տեսադաշտ» հեռուստաշարքին մէջ<ref>Schwartz, Terri (November 25, 2014). [http://www.zap2it.com/blogs/enrico_colantoni_person_of_interest_season_4_elias_episode-2014-11 "Enrico Colantoni is grateful 'Person of Interest's' writers haven't killed Elias off"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150419050030/http://www.zap2it.com/blogs/enrico_colantoni_person_of_interest_season_4_elias_episode-2014-11 |date=2015-04-19 }}. Zap2it.</ref>: == Բարեգործութիւն == Էնրիքօ Քօլանթոնին աշխուժօրէն կը զբաղուի [[Բարեգործութիւն|բարեգործութեամբ]]։ 2011 թուականէն ի վեր կը համագործակցի «The Tema Conter Memorial Trust» կազմակերպութեան հետ, որ կ'օգնէ [[հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարում]] ունեցող մարդոց։ Էնրիքօ Քօլանթոնին դարձեր է անոնց պաշտօնական ներկայացուցիչը եւ ամէն տարի ելոյթ կ'ունենայ [[Թորոնթօ]]յում կայացած ամէնամեայ հանդիպման ժամանակ: Էնրիքօ Քօլանթոնին նաեւ կենդանիներու իրաւունքներու պաշտպանութեան «Companion Animal Protection Society's» կազմակերպութեան անդամ է<ref>[http://www.caps-web.org/news-and-headlines/item/499-caps-psa-with-enrico-colantoni "CAPS PSA with Enrico Colantoni "] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150419063900/http://www.caps-web.org/news-and-headlines/item/499-caps-psa-with-enrico-colantoni |date=2015-04-19 }}. Companion Animal Protection Society. December 21, 2011.</ref>: == Անձնական կեանք == Նենսի Սնայտերի հետ առաջին ամուսնութիւնէն Էնրիքօ Քօլանթոնին ունի երկու երեխայ: 2011 թուականի Նոյեմբեր 11-ին ան ամուսնացեր է իր հարսնացու Ռոզաննայի հետ<ref>Colantoni, Enrico (November 24, 2011). [https://twitter.com/#!/ricocolantoni/statuses/139738182756474881 Untitled]. [[Twitter]].</ref>: == Ֆիլմագրութիւն == {| class="wikitable" |+ !Տարի ! !Հայերէն անվանում !Բնօրինակ անուանում !Դեր |- |1987 |ս |Գիշերային շոգ |''Night Heat'' |Շարք «The Wiseguy» |- |1987 |ս |[[Ուրբաթ 13]] |''Friday the 13th: The Series'' |Էտրիան |- |1994 |ս |[[Օրէնք ու կարգ]] |''Law & Order'' |Ռոն Պլոկեր |- |1994-1995 |ս |[[Նիւ Եորքի ոստիկանութիւն]] |''NYPD Blue'' |Տենի Պրին կրտսեր |- |1995-1996 |ս |Հոուփ եւ Կլորիա |''Hope and Gloria'' |Լուիս Ուտս |- |1995 |ֆ |Դրամական գնացք |''Money Train'' |Տուլի |- |1997 |ֆ |Անյաջողակը |''The Wrong Guy'' |Չարաճճի տղայ |- |1997-2003 |ֆ |Նորաձեւութեան ամսագիր |''Just Shoot Me!'' |Էլիոթ Տի Մաուրո |- |1999 |ֆ |Խարան |''Stigmata'' |Հայր Տարիօ |- |1999 |ֆ |[[Քալակթիքայի որոնումներ]] |''Galaxy Quest'' |Մաթեսար |- |2001 |հֆ |Ճեյմս Տին |''James Dean'' |Էլիա Քազան |- |2001 |ֆ |Արուեստական իմացականութիւն |''A.I. Artificial Intelligence'' |մարդասպան |- |2002 |ֆ |Ինչպէս վաստակիլ 20 միլիոն պաքս |''The First $20 Million Is Always the Hardest'' |Ֆրանսուա Պենուա |- |2003 |ս |[[Աստղային դարպասներ: ԱԳ-1]] |''Stargate SG-1'' |Պիորք |- |2004 |ս |Մոնկ |''Monk'' |Ճօ Քրիսթի |- |2004-2007 |ս |Վերոնիքա Մարս |''Veronica Mars'' |Քիթ Մարս |- |200-2012 |ս |[[Թեժ կէտ]] |''Flashpoint'' |սերժանթ ԿրեԿորի Փարքըր |- |2008 |ս |Եղբայրներ եւ քոյրեր |''Brothers & Sisters'' |Էվան |- |2013 |ս |[[Պահեստ 13]] |''Warehouse 13'' |Էնթոնի Պիշոփ |- |2017 |ս |[[Տիկին պետքարտուղար]] |''Madam Secretary'' |Ճիմ Ֆրքս |} == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} {{Արտաքին յղումներ}} [[Ստորոգութիւն:14 Փետրուարի ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:1963 ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասաններ]] r8fl1xvy8flr5ggl724lztamxf7qe7l 251020 251015 2026-05-18T12:44:13Z Azniv Stepanian 8 251020 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Էնրիքօ Քօլանթոնի''' ({{lang-en|Enrico Colantoni }}, {{ԱԾ}}), Քանատացի դերասան, յայտնի է «Նորաձեւութեան ամսագիր», «[[Վերոնիքա Մարս]]», «Թէժ կէտ» շարժապատկերաշարքը եւ «Անյաջողակը», «Քալաքթիքայի որոնումները», «Արուեստական իմացականութիւն» եւ «Վարակ» ֆիլմերուն մէջ խաղցած դերերով: Ինչպէս նաեւ հիւրի դերով նկարահանուած է «Մոնք», «[[Աստղային դարպասներ: ԱԳ-1|Աստղային դարպասներ: «ԱԳ-1]]» եւ «Ոսկորներ» շարժապատկերաշարքերուն մէջ։ «Միջոց» հեռուստաշարքին մէջ խաղցեր է Ալեն Քոնների, իսկ [[CBS|CBS հեռուստաալիք]]ի «Տեսադաշտ» հեռուստաշարքին մէջ՝ ոճրագործ ղեկավար Քարլ Էլայեսի դերը: == Վաղ տարիներ == Էնրիքօ Քօլանթոնի ծնած է [[Թորոնթօ]], [[Իտալիա]]յէն արտագաղթած Ճինա եւ Քուենթին Քօլանթոնիներու ընտանիքին մէջ։ Իր եղբայրը՝ յիսնապետ ոճրագտակ (detective) Հեկթոր Քօլանթոնինը, պաշտօնաթող ոստիկան է<ref>[http://www.filmreference.com/film/26/Enrico-Colantoni.html "Enrico Colantoni Biography (1963-)"]. Film Reference. Retrieved April 18, 2015</ref><ref name=Eggplante>{{cite news|author=Kalanderopoulos, Christopher|title=Asking for Help|url=http://www.eggplante.com/2011/02/23/asking-for-help/|newspaper=Eggplante!|date=February 23, 2011|accessdate=2016-1-16}}</ref>: Քօլանթոնին [[Թորոնթօյի համալսարան]]ին մէջ ուսումնասիրեր է [[հոգեբանութիւն]] եւ [[ընկերաբանութիւն]], սակայն ուսումը դեռ չաւարտած՝ տեղափոխուեր է [[Նիւ Եորք]]ի տրամաթիքական արուեստի ամերիկեան ակադեմիա: Այնուհետեւ աւարտեր է Եէյլի տրամայի դպրոցը՝ արժանանալով Carol Dye մրցանակի<ref>{{cite news| url=http://movies.nytimes.com/person/271316/Enrico-Colantoni/biography| work=[[The New York Times]]|title=Enrico Colantoni|accessdate=2016-1-16}}</ref><ref>{{cite news| url=https://www.thestar.com/entertainment/2008/07/10/flashpoint_star_brings_work_home_to_toronto.html |title=Flashpoint star brings work home to Toronto|work=[[The Toronto Star]]|first1=Bruce|last1=DeMara|date=10 July 2008}}</ref>: == Կենցաղ == Էնրիքօ Քօլանթոնին առաջին ելոյթը ունեցեր է [[1987 թուական|1987]]ին նկարահանուելով «Գիշերային շոգ» եւ «Ուրբաթ 13» հեռուստաշարքերուն մէջ։ Ան աւելի կարեւոր դերեր խաղացեր է «Օդերեւութաբանը», «Վերսաչէի տուն», «Քալաքթիքայի որոնումները», «Արուեստական իմացականութիւն», «Վարակ» շարժապատկեր-ֆիլմերուն մէջ եւ «Նորաձեւութեան ամսագիր», «Վերոնիքա Մարս», «Թեժ կէտ» <ref>Wilford, Denette (September 20, 2012). [http://www.huffingtonpost.com/2012/09/20/flashpoint-season-5-enrico-colantoni-interview_n_1900894.html "'Flashpoint' Season 5: Enrico Colantoni Talks Show's Ending And The 'Veronica Mars' Movie"]. ''[[The Huffington Post]]''</ref><ref>Zier, Vogel, Lindsay (September 27, 2012). [http://www.ctv.ca/FlashPoint/article/Enrico-Colantoni-reflects-on-Sgt-Greg-Parkers-intense-Flashpoint-journey "Enrico Colantoni reflects on Sgt. Greg Parker's intense 'Flashpoint' journey"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150419053841/http://www.ctv.ca/FlashPoint/article/Enrico-Colantoni-reflects-on-Sgt-Greg-Parkers-intense-Flashpoint-journey|date=2015-04-19}}. [[CTV Television Network|CTV]]</ref>, «Տեսադաշտին մէջ», «Հոուփ եւ Գլորիա» հեռուստաշարքին մէջ: Խաղացեր է Ալեն Քոնների դերը «Միջոց» հեռուստաշարքին մէջ եւ ոճրագործ ղեկավար Քարլ Էլայեսի դերը՝ [[CBS|CBS հեռուստաալիք]]ի «Տեսադաշտ» հեռուստաշարքին մէջ<ref>Schwartz, Terri (November 25, 2014). [http://www.zap2it.com/blogs/enrico_colantoni_person_of_interest_season_4_elias_episode-2014-11 "Enrico Colantoni is grateful 'Person of Interest's' writers haven't killed Elias off"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150419050030/http://www.zap2it.com/blogs/enrico_colantoni_person_of_interest_season_4_elias_episode-2014-11 |date=2015-04-19 }}. Zap2it.</ref>: == Բարեգործութիւն == Էնրիքօ Քօլանթոնին աշխուժօրէն կը զբաղուի [[Բարեգործութիւն|բարեգործութեամբ]]։ 2011 թուականէն ի վեր կը համագործակցի «The Tema Conter Memorial Trust» կազմակերպութեան հետ, որ կ'օգնէ [[հետտրավմատիկ սթրեսային խանգարում]] ունեցող մարդոց։ Էնրիքօ Քօլանթոնին դարձեր է անոնց պաշտօնական ներկայացուցիչը եւ ամէն տարի ելոյթ կ'ունենայ [[Թորոնթօ|Թորոնթոյի]] մէջ կայացած ամէնամեայ հանդիպման ժամանակ: Էնրիքօ Քօլանթոնին նաեւ կենդանիներու իրաւունքներու պաշտպանութեան «Companion Animal Protection Society's» կազմակերպութեան անդամ է<ref>[http://www.caps-web.org/news-and-headlines/item/499-caps-psa-with-enrico-colantoni "CAPS PSA with Enrico Colantoni "] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150419063900/http://www.caps-web.org/news-and-headlines/item/499-caps-psa-with-enrico-colantoni |date=2015-04-19 }}. Companion Animal Protection Society. December 21, 2011.</ref>: == Անձնական կեանք == Նենսի Սնայտերի հետ առաջին ամուսնութիւնէն Էնրիքօ Քօլանթոնին ունի երկու երեխայ: 2011 թուականի Նոյեմբեր 11-ին ան ամուսնացեր է իր հարսնացու Ռոզաննայի հետ<ref>Colantoni, Enrico (November 24, 2011). [https://twitter.com/#!/ricocolantoni/statuses/139738182756474881 Untitled]. [[Twitter]].</ref>: == Ֆիլմագրութիւն == {| class="wikitable" |+ !Տարի ! !Հայերէն անվանում !Բնօրինակ անուանում !Դեր |- |1987 |ս |Գիշերային շոգ |''Night Heat'' |Շարք «The Wiseguy» |- |1987 |ս |[[Ուրբաթ 13]] |''Friday the 13th: The Series'' |Էտրիան |- |1994 |ս |[[Օրէնք ու կարգ]] |''Law & Order'' |Ռոն Պլոկեր |- |1994-1995 |ս |[[Նիւ Եորքի ոստիկանութիւն]] |''NYPD Blue'' |Տենի Պրին կրտսեր |- |1995-1996 |ս |Հոուփ եւ Կլորիա |''Hope and Gloria'' |Լուիս Ուտս |- |1995 |ֆ |Դրամական գնացք |''Money Train'' |Տուլի |- |1997 |ֆ |Անյաջողակը |''The Wrong Guy'' |Չարաճճի տղայ |- |1997-2003 |ֆ |Նորաձեւութեան ամսագիր |''Just Shoot Me!'' |Էլիոթ Տի Մաուրո |- |1999 |ֆ |Խարան |''Stigmata'' |Հայր Տարիօ |- |1999 |ֆ |[[Քալակթիքայի որոնումներ]] |''Galaxy Quest'' |Մաթեսար |- |2001 |հֆ |Ճեյմս Տին |''James Dean'' |Էլիա Քազան |- |2001 |ֆ |Արուեստական իմացականութիւն |''A.I. Artificial Intelligence'' |մարդասպան |- |2002 |ֆ |Ինչպէս վաստակիլ 20 միլիոն պաքս |''The First $20 Million Is Always the Hardest'' |Ֆրանսուա Պենուա |- |2003 |ս |[[Աստղային դարպասներ: ԱԳ-1]] |''Stargate SG-1'' |Պիորք |- |2004 |ս |Մոնկ |''Monk'' |Ճօ Քրիսթի |- |2004-2007 |ս |Վերոնիքա Մարս |''Veronica Mars'' |Քիթ Մարս |- |200-2012 |ս |[[Թեժ կէտ]] |''Flashpoint'' |սերժանթ ԿրեԿորի Փարքըր |- |2008 |ս |Եղբայրներ եւ քոյրեր |''Brothers & Sisters'' |Էվան |- |2013 |ս |[[Պահեստ 13]] |''Warehouse 13'' |Էնթոնի Պիշոփ |- |2017 |ս |[[Տիկին պետքարտուղար]] |''Madam Secretary'' |Ճիմ Ֆրքս |} == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} {{Արտաքին յղումներ}} [[Ստորոգութիւն:14 Փետրուարի ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:1963 ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասաններ]] kobxikgm9psikj0w4ntf7bdyrq0xg43 0 18367 251052 213469 2026-05-19T06:12:47Z Maral Dikbikian 4797 251052 wikitext text/x-wiki '''Ուեսթֆալեան հաշտութիւն''', [[1648]], կնքուած է [[երեսնամեայ պատերազմ]]էն ([[1618]]-[[1648]]) յետոյ։ Կը միաւորուի [[1648]] թուականի 24 Հոկտեմբերին Ուեսթ-ֆալիայի (պատմական մարզ [[Գերմանիա|Գերմանիոյ]] մէջ)''':''' === Դաշնագիր === Օսնապրուկ եւ Միւնսթեր [[քաղաք]]ներու մէջ կնքուած երկու հաշտութեան [[պայմանագիր]]՝ Օսնապրուկեան (մէկ կողմէն «Հռոմէական սրբազան կայսրութեան» կայսեր ու անոր դաշնակիցներուն եւ միւս կողմէն [[Շուէտ]]ի ու անոր դաշնակիցներուն միջեւ) եւ Միւնսթերեան (մէկ կողմէն [[Կայսր|կայսեր]] ու անոր դաշնակիցներուն եւ միւս կողմէ Ֆրանսայի ու անոր դաշնակիցներուն միջեւ)։ Երբեմն Ուեսթֆալեան հաշտութիւնը կը վերագրեն խաղաղութեան հաշտութեան՝ [[Սպանիա|Սպանիոյ]] եւ [[Նիտերլենտներ|Նիտերլենտի]] միջեւ, որ կնքուած է [[1648 թուական]]ի [[30 Յունուար|30 Յունուար-ին]]: Ատոր հետ մէկտեղ Հոլանտայի եւ Սպանիոյ միջեւ ռազմական գործողութիւններու ընթացքին՝ [[1625]]-[[1648]] թուականներուն հետազօտողները կը համարեն միաժամանակ ե՛ւ երեսնամեայ, ե՛ւ ութսունամեայ պատերազմները։ Ուեսթֆալեան հաշտութիւնը կը համարուի առաջին ժամանակակից դիւանագիտական համագումարի արդիւնքը։ Անիկա հիմք կը դնէ Եւրոպայի նոր կարգերուն։ Համաձայնագիրը անդրադարձած է [[Սրբազան Հռոմէական կայսրութիւն|Սրբազան Հռոմէական կայսրութեանը]], [[Սպանիա|Սպանիոյ]], [[Ֆրանսա|Ֆրանսայի]], [[Շուէտ|Շուէտի]], Նիտերլենտներուն եւ անոնց գործակիցներուն։ Փիրէնեան հաշտութիւնը (Treaty of the Pyrenees), որ ստորագրուած է [[1659 թուական]]ին, վերջ կը դնէ Ֆրանսայի եւ Սպանիոյ միջեւ պատերազմին եւ յաճախ կը դիտարկուի որպէս «ընդհանուր միասնութեան» վերջնական փուլը։ == Համախմբման վայրը == [[Պատկեր:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|մինի|աջից|Ուեսթֆալեան հաշտութիւն<br />(Հերտեր թեր Պոխի նկարը ([[1648 թուական]])]] Հաշտութեան մասին բանակցութիւնները տեղի ունեցած են Ուեսթֆալիա պատմական տարածքին մէջ՝ [[Միւնսթեր]]ի [[Կաթոլիկութիւն|կաթոլիկ]] եկեղեցւոյ եւ [[Օսնապրուկ]]ի [[Բողոքականութիւն|բողոքական]] եկեղեցւոյ մէջ։ Սրբազան Հռոմէական կայսրութեան [[կայսր|կայսեր]] եւ Շուէտի միջեւ խաղաղ պայմաններու մէջ դաւանանքային հաւասարութեան հիման վրայ քննարկումներ կատարելու նպատակով հրաւիրուած է [[Օսնապրուկ]]ի [[Բողոքականութիւն|բողոքական]] եկեղեցին, իսկ կաթոլիկ կառավարութեան եւ Ֆրանսայի միջեւ կնքելու նպատակով՝ Միւնսթեր։ Ֆրանսայի եւ Կապսպուրկներու միջեւ բանակցութիւնները սկսած են [[Քէոլն]]ի մէջ 1636 թուականին, բայց դադրեցուած են գարտինալ [[Ռիշելիէ]]ի կողմէ։ [[Համպուրկ]]ի մէջ եւ [[Լիւպրք]]ի մէջ Շուէտը եւ կայսրը բանակցութիւններ կը վարէին հաշտութեան գծով, բայց Շուէտը կ'ընդհատէ այդ գործընթացը եւ կը կնքէ Համպուրկեան համաձայնագիրը Ֆրանսայի հետ։ [[Պատկեր:OSRathaus.JPG|մինի|ձախից|[[:de:Rathaus Osnabrück|Օսնապրուկի քաղաքապետարան]]]] Այդ ընթացքին Սրբազան կայսրութիւնը եւ Շուէտը կը յայտարարեն Քէոլնի մէջ բանակցութիւններ եւ «Համպուրկի պայմանագիրը» ներածական մասն է համընդհանուր կարգաւորման համաձայնագրի, որ պէտք է կնքուէր երկու հարեւան քաղաքներու՝ Միւնտթերի եւ Օսնապրուկի միջեւ, որոնք բանակցութիւններու ժամանակ դարձան չէզոք եւ ապառազմականացուած։ Միւնսթերը 1535 թուականէն եղած է խիստ կաթոլիկական քաղաք։ == Ուեսթֆալեան Հաշտութիւնը Ֆրանսայի եւ Շուէտի միջեւ == [[Պատկեր:French flag in Angers.jpg|մինի|Ֆրանսայի դրօշը]] [[Պատկեր:Swedish flag-2.jpg|մինի|Շուէտի դրօշը]] Ուեսթֆալեան հաշտութեան համաձայն «Հռոմէական սրբազան կայսրութիւնը» Շուէտին 5 միլիոն թալեր ռազմատուգանք վճարելէն բացի, տուած էր Ռիւկէն կղզին, ամբողջ (Western Pomerania) Արեւմտեան Փոմերանիան եւ Արեւելեան Փոմերանիայի մէկ մասը Շթեթթտին [[քաղաք]]ով, Վիսմար քաղաքը եւ Պրեմէնի արքեպիսկոպոսութիւնն ու Վերտենի եպիսկոպոսութիւնը, որոնք կը վերածուէին աշխարհիկ իշխանութիւններու։ Այդպիսով Շուէտին անցան ո՛չ միայն Պալթիք, այլեւ Հիւսիսային ծովի կարեւորագոյն նաւահանգիստները։ [[Ֆրանսա]]ն վերջնականապէս իրեն միացուց լոթարինկեան Մեց, Թուլ եւ Վերտէն եպիսկոպոսութիւնները եւ ամբողջ էլզասը (առանց [[Սթրասպուրկ]]ի)։ Յաղթող տէրութիւնները՝ Ֆրանսան եւ [[Շուէտ]]ը յայտարարուեցան Ուեսթֆալեան հաշտութեան պայմանագրի իրականացման գլխաւոր երաշխաւորներ։ Յաղթող տէրութիւններու դաշնակից գերմանական իշխանութիւններ Պրանտենպուրկը, Մեքլենպուրկը, Պրաունշվայկ-Լիւնէպուրկը, [[Պաւարիա|Պաւարիան]] ստացան չնչին հողային փոխհատուցումներ ի հաշիւ աշխարհականացած եպիսկոպոսութիւններու ու [[վանք]]երու։ Պաւարիան ստացաւ Վերին Փֆալցը եւ քուրֆիւրսթութեան իրաւունք։ Ինքնուրոյն ճանչուեցան եւ կայսրութեան կազմէն դուրս եկան [[Զուիցերիա]]ն եւ Միացեալ նահանգներու հանրապետութիւնը ([[Հոլանտա]]ն)։ Գերմանիոյ իշխանները ստացան լիակատար անկախութիւն ինչպէս ներքին, այնպէս ալ արտաքին [[Քաղաքականութիւն|քաղաքականութեան]] բնագաւառին մէջ (չէին կրնար կնքել արտաքին դաշինքներ կայսեր եւ կայսրութեան դէմ)։ Վեստֆալեան հաշտութեան պայմանագիրը ամրապնդեց եւ ուժեղացուց [[Գերմանիա|Գերմանիոյ]] քաղաքական մասնատուածութիւնը։ Կրօնի առումով Ուեսթֆալեան հաշտութեամբ Քալվինականներու (Calvinism) իրաւունքները հաւասարեցուեցան կաթոլիկներու ու լիւթերականներու իրաւունքներուն, օրինականացուեցաւ եկեղեցականներու հողերու աշխարհականացումը եւ այլն։ Ուեսթֆալեան հաշտութիւնը ամրապնդելով հակահապսպուրկեան խմբաւորման նկատմամբ տարած յաղթանակը, ունեցաւ խոշոր միջազգային նշանակութիւն։ Ձախողեցան սպանական եւ աւստրիական Հապսպուրկներու գլխաւորութեամբ համաշխարհային «[[Քրիստոնէութիւն|քրիստոնէական]]» կայսրութիւն ստեղծելու փորձը եւ Արեւմտեան Եւրոպայի միջ բարեկարգութեան շարժումները ճնշելու, ինչպէս եւ միջին դասակարգի (bourgeois) Հոլանտայի հանրապետութիւնը հպատակեցնելու ծրագիրները։ Արեւմտեան [[Եւրոպա]]յի մէջ հաստատուեցաւ Ֆրանսայի երկարատեւ գերիշխանութիւնը։ == Պատուիրակութիւններ == Միւնսթերի եւ Օսնապրուկի քոնկրեսին մէջ հաւաքուեր էին 135<ref>{{Книга|автор = Meiern, Johann Gottfried von|заглавие = Acta Pacis Westphalicae|место = Hanover|издательство = |год = 1734|страницы = 9 (I)}}</ref> [[դիւանագէտ|դիւանագէտն]]եր, որոնք կը ներկայացնէին տարբեր երկիրներու հետաքրքրութիւնները։ Գլխաւոր անձերը եղած են՝ * Ֆրանսայէն * Շուէտէն * Կայսեր կողմէ * Սպանիայէն * Սրբազան Հռոմէական կայսրութենէն * Պապական կառավարութենէն<ref>{{Книга|автор = Meiern, Johann Gottfried von|заглавие = Acta Pacis Westphalicae|место = Hanover|издательство = |год = 1734|страницы = 231-232 (II)}}</ref><ref>{{Книга|автор = Breucker, G.|заглавие = Die Abtretung Vorpommerns an Schweden|место = Halle|издательство = |год = 1879|страницы = }}</ref>: == Ժառանգութիւն<ref>{{Citation|title=Peace of Westphalia|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Peace_of_Westphalia&oldid=1353764283|date=2026-05-12|accessdate=2026-05-19|language=en}}</ref> == Պայմանագրերը ամբողջութեամբ չվերջացուցին երեսնամեայ պատերազմէն ծագած հակամարտութիւնները։ Ֆրանսայի եւ Սպանիոյ միջեւ կռիւները շարունակուեցան մինչեւ 1659 թուականի Փիրենէեան պայմանագիրը։ Հոլանտա-փորթուգալական պատերազմը, որ սկսած էր Սպանիոյ եւ Փորթուգալի միջեւ Իպերական միութեան ժամանակ՝ իբրեւ իւթսունամեայ պատերազմի մէկ մաս, շարունակուեցաւ մինչեւ 1663 թուական։ Փորթուգալի վերականգնման պատերազմը նոյնպէս շարունակուեցաւ մինչեւ 1668 թուական։ Այսուհանդերձ, Վեսթֆալեան հաշտութիւնը կարգաւորեց այդ ժամանակուան եւրոպական բազմաթիւ չլուծուած հարցեր [յղումի կարիք]։ === Վեսթֆալեան գերիշխանութիւն === Միջազգային յարաբերութիւններու որոշ գիտնականներ Վեսթֆալեան հաշտութիւնը նկատած են իբրեւ սկզբնաղբիւր այն սկզբունքներուն, որոնք վճռորոշ են արդի միջազգային յարաբերութիւններուն համար, ներառեալ՝ սահմաններու անձեռնմխելիութիւնը եւ չմիջամտելը ինքնիշխան պետութիւններու ներքին գործերուն։ Այս դրութիւնը գրականութեան մէջ յայտնի դարձաւ որպէս «Վեսթֆալեան գերիշխանութիւն»։ Արդի պատմաբաններուն մեծամասնութիւնը վիճարկած է այս դրութեան կապը Վեսթֆալեան հաշտութեան հետ՝ զայն կոչելով «Վեսթֆալեան առասպել»։ Անոնք հերքած են այն տեսակէտը, թէ արդի եւրոպական պետական համակարգը սկիզբ առած է Վեսթֆալեան պայմանագիրերով։ Պայմանագիրերու բնագիրին մէջ չկայ որեւէ բան կրօնական ազատութեան, գերիշխանութեան կամ ուժերու հաւասարակշռութեան մասին, որ կարելի ըլլայ մեկնաբանել իբրեւ միջազգային օրէնքի սկզբունք։ Սրբազան Հռովմէական Կայսրութեան սահմանադրական կարգաւորումները միակ համատեքստն են, ուր բնագիրին մէջ կը յիշատակուին գերիշխանութիւնն ու կրօնական հաւասարութիւնը, սակայն անոնք նոր գաղափարներ չեն այս ծիրէն ներս։ Թէեւ պայմանագիրերը իրենց մէջ չեն պարունակեր ժողովուրդներու արդի օրէնքներուն հիմքերը, այսուամենայնիւ անոնք կը խորհրդանշեն Եւրոպայի մէջ կրօնական երկարատեւ հակամարտութիւններու շրջանի մը աւարտը։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Արտաքին յղումներ == * [http://www.wpec.ru/text/200708310905.htm Крушение Вестфальской системы и становление нового мирового порядка] статья заведующего кафедрой мировой политики ГУ-ВШЭ проф. С. В. Кортунова {{ՀՍՀ|հատոր=11|էջ=383}} [[Ստորոգութիւն:Երեսնամեայ պատերազմ]] [[Ստորոգութիւն:Սրբազան Հռոմէական կայսրութեան պայմանագրեր]] [[Ստորոգութիւն:Ֆրանսայի պատմութիւն]] 2g5aocz9qqewc23fn8vrsj1yfyega3r 0 18649 251053 229250 2026-05-19T06:26:49Z Maral Dikbikian 4797 251053 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ երկիր | հայերէն_անուանում = Ճամայքա | բնագիր_անուանում = Նշանաբան՝ "Out of many, one people" Ազգային օրհներգ՝ "Jamaica, Land We Love" Թագաւորական օրհներգ՝ "God Save the Queen" | դրօշ1 = | դրօշի_նկարագրում = | զինանշան1 = | զինանշանի_նկարագրում = | տեղադրութիւն1 = | տեղադրութեան_նկարագիրը = | լեզուներ = Անգլերէն | մայրաքաղաք = Քինկսթըն | կրօն = | պետութեան վարչակարգ = Սահմանադրական Միապետութիւն (Խորհրդարանական ժողովրդավարութիւն) | քմ2 = | բնակչութիւն = | խտութիւն = | արժոյթ = | արժոյթի գոտ = | ժամային գոտի = | հիմն = | կարգախօս = | տօն = | tld = | landcode = | tel =+1 876 | քարտես1 = | քարտեսի_նկարագիրը = }} '''Ճամայքա'''<ref>{{ՏՈՒՏ|section=II.A.3|page=55}}</ref> ({{lang-en|Jamaica}}), կղզի-պետութիւն [[Կեդրոնական Ամերիկա]]յի մէջ։ [[Միացեալ Թագաւորութիւն|Մեծ Բրիտանիայի]] նախկին գաղութ։ Ընդգրկուած է [[Ազգերու Բրիտանական Համագործակցութիւն|բրիտանական համընկերութեան]] մեջ։ Մայրաքաղաքն է [[Քինկսթըն]]ը։ == Ստուգաբանութիւն<ref>{{Citation|title=Jamaica|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Jamaica&oldid=1353428067|date=2026-05-10|accessdate=2026-05-19|language=en}}</ref> == Տեղացի բնիկները՝ Սիպոնէյները (Ciboney), իրենց լեզուով կղզին կը կոչէին '''Շայմաքա''' (Xaymaca), որ կը նշանակէ «Փայտի եւ ջուրի երկիր» կամ «Աղբիւրներու երկիր»։ Ըստ Քրիստափոր Քոլոմպոսի արձանագրութիւններուն՝ '''Եամայէ'''ն (Yamaye) նոյնպէս առաջարկուած է իբրեւ կղզիին կանուխ Թայինօ (Taíno) անուանումը։ Ճամայքացիները յաճախ իրենց հայրենի կղզին կը կոչեն «եաատ» (yaad), որ ճամայքեան փաթուա (բարբառ) լեզուով կը նշանակէ բակ, այսինքն՝ տուն։ Լայնօրէն կը գործածուին նաեւ ուրիշ խօսակցական անուններ, ինչպէս՝ «Ճամրոք» (Jamrock), «Ճամտաուն» (Jamdown) (ճամայքեան փաթուայով՝ «Jamdung»), կամ համառօտ՝ «Ժա» (Ja)<ref>"Yaad". ''Wiwords''. Retrieved 9 August 2024.</ref>։ == Բնակչութիւն<ref>{{Citation|title=Jamaica|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Jamaica&oldid=1353428067|date=2026-05-10|accessdate=2026-05-19|language=en}}</ref> == Ճամայքայի բնակչութիւնը 2004 թուականի Յուլիսի դրութեամբ կը կազմէր 2 միլիոն 713 հազար 130 հոգի, իսկ բնակչութեան խտութիւնը մէկ քառակուսի քիլոմեթրի վրայ 243 մարդ էր։ Ճամայքայի բնակչութեան միջին տարիքը 26,8-ն է. 28,2 %-ը կը կազմեն 14 տարեկանէն վար, 65 %-ը՝ 14-էն մինչեւ 64 տարեկան, իսկ 6,9 %-ը՝ 65 տարեկանէն վեր եղող բնակիչները։ == Աշխարհագրութիւն եւ շրջակայ միջավայր<ref>{{Citation|title=Jamaica|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Jamaica&oldid=1353428067|date=2026-05-10|accessdate=2026-05-19|language=en}}</ref> == Ճամայքան Քարայիպեան ծովու երրորդ ամէնամեծ կղզին է։ Անիկա կը գտնուի հիւսիսային լայնութեան 17° եւ 19°, ու արեւմտեան երկայնութեան 76° եւ 79° աստիճաններուն միջեւ։ Կղզիին ներքին շրջանները լեռնային են. արեւմուտքի մէջ կը գտնուին Տոն Ֆիկերերօ, Սանթա Քրուզ եւ Մէյ Տէյ լեռները, կեդրոնը՝ Տրայ Հարպըր լեռները, իսկ արեւելքը՝ Ճոն Քրօու եւ Կապոյտ լեռները. վերջինիս մէջ կը բարձրանայ Կապոյտ լերան գագաթը (Blue Mountain Peak), որ Ճամայքայի ամէնաբարձր կէտն է՝ 2256 մեթր բարձրութեամբ։ Այս լեռները շրջապատուած են նեղ ափամերձ դաշտավայրով մը։ Ճամայքան ունի երկու քաղաք. առաջինը մայրաքաղաք եւ առեւտրական կեդրոն Քինկսթընն է, որ կը գտնուի հարաւային ափին, իսկ երկրորդը՝ Մոնթեկօ Պէյը, որ զբոսաշրջութեան համար Քարայիպեան ծովու ամէնաճանչցուած քաղաքներէն մէկն է եւ կը գտնուի հիւսիսային ափին։ Քինկսթընի նաւահանգիստը աշխարհի եօթներորդ ամէնամեծ բնական նաւահանգիստներէն է, ինչ որ նպաստեց, որ քաղաքը 1872 թուականին հռչակուի մայրաքաղաք։ Ուրիշ կարեւոր քաղաքներէն են՝ Փորթմորը, Սփենիշ Թաունը, Սաւաննա լա Մարը, Մանտեւիլը, ինչպէս նաեւ Օչօ Ռիոս, Փորթ Անթոնիօ եւ Նեկրիլ առողջարանային քաղաքները<ref>{{Citation|title=African Expectations, Jamaican Realities|url=https://doi.org/10.5744/florida/9780813034829.003.0006|publisher=University Press of Florida|date=2010-07-01|accessdate=2026-05-19|pages=89–114|first=Audra A.|last=Diptee}}</ref>։ Զբոսաշրջային վայրերու շարքին են Սենթ Էնի մէջ գտնուող «Տանզ Ռիվըր» ջրվէժները (Dunn's River Falls), Սենթ Էլիզապէթի մէջ գտնուող «Ուայ-Էս» ջրվէժները (YS Falls), Փորթլենտի Կապոյտ ծովածոցը (Blue Lagoon), որ հանգած հրաբուխի խառնարան մըն է, եւ Փորթ Ռոյալը՝ 1692 թուականի ահաւոր երկրաշարժի վայրը, որ նպաստեց կղզիին «Փալիսատոս» (Palisadoes) ցամաքալեզուակի (tombolo) ձեւաւորման<ref>{{Cite book|url=https://doi.org/10.1108/9781837532407|title=Sport and Tourism|date=2023-07-05|publisher=Emerald Publishing Limited|isbn=978-1-83753-241-4|editor-last=Valeri|editor-first=Marco}}</ref>։ Ցամաքային, ջրային եւ ծովային բազմազան էկոհամակարգերու կարգին կան չոր ու խոնաւ կրաքարային անտառներ, անձրեւային անտառներ, գետափնեայ անտառապատ տարածքներ, ճահիճներ, քարայրներ, գետեր, ծովախոտի դաշտեր եւ մարջանեայ խութեր։ Իշխանութիւնները, գիտակցելով շրջակայ միջավայրի հսկայական կարեւորութեան ու ներուժին, որոշ «արգասաբեր» տարածքներ յայտարարած են «պահպանուող գօտիներ»։ Կղզիի պահպանուող տարածքներէն են Քոքփիթ Քանթրիի (Cockpit Country), Հելշայր Հիլզի (Hellshire Hills) եւ Լիչֆիլտի անտառային արգելոցները։ 1992 թուականին Մոնթեկօ Պէյի մէջ հիմնուեցաւ Ճամայքայի առաջին ծովային պուրակը, որ կը տարածուի գրեթէ 15 քառակուսի քիլոմեթրի վրայ։ 1999-ին Փորթլենտ Պայթը յայտարարուեցաւ պահպանուող տարածք<ref>{{Cite book|url=https://doi.org/10.1108/9781837532407|title=Sport and Tourism|date=2023-07-05|publisher=Emerald Publishing Limited|isbn=978-1-83753-241-4|editor-last=Valeri|editor-first=Marco}}</ref>։ Յաջորդ տարին ստեղծուեցաւ Կապոյտ եւ Ճոն Քրօու լեռներու ազգային պուրակը, որ կը ընդգրկէ մօտաւորապէս 300 քառակուսի մայլ (780 քառ․ քմ․) վայրի տարածք, ուր կ'ապրին հազարաւոր տեսակի ծառեր, պտերներ (fern) եւ հազուագիւտ կենդանիներ։ Ճամայքայի ափերուն մօտ կան քանի մը փոքր կղզեակներ, յատկապէս Փորթլենտ Պայթի մէջ, ինչպէս՝ Փիճըն (Աղաւնիի) կղզին, Սոլթ (Աղի) կղզին, Տոլֆին (Դելֆինի) կղզին, Լոնկ (Երկար) կղզին, Մեծ Կոզի (Great Goat) կղզին եւ Փոքր Կոզի (Little Goat) կղզին, ինչպէս նաեւ աւելի արեւելք գտնուող Լայմ Քէյը։ Աւելի հեռու՝ հարաւային ափէն մօտ 50-80 քիլոմեթր դէպի դուրս, կը գտնուին չափազանց փոքր Մորանթ Քէյզ (Morant Cays) եւ Փետրօ Քէյզ (Pedro Cays) կղզեակները։ == Պետական կառուցուածք == Մինչեւ 1962 թուականը Ճամայքան կը գտնուէր Անգլիայի տիրապետութեան տակ։ 1962 թուականի Օգոստոսի 6-ին ձեռք կը բերէ անկախութիւն։ Կը գործէ Սահմանադրութիւն (1997 թուականի բարեկարգութեամբ եւ փոփոխութիւններով)։ Պետութեան պաշտօնական ղեկավարը կը համարուի բրիտանական միապետը՝ Մեծ Բրիտանիոյ թագուհի [[Էլիզապեթ II]]-ը, ներկայացուած զօրավար-նահանգապետի կողմէ, որ կը նշանակուի Ճամայքայի վարչապետի խորհուրդով։ Զօրավար-նահանգապետը կը ստորագրէ բոլոր օրէնսդրութիւնները եւ կը նշանակէ վարչապետ։ Զօրավար-նահանգապետին կից կը գործէ խորհրդակցական հիմնարկ՝ բաղկացած 6 հոգիներէ - Գաղտնի խորհուրդ։ Զօրավար-նահանգապետը վարչապետի խորհուրդով կը նշանակէ նաեւ կառավարութեան անդամները։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} {{Արտաքին յղումներ}} {{ՎՊԵ|Jamaica|Ճամայkա}} {{Հիւսիսային Ամերիկայի երկիրներ}} [[Ստորոգութիւն:Ճամայքա]] [[Ստորոգութիւն:ՄԱԿ-ի անդամ երկիրներ]] [[Ստորոգութիւն:Ազատական ժողովրդավարութիւններ]] [[Ստորոգութիւն:միապետութիւններ]] [[Ստորոգութիւն:Անգլիախօս երկիրներ եւ տարածքներ]] [[Ստորոգութիւն:Երկիրներ այբբենական կարգով]] 35nly4vdr05ehbrwz1ilbtxd0hj3w7a 0 21902 251051 228398 2026-05-19T06:00:09Z Maral Dikbikian 4797 251051 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Շամսուտտին Մոհամետ Հաֆեզ''' կամ '''Հաֆեզ Շիրազեցի''' ({{Lang-fa|خواجه شمس‌‌الدین محمد حافظ شیرازی}},{{ԱԾ}}), պարսիկ բանաստեղծ<ref>{{Cite web|url=http://www.iranicaonline.org/articles/hafez|title=HAFEZ – Encyclopaedia Iranica|last=electricpulp.com|website=www.iranicaonline.org|language=անգլերէն|access-date=2018 թ․ օգոստոսի 6}}</ref><ref>{{Cite journal|last=de Fouchécour|first=Charles-Henri|date=2018-07-01|title=Ḥāfiẓ|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-3/hafiz-COM_30175?s.num=14|journal=Encyclopaedia of Islam, THREE|language=անգլերէն|quote=Shams al-Dīn Muḥammad Ḥāfiẓ was a Persian lyric poet who lived in Shiraz from about 715/1315 to 792/1390.}}</ref>: == Կենսագրութիւն == Ծնած է [[Իրան|Իրանի]] Շիրազ քաղաքը: Անոր ծննդեան ստոյգ թուականը յայտնի չէ: Այդ մասին ուսումնասիրողները տարբեր կարծիքներ յայտնած են: Հաֆեզ ամուսնացած է եւ ունեցած` երկու որդիներ, որոնցմէ մէկը մահացած է 24 Դեկտեմբերի 1362-ին: Հաֆեզը կեանքին մէջ միայն մէկ անգամ դուրս եկած է Շիրազէն եւ գացած է Եազտ քաղաք, բայց շատ կարճ ժամանակ ետք վերադարձած է Շիրազ: Անգամ մըն ալ հրաւիրուած է [[Հնդկաստան|Հնդկաստանի]] թագաւորին կողմէ, բայց հրաժարած է, որովհետեւ ճամբորդութիւնը ծովով պիտի ըլլար: Այս առիթներով Հաֆեզը գրած է ղազալներ, որոնք յետագային հիմք հանդիսացան անոր կենսագրութեան վերաբերող աւանդապատումներու: Ըստ այդ աւանդապատումներէն մէկուն, Հաֆեզի հայրը` Պահաաուտտինը, իսկ, այլոց ըսածին համաձայն, Շամսուտտին, [[Սպահան|սպահանցի]] էր, երիտասարդ ժամանակ տեղափոխուած է Շիրազ եւ զբաղած` առեւտուրով: Մահանալէն ետք ժառանգ ձգած է բաւական մեծ հարստութիւն, բայց աւագ որդիները ամբողջը վատնելով` Հաֆեզն ու իրենց մայրը կը ձգեն աղքատութեան մէջ: Հօրը մահէն ետք Հաֆեզ մտած է փուռ` աշխատանքի: Ըստ աւանդութեան, փուռ մտնելով` ան իր ձեռք բերած դրամը բաժնած է երեք մասի. մէկ մասը տուած է մօրը, մէկ մասը իր ուսուցիչին` իբրեւ ուսման վարձ, իսկ երրորդ մասը` աղքատներուն: Փուռին մէջ Հաֆեզը ստացած է նախնական կրթութիւն, ուր գոց սորված է «Ղուրան»ը եւ ժամանակակիցներուն կողմէ ստացած է «Հաֆեզ» (յիշող) անունը<ref>{{Cite book|url=https://books.google.am/books?id=XGYgcVVRuekC&pg=PA5&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Hafiz, Drunk with God: Selected Odes|last=MD|first=Khalid Hammed Shaida|date=2011-09-27|publisher=Xlibris Corporation|isbn=978-1-4653-7091-4|language=անգլերէն}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.am/books?id=_aAoP3JaI_sC&pg=PA166&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Islam: A Thousand Years of Faith and Power|last=Bloom|first=Jonathan|last2=Blair|first2=Sheila|date=2002-01-01|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-12757-7|language=անգլերէն}}</ref>։ Այն փուռը, ուր աշխատած է Հաֆեզ, եղած է Շիրազի բանաստեղծներու հաւաքատեղին: Այդտեղ բանաստեղծները կը վիճէին գրականութեան զանազան հարցերու շուրջ եւ կը կարդային իրենց ստեղծագործութիւնները: Երիտասարդ Հաֆեզը այս «ակումբ»-ին մէջ կարդաղած է իր անդրանիկ ստեղծագործութիւնները, որոնք չափի եւ կշռոյթի տեսակէտէն տակաւին թոյլ էին, ուստի բանաստեղծներուն կողմէ ենթարկուած են սուր ծաղրի: Ան բանաստեղծի համբաւ ձեռք բերած է միայն 14-րդ դարու քառասունական թուականներէն ետք` շէյխ Ապու Իսհաքի թագաւորութեան ժամանակաշրջանին, [[Մոնկոլ-թաթարներու Տիրապետութիւնը Հայաստանի Մէջ|մոնկոլական]] բռնատիրապետութեան ատեն: == Հաֆեզի եւ Լենկ Թիմուրի աւանդապատումը == Աւանդապատումը կը խօսի մեծ բանաստեղծին կեանքին վերջին տարիներուն պատահած դէպքերէն մէկուն մասին` կապուած [[Լենկ-Թիմուր|Լենկ Թիմուրի]] հետ: 1387 թուականին Կաղ Թիմուրը արշաւած է Շիրազի վրայ ու գրաւած է զայն: Երբ բռնակալը քաղաք մտած է, անոր մօտ բերած են աղքատի  հագուստներ հագած ծերունի Հաֆեզը, անոնց խօսակցութեան ժամանակ Հաֆեզը իր ղազալներէն երկտող մը արտասանած է։ Լենկ Թիմուր հաւնած է Հաֆեզին սրամտութիւնը եւ ներած է զինք<ref>{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/539277|title=Հաֆեզ Շիրազեցին Ու Անոր Աւանդը|date=2022-02-28|website=Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)|language=en-US|accessdate=2022-03-03}}</ref>: == Թաղումը == Կրօնաւորները Հաֆեզը անհաւատ կը համարէին, որովհետեւ անիկա իր ստեղծագործութիւններուն մէջ ծաղրանքի ենթարկած է զիրենք, ուստի զայն կարելի չէր թաղել մահմետականներուն հետ նոյն գերեզմանոցին մէջ: Այդ պատճառով ժամանակակիցները առաջարկած են միջնադարեան սովորութիւն մը` վիճակ քաշել: Հաֆեզի ''ղազալ''ներէն կը քաղեն առանձին կտորներ եւ կը նետեն սափորի մէջ: Փոքրիկ մը սափորին մէջէն կը հանէ մէկը: Հաֆեզը կը թաղեն Ռուքնապատ (Մուսալլայի) գետի ափին վարդերու պարտէզին մէջ։ == Իր ժամանակի կառավարութիւնները<ref>{{Citation|title=حافظ الشيرازي|url=https://ar.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%8A&oldid=72684399|date=2025-12-08|accessdate=2026-05-19|language=ar}}</ref> == Ան իր երիտասարդութեան տարիներուն տեսաւ Աթաբեկեան հարստութեան (դինաստիայի) տկարացումը եւ տարածաշրջանին վրայ մոնկոլ Իլխանեան Ինճուեաններու տիրապետութիւնը։ Ան բարձր պաշտօնի հասաւ Ինճուեաններու դարաշրջանի Ճամալ ատ-Տին Ապու Իսհաք թագաւորի կառավարման ժամանակաշրջանին։ Ապու Իսհաք Ինճուիի կառավարման շրջանը յայտնի էր արդարութեամբ ու անաչառութեամբ. այս թագաւորը կը սիրէր գիտնականներն ու գրագէտները, ուստի Հաֆեզ Շիրազի անկէ մեծ յարգանք ու գնահատանք ստացաւ։ Իբրեւ երախտագիտութեան նշան այս տիրակալին հանդէպ՝ Շիրազի անոր տուաւ բազմաթիւ տիտղոսներ, ինչպէս՝ «Գիտութեան եւ պարկեշտութեան երկինք»։ Ապու Իսհաք կառավարեց հիժրայի 742-էն մինչեւ 754 թուականը։ Խաղաղութեան եւ անդորրութեան այս շրջանէն ետք, իշխանութեան գլուխ անցաւ Մուզաֆֆարեաններու հարստութեան հիմնադիր ամիրա Մուպարիզ ատ-Տինը՝ Իսհաքը սպաննելէ ետք։ Ան հիմնեց պետութիւն մը, որուն հիմքը անարդարութիւնը, բռնութիւնն ու դաժանութիւնն էին։ Ան ջղագրգիռ, բռնակալ եւ մոլեռանդ թագաւոր մըն էր, յատկապէս կրօնական ու դաւանաբանական հարցերու մէջ, եւ ժողովուրդին հետ կը վարուէր խստագոյն դաժանութեամբ։ Իր կառավարման ընթացքին մարդիկ զրկուեցան ազատութիւններէն եւ բնական շնորհքներէն։ Մուպարիզ ատ-Տին ինքզինք կը ներկայացնէր իբրեւ իր կրօնին հանդէպ մոլեռանդ մահմետական, որ կը ջանար գործադրել շարիաթն ու իսլամական օրէնքները։ Հաֆեզ Շիրազի դէմ արտայայտուեցաւ այս արարքներուն, յարձակեցաւ անոնց վրայ եւ զանոնք նկատեց կեղծաւորութիւն ու արտաքին կրօնական մոլեռանդութեան տեսակ մը։ Մուպարիզ ատ-Տինի կառավարման շրջանը երկար չտեւեց. հիժրայի 759 թուականին անոր երկու որդիները՝ Մասուտ եւ Շուժա, դաւադրութիւն կազմակերպեցին իրեն դէմ՝ կուշտ ըլլալով անոր բռնակալական արարքներէն։ Անոնք ձերբակալեցին զինք, կուրցուցին անոր աչքերը եւ տապալեցին անոր կառավարութիւնը։ Հաֆեզ Շիրազի ականատես եղաւ նաեւ Շահ Շուժայի եւ Շահ Մանսուրի կառավարման շրջաններուն եւ հիացաւ անոնցմով, որովհետեւ անոնք մերժեցին մոլեռանդութեան ու քարացածութեան երեւոյթները Շիրազի մէջ, ինչպէս նաեւ իրենց ցուցաբերած հետաքրքրութեան համար հանդէպ պոեզիայի (բանաստեղծութեան) եւ բանաստեղծներուն։ Իրենց կարգին, անոնք ալ մեծագոյն յարգանք կը տածէին անոր հանդէպ եւ կը պաշտպանէին զինք։ Մեր բանաստեղծի կեանքի վերջին օրերը համընկան դաժան, արիւնարբու եւ բռնակալ տիրակալ Ամիր Թիմուրի (Լենկթիմուր) Շիրազի վրայ կատարած յարձակման հետ՝ Սպահանի մէջ բազմաթիւ ոճիրներ եւ ջարդեր իրագործելէ ետք։ Թիմուր հիացաւ անով՝ իրենց միջեւ տեղի ունեցած հռչակաւոր հանդիպումէն եւ զրոյցէն ետք, եւ անոր արժանացուց իր հոգատարութեան, ուշադրութեան եւ գնահատանքին։ == Հռչակը<ref>{{Citation|title=حافظ الشيرازي|url=https://ar.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%8A&oldid=72684399|date=2025-12-08|accessdate=2026-05-19|language=ar}}</ref> == Հաֆեզ իր կեանքին մեծ մասը անցուց Շիրազի մէջ եւ միայն մէկ անգամ ճամբորդեց դէպի Եազտ քաղաք։ Ան մեծ համբաւ շահեցաւ Իրանի բոլոր շրջաններուն մէջ, իսկ անոր քերթուածները հասան մինչեւ ամէնահեռաւոր վայրերը, ինչպէս՝ Հնդկաստան։ Ան մեծ յարգանքի կ'արժանանար Ճելայիրեաններու սուլթաններուն եւ Հնդկաստանի Տեքանի շրջանը կառավարող Պահմանի թագաւորներուն կողմէ։ Հաֆեզը յատկապէս հռչակաւոր է իր սիրային (ղազալ) եւ միսթիք (տեսլական/իրապաշտ) քնարերգութեամբ։ == Անոր բանաստեղծութեան առանձնայատկութիւնները<ref>{{Citation|title=حافظ الشيرازي|url=https://ar.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8_%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%8A&oldid=72684399|date=2025-12-08|accessdate=2026-05-19|language=ar}}</ref> == Հաֆեզ հռչակաւոր դարձաւ իր «Տիուան»-ով (բանաստեղծութիւններու ժողովածու), որ թարգմանուած է աշխարհի քսանեօթը կենդանի լեզուներու։ Անիկա բաղկացած է եօթը հարիւր բանաստեղծական կտորներէ, որոնցմէ գրեթէ հինգ հարիւրը հիւսուած են ղազալի (սիրերգութեան) ոճով։ Անոր համբաւը տարածուեցաւ հորիզոնէ հորիզոն՝ Իրանի թէ՛ ներսը եւ թէ՛ դուրսը, այնքան որ գերմանացի հռչակաւոր բանաստեղծ Կէօթէն երգեց անոր գործերը եւ զայն նկատեց համաշխարհային գրականութեան բանաստեղծութեան ու գրականութեան սիւներէն մէկը։ Ֆրանսացի արեւելագէտ Հանրի Քորպէն անոր մասին արտայայտուած է. «Ան այն բանաստեղծն է, որ իրագործեց դժուարին հաւասարումը՝ բառի գեղեցկութեան, ճարտասանութեան վսեմութեան եւ բովանդակութեան ջինջ յստակութեան միջեւ»։ Անոր բանաստեղծութիւնները արաբերէնի թարգմանած են տոքթ. Իպրահիմ Ամին ալ-Շուարապին եւ տոքթ. Ալի Ապպաս Զուլէյխան [յաւելեալ տեղեկութի՞ւն]։ Իսկ վերջերս՝ 2020 թուականին, Իրանի մէջ հրատարակուեցաւ Հաֆեզի «Տիուան»-ին արաբերէն նոր թարգմանութիւնը, որ կատարեց տոքթ. Նատեր Նիզամ Թահրանին։ Անոր քերթողութիւնը կը բնորոշուի խօսքի յստակութեան, ճարտասանութեան ու վայելչութեան գագաթնակէտով։ Իր բանաստեղծութիւններուն ընդմէջէն ան արտայայտեց իր սրտի բոլոր պահուած զգացումները, ինչպէս՝ սէրը հանդէպ ճշմարտութեան, միութեան եւ հոգիներու միաւորման։ Ան նաեւ յայտնեց իր բարկութիւնն ու նախատինքը պառակտման, կեղծաւորութեան, երեսպաշտութեան եւ արտաքին բախումներուն դէմ։ Իր քերթուածներուն մէջ ան գործածեց յատուկ բառեր ու արտայայտութիւններ, որոնց միջոցով բացատրեց իր նպատակադրած հասկացողութիւնները. անոր ոճը նորարար էր ու իր տեսակին մէջ եզակի, իսկ անոր քերթուածները կը նկատուին պարսկական գրականութեան ստեղծագործական բարձրակէտը։ Հաֆեզ կը գործածէ այնպիսի եզրեր, ինչպէս՝ «պատէ ու մէյ» (որ կը նշանակէ գինի) եւ «մէյքատա» (որ կը նշանակէ գինետուն), սակայն ասոնցմով ան ի նկատի ունի միսթիք (տեսլական) իմաստներ եւ ոչ թէ այս բառերուն արտաքին կամ բառացի նշանակութիւնը։ Հաֆեզի բանաստեղծութիւնը սիրային, ընկերային եւ միսթիք (տեսլական) իմաստներու միախառնուրդ մըն է։ Իր բոլոր սիրային քերթուածներուն մէջ, սովորական արտայայտութիւններու կողքին, ան կը միտի փոխանցել վեհ գաղափարներ՝ գոյութեան, սիրոյ, ներողամտութեան, բռնութեան, ինչպէս նաեւ իշխանութեան հասած մարդոց կողմէ գործադրուող կեղծաւորութեան ու խաբէութեան մասին։ Ան նաեւ նպատակ ունի փոխանցելարարչագործութեան ու բնութեան գեղեցկութիւնը եւ հզօր մտքի տեսլական կամքը։ Այս բովանդակութիւններէն իւրաքանչիւրը ունի դաստիարակչական բնոյթ, լեցուն է խրատներով եւ մարդոց կը սորվեցնէ կեանքի ուղին, կանոնն ու ոճը։ Այդ իսկ պատճառով, Իրանի մէջ հազիւ թէ գտնուի տուն մը, ուր չըլլայ Հաֆեզի «Տիուան»-ը։ Իրանցիները մեծապէս կը յարգեն անոր ժողովածուն. անոնք այս գիրքին հետ կը բաժնեկցին իրենց գաղտնիքներն ու հոգեկան ապրումները՝ անոր բանաստեղծութիւններով գուշակութիւն (ֆալ) ընելով։ Ահա թէ ինչու անոնք Հաֆեզին տուած են «Լիսան պալ-Ղէյպ» (Աներեւոյթի լեզու) եւ «Թարճուման ալ-Ասրար» (Գաղտնիքներու թարգման) տիտղոսները<ref>موقع الحياة تجريبي، «ديوان حافظ الشيرازي»: نقاءُ- ما -بعد- الخطيئة نسخة محفوظة 08 أكتوبر 2016 على موقع واي باك مشين. </ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> [[Ստորոգութիւն:Բանաստեղծներ]] [[Ստորոգութիւն:Բանաստեղծներ ըստ իրենց ազգութեան]] [[Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով]] bzqm8bjzb04lparzo9oeaf472uq7m79 0 23099 251018 227383 2026-05-18T12:36:05Z Maral Dikbikian 4797 251018 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Գառնիկ Ստեփանեան''' ({{ԱԾ}}), հայ գրականագէտ, գրող, բառարանագիր, թատերագէտ, Հայաստանի արուեստի վաստակաւոր գործիչ եւ Գրողներու միութեան անդամ։ == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է [[Երզնկա|Էրզինճան]] (պատմական հայկական [[Երզնկա]]): Փոքր տարիքէն ականատես եղած է [[Համաշխարհային Առաջին Պատերազմ|Համաշխարհային Ա. պատերազմի]] արհաւիրքին եւ ընտանիքին հետ տեղահան ըլլալով հասած է մինչեւ [[Մալաթիա]]. ապա անցած է [[Սեբաստիա]], ուր ստացած է իր նախնական կրթութիւնը: Փոքր տարիքէն մուտք գործած է որբանոց եւ փոխադրուած է [[Յունաստան]], ապա այլ վայրեր: == Գործունէութիւն == Ստեփանեան 1925 թուականին հասած է [[Եգիպտոս]], ուր որպէս գրաշար աշխատած է «Արեւ» օրաթերթին եւ «Ոսկետառ» տպարանին մէջ: Որոշ ժամանակ Եգիպտոսի մէջ աշխատելէ ետք 1930 թուականին վերադարձած է [[Հայաստան]] եւ գրաշարութեան գործը շարունակած՝ Երեւանի Պետական հրատարակչութեան տպարանէն ներս: Հայաստանի մէջ որոշած է շարունակել իր ուսումը եւ 1938 թուականին աւարտած է [[Երեւանի Պետական Համալսարան|Երեւանի Պետական համալսարան]]<nowiki/>ի բանասիրական կաճառը: Ուսումը աւարտելէ ետք ունեցած է մեծ գործունէութիւն։ Աշխատած է «Սովետական Հայաստան» եւ «Տեղեկագիր» պարբերականներու խմբագրութեան մէջ: Ապա աշխատած է Գրականութեան կաճառի, [[Եղիշէ Չարենցի Անուան Գրականութեան Եւ Արուեստի Թանգարան|Եղիշէ Չարենցի գրականութեան եւ արուեստի թանգարանի]], ինչպէս նաեւ Գիտութիւններու ակադեմիայի արուեստի կաճառին մէջ: == Աշխատութիւններ == Ստեփանեան կատարած է բանասիրական աշխատանք։ Գրած է աւելի քան քսան մենագրութիւն՝ [[Արուսեակ Փափազեան|Արուսեակ Փափազեանի]], [[Պետրոս Ադամեան|Պետրոս Ադամեանի]], [[Արփիար Արփիարեան|Արփիար Արփիարեանի]], [[Յակոբ Պարոնեան|Յակոբ Պարոնեանի]], [[Հրաչեայ Աճառեան|Հրաչեայ Աճառեանի]], [[Վահրամ Փափազեան|Վահրամ Փափազեանի]] եւ այլոց մասին: Ան նաեւ [[Թրքերէն|թրքերէնէ]] [[հայերէն]] թարգմանած է [[Յովսէփ Վարդանեան|Յովսէփ Վարդանեանի]] «Ագապի» վէպը (1953), որ առաջին թրքական վէպն է (սկզբնապէս լոյս տեսած 1851ին՝ հայատառ թրքերէնով), ինչպէս եւ Պարոնեանէն կարգ մը հայատառ թրքերէն գործեր։ Այս բոլորի կողքին զբաղած է նաեւ ուսուցչութեամբ։ 1937-1939 թուականներուն հայոց լեզու եւ գրականութիւն դասաւանդած է Երեւանի «Ալեքսանդր Թամանեան» շինարարական ուսումնարանէն ներս։ 1939-1940 գրաբար լեզու դասաւանդած է Երեւանի Պետական համալսարանի բանասիրական կաճառէն ներս: 1971-ին ան իր դոկտորական աւարտաճառը պաշտպանած է։ Անոր կարեւոր նպաստը հայագիտութեան եղած է երեք հատորնոց «Կենսագրական բառարան»ը (1973, 1981, 1990), որ դժբախտաբար անաւարտ մնացած է։ == Երկեր<ref>{{Citation|title=Գառնիկ Ստեփանյան|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D4%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%AB%D5%AF_%D5%8D%D5%BF%D5%A5%D6%83%D5%A1%D5%B6%D5%B5%D5%A1%D5%B6&oldid=9899798|date=2024-04-23|accessdate=2026-05-18|language=hy}}</ref> == * '''Պետրոս Ադամեան''', Երեւան, Հայպետհրատ, 1941, 148 էջ։ * '''Խորհրդային Միութեան հերոս Սերգէյ Օհանեան''', Երեւան, Արմֆան, 1943, 40 էջ։ * '''Գուարդիայի կապիտան Արամ Միրզոյեան''', Երեւան, «Սովետական Հայաստան» օրաթերթի հրատարակութիւն, 1943, 80 էջ։ * '''Պետրոս Ադամեան''', Երեւան, ՀԽՍՀ ԳԱ, 1944, 98 էջ։ * '''Մղձաւանջային օրեր''', Երեւան, Հայպետհրատ, 1945, 214 էջ։ * '''Մղձաւանջային օրեր''', Պէյրութ, 1952, 220 էջ։ * '''Մովսէս Արազի''', Երեւան, ՀԽՍՀ ԳԱ, 1954, 120 էջ։ * '''Արփիար Արփիարեան''', Երեւան, ՀԽՍՀ ԳԱ, 1955, 289 էջ։ * '''Արուսեակ Փափազեան (կեանքը եւ բեմական գործունէութիւնը)''', Երեւան, ՀԽՍՀ ԳԱ, 1955, 113 էջ։ * '''Յակոբ Պարոնեան''', Երեւան, ՀԽՍՀ ԳԱ, 1956, 183 էջ։ * '''Սիրանոյշ''', Երեւան, Հայկական ՍՍՀ քաղաքական եւ գիտական գիտելիքներու տարածման ընկերութիւն, 1957, 48 էջ։ * '''Մկրտիչ Ջանան''', Երեւան, Հայկական թատերական ընկերութիւն, 1960, 146 էջ։ * '''Ուրուագիծ արեւմտահայ թատրոնի պատմութեան''', հատոր 1, Երեւան, ՀԽՍՀ ԳԱ, 1962, 524 էջ։ * '''Հայ նոր գրականութեան պատմութիւն''', հատոր 2 (գիրքի «Ներածութիւն» բաժինը գրած է Գառնիկ Ստեփանեանը), Երեւան, ՀԽՍՀ ԳԱ, 1962, 516 էջ։ * '''Յակոբ Պարոնեան (կեանքը եւ հրապարակախօսութիւնը)''', Երեւան, Հայպետհրատ, 1964, 276 էջ։ * '''Հայ նոր գրականութեան պատմութիւն''', հատոր 3 (գիրքի «Յակոբ Պարոնեան» գլուխը գրած է Գառնիկ Ստեփանեանը), Երեւան, ՀԽՍՀ ԳԱ, 1964, 760 էջ։ * '''Հայ ժողովուրդի պատմութիւն''', հատոր 7 (հատորի «Սփիւռքահայ մշակոյթը» գլուխը գրած է Գառնիկ Ստեփանեանը), Երեւան, ՀԽՍՀ ԳԱ, 1967, 55 էջ։ * '''Ուրուագիծ արեւմտահայ թատրոնի պատմութեան''', հատոր 2, Երեւան, ՀԽՍՀ ԳԱ, 1969, 447 էջ։ * '''Կենսագրական բառարան (հայ մշակոյթի գործիչներ)''', երեք հատորով, հատոր Ա, Ա-Թ, Երեւան, «Հայաստան», 1973, 384 էջ։ * '''Հայ ժողովուրդի պատմութիւն''', հատոր 5 (հատորի «Լուսաւորութիւն, գիտութիւն, մամուլ» գլուխն ամբողջութեամբ եւ «Գրականութիւն եւ արուեստ» գլուխի «Թատրոն» բաժինը գրած է Գառնիկ Ստեփանեանը), Երեւան, ՀԽՍՀ ԳԱ, 1974, 736 էջ։ * '''Ուրուագիծ արեւմտահայ թատրոնի պատմութեան''', հատոր 3, Երեւան, ՀԽՍՀ ԳԱ, 1975, 436 էջ։ * '''Աճառեանի հետ (յուշեր)''', Երեւան, «Հայաստան», 1976, 188 էջ։ * '''Վահրամ Փափազեանի հետ (յուշեր)''', Երեւան, «Սովետական գրող», 1979, 102 էջ։ * '''Կենսագրական բառարան (հայ մշակոյթի գործիչներ)''', երեք հատորով, հատոր Բ, Ժ-Մ, Երեւան, «Սովետական գրող», 1981, 327 էջ։ * '''Ակնարկներ սփիւռքահայ թատրոնի պատմութեան''', հատոր 1, Ֆրանսահայ թատրոն, ՀԽՍՀ ԳԱ, 1982, 323 էջ։ * '''Թրքական աղբիւրները՝ թուրք թատրոնի զարգացման գործին մէջ հայերու դերի մասին''', Երեւան, ՀԽՍՀ ԳԱ հասարակական գիտութիւններու տեղեկատուութեան կեդրոն, 1983, 51 էջ։ * '''Յօդուածներ եւ յուշեր''', Երեւան, «Սովետական գրող», 1985, 292 էջ։ * '''Մղձաւանջային օրեր''', Երեւան, 1989, 558 էջ։ * '''Կենսագրական բառարան (հայ մշակոյթի գործիչներ)''', հատոր Գ, Երեւան, «Խորհրդային գրող», 1990։ * '''Երզնկա''' '''(հնագոյն դարերէն մինչեւ մեր օրերը)''', Երեւան, 2005, 680 էջ։ * '''Ակնարկներ սփիւռքահայ թատրոնի պատմութեան''', հատոր 2, Ամերիկահայ թատրոն, Երեւան, 2008։ * '''Մղձաւանջային օրեր''', Երեւան, 2009, 588 էջ։ === Թարգմանութիւններ (թրքերէնէ) === * '''Ագապիի պատմութիւնը (վէպ)''', Երեւան, ՀԽՍՀ ԳԱ, 1953, 263 էջ։ * Յովսէփ Վարդանեան, '''Ագապի (վէպ)''', Երեւան, «Սովետական գրող», 1979, 207 էջ։ == Մրցանակներ եւ կոչումներ == Շնորհիւ իր վաստակին, Ստեփանեան 1967 թուականին արժանացած է Արուեստի վաստակաւոր գործիչի կոչման։ 1980 թուականին, իր «Հայ նոր գրականութեան պատմութիւն» հինգ հատորնոց հաւաքական աշխատութեան համար արժանացած է պետական մրցանակի<ref>{{Cite web|url=http://www.jamanak.com/|title=ԳԱՌՆԻԿ ՍՏԵՓԱՆԵԱՆ (1909-1989)|website=www.jamanak.com|accessdate=2022-07-27}}</ref>: == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}}{{ՀՍՀ}} [[Ստորոգութիւն:Հայ գրականագէտներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ բառարանագիրներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ թատերագէտներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայաստանի արուեստի վաստակաւոր գործիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ տղամարդ գրողներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ]] [[Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով]] po7h2mkf0b8ni9ko2lsqhzl405px708 0 24205 251012 233474 2026-05-18T12:07:02Z Azniv Stepanian 8 251012 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Colored neural network.svg|alt=Արհեստական Ջղային Ցանց|մինի|198x198փքս|Արուեստական Ջղաբջիջային Ցանցը հանգոյցներու միջ-կապակցուած խումբ մըն է, որ ներշնչուած է ուղեղին մէջ գտնուող ջղաբջիջներուն պարզառութենէն (պարզացումէն)։ Հոս իւրաքանչիւր բոլորաձեւ (կլոր ձեւով) հանգոյց մը կը ներկայացնէ արուեստական ջղաբջիջ մը, եւ ամէն-մէկ նետ մը կը ներկայացնէ կապակցութիւն մը մէկ ջղաբջիջի արտադրութեան (կամ ելքին, Անգլերէն՝ Output) միւսի մը մուտգագրման (կամ ներմուծման, Անգլերէն՝ Input) հետ։]] '''Արուեստական Ջղաբջիջային Ցանց''' ([[Անգլերէն|Անգլ.]]՝ Artificial Neural Networks, ANN), նաեւ՝ ''Արուեստական Ջղային Ցանց, Արուեստական Նեարդային Ցանց, Արուեստական Նեարդաբջիջային Օղահիւսք, Նեարդային Ցանց եւ Ջղային Ցանց (''Neural Nets, NN'')''<ref>Hardesty, Larry (14 April 2017). "[https://news.mit.edu/2017/explained-neural-networks-deep-learning-0414 Explained: Neural networks]". MIT News Office. Retrieved 2 June 2022.</ref>: Կենսաբանական (կամ բնական) ջղային ցանցերէն ներշնչուած Համակարգչային դրութիւններ (համակարգեր), որոնք կը կազմեն ու կը յօրինեն անասնական ուղեղներ։<ref>Yang, Z.R.; Yang, Z. (2014). [https://www.sciencedirect.com/topics/neuroscience/artificial-neural-network Comprehensive Biomedical Physics]. Karolinska Institute, Stockholm, Sweden: Elsevier. p. 1. <nowiki>ISBN 978-0-444-53633-4</nowiki>. [https://web.archive.org/web/20220728183237/https://www.sciencedirect.com/topics/neuroscience/artificial-neural-network Archived] from the original on 28 July 2022. Retrieved 28 July 2022.</ref> == Կիրարկութիւն == Արուեստական Ջղաբջիջային Ցանցերը կարելի է գործածել որեւէ մէկ ծիրի մէջ, ուր կարիքը կայ մեծ քանակութեամբ տուեալներու վերլուծման, կաղապարներու եւ ուղղութիւններու նոյնացման (ճանաչման), եւ այս տուեալներուն հիման վրայ գուշակութիւններ կատարելուն։<ref name=":0">[https://www.analyticssteps.com/blogs/8-applications-neural-networks 8 Applications of Neural Networks] [https://www.analyticssteps.com/ Analytics Steps] 27 Օգոստոս 2021 Արտագրուած է՝ 15/7/2023-ին։</ref> «ԱՋՑ»ի կիրարկութեան դաշտերէն կարելի է յիշել՝ * Դէմքի Ճանաչում՝<ref name=":0" /> «ԱՋՑ»երը կարելի է օգտագործել դէմքի ճանաչման համար, որ կը գործածուի իմաստուն [[Բջիջային հեռաձայններուն պատմութիւնը|բջիջային հեռաձայններու]] պաստառներուն կապանքը արձակելու։<ref>{{Cite web|url=https://www.techtarget.com/searchenterpriseai/definition/face-detection|title=What Is Face Detection and How Does It Work?|website=Enterprise AI|language=en|accessdate=2023-07-16}}{{ref-en}}</ref> * Խօսքի ճանաչում եւ բնական լեզուի մշակում, * Բժշկական ախտաճանաչում եւ բուժման ծրագրաւորում, * Նկարի մշակում եւ նշանագիրերու (տառերու) ճանաչում, * Անջրպետա-սաւառնագիտութիւն եւ պաշտպանութիւն (Aerospace), * Մարդամեքենագիտութիւն, * Խարդախութեան յայտնաբերում, * Սակարանի կանխատեսումներ, արժեթուղթերու կամ բաժնետոմսերու շուկայ: ====== Նեարդային ցանցերը եւ կրթական համակարգը ====== Համատարած դարձած «ChatGPT»ն կ'օգտագործուի ե՛ւ աշակերտներու ե՛ւ ուսանողներու կողմէ, ուր նեարդային ցանցը անոնց կ'օգնէ կատարելու իրենց տնային աշխատանքները: Նեարդային ցանցերու ներխուժումը կրթական համակարգ արագօրէն կը փոխէ սորվելու եւ տեղեկատուութեան հետ փոխազդելու ձեւը: Արհեստագիտութեան զարգացման զուգընթաց, աշակերտները ինքնուրույն կը յայտնաբերեն հարուստ հնարաւորութիւններ, իսկ մանկավարժները նոր ուղիներ կը փնտռեն՝ ուսման որակը եւ ուսանողներու ներգրաւումը բարելաւելու համար: Նեարդային ցանցը կրնայ ակնթարթի մը մէջ ամփոփել մեծ քանակութեամբ տեղեկութիւն, միաժամանակ պատրաստել տասնեակ անհատական ​​առաջադրանքներ՝ հիմնուելով մէկ օրինակի վրայ<ref>[https://168.am/2023/07/09/1897929.html Նեարդային Ցանցերը]</ref>։ ====== Նեարդային Ցանցերը եւ ինքնակառավարուող ինքնաշարժները ====== Նեարդային ցանցերը լայնօրէն կ'օգտագործուին նաեւ ինքնակառավարուող [[Ինքնաշարժ|ինքնաշարժներու]] պարագային: Հոն հիմնական հիմնական հարցը կը կայանայ անոնց անվտանգութիւնը ապահովելու մէջ եւ այդ իսկ պատճառով, հանրութիւնը տակաւին պատրաստ չէ ընդունելու զանոնք: Ինքնակառավարուող ինքնաշարժները սարքաւորուած են բազմատեսակ ճանաչողական համակարգերով, որոնք կ'օգնեն տեղեկութիւններ ստանալու միջավայրի, վայրի եւ մարմիններու շարժման ուղղութեան մասին, եւ որպէսզի կարգաւորեն ընթացքը՝ արագութիւնը, յետագիծը եւ այլն։ ====== Պատկերի ստեղծում ====== Նեարդային ցանցերը կարելի է մարզել ոչ միայն ճանչնալու, այլեւ պատկերներ ստեղծելու համար, հակառակ անոր, որ զայն իրագործելը աւելի դժուար է, քանի որ անիկա կը պահանջէ աւելի լաւ պատկերացումներ դէմքի յատկութիւններու մասին եւ ոչ միայն ուղղակի դէմքի ճանաչում։ Այս ոլորտին մէջ առաջին աշխատանքները տպագրուած են 2010-ականներու սկիզբին: 2014-ին Ալեքսէյ Դոսովիցկի հրապարակած է յօդուած մը՝ յատուկ աթոռներու պատկերներու ստեղծման, որ բաւական բարդ դաս է։ Այս յօդուածը մեծ հետաքրքրութիւն յառաջացուցած է հետազօտողներու շրջանակին մէջ, որոնք սկսած են պատկերներու ստեղծման նոր միջոցներ մշակել: '''Մեքենայական թարգմանութիւն''' Մեքենայական թարգմանութիւնը կախեալ է յաջորդականութեան աշխատանքէն, օրինակ՝ լեզուի մը մէջ գոյութիւն ունի բառերու մուտքային յաջորդականութիւն մը՝ արտայայտութեան կամ ամբողջ պարբերութեան մը մէջ, ուստի պէտք է այդ նոյն յաջորդականութիւնը պահպանուի այլ լեզուով: == Տե՛ս նաեւ == * [[Արհեստական Բանականութիւն|Արուեստական իմացականութիւն]]։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> 9odmycxotx6kielkw23d39vd58ej4a0 251013 251012 2026-05-18T12:07:22Z Azniv Stepanian 8 Azniv Stepanian տեղափոխեց էջը «[[Արհեստական Ջղաբջիջային Ցանց]]»-էն «[[Արուեստական Ջղաբջիջային Ցանց]]» 251012 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Colored neural network.svg|alt=Արհեստական Ջղային Ցանց|մինի|198x198փքս|Արուեստական Ջղաբջիջային Ցանցը հանգոյցներու միջ-կապակցուած խումբ մըն է, որ ներշնչուած է ուղեղին մէջ գտնուող ջղաբջիջներուն պարզառութենէն (պարզացումէն)։ Հոս իւրաքանչիւր բոլորաձեւ (կլոր ձեւով) հանգոյց մը կը ներկայացնէ արուեստական ջղաբջիջ մը, եւ ամէն-մէկ նետ մը կը ներկայացնէ կապակցութիւն մը մէկ ջղաբջիջի արտադրութեան (կամ ելքին, Անգլերէն՝ Output) միւսի մը մուտգագրման (կամ ներմուծման, Անգլերէն՝ Input) հետ։]] '''Արուեստական Ջղաբջիջային Ցանց''' ([[Անգլերէն|Անգլ.]]՝ Artificial Neural Networks, ANN), նաեւ՝ ''Արուեստական Ջղային Ցանց, Արուեստական Նեարդային Ցանց, Արուեստական Նեարդաբջիջային Օղահիւսք, Նեարդային Ցանց եւ Ջղային Ցանց (''Neural Nets, NN'')''<ref>Hardesty, Larry (14 April 2017). "[https://news.mit.edu/2017/explained-neural-networks-deep-learning-0414 Explained: Neural networks]". MIT News Office. Retrieved 2 June 2022.</ref>: Կենսաբանական (կամ բնական) ջղային ցանցերէն ներշնչուած Համակարգչային դրութիւններ (համակարգեր), որոնք կը կազմեն ու կը յօրինեն անասնական ուղեղներ։<ref>Yang, Z.R.; Yang, Z. (2014). [https://www.sciencedirect.com/topics/neuroscience/artificial-neural-network Comprehensive Biomedical Physics]. Karolinska Institute, Stockholm, Sweden: Elsevier. p. 1. <nowiki>ISBN 978-0-444-53633-4</nowiki>. [https://web.archive.org/web/20220728183237/https://www.sciencedirect.com/topics/neuroscience/artificial-neural-network Archived] from the original on 28 July 2022. Retrieved 28 July 2022.</ref> == Կիրարկութիւն == Արուեստական Ջղաբջիջային Ցանցերը կարելի է գործածել որեւէ մէկ ծիրի մէջ, ուր կարիքը կայ մեծ քանակութեամբ տուեալներու վերլուծման, կաղապարներու եւ ուղղութիւններու նոյնացման (ճանաչման), եւ այս տուեալներուն հիման վրայ գուշակութիւններ կատարելուն։<ref name=":0">[https://www.analyticssteps.com/blogs/8-applications-neural-networks 8 Applications of Neural Networks] [https://www.analyticssteps.com/ Analytics Steps] 27 Օգոստոս 2021 Արտագրուած է՝ 15/7/2023-ին։</ref> «ԱՋՑ»ի կիրարկութեան դաշտերէն կարելի է յիշել՝ * Դէմքի Ճանաչում՝<ref name=":0" /> «ԱՋՑ»երը կարելի է օգտագործել դէմքի ճանաչման համար, որ կը գործածուի իմաստուն [[Բջիջային հեռաձայններուն պատմութիւնը|բջիջային հեռաձայններու]] պաստառներուն կապանքը արձակելու։<ref>{{Cite web|url=https://www.techtarget.com/searchenterpriseai/definition/face-detection|title=What Is Face Detection and How Does It Work?|website=Enterprise AI|language=en|accessdate=2023-07-16}}{{ref-en}}</ref> * Խօսքի ճանաչում եւ բնական լեզուի մշակում, * Բժշկական ախտաճանաչում եւ բուժման ծրագրաւորում, * Նկարի մշակում եւ նշանագիրերու (տառերու) ճանաչում, * Անջրպետա-սաւառնագիտութիւն եւ պաշտպանութիւն (Aerospace), * Մարդամեքենագիտութիւն, * Խարդախութեան յայտնաբերում, * Սակարանի կանխատեսումներ, արժեթուղթերու կամ բաժնետոմսերու շուկայ: ====== Նեարդային ցանցերը եւ կրթական համակարգը ====== Համատարած դարձած «ChatGPT»ն կ'օգտագործուի ե՛ւ աշակերտներու ե՛ւ ուսանողներու կողմէ, ուր նեարդային ցանցը անոնց կ'օգնէ կատարելու իրենց տնային աշխատանքները: Նեարդային ցանցերու ներխուժումը կրթական համակարգ արագօրէն կը փոխէ սորվելու եւ տեղեկատուութեան հետ փոխազդելու ձեւը: Արհեստագիտութեան զարգացման զուգընթաց, աշակերտները ինքնուրույն կը յայտնաբերեն հարուստ հնարաւորութիւններ, իսկ մանկավարժները նոր ուղիներ կը փնտռեն՝ ուսման որակը եւ ուսանողներու ներգրաւումը բարելաւելու համար: Նեարդային ցանցը կրնայ ակնթարթի մը մէջ ամփոփել մեծ քանակութեամբ տեղեկութիւն, միաժամանակ պատրաստել տասնեակ անհատական ​​առաջադրանքներ՝ հիմնուելով մէկ օրինակի վրայ<ref>[https://168.am/2023/07/09/1897929.html Նեարդային Ցանցերը]</ref>։ ====== Նեարդային Ցանցերը եւ ինքնակառավարուող ինքնաշարժները ====== Նեարդային ցանցերը լայնօրէն կ'օգտագործուին նաեւ ինքնակառավարուող [[Ինքնաշարժ|ինքնաշարժներու]] պարագային: Հոն հիմնական հիմնական հարցը կը կայանայ անոնց անվտանգութիւնը ապահովելու մէջ եւ այդ իսկ պատճառով, հանրութիւնը տակաւին պատրաստ չէ ընդունելու զանոնք: Ինքնակառավարուող ինքնաշարժները սարքաւորուած են բազմատեսակ ճանաչողական համակարգերով, որոնք կ'օգնեն տեղեկութիւններ ստանալու միջավայրի, վայրի եւ մարմիններու շարժման ուղղութեան մասին, եւ որպէսզի կարգաւորեն ընթացքը՝ արագութիւնը, յետագիծը եւ այլն։ ====== Պատկերի ստեղծում ====== Նեարդային ցանցերը կարելի է մարզել ոչ միայն ճանչնալու, այլեւ պատկերներ ստեղծելու համար, հակառակ անոր, որ զայն իրագործելը աւելի դժուար է, քանի որ անիկա կը պահանջէ աւելի լաւ պատկերացումներ դէմքի յատկութիւններու մասին եւ ոչ միայն ուղղակի դէմքի ճանաչում։ Այս ոլորտին մէջ առաջին աշխատանքները տպագրուած են 2010-ականներու սկիզբին: 2014-ին Ալեքսէյ Դոսովիցկի հրապարակած է յօդուած մը՝ յատուկ աթոռներու պատկերներու ստեղծման, որ բաւական բարդ դաս է։ Այս յօդուածը մեծ հետաքրքրութիւն յառաջացուցած է հետազօտողներու շրջանակին մէջ, որոնք սկսած են պատկերներու ստեղծման նոր միջոցներ մշակել: '''Մեքենայական թարգմանութիւն''' Մեքենայական թարգմանութիւնը կախեալ է յաջորդականութեան աշխատանքէն, օրինակ՝ լեզուի մը մէջ գոյութիւն ունի բառերու մուտքային յաջորդականութիւն մը՝ արտայայտութեան կամ ամբողջ պարբերութեան մը մէջ, ուստի պէտք է այդ նոյն յաջորդականութիւնը պահպանուի այլ լեզուով: == Տե՛ս նաեւ == * [[Արհեստական Բանականութիւն|Արուեստական իմացականութիւն]]։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> 9odmycxotx6kielkw23d39vd58ej4a0 0 27260 251056 246371 2026-05-19T08:53:48Z Azniv Stepanian 8 251056 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ|բնագիր ԱԱՀ=Christopher Plummer|պատկեր=ChristopherPlummer09TIFF.jpg|ամուսին=Թեմմի Կրէյմս (1956-1960)<br />Փաթրիսի Լուիս (1962-1967)<br />Էլէն Թէյլըր (1970-)}}'''Քրիսթոֆըր Փլամըր''' ({{lang-en|Arthur Christopher Orme Plummer}}, {{ԱԾ}}), քանատացի դերասան։ Խաղացած է 190-է աւելի ֆիլմերու մէջ, որոնց կարգին՝ «Երաժշտութեան ձայներ», «Հռոմէական կայսրութեան անկումը», «Վարդագոյն Յովազի վերադարձը», «Տասներկու կապիկ», [[Արարատ (ժապաւէն)|«Արարատ»]], «Ազգի գանձերը», «Վերջին Կիրակի», «Սկսնակները», «Տրակուլա 2000», «Նիւրնպըրկ», «Մալքոլմ Իքս», «Յիսուս Նազովրեցի», «Տոլորես Քլէյպորն», «Երիտասարդ Քաթրինան», «Սիրիանա», «Ալեքսանդր», «Չարին ցանցերը» եւ այլն։ [[Օսքար Մրցանակ|Օսքար]], [[Ոսկեայ Գնդակ]], [[Էմմի Մրցանակ|Էմմի (մրցանակ)]], [[Պաֆթա]] մրցանակներու դափնեկիր է։ Փլամերը ամենատարեց դերասանն է, ով ստացել է Օսկար մրցանակը։ 2012-ին մրցանակը ստանալու ատեն 82 տարեկան էր<ref>[https://goldenglobes.com/person/christopher-plummer/ Քրիսթոֆըր Փլամըր]</ref>։ == Մրցանակներ եւ Պատիւներ<ref>{{Citation|title=Christopher Plummer|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christopher_Plummer&oldid=1314909789|date=2025-10-03|accessdate=2025-11-26|language=en}}</ref> == Փլամըր այն քիչ դերակատարներէն մէկն է, որոնք ստացած են Դերասանութեան Եռակի Թագը (''Triple Crown of Acting''), եւ ան միակ Քանատացին է, որ այս յաջողութեան հասած է։ Ան ստացած է Միւթիւնիի Ակադեմիայի Մրցանակ (''Academy Award''), երկու Փրայմթայմ Էմմի Մրցանակ (''Primetime Emmy Awards'') եւ երկու Թոնի Մրցանակ (''Tony Awards'')։ Ան նաեւ ստացած է ՊԱՖԹԱ Մրցանակ (''BAFTA Award''), Ոսկի Կլոպ Մրցանակ (''Golden Globe Award''), Անկախ Հոգիի Մրցանակ (''Independent Spirit Award'') եւ Դերասաններու Միութեան Էքրանի Մրցանակ (''Screen Actors Guild Award'')։ 2012 թուականին, ան 82 տարեկանին շահեցաւ Երկրորդական Դերերու Լաւագոյն Դերասան-ի Միւթիւնիի Ակադեմիայի Մրցանակը «''Beginners''» (2011) ֆիլմին համար՝ դառնալով Միւթիւնիի Արուեստներու եւ Գիտութիւններու Ակադեմիայէն դերասանութեան մրցանակ շահող ամէնածեր անձը (պատիւ մը, որ պահեց մինչեւ 2021-ին 83-ամեայ Անթընի Հոփքինսի կողմէ գերազանցուիլը), եւ ան նաեւ 88 տարեկանին Օսքարի յաւակնութիւն ստացաւ «''All the Money in the World''» ֆիլմին համար՝ դառնալով Միւթիւնիի Մրցանակաբաշխութեան որեւէ դերասանական կարգի մէջ յաւակնած ամէնածեր անձը: == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} rftov3ezwyv7hfp2em9bqfl0x16vt7s 2 28150 251055 250999 2026-05-19T08:24:52Z Կարէն 9021 Փոխվում է էջը ' == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}}'-ով 251055 wikitext text/x-wiki == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} 7kzy1coqoqo523565fom67acqplihdd 0 30665 251011 247474 2026-05-18T12:00:54Z Azniv Stepanian 8 251011 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Ճոն ՄաքՔարթի''' ({{ԱԾ}}), ամերիկացի [[Համակարգիչ|համակարգիչի]] գիտնական։ Արուեստական իմացականութեան ոլորտի հիմնադիրներէն եւ 1950-ական եւ 1960-ական թուականներուն «ԱԻ»-ի հետազօտողներու փոքր խումբի անդամ։ Ան համահեղինակած է Տարթմաութի աշխատանոցի (Dartmouth Workshop) առաջարկը, ուր առաջին անգամ կը գործածուի «Արհեստական բանականութիւն» (AI) նշանաբանը։ Մաքարթի առաջնորդած է ծրագրաւորման լեզուներու ընտանիք «Lisp»ի զարգացումը, մեծ ազդեցութիւն ունեցած է «ALGOL» լեզուին, տարածած է ժամանակի բաժանման (time-sharing) համակարգը եւ ստեղծած է աղբահաւաքման (garbage collection) ձեւը։ Մաքարթի իր գործին մեծ մասը անցուցած է Սթենֆորտի համալսարանին մէջ։ Արժանացած է բազմաթիւ մրցանակներու, ինչպիսիք են՝ 1971-ի [[Ալան Թիւրինկ|Թիւրինկի]] մրցանակը արուեստական իմացականութեան ոլորտին ունեցած ներդրման համար եւ [[Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու]] Ազգային գիտութեան շքանշանը<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Ozipf13jRr4 Ճոն ՄաքՔարթի]</ref><ref>[https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1609/aimag.v33i4.2442 Մաքարթի Գիտնականը]</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} 7x6idrsxxe7jvnrdefzze2bwsbju5bx 4 30730 251049 250986 2026-05-18T17:43:31Z HoMen 269 /* Ստեղծել */ 251049 wikitext text/x-wiki == Ստեղծել == # [[Ակնեզ Մօ]] - [[:en:Agnez Mo]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:35, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Անկուն]] - [[:en:Anggun]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:58, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սարա Պեռնար]] - [[:en:Sarah Bernhardt]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:54, 30 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնիա Կանտի]] - [[:en:Sonia Gandhi]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 14:39, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլոտիա Գարտինալէ]] - [[:en:Claudia Cardinale]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ֆետերիքա Մողերինի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:53, 24 Մարտ 2026 (UTC) # [[Մարլին Տիթրիք]] - [[:en:Marlene Dietrich]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Տեպի Ռէյնոլծ]] - [[:en:Debbie Reynolds]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճուտի Կարլընտ]] - [[:en:Judy Garland]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Նեթրեպքօ]] - [[:en:Anna Netrebko]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:12, 16 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Անն Իտալկօ]] - [[:en:Anne Hidalgo]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ակնես Քալամար]] - [[:en:Agnès Callamard]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:59, 30 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մուրասաքի Շիքիպու]] - [[:en:Murasaki Shikibu]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 15:10, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հիլըրի Քլինթըն]] - [[:en:Hillary Clinton]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ռոզա Լիւքսեմպուրկ]] - [[:en:Rosa Luxemburg]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճէյն Օսթըն]] - [[:en:Jane Austen]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Ուոլսթոնքրաֆթ]] - [[:en:Mary Wollstonecraft]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Շելլի]] - [[:en:Mary Shelley]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:47, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)--'' # [[Ճոան Պաէզ]] - [[:en:Joan Baez]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:13, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մարիլին Մոնրօ]] - [[:en:Marilyn Monroe]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճուլիա Ռոպըրթս]] - [[:en:Julia Roberts]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Շթեֆի Կրաֆ]] - [[:en:Steffi Graf]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 09:44, 25 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սիմոն Տը Պուվուար]] - [[:en:Simone de Beauvoir]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:39, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պենազիր Պութօ]] - [[:en:Benazir Bhutto]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Աւրիլ Հէյնզ]] - [[:en:Avril Haines]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:13, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Ուիթնի Հիուսթըն]] - [[:en:Whitney Houston]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Թերեզա Մէյ]] - [[:en:Theresa May]], --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 21:24, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Կրեթա Թունպըրկ]] - [[:en:Greta Thunberg]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:53, 17 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սելենա]] - [[:en:Selena]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ուրսուլա ֆոն տեր Լայըն]] - [[:en:Ursula von der Leyen]], --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 21:24, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սերենա Ուիլիըմզ]] - [[:en:Serena Williams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պրիթնի Սփիրզ]] - [[:en:Britney Spears]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլաուտիա Սէյինպաում]] - [[:en:Claudia Sheinbaum]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Ճորճիա Մելոնի]] - [[:en:Giorgia Meloni]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:37, 20 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մարիա Զախարովա]] - [[:en:Maria Zakharova]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:50, 22 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նուր Ալ-Հուսէյն]] - [[:en:Queen Noor of Jordan]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Վիքթորիա Պեքհամ]] - [[:en:Victoria Beckham]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նիքոլ Քիտմըն]] - [[:en:Nicole Kidman]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Օփրա Ուինֆրի]] - [[:en:Oprah Winfrey]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Պրիժիթ Մաքրոն]] - [[:en:Brigitte Macron]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մոնիքա Պելուչի]] - [[:en:Monica Bellucci]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հալի Պերի]] - [[:en:Halle Berry]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Օտրի Ազուլէ]] - [[:en:Audrey Azoulay]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մելանիա Թրամփ]] - [[:en:Melania Trump]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիա Շարափովա]] - [[:en:Maria Sharapova]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:04, 22 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նաթալի Փորթմըն]] - [[:en:Natalie Portman]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:21, 15 Ապրիլ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սանտրա Պուլլոք]] - [[:en:Sandra Bullock]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հերթա Միւլըր]] - [[:en:Herta Müller]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Ճաքսոն]] - [[:en:Mary Jackson (engineer)]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Սառա]] - [[:en:Sarah]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քլեր Ատամզ]] - [[:en:Claire Adams]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պելլա Հատիտ]] - [[:en:Bella Hadid]], ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 10:06, 13 Մայիս 2026 (UTC)'' # [[Քամալա Հարիս]] - [[:en:Kamala Harris]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մատոննա]] - [[:en:Madonna]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սառա Շահի]] - [[:en:Sarah Shahi]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ալիս Սթոն Պլաքուէլ]] - [[:en:Alice Stone Blackwell]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Լիւսի Սթոն]] - [[:en:Lucy Stone]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:13, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Քաթրին Քլարք]] - [[:en:Katherine Clark]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:13, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Եսթեր]] - [[:en:Esther]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճոնիս Հան]] - [[:en:]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ռեպեքա (աստուածաշնչական կերպար)]] - [[:en:Rebecca (biblical figure)]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Պարպարա Սամփսըն]] - [[:en:Barbara Sampson]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Պարպարա]] - [[:en:Barbara]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Փաուլա տոս Սանթոշ]] - [[:en:Ana Paula dos Santos]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Շանթալ Պիա]] - [[:en:Chantal Biya]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Հինտա Տէպայ Իթնօ]] - [[:en:Hinda Déby Itno]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Սառա Նազարպայեւա ]] - [[:en:Sara Nazarbayeva]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Անկելա Մերքել]] - [[:en:Angela Merkel]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ռի Սոլ-ճու]] - [[:en:Ri Sol-ju]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Թաթիանա Քարիմովա]] - [[:en:Tatyana Karimova]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սիլիա Ֆլորես]] - [[:en:Cilia Flores]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կրէյս Մուկապէ]] - [[:en:Grace Mugabe]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Փիքֆըրտ]] - [[:en:Mary Pickford]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մէյ Ուեսթ]] - [[:en:Mae West]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Ճէյն Ֆոնտա]] - [[:en:Jane Fonda]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սինտի Քրաուֆորտ]] - [[:en:Cindy Crawford]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Լիզ Թրաս]] - [[:en:Liz Truss]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Սուելա Պրէյվըրմեն]] - [[:en:Suella Braverman]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Շէյք Հասինա]] - [[:en:Sheikh Hasina]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Նաո­մի Քեմփ­պը­լ]] - [[:en:Naomi Campbell]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Օպրի Փլազա]] - [[:en:Aubrey Plaza]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Շարլիզ Թերոն ]] - [[:en: Շարլիզ Թերոն ]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կոլտա Մէյր]] - [[:en:Golda Meir]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Ժիզել Պիւնտհեն]] - [[:en:Gisele Bündchen]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Քամերոն Տիազ]] - [[:en:Cameron Diaz]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Փենելոփէ Քրուզ]] - [[:en:Penélope Cruz]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կրէյս Քելի]] - [[:en:Grace Kelly]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Էլինոր Ռուզվելթ]] - [[:en:Eleanor Roosevelt]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:28, 14 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Քարլա Պրունի]] - [[:en:Carla Bruni]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Էվա Փերոն]] - [[:en:Eva Perón]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 19:27, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Իմելտա Մարքոս]] - [[:en:Imelda Marcos]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Միշէլ Օպամա]] - [[:en:Միշէլ Օպամա]], ''--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:48, 28 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճէյն Ատամս]] - [[:en:Jane Addams]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:39, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Նատիա Մուրատ]] - [[:en:Nadia Murad]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Լամիէ Աճի Պաշար]] - [[:en:Lamiya Haji Bashar]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Պեթի Ուիլիամս]] - [[:en:Betty Williams]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Օլկա Թոկարչուկ]] - [[:en:Olga Tokarczuk]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Կերթի Գորի]] - [[:en:Gerty Cori]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Տորոթի Սաթոն]] - ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:03, 17 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Կերթրուտ Պել]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:46, 16 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճեն Փսաքի]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 19:57, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մերի Փիքֆորտ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:57, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Ճիւլի Անտրիւս]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:00, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սիրիմաւօ Պանտարանայքէ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:01, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Իզապէլ Փերոն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:05, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Քլարա Ցեթքին]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:05, 6 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Քեթլին Քենետի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:26, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Քեթրին Հեփպըրն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:23, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ուաֆա Սլէյման]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:07, 9 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Պել Պոյտ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:16, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մարիա Քորինա Մաչատօ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:37, 20 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ա­տա Եո­նաթ|Ատա Եոնաթ‎]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:24, 22 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Գայիանէ Ջաղացպանեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:50, 22 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Աննա Թիխօ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 17:21, 22 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ամալ Խալիլ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:32, 5 Մայիս 2026 (UTC) # [[Լիլի Էլըն]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:09, 5 Մայիս 2026 (UTC) # [[Փաս Վեկա]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 08:47, 6 Մայիս 2026 (UTC) # [[Եաէլ Պրաուն-Փիվէ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 15:40, 13 Մայիս 2026 (UTC) # [[The Supremes]] - [[:en:The Supremes]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:34, 29 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալիս Կրիֆիթ Քար]] - [[:en:Alice Griffith Carr]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոֆիա Լորեն]] - [[:en:Sophia Loren]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճինա Լոլոպրիճիթա]] - [[:en:Gina Lollobrigida]], ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 07:37, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կանացի Արուեստի Ազգային Թանգարան]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:36, 23 Մարտ 2026 (UTC)]] # [[Կանացիակերպ աղամաններ]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 07:01, 23 Մարտ 2026 (UTC)]] # [[Թուլիփ Ճոշի]] - [[:en:Tulip Joshi]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 19:07, 26 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարինելա]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 15:44, 31 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոֆիա Վեպօ]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:38, 31 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Վենիւս Ուիլիըմս]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:42, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Քոլեթ Խուրի]] - [[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:09, 11 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Անտիղոնի Մեթաքսա Գրոնտիրա]] - , ''[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:46, 20 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Փինելոբի Տելթա]] - , ''[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:46, 20 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Էրսի]] - [[:en:Herse (daughter of Cecrops)]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:10, 22 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Նեմեսիս]] - ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:10, 22 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Աթինա]] - ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:10, 22 Ապրիլ 2026 (UTC)'' # [[Պլանքա Մաթրակի]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:09, 3 Մայիս 2026 (UTC) # [[Մարի Անթուանէթ]] - --[[Մասնակից:NataliEkiz|NataliEkiz]] ([[Մասնակցի քննարկում:NataliEkiz|քննարկում]]) 17:11, 4 Մայիս 2026 (UTC) # [[Ռոպերթա Մեձոլա]] - --[[Մասնակից:NataliEkiz|NataliEkiz]] ([[Մասնակցի քննարկում:NataliEkiz|քննարկում]]) 17:11, 4 Մայիս 2026 (UTC) # [[Թագուհի Եղիսաբէթ Ա]] - --[[Մասնակից:NataliEkiz|NataliEkiz]] ([[Մասնակցի քննարկում:NataliEkiz|քննարկում]]) 17:11, 4 Մայիս 2026 (UTC) # [[Էլիզապէթ Պլաքուէլ]] - ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 15:19, 7 Մայիս 2026 (UTC)'' # [[Մարիա Գալաս ]] - ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 19:09, 14 Մայիս 2026 (UTC)'' # [[Մարիքա Գոթոբուլի ]] - ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:52, 17 Մայիս 2026 (UTC)--'' # [[Պլանշ Նորթոն ]] - ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:52, 17 Մայիս 2026 (UTC)'' # [[Քորազոն Ագինօ]] - ''----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:52, 17 Մայիս 2026 (UTC)'' # [[Տիմիթրա]] - ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 17:43, 18 Մայիս 2026 (UTC)'' === Հայ Կանայք === # [[Կրեթա Վարդանեան]] - [[:en:Greta Vardanyan]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:06, 18 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ատելիա Պետրոսեան]] - [[:en:Adeliia Petrosian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:07, 18 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քլարա Աբգար]] - [[:en:Clara Abkar]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:35, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կարինէ Ասլամազեան]] - [[:en:Karine Aslamazyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:22, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնա Մովսէսեան]] - [[:en:Sona Movsesian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:22, 23 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալիս Փանիկեան]] - [[:en:Alice Panikian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:10, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Վարդուհի Խաչատրեան (օփերայի երգչուհի)]] - [[:hy:Վարդուհի Խաչատրյան (օպերային երգչուհի)]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:11, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարիա Նալպանտեան]] - [[:en:Maria Nalbandian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:11, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նորա Գէորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:12, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Մարիամ Նուր]] - [[:en:Mariam Nour]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:13, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ալինա Մնացականեան]] - [[:en:Alina Mnatsakanian]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Կրեթա Թասլաքեան]] - [[:en:Gretta Taslakian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:13, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Կլատիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:14, 19 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Մարիաննա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նինա Պէրպէրովա]] - [[:en:Nina Berberova]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Աննա Կասեան]] - [[:en:Anna Kasyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 12:52, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Հիլտա Չոպոյեան]] - [[:en:Hilda Tchoboian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:55, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սառա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Քարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:05, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Թամարա Խանըմ]] - [[:en:Tamara Khanum]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 20:03, 26 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Երանուհի Ասլամազեան]] - [[:en:Eranuhi Aslamazyan]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 14:22, 21 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Ճեքի Ղազարեան]] - [[:en:Jackie Kazarian]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:48, 24 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Սոնիա Պալասանեան]] - [[:en:Սոնիա Պալասանեան]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:33, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Տաթեւ Չախեան]] - [[:en:Tatev Chakhian]], ''--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:32, 20 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Նելլի Դանիէլեան]] - [[:en:Nelly Danielyan]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Հուրի Պէրպէրեան]] - ''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 19:00, 16 Մարտ 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Նարինէ Աղբալեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 18:55, 25 Մարտ 2026 (UTC) # [[Կարինէ Ռաֆայէլեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 08:57, 30 Մարտ 2026 (UTC) # [[Սեւան Նագգաշեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 17:59, 6 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սիրան Աւետիսեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 15:53, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Աննա Արզումանեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:30, 7 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռայա Նազարեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:38, 8 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Ղուկասեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:09, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մաթա Հարի]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 15:07, 13 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Վարդուհի Քալանթար]] - , ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 25 Մարտ 2026 (UTC)'' # [[Քնար Սվաճեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:16, 15 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Վարդիթեր Ֆելէկեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:58, 17 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նորա Պայրագտարեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 10:46, 20 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մարօ Երզնկեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 18:44, 21 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Լիա Օսիպեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:26, 22 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արմինիա Պապայեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 21:05, 22 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Յասմիկ Տոլմաճեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 07:55, 13 Մայիս 2026 (UTC) # [[Աննա Աղաճանեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:54, 13 Մայիս 2026 (UTC) # [[Լուսինէ Թովմասեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:07, 13 Մայիս 2026 (UTC) # [[Գոհար Յարութիւնեան]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:41, 13 Մայիս 2026 (UTC) # [[Նատին Այուպ]] - --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 17:20, 14 Մայիս 2026 (UTC) # [[Կեդրոնական բանտի կիներուն բաժինը]] - ,--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 25 Մարտ 2026 (UTC) # [[Լիւսի Աշճեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:35, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Եւա Պեկլարեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:37, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Ռէյչըլ Գաբրիէլեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 23:38, 27 Մարտ 2026 (UTC) # [[Յասմիկ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:14, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Իզապելլա Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:17, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Էլէն Ասատրեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:17, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նունէ Հայրապետեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Էմմա Նահապետեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Վարսէն Աղաբեկեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արմինէ Անտա]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Աստղիկ Գէորգեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Այտա Գիւմրեցի]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռուզաննա Դանիէլեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Զուարթ Ղուկասեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Մակինցեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Հեղինէ Մելիք-Հայկազեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:30, 1 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արփենիկ Չարենց]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:01, 2 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Անահիտ Թարխանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 04:52, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նուարդ Թումանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 19:42, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Մարինէ Ալես]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:41, 7 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Ալլա Տէր Յակոբեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:05, 10 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Ռոզա Պետրոսեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:25, 10 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Լիլիթ Գալստեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:16, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նունէ Եսայեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Շուշան Պետրոսեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Սիլվա Յակոբեան]] - -[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Նարէ Գէորգեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:19, 13 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Անահիտ Չիպուխչեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սիւնէ Սեւադա]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սեւդա Սեւան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Զոյա Փիրզադ]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Հայկուշ Օհանեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:55, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մելանիա Աբովեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նայիրուհի Ալավերդեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Լիանա Ալեքսանեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:59, 14 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Սիւզի Շահպազեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռոզ Զուլալեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Գայիանէ Ներսիսեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Արմինէ Գրիգորեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նուարդ Ալիխանեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Ռուզան Աւետիքեան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 19 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Նուարդ Աբալեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:26, 26 Ապրիլ 2026 (UTC)]] # [[Սեդա Վերմիշեւա]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:06, 30 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մարգարիտ Աթաբեկեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:18, 30 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մարգարիտ Թէրզեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:18, 30 Ապրիլ 2026 (UTC) # [[Մարինա Մարգարեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 08:40, 3 Մայիս 2026 (UTC) # [[Ազնիւ-Այտա Պուճիքանեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 08:40, 3 Մայիս 2026 (UTC) # [[Թամար (Ախթամար)]] - --[[Մասնակից:NataliEkiz|NataliEkiz]] ([[Մասնակցի քննարկում:NataliEkiz|քննարկում]]) 17:11, 4 Մայիս 2026 (UTC) # [[Թագուհի Փարանձեմ]] - --[[Մասնակից:NataliEkiz|NataliEkiz]] ([[Մասնակցի քննարկում:NataliEkiz|քննարկում]]) 17:11, 4 Մայիս 2026 (UTC) # [[Սիրանուշ (Merope Sahakyan)]] - --[[Մասնակից:NataliEkiz|NataliEkiz]] ([[Մասնակցի քննարկում:NataliEkiz|քննարկում]]) 17:11, 4 Մայիս 2026 (UTC) # [[Հրաչուհի Տատուրեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:19, 4 Մայիս 2026 (UTC) # [[Արաքսի Սարեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:52, 4 Մայիս 2026 (UTC) # [[Արաքս Աւետիսեան]] ---[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:52, 4 Մայիս 2026 (UTC) # [[Արաքսիա Դաւթեան]] ---[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:52, 4 Մայիս 2026 (UTC) # [[Ֆլորա Մարտիրոսեան]] ---[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 14:01, 10 Մայիս 2026 (UTC) # [[Ռայիսա Մկրտչեան]] - --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 14:01, 10 Մայիս 2026 (UTC) # [[Հռիփսիմէ Պօղոսեան]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 06:46, 17 Մայիս 2026 (UTC) # [[Սոֆի Աւագեան]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:12, 17 Մայիս 2026 (UTC) # [[Սալոմէ Արեշեան]]--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:12, 17 Մայիս 2026 (UTC) # [[Նայիրա Գիւրջինեան]] --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:40, 17 Մայիս 2026 (UTC) as5qhf8q64wwkmt3u242afoveftmtls 0 31093 251019 249075 2026-05-18T12:43:53Z Maral Dikbikian 4797 251019 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}}'''Մարիամ Նուր''' ([[Արաբերէն|արաբ]]․՝ مريم نور‎‎, [[24 Մայիս]] [[1933 թուական|1933]], Douma, Պաթրունի շրջան, Շապթին ([[Լիբանան]]), Լիբանան) լիբանանցի հեռուստատեսային դէմք եւ հեղինակ, որ կը քննարկէ սնունդի եւ կենսակերպի հարցեր լիբանանեան եւ արաբական լրատուամիջոցներուն մէջ<ref name="light">Light Luise (1996). [https://books.google.com/books?id=UwQAAAAAMBAJ&pg=PA59 Food for a Saint.] ''[[Vegetarian Times]]'' September 1996</ref><ref name="Povoledo">Povoledo, Elisabetta (October 22, 2004). A {{Sic|politically|-|hide=y}}charged food fest. ''[[New York Times]]''</ref>, եւ մակրոպիոթիք սննդակարգի եւ այլընտրանքային բժշկութեան մասնագէտ<ref>{{Cite web|url=https://www.emaratalyoum.com/life/four-sides/2020-08-06-1.1383465|title=مريم نور...مفقودة بعد انفجار بيروت - حياتنا - جهات - الإمارات اليوم|date=2020 թ․ օգոստոսի 6|website=www.emaratalyoum.com|language=ar|access-date=2021 թ․ մարտի 16}}</ref>։ == Կենսագրութիւն == Նուրը ծնած է [[Լիբանան|Լիբանանի]] Տումա քաղաքին մէջ, որպէս «Մարի Մանուէլ Եղիայեան»՝ հայ հօր եւ լիբանանցի մօր ընտանիքի մէջ։ Ան նշած է, որ [[Մուսա Ալ-Սատր|Մուսա ալ-Սատրը]] զինք անուանած է Մարիամ Նուր<ref>{{Cite web|url=https://www.alquds.co.uk/مريم-نور-تملأ-إستديو-هيدا-حكي-على-ام-تي/|title=مريم نور تملأ إستديو 'هيدا حكي' على 'ام تي في' بحكي جنسي وتغادر إعتراضاً على الأسئلة|date=2014 թ․ հունվարի 6|website=alquds.co.uk|language=Arabic}}</ref>։ Ան ճամբորդած է [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներ]], ուր զինք դասաւանդած են Օշօն եւ Միչիոյ Քուշին։ Ան յաղթահարած է ժառանգական կրծքագեղձի քաղցկեղը, բնական ճանապարհով բուժուելով<ref>{{Cite web|url=http://thelifepile.com/2017/10/23/5-famous-arab-breast-cancer-survivors/|title=5 famous Arab breast cancer survivors|date=2017 թ․ հոկտեմբերի 23|website=thelifepile.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20200520182700/http://thelifepile.com/2017/10/23/5-famous-arab-breast-cancer-survivors/|archive-date=2020-05-20|url-status=dead|access-date=2025-07-10}}</ref>։ [[1990 թուական|1990]]-ականներու վերջը Լիբանան վերադառնալով, Նուրը նոր դարաշրջանի գաղափարներ բերաւ արաբական աշխարհ։ Ան բազմաթիւ հաղորդումներ վարած է լիբանանեան «Ալ-Ճատիտ» (Նոր հեռուստատեսութիւն) հեռուստաալիքով եւ տարբեր ժամանակներու յայտնուած է «Ալ-Ճազիրա» արաբերէն եւ այլ արաբական հեռուստաալիքներով՝ գովազդելով իր հայեացքներն ու կենսակերպը<ref name="Sussman">Sussman, Anna (August 16, 2007). [https://www.nytimes.com/2007/08/16/world/africa/16iht-souk.4.7144729.html A Lebanese chef's vision: Make falafel, not war.] ''[[New York Times]]''</ref>։ Նուրը Լիբանանի եւ Միացեալ Նահանգներու կրկնակի քաղաքացիութիւն ունի։ == Գործունէութիւն == Մարիամ Նուրը կ՚ըսէ. «Ես հարցուցի բժիշկիս, թէ ի՞նչը առաջացուցած է իմ քաղցկեղը»։ Ան պատասխանեց. «Ես չեմ գիտեր հիւանդութեան աղբիւրը, բայց դուք պէտք է վիրահատուիք՝ ապաքինուելու համար»։ Ես ըսի. «Եթէ դուք չէք գիտեր այս հիւանդութեան աղբիւրն ու պատճառը, ինչպէ՞ս կրնաք վստահ ըլլալ, որ այս վիրահատութիւնը անոր բուժումն ու դեղամիջոցն են»։ Այդ ժամանակէն ի վեր Մարիամը սկսաւ փնտռել այլընտրանքային բուժումներ եւ յայտնաբերեց մաքրոպիոթիքան եւ սկսաւ կիրառել իր վրայ։ Այդ ժամանակէն ի վեր Մարիամ Նուրը մնացած է առողջ եւ աւելի լաւ առողջական վիճակով, քան երբեւէ։ Երբ Մարիամ Նուրը կը ներկայանայ, կ՚ըսէ. «Ես ծնած եմ Լիբանանի մէջ, յաճախած եմ դպրոցներ եւ համալսարաններ, քանի մը անգամ աշխատած եմ լրատուամիջոցներու մէջ։ Ես ճամբորդած եմ [[Եւրոպա]], ապա [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Ամերիկա]] եւ [[Հնդկաստան]]։ Ես մաքրոպիոթիքա ուսումնասիրած եմ Միչիոյ Քուշիի մօտ։ Այդ ժամանակէն ի վեր ես ուսանող եմ «Տիեզերքի դպրոցին մէջ», որ միակ վայրն է, որ քեզ հնարաւորութիւն կու տայ ապրելու քու սեփական ընտրութեամբ։ Իմ ընտրութիւնը մաքրոպիոթիքան էր որպէս կենսակերպ, այլ ոչ թէ միայն սնունդը։ Ես սկսայ քանի մը մաքրոպիոթիք կեդրոններ հիմնել Ամերիկայի մէջ, մինչեւ որ «Երկնային կեդրոնը» դարձաւ Երկիր մոլորակի լաւագոյն կեդրոններէն մէկը»։ == Անոր հեղինակութիւնները<ref>{{Citation|title=مريم نور|url=https://ar.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85_%D9%86%D9%88%D8%B1&oldid=74178057|date=2026-04-06|accessdate=2026-05-18|language=ar}}</ref> == Ան ունի բազմաթիւ հեղինակութիւններ՝ արաբերէն եւ անգլերէն լեզուներով։ Անոր արաբերէն գործերէն են․ * '''Կնոջ գիրքը''' (كتاب المرأة) * '''Տղամարդը''' (الرجل) * '''Գթութեան գիրքը''' (كتاب الرحمة) * '''Քրիստոս''' (المسيح) * '''Տգիտութիւն''' (الجهل) * '''Գաւաթ մը զօրութիւն՝ մարդկային ցաւով, Մարիամ Նուրի սրճեփէն''' (فنجان قوة بألم الإنسان من ركوة مريم نور) * '''Ամուսնութիւն''' (النكاح) * '''Յեղափոխութիւն''' (الثورة) * '''Գաղտնիքներու գաղտնիքը''' (سر الأسرار) * '''Ծածուկ երեւոյթները (կամ Գաղտնիքները)''' (الخفايا) == Ծանօթագրութիւններ == <references /> == Արտաքին յղումներ == * [https://www.mariamnour.com/library/ Պաշտօնական կայք] [[Ստորոգութիւն:Լիբանանահայ հասարակական գործիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Լիբանանցի կին գրողներ]] [[Ստորոգութիւն:Սննդագիտութիւն]] eegb1mq3smwfgqghluyd1iisjckt3fu 0 31148 251050 251000 2026-05-19T05:43:37Z Maral Dikbikian 4797 251050 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Գրող}} '''Մուրասաքի Շիքիպու'''<ref>{{Citation|title=Murasaki Shikibu|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Murasaki_Shikibu&oldid=1353811938|date=2026-05-12|accessdate=2026-05-19|language=en}}</ref> (ճափոներէն՝ 紫式部<ref>NHK Broadcasting Culture Research Institute, ed. (May 24, 2016). <bdi>NHK日本語発音アクセント新辞典</bdi> (in Japanese). NHK Publishing.</ref><ref>Kindaichi, Haruhiko; Akinaga, Kazue, eds. (March 10, 2025). <bdi>新明解日本語アクセント辞典</bdi> (in Japanese) (2nd ed.). Sanseidō.</ref>, մօտաւորապէս 973 – մօտաւորապէս 1014 կամ 1025), կամ '''Շիժօ''' (紫女, բառացի՝ «Օրիորդ Մուրասաքի»), ճափոնցի վիպագիր, բանաստեղծուհի եւ արքունի պալատական տիկին էր Հէյեան դարաշրջանի կայսերական արքունիքին մէջ։ Ան առաւելաբար ճանչցուած է որպէս հեղինակը «Կենժիի պատմութիւնը» երկին, որ լայնօրէն կը նկատուի աշխարհի առաջին վէպերէն մէկը՝ գրուած ճափոներէնով մօտաւորապէս 1000-էն 1012 թուականներուն միջեւ։ Մուրասաքի Շիքիպու նկարագրական անուն մըն է. անոր իսկական (անձնական) անունը անյայտ է, բայց հաւանական է, որ ան ըլլար '''Ֆուժիուարա նօ Քաորուքօ'''ն (藤原香子), որ կը յիշատակուի 1007 թուականի արքունի օրագիրի մը մէջ՝ որպէս կայսերական պալատական տիկին։ Հէյեան դարաշրջանի կիները աւանդաբար զրկուած էին չինարէն սորվելէ, որ կառավարութեան գրաւոր լեզուն էր, բայց Մուրասաքին, մեծնալով իր բազմահմուտ հօր տան մէջ, կանուխ տարիքէն արտակարգ ընդունակութիւն ցուցաբերեց չինական դասական գրականութեան հանդէպ եւ յաջողեցաւ սահուն կերպով տիրապետել լեզուին։ Ան ամուսնացաւ իր քսանականներու կէսերուն կամ վերջաւորութեան եւ ծնունդ տուաւ դստեր մը՝ Տայինի նօ Սանմիին։ Ամուսինը մահացաւ ամուսնութենէն երկու տարի ետք։ Յստակ չէ, թէ ան երբ սկսաւ գրել «Կենժիի պատմութիւնը», բայց հաւանաբար ամուսնացած եղած ատեն կամ այրիանալէն կարճ ժամանակ ետք էր։ Մօտաւորապէս 1005 թուականին, Ֆուժիուարա նօ Միչինական զինք հրաւիրեց ծառայելու որպէս պալատական տիկին Շօշի կայսրուհիին մօտ՝ կայսերական արքունիքէն ներս, հաւանաբար որպէս գրող իր ունեցած համբաւին պատճառով։ Ան շարունակեց գրել իր ծառայութեան ընթացքին՝ իր գործին մէջ աւելցնելով տեսարաններ արքունի կեանքէն։ Հինգ կամ վեց տարի ետք, ան հեռացաւ արքունիքէն եւ Շօշիի հետ առանձնացաւ Պիուա լիճի շրջանը։ Գիտնականները տարակարծիք են անոր մահուան տարուան շուրջ. թէեւ մեծամասնութիւնը համամիտ է 1014 թուականին, ուրիշներ ենթադրած են, որ ան ողջ եղած է 1025-ին։ Մուրասաքին գրած է «Օրիորդ Մուրասաքիի օրագիրը», բանաստեղծութիւններու հատոր մը, ինչպէս նաեւ «Կենժիի պատմութիւնը»։ Անոր աւարտէն տասնամեակ մը անց, «Կենժին» արդէն տարածուած էր գաւառներուն մէջ. մէկ դարու ընթացքին անիկա ճանչցուեցաւ որպէս ճափոնական գրականութեան դասական գործ եւ դարձաւ գիտական քննադատութեան նիւթ։ 1925-էն 1933 թուականներուն միջեւ «Կենժիի պատմութիւնը» հրատարակուեցաւ անգլերէնով։ Գիտնականները կը շարունակեն ընդունիլ անոր գործին կարեւորութիւնը, որ կը ցոլացնէ Հէյեան արքունի հասարակութիւնը իր գագաթնակէտին։ 13-րդ դարէն ի վեր անոր գործերը պատկերազարդուած են ճափոնցի արուեստագէտներու եւ «ուքիեօ-է» (ukiyo-e) փայտագրութեան հանրայայտ վարպետներու կողմէ։[[Պատկեր:Hyakuninisshu 057.jpg|մինի|Այս Էտօ ժամանակաշրջանի նկարազարդման մէջ, որ կը համարուի Հարիւր բանաստեղծներէն մէկը, Մուրասաքին պատկերուած է իր անուան հետ կապուած մանիշակագոյն ճափոնական պարեգօտով։]] [[Պատկեր:Fujiwara Michinaga.jpg|մինի|Ֆուճիվարա նո Միչինական (19-րդ դարու մոնոխրոմ նկարազարդումը՝ Քիքիուչի Եոսայի) չափազանց հզօր դարձաւ Մուրասաքիի կենդանութեան օրոք։]] [[Պատկեր:Lady Murasaki writing.png|ձախից|մինի|Մուրասաքին պատկերուած է Իշիյամա-դերայի մէջ իր սեղանի մօտ Լուսինէն ոգեշնչուած՝ ուքիօ-է, Սուզուկի Հարունոպույի կողմէ, մօտ 1767-ին]] == Ծանօթագրութիւններ == <references /> [[Ստորոգութիւն:Մահուան ամսաթիւը չորոշուած անձինք]] [[Ստորոգութիւն:Անձինք այբբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Ճափոնացի գրողներ]] [[Ստորոգութիւն:Ճափոնացի բանաստեղծներ]] [[Ստորոգութիւն:Ճափոնացի արձակագիրներ]] [[Ստորոգութիւն:Ճափոնացի վիպասաններ]] [[Ստորոգութիւն:Բանաստեղծներ այբբենական կարգով]] 9qzloqwk1yqowi1el7dtrprn8ben2y4 0 31300 251058 249670 2026-05-19T10:41:25Z Maral Dikbikian 4797 251058 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Լիւսի Աշճեան''' ({{ԱԾ}}), ամերիկահայ լուսանկարչուհի։ Ան յայտնի է որպէս [[Նիւ Եորք|Նիւ Եորքի]] լուսանկարիչներու գործակցութեան՝ «Լուսանկարչական լիկայի» անդամ<ref name="MET">{{Cite web|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/285435|title=Lucy Ashjian &#124; Bowery Triplets &#124; the Met|archive-url=https://web.archive.org/web/20191206055929/https://www.metmuseum.org/art/collection/search/285435|archive-date=2019-12-06|url-status=live|access-date=2019-12-06}}</ref>։ Անոր աշխատանքները ներառուած են Նիւ Եորքի Մետրոպոլիտէն արուեստի թանգարանի, Արիզոնայի Թուսոնի ստեղծագործական լուսանկարչութեան կեդրոնի եւ Նիւ Եորք քաղաքի թանգարանի հաւաքածոներուն մէջ։ == Վաղ կեանք == Աշճեանը ծնած է Ինտիանապոլիս (Ինտիանա)<ref name="MCNY">{{Cite web|url=https://blog.mcny.org/2015/12/01/lucy-ashjian-and-the-photo-league/|title=Lucy Ashjian and the Photo League|date=2015 թ․ դեկտեմբեր|archive-url=https://web.archive.org/web/20191206055652/https://blog.mcny.org/2015/12/01/lucy-ashjian-and-the-photo-league/|archive-date=2019-12-06|url-status=live|access-date=2019-12-06}}</ref>՝ հայ փախստականներու ընտանիքի մէջ<ref>{{Cite journal|last=Musleah|first=Rahel|date=2012|title=The Arts: Social Justice in Clicks and Snaps|url=https://www.hadassahmagazine.org/2012/02/28/arts-social-justice-clicks-snaps/|journal=Hadassah Magazine}}</ref>։ Ան [[Անգլերէն|անգլերէնի]] BA աստիճան ստացած է Պաթլերեան համալսարանէն [[1927 թուական|1927]] թուականին։ [[1937 թուական|1937]] թուականին աւարտած է Քլարէնս Հատսոն Ուայթի անուան լուսանկարչական դպրոցը<ref name="CCPFindingGuide">{{Cite web|url=https://ccp.arizona.edu/sites/default/files/finding-aid-pdfs/ag209_ashjian_1.pdf|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20191206061628/https://ccp.arizona.edu/sites/default/files/finding-aid-pdfs/ag209_ashjian_1.pdf|archive-date=2019-12-06|url-status=live|access-date=2019-12-06}}</ref>։ == Ասպարէզ == Աշճեանը միացած է Նիւ Եորքի լուսանկարչական լիկային [[1937 թուական|1937]] թուականին որպէս լուսանկարիչ<ref name="CCPFindingGuide" />, նաեւ աշխատած է որպէս ''«Photo Notes»'' ամսագրի խմբագիր եւ լիկայի դպրոցի խորհուրդի նախագահ<ref name="Klein-Evans">{{Cite book|title=The Radical Camera: New York's Photo League, 1936–1951|last=Klein|first=Mason|last2=Evans|first2=Catherine|date=2011|publisher=Yale University Press and The Jewish Museum|isbn=978-0-300-14687-5|chapter=As Good as the Guys: The Women of the Photo League}}</ref>։ Ան ընդգրկուած է [[2012 թուական|2012]] թուականին Նիւ Եորքի Հրէական թանգարանին մէջ կայացած «Ռատիկալ տեսախցիկ. Նիւ Եորքի լուսանկարչական լիկա, [[1936 թուական|1936]]-[[1951 թուական|1951]]<nowiki/>» ցուցահանդէսին<ref>{{Cite web|url=https://www.kqed.org/arts/109633/taking_pictures_that_matter_the_radical_camera_revisits_new|title=Taking Pictures That Matter: 'The Radical Camera' of New York's Photo League|date=2012-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20191206061257/https://www.kqed.org/arts/109633/taking_pictures_that_matter_the_radical_camera_revisits_new|archive-date=2019-12-06|url-status=live|access-date=2019-12-06}}</ref>։ == Հաւաքածուներ == Աշճեանի աշխատանքները կը պահուին հետեւեալ մշտական հաւաքածոներոն մէջ՝ * Ստեղծագործական լուսանկարչութեան կեդրոն, Թուսոն, [[Արիզոնա]]<ref>{{Cite web|url=https://ccp.arizona.edu/sites/default/files/cg-a.pdf|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20191206060410/https://ccp.arizona.edu/sites/default/files/cg-a.pdf|archive-date=2019-12-06|url-status=live|access-date=2019-12-06}}</ref> * Քոլամպուսի արուեստի թանգարան, Քոլամպուս, [[Օհայo|Օհայօ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.columbusmuseum.org/embark-collection/pages/THA30375/?sid=40&x=399268&port=31599|title=Embark Collection|date=2016 թ․ հունվարի 27|website=Columbus Museum of Art}}</ref> * Ճորճ Իսթմանի թանգարան<ref>{{Cite web|url=https://collections.eastman.org/people/3142/lucy-ashjian;jsessionid=CB9E473DED2EA616E06CFDF1DF3FDA75;jsessionid=CB9E473DED2EA616E06CFDF1DF3FDA75|title=Lucy Ashjian {{!}} People {{!}} George Eastman Museum|website=collections.eastman.org|language=en}}</ref> * Հրէական թանգարան, [[Նիւ Եորք]]<ref name="JewishMuseum">{{Cite web|url=https://thejewishmuseum.org/collection/artist/lucy-ashjian-american-1907-1993|title=The Jewish Museum|website=thejewishmuseum.org}}</ref> * Մետրոպոլիտէն արուեստի թանգարան, Նիւ Եորք<ref name="MET" /> * Նիւ Եորք քաղաքի թանգարան<ref name="MCNY" /> * Ֆիլատելֆիոյ արուեստի թանգարան<ref>{{Cite web|url=https://www.philamuseum.org/collections/results.html?searchTxt=&bSuggest=1&searchNameID=44904|title=Philadelphia Museum of Art - Collections : Search Collections|website=www.philamuseum.org}}</ref> * Փրինսթօնի համալսարանի արուեստի թանգարան<ref>{{Cite web|url=https://artmuseum.princeton.edu/es/collections/maker/926|title=Lucy Ashjian {{!}} Princeton University Art Museum|website=artmuseum.princeton.edu}}</ref> == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="" /> [[Ստորոգութիւն:Ամերիկահայեր]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի կին լուսանկարիչներ]] 28uiu4gzepmpexopyz8urbwszzammd0 0 31674 251014 2026-05-18T12:07:22Z Azniv Stepanian 8 Azniv Stepanian տեղափոխեց էջը «[[Արհեստական Ջղաբջիջային Ցանց]]»-էն «[[Արուեստական Ջղաբջիջային Ցանց]]» 251014 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Արուեստական Ջղաբջիջային Ցանց]] kn8ungyhdfdo90ol8rpkbntmr1dtxg4 0 31675 251021 2026-05-18T16:20:12Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «'''Հայկուշ Յակոբի Օհանեան''' (Խաչատրեան), ({{ԱԾ}}), հայ գրող։ == Կենսագրութիւն == 1976—1978 թուականներուն ուսանած է Վ․ Բրիւսովի անուան ռուսաց եւ օտար լեզուներու ինստիտուտին մէջ։ [[1978 թուական|1978]]-[[1995 թուական|1995]] թուականներուն աշխատած է [[Հայաստան|Հայաստանի]] «Աւիահամալիր»...»: 251021 wikitext text/x-wiki '''Հայկուշ Յակոբի Օհանեան''' (Խաչատրեան), ({{ԱԾ}}), հայ գրող։ == Կենսագրութիւն == 1976—1978 թուականներուն ուսանած է Վ․ Բրիւսովի անուան ռուսաց եւ օտար լեզուներու ինստիտուտին մէջ։ [[1978 թուական|1978]]-[[1995 թուական|1995]] թուականներուն աշխատած է [[Հայաստան|Հայաստանի]] «Աւիահամալիր» բաժնետիրական ձեռնարկութեան մէջ։ Հեղինակ է 11 հեղինակային գիրքերու` * «Եզերք»<nowiki/>[[1995 թուական|1995թ]], * «Ծաղկանոցի փերին» [[1996 թուական|1996թ]], * «Սրտիս ձայնը» [[1997 թուական|1997թ]]., * «Անմահ հրէշտակները»<nowiki/>[[1999 թուական|1999թ]]., * «Յոյսի ծառերը կխօսեն դարերում» [[2001 թուական|2001թ]]., * «Ճերմակ աղաւնիները» [[2001 թուական|2009թ]]., * «Լուսէ հեքիաթներ» [[2010|2010թ]]., * «Գանձասարի մանուշակը» [[2011|2011թ]]., * «Սիւնեաց աշխարհի թագաւորութիւնը» [[2012 թուական|2012թ]]., * «Հայի զօրեղ արմատներ» [[2016 թուական|2016թ]]., * «Ոսկու կարասի առեղծուածը» [[2021 թուական|2021թ]]., * «Համազարկ վասն նահատակեաց» համահեղինակային գիրք առաջին հատոր, * «Գրական մեղեդիներ» Գ.Լ. ալմանախներուն մէջ, * «Յաւերժի բանաստեղծ՝ Եղիշէ Չարենց» համահեղինակային գիրք, * «Հայուհի» երկհատորեայ հանրագիտարան, * «Արցախեան պատերազմ» հանրագիտարան, * «Գորիս» ալմանախ, * «Հրաշէկ լեռներ» ալմանախ, * «Մանկան ուրախ կանչ» համահեղինակային գիրք։ Հրատարակուած է մամուլին մէջ անոր բազմաթիւ յօդուածները։ [[2018 թուական|2018]]-էն համահայկական գրողներու միութեան ՀԿ-ի անդամ է, արժանացած է «Յովհաննէս Թումանեան» ոսկի մետալի, Պն-ի կողմէ «Մոնթէ Մելքոնեան» ոսկի մետալի, «<nowiki/>[[ԵՈՒՆԵՍՔՕ]]<nowiki/>»-ի շրջանակին մէջ արժանացած է «GOLDEN PEN»-մրցանակի։ «Super star - 2022» մրցանակին արժանացած է [[Պաթում|Պաթումի]] մէջ կայացած փառատօնի ժամանակ։ f8nspgxl8uiswui21btgiphjgs4l0o5 251022 251021 2026-05-18T16:20:45Z Betty Kilerjian 83 251022 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Գրող}}'''Հայկուշ Յակոբի Օհանեան''' (Խաչատրեան), ({{ԱԾ}}), հայ գրող։ == Կենսագրութիւն == 1976—1978 թուականներուն ուսանած է Վ․ Բրիւսովի անուան ռուսաց եւ օտար լեզուներու ինստիտուտին մէջ։ [[1978 թուական|1978]]-[[1995 թուական|1995]] թուականներուն աշխատած է [[Հայաստան|Հայաստանի]] «Աւիահամալիր» բաժնետիրական ձեռնարկութեան մէջ։ Հեղինակ է 11 հեղինակային գիրքերու` * «Եզերք»<nowiki/>[[1995 թուական|1995թ]], * «Ծաղկանոցի փերին» [[1996 թուական|1996թ]], * «Սրտիս ձայնը» [[1997 թուական|1997թ]]., * «Անմահ հրէշտակները»<nowiki/>[[1999 թուական|1999թ]]., * «Յոյսի ծառերը կխօսեն դարերում» [[2001 թուական|2001թ]]., * «Ճերմակ աղաւնիները» [[2001 թուական|2009թ]]., * «Լուսէ հեքիաթներ» [[2010|2010թ]]., * «Գանձասարի մանուշակը» [[2011|2011թ]]., * «Սիւնեաց աշխարհի թագաւորութիւնը» [[2012 թուական|2012թ]]., * «Հայի զօրեղ արմատներ» [[2016 թուական|2016թ]]., * «Ոսկու կարասի առեղծուածը» [[2021 թուական|2021թ]]., * «Համազարկ վասն նահատակեաց» համահեղինակային գիրք առաջին հատոր, * «Գրական մեղեդիներ» Գ.Լ. ալմանախներուն մէջ, * «Յաւերժի բանաստեղծ՝ Եղիշէ Չարենց» համահեղինակային գիրք, * «Հայուհի» երկհատորեայ հանրագիտարան, * «Արցախեան պատերազմ» հանրագիտարան, * «Գորիս» ալմանախ, * «Հրաշէկ լեռներ» ալմանախ, * «Մանկան ուրախ կանչ» համահեղինակային գիրք։ Հրատարակուած է մամուլին մէջ անոր բազմաթիւ յօդուածները։ [[2018 թուական|2018]]-էն համահայկական գրողներու միութեան ՀԿ-ի անդամ է, արժանացած է «Յովհաննէս Թումանեան» ոսկի մետալի, Պն-ի կողմէ «Մոնթէ Մելքոնեան» ոսկի մետալի, «<nowiki/>[[ԵՈՒՆԵՍՔՕ]]<nowiki/>»-ի շրջանակին մէջ արժանացած է «GOLDEN PEN»-մրցանակի։ «Super star - 2022» մրցանակին արժանացած է [[Պաթում|Պաթումի]] մէջ կայացած փառատօնի ժամանակ։ k2u5mkx6w72zncyn8vf8z13h6fvmr6v 251023 251022 2026-05-18T16:21:49Z Betty Kilerjian 83 251023 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Գրող}}'''Հայկուշ Յակոբի Օհանեան''' (Խաչատրեան), ({{ԱԾ}}), հայ գրող։ == Կենսագրութիւն == 1976—1978 թուականներուն ուսանած է Վ․ Բրիւսովի անուան ռուսաց եւ օտար լեզուներու ինստիտուտին մէջ։ [[1978 թուական|1978]]-[[1995 թուական|1995]] թուականներուն աշխատած է [[Հայաստան|Հայաստանի]] «Աւիահամալիր» բաժնետիրական ձեռնարկութեան մէջ։ Հեղինակ է 11 հեղինակային գիրքերու` * «Եզերք»<nowiki/>[[1995 թուական|1995թ]], * «Ծաղկանոցի փերին» [[1996 թուական|1996թ]], * «Սրտիս ձայնը» [[1997 թուական|1997թ]]., * «Անմահ հրէշտակները»<nowiki/>[[1999 թուական|1999թ]]., * «Յոյսի ծառերը կխօսեն դարերում» [[2001 թուական|2001թ]]., * «Ճերմակ աղաւնիները» [[2001 թուական|2009թ]]., * «Լուսէ հեքիաթներ» [[2010|2010թ]]., * «Գանձասարի մանուշակը» [[2011|2011թ]]., * «Սիւնեաց աշխարհի թագաւորութիւնը» [[2012 թուական|2012թ]]., * «Հայի զօրեղ արմատներ» [[2016 թուական|2016թ]]., * «Ոսկու կարասի առեղծուածը» [[2021 թուական|2021թ]]., * «Համազարկ վասն նահատակեաց» համահեղինակային գիրք առաջին հատոր, * «Գրական մեղեդիներ» Գ.Լ. ալմանախներուն մէջ, * «Յաւերժի բանաստեղծ՝ Եղիշէ Չարենց» համահեղինակային գիրք, * «Հայուհի» երկհատորեայ հանրագիտարան, * «Արցախեան պատերազմ» հանրագիտարան, * «Գորիս» ալմանախ, * «Հրաշէկ լեռներ» ալմանախ, * «Մանկան ուրախ կանչ» համահեղինակային գիրք։ Հրատարակուած է մամուլին մէջ անոր բազմաթիւ յօդուածները։ [[2018 թուական|2018]]-էն համահայկական գրողներու միութեան ՀԿ-ի անդամ է, արժանացած է «Յովհաննէս Թումանեան» ոսկի մետալի, Պն-ի կողմէ «Մոնթէ Մելքոնեան» ոսկի մետալի, «<nowiki/>[[ԵՈՒՆԵՍՔՕ]]<nowiki/>»-ի շրջանակին մէջ արժանացած է «GOLDEN PEN»-մրցանակի։ «Super star - 2022» մրցանակին արժանացած է [[Պաթում|Պաթումի]] մէջ կայացած փառատօնի ժամանակ։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> {{ՂԱՊ}} jdificwswsauazjws0a9600f387u666 251024 251023 2026-05-18T16:22:09Z Betty Kilerjian 83 251024 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Գրող}}'''Հայկուշ Յակոբի Օհանեան''' (Խաչատրեան), ({{ԱԾ}}), հայ գրող։ == Կենսագրութիւն == 1976—1978 թուականներուն ուսանած է Վ․ Բրիւսովի անուան ռուսաց եւ օտար լեզուներու ինստիտուտին մէջ։ [[1978 թուական|1978]]-[[1995 թուական|1995]] թուականներուն աշխատած է [[Հայաստան|Հայաստանի]] «Աւիահամալիր» բաժնետիրական ձեռնարկութեան մէջ։ Հեղինակ է 11 հեղինակային գիրքերու` * «Եզերք»<nowiki/>[[1995 թուական|1995թ]], * «Ծաղկանոցի փերին» [[1996 թուական|1996թ]], * «Սրտիս ձայնը» [[1997 թուական|1997թ]]., * «Անմահ հրէշտակները»<nowiki/>[[1999 թուական|1999թ]]., * «Յոյսի ծառերը կխօսեն դարերում» [[2001 թուական|2001թ]]., * «Ճերմակ աղաւնիները» [[2001 թուական|2009թ]]., * «Լուսէ հեքիաթներ» [[2010|2010թ]]., * «Գանձասարի մանուշակը» [[2011|2011թ]]., * «Սիւնեաց աշխարհի թագաւորութիւնը» [[2012 թուական|2012թ]]., * «Հայի զօրեղ արմատներ» [[2016 թուական|2016թ]]., * «Ոսկու կարասի առեղծուածը» [[2021 թուական|2021թ]]., * «Համազարկ վասն նահատակեաց» համահեղինակային գիրք առաջին հատոր, * «Գրական մեղեդիներ» Գ.Լ. ալմանախներուն մէջ, * «Յաւերժի բանաստեղծ՝ Եղիշէ Չարենց» համահեղինակային գիրք, * «Հայուհի» երկհատորեայ հանրագիտարան, * «Արցախեան պատերազմ» հանրագիտարան, * «Գորիս» ալմանախ, * «Հրաշէկ լեռներ» ալմանախ, * «Մանկան ուրախ կանչ» համահեղինակային գիրք։ Հրատարակուած է մամուլին մէջ անոր բազմաթիւ յօդուածները։ [[2018 թուական|2018]]-էն համահայկական գրողներու միութեան ՀԿ-ի անդամ է, արժանացած է «Յովհաննէս Թումանեան» ոսկի մետալի, Պն-ի կողմէ «Մոնթէ Մելքոնեան» ոսկի մետալի, «<nowiki/>[[ԵՈՒՆԵՍՔՕ]]<nowiki/>»-ի շրջանակին մէջ արժանացած է «GOLDEN PEN»-մրցանակի։ «Super star - 2022» մրցանակին արժանացած է [[Պաթում|Պաթումի]] մէջ կայացած փառատօնի ժամանակ։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> {{ՂԱՊ}} [[Ստորոգութիւն:Հայ կին գրողներ]] j2phpo3bepfr5cmf5qr27gy5uek9ebm 0 31676 251025 2026-05-18T16:27:59Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «'''Մելանիա Յարութիւնի Աբովեան''' ({{ԱԾ}}), հայ օփերային երգչուհի, քնարակոլորատուրային սոփրանօ։ == Կենսագրութիւն == [[1972 թուական|1972]] թուականին աւարտած է Երեւանի պետական կոնսերվատորիան։ [[1972 թուական|1972]] թուականէն եղած է [[Հայաստան|ՀՀ]] հեռուստառատիոյի, [[1974 թուական|1974]] թ...»: 251025 wikitext text/x-wiki '''Մելանիա Յարութիւնի Աբովեան''' ({{ԱԾ}}), հայ օփերային երգչուհի, քնարակոլորատուրային սոփրանօ։ == Կենսագրութիւն == [[1972 թուական|1972]] թուականին աւարտած է Երեւանի պետական կոնսերվատորիան։ [[1972 թուական|1972]] թուականէն եղած է [[Հայաստան|ՀՀ]] հեռուստառատիոյի, [[1974 թուական|1974]] թուականէն՝ նաեւ Հայֆիլհարմոնիայի մենակատար։ [[1988 թուական|1988]] թուականէն կը բնակի [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]։ Երգացանկին մէջ են արեւմտաեւրոպական, ռուս եւ հայ դասականներու արիաներ, ռոմանսներ, երգեր, հայ ժամանակակից կոմպոզիտորներու վոկալ շարքեր, հայ միջնադարեան տաղեր եւ շարականներ։ Հաւաքած ու մշակած է ազգագրական երգեր։ Աբովեանի կատարմամբ յայտնի են «Ծամթել», «Նարօ-նարօ», «Ջանիման», «Նանի բալամ», «Մի լա մայրի՛կ» եւ այլն։ == Մրցանակներ == * [[Մոսկուա|Մոսկուայի]] Ժողովրդական երգի միջազգային համաժողովի դափնեկիր, [[1971 թուական|1971]] * Վորոնեժի համամիութենական երգի մրցոյթի ոսկի մետալ եւ առաջին կարգի դիպլոմ, [[1973 թուական|1973]] * [[Պերլին|Պերլինի]] համաշխարհային 10-րդ փառատօնի ոսկի մետալ եւ առաջին կարգի մրցանակ, [[1973 թուական|1973]] * Ալմա Աթա, [[Ասիա|Ասիոյ]] եւ [[Ափրիկէ|Ափրիկէի]] երկրների 6-րդ փառատօնի լաւագոյն կատարողի դիպլոմ, [[1974 թուական|1974]] == Ծանօթագրութիւններ == <references /> == Արտաքին յղումներ == * [https://www.youtube.com/watch?v=LIftFGZLodQ Մելանիա Աբովեան] he54bbrx0agl7o117vprvysqawbdayf 251026 251025 2026-05-18T16:29:07Z Betty Kilerjian 83 251026 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Մելանիա Յարութիւնի Աբովեան''' ({{ԱԾ}}), հայ օփերային երգչուհի, քնարակոլորատուրային սոփրանօ։ == Կենսագրութիւն == [[1972 թուական|1972]] թուականին աւարտած է Երեւանի պետական կոնսերվատորիան։ [[1972 թուական|1972]] թուականէն եղած է [[Հայաստան|ՀՀ]] հեռուստառատիոյի, [[1974 թուական|1974]] թուականէն՝ նաեւ Հայֆիլհարմոնիայի մենակատար։ [[1988 թուական|1988]] թուականէն կը բնակի [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]։ Երգացանկին մէջ են արեւմտաեւրոպական, ռուս եւ հայ դասականներու արիաներ, ռոմանսներ, երգեր, հայ ժամանակակից կոմպոզիտորներու վոկալ շարքեր, հայ միջնադարեան տաղեր եւ շարականներ։ Հաւաքած ու մշակած է ազգագրական երգեր։ Աբովեանի կատարմամբ յայտնի են «Ծամթել», «Նարօ-նարօ», «Ջանիման», «Նանի բալամ», «Մի լա մայրի՛կ» եւ այլն։ == Մրցանակներ == * [[Մոսկուա|Մոսկուայի]] Ժողովրդական երգի միջազգային համաժողովի դափնեկիր, [[1971 թուական|1971]] * Վորոնեժի համամիութենական երգի մրցոյթի ոսկի մետալ եւ առաջին կարգի դիպլոմ, [[1973 թուական|1973]] * [[Պերլին|Պերլինի]] համաշխարհային 10-րդ փառատօնի ոսկի մետալ եւ առաջին կարգի մրցանակ, [[1973 թուական|1973]] * Ալմա Աթա, [[Ասիա|Ասիոյ]] եւ [[Ափրիկէ|Ափրիկէի]] երկրների 6-րդ փառատօնի լաւագոյն կատարողի դիպլոմ, [[1974 թուական|1974]] == Ծանօթագրութիւններ == <references /> == Արտաքին յղումներ == * [https://www.youtube.com/watch?v=LIftFGZLodQ Մելանիա Աբովեան] 8tit8ek0oq1upbg02ybunhxl01yhpvv 251027 251026 2026-05-18T16:29:41Z Betty Kilerjian 83 251027 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Մելանիա Յարութիւնի Աբովեան''' ({{ԱԾ}}), հայ օփերային երգչուհի, քնարակոլորատուրային սոփրանօ։ == Կենսագրութիւն == [[1972 թուական|1972]] թուականին աւարտած է Երեւանի պետական կոնսերվատորիան։ [[1972 թուական|1972]] թուականէն եղած է [[Հայաստան|ՀՀ]] հեռուստառատիոյի, [[1974 թուական|1974]] թուականէն՝ նաեւ Հայֆիլհարմոնիայի մենակատար։ [[1988 թուական|1988]] թուականէն կը բնակի [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]<ref>{{Cite web|url=https://musicofarmenia.com/hy/melaniaabovian|title=Մելանյա Աբովյան {{!}} Music of Armenia|website=musicofarmenia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507193914/https://musicofarmenia.com/hy/melaniaabovian|archive-date=2019 թ․ մայիսի 7|accessdate=2019 թ․ մայիսի 7|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://zarkfoundation.com/library/%d5%b4%d5%a5%d5%ac%d5%a1%d5%b6%d5%b5%d5%a1-%d5%a1%d5%a2%d5%b8%d5%be%d5%b5%d5%a1%d5%b6/|title=Zarkfoundation - Մելանյա Աբովյան|website=zarkfoundation.com}}</ref>։ Երգացանկին մէջ են արեւմտաեւրոպական, ռուս եւ հայ դասականներու արիաներ, ռոմանսներ, երգեր, հայ ժամանակակից կոմպոզիտորներու վոկալ շարքեր, հայ միջնադարեան տաղեր եւ շարականներ։ Հաւաքած ու մշակած է ազգագրական երգեր<ref>{{Cite journal|author=Սարյան Արաքսի|year=Թիվ 6, 1979 թ.|title=Հայ երգի ներշնչանքով|journal=Սովետական Հայաստան|pages=Էջեր 23, 24}}</ref>։ Աբովեանի կատարմամբ յայտնի են «Ծամթել», «Նարօ-նարօ», «Ջանիման», «Նանի բալամ», «Մի լա մայրի՛կ» եւ այլն<ref>{{Cite book|title=Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005}}</ref>։ == Մրցանակներ == * [[Մոսկուա|Մոսկուայի]] Ժողովրդական երգի միջազգային համաժողովի դափնեկիր, [[1971 թուական|1971]] * Վորոնեժի համամիութենական երգի մրցոյթի ոսկի մետալ եւ առաջին կարգի դիպլոմ, [[1973 թուական|1973]] * [[Պերլին|Պերլինի]] համաշխարհային 10-րդ փառատօնի ոսկի մետալ եւ առաջին կարգի մրցանակ, [[1973 թուական|1973]] * Ալմա Աթա, [[Ասիա|Ասիոյ]] եւ [[Ափրիկէ|Ափրիկէի]] երկրների 6-րդ փառատօնի լաւագոյն կատարողի դիպլոմ, [[1974 թուական|1974]] == Ծանօթագրութիւններ == <references /> == Արտաքին յղումներ == * [https://www.youtube.com/watch?v=LIftFGZLodQ Մելանիա Աբովեան] ir5aj190goapy5qrl2acyupq30svtjh 251028 251027 2026-05-18T16:31:25Z Betty Kilerjian 83 251028 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Մելանիա Յարութիւնի Աբովեան''' ({{ԱԾ}}), հայ օփերային երգչուհի, քնարակոլորատուրային սոփրանօ։ == Կենսագրութիւն == [[1972 թուական|1972]] թուականին աւարտած է Երեւանի պետական կոնսերվատորիան։ [[1972 թուական|1972]] թուականէն եղած է [[Հայաստան|ՀՀ]] հեռուստառատիոյի, [[1974 թուական|1974]] թուականէն՝ նաեւ Հայֆիլհարմոնիայի մենակատար։ [[1988 թուական|1988]] թուականէն կը բնակի [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]<ref>{{Cite web|url=https://musicofarmenia.com/hy/melaniaabovian|title=Մելանյա Աբովյան {{!}} Music of Armenia|website=musicofarmenia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507193914/https://musicofarmenia.com/hy/melaniaabovian|archive-date=2019 թ․ մայիսի 7|accessdate=2019 թ․ մայիսի 7|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://zarkfoundation.com/library/%d5%b4%d5%a5%d5%ac%d5%a1%d5%b6%d5%b5%d5%a1-%d5%a1%d5%a2%d5%b8%d5%be%d5%b5%d5%a1%d5%b6/|title=Zarkfoundation - Մելանյա Աբովյան|website=zarkfoundation.com}}</ref>։ Երգացանկին մէջ են արեւմտաեւրոպական, ռուս եւ հայ դասականներու արիաներ, ռոմանսներ, երգեր, հայ ժամանակակից կոմպոզիտորներու վոկալ շարքեր, հայ միջնադարեան տաղեր եւ շարականներ։ Հաւաքած ու մշակած է ազգագրական երգեր<ref>{{Cite journal|author=Սարյան Արաքսի|year=Թիվ 6, 1979 թ.|title=Հայ երգի ներշնչանքով|journal=Սովետական Հայաստան|pages=Էջեր 23, 24}}</ref>։ Աբովեանի կատարմամբ յայտնի են «Ծամթել», «Նարօ-նարօ», «Ջանիման», «Նանի բալամ», «Մի լա մայրի՛կ» եւ այլն<ref>{{Cite book|title=Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երևան, 2005}}</ref>։ == Մրցանակներ == * [[Մոսկուա|Մոսկուայի]] Ժողովրդական երգի միջազգային համաժողովի դափնեկիր, [[1971 թուական|1971]] * Վորոնեժի համամիութենական երգի մրցոյթի ոսկի մետալ եւ առաջին կարգի դիպլոմ, [[1973 թուական|1973]] * [[Պերլին|Պերլինի]] համաշխարհային 10-րդ փառատօնի ոսկի մետալ եւ առաջին կարգի մրցանակ, [[1973 թուական|1973]] * Ալմա Աթա, [[Ասիա|Ասիոյ]] եւ [[Ափրիկէ|Ափրիկէի]] երկրների 6-րդ փառատօնի լաւագոյն կատարողի դիպլոմ, [[1974 թուական|1974]] == Ծանօթագրութիւններ == <references /> == Արտաքին յղումներ == * [https://www.youtube.com/watch?v=LIftFGZLodQ Մելանիա Աբովեան] [[Ստորոգութիւն:Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական երաժշտանոցի շրջանաւարտներ]] [[Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ այբբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Հայ երգչուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ սօփրանոներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ օփերային երգչուհիներ]] gk3564ylvxe1b567exisjdaa56l44nm 14 31677 251029 2026-05-18T16:32:54Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Շրջանաւանտներ ըստ համալսարանի]]»: 251029 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Շրջանաւանտներ ըստ համալսարանի]] c64b0z6sno41q2t60lmx9y50xv8tlqn 0 31678 251030 2026-05-18T16:40:22Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «'''Նայիրուհի Իսահակի Ալավերդեան''' ({{ԱԾ}}), հայ խորհրդային պարուհի, երգչուհի։ [[Հայաստան|Հայաստանի]] վաստակաւոր արուեստագէտ ([[2016 թուական|2016]])։ == Կենսագրութիւն == Նայիրուհի Ալավերդեանը ծնած է [[Ստեփանակերտ]], Իսահակ Ալավերդեանի եւ Քնարիկ Սուլէյմանեանի ընտանիքին մէջ։...»: 251030 wikitext text/x-wiki '''Նայիրուհի Իսահակի Ալավերդեան''' ({{ԱԾ}}), հայ խորհրդային պարուհի, երգչուհի։ [[Հայաստան|Հայաստանի]] վաստակաւոր արուեստագէտ ([[2016 թուական|2016]])։ == Կենսագրութիւն == Նայիրուհի Ալավերդեանը ծնած է [[Ստեփանակերտ]], Իսահակ Ալավերդեանի եւ Քնարիկ Սուլէյմանեանի ընտանիքին մէջ։ Աւարտած է Ստեփանակերտի Կոմիտասի անուան երաժշտական ուսումնարանը ([[1968 թուական|1968]]), Մանկավարժական ինստիտուտի բանասիրական ֆակուլտետը ([[1980 թուական|1980]])։ [[1958 թուական|1958]] թուականէն՝ [[Արցախի Հանրապետութիւն|Արցախի]] երգի-պարի պետական անսամպլի մեներգչուհի-պարուհի, [[1978 թուական|1978]] թուականէն՝ «Ղարաբաղ» էսդրատային անսամպլի մեներգչուհի։ Ալավերդեանի երգացանկին մէջ կան նաեւ արտասահմանեան երգիչներու կատարումներ։ Հիւրախաղերով հանդէս եկած է [[Ֆրանսա|Ֆրանսայի]], [[Յունաստան|Յունաստանի]], [[Պուլկարիա|Պուլկարիոյ]], [[Իրան|Պարսկաստանի]] մէջ։ == Պարգեւներ == * Ազրպէյճանի ժողովրդական արուեստագէտ , 1982 * ԼՂՀ ժողովրդական արուեստագէտ , 2000 * Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան, 2001 * ՀՀ վաստակաւոր արուեստագէտ , 2016 * ՀՀ մշակոյթի նախարարութեան Ոսկի մետալ, 2016 == Գրականութիւն == * Օհանջանեան Ն., Արցախեան բեմի թագուհին (Նայիրուհի Ալավերդեանի 60-ամեակի կապակցութեամբ), Ե., 2002։ * Նայիրուհի [Երգչուհի Նայիրուհի Ալավերդեանի կեանքն ու ստեղծագործութիւնը], կազմ. եւ խմբ.՝ Ա. Մովսիսեանի, Ե., 2013։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> == Արտաքին յղումներ == * [https://www.youtube.com/watch?v=pkoL9IHLXBM Արփէն Մովսէսեան Հայից Հայ - Նայիրուհի Ալավերդեան] {{ՀՀՀ}}{{ՀԵՀ}} p447hh49t6bxd3dueymrt1d1m7jzbyh 251031 251030 2026-05-18T16:41:02Z Betty Kilerjian 83 251031 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Նայիրուհի Իսահակի Ալավերդեան''' ({{ԱԾ}}), հայ խորհրդային պարուհի, երգչուհի։ [[Հայաստան|Հայաստանի]] վաստակաւոր արուեստագէտ ([[2016 թուական|2016]])։ == Կենսագրութիւն == Նայիրուհի Ալավերդեանը ծնած է [[Ստեփանակերտ]], Իսահակ Ալավերդեանի եւ Քնարիկ Սուլէյմանեանի ընտանիքին մէջ։ Աւարտած է Ստեփանակերտի Կոմիտասի անուան երաժշտական ուսումնարանը ([[1968 թուական|1968]]), Մանկավարժական ինստիտուտի բանասիրական ֆակուլտետը ([[1980 թուական|1980]])։ [[1958 թուական|1958]] թուականէն՝ [[Արցախի Հանրապետութիւն|Արցախի]] երգի-պարի պետական անսամպլի մեներգչուհի-պարուհի, [[1978 թուական|1978]] թուականէն՝ «Ղարաբաղ» էսդրատային անսամպլի մեներգչուհի։ Ալավերդեանի երգացանկին մէջ կան նաեւ արտասահմանեան երգիչներու կատարումներ։ Հիւրախաղերով հանդէս եկած է [[Ֆրանսա|Ֆրանսայի]], [[Յունաստան|Յունաստանի]], [[Պուլկարիա|Պուլկարիոյ]], [[Իրան|Պարսկաստանի]] մէջ։ == Պարգեւներ == * Ազրպէյճանի ժողովրդական արուեստագէտ , 1982 * ԼՂՀ ժողովրդական արուեստագէտ , 2000 * Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան, 2001 * ՀՀ վաստակաւոր արուեստագէտ , 2016 * ՀՀ մշակոյթի նախարարութեան Ոսկի մետալ, 2016 == Գրականութիւն == * Օհանջանեան Ն., Արցախեան բեմի թագուհին (Նայիրուհի Ալավերդեանի 60-ամեակի կապակցութեամբ), Ե., 2002։ * Նայիրուհի [Երգչուհի Նայիրուհի Ալավերդեանի կեանքն ու ստեղծագործութիւնը], կազմ. եւ խմբ.՝ Ա. Մովսիսեանի, Ե., 2013։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> == Արտաքին յղումներ == * [https://www.youtube.com/watch?v=pkoL9IHLXBM Արփէն Մովսէսեան Հայից Հայ - Նայիրուհի Ալավերդեան] {{ՀՀՀ}}{{ՀԵՀ}} lyh1149k5ijh5igb4fcf6u62gfalf0u 251033 251031 2026-05-18T16:45:51Z Betty Kilerjian 83 251033 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Նայիրուհի Իսահակի Ալավերդեան''' ({{ԱԾ}}), հայ խորհրդային պարուհի, երգչուհի։ [[Հայաստան|Հայաստանի]] վաստակաւոր արուեստագէտ ([[2016 թուական|2016]])։ == Կենսագրութիւն == Նայիրուհի Ալավերդեանը ծնած է [[Ստեփանակերտ]], Իսահակ Ալավերդեանի եւ Քնարիկ Սուլէյմանեանի ընտանիքին մէջ։ Աւարտած է Ստեփանակերտի Կոմիտասի անուան երաժշտական ուսումնարանը ([[1968 թուական|1968]]), Մանկավարժական ինստիտուտի բանասիրական ֆակուլտետը ([[1980 թուական|1980]])։ [[1958 թուական|1958]] թուականէն՝ [[Արցախի Հանրապետութիւն|Արցախի]] երգի-պարի պետական անսամպլի մեներգչուհի-պարուհի, [[1978 թուական|1978]] թուականէն՝ «Ղարաբաղ» էսդրատային անսամպլի մեներգչուհի։ Ալավերդեանի երգացանկին մէջ կան նաեւ արտասահմանեան երգիչներու կատարումներ։ Հիւրախաղերով հանդէս եկած է [[Ֆրանսա|Ֆրանսայի]], [[Յունաստան|Յունաստանի]], [[Պուլկարիա|Պուլկարիոյ]], [[Իրան|Պարսկաստանի]] մէջ։ == Պարգեւներ == * Ազրպէյճանի ժողովրդական արուեստագէտ , 1982 * ԼՂՀ ժողովրդական արուեստագէտ , 2000 * Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան, 2001 * ՀՀ վաստակաւոր արուեստագէտ , 2016 * ՀՀ մշակոյթի նախարարութեան Ոսկի մետալ, 2016 == Գրականութիւն == * Օհանջանեան Ն., Արցախեան բեմի թագուհին (Նայիրուհի Ալավերդեանի 60-ամեակի կապակցութեամբ), Ե., 2002։ * Նայիրուհի [Երգչուհի Նայիրուհի Ալավերդեանի կեանքն ու ստեղծագործութիւնը], կազմ. եւ խմբ.՝ Ա. Մովսիսեանի, Ե., 2013։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> == Արտաքին յղումներ == * [https://www.youtube.com/watch?v=pkoL9IHLXBM Արփէն Մովսէսեան Հայից Հայ - Նայիրուհի Ալավերդեան] {{ՀՀՀ}}{{ՀԵՀ}} [[Ստորոգութիւն:Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի ասպետներ]] [[Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ այբբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:ԼՂՀ ժողովրդական արուեստագէտներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ երգչուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ պարուհիներ]] nas5yn0mi5mkx4fhh2p3wfvdkezuq4u 10 31679 251032 2026-05-18T16:43:34Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «{| class=toccolours style="font-size:85%; margin-top:1em; margin-bottom:-0.5em; border: 1px solid #aaa; padding: 5px; clear: both;" width="100%" | ''Այս յօդուածի կամ անոր բաժնի որոշակի հատուած վերցուած է '' {{#if: {{{article|}}} | ''յօդուածէն'' {{#if: {{{url|}}} |''[{{{url}}} «{{{article}}}»]'' | ''«{{{article}}}»'' }} {{#if:{{{author|}}} | ''(հեղինակ — {{{author}}}'') }} }} [https://arar.sci.am/publication...»: 251032 wikitext text/x-wiki {| class=toccolours style="font-size:85%; margin-top:1em; margin-bottom:-0.5em; border: 1px solid #aaa; padding: 5px; clear: both;" width="100%" | ''Այս յօդուածի կամ անոր բաժնի որոշակի հատուած վերցուած է '' {{#if: {{{article|}}} | ''յօդուածէն'' {{#if: {{{url|}}} |''[{{{url}}} «{{{article}}}»]'' | ''«{{{article}}}»'' }} {{#if:{{{author|}}} | ''(հեղինակ — {{{author}}}'') }} }} [https://arar.sci.am/publication/351713 «Հայ երաժշտութեան հանրագիտարանէն»], որու նիւթերը թողարկուած են՝ Քրիէյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թոյլատրագրի ներքոյ։'' [[Պատկեր:CC BY-SA icon 80x15.png]]'' |}<includeonly>{{#if:{{{nocat|}}}||{{ստորոգութիւնը միայն յօդուածներուն մէջ|Նիւթեր Հայ երաժշտութեան հանրագիտարանէն}}}}</includeonly><noinclude>[[Ստորոգութիւն:Աղբյուրի նշման կաղապարներ]]</noinclude> arq4sp6wu9sdhzta6aoggp5xuzjze69 14 31680 251034 2026-05-18T16:46:30Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Պարուհիներ ըստ ազգութեան]] [[Ստորոգութիւն:Հայուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայեր ըստ մասնագիտութեան]]»: 251034 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Պարուհիներ ըստ ազգութեան]] [[Ստորոգութիւն:Հայուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայեր ըստ մասնագիտութեան]] 1bumq58p3rxit8t8awv598bpzjinqqn 14 31681 251035 2026-05-18T16:47:11Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Պարուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Կանայք ըստ մասնագիտութեան եւ ազգութեան]] [[Ստորոգութիւն:Պարողներ ըստ երկրի]]»: 251035 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Պարուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Կանայք ըստ մասնագիտութեան եւ ազգութեան]] [[Ստորոգութիւն:Պարողներ ըստ երկրի]] n9ggq48geu472by3ydpxwmuoxtfka12 14 31682 251036 2026-05-18T16:47:35Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Պարարուեստ]]»: 251036 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Պարարուեստ]] 5fno1k05153dqv5yeiqrtw219ybtrgw 14 31683 251037 2026-05-18T16:48:07Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Պարողներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարեր ըստ երկրի]]»: 251037 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Պարողներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարեր ըստ երկրի]] ng8ok2e24j9cu5argf2p647afklgc8i 14 31684 251038 2026-05-18T16:48:36Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Պարարուեստ]] [[Ստորոգութիւն:Անձինք ըստ մասնագիտութեան]]»: 251038 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Պարարուեստ]] [[Ստորոգութիւն:Անձինք ըստ մասնագիտութեան]] t3qdl467jk7yreybq0r77ct1nk1pdzv 14 31685 251039 2026-05-18T16:49:13Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Պարեր]] [[Ստորոգութիւն:Ներկայացուցչական արուեստ]]»: 251039 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Պարեր]] [[Ստորոգութիւն:Ներկայացուցչական արուեստ]] 5qddw65vx2lxnbrxq1t189xycynh0j9 14 31686 251040 2026-05-18T16:49:39Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Պար]] [[Ստորոգութիւն:Աշխատութիւններ ըստ ժանրի]]»: 251040 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Պար]] [[Ստորոգութիւն:Աշխատութիւններ ըստ ժանրի]] cz54p5oeon3qqtdzgye97tts957xyoh 14 31687 251041 2026-05-18T16:50:33Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Ժամանց]] [[Ստորոգութիւն:Ժամանցային մասնագիտութիւններ]] [[Ստորոգութիւն:Ներկայացուցչական արուեստ]] [[Ստորոգութիւն:Թատերական մասնագիտութիւններ]]»: 251041 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Ժամանց]] [[Ստորոգութիւն:Ժամանցային մասնագիտութիւններ]] [[Ստորոգութիւն:Ներկայացուցչական արուեստ]] [[Ստորոգութիւն:Թատերական մասնագիտութիւններ]] 48g512tb09d1at4qf9mh6n7oqau41u7 14 31688 251042 2026-05-18T16:51:03Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Արուեստի մասնագիտութիւններ]] [[Ստորոգութիւն:Ժամանցային մասնագիտութիւններ]] [[Ստորոգութիւն:Թատրոն]]»: 251042 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Արուեստի մասնագիտութիւններ]] [[Ստորոգութիւն:Ժամանցային մասնագիտութիւններ]] [[Ստորոգութիւն:Թատրոն]] au26ccgj5dlc2l4nswwmr56yqgyzrrl 14 31689 251043 2026-05-18T16:52:00Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:ԼՂՀ պատուաւոր կոչումներ]]»: 251043 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:ԼՂՀ պատուաւոր կոչումներ]] 34ylnfybfnkzlnd8aiegqsfvhg67cbl 14 31690 251044 2026-05-18T16:52:23Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Պատուաւոր կոչումներ ըստ երկրի]]»: 251044 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Պատուաւոր կոչումներ ըստ երկրի]] e6zrv08jipih3yiy7zu1josdh8ytaf7 14 31691 251045 2026-05-18T16:53:59Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:ՈՒիքիփետիա։Նիւթեր ըստ աղբիւրի]]»: 251045 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:ՈՒիքիփետիա։Նիւթեր ըստ աղբիւրի]] 14fqp0xmjhz2yt2o4pm9h9e167gpyym 14 31692 251046 2026-05-18T16:54:24Z Betty Kilerjian 83 Նոր էջ «[[Ստորոգութիւն:Հիմնական]]»: 251046 wikitext text/x-wiki [[Ստորոգութիւն:Հիմնական]] 59its8mvtpd362y6auftekh831kxqss 0 31693 251054 2026-05-19T08:23:48Z Կարէն 9021 /* */ 251054 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:DelphicSibylByMichelangelo.jpg|thumb|right|«[[Տելֆեան սիպիլլա]]»ն (երբեմն՝ Կասսանտրա), նկարուած [[Միքելանճելօ|Միքելանճելոյի]] կողմէ։ Որմնանկար [[Սիքստինեան Մատուռ|Սիքստինեան մատրան]] մէջ:]] '''Կասսանտրայի բարդոյթ''' (որ ծանօթ է նաեւ իբրեւ '''Կասսանտրայի համախտանիշ, երեւոյթ, գուշակութիւն, երկընտրանք''' կամ '''անէծք''')՝ կացութիւն մըն է, ուր վստահելի կանխազգացում կամ համոզում մը կ՚արժեզրկուի կամ աչքէ կը վրիպի, եւ անհատը, որ գիտէ [[ապագայ|ապագայի դէպքերուն]] մասին, չի կրնար անոնց առաջքը առնել կամ ուրիշները համոզել, որ իր [[գուշակութիւն|գուշակութիւններն]] իրական են: Այս այլաբանութիւնը կը կիրարկուի զանազան գիտութիւններու մէջ՝ [[հոգեբանութիւն|հոգեբանութեան]], [[բնապահպանութիւն|բնապահպանութեան]], [[քաղաքականութիւն|քաղաքականութեան]], [[գիտական հետազօտութիւն|գիտական հետազօտութիւններու]], [[շարժապատկեր|շարժապատկերի]], [[տնտեսագիտութիւն|տնտեսագիտութեան]] եւ [[փիլիսոփայութիւն|փիլիսոփայութեան]] մէջ։ == Եզրի ծագումը == Ըստ [[Յունական դիցաբանութիւն|յունական դիցաբանութեան]], [[Կասսանտրա]]ն եղած է [[Պրիամոս]]ի՝ [[Տրոյա|Տրոյայի]] արքայի դուստրը։ Անոր գեղեցկութեամբ տարուած՝ [[Ապողոն]]ը անոր գուշակութեան շնորհք պարգեւած է, բայց երբ [[Կասսանտրա]]ն մերժած է անոր սէրը, [[Ապողոն]] անէծք դրած է անոր վրայ, որուն պատճառով ոչ մէկը պիտի հաւատար անոր կանխասացութիւններուն։ Այն ամէնը, ինչ որ մնացած էր Կասսանտրային, [[ապագայ|ապագայի]] դէպքերուն մասին իմացութիւնն էր. ան անկարող էր դէպքերու ընթացքը փոխել կամ ուրիշները համոզել, որ ինք ճշմարտութիւնը կ՚ըսէ։ Այսպէս, Կասսանտրան կանխագուշակեց Տրոյայի կործանումը, սակայն ոչ ոք հաւատաց անոր։ Աղջիկը կը պնդէր նաեւ, որ պէտք չէ քաղաք ներս բերել այն փայտեայ ձին, որ իբրեւ նուէր ղրկուած էր տրոյացիներուն: Ան կը հաստատէր, որ հոն թաքնուած են զինեալ յոյներ, բայց իր խօսքերը անգամ մըն ալ մնացին առանց ուշադրութեան<ref>Росциус, Ю. В. Синдром Кассандры // Невозможная цивилизация / А. А. Маслов. — Москва: Знание, 2000. — С. 322—457. — 464 с. — <nowiki>ISBN 5-07-002742-5</nowiki>.</ref>։ Եզրը ծանօթ է 1949 թուականէն ի վեր, երբ ֆրանսացի իմաստասէր [[Բաշլար, Գաստոն|Գաստոն Բաշլար]] կիրարկեց այս հասկացութիւնը իր «Գործնական բանապաշտութիւն» գիրքին մէջ՝ ցոյց տալու համար այն գաղափարը, թէ ապագայի եղելութիւնները կրնան կանխաւ յայտնի ըլլալ<ref>Башляр Г. Избранное: Научный рационализм. — Москва—Санкт-Петербург: Университетская книга, 2000. — 325 с. — ISBN 5-323-00018-X</ref>: == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} bxwvc09ce8w0zi0n665ppdgjhzsnn01