Ուիքիփետիա hywwiki https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%80_%D4%B7%D5%BB MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter Մեդիա Սպասարկող Քննարկում Մասնակից Մասնակցի քննարկում Ուիքիփետիա Ուիքիփետիայի քննարկում Պատկեր Պատկերի քննարկում MediaWiki MediaWiki քննարկում Կաղապար Կաղապարի քննարկում Օգնություն Օգնության քննարկում Ստորոգութիւն Կատեգորիայի քննարկում TimedText TimedText talk Մոդուլ Մոդուլի քննարկում Event Event talk 0 1479 251124 251094 2026-05-22T10:45:21Z Azniv Stepanian 8 251124 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Գուրգէն Միքայէլի Ալէմշահ''' ({{ԱԾ}}), հայ երաժշտագէտ, խմբավար եւ նուագավար։ == Կենսագրութիւն<ref>{{Citation|title=Kurken Alemshah|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kurken_Alemshah&oldid=1349069040|date=2026-04-15|accessdate=2026-05-20|language=en}}</ref> == Ալէմշահ ծնած է Պարտիզակ (այժմ՝ Պահչէճիք, Իզմիթի մօտ, Թուրքիա)։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է իր ծննդավայրին մէջ, սակայն Հայոց Ցեղասպանութեան օրերուն, ծնողքը պատանի տղան ուղարկած է Իտալիա՝ ուսումը շարունակելու Վենետիկի Մուրատ-Ռափայէլեան վարժարանին մէջ։ 1923-ին, երբ հոն իր ուսուցիչները նկատեցին անոր արտակարգ երաժշտական ձիրքը, զինք արձանագրեցին Միլանի երաժշտանոցը՝ երաժշտութիւն ուսանելու համար։ Ուսումնաւարտ ըլլալէ ետք, Ալէմշահ միացած է Փարիզի Մուրատ-Ռափայէլեան վարժարանի դասախօսական կազմին, ուր կազմակերպած է «Կիլիկիա» երգչախումբը։ Դաշնամուրի ուսուցիչ ունեցած է փրոֆ. Ձիարտանը<ref name=":0">{{Cite web|url=http://lurer.com/?l=am&p=103804|title=Գուրգէն Ալէմշահ. Հայկական երաժշտութեան հմայքն ու ջերմութիւնը|last=|first=|date=|website=lurer.com|publisher=}}</ref>։ Անոնք ելոյթներ ունեցած են ոչ միայն Փարիզի մէջ, այլեւ ճամբորդած են Վենետիկ, ուր Սուրբ Մարկոսի հրապարակին վրայ Ալէմշահ ղեկավարած է երգչախումբը՝ ամբողջութեամբ Կոմիտասեան յայտագիրով։ Ալէմշահ շարունակած է հայ երգը ներկայացնել երաժշտասէր հասարակութեան. ան բեմադրած է Տիգրան Չուխաճեանի ժողովրդական «Լեբլեբիջի Հոր-հոր աղա» կատակերգական օփերան եւ «Հայկական հարսանիք»ը, որ կազմուած էր իր սեփական մեղեդիներու եւ ժողովրդական երգերու համադրութեամբ։ 1933ականներուն, Ժան Վալդոն ծածկանունով, Ալէմշահն ստեղծած է եւրոպական ներշնչանքով բազում գործեր, առաւելաբար՝ երաժշտական զուգերգեր եւ եռեակներ, որոնք ժողովրդականութիւն գտած են<ref>{{Cite web|url=http://www.alikonline.ir/news/national/item/3485-%D5%A3%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A3%D5%A7%D5%B6-%D5%A1%D5%AC%D5%A5%D5%B4%D5%B7%D5%A1%D5%B0-1907-1947|title=Գուրգէն Ալեմշահ (1907-1947) - «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ|last=|first=|date=|website=www.alikonline.ir|publisher=|language=hy-am}}</ref>: Կազմակերպած է «Կիլիկիա» երգչախումբը եւ դասաւանդած անոր եւ 1937 թուականին, ժողովուրդներու երաժշտութեան մրցահանդէսին իր «Հայկական հարսանիք» ստեղծագործութեամբ շահած է 2-րդ մրցանակը՝ միջազգային մրցոյթի մը ընթացքին, որուն կը մասնակցէին քսան երկիրներ։ Միեւնոյն ատեն, Ալէմշահ քանի մը առիթներով ղեկավարած է ՀՕԿ-ի «Ալագեազ» երգչախումբը՝ նախ նշելու համար Հայաստանի մէջ խորհրդային կարգերու հաստատումը, իսկ աւելի ուշ՝ ի նպաստ հայկական պատերազմական օգնութեան ջանքերուն։ 1939-ին ան նշանակուած է «Սիփան-Կոմիտաս» երգչախումբի<ref name=":0" /> խմբավար։ Ան ղեկավարած է Արմէն Տիգրանեանի «Անոյշ» օփերան եւ հայկական Սուրբ Պատարագը հնչեցուցած է ֆրանսական շարք մը տաճարներու մէջ։ 1947-ի աշնան, Ալէմշահ այցելած է Միացեալ Նահանգներ՝ շարք մը ելոյթներու համար։ Հոկտեմբերին, Նիւ Եորքի «Թաուն Հոլ» (Town Hall) սրահին մէջ ղեկավարած է համերգ մը՝ նուիրուած հայկական նուագախմբային եւ երգչախմբային երաժշտութեան։ 1947 Դեկտեմբեր 14-ին, քաղաքին մէջ նախատեսուած իր ելոյթէն ընդամէնը մէկ օր առաջ, ան սրտի կաթուածէ մահացած է Տիթրոյթի մէջ։ Ալէմշահ կը ստեղծագործէր ինքնատիպ ձայնով։ Անոր երաժշտութիւնը օժտուած է հոսուն ու նրբագեղ մեղեդիներով, բարձրակարգ զտուածութեամբ եւ հաւասարակշռութեամբ։ Բանաստեղծական մթնոլորտի հանդէպ անոր ունեցած զգացողութիւնը, ինչպէս նաեւ զայն փոխանցելու վարպետութիւնը, իր երգերուն կու տային հազուագիւտ երաժշտական բովանդակութիւն եւ զգացական խորութիւն։ Անոր ստեղծագործութիւններէն քանի մը հատը հրատարակուած են Փարիզի մէջ 1947-ին, իսկ ձեռագիրները կը պահուին Հայաստանի Չարենցի անուան Գրականութեան եւ արուեստի թանգարանին մէջ։ Թողարկուած են Ալէմշահի ամբողջական մեներգերու ձայնասկաւառակը՝ Էլիզապէթ Փեհլիւանեանի կատարմամբ, ինչպէս նաեւ անոր երգչախմբային գործերէն կտորներ՝ «Կոմիտաս» կամերային (սենեկային) երգչախումբի մատուցմամբ։ Իբրեւ նուագավար եւ խմբավար հանդէս եկած է [[Ֆրանսա]]յի, Իտալիոյ եւ [[ԱՄՆ]]-ու մէջ սիմֆոնիկ եւ խմբերգային համերգներով։ Կատարած է Կոմիտասի, Սպենդիարեանի, Չուխաճեանի, Քրիստափոր Կարա-Մուրզայի, Արմէն Տիգրանեանի եւ այլ հեղինակներու ստեղծագործութիւնները։ Մահացած է 1947 թուականին ԱՄՆ-ի Տիթրոյիթ քաղաքին մէջ սրտի կաթուածէ<ref>Ewen, David (1948). The Year in American Music. Allen, Towne & Heath {{ref-en}}</ref>։ == Ստեղծագործութիւններ == Երգեր * Բուխարիկ * Իմ երգը * Ես սիրեցի * Իմ եարը * Աղուորներուն * Նազերով * Ծաղիկ էի * Իղձ * Սիրելիս * Պճինկօ Խմբերգեր * Իմ հեռաւոր հայրենիք * Հայաստան * Անուշիկ եար ջան * Մեր պարտէզում * Հունձք * Պլպուլն Աւարայրի Գործիքային ստեղծագործութիւններ * Հայկական ժողովրդական պարեր (ջութակի եւ դաշնամուրի համար) Սիմֆոնիկ նուագախումբի համար * Արեւելեան գիշերներ (1931) * Հեքիաթ * Երկու պատմուածք հազար ու մէկ գիշերներէն Վոկալ սիմֆոնիկ երկ * Աւարայրի պատերազմը (1934). Մէկ գործողութեամբ երաժշտական պատկերներ * Վարդավառ (1932) * Ծովինար == Ձայնագրութիւններ == * Եղիսաբէթ Փեհլիւանեան - Երգեր դաշնամուրի նուագակցութեամբ * Փոքր Ասիայի հայ կոմպոզիտորները - Երգչախմբային ստեղծագործութիւններ * Կոմիտաս * Աւարայրի պատերազմը == Գրականութիւն == * Ցիցիլիա Բրուտեան (1968). Սփիւռքի հայ երաժիշտները. «Հայաստան» հրատարակչութիւն, Երեւան. էջ. 55–60 == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}}{{DEFAULTSORT:Ալէմշահ, Գուրգէն}} [[Ստորոգութիւն:22 Մայիսի ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:14 Դեկտեմբերի մահեր]] [[Ստորոգութիւն:Հայ երգահաններ]] ck8dpehb3gpoi3llh8jptacsc5s7c3b 0 1613 251126 229115 2026-05-22T10:56:49Z Azniv Stepanian 8 251126 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Վարդան Աճեմեան''' ({{ԱԾ}}), հայ անուանի դատերական Խմբավար, թատերական գործիչ, [[ԽՍՀՄ]] ժողովրդական արուեստագէտ ([[1965]]), [[Ընկերաբանական Աշխատանքի Հերոս]] ([[1975]]), Ստալինեան 3-րդ աստիճանի մրցանակակիր ([[1951 թուական|1951]])։ Ան սորված է [[Երեւան]]ի եւ [[Մոսկուա]]յի մէջ։ [[1928 թուական|1928]]-ին հայկական երկրորդ պետութեան դատրոնը հիմնած է ([[Կիւմրի]] պետական դատրոն), [[1939 թուական|1939]]-ին տեղափոխուած է Երեւանի [[Սունտուքեան]] անուան դատրոնին եւ դարձած է անոր գեղարուեստական ղեկավարը։ Ան ղեկավարած է [[Շիրվանզադէ|Ալեքսանդր Շիրուանզատէ]] «պատուոյ համար» (1939), [[Ուիլիըմ Սարոյեան]]ի «Իմ սիրտը լեռներուն վրայ է» ([[1961]]), [[Փափազեան]]ի «ժայռ» ([[1944]]), [[Նայիրի Զարեան]]ի «Արա Գեղեցիկ» ([[1946]]), քանի մը երաժշտական ներկայացումներ։ ԽՍՀՄ Պետական ([[1951]]) եւ Հայկական ԽՍՀ ([[1971]]) մրցանակից<ref>*Armenian Concise Encyclopedia, Ed. by acad. K. Khudaverdian, Yerevan, 1990, p.&nbsp;147-148</ref>։ == Մրցանակներ == * [[24 Նոյեմբեր]] [[1945]]՝ Պատուոյ Նշանի Կարգը, * [[1951]]՝ ԽՍՀՄ Պետական 3-րդ մրցանակակիր * [[27 Յունիս]] [[1956]]՝ Լենինին հրահանգը, * [[1970]]՝ Հայկական Պետական Մրցանակ ԽՍՀ, * [[8 Դեկտեմբեր]] [[1975]]՝ ընկերաբանական աշխատանք հերոսի եւ Լենինի հրահանգի մրցանակով «Մուրճ եւ Մանգաղ» եւ այլն։ == Աղբիւրներ == * "Ajemian" stamp == Ծանօթագրութիւններ == {{Արտաքին յղումներ}} {{DEFAULTSORT:Աճեմեան, Վարդան}} [[Ստորոգութիւն:15 Սեպտեմբերի ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:24 Յունուարի մահեր]] [[Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ]] d3rphvr8plmdd7ydi1xzszn4fl3otve 251127 251126 2026-05-22T10:58:10Z Azniv Stepanian 8 251127 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Վարդան Աճեմեան''' ({{ԱԾ}}), հայ անուանի դատերական Խմբավար, թատերական գործիչ, [[ԽՍՀՄ]] ժողովրդական արուեստագէտ ([[1965]]), [[Ընկերաբանական Աշխատանքի Հերոս]] ([[1975]]), Ստալինեան 3-րդ աստիճանի մրցանակակիր ([[1951 թուական|1951]])։ Ան սորված է [[Երեւան]]ի եւ [[Մոսկուա]]յի մէջ։ [[1928 թուական|1928]]-ին հայկական երկրորդ պետութեան դատրոնը հիմնած է ([[Կիւմրի]] պետական դատրոն), [[1939 թուական|1939]]-ին տեղափոխուած է Երեւանի [[Սունտուքեան]] անուան դատրոնին եւ դարձած է անոր գեղարուեստական ղեկավարը։ Ան ղեկավարած է [[Շիրվանզադէ|Ալեքսանդր Շիրուանզատէ]] «պատուոյ համար» (1939), [[Ուիլիըմ Սարոյեան]]ի «Իմ սիրտը լեռներուն վրայ է» ([[1961]]), [[Փափազեան]]ի «ժայռ» ([[1944]]), [[Նայիրի Զարեան]]ի «Արա Գեղեցիկ» ([[1946]]), քանի մը երաժշտական ներկայացումներ։ ԽՍՀՄ Պետական ([[1951]]) եւ Հայկական ԽՍՀ ([[1971]]) մրցանակից։ == Մրցանակներ == * [[24 Նոյեմբեր]] [[1945]]՝ Պատուոյ Նշանի Կարգը, * [[1951]]՝ ԽՍՀՄ Պետական 3-րդ մրցանակակիր * [[27 Յունիս]] [[1956]]՝ Լենինին հրահանգը, * [[1970]]՝ Հայկական Պետական Մրցանակ ԽՍՀ, * [[8 Դեկտեմբեր]] [[1975]]՝ ընկերաբանական աշխատանք հերոսի եւ Լենինի հրահանգի մրցանակով «Մուրճ եւ Մանգաղ» եւ այլն։ == Ծանօթագրութիւններ == <references />{{ՀՍՀ}}{{Արտաքին յղումներ}} {{DEFAULTSORT:Աճեմեան, Վարդան}} [[Ստորոգութիւն:15 Սեպտեմբերի ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:24 Յունուարի մահեր]] [[Ստորոգութիւն:Հայ դերասաններ]] 0c0rhqvaxb8074yvaplm3f2ox8dzbuh 0 2139 251129 221058 2026-05-22T11:10:49Z Azniv Stepanian 8 251129 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ | անուն ազգանուն = Անթոնիա Արսլան | բնագիր ԱԱՀ = | պատկեր = | չափ = | նկարագրութիւն = | ծնած է = 1938 | ծննդավայր = Իտալիոյ Փատովա քաղաքը | վախճանած է = | մահուան վայրը = | քաղաքացիութիւն = Իտալիա | հպատակութիւն = | ազգութիւն = հայ | ալմա մատեր = | կրօնք = | ազդուած է = | ազդած է = | գրքեր = | աշխատանք = | կարողութիւն = | մասնագիտութիւն = գիտնական եւ գրող | ամուսին = | ծնողներ = | երեխաներ = | պարգեւներ և մրցանակներ = | կայքէջք = | ստորագրութիւն = }} '''Անթոնիա Արսլան''' ({{ԱԾ}}) հայկական արմատներով իտալացի գրող եւ գիտնական։ == Կենսագրութիւն == Ծնած է Իտալիոյ [[Փատովա]] քաղաքը։ Մագիստրոսի աստիճան կը ստանայ [[Հնագիտութիւն]] ճիւղին մէջ, ապա կը դառնայ [[Պադովայի համալսարանի|Փատովայի համալսարանի]] [[իտալական արդի գրականութեան]] դասախօս, որմէ ետք ան կը ստանձնէ Հորտհամ համալսարանի այցելու դասախօսի պաշտօնը: Տարիներ շարունակ ան զանազան սեմինարներ եւ դասախօսութիւններ կը ղեկավարէ Եւրոպայի եւ [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու Դրօշ|Միացեալ Նահանգներու]] համալսարաններէն ներս: == Գրական Գործունէութիւն == Անթոնիա Արսլան կը հեղինակէ եւ կը խմբագրէ քսանէ աւելի գիրքեր, բազմաթիւ յօդուածներ, գրախօսականներ եւ թարգմանութիւններ: Ուսումնասիրութիւններ կը հրատարակէ ԺԹ. եւ Ի. դարերու Իտալացի հանրաճանչ կին գրողներու ստեղծագործութիւններուն մասին, ինչպէս՝ «Dame, droga e galline; 1977» եւ «Գրել Յանուն Հաճոյքի, ԺԹ. Դարու Իտալացի Կին Գրողներ», որոնք 2006-ին կը խմբագրէ ու կը հրատարակէ Գաբրիէլլա Ռոմանիին հետ, Թորոնթօ հրատարակչատունէն։ Իբրեւ գրաքննադատ, Արսլանը կը մտահոգէ իտալական գրական կանոնը: Ան, «Տանա Տրէյք» դասախօսութեամբ հարցը կը ներկայացնէ հանրութեան։ Կը հրատարակէ մենագրութիւններ Տինօ Պիւծատիի եւ ԺԹ. դարու ժողովրդական վէպին մասին (Dame, droga e galline; 1977)։ Ան ներածական գրութիւններով կը վերահրատարակէ նշեալ գրողներու գրական գործերը: Արսլան կը հետազօտէ Վենետիկի գրականութեան առանձնայատկութիւնները, ինչպէս՝ «Յիշողութիւն Եւ Ուշիմութիւն, Վենետիկեան գրականութիւնը 1945-էն Մինչեւ Օրս» (1988) ժողովրդական գրականութիւնը: 2004-էն 2008 կը խմբագրէ Փատուայի «Scorpione Letterario» պարբերականը: Նոյն տարին կը խմբագրէ սիւնակ մը «Ապագայ» (Avvenire) օրաթերթին մէջ, ապա «Luoghi dell infinito» եւ «Messagero di S. Antonio» ամսաթերթերուն մէջ։ Անոր ամենավերջին հրատարակութիւնները կը վերաբերին իր հայկական ծագումին։ Ան իտալերէնի կը թարգմանէ [[Դանիէլ Վարուժան]]ի բանաստեղծական երկու հատորները եւ Իտալիոյ մէջ հայ փախստականներուն կեանքին վերաբերող գործեր։ Հայ մշակոյթը կը ծանօթացնէ իտալերէն լեզուով, ինչպէս՝ Ժերար Տէտէեանի «Հայոց Պատմութիւն»ը եւ «Հայ Գրականութիւն» վերնագիրով ներածականը «Delle e dei personaggi» հրատարակութեան համար։ Այնուհետեւ Հայկական Ցեղասպանութեան հանդէպ արթնութիւնը աւելի հնչեղ դարձնելու նպատակով, 2000-ին, Փատովայի մէջ կը կազմակերպէ յատուկ համագումար մը: Ան կը թարգմանէ Քլոտ Մութաֆեանի «Մեծ Եղեռն. Հայկական Ցեղասպանութեան Համառօտ Պատմութիւնը» 1995, ապա Վահագն Տատրեանի «Հայկական Ցեղասպանութեան Պատմութիւն»ը 2003, ինչպէս նաեւ Տոնալտ Միլլըրի եւ Լորնա Դուրեան-Միլլըրի «Վերապրողները» 2007։ Արսլան առաջին վէպը կը հրատարակէ 2004-ին «La masseria delle allodole», որուն անգլերէն տարբերակը լոյս կը տեսնէ 2007-ին «Արտոյտներու Ագարակ» Ճոֆրի Ռոքի թարգմանութեամբ:<ref name="bolzano">''[http://www.comune.bolzano.it/events_detail.jsp?IDAREA=21&ID_EVENT=2218&GTEMPLATE=events_detail.jsp Antonia Arslan, autrice del libro "La masseria delle allodole", in Biblioteca civica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181227230500/http://www.comune.bolzano.it/events_detail.jsp?IDAREA=21&ID_EVENT=2218&GTEMPLATE=events_detail.jsp |date=2018-12-27 }}'', Città di Bolzano.</ref>: Վէպին մէջ ան կը նկարագրէ իր նախնիներուն պատմութիւնը պատմելով հայ ընտանիքի մը մասին, որ կը փորձէ խուսափիլ [[Օսմանեան Կայսրութիւն|Օսմանեան Կայսրութեան]] կողմէ իրագործուած ջարդերէն եւ փախչիլ [[Իտալիա]], 40 տարիներէ ի վեր հոն ապրած իր հարազատներուն քով։<ref>[http://copac.ac.uk/wzgw?id=080715bc756be92cb1ae9018d3711c18fd84bd&f=u&rsn=1&rn=39 Plot summary] at Copac.</ref> 2007-ին Անթոնիա Արսլանի «Արտոյտներու Ագարակ»ը գիրքին հայերէն թարգմանութիւնը կը կատարէ [[Վենետիկ]]ի Ca Foscari համալսարանի Հայագիտական ուսմանց ղեկավար դոկտ. Սոնա Յարութիւնեան, իսկ խմբագիրը կ'ըլլայ Սոնա Սէֆէրեան, 2012-ին վէպը կը վերահրատարակուի, ապա «Զանգակ» հրատարակչութիւնը կը հրատարակէ Արսլանի «Զմիւռնիայի Ճանապարհը» գիրքին հայերէն թարգմանութիւնը։ «Արտոյտներու Ագարակը» գիրքը կը թարգմանուի շուրջ 20 լեզուներու եւ ամբողջ աշխարհին կը ներկայանայ լայնածաւալ տպաքանակներով։ Միայն Իտալիոյ մէջ կը սպառի աւելի քան 300,000 գիրքի օրինակ։ 2007-ին, «Արտոյտներու Ագարակը» վէպին նիւթով Փաուլօ եւ Վիտորիօ Տաւիանի եղբայրները շարժանկար կը պատրաստեն։ Գիրքին երկրորդ հատորը կը կոչուի La Strada di Smirne, որ կը հրատարակուի 2009-ին Ռիծոլիի կողմէ։ 2012-ին, Իտալիոյ մէջ լոյս կը տեսնէ իր նոր գիրքը, որ կը պատմէ «[[Մշոյ Ճառընտիր]]» հայկական ամենամեծ ձեռագիրի մասին, որ Հայոց Ցեղասպանութեան օրերուն կը փրկուի երկու հայ կիներու կողմէ։ 13 Սեպտեմբեր 2022-ին, Իտալական Մշակութային Հիմնարկին մէջ, տեղի կ'ունենայ փրոֆ․ Անթոնիա Արսլանի լոյս տեսած “Silent Angel” («Լուռ հրեշտակ») գիրքին ներկայացումը։ Վէպին մէջ հերոսացուած են այն երկու անծանօթ մայրերը, որոնք Մշոյ Ճառընտիրը երկու մասի բաժնելով, եւ [[Հայոց Ցեղասպանութիւն|Ցեղասպանութեան]] դժոխային մահերթէն անցնելով, Հայաստան բերած են զայն։ Տարիներ ետք, հատորին երկու մասերը զիրար ողջունելով միացուած եւ իրենց հարազատ բնակարանը գտած են [[Մատենադարան|Երեւանի Մաշտոցի անուան Մատենադարանին մէջ]]։ == Մրցանակներ եւ Պարգեւներ == * 2004-ին, Անթոնիա Արսլանի վէպը կ'արժանանայ Premmio Stresa di Narrativa մրցանքի առաջին պարգեւին։ * 2005-ին, ան կ'արժանանայ P.E.N. մրցանակն ու Մանծոնի մրցանակը, որմէ ետք կը հասնի Los Angeles Times Seidenbaum First Fiction մրցանքի աւարտական փուլին։ * 2010-ին, ՀՀ Նախագահի հրամանագիրով Արսլան կը պարգեւատրուի [[Մովսէս Խորենացի մետալ]]ով:<ref>{{Cite web |url=http://xn--y9aaah2cva0b.xn--y9a3aq/hy/decrees/item/406 |title=Հայաստանի Հանրապետութեան շքանշանով եւ մետալով պարգեւատրելու մասին |accessdate=2018-09-24 |archive-date=2018-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180115150509/http://xn--y9aaah2cva0b.xn--y9a3aq/hy/decrees/item/406 |dead-url=yes }}</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} {{DEFAULTSORT:Արսլան, Անթոնիա}} [[Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ]] [[Ստորոգութիւն:Իտալիոյ հայերը]] [[Ստորոգութիւն:Իտալացի գիտնականներ]] [[Ստորոգութիւն:Իտալացի գրողներ]] [[Ստորոգութիւն:1938 ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:Փատովա ծնունդներ]] toik7pruqj72cpx9tb3uufu5tds2km0 0 3342 251125 222492 2026-05-22T10:52:43Z Azniv Stepanian 8 251125 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ | անուն ազգանուն = Պետիկ Ինճէեան | բնագիր ԱԱՀ = | պատկեր = | չափ = | նկարագրութիւն = | ծնած է = [[3 Նոյեմբեր]] [[1950]] | ծննդավայր = [[Այնճար]] | վախճանած է = [[27 Մայիս]] [[1976]] | մահուան վայրը = [[Փարիզ]] | քաղաքացիութիւն = | հպատակութիւն = | ազգութիւն = Հայ | ալմա մատեր = | կրօնք = | ազդուած է = | ազդած է = | գրքեր = | աշխատանք = | կարողութիւն = | մասնագիտութիւն = | ամուսին = | ծնողներ = Յովհաննէս եւ Ալիս Ինճէեաններ | երեխաներ = | պարգեւներ և մրցանակներ = | կայքէջք = | ստորագրութիւն = }} '''Պետիկ Ինճէեան''' ( [[3 Նոյեմբեր]] [[1950]], [[Այնճար]] - [[27 Մայիս]] [[1976]], [[Փարիզ]]), Հայ դատի զինեալ պայքարի առաջին նահատակը։ == Կենսագրական գիծեր == Ան զաւակն էր [[Յովհաննէս]] եւ [[Ալիս Ինճէեան]]ներուն, ծնած 3 Նոյեմբեր 1950-ին, Այնճար։ Փոքր տարիքէն յատուկ սէր ցուցաբերած էր մարզանքին եւ որսին հանդէպ, որ հետագային արտայայտուեցաւ [[Հ.Մ.Ը.Մ.]]ի եւ [[Հ.Յ.Դ.]]-ի իր անդամակցութեամբ եւ աշխոյժ գործունէութեամբ։ Մաքուր կենցաղով ու բարի եւ հեզ բնաւորութեամբ, ծառայասէր Պետիկը բոլորին սիրելին էր։ Ազգային գործերուն մէջ երբեք խտրութիւն չէր դներ։ Իր համոզումը այն էր, որ երիտասարդները պէտք է հոգան ժողովուրդին բոլոր պէտքերը եւ ուղղակիօրէն աշխատին ժողովուրդին հետ գետնի վրայ։ [[27 Մայիս]] 1976-ին, Փարիզի հայկական կեդրոնի սենեակներէն մէկուն մէջ, կը նահատակուի ընկեր Պետիկը<ref>[http://mousaleranjar.com/en/default.asp?menuID=83%20&parentID46 Մուսալեռցի - Այնճարցի Նահատակներ]</ref>։ Պետիկ Ինճէեան Լիզպոնի տղոց նման գիտցաւ արհամարհել կեանքը ու զոհեց կեանքը իր ազգին եւ հայրենիքին համար<ref>[http://www.aztagdaily.com/archives/77455 Լիզպոնի Գործողութեան 29-ամեակի Նշում՝ Այնճարի Մէջ]</ref>: Ահաւասիկ այսպէս, զինեալ պայքարի առաջին նահատակը կը դառնար հերոսական Մուսա Լերան ժողովուրդի թոռներէն մէկը՝ որ ամբողջական նուիրումով կ՛ապացուցէր թէ [[Հայ Դատ]]ը չէ մեռած, թէ հայ ժողովուրդի զաւակները պիտի պայքարին մինչեւ ստանան իրենց արդար իրաւունքները։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Տե՛ս նաեւ == * [[Զաւէն Թաշճեան]] * [[Սարգիս Զէյթլեան]] {{DEFAULTSORT:Ինճէեան, Պետիկ}} [[Ստորոգութիւն:Հայ մարտիկներ]] [[Ստորոգութիւն:1950 ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:3 Նոյեմբերի ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:Այնճար ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:1976 մահեր]] [[Ստորոգութիւն:27 Մայիսի մահեր]] [[Ստորոգութիւն:Փարիզ մահեր]] 32fz14rcnkqkq53jvxizpkrrmapoc26 0 5793 251130 247751 2026-05-22T11:17:51Z Azniv Stepanian 8 251130 wikitext text/x-wiki {{Անաղբիւր}} {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Ռաֆֆի Սվաճեան''', Վերոյիշեալ երիտասարդ ու տաղանդաւոր խմբավարին մասին «Այգ»ի մէջ կը կարդանք. «[[Լիբանան]]ի մէջ իր ասպարէզին սկիզբը կատարեց [[1957]] թուականին։ Մինչեւ [[1961]] պատրաստեց երգչախումբեր, ի յայտ բերելով խմբավարի անվիճելի շնորհք։ [[Պուրճ Համուտ]]ի հայահոծ կեդրոնին մէջ ունեցաւ «Շահմուրատեան» երգչախումբը որուն մասին մամուլը արտայայտուեցաւ գնահատական ու խրախուսիչ ասղերով։ Այդ թուականէն ետք Ռաֆֆի Սվաճեան կը բաժնուէր իր ծննդավայր [[Պէյրութ]]էն, երթալու համար [[Եւրոպա]]: Առաջին հանգրուանը եղաւ Մարսէյլը։ Ապա անցաւ Միացեալ Նահանգնր, ուրկէ ան Պէյրութ այցելեց»: Միացեալ Նահանգներու մէջ իր ունեցած գործունէութեան մասին խօսելով, Սվաճեան Կ'ըսէ. «[[1968]]-ին հրաւիրուեցայ ղեկավարելու [[Պոսթրն]]ի Հ.Բ.Ը.Մ.ի «Քնար» երգչախումբը: Տուինք մէկ համերգ: [[1968]]-ին հրաւիրուեցայ ստանձնելու տնօրէնութիւնը Պոսթընի [[Սբ. Յակոբ Մշակութային կեդրոն]]ին: Հոն կազմեցի Սայեաթ-Նովա երգչախումբը: Այս խումբով եւս տուինք մէկ համերգ: [[1969]]-ին հրաւէր ստացայ [[Նիւ Եորքի Հայ Մշակութային Միւթեան]] կողմէ պատրաստելու համար Կոմիտասի ծննդեան 100-ամեակին նուիրուած հանդիսութեան համերգի բաժինը: [[1969 թուական|1969]]-ի Յունիսին տուինք մեր տարեկան համերգը որ անցաւ շատ յաջող»: Լիբանանէն մեկնելէ ետք իր ունեցած գործունէութեան մասին խօսելով խմբավարը կ'ըսէ. «Պէյրութէն մեկնեցայ [[Մարսիլիա]] երաժշտական ուսումս շարունակելու: Բախտաւորութիւնը ունեցայ Մարսիլիոյ մէջ հանդիպելու [[Կոմիտաս]]ի 5 աշակերտներէն մէկուն՝ [[Վարդան Սարգիսեան]]ի, որ տարիներէ ի վեր ղեկավարած է ծանօթ «Արմենիա» երգչախումբը որ ինք հիմնած է: Իր փափաքին ընդառաջելով ստանձնեցի ղեկավարութիւնը «Արմենիա»յի: Համերգաշար մը տուինք [[Ֆրանսա]]յի հայաշատ քաղաքներուն մէջ.- Մարսիլիա, [[Վալանս]], [[Վիէն]] եւ [[Լիոն]]»: Խմբավար Ռաֆֆի Սվաճեան ունի բազմաթիւ յօրինումներ, որոնք կը ծրագրէ դնել իր ապագայ երգացանկերուն վրայ։ Ինչ կը վերաբերի հայրենիք այցելելու իր ծրագրին մասին, ան կ'ըսէ. «Տակաւին հայրենիք չեմ այցելած: Սակայն իմ մեծ ցանկութիւններէն մէկն ալ այդ է, տեսնել հայրենիքս եւ ղեկավարել անոր բեմին վրայ, մասնաւորաբար իմ սիրելի ուսուցիչին՝ Բարսեղ Կանանչեանի ստէղծագործութիւնները»: == Ծանօթագրութիւններ == <references /> qy0i05sxqjef21zw7bii883d20vt3g4 0 6666 251128 209964 2026-05-22T11:03:23Z Azniv Stepanian 8 251128 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ | անուն ազգանուն = Մովսէս Քհնյ. Տէր Յովհաննէսեան | բնագիր ԱԱՀ = | պատկեր = | չափ = | նկարագրութիւն = | ծնած է = 1878 | ծննդավայր = Մարաշ | վախճանած է = 1950 | մահուան վայրը = | քաղաքացիութիւն = | հպատակութիւն = | ազգութիւն = Հայ | ալմա մատեր = | կրօնք = | ազդուած է = | ազդած է = | գրքեր = | աշխատանք = Քահանայ | կարողութիւն = | մասնագիտութիւն = | ամուսին = | ծնողներ = | երեխաներ = | պարգեւներ եւ մրցանակներ = | կայքէջք = | ստորագրութիւն = }} '''Մովսէս Քհնյ. Տէր Յովհաննէսեան'''<ref>{{Գիրք:Վարք Քահանայից|Ա|էջ 111-115}}</ref> (աւազանի անունով Շուքրի, 1878, Մարաշ - 1950), հայ քահանայ։ == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է [[Մարաշ]]ի մէջ, [[1878]]-ին։ Սերած է քահանայական գերդաստանէ եւ թոռն է Մարաշի [[Ս. Աստուածածին եկեղեցի|Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ]] հոգեւոր Հովիւ՝ [[Տէր Յովհաննէս քհնյ. Տէր Յովհաննէսեան]]ի։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է Մարաշի Ս. Աստուածածին Եկեղեցւոյ ծխական դպրոցը եւ ապա անցած Մարաշի Կեդրոնական Վարժարանը, որուն տնօրէնն էր պրն. [[Սարգիս Սամուէլեան]]ը։ Իր շրջանաւարտ ըլլալու տարին պատահած է [[1895]]-ի ջարդը, որուն ընթացքին թուրքերը սպաննած են դպրոցի տնօրէնն ու շատ մր ազգայիններ եւ գոցած հայկական եկեղեցինեւրն ու դպրոցները։ Այս ջարդի ժամանակ թուրքերու ձեռամբ սպաննուած է Շուքրիին մեծ հայրը՝ Տ. Յովհաննէս քհնյ. Տէր Յովհաննէսեանը։ Աոաջնորդին ու պատասխանատու ազգայիններուն կողմէ տարուած երկար աշխատանքէ ետք, արտօնուած է բանալ եկեղեցիներն ու դպրոցները։ Ս. Աստուածածին Եկեղեցւոյ թաղականութեան հրաւէրով Շուքրի կոչուած է համանուն եկեղեցւոյ լուսարարութեան պաշտօնին, զոր վարած է չորս տարիներ։ Լուսարարութեան պաշտօնէն ետք, Շուքրի մերթ արհեստով եւ մերթ ուսուցչութեամբ պարապած է, նիւթապէս աւելի բարեկեցիկ կեանք մը ապահովելու հեռանկարով։ Ան հասած է իր նպատակին եւ [[1907]]-ին պսակուած է հայրենակից ընտանիքի մը աղջկան հետ, Մարաշի մէջ։ Իբրեւ ուսուցիչ, երեք տարիներ ծառայած է նաեւ [[Ս. Գէորգ Եկեղեցի|Ս. Գէորգ Եկեղեցւոյ]] ծխական դպրոցին։ Տարիներով եկեղեցւոյ, դպրոցին ու ազգին կապուելով իր մէջ աւելի զօրացած են կրօնական զգացումները ու աւելի խորացած եկեղեցական ձեռնադրուելու համոզումը։ Այդ օրերուն, կը պատահի [[1909]]-ի [[Ատանայի հայկական կոտորած]]ը։ Այս պատճառով կը նահատակուին նաեւ եկեղեցականներ։ Աղէտի օրերէն ետք, հայ ժողովուրդը կր լծուի վերականգնումի աշխատանքին։ Հոգեւոր մատակարարումին համար զգալի կր դառնայ քահանաներու կարիքը։ Այդ պայմաններուն մէջ, Առաջնորդին ու ազգայիններուն ուշադրութիւնը աւելի կը կեդրոնանայ Շուքրիին վրայ, որ իր օրինակելի վարք ու բարքով ու եկեղեցասիրութեամբ յարգելի անուն մը եղած էր ազգային–եկեղեցական շրջանակներուն մէջ։ Տ. Մկրտիչ Արք. Վեհապետեանի թելադրութեամբ Կրօնական Ժողովր կ'որոշէ Շուքրին քահանայ ձեռնադրել։ Իր քահանայական ձեռնադրութիւնն ու օծումը տեղի ունեցած է ձեռամբ Մարաշի Առաջնորդ՝ Տ. Մկրտիչ Արք. Վեհապետեանի, [[Ս. Ստեփանոս Եկեղեցւոյ]] մէջ, 29 Նոյեմբեր [[1909]]-ին, վերակոչուելով [[Տ. Մովսէս]]: Մարաշի Առաջնորդին ու Ազգային Իշխանութեան տնօրինութեամբ, ան մէկ տարի քահանայագործած է Ս. Գէորգ. Եկեղեցւոյ մէջ, ապա [[1910]]-ին, հոգեւոր հովիւ նշանակուած՝ [[Պաղչէ]]ի, [[Հասանպէյլ]]ի եւ շրջակայ գիւղերու հայ բնակչութեան։ Ան շուտով լեզու գտած է թաղականութեան ու նոր ծխական ժողովուրդին հետ։ Իր շուրջ հաւաքած է տեղական ուժերը ու անոնց պարզած է իր շինարարական ծրագիրները։ Հովիւ-հօտ յարաբերութիւնները ամրապնդելէ ետք, բոլոր կողմերուն աջակցութեամբ ձեոնարկած է եկեղեցիին ու դպրոցին վերաշինութեան ու բարեզարգման աշխատանքին։ Թէեւ այս ծանր ու հարուածային աշխատանքով՝ շինարարութիւնը իր լրումին կը հասնի եւ հոգեկան բաւարարութիւն կը պատճառէ Տէր Հօր եւ իր գործակիցներուն, սակայն միւս կողմէ քահանան մարմնապէս կը սպառի ու կը կորսնցնէ իր աոողջութիւնը։ Տեղական բժիշկներուն դարմանումները կր մնան ապարդիւն։ Առաջնորդին թելադրութեամբ վերադարձած է Մարաշ եւ յանձնուած եօթ նուիրեալ բժիշկներու խնամքին։ «[[Տէզանթէրի]]» հիւանդութեան պատճառով մէկ տարի անկողինին ծառայած է։ Ապա, մասնագէտ բժիշկներու հետեւողական դարմանումներուն շնորհիւ, վերագտած է առողջութիւնը եւ առանց տրտնջալու կրկին վերադարձած է իր պաշտօնատեղին, վերամիանալով իր ծխական Ժողովուրդին։ [[1913]]-ին, միւռոնօրհնութեան առթիւ, Տէր Մովսէս մեկնած է [[Սիս]]ի կաթողիկոսարանը, մասնակցելու միւռոնօրհնէքի արարողութեան, որ տեղի կ'ունենար Հոգեգալուստի Կիրակին։ Այդ օրերուն, քաղաքական աննպաստ պայմաններ կը ստեղծուին։ Թուրքերը կամաց-կամաց կը բացայայտեն իրենց արիւնարբու ծրագիրները, երբ օր ցերեկով մահ կը սպառնան պատասխանատու ղեկավարներուն, որոնց կարգին նաեւ Տէր Մովսէսի։ Թուրք ոստիկանութիւնը դժուարութիւն կը յարուցանէ քահանան փախցնելու եւ գաղութը անհովիւ ձգելու։ Տէր Հայրը համբերութեամբ տոկացած է ու բնաւ նկատի չէ առած անոնց դաւադրութիւնները։ Թուրքերը կը դիմեն աւելի խիստ միջոցի, կ'որոշեն Տէր Հայրը մէջտեղէն վերցնել։ երբ բարեկամի մը միջոցաւ կ'իմանայ թուրք ոստիկանութեան որոշումը իր մասին, բարեկամներու օգնութեամբ ու թելադրութեամբ անհրաժեշտ կարգադրութիւններ ընելով, ընտանեօք Մարաշ կը փախչի։ Իսկ [[1914]] Փետրուարին, Հայրապետական կոնդակով մը, Մարաշի Ս. Սարգիս Եկեղեցւոյ հոգեւոր հովիւ նշանակուծ է ան։ Մէկ տարի քահանայագործելէ ետք, կը սկսի [[Մեծ Եղեռն]]ը։ [[1915]]-ին, Տէր Մովսէս հայ ժողովուրդին հետ կը տարագրուի դէպի [[Համա]]։ Երկու ամիս ետք, թուրք ոստիկանութիւնը զինք եւ չորս քահանայ հայրեր իրենց ընտանիքներով կ'աքսորեն [[Հոմս]] քաղաքը։ Տարի մը վերջ, [[1916]]-ին, թշնամին կը հաւաքէ Համայէն, Հոմսէն եւ այլ շրջաններէն տարագիր 12 քահանաները եւ Տէր Մովսէսին ընկերակցութեամբ զանոնք կ'աքսորէ [[Թափիլի]] կոչուած շրջանը, ուր վեց ամիսներ կը մնան՝ ճաշակելով տեսակաւոր դառնութիւններ եւ ամէն ժամ ապրելով մահուան սարսափը։ Ի վերջոյ, Սահակ Կաթողիկոսի ջանքերով կ'ազատին ինք եւ միւս աքսորեալ քահանաները։ [[1919]]-ին, Մարաշի Ս. Սարգիս Եկեղեցւոյ թաղականութենէն պաշտօնական նամակով հրաւէր ստացած է քահանայագործելու Մարաշի մէջ։ Ընդառաջելով հրաւէրին, 1919-ին, ընտանեօք տեղափոխուած է Մարաշի Ս. Սարգիս Եկեղեցին եւ լծուած՝ հովուական աշխատանքի։ Բայց հազիւ տարի մը ծառայած, [[1920]]-ին, կը սկսին արիւնալի դէպքեր Մարաշի մէջ։ Թուրքերը հայ մնացորդացը բնաջնջելու եւ Մարաշը հայաթափելու նոր ոճիրի մը կը ձեռնարկեն։ Այս պայմաններուն մէջ, Տէր Մովսէսին անգամ մը եւս վիճակուած է իր ժողովուրդին հետ չարչարուիլ ու մահուան դատապարտուիլ։ Սակայն, նախախնամութիւնը զինք փրկած է ստոյգ մահէ։ Բարեկամներու միջոցով ան փախած է Մարաշէն ու հասած՝ հայ տարագիրներու փրկութեան լաստը՝ [[Հալէպ]]։ [[Բերիոյ Թեմ]]ի Աոաջնորդական Փոխանորդ՝ [[Տ. Յարութիւն Ա. Քհնյ. Եսայեան]]ի ջանքերով, նախ ժամանակուայ մը համար քահանայագործած է Հալէպի [[Ս. Քառասնից Մանկանց]] Եկեղեցւոյ մէջ, ապա, 23 Մարտ [[1923]] թուակիր նամակով հոգեւոր հովիւ նշանակուած է փայտաշէն [[Ս. Խաչ]] Եկեղեցւոյ, գործակից ունենալով [[Տ. Մկրտիչ Քհնյ. Մարտոյեան]]ը։ Ս. Խաչ Եկեղեցւոյ ծխական ժողովուրդը առաւելաբար կազմուած էր տարագիր մարաշցիներէ եւ փոքրաթիւ զէյթունցի ընտանիքներէ։ Տէր Հայրը շաղուած է իր նոր հօտին հետ եւ անոնց ծառայած մինչեւ [[1928]] թուական։ [[1929]]-ին, ան տեղափոխուած է [[Հարաւային Ամերիկա-ՍանՓաուլօ]]։ Վախճանած է [[1950]]-ին եւ մարմինը ամփոփուած՝ տեղւոյն ազգային գերեզմանատան մէջ։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} {{DEFAULTSORT:Տէր Յովհաննէսան, Մովսէս}} k504hailhip7i3dk6l3pvublj5a79cg 0 18965 251131 226070 2026-05-22T11:29:02Z Azniv Stepanian 8 251131 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Յակոբ Թոփուզեան''' (Ակոբ Թոփուզ, {{ԱԾ}}), Պոլսոյ օփերայի առաջին եւ գլխաւոր թենոր երգիչն էր: == Կենսագրութիւն == Յակոբ Թոփուզեան ուսանած է ծննդավայրի երաժշտանոցը: Տասը տարի շարունակ երգած է Սթամպուլի օփերայի թատրոնին մէջ մինչեւ 1965 թուական՝ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ տեղափոխուիլը <ref name="ակոբ">{{Cite web |url=https://hayemnews.com/%d5%b5%d5%a1%d5%af%d5%b8%d5%a2-%d5%a9%d5%b8%d6%83%d5%b8%d6%82%d5%a6%d5%a5%d5%a1%d5%b6-%d5%af-%d5%ba%d5%b8%d5%ac%d5%bd%d5%b8%d5%b5-%d6%85%d6%83%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%a1%d5%bc%d5%a1%d5%bb/ |title=Յակոբ Թոփուզեան Կ. Պոլսոյ Օփերայի առաջին եւ գլխաւոր թենոր երգիչը |accessdate=2020-09-01 |archive-date=2021-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114014549/https://hayemnews.com/%d5%b5%d5%a1%d5%af%d5%b8%d5%a2-%d5%a9%d5%b8%d6%83%d5%b8%d6%82%d5%a6%d5%a5%d5%a1%d5%b6-%d5%af-%d5%ba%d5%b8%d5%ac%d5%bd%d5%b8%d5%b5-%d6%85%d6%83%d5%a5%d6%80%d5%a1%d5%b5%d5%ab-%d5%a1%d5%bc%d5%a1%d5%bb/ |dead-url=yes }}</ref>: Յակոբ Թոփուզեան Սթամպուլի օփերայի առաջին եւ գլխաւոր թենոր երգիչն էր, որ կատարած է օփերայի դերերգներ՝ * Faust-ի`(Johann Wolfgang von Goethe «Ֆաուսթ» Faust օփերա), * Radamès-ի`( Giuseppe Verdi, «Այտա» Aida օփերա), * B.F. Pinkerton-ի`(Giacomo Puccini, Madama Butterfly օփերա, եւ երբեմն ալ բեմադրուեր է «ՉիոՉիո-Սան» Cio-Cio-San անունով): [[1957 թուական|1957]]-ին, Օփերայի 30-ամեակի տօնակատարութեան ժամանակ իրեն շնորհուած է «Կեանքի տեւողութեան նուաճումներու մրցանակ»-ը<ref name="ակոբ" />: [[1959 թուական|1959]]-[[1960 թուական|1960]] թուականներուն եղած է Սթամպուլի оփերայի գլխաւոր թենորը: Հոս նշենք, որ Սթամպուլի օփերայի թատրոնի կամ Սուրէյա օփերային թատրոնի կառոյցը նախագծած է հայ ճարտարապետ [[Գեղամ Գաւաֆեան]]ը Սթամպուլի երեսփոխան Սուրէյա Իլմենյայի յանձնարարականով։ [[1965 թուական|1965]] թուականին, Յակոբ Թոփուզեան հաստատուելով Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ hանդէս եկած է որպէս թենոր եւ պարիթոն երգիչ օփերային տարբեր խումբերու մէջ: Իր կատարած դերերգներէն են՝ * Baron Scarpia-ն՝ («Թոսքա» melodrama, Giacomo Puccini), * Rigoletto-ն՝ («Ռիկոլեթթo» Rigoletto, Giuseppe Verdi ), * Count di Luna-ն՝ (Կոմս տի Լունան «Թրուպէտուր» The Troubadour, Giuseppe Verdi), * Escamillo-ն՝ (Էսքամիլլօ, «Գարմէն» Carmen, Georges Bizet) * Alfredo Germont-ի եւ Giorgio Germont-ի՝(«Թրավիաթա» «La traviata», Giuseppe Verdi) <ref name="ակոբ" />: Ան 17 տարի Քալիֆորնիա նահանգի, Ontario, West End օփերայի անդամն էր: 18 Սեպտեմբեր 2007-ին, Յակոբ Թոփուզեան կը մահանայ <ref>[https://www.legacy.com/obituaries/name/hagop-topouzian-obituary?pid=95683656 Topouzian]</ref> երկար տարիներ մաքառելէ ետք քաղցկեղի դէմ՝ ետին թողնելով իր կինը Denise Vidian, եւ իր զարմիկները՝ Efkine Beylerian of Sidney, Australia, Edward (Berjuhi) Arakelian of Clarkston, Michigan, and George (Zabel) Arakelian of Farmington, Michigan == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Աղբիւրներ == [https://www.discogs.com/Hagop-Topouzian-Lillian-Babayan-Topuzian-Sings-Topouzian-Sings-Armenian-Songs/release/15579254 Topuzian Sings (Topouzian Sings Armenian Songs)] {{DEFAULTSORT:Թոփուզեան, Յակոբ}} [[Ստորոգութիւն:Սթամպուլի оփերայի գլխաւոր թենոր]] [[Ստորոգութիւն:Թենոր եւ պարիթոն երգիչ օփերային]] [[Ստորոգութիւն:1923 ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:Կ.Պոլիս ծնածներ]] [[Ստորոգութիւն:ԱՄՆ մահացածներ]] fo4hxr11s1jmfni6ormi62kn4jh655w 2 30214 251123 246839 2026-05-21T23:41:11Z PK2 4648 add user pages for new Wikipedia editions 251123 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="font-size:85%" |- | [[User:PK2/Սեւագրութիւն|This]] is where my sandbox pages in different languages are |} ;<div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto; font-size:85%">My user pages in different languages by language code</div> {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ A |- | [[:ab:User:PK2|User page]] in [[:en:Abkhaz language|Abkhaz]]<br />(code: <code>ab</code>) | [[:ace:User:PK2|User page]] in [[:en:Acehnese language|Acehnese]]<br />(code: <code>ace</code>) | [[:ady:User:PK2|User page]] in [[:en:Adyghe language|Adyghe]]<br />(code: <code>ady</code>) | [[:af:User:PK2|User page]] in [[:en:Afrikaans|Afrikaans]]<br />(code: <code>af</code>) | [[:als:User:PK2|User page]] in [[:en:Alemannic German|Alemannic German]]<br />(code: <code>als</code>) | [[:alt:User:PK2|User page]] in [[:en:Southern Altai language|Southern Altai]]<br />(code: <code>alt</code>) | [[:am:User:PK2|User page]] in [[:en:Amharic|Amharic]]<br />(code: <code>am</code>) | [[:ami:User:PK2|User page]] in [[:en:Amis language|Amis]]<br />(code: <code>ami</code>) | [[:an:User:PK2|User page]] in [[:en:Aragonese language|Aragonese]]<br />(code: <code>an</code>) | [[:ang:User:PK2|User page]] in [[:en:Old English|Old English]]<br />(code: <code>ang</code>) |- | [[:ann:User:PK2|User page]] in [[:en:Obolo language|Obolo]]<br />(code: <code>ann</code>) | [[:anp:User:PK2|User page]] in [[:en:Angika|Angika]]<br />(code: <code>anp</code>) | [[:ar:User:PK2|User page]] in [[:en:Arabic|Arabic]]<br />(code: <code>ar</code>) | [[:arc:User:PK2|User page]] in [[:en:Aramaic|Aramaic]] ([[:en:Syriac language|Syriac]])<br />(code: <code>arc</code>) | [[:ary:User:PK2|User page]] in [[:en:Moroccan Arabic|Moroccan Arabic]]<br />(code: <code>ary</code>) | [[:arz:User:PK2|User page]] in [[:en:Egyptian Arabic|Egyptian Arabic]]<br />(code: <code>arz</code>) | [[:as:User:PK2|User page]] in [[:en:Assamese language|Assamese]]<br />(code: <code>as</code>) | [[:ast:User:PK2|User page]] in [[:en:Asturleonese language|Asturleonese]] ([[:en:Asturian language|Asturian]])<br />(code: <code>ast</code>) | [[:atj:User:PK2|User page]] in [[:en:Atikamekw language|Atikamekw]]<br />(code: <code>atj</code>) | [[:av:User:PK2|User page]] in [[:en:Avar language|Avar]]<br />(code: <code>av</code>) |- | [[:avk:User:PK2|User page]] in [[:en:Kotava|Kotava]]<br />(code: <code>avk</code>) | [[:awa:User:PK2|User page]] in [[:en:Awadhi language|Awadhi]]<br />(code: <code>awa</code>) | [[:ay:User:PK2|User page]] in [[:en:Aymara language|Aymara]]<br />(code: <code>ay</code>) | [[:az:User:PK2|User page]] in [[:en:Azerbaijani language|Azerbaijani]]<br />(code: <code>az</code>) | [[:azb:User:PK2|User page]] in [[:en:Azerbaijani language#South Azerbaijani|South Azerbaijani]]<br />(code: <code>azb</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ B |- | [[:ba:User:PK2|User page]] in [[:en:Bashkir language|Bashkir]]<br />(code: <code>ba</code>) | [[:ban:User:PK2|User page]] in [[:en:Balinese language|Balinese]]<br />(code: <code>ban</code>) | [[:bar:User:PK2|User page]] in [[:en:Bavarian language|Bavarian]]<br />(code: <code>bar</code>) | [[:bat-smg:User:PK2|User page]] in [[:en:Samogitian language|Samogitian]]<br />(code: <code>bat-smg</code>) | [[:bbc:User:PK2|User page]] in [[:en:Toba Batak language|Toba Batak]]<br />(code: <code>bbc</code>) | [[:bcl:User:PK2|User page]] in [[:en:Central Bikol|Central Bikol]]<br />(code: <code>bcl</code>) | [[:bdr:User:PK2|User page]] in [[:en:Sama–Bajaw languages|West Coast Bajau]]<br />(code: <code>bdr</code>) | [[:be:User:PK2|User page]] in [[:en:Belarusian language|Belarusian]]<br />(code: <code>be</code>) | [[:be-tarask:User:PK2|User page]] in [[:en:Belarusian language|Belarusian]] ([[:en:Taraškievica|Taraškievica]])<br />(code: <code>be-tarask</code>) |- | [[:bew:User:PK2|User page]] in [[:en:Betawi language|Betawi]]<br />(code: <code>bew</code>) | [[:bg:User:PK2|User page]] in [[:en:Bulgarian language|Bulgarian]]<br />(code: <code>bg</code>) | [[:bh:User:PK2|User page]] in [[:en:Bihari languages|Bihari]] ([[:en:Bhojpuri language|Bhojpuri]])<br />(code: <code>bh</code>) | [[:bi:User:PK2|User page]] in [[:en:Bislama|Bislama]]<br />(code: <code>bi</code>) | [[:bjn:User:PK2|User page]] in [[:en:Banjarese language|Banjarese]]<br />(code: <code>bjn</code>) | [[:blk:User:PK2|User page]] in [[:en:Pa'O language|Pa'O]]<br />(code: <code>blk</code>) | [[:bm:User:PK2|User page]] in [[:en:Bambara language|Bambara]]<br />(code: <code>bm</code>) | [[:bn:User:PK2|User page]] in [[:en:Bengali language|Bengali]]<br />(code: <code>bn</code>) | [[:bo:User:PK2|User page]] in [[:en:Central Tibetan|Central Tibetan]] ([[:en:Lhasa Tibetan|Lhasa Tibetan]])<br />(code: <code>bo</code>) |- | [[:bpy:User:PK2|User page]] in [[:en:Bishnupriya Manipuri|Bishnupriya Manipuri]]<br />(code: <code>bpy</code>) | [[:br:User:PK2|User page]] in [[:en:Breton language|Breton]]<br />(code: <code>br</code>) | [[:bs:User:PK2|User page]] in [[:en:Bosnian language|Bosnian]]<br />(code: <code>bs</code>) | [[:btm:User:PK2|User page]] in [[:en:Mandailing Batak language|Mandailing Batak]]<br />(code: <code>btm</code>) | [[:bug:User:PK2|User page]] in [[:en:Buginese language|Buginese]]<br />(code: <code>bug</code>) | [[:bxr:User:PK2|User page]] in [[:en:Buryat language|Buryat]] (Russia Buriat)<br />(code: <code>bxr</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ C |- | [[:ca:User:PK2|User page]] in [[:en:Catalan language|Catalan]]<br />(code: <code>ca</code>) | [[:cbk-zam:User:PK2|User page]] in [[:en:Chavacano|Chavacano]] (Zamboanga)<br />(code: <code>cbk-zam</code>) | [[:cdo:User:PK2|User page]] in [[:en:Eastern Min|Eastern Min]]<br />(code: <code>cdo</code>) | [[:ce:User:PK2|User page]] in [[:en:Chechen language|Chechen]]<br />(code: <code>ce</code>) | [[:ceb:User:PK2|User page]] in [[:en:Cebuano language|Cebuano]]<br />(code: <code>ceb</code>) | [[:ch:User:PK2|User page]] in [[:en:Chamorro language|Chamorro]]<br />(code: <code>ch</code>) | [[:chr:User:PK2|User page]] in [[:en:Cherokee language|Cherokee]]<br />(code: <code>chr</code>) | [[:chy:User:PK2|User page]] in [[:en:Cheyenne language|Cheyenne]]<br />(code: <code>chy</code>) |- | [[:ckb:User:PK2|User page]] in [[:en:Kurdish language|Kurdish]] ([[:en:Sorani|Sorani]])<br />(code: <code>ckb</code>) | [[:co:User:PK2|User page]] in [[:en:Corsican language|Corsican]]<br />(code: <code>co</code>) | [[:crh:User:PK2|User page]] in [[:en:Crimean Tatar language|Crimean Tatar]]<br />(code: <code>crh</code>) | [[:cs:User:PK2|User page]] in [[:en:Czech language|Czech]]<br />(code: <code>cs</code>) | [[:csb:User:PK2|User page]] in [[:en:Kashubian language|Kashubian]]<br />(code: <code>csb</code>) | [[:cu:User:PK2|User page]] in [[:en:Old Church Slavonic|Old Church Slavonic]]<br />(code: <code>cu</code>) | [[:cv:User:PK2|User page]] in [[:en:Chuvash language|Chuvash]]<br />(code: <code>cv</code>) | [[:cy:User:PK2|User page]] in [[:en:Welsh language|Welsh]]<br />(code: <code>cy</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ D |- | [[:da:User:PK2|User page]] in [[:en:Danish language|Danish]]<br />(code: <code>da</code>) | [[:dag:User:PK2|User page]] in [[:en:Dagbani language|Dagbani]]<br />(code: <code>dag</code>) | [[:de:User:PK2|User page]] in [[:en:German language|German]]<br />(code: <code>de</code>) | [[:dga:User:PK2|User page]] in [[:en:Dagaare language|Dagaare]]<br />(code: <code>dga</code>) | [[:din:User:PK2|User page]] in [[:en:Dinka language|Dinka]]<br />(code: <code>din</code>) | [[:diq:User:PK2|User page]] in [[:en:Zaza language|Zaza]]<br />(code: <code>diq</code>) | [[:dsb:User:PK2|User page]] in [[:en:Lower Sorbian language|Lower Sorbian]]<br />(code: <code>dsb</code>) | [[:dtp:User:PK2|User page]] in [[:en:Dusun language|Dusun]]<br />(code: <code>dtp</code>) | [[:dty:User:PK2|User page]] in [[:en:Doteli|Doteli]]<br />(code: <code>dty</code>) | [[:dv:User:PK2|User page]] in [[:en:Maldivian language|Maldivian]]<br />(code: <code>dv</code>) | [[:dz:User:PK2|User page]] in [[:en:Dzongkha|Dzongkha]]<br />(code: <code>dz</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ E |- | [[:ee:User:PK2|User page]] in [[:en:Ewe language|Ewe]]<br />(code: <code>ee</code>) | [[:el:User:PK2|User page]] in [[:en:Greek language|Greek]]<br />(code: <code>el</code>) | [[:eml:User:PK2|User page]] in [[:en:Emilian–Romagnol|Emilian–Romagnol]]<br />(code: <code>eml</code>) | [[:en:User:PK2|User page]] in [[:en:English language|English]]<br />(code: <code>en</code>) | [[:eo:User:PK2|User page]] in [[:en:Esperanto|Esperanto]]<br />(code: <code>eo</code>) | [[:es:User:PK2|User page]] in [[:en:Spanish language|Spanish]]<br />(code: <code>es</code>) | [[:et:User:PK2|User page]] in [[:en:Estonian language|Estonian]]<br />(code: <code>et</code>) | [[:eu:User:PK2|User page]] in [[:en:Basque language|Basque]]<br />(code: <code>eu</code>) | [[:ext:User:PK2|User page]] in [[:en:Extremaduran language|Extremaduran]]<br />(code: <code>ext</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ F |- | [[:fa:User:PK2|User page]] in [[:en:Persian language|Persian]]<br />(code: <code>fa</code>) | [[:fat:User:PK2|User page]] in [[:en:Akan language|Akan]] ([[:en:Fante dialect|Fante]])<br />(code: <code>fat</code>) | [[:ff:User:PK2|User page]] in [[:en:Fula language|Fula]]<br />(code: <code>ff</code>) | [[:fi:User:PK2|User page]] in [[:en:Finnish language|Finnish]]<br />(code: <code>fi</code>) | [[:fiu-vro:User:PK2|User page]] in [[:en:Võro language|Võro]]<br />(code: <code>fiu-vro</code>) | [[:fj:User:PK2|User page]] in [[:en:Fijian language|Fijian]]<br />(code: <code>fj</code>) | [[:fo:User:PK2|User page]] in [[:en:Faroese language|Faroese]]<br />(code: <code>fo</code>) |- | [[:fon:User:PK2|User page]] in [[:en:Fon language|Fon]]<br />(code: <code>fon</code>) | [[:fr:User:PK2|User page]] in [[:en:French language|French]]<br />(code: <code>fr</code>) | [[:frp:User:PK2|User page]] in [[:en:Franco-Provençal|Franco-Provençal]]<br />(code: <code>frp</code>) | [[:frr:User:PK2|User page]] in [[:en:North Frisian language|North Frisian]]<br />(code: <code>frr</code>) | [[:fur:User:PK2|User page]] in [[:en:Friulian language|Friulian]]<br />(code: <code>fur</code>) | [[:fy:User:PK2|User page]] in [[:en:West Frisian language|West Frisian]]<br />(code: <code>fy</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ G |- | [[:ga:User:PK2|User page]] in [[:en:Irish language|Irish]]<br />(code: <code>ga</code>) | [[:gag:User:PK2|User page]] in [[:en:Gagauz language|Gagauz]]<br />(code: <code>gag</code>) | [[:gan:User:PK2|User page]] in [[:en:Gan Chinese|Gan Chinese]]<br />(code: <code>gan</code>) | [[:gcr:User:PK2|User page]] in [[:en:French Guianese Creole|French Guianese Creole]]<br />(code: <code>gcr</code>) | [[:gd:User:PK2|User page]] in [[:en:Scottish Gaelic|Scottish Gaelic]]<br />(code: <code>gd</code>) | [[:gl:User:PK2|User page]] in [[:en:Galician language|Galician]]<br />(code: <code>gl</code>) | [[:glk:User:PK2|User page]] in [[:en:Gilaki language|Gilaki]]<br />(code: <code>glk</code>) | [[:gn:User:PK2|User page]] in [[:en:Guarani language|Guarani]]<br />(code: <code>gn</code>) | [[:gom:User:PK2|User page]] in [[:en:Konkani language|Konkani]] (Goan Konkani)<br />(code: <code>gom</code>) |- | [[:gor:User:PK2|User page]] in [[:en:Gorontalo language|Gorontalo]]<br />(code: <code>gor</code>) | [[:got:User:PK2|User page]] in [[:en:Gothic language|Gothic]]<br />(code: <code>got</code>) | [[:gpe:User:PK2|User page]] in [[:en:Ghanaian Pidgin English|Ghanaian Pidgin English]]<br />(code: <code>gpe</code>) | [[:gu:User:PK2|User page]] in [[:en:Gujarati language|Gujarati]]<br />(code: <code>gu</code>) | [[:guc:User:PK2|User page]] in [[:en:Wayuu language|Wayuu]]<br />(code: <code>guc</code>) | [[:gur:User:PK2|User page]] in [[:en:Farefare language|Farefare]]<br />(code: <code>gur</code>) | [[:guw:User:PK2|User page]] in [[:en:Gun language|Gun]]<br />(code: <code>guw</code>) | [[:gv:User:PK2|User page]] in [[:en:Manx language|Manx]]<br />(code: <code>gv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ H |- | [[:ha:User:PK2|User page]] in [[:en:Hausa language|Hausa]]<br />(code: <code>ha</code>) | [[:hak:User:PK2|User page]] in [[:en:Hakka Chinese|Hakka Chinese]]<br />(code: <code>hak</code>) | [[:haw:User:PK2|User page]] in [[:en:Hawaiian language|Hawaiian]]<br />(code: <code>haw</code>) | [[:he:User:PK2|User page]] in [[:en:Hebrew language|Hebrew]]<br />(code: <code>he</code>) | [[:hi:User:PK2|User page]] in [[:en:Hindi|Hindi]]<br />(code: <code>hi</code>) | [[:hif:User:PK2|User page]] in [[:en:Fiji Hindi|Fiji Hindi]]<br />(code: <code>hif</code>) |- | [[:hr:User:PK2|User page]] in [[:en:Croatian language|Croatian]]<br />(code: <code>hr</code>) | [[:hsb:User:PK2|User page]] in [[:en:Upper Sorbian language|Upper Sorbian]]<br />(code: <code>hsb</code>) | [[:ht:User:PK2|User page]] in [[:en:Haitian Creole|Haitian Creole]]<br />(code: <code>ht</code>) | [[:hu:User:PK2|User page]] in [[:en:Hungarian language|Hungarian]]<br />(code: <code>hu</code>) | [[:hy:User:PK2|User page]] in [[:en:Armenian language|Armenian]] ([[:en:Eastern Armenian|Eastern Armenian]])<br />(code: <code>hy</code>) | [[:hyw:User:PK2|User page]] in [[:en:Western Armenian|Western Armenian]]<br />(code: <code>hyw</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ I |- | [[:ia:User:PK2|User page]] in [[:en:Interlingua|Interlingua]]<br />(code: <code>ia</code>) | [[:iba:User:PK2|User page]] in [[:en:Iban language|Iban]]<br />(code: <code>iba</code>) | [[:id:User:PK2|User page]] in [[:en:Indonesian language|Indonesian]]<br />(code: <code>id</code>) | [[:ie:User:PK2|User page]] in [[:en:Interlingue|Interlingue]]<br />(code: <code>ie</code>) | [[:ig:User:PK2|User page]] in [[:en:Igbo language|Igbo]]<br />(code: <code>ig</code>) | [[:igl:User:PK2|User page]] in [[:en:Igala language|Igala]]<br />(code: <code>igl</code>) | [[:ik:User:PK2|User page]] in [[:en:Iñupiaq language|Iñupiaq]]<br />(code: <code>ik</code>) | [[:ilo:User:PK2|User page]] in [[:en:Ilocano language|Ilocano]]<br />(code: <code>ilo</code>) | [[:inh:User:PK2|User page]] in [[:en:Ingush language|Ingush]]<br />(code: <code>inh</code>) | [[:io:User:PK2|User page]] in [[:en:Ido|Ido]]<br />(code: <code>io</code>) | [[:is:User:PK2|User page]] in [[:en:Icelandic language|Icelandic]]<br />(code: <code>is</code>) | [[:it:User:PK2|User page]] in [[:en:Italian language|Italian]]<br />(code: <code>it</code>) | [[:iu:User:PK2|User page]] in [[:en:Inuktitut|Inuktitut]]<br />(code: <code>iu</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ J |- | [[:ja:User:PK2|User page]] in [[:en:Japanese language|Japanese]]<br />(code: <code>ja</code>) | [[:jam:User:PK2|User page]] in [[:en:Jamaican Patois|Jamaican Patois]]<br />(code: <code>jam</code>) | [[:jbo:User:PK2|User page]] in [[:en:Lojban|Lojban]]<br />(code: <code>jbo</code>) | [[:jv:User:PK2|User page]] in [[:en:Javanese language|Javanese]]<br />(code: <code>jv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ K |- | [[:ka:User:PK2|User page]] in [[:en:Georgian language|Georgian]]<br />(code: <code>ka</code>) | [[:kaa:User:PK2|User page]] in [[:en:Karakalpak language|Karakalpak]]<br />(code: <code>kaa</code>) | [[:kab:User:PK2|User page]] in [[:en:Kabyle language|Kabyle]]<br />(code: <code>kab</code>) | [[:kai:User:PK2|User page]] in [[:en:Karai-karai|Karai-karai]]<br />(code: <code>kai</code>) | [[:kaj:User:PK2|User page]] in [[:en:Jju language|Jju]]<br />(code: <code>kaj</code>) | [[:kbd:User:PK2|User page]] in [[:en:Kabardian language|Kabardian]]<br />(code: <code>kbd</code>) | [[:kbp:User:PK2|User page]] in [[:en:Kabiye language|Kabiye]]<br />(code: <code>kbp</code>) | [[:kcg:User:PK2|User page]] in [[:en:Tyap|Tyap]]<br />(code: <code>kcg</code>) | [[:kg:User:PK2|User page]] in [[:en:Kongo language|Kongo]]<br />(code: <code>kg</code>) | [[:kge:User:PK2|User page]] in [[:en:Komering language|Komering]]<br />(code: <code>kge</code>) |- | [[:ki:User:PK2|User page]] in [[:en:Kikuyu language|Kikuyu]]<br />(code: <code>ki</code>) | [[:kk:User:PK2|User page]] in [[:en:Kazakh language|Kazakh]]<br />(code: <code>kk</code>) | [[:km:User:PK2|User page]] in [[:en:Khmer language|Khmer]]<br />(code: <code>km</code>) | [[:kn:User:PK2|User page]] in [[:en:Kannada|Kannada]]<br />(code: <code>kn</code>) | [[:knc:User:PK2|User page]] in [[:en:Central Kanuri|Central Kanuri]]<br />(code: <code>knc</code>) | [[:ko:User:PK2|User page]] in [[:en:Korean language|Korean]]<br />(code: <code>ko</code>) | [[:koi:User:PK2|User page]] in [[:en:Komi-Permyak language|Komi-Permyak]]<br />(code: <code>koi</code>) | [[:krc:User:PK2|User page]] in [[:en:Karachay-Balkar|Karachay-Balkar]]<br />(code: <code>krc</code>) | [[:ks:User:PK2|User page]] in [[:en:Kashmiri language|Kashmiri]]<br />(code: <code>ks</code>) | [[:ksh:User:PK2|User page]] in [[:en:Ripuarian language|Ripuarian]]<br />(code: <code>ksh</code>) |- | [[:ku:User:PK2|User page]] in [[:en:Kurdish language|Kurdish]] ([[:en:Kurmanji|Kurmanji]])<br />(code: <code>ku</code>) | [[:kus:User:PK2|User page]] in [[:en:Kusaal language|Kusaal]]<br />(code: <code>kus</code>) | [[:kv:User:PK2|User page]] in [[:en:Komi language|Komi]]<br />(code: <code>kv</code>) | [[:kw:User:PK2|User page]] in [[:en:Cornish language|Cornish]]<br />(code: <code>kw</code>) | [[:ky:User:PK2|User page]] in [[:en:Kyrgyz language|Kyrgyz]]<br />(code: <code>ky</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ L |- | [[:la:User:PK2|User page]] in [[:en:Latin|Latin]]<br />(code: <code>la</code>) | [[:lad:User:PK2|User page]] in [[:en:Judaeo-Spanish|Judaeo-Spanish]]<br />(code: <code>lad</code>) | [[:lb:User:PK2|User page]] in [[:en:Luxembourgish|Luxembourgish]]<br />(code: <code>lb</code>) | [[:lbe:User:PK2|User page]] in [[:en:Lak language|Lak]]<br />(code: <code>lbe</code>) | [[:lez:User:PK2|User page]] in [[:en:Lezgian language|Lezgian]]<br />(code: <code>lez</code>) | [[:lfn:User:PK2|User page]] in [[:en:Lingua Franca Nova|Lingua Franca Nova]]<br />(code: <code>lfn</code>) | [[:lg:User:PK2|User page]] in [[:en:Luganda|Luganda]]<br />(code: <code>lg</code>) | [[:li:User:PK2|User page]] in [[:en:Limburgish|Limburgish]]<br />(code: <code>li</code>) |- | [[:lij:User:PK2|User page]] in [[:en:Ligurian language|Ligurian]]<br />(code: <code>lij</code>) | [[:lld:User:PK2|User page]] in [[:en:Ladin language|Ladin]]<br />(code: <code>lld</code>) | [[:lmo:User:PK2|User page]] in [[:en:Lombard language|Lombard]]<br />(code: <code>lmo</code>) | [[:ln:User:PK2|User page]] in [[:en:Lingala|Lingala]]<br />(code: <code>ln</code>) | [[:lo:User:PK2|User page]] in [[:en:Lao language|Lao]]<br />(code: <code>lo</code>) | [[:lt:User:PK2|User page]] in [[:en:Lithuanian language|Lithuanian]]<br />(code: <code>lt</code>) | [[:ltg:User:PK2|User page]] in [[:en:Latgalian language|Latgalian]]<br />(code: <code>ltg</code>) | [[:lv:User:PK2|User page]] in [[:en:Latvian language|Latvian]]<br />(code: <code>lv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ M |- | [[:mad:User:PK2|User page]] in [[:en:Madurese language|Madurese]]<br />(code: <code>mad</code>) | [[:mai:User:PK2|User page]] in [[:en:Maithili language|Maithili]]<br />(code: <code>mai</code>) | [[:map-bms:User:PK2|User page]] in [[:en:Javanese language|Javanese]] ([[:en:Banyumasan dialect|Banyumasan]])<br />(code: <code>map-bms</code>) | [[:mdf:User:PK2|User page]] in [[:en:Moksha language|Moksha]]<br />(code: <code>mdf</code>) | [[:mg:User:PK2|User page]] in [[:en:Malagasy language|Malagasy]]<br />(code: <code>mg</code>) | [[:mhr:User:PK2|User page]] in [[:en:Meadow Mari language|Meadow Mari]]<br />(code: <code>mhr</code>) | [[:mi:User:PK2|User page]] in [[:en:Māori language|Māori]]<br />(code: <code>mi</code>) | [[:min:User:PK2|User page]] in [[:en:Minangkabau language|Minangkabau]]<br />(code: <code>min</code>) |- | [[:mk:User:PK2|User page]] in [[:en:Macedonian language|Macedonian]]<br />(code: <code>mk</code>) | [[:ml:User:PK2|User page]] in [[:en:Malayalam|Malayalam]]<br />(code: <code>ml</code>) | [[:mn:User:PK2|User page]] in [[:en:Mongolian language|Mongolian]]<br />(code: <code>mn</code>) | [[:mni:User:PK2|User page]] in [[:en:Meitei language|Meitei]]<br />(code: <code>mni</code>) | [[:mnw:User:PK2|User page]] in [[:en:Mon language|Mon]]<br />(code: <code>mnw</code>) | [[:m:mos:User:PK2|User page]] in [[:en:Mooré|Mooré]]<br />(code: <code>mos</code>) | [[:mr:User:PK2|User page]] in [[:en:Marathi language|Marathi]]<br />(code: <code>mr</code>) | [[:mrj:User:PK2|User page]] in [[:en:Hill Mari language|Hill Mari]]<br />(code: <code>mrj</code>) |- | [[:ms:User:PK2|User page]] in [[:en:Malay language|Malay]]<br />(code: <code>ms</code>) | [[:mt:User:PK2|User page]] in [[:en:Maltese language|Maltese]]<br />(code: <code>mt</code>) | [[:mwl:User:PK2|User page]] in [[:en:Mirandese language|Mirandese]]<br />(code: <code>mwl</code>) | [[:my:User:PK2|User page]] in [[:en:Burmese language|Burmese]]<br />(code: <code>my</code>) | [[:myv:User:PK2|User page]] in [[:en:Erzya language|Erzya]]<br />(code: <code>myv</code>) | [[:mzn:User:PK2|User page]] in [[:en:Mazanderani language|Mazanderani]]<br />(code: <code>mzn</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ N |- | [[:nah:User:PK2|User page]] in [[:en:Nahuatl|Nahuatl]]<br />(code: <code>nah</code>) | [[:nap:User:PK2|User page]] in [[:en:Neapolitan language|Neapolitan]]<br />(code: <code>nap</code>) | [[:nds:User:PK2|User page]] in [[:en:Low German|Low German]]<br />(code: <code>nds</code>) | [[:nds-nl:User:PK2|User page]] in [[:en:Dutch Low Saxon|Dutch Low Saxon]]<br />(code: <code>nds-nl</code>) | [[:ne:User:PK2|User page]] in [[:en:Nepali language|Nepali]]<br />(code: <code>ne</code>) | [[:new:User:PK2|User page]] in [[:en:Newar language|Newar]]<br />(code: <code>new</code>) | [[:nia:User:PK2|User page]] in [[:en:Nias language|Nias]]<br />(code: <code>nia</code>) | [[:nl:User:PK2|User page]] in [[:en:Dutch language|Dutch]]<br />(code: <code>nl</code>) | [[:nn:User:PK2|User page]] in [[:en:Norwegian language|Norwegian]] ([[:en:Nynorsk|Nynorsk]])<br />(code: <code>nn</code>) |- | [[:no:User:PK2|User page]] in [[:en:Norwegian language|Norwegian]] ([[:en:Bokmål|Bokmål]])<br />(code: <code>no</code>) | [[:nov:User:PK2|User page]] in [[:en:Novial|Novial]]<br />(code: <code>nov</code>) | [[:nqo:User:PK2|User page]] in [[:en:N'Ko language|N'Ko]]<br />(code: <code>nqo</code>) | [[:nr:User:PK2|User page]] in [[:en:Southern Ndebele language|Southern Ndebele]]<br />(code: <code>nr</code>) | [[:nrm:User:PK2|User page]] in [[:en:Norman language|Norman]]<br />(code: <code>nrm</code>) | [[:nso:User:PK2|User page]] in [[:en:Northern Sotho|Northern Sotho]]<br />(code: <code>nso</code>) | [[:nup:User:PK2|User page]] in [[:en:Nupe language|Nupe]]<br />(code: <code>nup</code>) | [[:nv:User:PK2|User page]] in [[:en:Navajo language|Navajo]]<br />(code: <code>nv</code>) | [[:ny:User:PK2|User page]] in [[:en:Chewa language|Chewa]]<br />(code: <code>ny</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ O |- | [[:oc:User:PK2|User page]] in [[:en:Occitan language|Occitan]]<br />(code: <code>oc</code>) | [[:olo:User:PK2|User page]] in [[:en:Livvi-Karelian language|Livvi-Karelian]]<br />(code: <code>olo</code>) | [[:om:User:PK2|User page]] in [[:en:Oromo language|Oromo]]<br />(code: <code>om</code>) | [[:or:User:PK2|User page]] in [[:en:Odia language|Odia]]<br />(code: <code>or</code>) | [[:os:User:PK2|User page]] in [[:en:Ossetian language|Ossetian]]<br />(code: <code>os</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ P |- | [[:pa:User:PK2|User page]] in [[:en:Punjabi language|Punjabi]]<br />(code: <code>pa</code>) | [[:pag:User:PK2|User page]] in [[:en:Pangasinan language|Pangasinan]]<br />(code: <code>pag</code>) | [[:pam:User:PK2|User page]] in [[:en:Kapampangan language|Kapampangan]]<br />(code: <code>pam</code>) | [[:pap:User:PK2|User page]] in [[:en:Papiamento|Papiamento]]<br />(code: <code>pap</code>) | [[:pcd:User:PK2|User page]] in [[:en:Picard language|Picard]]<br />(code: <code>pcd</code>) | [[:pcm:User:PK2|User page]] in [[:en:Nigerian Pidgin|Nigerian Pidgin]]<br />(code: <code>pcm</code>) | [[:pdc:User:PK2|User page]] in [[:en:Pennsylvania Dutch language|Pennsylvania Dutch]]<br />(code: <code>pdc</code>) | [[:pfl:User:PK2|User page]] in [[:en:Palatine German dialects|Palatine German]]<br />(code: <code>pfl</code>) | [[:pi:User:PK2|User page]] in [[:en:Pali|Pali]]<br />(code: <code>pi</code>) |- | [[:pl:User:PK2|User page]] in [[:en:Polish language|Polish]]<br />(code: <code>pl</code>) | [[:pms:User:PK2|User page]] in [[:en:Piedmontese language|Piedmontese]]<br />(code: <code>pms</code>) | [[:pnb:User:PK2|User page]] in [[:en:Punjabi language|Punjabi]] (Western Punjabi)<br />(code: <code>pnb</code>) | [[:pnt:User:PK2|User page]] in [[:en:Pontic Greek|Pontic Greek]]<br />(code: <code>pnt</code>) | [[:ppl:User:PK2|User page]] in [[:en:Nawat language|Nawat]]<br />(code: <code>ppl</code>) | [[:ps:User:PK2|User page]] in [[:en:Pashto|Pashto]]<br />(code: <code>ps</code>) | [[:pt:User:PK2|User page]] in [[:en:Portuguese language|Portuguese]]<br />(code: <code>pt</code>) | [[:pwn:User:PK2|User page]] in [[:en:Paiwan language|Paiwan]]<br />(code: <code>pwn</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ Q |- | [[:qu:User:PK2|User page]] in [[:en:Quechuan languages|Quechua]] ([[:en:Southern Quechua|Southern Quechua]])<br />(code: <code>qu</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ R |- | [[:rki:User:PK2|User page]] in [[:en:Rakhine language|Rakhine]]<br />(code: <code>rki</code>) | [[:rm:User:PK2|User page]] in [[:en:Romansh language|Romansh]]<br />(code: <code>rm</code>) | [[:rmy:User:PK2|User page]] in [[:en:Romani language|Romani]] ([[:en:Vlax Romani language|Vlax Romani]])<br />(code: <code>rmy</code>) | [[:rn:User:PK2|User page]] in [[:en:Kirundi|Kirundi]]<br />(code: <code>rn</code>) | [[:ro:User:PK2|User page]] in [[:en:Romanian language|Romanian]]<br />(code: <code>ro</code>) | [[:roa-rup:User:PK2|User page]] in [[:en:Aromanian language|Aromanian]]<br />(code: <code>roa-rup</code>) |- | [[:roa-tara:User:PK2|User page]] in [[:en:Neapolitan language|Neapolitan]] ([[:en:Tarantino dialect|Tarantino]])<br />(code: <code>roa-tara</code>) | [[:rsk:User:PK2|User page]] in [[:en:Pannonian Rusyn|Pannonian Rusyn]]<br />(code: <code>rsk</code>) | [[:ru:User:PK2|User page]] in [[:en:Russian language|Russian]]<br />(code: <code>ru</code>) | [[:rue:User:PK2|User page]] in [[:en:Rusyn language|Rusyn]]<br />(code: <code>rue</code>) | [[:rw:User:PK2|User page]] in [[:en:Kinyarwanda|Kinyarwanda]]<br />(code: <code>rw</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ S |- | [[:sa:User:PK2|User page]] in [[:en:Sanskrit|Sanskrit]]<br />(code: <code>sa</code>) | [[:sah:User:PK2|User page]] in [[:en:Yakut language|Yakut]]<br />(code: <code>sah</code>) | [[:sat:User:PK2|User page]] in [[:en:Santali language|Santali]]<br />(code: <code>sat</code>) | [[:sc:User:PK2|User page]] in [[:en:Sardinian language|Sardinian]]<br />(code: <code>sc</code>) | [[:scn:User:PK2|User page]] in [[:en:Sicilian language|Sicilian]]<br />(code: <code>scn</code>) | [[:sco:User:PK2|User page]] in [[:en:Scots language|Scots]]<br />(code: <code>sco</code>) | [[:sd:User:PK2|User page]] in [[:en:Sindhi language|Sindhi]]<br />(code: <code>sd</code>) | [[:se:User:PK2|User page]] in [[:en:Northern Sámi|Northern Sámi]]<br />(code: <code>se</code>) | [[:sg:User:PK2|User page]] in [[:en:Sango language|Sango]]<br />(code: <code>sg</code>) | [[:sh:User:PK2|User page]] in [[:en:Serbo-Croatian|Serbo-Croatian]]<br />(code: <code>sh</code>) | [[:shi:User:PK2|User page]] in [[:en:Shilha language|Shilha]]<br />(code: <code>shi</code>) |- | [[:shn:User:PK2|User page]] in [[:en:Shan language|Shan]]<br />(code: <code>shn</code>) | [[:si:User:PK2|User page]] in [[:en:Sinhala language|Sinhala]]<br />(code: <code>si</code>) | [[:simple:User:PK2|User page]] in [[:en:Basic English|Basic English]]<br />(code: <code>simple</code>) | [[:sk:User:PK2|User page]] in [[:en:Slovak language|Slovak]]<br />(code: <code>sk</code>) | [[:skr:User:PK2|User page]] in [[:en:Saraiki language|Saraiki]]<br />(code: <code>skr</code>) | [[:sl:User:PK2|User page]] in [[:en:Slovene language|Slovene]]<br />(code: <code>sl</code>) | [[:sm:User:PK2|User page]] in [[:en:Samoan language|Samoan]]<br />(code: <code>sm</code>) | [[:smn:User:PK2|User page]] in [[:en:Inari Sámi language|Inari Sámi]]<br />(code: <code>smn</code>) | [[:sn:User:PK2|User page]] in [[:en:Shona language|Shona]]<br />(code: <code>sn</code>) | [[:so:User:PK2|User page]] in [[:en:Somali language|Somali]]<br />(code: <code>so</code>) | [[:sq:User:PK2|User page]] in [[:en:Albanian language|Albanian]]<br />(code: <code>sq</code>) |- | [[:sr:User:PK2|User page]] in [[:en:Serbian language|Serbian]]<br />(code: <code>sr</code>) | [[:srn:User:PK2|User page]] in [[:en:Sranan Tongo|Sranan Tongo]]<br />(code: <code>srn</code>) | [[:ss:User:PK2|User page]] in [[:en:Swazi language|Swazi]]<br />(code: <code>ss</code>) | [[:st:User:PK2|User page]] in [[:en:Sotho language|Sotho]]<br />(code: <code>st</code>) | [[:stq:User:PK2|User page]] in [[:en:Saterland Frisian language|Saterland Frisian]]<br />(code: <code>stq</code>) | [[:su:User:PK2|User page]] in [[:en:Sundanese language|Sundanese]]<br />(code: <code>su</code>) | [[:sv:User:PK2|User page]] in [[:en:Swedish language|Swedish]]<br />(code: <code>sv</code>) | [[:sw:User:PK2|User page]] in [[:en:Swahili language|Swahili]]<br />(code: <code>sw</code>) | [[:syl:User:PK2|User page]] in [[:en:Sylheti language|Sylheti]]<br />(code: <code>syl</code>) | [[:szl:User:PK2|User page]] in [[:en:Silesian language|Silesian]]<br />(code: <code>szl</code>) | [[:szy:User:PK2|User page]] in [[:en:Sakizaya language|Sakizaya]]<br />(code: <code>szy</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ T |- | [[:ta:User:PK2|User page]] in [[:en:Tamil language|Tamil]]<br />(code: <code>ta</code>) | [[:tay:User:PK2|User page]] in [[:en:Atayal language|Atayal]]<br />(code: <code>tay</code>) | [[:tcy:User:PK2|User page]] in [[:en:Tulu language|Tulu]]<br />(code: <code>tcy</code>) | [[:tdd:User:PK2|User page]] in [[:en:Tai Nuea language|Tai Nuea]]<br />(code: <code>tdd</code>) | [[:te:User:PK2|User page]] in [[:en:Telugu language|Telugu]]<br />(code: <code>te</code>) | [[:tet:User:PK2|User page]] in [[:en:Tetum language|Tetum]]<br />(code: <code>tet</code>) | [[:tg:User:PK2|User page]] in [[:en:Tajik language|Tajik]]<br />(code: <code>tg</code>) | [[:th:User:PK2|User page]] in [[:en:Thai language|Thai]]<br />(code: <code>th</code>) | [[:ti:User:PK2|User page]] in [[:en:Tigrinya language|Tigrinya]]<br />(code: <code>ti</code>) | [[:tig:User:PK2|User page]] in [[:en:Tigre language|Tigre]]<br />(code: <code>tig</code>) | [[:tk:User:PK2|User page]] in [[:en:Turkmen language|Turkmen]]<br />(code: <code>tk</code>) |- | [[:tl:User:PK2|User page]] in [[:en:Tagalog language|Tagalog]]<br />(code: <code>tl</code>) | [[:tly:User:PK2|User page]] in [[:en:Talysh language|Talysh]]<br />(code: <code>tly</code>) | [[:tn:User:PK2|User page]] in [[:en:Tswana language|Tswana]]<br />(code: <code>tn</code>) | [[:to:User:PK2|User page]] in [[:en:Tongan language|Tongan]]<br />(code: <code>to</code>) | [[:tok:User:PK2|User page]] in [[:en:Toki Pona|Toki Pona]]<br />(code: <code>tok</code>) | [[:tpi:User:PK2|User page]] in [[:en:Tok Pisin|Tok Pisin]]<br />(code: <code>tpi</code>) | [[:tr:User:PK2|User page]] in [[:en:Turkish language|Turkish]]<br />(code: <code>tr</code>) | [[:trv:User:PK2|User page]] in [[:en:Seediq language|Seediq]]<br />(code: <code>trv</code>) | [[:ts:User:PK2|User page]] in [[:en:Tsonga language|Tsonga]]<br />(code: <code>ts</code>) | [[:tt:User:PK2|User page]] in [[:en:Tatar language|Tatar]]<br />(code: <code>tt</code>) | [[:tum:User:PK2|User page]] in [[:en:Tumbuka language|Tumbuka]]<br />(code: <code>tum</code>) |- | [[:tw:User:PK2|User page]] in [[:en:Akan language|Akan]] (Twi)<br />(code: <code>tw</code>) | [[:ty:User:PK2|User page]] in [[:en:Tahitian language|Tahitian]]<br />(code: <code>ty</code>) | [[:tyv:User:PK2|User page]] in [[:en:Tuvan language|Tuvan]]<br />(code: <code>tyv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ U |- | [[:udm:User:PK2|User page]] in [[:en:Udmurt language|Udmurt]]<br />(code: <code>udm</code>) | [[:ug:User:PK2|User page]] in [[:en:Uyghur language|Uyghur]]<br />(code: <code>ug</code>) | [[:uk:User:PK2|User page]] in [[:en:Ukrainian language|Ukrainian]]<br />(code: <code>uk</code>) | [[:ur:User:PK2|User page]] in [[:en:Urdu|Urdu]]<br />(code: <code>ur</code>) | [[:uz:User:PK2|User page]] in [[:en:Uzbek language|Uzbek]]<br />(code: <code>uz</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ V |- | [[:ve:User:PK2|User page]] in [[:en:Venda language|Venda]]<br />(code: <code>ve</code>) | [[:vec:User:PK2|User page]] in [[:en:Venetian language|Venetian]]<br />(code: <code>vec</code>) | [[:vep:User:PK2|User page]] in [[:en:Veps language|Veps]]<br />(code: <code>vep</code>) | [[:vi:User:PK2|User page]] in [[:en:Vietnamese language|Vietnamese]]<br />(code: <code>vi</code>) | [[:vls:User:PK2|User page]] in [[:en:West Flemish|West Flemish]]<br />(code: <code>vls</code>) | [[:vo:User:PK2|User page]] in [[:en:Volapük|Volapük]]<br />(code: <code>vo</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ W |- | [[:wa:User:PK2|User page]] in [[:en:Walloon language|Walloon]]<br />(code: <code>wa</code>) | [[:war:User:PK2|User page]] in [[:en:Waray language|Waray]]<br />(code: <code>war</code>) | [[:wo:User:PK2|User page]] in [[:en:Wolof language|Wolof]]<br />(code: <code>wo</code>) | [[:wuu:User:PK2|User page]] in [[:en:Wu Chinese|Wu Chinese]]<br />(code: <code>wuu</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ X |- | [[:xal:User:PK2|User page]] in [[:en:Oirat language|Oirat]] ([[:en:Kalmyk Oirat|Kalmyk Oirat]])<br />(code: <code>xal</code>) | [[:xh:User:PK2|User page]] in [[:en:Xhosa language|Xhosa]]<br />(code: <code>xh</code>) | [[:xmf:User:PK2|User page]] in [[:en:Mingrelian language|Mingrelian]]<br />(code: <code>xmf</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ Y |- | [[:yi:User:PK2|User page]] in [[:en:Yiddish|Yiddish]]<br />(code: <code>yi</code>) | [[:yo:User:PK2|User page]] in [[:en:Yoruba language|Yoruba]]<br />(code: <code>yo</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ Z |- | [[:za:User:PK2|User page]] in [[:en:Zhuang languages|Zhuang]] ([[:en:Standard Zhuang|Standard Zhuang]])<br />(code: <code>za</code>) | [[:zea:User:PK2|User page]] in [[:en:Zeelandic|Zeelandic]]<br />(code: <code>zea</code>) | [[:zgh:User:PK2|User page]] in [[:en:Standard Moroccan Amazigh|Standard Moroccan Amazigh]]<br />(code: <code>zgh</code>) | [[:zh:User:PK2|User page]] in [[:en:Chinese language|Chinese]] ([[:en:Mandarin Chinese|Mandarin Chinese]])<br />(code: <code>zh</code>) | [[:zh-classical:User:PK2|User page]] in [[:en:Classical Chinese|Classical Chinese]]<br />(code: <code>zh-classical</code>) | [[:zh-min-nan:User:PK2|User page]] in [[:en:Southern Min|Southern Min]]<br />(code: <code>zh-min-nan</code>) | [[:zh-yue:User:PK2|User page]] in [[:en:Cantonese|Cantonese]]<br />(code: <code>zh-yue</code>) | [[:zu:User:PK2|User page]] in [[:en:Zulu language|Zulu]]<br />(code: <code>zu</code>) |} 561xubazwutkfyazlvjapu4rcxpj0wy