Ուիքիփետիա hywwiki https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%80_%D4%B7%D5%BB MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Մեդիա Սպասարկող Քննարկում Մասնակից Մասնակցի քննարկում Ուիքիփետիա Ուիքիփետիայի քննարկում Պատկեր Պատկերի քննարկում MediaWiki MediaWiki քննարկում Կաղապար Կաղապարի քննարկում Օգնություն Օգնության քննարկում Ստորոգութիւն Կատեգորիայի քննարկում TimedText TimedText talk Մոդուլ Մոդուլի քննարկում Event Event talk Հրատ 0 4496 252149 220588 2026-06-04T13:05:43Z ShahenWasHere 140 ShahenWasHere տեղափոխեց էջը «[[Հրատ մոլորակ (Մարս)]]»-էն «[[Հրատ]]» 220588 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Mars 23 aug 2003 hubble.jpg|մինի|Մոլորակ Մարս]] '''Հրատ''' (Խորհրդանիշ: [[File:Mars symbol (fixed width).svg|16px|♂]]), երկրէն ետք Արեգակնային դրութեան մեծութեամբ չորրորդ մոլորակն է։ Իր տրամագիծն է 6,794 քմ.: Արեւէն 228 միլիոն քմ. հեռաւորութեան վրայ՝ 687 օր կը տեւէ անոր շրջանը ընելու համար։ Ինքն իր շուրջ կը դառնայ 24 ժամ եւ 37 վայրկեանէն։ Իր մակերեսը ժայռոտ եւ անապատային է։ Հրատը շրջապատուած է բնածխային կազի բարակ մթնոլորտով մը։ Ունի ջուր՝ սառած ձեւի տակ, ծովեր, մարած հսկայ հրաբուխներ, խորունկ ձորեր եւ երկու լուսիններ՝ «[[Ֆոպոս]]» եւ «[[Տէյմոս]]»: Հրատը կոչուած է «[[Կարմիր Մոլորակ]]»՝ընդարձակ գօտիներ ծածկող իր կարմրորակ մետաղեայ փոշիին պատճառով։ Գետնի ն ջերմաստիճանն է միջին հաշուով -23&nbsp;°C: == Մթնոլորտը եւ Կլիման == [[Պատկեր:Mars cyclone.jpg|մինի|right|Մարսի հիւսիսային բեւեռի մօտ ցիկլոն]] Հրատի կլիման երկրի կլիմային նման՝ ունի եղանակային բնոյթ։ Տարուան ցուրտ ժամանակին, Հրատի բեւեռներէն դուրս կը կազմուի եղեամ եւ նոյնիսկ կրնայ ձիւն տեղալ։ Մոլորակին վրայ ջերմաստիճանը կը տատանի −153 բեւեռին վրայ ձմեռը մինչեւ աւելի քան +20&nbsp;°C հասարակացի վրայ կէսօրին։ Միջին ջերմաստիճանը կը կազմէ −50&nbsp;°C։ Մարսի մթնոլորտը, որ հիմնականօրէն կազմուած է ածխաթթու կազէ, չափազանց նոսր է։ Մակերեւոյթին վրայ ճնշումը 160 անգամ փոքր է երկրէն։ Մարսի բարձրութիւններուն մեծ տարբերութեան պատճառով ճնշումը մակերեւոյթին վրայ շատ կը փոխուի։ Մթնոլորտին մօտաւոր հաստութիւնը կը կազմէ 110 քմ։ ՆԱՍԱ-ի տուեալներով (2004), Մարսի մթնոլորտը 95,32 %-ով կազմուած է ածխաթթու կազէ, ինչպէս նաեւ այնտեղ կան՝ 2,7 % ազօդ, 1,6 % արկոն, 0,13 % թթուածին, 0,021% ջուրի գոլորշի, 0,08 % շմոլ կազ, ազօդի օքսիտ (NO)՝ 100 ppm, նէոն (Ne)՝ 2,5 ppm, կիսածանր ջուր - ջրածին-դեյտերիում-թթուածին (HDO)՝ 0,85 ppm, քրիպթոն (Kr)՝ 0,3 ppm, քսենոն (Xe)՝ 0,08 ppm (կազմուածքը բերուած է ծաւալային մասերով)։ Ամերիկեան ԱՄԿ «Ուիքինկի» (1976) իջնող սարքէն ստացուած տուեալներուն համաձայն, Մարս մթնոլորտի կազմին մէջ յայտնաբերուած էր 1–2 % արկոն, 2–3 % ազօդ, եւ 95 % ածխաթթու կազ։ Համաձայն սովետական «Մարս-2» եւ «Մարս-3» ԱՄԿ-ներու տուեալներուն, իոնոսֆերայի վարի սահմանը կը գտնուի 80 քմ բարձրութեան վրայ, առաւելագոյն էլեկտրոնային խտացումը 1,7×105 էլեկտրոն/սմ3 տեղակայուած է 138 քմ բարձրութեան վրայ, միւս երկու մաքսիմումները տեղակայուած են 85 եւ 107 քմ վրայ։ Մարս մթնոլորտի հետազօտութիւնը 8 եւ 32 սմ ռատիոալիքներու մէջ, կատարուած «Մարս-4» ԱՄԿ-ով 1974-թ փետրուար 10-ին, ցոյց տուաւ մոլորակի գիշերային իոնոսֆերայի առկայութիւնը իոնիզացիայի գլխաւոր մաքսիմումով 110 քմ բարձրութեան վրայ եւ 4,6×103 էլեկտրոն/սմ3 էլեկտրոններու խտացումով, ինչպէս նաեւ երկրորդական մաքսիմումներով 65 եւ 185 մք բարձրութիւններուն վրայ։ == Գետեր == Հրատի վրայ կան ցամքած գետերու հուներու ապացոյցներ։ == Հող == Հրատի հողը միատեսակ չէ տարբեր վայրերու մէջ։ == Աղբիւրներ == * Մշակութային Իմ Առաջին Հանրագիտակս, Տիեզերք, Արամ Սեփեթճեան եւ Լեւոն Թորոսեան, Սիփան Հրատարակչութիւն. Պէյրութ [[Ստորոգութիւն:Աստղագիտութիւն]] pwdhktcu8nqgovlqf4jbttpw56vadvu Մոլորակ 0 4748 252147 247066 2026-06-04T13:04:54Z ShahenWasHere 140 ShahenWasHere տեղափոխեց էջը «[[Մոլորակներ]]»-էն «[[Մոլորակ]]» 247066 wikitext text/x-wiki '''Մոլորակ''' (անգլերէն՝ planet, յունարէն՝ πλανήτης, այլ ձեւ՝ հին յունարէն՝ πλάνης - «ճամբորդ»), երկնային մարմին մըն է, որ կը դառնայ ուղեծիրով՝ աստղի մը կամ անոր մնացորդներուն շուրջ։ Ան ունի բաւարար զանգուած, որպէսզի իր սեփական ձգողականութեան ազդեցութեան տակ ստանայ կլորաձեւ տեսք, բայց ոչ բաւարար՝ ջերմամիջուկային հակազդեցութիւն սկսելու համար։ Նաեւ, ան կրցած է իր շրջակայքը մաքրել մոլորակակերպերէ։ Մոլորակները կարելի է բաժնել երկու հիմնական խումբերու. մեծ, նուազ խտութիւն ունեցող կազային հսկաներ եւ աւելի փոքր՝ երկրային խումբի մոլորակներ, որոնք ունին պինդ մակերես։ Համաձայն Միջազգային աստղագիտական միութեան սահմանման՝ Արեգակնային դրութեան մէջ կայ 8 մոլորակ։ Անոնք են (ըստ Արեգակէն ունեցած հեռաւորութեան)՝ չորս երկրանման՝ Փայլածու (Մերկուրի), Արուսեակ (Վեներա), Երկիր, Հրատ (Մարս), ապա չորս կազային հսկաներ՝ Լուսնթագ (Ճուբիթըր), Երեւակ (Սադուրն), Ուրան եւ Նեբդուն։ Արեգակնային դրութեան մէջ կան նաեւ առնուազն 5 թզուկ մոլորակներ՝ Պղուտոն (որ մինչեւ 2006 թուական մոլորակ կը համարուէր), Մակեմակէ, Հոմեա, Էրիս եւ Սերես։ Բացի Փայլածուէն եւ Արուսեակէն, բոլոր մոլորակներուն շուրջ կը դառնայ առնուազն մէկ արբանեակ<ref>{{Citation|title=Մոլորակ|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%84%D5%B8%D5%AC%D5%B8%D6%80%D5%A1%D5%AF&oldid=9749939|date=2024-04-05|accessdate=2025-12-19|language=hy}}</ref>։ == Փայլածու եւ Արուսեակ == Փայլածուն եւ Արուսեակը յարաբերաբար փոքր, բայց խտամարմին երկրանման մոլորակներ են: Փայփլուն Արեւին ամէնամօտիկ մոլորակն է: ==== Փայլածու ==== Փայլածուն 4878 քմ. ի տրամագիծ մը ունի: Արեւէն 58միլիոն քմ. հեռաւորութեան վրայ, ան 88 օր կը դնէ անոր շրջանը ընելու համար: Ամէնէն արագ մոլորակն է: Դառնալով Արեւին շուրջ, Փայլածուն նաեւ կը դառնայ ինքն իր շուրջ 65 օրուան մէջ: Փայլածուի մէկ օրը քիչ մը աւելի երկար է քան երկրային 58 օրերը: Բազմաթիւ խոռոչներ պարունակող Փայլածուի մակերեսը կը յիշեցնէ Լուսինը: Փայլածուի մթնոլորտը շատ ցած խտութիւն ունի: Այդ պատճառ կը դառնայ, որ հողին ջերմաստիճանը ցերեկին հասնի 450&nbsp;°C ի, ինչ որ լիովին բաւարար է կապար հալեցնելու: Ընդհակառակն, գիշերները շատ ցուրտ կ'ընէ հոն՝ -180&nbsp;°C : Ամերիկեան Մարինըր տիեզերաչափը զայն նկարած է 1947-ին եւ կրցած է ստուգել, որ ան կը պարունակէ Լուսնին մեծութեամբ կրակէ կորիզ մը: ==== Արուսեակ ==== Արուսեակը, Փայլածուէն ետք, Արեւին երկրորդ ամէնէն մօտիկ մոլորակն է: Մեծութեամբ նման է երկրին (12.012 քմ. ), որ յաճախ կը նկատուի անոր երկուորեակը: Արեւէն 108 միլիոն քմ. հեռաւորութեան վրայ, անոր շուրջ կը դառնայ 225 օրէն: Ինքն իր վրայ կը դառնայ 243 օրէն, միւս մոլորակներու շարժումին հակառակ ուղղութեամբ: Արուսեակը, որ յաճախ կոչուած է «Հովիւին աստղ»ը, արեգակնային դրութեան ամէնէն լուսաւոր մոլորակն է: Արուսեակը երբեմն կ'երեւի արեւնամուտէն անմիջապէս ետք, իսկ երբեմն՝ արեւածագէն առաջ: Շրջապատուած է ամպային խիտ խաւով մը, որ գլխաւորաբար կազմուած է բնածխային կազէ: Այս 100 քմ. թանձրութիւն ունեցող խաւը արեւի ջերմութեան կը թոյլատրէ թափանցնել մինչեւ իր մակերեսը, սակայն չ'արտօներ, որ կրկին դառնայ միջոց (ջերմանոցի ազդեցութիւն): Այդ պատճառաւ, Արուսեակի հողին ջերմաստիճանը շուրջ 480&nbsp;°C է: == Հրատ եւ Լուսնթագ == Հրատն ալ Փայլածուին եւ Արուսեակին նման վտամարմին եւ երկրանման մոլորակ մըն է: Ան Երկրէն աւելի փոքր է: Լուսնթագը, սակայն, արեգականային դրութեան ամէնամեծ մոլորակն է: Ան երկու անգամ աւելի մեծ է, քան միւս բոլորը միասին առած: ==== Հրատ ==== Հրատը երկրէն ետք մեծութեամբ չորրորդ մոլորակն է արեգակնային դրութեան: Իր տրամագիծն է 6794 քմ.: Արեւէն 228 միլիոն քմ. հեռաւորութեան վրայ՝ 687 օր կը դնէ անոր շրջանը ընելու համար: Ինքն իր շուրջ կը դառնայ 24 ժամէն եւ 37 վայրկեանէն: Իր մակերեսը ժայռոտ եւ անապատային է: Հրատը շրջապատուած է բնածխային կազի բարակ մթնոլորտով մը: Ունի ջուր՝ սառած ձեւի տակ, ծովեր, մարած հսկայ հրաբուխներ, խորունկ ձորեր եւ երկու լուսիններ ( Ֆոպոս եւ Տէյմոս): Հրատը կոչուած է «Կարմիր Մոլորակ»՝ ընդարձակ գօտիներ ծածկող իր կարմրորակ մետաղեայ փոշիին պատճառով: Գետնին ջերմաստիճանն է միջին հաշուով -23&nbsp;°C: ==== Լուսնթագ ==== 142700 քմ. չափող իր տրամագիծով՝ Լուսնթագը արեգակնային դրութեան ամէնամեծ մոլորակն է: Արեւէն 778 միլիոն քմ. հեռաւորութեան վրայ՝ ան գրեթէ 12 տարիներու պէտք ունի մէկ անգամ անոր շրջանը ընելու համար. մինչ ինքն իր վրայ կը դառնայ 9,8 ժամուան մէջ: Ունի 16 արբանեակներ, որոնց գլխաւորները կը կոչուին Իօ, Եւրոպա, Կանինէտ եւ ԳԱլլիստօ: Մակերեսը ծածկուած է կազային ամպով մը: Ձգողական ոյժը իր մակերեսին վրայ Երկրին կրկնապատիկն է: Այսինքն՝ մարդ մը հոն պիտի կշռէր իր երկրային կշիռքին կրկինը: Իր մթնոլորտի արտաքին խաւը շատ պաղ է (-24&nbsp;°C), մինչ ցած խաւերուն ջերմաստիճանը կրնան մինչեւ 27&nbsp;°C հասնիլ: == Երեւակ == Երեւակ օղակաւոր մոլորակը արեգակնային դրութեան վեցերորդն է: Երէւակը ամէնէն նուազ խիտ մոլորակն է, սակայն 35 անգամ աւելի ծանր է, քան Երկիրը: Իր 120660 քմ. չափող Երեւակը արեգակնային դրութեան երկրորդ ամէնախոշոր մոլորակն է: Արեւէն 1430 միլիոն հեռաւորութեան վրայ՝ անոր շրջանը կ'ընէ 30 տարիէն: Սակայն ինքն իր վրայ լման դարձուածք կը կատարէ 10 ժամ 24 վայրկեանէն: Ան ինքն իր առանցքին շուրջ կը դառնայ այնպիսի արագութեամբ մը, որ իր հասարակածին վրայ գոյացուցած է կորնթարդ մակերես մը: Երեւակը ունի հաստատուն կորիզ մը՝ շրջապատուած հեղուկ ջրածինի խաւով մը: Ջրածինով հարուստ մթնոլորտը մասնաւորապէս անհանդարտ է: Միջին ջերմաստիճաննէ -190&nbsp;°C: Երեւակը կը բնորոշուի նաեւ իր արբանեակներուն թիւով (առնուազն 20): Ամէնակարեւորը՝ Տիտան աւելի մեծ է քան Փայլածու մոլորակը: Իր գծաւոր մակերեսով եւ իր լայն գունաւոր օղակներով՝ Երեւակը մոլորակներուն ամէնաշքեղն է: Հինգ օղակներ, բաղկացած միլիոնաւոր սառուցապատ ժայռի կտորներէ, կը դառնան մոլորակին շուրջ տարածութեան մը վրայ, որ աւելի մեծ է քան նոյնինքն Երեւակը: == Ուրանոս, Նեբդուն, Պղուտոն == Ուրանոս, Նեբդուն եւ Պղուտոն մոլորակները կը գտնուին արեգակնային դրութեան սահմաններուն մօտ: Երկրէն դէպի Ուրանոս ճամբորդութիւն մը քոնքորտ օդանաւով պիտի տեւէր առնուազն 150 տարի: ==== Ուրանոս ==== Ուրանոսը հսկայական մոլորակ մըն է (հասարակածային տրամագիծը 51,200 քմ.) բաղկացած մանաւանդ ջրածինէ եւ հելիումէ։ Իր ժայռային կորիզը շրջապատուած է սառոյցով: Արեւէն շատ հեռու (2870 միլիոն քմ.) գտնուելուն համար, ան շատ պաղ է (միջին ջերմաստիճան -220̊C): Շրջապատուած է բարակ օղակներով եւ ունի 15 արբանեակներ, որոնցմէ յիշենք Միրանտան: Իր առանցքին վրայ պտոյտը կը տեւէ 16 ժամ (Ուրանոսի օրը), իսկ արեւին շուրջ իր թաւալումը՝ 84 տարի: Իր բեւեռներէն իւրաքանչիւրը արեւին ցուցադրուած կը մնայ 42 տարի շարունակ: ==== Նեբդուն ==== Ուրանոսէն անդին, արեւէն 4,500 միլիոն քմ. հեռաւոդութեան վրայ, Նեբդունը ունի 50,000 քմ. հաշուող տրամագիծ մը: Արեւին շուրջը կը դառնայ 165 տարիէն: Ինքն իր առանցքին վրայ՝ 18 ժամէն: Ունի դժուար նշմարելի օղակներ եւ 8 արբանեակներ: Մակերեսին ջերմաստիճանը կրնայ հասնիլ մինչեւ -220̊Cի: Նեբդունը կ'ըդգրկէ նաեւ բաց կապոյտ սկաւառակ մը եւ լայնածաւալ ամպի գօտիներ: ==== Պղուտոն ==== Պղուտոն պզտիկ սառած մոլորակ մըն է՝ կազմուած ժայռէ եւ մեթանէ։ Ան աւելի պզտիկ է, քան մեր Լուսինը (իր տրամագիծն է միայն 2300 քմ.): Արեւէն 5900 միլիոն քմ. հեռաւորութեան վրայ, 250 տարի կը դնէ անոր շուրջը մէկ անգամ դառնալու համար: Բոլոր մոլորակներուն մէջ՝ Պղուտոնը ունի ամէնէն երկարաձիգ ուղեծիրերը: Այնպէս որ մերթ ընդ մերթ ան կը մտնէ Նեբդունի ուղեծիրերէն ներս: Պղուտոն իր առանցքին վրայ կը դառնայ 6 օր եւ 10 ժամէն: == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Աղբիւր == * Մշակութային Իմ Առաջին հանրագիտարանս, Հրատարակութիւն CCM, էջ 20, 21, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31։ {{Արտաքին յղումներ}} [[Ստորոգութիւն:Աստղագիտութիւն]] 24slxrfroqrv94k5fyja1syn9dwcums Արուսեակ 0 6468 252152 233382 2026-06-04T13:06:28Z ShahenWasHere 140 ShahenWasHere տեղափոխեց էջը «[[Արուսեակ (մոլորակ)]]»-էն «[[Արուսեակ]]» 233382 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:PIA23791-Venus-RealAndEnhancedContrastViews-20200608 (cropped).jpg|մինի|աջից|Արուսեակ (Արուսեակ)]] '''Վեներա''' կամ '''Արուսեակ''' ({{lang-la|Venus}}; Խորհրդանիշ։ [[File:Venus symbol (fixed width).svg|16px|♀]]), (հայերէն այլ անուանումներ՝ ''Լուսաբեր, Աստղիկ, Այգաբեր, Այգաստղ, Գիշերավար, Լուսաստղ, Առաւօտեան աստղ, Երեկոյեան աստղ''), [[Արեգակնային համակարգ]]ի<nowiki/>ն երկրորդ մոլորակն է։ Պտոյտին պարբերութիւնը 224, 7<ref name="nasa_venus">{{cite web | title = Վեներա. Փաստեր եւ թիւեր | publisher = ՆԱՍԱ | url = http://sse.jpl.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Venus&Display=Facts&System=Metric | accessdate = 2007-04-12 | archive-date = 2006-09-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060929003116/http://sse.jpl.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Venus&Display=Facts&System=Metric | dead-url = yes | archivedate = 2006-09-29 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20060929003116/http://sse.jpl.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Venus&Display=Facts&System=Metric | deadurl = yes }}</ref> երկրային օր է։ Մոլորակը իր լատիներէն անունը ստացած է [[Հռովմէական Դիցաբանութիւն|Հռոմէական դիցաբանութեան]] [[Վեներա (դիցաբանութիւն)|Արուսեակ]] սիրոյ աստուածուհիէն: Արուսեակը [[Երկիր]] երկնակամարին վրայ երեւցող մարմիններէն պայծառութեամբ երրորդն է Արեւէն եւ [[Լուսին]]էն ետք, անոր տեսանելի աստղային մեծութիւնը կը հասնի − 4,6 բաւարար պայծառի:<ref>{{cite web|url=http://www.digitalsky.org.uk/venus/shadow-of-venus.html|title=Վեներայի ստուերը|last=Լոուրենս|first=Պիտի|year=2005|accessdate=13 Յունիս 2012|archive-date=2012-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20120611003523/http://www.digitalsky.org.uk/venus/shadow-of-venus.html|dead-url=yes|archivedate=2012-06-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120611003523/http://www.digitalsky.org.uk/venus/shadow-of-venus.html|deadurl=yes}}</ref> Քանի որ Արուսեակը աւելի մօտ է Արեւուն, քան Երկիր մոլորակը, անիկա երկնակամարին վրայ բնաւ չի հեռանար Արեւէն աւելին քան 47,8° (երկիրին մակերեւոյթէն դիտողին համար)։ Իր առաւելագոյն լուսատուութիւնը կը հասնի արեւածագէն անմիջապէս առաջ կամ որոշ ժամանակ մը ետք, ուրկէ կը ծագին ''Առաւօտեան եւ Երեկոյեան աստղ'' անուանումները։ Արուսեակ կը դասակարգուի իբրեւ [[Երկրային խումբի մոլորակ]], եւ երբեմն զայն կ'անուանեն «Երկիրին քոյրը», քանի որ երկու մոլորակները իրարու կը նմանին չափերով, ձգողական ուժով եւ կազմութեամբ։ Սակայն պայմանները այս երկու մոլորակներուն վրայ չափազանց տարբեր են։ Արուսեակին մակերեւոյթը թաքնուած է չափազանց խիտ [[ծծմբաթթու]] [[ամպ]]երով, որոնք ունին բարձր արտացոլման գործակից, որ կարելիութիւն չի տար տեսնելու մակերեւոյթը տեսանելի լուսապատկերէն (սակայն Արուսեակին մթնոլորտը թափանցիկ է «ռատիօալիքներ»ու համար, որոնց միջոցով ալ կը հետազօտուի մոլորակին մակերեւոյթը)։ Արուսեակ ունի ամէնէն խիտ մթնոլորտը, որ գլխաւորաբար բաղկացած է [[ածխաթթու կազ]]է։ Անիկա կը բացատրուի անով, որ Արուսեակին վրայ կեանք գոյութիւն չունի, որ կրնայ զայն կենսազանգուածի վերամշակել ։ Խորքին մէջ անցեալին, ինչպէս կ'ենթադրուի, Արուսեակ այնքան տաքցած է, որ երկրայինի նման ովկիանոսները, որոնք կ'ենթադրուին որ այնտեղ կային<ref>{{cite journal |author=Հաշիմոտօ, Գ. Լ.; Ռուս-Սերոտ, Մ.; Սուկիտա, Ս.; Կիլմոր, Մ. Ս.; Քամբ, Լ. Վ.; Քարլսըն, Ռ. Վ.; Պեյնս, Կ. Հ. |title=Կալիլէոյի մօտ ինֆրակարմիր քարտէսագրման լուսապատկերաչափի տուեալները Վեներայի մասին |journal=Գեոֆիզիկական հետազոտությունների ամսագիր, մոլորակներ |year=2008|volume=113|doi=10.1029/2008JE003134 |pages=E00B24 |bibcode=2008JGRE..11300B24H }}</ref>, ամբողջութեամբ գոլորշիացած են, երբ ջերմաստիճանը աճած է ջերմոցային ազդեցութեան հետեւանքով<ref name="Jakosky">Բ. Մ. Յակոսկի, "Երկրային խմբի մոլորակների մթնոլորտները", Բիթի, Պետերսոն եւ Չայկին (խմբ.), ''Արեգակնային համակարգ'' 4-րդ հրատարակություն 1999, Սքայ Փաբլիսհինգ քոմփանի (Բոստոն) եւ Քեմբրիջի համալսարանի հրատարակչություն (Քեմբրիջ), էջեր՝ 175–200</ref>, իրենց ետեւ երկարելով անապատային տեսարան մը՝ բազմաթիւ ժայռերով։ Տեսութիւններէն մէկը կ'ենթադրէ, որ ջրային գոլորշին մագնիսական թոյլ դաշտի մը պատճառով այնքան բարձրացած է, որ քշուած է Արեգակնային քամիին կողմէ դէպի միջմոլորակային միջավայր<ref name="solarwind">{{cite web | date = 2007-11-28 | title = Որսացվել է Արեւից եկող քամու կողմից | publisher = ԵՏԳ (Venus Express) | url = http://www.esa.int/SPECIALS/Venus_Express/SEM0G373R8F_0.html | accessdate = 2008-07-12 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080625220906/http://www.esa.int/SPECIALS/Venus_Express/SEM0G373R8F_0.html | archivedate = 2008-06-25 | dead-url = yes }}</ref>։ Արուսեակին մակերեւոյթին Մթնոլորտային ճնշումը 92 անգամ մեծ է, քան Երկիրինը։ Մանրամասն մակերեւոյթի հեռահար քարտէսագրումը կատարուած է վերջին 22 տարուան ընթացքին, յատկապէս «Մագելան» ծրագիրի շրջանակներուն մէջ։ Արուսեակին մակերեւոյթը կը կրէ վառ արտայայտուած հրաբխային գործունէութեան հետքեր, իսկ մթնոլորտը կը պարունակէ մեծ քանակով ծծումբ։ Որոշ փորձագէտներ կը կարծեն, որ հրաբխային գործունէութիւնը Արուսեակին վրայ կը շարունակուի մինչեւ այսօր։ Սակայն այս պնդման բացայայտ ապացոյցներ չկան, քանի որ ոչ մէկ հրաբխային խորխորատներու մէջ լաւային հոսանքներ նկատուած են։ Զարմանալիօրէն փոքր քանակի հարուածային խառնարանները կը փաստեն մոլորակին մակերեւոյթին երիտասարդ ըլլալը, անիկա ունի շուրջ 500 միլիոն տարուան պատմութիւն։ Արուսեակին վրայ հիմնական աշխուժութիւն մը չէ նկատուած. թերեւս այդ պատճառով է, որ մոլորակին կեղեւը առանց ջուրի է, մակերեւոյթը կպչուն է եւ շարժուն չէ։ Նոյնպէս կ'ենթադրուի, որ Արուսեակ աստիճանաբար կը կորսնցնէ ներքին բարձր ջերմաստիճանը։ Արուսեակ միակն է Արեգակնային համակարգի ութ մոլորակներէն, որ անուանուած է աստուածուհիին անունով։ == Հիմնական տուեալներ == Արուսեակէն Արեւ ինկած միջին հեռաւորութիւնն է 108 միլիոն Ք.մ. (0,723 ա. մ.)։ Արուսեակէն [[Երկիր]] հեռաւորութիւնը կը փոխուի 40-էն 259 միլիոն Ք.մ. միջակայքին մէջ<ref>[http://kosmos-x.net.ru/index/0-61 Վեներան, ամէն ինչ տիեզերքի մասին]</ref>։ Անոր ուղեծիրը շատ մօտ է շրջանաձեւին, արտակեդրոնութիւնը կը կազմէ ընդամէնը 0,0068։ Անոր պտոյտին պարբերութիւնը Արեգակին շուրջ կը կազմէ 224,7 երկրային օր, միջին ուղեծրային արագութիւնը 35 Ք.մ./վ։ Ուղեծիրին թեքումը [[խաւարածիրի]] հարթութեան հաւասար է 3,4°։ [[Պատկեր:4 Terrestrial Planets Size Comp True Color.png|մինի|upright=1.2|ձախից|Երկրային խումբի մոլորակներու չափերուն համեմատութիւնը (ձախէն աջ)՝ [[Մերկուրի (մոլորակ)|Մերքիւրի]] (Փայլածու), Արուսեակ (Venus), [[Երկիր]], եւ [[Մարս (մոլորակ)|Մարս]] (Հրատ), իրական գոյներով:]] Արուսեակ կը պտըտի իր առանցքին շուրջ 2° շեղումով, ուղեծիրին հարթութեան ուղղահայեաց, արեւելքէն արեւմուտք ուղղութեամբ, այսինքն մոլորակներու մեծամասնութեան պտոյտին ուղղութեան հակառակ։ Առանցքին շուրջ մէկ պտոյտը Արուսեակ կը կատարէ 243, 02 երկրային օրուան ընթացքին։ Մոլորակին արեգակնային օրը կը կազմէ 116,8 երկրային օր։ Հետաքրքրական է, որ Երկիրին հանդէպ Արուսեակ մէկ պտոյտ կը կատարէ իր առանցքին շուրջ 146 օրուան ընթացքին<ref>{{cite book |author=Լոպես, Ռոզալի Մ. Ս.; Գրեգ, Թրեյսի Կ. Պ. |title=Հրաբխային աշխարհները. Հետազոտելով Արեգակնային համակարգի հրաբուխները|publisher=Սփրինգեր|year=2004 |isbn=3-540-00431-9|page=61}}</ref>։ Արուսեակին տրամագիծը կը կազմէ 12,092 Ք.մ. (միայն 650 Ք.մ.-ով փոքր, քան Երկիրինը), իսկ անոր զանգուածը կը կազմէ Երկիրին զանգուածին 81,5% (4,87 Ք.կ.)։ Արուսեակին մակերեւոյթին վրայ պայմանները արմատապէս կը տարբերին Երկիրին պայմաններէն, անոր խիտ [[ածխաթթու կազ]]ով հարուստ [[մթնոլորտ]]ին պատճառով։ Արուսեակին մթնոլորտին մեծ մասը կը կազմէ ածխաթթու կազը՝ 96.5%, իսկ մնացեալ մասին մեծամասնութիւնը կը կազմէ [[ազոտ]]ը՝ 3,5%<ref>{{cite web|url=http://www.daviddarling.info/encyclopedia/V/Venusatmos.html|title=Վեներայի մթնոլորտը|work=Աստղակենսաբանության հանրագիտարան, Աստղագիտություն եւ տիեզերական թռիչք|accessdate=2007 թ․ ապրիլի 29|archive-date=2019-04-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402130541/http://www.daviddarling.info/encyclopedia/V/Venusatmos.html|dead-url=yes|archivedate=2019-04-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190402130541/http://www.daviddarling.info/encyclopedia/V/Venusatmos.html|deadurl=yes}}</ref>։ Արուսեակին միջին խտութիւնը կը կազմէ 5,24 գ/սմ³<ref name="surdin">{{cite book |title = Արեգակնային համակարգ |author = Վ. Գ. Սուրդին |place = Մոսկվա |publisher = Ֆիզմաթլիտ |year = 2008 |page = 126 |pages = 400 |isbn=978-5-9221-0989-5 }}</ref>։ Մակերեւոյթին մօտ ազատ անկման արագութիւնը կը կազմէ 8,87 մ/վ², իսկ [[երկրորդ տիեզերական արագութիւնը]]՝ 10,46 Ք.մ./վ։ == Ծանօթագրութիւններ == <div class="references" style="height: 250px; overflow: auto; padding: 3px" >{{ծանցանկ|2}}</div> {{Օրուան յօդուած նախագիծի մասնակից}} [[Ստորոգութիւն:Արուսեակ մոլորակ]] [[Ստորոգութիւն:Երկրային խումբի մոլորակներ]] [[Ստորոգութիւն:Արեգակնային համակարգի մոլորակներ]] jc7wl19ooahw8gmuemx77kukzwb1091 Ֆե­տե­րի­քօ Կարս­իա Լոր­քա 0 7661 252178 228506 2026-06-05T05:35:37Z Azniv Stepanian 8 Azniv Stepanianը տեղափոխեց էջ [[Ֆետերիքօ Կարսիա Լորգա]]էն էջ [[Ֆե­տե­րի­քօ Կարս­իա Լոր­քա]] առանց վերայղում ձգելու 228506 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Ֆետերիքօ տէլ Սակրատօ Գորազոն տէ Խեզուս Կարսիա Լորգա'''<ref>{{cite web|url=http://cw.routledge.com/textbooks/rmcd/9780415362436/lorca.asp|title=Routledge Modern and Contemporary Dramatists}}</ref> ({{lang-es| Federico del Sagrado Corazón de Jesús García Lorca}}) որ կը գիտնուի իբր Ֆետերիքօ Կարսիա Լորգա, ({{ԱԾ}}), սպանացի բանաստեղծ, թատերագիր եւ բեմադրիչ մըն է: Այս անունը սպաներէն անուանման օրէնքներով կազմուած է: Առաջին մականունը ''Կարսիա'' է՝ որ հայրենի մականունն է, իսկ երկրորդ մականունը ''Լորգա'' է՝ որ մայրենի մականունն է: Լորգան՝ որ [['27-նի սերունդ]]ին խորհրդաւոր անդամ մըն է, ճանչցուած է միջազգայնօրէն: Իբր '27-նի սերունդի անդամը, Եւրոպայի ամէնայ ազդեցիկ շարժումները (զորօրինակ [[Խորհրդապաշտութիւն]], [[ապագայապաշտութիւն]] ու [[գերիրապաշտութիւն]]) Սպանական գրականութիւնը ներկայացնող այս խոումբին բազմաթիւ արուեստագէտ ու բանաստեղծներէն մէկն է:<ref>The Editors of Encyclopædia Britannica. "Generation of 1927. ''Encyclopædia Britannica Online''. Encyclopædia Britannica Inc., n.d. Web. 18 Nov. 2015</ref><ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/topic/Generation-of-1927|title=Generation of 1927 - Spanish literature|publisher=}}</ref> [[Սպանիայի քաղաքային պատերազմ]]ի ({{lang-es| Guerra Civil Española}}) սկիզբին Ազգայնականներու կողմէ սպաննուած է:<ref>Ian Gibson, ''The Assassination of Federico García Lorca''. Penguin (1983) {{ISBN|0-14-006473-7}}</ref><ref>[http://www.nybooks.com/articles/article-preview?article_id=8337 Michael Wood, "The Lorca Murder Case", ''The New York Review of Books'', Vol. 24, No. 19 (24 November 1977)]</ref><ref>José Luis Vila-San-Juan, ''García Lorca, Asesinado: Toda la verdad'' Barcelona, Editorial Planeta (1975) {{ISBN|84-320-5610-3}} {{cite web|url=http://www.nybooks.com/articles/article-preview?article_id=8337|title=Archived copy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090906221112/http://www.nybooks.com/articles/article-preview?article_id=8337|archivedate=6 September 2009|accessdate=2008-10-28|deadurl=bot: unknown|df=dmy-all}}</ref><ref>[http://www.iht.com/articles/2008/10/16/europe/spain.php Reuters, "Spanish judge opens case into Franco's atrocities", ''International Herald Tribune'' (16 October 2008)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090210130939/http://www.iht.com/articles/2008/10/16/europe/spain.php|date=10 February 2009}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/5262420.stm|title=Poet's death still troubles Spain|last=Estefania|first=Rafael|date=18 August 2006|publisher=[[BBC News]]|accessdate=14 October 2008}}</ref> Իր դիակը կորսուած է եւ չէ գտնուած: 2008-ին, սպանական դատաւոր մը Լորգային մահուան գծով խուզարկութիւններու կը սկսի: Կարսիա Լորգա ընտանիքը երկար ատեն, մեծ հաւանականութեամբ Լորգային գերեզմանը եղող [[Ալֆակար]]ի շուրջը փորելու արտօնութիւն չէ տուած: Սակայն արտօնութիւնը ստանալէ վերջ մարդկեղէն մնացորդ մը չէ գտնուած:<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2009/dec/18/federico-garcia-lorca-grave-alfacar|title=No remains found|author=Giles Tremlett|work=[[The Guardian]]|location=London|accessdate=14 August 2012}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/7624887.stm|title=Lorca family to allow exhumation|date=18 September 2008|publisher=[[BBC News]]|accessdate=28 May 2009}}</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} {{Արտաքին յղումներ}} [[Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով]] 7fn0sbl7h0mwlmeczmd4ybp8ej9ef1n 252179 252178 2026-06-05T05:36:24Z Azniv Stepanian 8 252179 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Ֆե­տե­րի­քօ Կարս­իա Լոր­քա'''<ref>{{cite web|url=http://cw.routledge.com/textbooks/rmcd/9780415362436/lorca.asp|title=Routledge Modern and Contemporary Dramatists}}</ref> ({{lang-es| Federico del Sagrado Corazón de Jesús García Lorca}}, {{ԱԾ}}) որ կը գիտնուի իբր Ֆետերիքօ Կարսիա Լորգա, ({{ԱԾ}}), սպանացի բանաստեղծ, թատերագիր եւ բեմադրիչ մըն է: Այս անունը սպաներէն անուանման օրէնքներով կազմուած է: Առաջին մականունը ''Կարսիա'' է՝ որ հայրենի մականունն է, իսկ երկրորդ մականունը ''Լորգա'' է՝ որ մայրենի մականունն է: Լորգան՝ որ [['27-նի սերունդ]]ին խորհրդաւոր անդամ մըն է, ճանչցուած է միջազգայնօրէն: Իբր '27-նի սերունդի անդամը, Եւրոպայի ամէնայ ազդեցիկ շարժումները (զորօրինակ [[Խորհրդապաշտութիւն]], [[ապագայապաշտութիւն]] ու [[գերիրապաշտութիւն]]) Սպանական գրականութիւնը ներկայացնող այս խոումբին բազմաթիւ արուեստագէտ ու բանաստեղծներէն մէկն է:<ref>The Editors of Encyclopædia Britannica. "Generation of 1927. ''Encyclopædia Britannica Online''. Encyclopædia Britannica Inc., n.d. Web. 18 Nov. 2015</ref><ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/topic/Generation-of-1927|title=Generation of 1927 - Spanish literature|publisher=}}</ref> [[Սպանիայի քաղաքային պատերազմ]]ի ({{lang-es| Guerra Civil Española}}) սկիզբին Ազգայնականներու կողմէ սպաննուած է:<ref>Ian Gibson, ''The Assassination of Federico García Lorca''. Penguin (1983) {{ISBN|0-14-006473-7}}</ref><ref>[http://www.nybooks.com/articles/article-preview?article_id=8337 Michael Wood, "The Lorca Murder Case", ''The New York Review of Books'', Vol. 24, No. 19 (24 November 1977)]</ref><ref>José Luis Vila-San-Juan, ''García Lorca, Asesinado: Toda la verdad'' Barcelona, Editorial Planeta (1975) {{ISBN|84-320-5610-3}} {{cite web|url=http://www.nybooks.com/articles/article-preview?article_id=8337|title=Archived copy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090906221112/http://www.nybooks.com/articles/article-preview?article_id=8337|archivedate=6 September 2009|accessdate=2008-10-28|deadurl=bot: unknown|df=dmy-all}}</ref><ref>[http://www.iht.com/articles/2008/10/16/europe/spain.php Reuters, "Spanish judge opens case into Franco's atrocities", ''International Herald Tribune'' (16 October 2008)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090210130939/http://www.iht.com/articles/2008/10/16/europe/spain.php|date=10 February 2009}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/5262420.stm|title=Poet's death still troubles Spain|last=Estefania|first=Rafael|date=18 August 2006|publisher=[[BBC News]]|accessdate=14 October 2008}}</ref> Իր դիակը կորսուած է եւ չէ գտնուած: 2008-ին, սպանական դատաւոր մը Լորգային մահուան գծով խուզարկութիւններու կը սկսի: Կարսիա Լորգա ընտանիքը երկար ատեն, մեծ հաւանականութեամբ Լորգային գերեզմանը եղող [[Ալֆակար]]ի շուրջը փորելու արտօնութիւն չէ տուած: Սակայն արտօնութիւնը ստանալէ վերջ մարդկեղէն մնացորդ մը չէ գտնուած:<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2009/dec/18/federico-garcia-lorca-grave-alfacar|title=No remains found|author=Giles Tremlett|work=[[The Guardian]]|location=London|accessdate=14 August 2012}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/7624887.stm|title=Lorca family to allow exhumation|date=18 September 2008|publisher=[[BBC News]]|accessdate=28 May 2009}}</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} {{Արտաքին յղումներ}} [[Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով]] i6za9agyjd2i5ll8ye777uv6tc9fql4 Մարս (մոլորակ, արեւմտահայերէն) 0 9497 252166 211409 2026-06-04T23:41:55Z EmausBot 26 Fixing double redirect from [[Հրատ մոլորակ (Մարս)]] to [[Հրատ]] 252166 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Հրատ]] 0wd9z0qmbolb7qmrkbo3yfqkq5s6sfw Ծիծեռնակ (երաժշտական հանդէս) 0 12238 252183 237461 2026-06-05T06:27:49Z Azniv Stepanian 8 /* Ա. Տարի, Թիւ 1, Յունուար 2001 */ 252183 wikitext text/x-wiki '''Ծիծեռնակ''', եռամսեայ երաժշտական հանդէս, որ հրատարակուած է [[Գահիրէ]]ի մէջ 2001-2008 թուականներուն` իբրեւ ''Ջահակիր'' շաբաթաթերթի յաւելուած։ Խմբագիր` Հայկ Աւագեան, տնօրէն` Մարտիրոս Պալաեան։ Նուիրուած է բացառապէս հայկական երաժշտութեան։ Հրատարակած է երաժշտական ուսումնասիրութիւններ, քննախօսականներ, գրախօսականներ, հրապարակումներ։ Արաբերէնէ հայերէն թարգմանած է հայ երաժշտութեան մասին յօդուածներ եւ ուսուսնասիրութիւններ։ Լոյս ընծայած է հայ երաժշտահաններու ստեղծագործութիւններ, ինչպէս նաեւ օտար երաժշտահաններու գործեր հայկական թեմաներով։ Լոյս տեսած է ընդամէնը 29 համար։ == Բովանդակութիւն == (բացի նշուածներէն, բոլոր յօդուածներուն եւ թարգմանութիւններուն հեղինակն է Հայկ Աւագեան) === Ա. Տարի, Թիւ 1, Յունուար 2001 === 1. «Երկու խօսք»։ 2. «Համառօտ մատենագիտութիւն` հայկական դէմքեր ու դէպքեր բովանդակող օտար օփերաներու»։ 3. ԵԳԻՊՏԱՑԻ ՄԱՍՆԱԳԷՏՆԵՐՈՒ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐ` ՆՈՒԻՐՈՒԱԾ ՀԱՅ ԵՐԱԺՇՏՈՒԹԵԱՆ Ա.- Սամհա Էլ-Խուլի, «Ազգայինը` Ի. դարու երաժշտութեան մէջ»։ 4. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Եգիպտոսի Ազգային Օրհներգ»։ «Հայաստանի Ազգային Օրհներգ»։ «''Polyeucte'', երժշտ.` [[Շարլ Կունօ]]<nowiki/>»։ 5. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ [[Գրիգոր Արծրունի]], «Տաղանդները կորչում են»։ Գրիգոր Արծրունի, «Երաժշտական կրթութիւն»։ 6. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ՈՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «Առնոյ Բաբաջանեան կը նուագէ իր ստեղծագործութիւնները»։ 7. ԳՐԱԽՕՍԱԿԱՆ «''Կոմիտասը եւ հայ ժողովրդի երաժշտական ժառանգութիւնը'', հեղինակ` Նիկողոս Կ. Թահմիզեան»։ === Ա. Տարի, Թիւ 2, Ապրիլ 2001 === 1. «Գոհարիկ Ղազարոսեանի ստեղծագործական առանձնայատկութիւնները (ըստ տպագրուած ստեղծագործութիւններուն)»։ 2. ԵԳԻՊՏԱՑԻ ՄԱՍՆԱԳԷՏՆԵՐՈՒ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐ` ՆՈՒԻՐՈՒԱԾ ՀԱՅ ԵՐԱԺՇՏՈՒԹԵԱՆ Բ.- Մոհամմէտ Րէֆաաթ Էլ-Իմամ, «Հայերը Եգիպտոսի մէջ, ԺԹ. Դար»։ 3. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Գոհարիկ Ղազարոսեանի Choral «Հայր մեր»-ը»։ «Հրանդ Քէշիշեանի ''Սգոյ Քայլերգ''ը»։ 4. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ Ս. Մ. Ծոցիկեան, «Պ. Սինանեանի նուագահանդէսը»։ 5. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ՈՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «Սուրբ Ծննդեան երգեցողութիւնը Գահիրէի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցիէն ներս»։ 6. ԳՐԱԽՕՍԱԿԱՆ «''Հայ յեղափոխական երգերուն տեղը հայ երաժշտութեան պատմութեան մէջ'', հեղինակ` Գրիգոր Փիտէճեան»։ === Ա. Տարի, Թիւ 3, Յուլիս 2001 === 1. «Խորհրդահայ երաժշտահաններու դաշնակումներ հայկական հոգեւոր երգերու»։ 2. ԵԳԻՊՏԱՑԻ ՄԱՍՆԱԳԷՏՆԵՐՈՒ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐ` ՆՈՒԻՐՈՒԱԾ ՀԱՅ ԵՐԱԺՇՏՈՒԹԵԱՆ, Գ. Ապտ Էլ-Համիտ Թաուֆիք Զաքի, «Եգիպտական երաժշտութեան դրօշակակիրները 150 տարուան ընթացքին»։ Զէն Նասսար, «Եգիպտական մասնագիտացուած երաժշտութիւնը»։ 3. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Տիգրան Զէյթունցեան, տարբեր ստեղծագործութիւններ»։ «Ֆուատ Էլ-Զահէրի, ''Danse du Harem'' դաշնակի համար»։ 4. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ «Գունոյի ''Ֆաուստ''ը հայերէն լեզուով»։ 5. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ՈՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «''Անոյշ'' օփերային երկու ձայնագրութիւնները»։ 6. ԳՐԱԽՕՍԱԿԱՆ «''The New Grove Dicionary of Music and Musicians'' եւ ''The New Grove Dicionary of Opera''». === Ա. Տարի, Թիւ 4, Հոկտեմբեր 2001 === 1. «Մեծավաստակ դաշնակահար եւ մանկավարժ Նուարդ Տամատեան»։ 2. ԵԳԻՊՏԱՑԻ ՄԱՍՆԱԳԷՏՆԵՐՈՒ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐ` ՆՈՒԻՐՈՒԱԾ ՀԱՅ ԵՐԱԺՇՏՈՒԹԵԱՆ Դ.- Մոհամմէտ Րէֆաաթ Էլ-Իմամ, «Հայերը Եգիպտոսի մէջ, 1896-1961»։ 3. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Տիգրան Չուհաճեան, Mazurka»։ «Գալուստ Կոստանդեան, ''Սաթինիկ Սքօթի''շ»։ «Կոմիտաս Գէորգեան, ''Գովք հայ դպրոցի''ն»։ 4. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ Յ. Սեթեան, «Շահ-Մուրատեան»։ 5. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ՈՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «Գոհարիկ Ղազարոսեան»։ 6. ԳՐԱԽՕՍԱԿԱՆ «Հայ երգահանների խմբերգերի ընտրանի»։ === Բ. Տարի, Թիւ 1 (5), Յունուար 2002 === 1. «Թէոդիկ, ''Ամէնուն Տարեցոյցը'', երաժշտական մատենագիտութիւն»։ 2. ԵԳԻՊՏԱՑԻ ՄԱՍՆԱԳԷՏՆԵՐՈՒ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐ` ՆՈՒԻՐՈՒԱԾ ՀԱՅ ԵՐԱԺՇՏՈՒԹԵԱՆ, Ե. Ապտ Էլ-Մենեէմ Արաֆա եւ Սաֆար Ալի, «Ուտի ուսուցում»։ Մահմուտ Քամէլ, «Արաբական երաժշտութեան ըմբոշխնումը»։ Ապտ Էլ-Համիտ Թաուֆիք Զաքի, «Արաբական երաժշտութեան առաջապահները»։ Գոսթանտի Րեզք, «Արեւելեան երաժշտութիւնը եւ արաբական երգեցողութիւնը»։ Մուսթաֆա Նաճիպ, «Ի. դարու Եգիպտոսի հռչակաւոր դէմքերու հանրագիտարան»։ Մոհամմէտ Քապիլ, «Ի. դարու եգիպտական երգեցողութեան հանրագիտարան»։ 3. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Քրիստափոր Կարա-Մուրզա, Երկու հատուած պատարագէն»։ 4. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ Մարգարիտ Բաբայեան, «Պ. Նիկողայոս Տիգրանեանցի նուագահանդէսը»։ 5. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ՈՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «Հայկ Սարգիսեանի երկու ձայնագրութիւնները»։ 6. ԳՐԱԽՕՍԱԿԱՆ «''Երաժշտութիւն որ է համառօտ տեղեկութիւն երաժշտական սկզբանց, ելեւէջութեանց եղանակաց եւ նշանագրաց խազից'', հեղինակ` Հ. Մինաս Բժշկեան»։ === Բ. Տարի, Թիւ 2 (6), Ապրիլ 2002 === 1. «''Ընդարձակ տարեցոյց'', երաժշտական մատենագիտութիւն»։ 2. «Ցանկ հին արաբական երգի եւ երաժշտութեան` ձայնագրուած սկաւառակներու վրայ»։ 3. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Հրանդ Քէշիշեան, ''Չորս հայկական գեղջկական երգեր Բալուէն''»։ 4. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ Յովհաննէս Աւագեան, «Նուագահանդէս ի նպաստ Ազգային Հիւանդանոցի»։ 5. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ՈՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ Գրիգոր Փիտէճեան, «''Սիրվարդ Գարամանուկ'' խտասալիկի հրապարակման առիթով»։ 6. ԳՐԱԽՕՍԱԿԱՆ «Երաժշտական Հայաստան»։ === Բ. Տարի, Թիւ 3 (7), Յուլիս 2002 === 1. «''Ընդարձակ տարեցոյց'', երաժշտական մատենագիտութիւն»։ 2. «Սեդրակ Միշեան` Սայէտ Տարուիշի երգերու ձայնագրող»։ 3. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Ալպերթօ Հեմսի, ''Խոկում (հայկական ոճով)'', թաւջութակի եւ դաշնակի համար»։ 4. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ Քրիստափոր Կարա-Մուրզա, «Օպերային ներկայացումներ»։ 5. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ՈՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «Արամ Խաչատրեան, Եռանուագ քլարինէթի, ջութակի եւ դաշնակի համար»։ 6. ԳՐԱԽՕՍԱԿԱՆ «''Archeology of Madness, Komitas, Portrait of an Armenian Icon'', հեղինակ` Ռիթա Սուլհայեան-Գույումճեան»։ === Բ. Տարի, Թիւ 4 (8), Հոկտեմբեր 2002 === 1. «Սիրվարդ Գարամանուկի մեներգները դաշնակի նուագակցութեամբ»։ 2. ԵԳԻՊՏԱՑԻ ՄԱՍՆԱԳԷՏՆԵՐՈՒ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐ` ՆՈՒԻՐՈՒԱԾ ՀԱՅ ԵՐԱԺՇՏՈՒԹԵԱՆ Զ.- Ահմատ Ֆուատ Ռասլան, «Հայաստան` ազգն ու պետութիւնը»։ 3. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Գաբրիէլ Երանեան, Երեք երգ»։ 4. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ «Երաժշտութեան դասարանն ի Քէպապճը Խան»։ Յակոբ Պարոնեան, «Նօթաճի Համբարձում»։ 5. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ՈՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «Սիրվարդ Գարամանուկի ստեղծագործութիւններուն սալիկը»։ 6. ԳՐԱԽՕՍԱԿԱՆ «''Հայրենական Մեծ Պատերազմը հայ ժողովրդական եւ գուսանական երգերում'', կազմողներ-խմբագիրներ՝ Մարգարիտ Բրուտեան, Ալինա Փեհլիւանեան»։ === Գ. Տարի, Թիւ 1 (9), Յունուար 2003 === 1. «''Ամէնուն տարեգիրքը'', երաժշտական մատենագիտութիւն»։ 2. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Յարութիւն Սինանեան, ''Նաւերգ'', մեներգի համար դաշնակի նուագակցութեամբ»։ 3. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ Յովսէփ Եպս. Կարապետեան, «Կոմիտաս Վարդապետ (յուշեր)»։ 4. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ՈՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «Քաթի Պէրպէրեան, ''Nel labirinto della voce''»։ 5. ԳՐԱԽՕՍԱԿԱՆ «Ալեքսանդր Յարութիւնեան, ''Յուշեր''»։ === Գ. Տարի, Թիւ 2 (10), Ապրիլ 2003 === 1. «Վահրամ Սվաճեան, կենսագրական ակնարկ»։ 2. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Հրանդ Քէշիշեան, ''Improvisation'', դաշնակի համար»։ 3. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ Տիգրան Չուհաճեան, «Վ. Սըվաճեան նուագահանդէս»։ Աւետիս Նագշճեան, «Նուագահանդէս Վահրամ Սվաճեանի ի Գահիրէ»։ 4. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ՈՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «Գրիգոր Սիւնի, ''Մեներգներ եւ խմբերգներ''»։ «Բարսեղ Կանաչեան, ''Ամբողջական գործեր''»։ «Երկու ձայնագրութիւններ դաշնակահար Շահան Արծրունիին կողմէ»։ === Գ. Տարի, Թիւ 3 (11), Յուլիս 2003 === 1. ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄ Ձեռագիր մը Արմաշէն։ 2. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Գրիգոր Սիւնի, ''Էրզրումի քայլերգ'', նուագախումբի համար»։ 3. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ Գրիգոր Ջուլհաեան, «Ձայնագրութիւնը եւ երգը հայ վարժարաններուն մէջ»։ 4. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ՈՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «Տաեան Կուլքասեան-Ռահպիի երաժշտութիւնը»։ 5. ԳՐԱԽՕՍԱԿԱՆ «Հայը եւ իր երգը»։ 6. «Ճշդում»։ === Գ. Տարի, Թիւ 4 (12), Հոկտեմբեր 2003 === 1. «Երկու խօսք»։ 2. «Կատարողական արուեստը իբրեւ ընթացք եւ Արամ Խաչատրեանի քոնչերթոներուն կատարողական համեմատութեան հնարաւորութիւնները (Շար. 1)»։ === Դ. Տարի, Թիւ 1 (13), Յունուար 2004 === 1. «Կատարողական արուեստը իբրեւ ընթացք եւ Արամ Խաչատրեանի քոնչերթոներուն կատարողական համեմատութեան հնարաւորութիւնները (Շար. 2)»։ 2. «Նկատուած վրիպակներ»։ === Դ. Տարի, Թիւ 2 (14), Ապրիլ 2004 === 1. «Կատարողական արուեստը իբրեւ ընթացք եւ Արամ Խաչատրեանի քոնչերթոներուն կատարողական համեմատութեան հնարաւորութիւնները (Վերջ 3)»։ === Դ. Տարի, Թիւ 3 (15), Յուլիս 2004 === 1. ԽԱՉԱՏՐԵԱՆԻ ԵՐԱԺՇՏՈՒԹԵԱՆ ԸՆԴՈՒՆԵԼՈՒԹԻՒՆԸ ԱՐԵՒՄՏԵԱՆ ԱՇԽԱՐՀԻՆ ՄԷՋ Ա.- ՄՈՒՏՔ Բ.- ԿԱՏԱՐՈՒՄ-ՈՒՆԿՆԴԻՐ Գ.- ԼՐԱԳՐԱ-ՔՆՆԱԴԱՏՈՒԹԻՒՆ ա.- Առաջին փուլ բ.- Երկրորդ փուլ գ.- Երրորդ փուլ դ.- ''Տը Նիւ Եորք Թայմզ'', օրաթերթ, Նիւ Եորք ե.- Լոս Անճելըսէն Ալըն Ռիչ եւ Սան Ֆրանսիսքոյէն Ալլըն Ուլրիչ զ.- Ամերիկայի այլ լրագիրներ է.- Մեծն Բրիտանիայի լրագրութիւնը ը.- Ամերիկեան ձայնագրութեան ուղեցոյց, հանդէս թ.- Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու քննախօսականներու ժողովածուներ ժ.- Խաչատրեանի երաժշտութեան արձագանգները լրագրաքննադատներու գիտակցութեան մէջ ժա.- Ծննդեան հարիւրամեակ ժբ.- Հարիւրամեակի անմիջական արձագանգ ժգ.- Հարիւրամեակի տօնակատարութիւններէն անկախ թղթակցութիւններ ժդ.- Ամփոփում երրորդ փուլի ժե.- Ամփոփում լրագրա-քննադատութեան Դ.- ԵՐԱԺՇՏԱԳԻՏՈՒԹԻՒՆ Ե.- ԵԶՐԱՓԱԿՈՒՄ Զ.- ԾԱՆՕԹԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐ === Դ. Տարի, Թիւ 4 (16), Հոկտեմբեր 2004 === 1. «Արամ Խաչատրեանի 100-ամեակը Եգիպտոսի մէջ»։ 2. «Խաչատրեանի եգիպտացի աշակերտը` Ազիզ Էլ-Շաուան»։ 3. «Եգիպտացի երաժշտագէտ Ահմէտ Էլ-Մասրի Խաչատրեանի մասին»։ 4. «Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու ծանօթագրութիւններ Արամ Խաչատրեանի մասին (Շար. 1)»։ === Ե. Տարի, Թիւ 1 (17), Յունուար 2005 === 1. ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄ «Համբարձում Լիմոնճեանի աշխատութիւնները` Մերկեր Մելիքի թարգմանութեամբ եւ ծանօթագրութեամբ»։ 2. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ Ձեռագիր մը Ա. Յովհաննէսեանէ։ 3. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ «Պատառիկներ` Գաբրիէլ Երանեանի Հայ Արդի Ձայնագրութեան դասագիրքէն»։ 4. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ՈՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «''Գրիգոր Լուսաւորիչ'' օփերայի Ա. արարը»։ === Ե. Տարի, Թիւ 2 (18), Ապրիլ 2005 === 1. «Հայկ Սարգիսեան. խմբավար եւ երաժշտահան»։ 2. «Տիգրան Չուհաճեան երկիցս կը գնահատուի Գահիրէի մէջ»։ 3. «Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու ծանօթագրութիւններ Արամ Խաչատրեանի մասին (Շար. 2)»։ 4. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Հայկ Սարգիսեանի եգիպտական երգերու չորս մշակումներ լարային քառանուագի համար»։ Ա.- ''Ահօ տալլը սար''։ 5. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ Արուս Հ. Ազատեան, «Անցեալի էջերէն. Կոմիտաս Վարդապետ»։ 6. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ԵՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «Հայկ Պօյաճեանի երկու ձայնագրութիւններ»։ === Ե. Տարի, Թիւ 3 (19), Յուլիս 2005 === 1. «Հանէնտէ Աստիկի ձեռագիրներէն»։ 2. «Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու ծանօթագրութիւններ Արամ Խաչատրեանի մասին (Շար. 3)»։ 3. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Հայկ Սարգիսեանի եգիպտական երգերու չորս մշակումներ լարային քառանուագի համար»։ Բ.- ''Էլ-Հելուա տի''։ 4. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ Չիթունի, «Կոմիտաս Վարդապետ եւ մեր ժողովրդական երգերը»։ 5. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ԵՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «Քէմանի Թադէոսի գործերը»։ 6. ԳՐԱԽՕՍԱԿԱՆ «Շթութկարտի մէջ կը հրատարակուի Հայ Արդի Ձայնագրութեամբ ձեռագիր մը»։ === Ե. Տարի, Թիւ 4 (20), Հոկտեմբեր 2005 === 1. «Ցանկ օսմանեան դասական երաժշտութեան բնագաւառին մէջ գործած հայ երաժշտահաններու ստեղծագործութիւններուն (ըստ տպագիր եւ ձեռագիր հայկական աղբիւրներու)»։ 2. «Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու ծանօթագրութիւններ Արամ Խաչատրեանի մասին (Շար. 4)»։ 3. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Հայկ Սարգիսեանի եգիպտական երգերու չորս մշակումներ լարային քառանուագի համար»։ Գ.- ''Պէնթ Էլ-Շալապէյա''։ 4. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ Արտաւազդ Արքեպիսկոպոս, «Կոմիտաս Վարդապետ (Տակաւին թարմ յիշատակներ)»։ 5. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ԵՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «Ուտի Հրանդ Քէնքիւլեան»։ 6. ՀՐԱՊԱՐԱԿԱԽՕՍՈՒԹԻՒՆ «Երաժշտական տիպար քննախօսական մը Սփիւռքի մէջ»։ 7. ՆԱՄԱԿ ԽՄԲԱԳԻՐԻՆ === Զ. Տարի, Թիւ 1 (21), Յունուար 2006 === 1. «Ցանկ արաբական-արեւելեան երաժշտութեան հրատարակութիւններու մէջ տեղ գտած հայ երաժշտահաններու գործերուն»։ 2. «Ցանկ Օտէոն սկաւառակի ընկերութեան հայ երաժիշտներու ձայնագրութիւններուն»։ 3. «Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու ծանօթագրութիւններ Արամ Խաչատրեանի մասին (Շար. 5)»։ 4. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Հայկ Սարգիսեանի եգիպտական երգերու չորս մշակումներ լարային քառանուագի համար»։ Դ.- ''Էլ-Հեննա''։ 5. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ Հայկ Խօրասանճեան, «Կոմիտաս Վարդապետ. անձնական յուշերէս»։ 6. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ԵՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «Սեդա Դանիէլ կը բացայայտէ անյայտ ստեղծագործութիւններու գեղեցկութիւնները»։ === Զ. Տարի, Թիւ 2-3 (22-23), Ապրիլ - Յուլիս 2006 === 1. «Տիգրան Չուհաճեանի ''Արիֆին հիյլէսի'', ''Քէօսէ Քէհեա'' եւ ''Լէպլէպիճի Հօր Հօր աղա'' օփերէթները. պատմական ակնարկ»։ 2. ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄ «Սմբատ Քէսէճեան` Չուհաճեանի մասին»։ 3. «Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու ծանօթագրութիւններ Արամ Խաչատրեանի մասին (Շար. 6)»։ 4. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Տիգրան Չուհաճեան. Polka de salon, ''Le zéphire''»։ 5. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ «Յասմիկ Պապեան եւ Վարդան Մամիկոնեան. նուագահանդէս եւ խտասալիկ»։ === Զ. Տարի, Թիւ 4 (24) - Է. Տարի, Թիւ 1 (25), Հոկտեմբեր 2006 - Յունուար 2007 === 1. «Տիգրան Չուհաճեանի ''Արիֆին հիյլէսի'', ''Քէօսէ Քէհեա'' եւ ''Լէպլէպիճի Հօր Հօր աղա'' օփերէթներուն ձեռագիրները»։ 2. ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄ «Շարա Տալեան` ''Լէպլէպիճի Հօր Հօր աղա''յի մասին»։ 3. «Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու ծանօթագրութիւններ Արամ Խաչատրեանի մասին (Շար. 7)»։ 4. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ «Հայ երաժշտահաններու երկու մեներգներ Գահիրէի Օփերայի բեմէն»։ === Է. Տարի, Թիւ 2 (26), Ապրիլ 2007 === 1. «''Զէմիրէ'' օփերան. պատմական ակնարկ»։ 2. «Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու ծանօթագրութիւններ Արամ Խաչատրեանի մասին (Շար. 8)»։ 3. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Հայկական Ալպոմ»։ ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ Միհրան Ղազէլեան, «Արամ Խաչատրեանի Ջութակի Քոնչերթոն Գահիրէի մէջ պատանի Քարիմ Սամիր Սալէհի կատարմամբ»։ === Է. Տարի, Թիւ 3-4 (27-28), Յուլիս-Հոկտեմբեր 2007 === 1. «Չուհաճեանի ''Գարուն'' ռոմանսը` ճամբաներու խաչաձեւումին մէջ. հայ-թրքական վնասուածքն ու ներթափանցումները, եւ երաժշտութեան տեսողական խորհրդանշաններն ու ժամանակաւոր հոսանքը»։ 2. «Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու ծանօթագրութիւններ Արամ Խաչատրեանի մասին (Վերջ 9)»։ 3. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ Միհրան Ղազէլեան, «Ֆրանսահայ ջութակահարուհի Շուշան Սիրանոսեանի ելոյթը Գահիրէի Օփերայի բեմէն»։ === Ը. Տարի, Թիւ 1 (29), Յունուար 2008 === 1. «Ձգտումը դէպի «աւելի»-ն եւ Տիգրան Չուհաճեանին վերագրուող ստեղծագործութիւնները։ 2. ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄ «Սիրվարդ Գարամանուկի նամակը ''Ինտիանա'' օփերայի ձեռագիրին մասին»։ 3. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Բարսեղ Կանաչեան. Դաշնակի ստեղծագործութիւններ»։ 4. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ «Շահ-Մուրատեան` Կոմիտաս Վարդապետի մասին»։ == Արտաքին յղումներ == https://archive.org/details/Dzidzernag20012001 https://archive.org/details/Dzidzernag20022002 https://archive.org/details/Dzidzernag20032003 https://archive.org/details/Dzidzernag20042004 https://archive.org/details/Dzidzernag20052005 https://archive.org/details/Dzidzernag20062006 https://archive.org/details/Dzidzernag20072007 https://archive.org/details/Dzidzernag20082008 [[Ստորոգութիւն:Հայ մամուլ]] eth6og7zh7js7jph6zmopuvbonaw0m6 252184 252183 2026-06-05T06:28:18Z Azniv Stepanian 8 Azniv Stepanianը տեղափոխեց էջ [[Ծիծեռնակ (երաժշտական հանդես)]]էն էջ [[Ծիծեռնակ (երաժշտական հանդէս)]] առանց վերայղում ձգելու 252183 wikitext text/x-wiki '''Ծիծեռնակ''', եռամսեայ երաժշտական հանդէս, որ հրատարակուած է [[Գահիրէ]]ի մէջ 2001-2008 թուականներուն` իբրեւ ''Ջահակիր'' շաբաթաթերթի յաւելուած։ Խմբագիր` Հայկ Աւագեան, տնօրէն` Մարտիրոս Պալաեան։ Նուիրուած է բացառապէս հայկական երաժշտութեան։ Հրատարակած է երաժշտական ուսումնասիրութիւններ, քննախօսականներ, գրախօսականներ, հրապարակումներ։ Արաբերէնէ հայերէն թարգմանած է հայ երաժշտութեան մասին յօդուածներ եւ ուսուսնասիրութիւններ։ Լոյս ընծայած է հայ երաժշտահաններու ստեղծագործութիւններ, ինչպէս նաեւ օտար երաժշտահաններու գործեր հայկական թեմաներով։ Լոյս տեսած է ընդամէնը 29 համար։ == Բովանդակութիւն == (բացի նշուածներէն, բոլոր յօդուածներուն եւ թարգմանութիւններուն հեղինակն է Հայկ Աւագեան) === Ա. Տարի, Թիւ 1, Յունուար 2001 === 1. «Երկու խօսք»։ 2. «Համառօտ մատենագիտութիւն` հայկական դէմքեր ու դէպքեր բովանդակող օտար օփերաներու»։ 3. ԵԳԻՊՏԱՑԻ ՄԱՍՆԱԳԷՏՆԵՐՈՒ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐ` ՆՈՒԻՐՈՒԱԾ ՀԱՅ ԵՐԱԺՇՏՈՒԹԵԱՆ Ա.- Սամհա Էլ-Խուլի, «Ազգայինը` Ի. դարու երաժշտութեան մէջ»։ 4. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Եգիպտոսի Ազգային Օրհներգ»։ «Հայաստանի Ազգային Օրհներգ»։ «''Polyeucte'', երժշտ.` [[Շարլ Կունօ]]<nowiki/>»։ 5. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ [[Գրիգոր Արծրունի]], «Տաղանդները կորչում են»։ Գրիգոր Արծրունի, «Երաժշտական կրթութիւն»։ 6. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ՈՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «Առնոյ Բաբաջանեան կը նուագէ իր ստեղծագործութիւնները»։ 7. ԳՐԱԽՕՍԱԿԱՆ «''Կոմիտասը եւ հայ ժողովրդի երաժշտական ժառանգութիւնը'', հեղինակ` Նիկողոս Կ. Թահմիզեան»։ === Ա. Տարի, Թիւ 2, Ապրիլ 2001 === 1. «Գոհարիկ Ղազարոսեանի ստեղծագործական առանձնայատկութիւնները (ըստ տպագրուած ստեղծագործութիւններուն)»։ 2. ԵԳԻՊՏԱՑԻ ՄԱՍՆԱԳԷՏՆԵՐՈՒ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐ` ՆՈՒԻՐՈՒԱԾ ՀԱՅ ԵՐԱԺՇՏՈՒԹԵԱՆ Բ.- Մոհամմէտ Րէֆաաթ Էլ-Իմամ, «Հայերը Եգիպտոսի մէջ, ԺԹ. Դար»։ 3. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Գոհարիկ Ղազարոսեանի Choral «Հայր մեր»-ը»։ «Հրանդ Քէշիշեանի ''Սգոյ Քայլերգ''ը»։ 4. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ Ս. Մ. Ծոցիկեան, «Պ. Սինանեանի նուագահանդէսը»։ 5. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ՈՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «Սուրբ Ծննդեան երգեցողութիւնը Գահիրէի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցիէն ներս»։ 6. ԳՐԱԽՕՍԱԿԱՆ «''Հայ յեղափոխական երգերուն տեղը հայ երաժշտութեան պատմութեան մէջ'', հեղինակ` Գրիգոր Փիտէճեան»։ === Ա. Տարի, Թիւ 3, Յուլիս 2001 === 1. «Խորհրդահայ երաժշտահաններու դաշնակումներ հայկական հոգեւոր երգերու»։ 2. ԵԳԻՊՏԱՑԻ ՄԱՍՆԱԳԷՏՆԵՐՈՒ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐ` ՆՈՒԻՐՈՒԱԾ ՀԱՅ ԵՐԱԺՇՏՈՒԹԵԱՆ, Գ. Ապտ Էլ-Համիտ Թաուֆիք Զաքի, «Եգիպտական երաժշտութեան դրօշակակիրները 150 տարուան ընթացքին»։ Զէն Նասսար, «Եգիպտական մասնագիտացուած երաժշտութիւնը»։ 3. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Տիգրան Զէյթունցեան, տարբեր ստեղծագործութիւններ»։ «Ֆուատ Էլ-Զահէրի, ''Danse du Harem'' դաշնակի համար»։ 4. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ «Գունոյի ''Ֆաուստ''ը հայերէն լեզուով»։ 5. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ՈՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «''Անոյշ'' օփերային երկու ձայնագրութիւնները»։ 6. ԳՐԱԽՕՍԱԿԱՆ «''The New Grove Dicionary of Music and Musicians'' եւ ''The New Grove Dicionary of Opera''». === Ա. Տարի, Թիւ 4, Հոկտեմբեր 2001 === 1. «Մեծավաստակ դաշնակահար եւ մանկավարժ Նուարդ Տամատեան»։ 2. ԵԳԻՊՏԱՑԻ ՄԱՍՆԱԳԷՏՆԵՐՈՒ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐ` ՆՈՒԻՐՈՒԱԾ ՀԱՅ ԵՐԱԺՇՏՈՒԹԵԱՆ Դ.- Մոհամմէտ Րէֆաաթ Էլ-Իմամ, «Հայերը Եգիպտոսի մէջ, 1896-1961»։ 3. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Տիգրան Չուհաճեան, Mazurka»։ «Գալուստ Կոստանդեան, ''Սաթինիկ Սքօթի''շ»։ «Կոմիտաս Գէորգեան, ''Գովք հայ դպրոցի''ն»։ 4. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ Յ. Սեթեան, «Շահ-Մուրատեան»։ 5. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ՈՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «Գոհարիկ Ղազարոսեան»։ 6. ԳՐԱԽՕՍԱԿԱՆ «Հայ երգահանների խմբերգերի ընտրանի»։ === Բ. Տարի, Թիւ 1 (5), Յունուար 2002 === 1. «Թէոդիկ, ''Ամէնուն Տարեցոյցը'', երաժշտական մատենագիտութիւն»։ 2. ԵԳԻՊՏԱՑԻ ՄԱՍՆԱԳԷՏՆԵՐՈՒ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐ` ՆՈՒԻՐՈՒԱԾ ՀԱՅ ԵՐԱԺՇՏՈՒԹԵԱՆ, Ե. Ապտ Էլ-Մենեէմ Արաֆա եւ Սաֆար Ալի, «Ուտի ուսուցում»։ Մահմուտ Քամէլ, «Արաբական երաժշտութեան ըմբոշխնումը»։ Ապտ Էլ-Համիտ Թաուֆիք Զաքի, «Արաբական երաժշտութեան առաջապահները»։ Գոսթանտի Րեզք, «Արեւելեան երաժշտութիւնը եւ արաբական երգեցողութիւնը»։ Մուսթաֆա Նաճիպ, «Ի. դարու Եգիպտոսի հռչակաւոր դէմքերու հանրագիտարան»։ Մոհամմէտ Քապիլ, «Ի. դարու եգիպտական երգեցողութեան հանրագիտարան»։ 3. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Քրիստափոր Կարա-Մուրզա, Երկու հատուած պատարագէն»։ 4. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ Մարգարիտ Բաբայեան, «Պ. Նիկողայոս Տիգրանեանցի նուագահանդէսը»։ 5. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ՈՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «Հայկ Սարգիսեանի երկու ձայնագրութիւնները»։ 6. ԳՐԱԽՕՍԱԿԱՆ «''Երաժշտութիւն որ է համառօտ տեղեկութիւն երաժշտական սկզբանց, ելեւէջութեանց եղանակաց եւ նշանագրաց խազից'', հեղինակ` Հ. Մինաս Բժշկեան»։ === Բ. Տարի, Թիւ 2 (6), Ապրիլ 2002 === 1. «''Ընդարձակ տարեցոյց'', երաժշտական մատենագիտութիւն»։ 2. «Ցանկ հին արաբական երգի եւ երաժշտութեան` ձայնագրուած սկաւառակներու վրայ»։ 3. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Հրանդ Քէշիշեան, ''Չորս հայկական գեղջկական երգեր Բալուէն''»։ 4. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ Յովհաննէս Աւագեան, «Նուագահանդէս ի նպաստ Ազգային Հիւանդանոցի»։ 5. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ՈՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ Գրիգոր Փիտէճեան, «''Սիրվարդ Գարամանուկ'' խտասալիկի հրապարակման առիթով»։ 6. ԳՐԱԽՕՍԱԿԱՆ «Երաժշտական Հայաստան»։ === Բ. Տարի, Թիւ 3 (7), Յուլիս 2002 === 1. «''Ընդարձակ տարեցոյց'', երաժշտական մատենագիտութիւն»։ 2. «Սեդրակ Միշեան` Սայէտ Տարուիշի երգերու ձայնագրող»։ 3. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Ալպերթօ Հեմսի, ''Խոկում (հայկական ոճով)'', թաւջութակի եւ դաշնակի համար»։ 4. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ Քրիստափոր Կարա-Մուրզա, «Օպերային ներկայացումներ»։ 5. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ՈՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «Արամ Խաչատրեան, Եռանուագ քլարինէթի, ջութակի եւ դաշնակի համար»։ 6. ԳՐԱԽՕՍԱԿԱՆ «''Archeology of Madness, Komitas, Portrait of an Armenian Icon'', հեղինակ` Ռիթա Սուլհայեան-Գույումճեան»։ === Բ. Տարի, Թիւ 4 (8), Հոկտեմբեր 2002 === 1. «Սիրվարդ Գարամանուկի մեներգները դաշնակի նուագակցութեամբ»։ 2. ԵԳԻՊՏԱՑԻ ՄԱՍՆԱԳԷՏՆԵՐՈՒ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐ` ՆՈՒԻՐՈՒԱԾ ՀԱՅ ԵՐԱԺՇՏՈՒԹԵԱՆ Զ.- Ահմատ Ֆուատ Ռասլան, «Հայաստան` ազգն ու պետութիւնը»։ 3. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Գաբրիէլ Երանեան, Երեք երգ»։ 4. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ «Երաժշտութեան դասարանն ի Քէպապճը Խան»։ Յակոբ Պարոնեան, «Նօթաճի Համբարձում»։ 5. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ՈՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «Սիրվարդ Գարամանուկի ստեղծագործութիւններուն սալիկը»։ 6. ԳՐԱԽՕՍԱԿԱՆ «''Հայրենական Մեծ Պատերազմը հայ ժողովրդական եւ գուսանական երգերում'', կազմողներ-խմբագիրներ՝ Մարգարիտ Բրուտեան, Ալինա Փեհլիւանեան»։ === Գ. Տարի, Թիւ 1 (9), Յունուար 2003 === 1. «''Ամէնուն տարեգիրքը'', երաժշտական մատենագիտութիւն»։ 2. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Յարութիւն Սինանեան, ''Նաւերգ'', մեներգի համար դաշնակի նուագակցութեամբ»։ 3. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ Յովսէփ Եպս. Կարապետեան, «Կոմիտաս Վարդապետ (յուշեր)»։ 4. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ՈՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «Քաթի Պէրպէրեան, ''Nel labirinto della voce''»։ 5. ԳՐԱԽՕՍԱԿԱՆ «Ալեքսանդր Յարութիւնեան, ''Յուշեր''»։ === Գ. Տարի, Թիւ 2 (10), Ապրիլ 2003 === 1. «Վահրամ Սվաճեան, կենսագրական ակնարկ»։ 2. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Հրանդ Քէշիշեան, ''Improvisation'', դաշնակի համար»։ 3. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ Տիգրան Չուհաճեան, «Վ. Սըվաճեան նուագահանդէս»։ Աւետիս Նագշճեան, «Նուագահանդէս Վահրամ Սվաճեանի ի Գահիրէ»։ 4. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ՈՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «Գրիգոր Սիւնի, ''Մեներգներ եւ խմբերգներ''»։ «Բարսեղ Կանաչեան, ''Ամբողջական գործեր''»։ «Երկու ձայնագրութիւններ դաշնակահար Շահան Արծրունիին կողմէ»։ === Գ. Տարի, Թիւ 3 (11), Յուլիս 2003 === 1. ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄ Ձեռագիր մը Արմաշէն։ 2. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Գրիգոր Սիւնի, ''Էրզրումի քայլերգ'', նուագախումբի համար»։ 3. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ Գրիգոր Ջուլհաեան, «Ձայնագրութիւնը եւ երգը հայ վարժարաններուն մէջ»։ 4. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ՈՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «Տաեան Կուլքասեան-Ռահպիի երաժշտութիւնը»։ 5. ԳՐԱԽՕՍԱԿԱՆ «Հայը եւ իր երգը»։ 6. «Ճշդում»։ === Գ. Տարի, Թիւ 4 (12), Հոկտեմբեր 2003 === 1. «Երկու խօսք»։ 2. «Կատարողական արուեստը իբրեւ ընթացք եւ Արամ Խաչատրեանի քոնչերթոներուն կատարողական համեմատութեան հնարաւորութիւնները (Շար. 1)»։ === Դ. Տարի, Թիւ 1 (13), Յունուար 2004 === 1. «Կատարողական արուեստը իբրեւ ընթացք եւ Արամ Խաչատրեանի քոնչերթոներուն կատարողական համեմատութեան հնարաւորութիւնները (Շար. 2)»։ 2. «Նկատուած վրիպակներ»։ === Դ. Տարի, Թիւ 2 (14), Ապրիլ 2004 === 1. «Կատարողական արուեստը իբրեւ ընթացք եւ Արամ Խաչատրեանի քոնչերթոներուն կատարողական համեմատութեան հնարաւորութիւնները (Վերջ 3)»։ === Դ. Տարի, Թիւ 3 (15), Յուլիս 2004 === 1. ԽԱՉԱՏՐԵԱՆԻ ԵՐԱԺՇՏՈՒԹԵԱՆ ԸՆԴՈՒՆԵԼՈՒԹԻՒՆԸ ԱՐԵՒՄՏԵԱՆ ԱՇԽԱՐՀԻՆ ՄԷՋ Ա.- ՄՈՒՏՔ Բ.- ԿԱՏԱՐՈՒՄ-ՈՒՆԿՆԴԻՐ Գ.- ԼՐԱԳՐԱ-ՔՆՆԱԴԱՏՈՒԹԻՒՆ ա.- Առաջին փուլ բ.- Երկրորդ փուլ գ.- Երրորդ փուլ դ.- ''Տը Նիւ Եորք Թայմզ'', օրաթերթ, Նիւ Եորք ե.- Լոս Անճելըսէն Ալըն Ռիչ եւ Սան Ֆրանսիսքոյէն Ալլըն Ուլրիչ զ.- Ամերիկայի այլ լրագիրներ է.- Մեծն Բրիտանիայի լրագրութիւնը ը.- Ամերիկեան ձայնագրութեան ուղեցոյց, հանդէս թ.- Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու քննախօսականներու ժողովածուներ ժ.- Խաչատրեանի երաժշտութեան արձագանգները լրագրաքննադատներու գիտակցութեան մէջ ժա.- Ծննդեան հարիւրամեակ ժբ.- Հարիւրամեակի անմիջական արձագանգ ժգ.- Հարիւրամեակի տօնակատարութիւններէն անկախ թղթակցութիւններ ժդ.- Ամփոփում երրորդ փուլի ժե.- Ամփոփում լրագրա-քննադատութեան Դ.- ԵՐԱԺՇՏԱԳԻՏՈՒԹԻՒՆ Ե.- ԵԶՐԱՓԱԿՈՒՄ Զ.- ԾԱՆՕԹԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐ === Դ. Տարի, Թիւ 4 (16), Հոկտեմբեր 2004 === 1. «Արամ Խաչատրեանի 100-ամեակը Եգիպտոսի մէջ»։ 2. «Խաչատրեանի եգիպտացի աշակերտը` Ազիզ Էլ-Շաուան»։ 3. «Եգիպտացի երաժշտագէտ Ահմէտ Էլ-Մասրի Խաչատրեանի մասին»։ 4. «Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու ծանօթագրութիւններ Արամ Խաչատրեանի մասին (Շար. 1)»։ === Ե. Տարի, Թիւ 1 (17), Յունուար 2005 === 1. ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄ «Համբարձում Լիմոնճեանի աշխատութիւնները` Մերկեր Մելիքի թարգմանութեամբ եւ ծանօթագրութեամբ»։ 2. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ Ձեռագիր մը Ա. Յովհաննէսեանէ։ 3. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ «Պատառիկներ` Գաբրիէլ Երանեանի Հայ Արդի Ձայնագրութեան դասագիրքէն»։ 4. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ՈՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «''Գրիգոր Լուսաւորիչ'' օփերայի Ա. արարը»։ === Ե. Տարի, Թիւ 2 (18), Ապրիլ 2005 === 1. «Հայկ Սարգիսեան. խմբավար եւ երաժշտահան»։ 2. «Տիգրան Չուհաճեան երկիցս կը գնահատուի Գահիրէի մէջ»։ 3. «Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու ծանօթագրութիւններ Արամ Խաչատրեանի մասին (Շար. 2)»։ 4. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Հայկ Սարգիսեանի եգիպտական երգերու չորս մշակումներ լարային քառանուագի համար»։ Ա.- ''Ահօ տալլը սար''։ 5. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ Արուս Հ. Ազատեան, «Անցեալի էջերէն. Կոմիտաս Վարդապետ»։ 6. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ԵՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «Հայկ Պօյաճեանի երկու ձայնագրութիւններ»։ === Ե. Տարի, Թիւ 3 (19), Յուլիս 2005 === 1. «Հանէնտէ Աստիկի ձեռագիրներէն»։ 2. «Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու ծանօթագրութիւններ Արամ Խաչատրեանի մասին (Շար. 3)»։ 3. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Հայկ Սարգիսեանի եգիպտական երգերու չորս մշակումներ լարային քառանուագի համար»։ Բ.- ''Էլ-Հելուա տի''։ 4. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ Չիթունի, «Կոմիտաս Վարդապետ եւ մեր ժողովրդական երգերը»։ 5. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ԵՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «Քէմանի Թադէոսի գործերը»։ 6. ԳՐԱԽՕՍԱԿԱՆ «Շթութկարտի մէջ կը հրատարակուի Հայ Արդի Ձայնագրութեամբ ձեռագիր մը»։ === Ե. Տարի, Թիւ 4 (20), Հոկտեմբեր 2005 === 1. «Ցանկ օսմանեան դասական երաժշտութեան բնագաւառին մէջ գործած հայ երաժշտահաններու ստեղծագործութիւններուն (ըստ տպագիր եւ ձեռագիր հայկական աղբիւրներու)»։ 2. «Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու ծանօթագրութիւններ Արամ Խաչատրեանի մասին (Շար. 4)»։ 3. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Հայկ Սարգիսեանի եգիպտական երգերու չորս մշակումներ լարային քառանուագի համար»։ Գ.- ''Պէնթ Էլ-Շալապէյա''։ 4. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ Արտաւազդ Արքեպիսկոպոս, «Կոմիտաս Վարդապետ (Տակաւին թարմ յիշատակներ)»։ 5. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ԵՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «Ուտի Հրանդ Քէնքիւլեան»։ 6. ՀՐԱՊԱՐԱԿԱԽՕՍՈՒԹԻՒՆ «Երաժշտական տիպար քննախօսական մը Սփիւռքի մէջ»։ 7. ՆԱՄԱԿ ԽՄԲԱԳԻՐԻՆ === Զ. Տարի, Թիւ 1 (21), Յունուար 2006 === 1. «Ցանկ արաբական-արեւելեան երաժշտութեան հրատարակութիւններու մէջ տեղ գտած հայ երաժշտահաններու գործերուն»։ 2. «Ցանկ Օտէոն սկաւառակի ընկերութեան հայ երաժիշտներու ձայնագրութիւններուն»։ 3. «Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու ծանօթագրութիւններ Արամ Խաչատրեանի մասին (Շար. 5)»։ 4. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Հայկ Սարգիսեանի եգիպտական երգերու չորս մշակումներ լարային քառանուագի համար»։ Դ.- ''Էլ-Հեննա''։ 5. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ Հայկ Խօրասանճեան, «Կոմիտաս Վարդապետ. անձնական յուշերէս»։ 6. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ` ՀԻՆ ԵՒ ՆՈՐ ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐՈՒ «Սեդա Դանիէլ կը բացայայտէ անյայտ ստեղծագործութիւններու գեղեցկութիւնները»։ === Զ. Տարի, Թիւ 2-3 (22-23), Ապրիլ - Յուլիս 2006 === 1. «Տիգրան Չուհաճեանի ''Արիֆին հիյլէսի'', ''Քէօսէ Քէհեա'' եւ ''Լէպլէպիճի Հօր Հօր աղա'' օփերէթները. պատմական ակնարկ»։ 2. ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄ «Սմբատ Քէսէճեան` Չուհաճեանի մասին»։ 3. «Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու ծանօթագրութիւններ Արամ Խաչատրեանի մասին (Շար. 6)»։ 4. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Տիգրան Չուհաճեան. Polka de salon, ''Le zéphire''»։ 5. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ «Յասմիկ Պապեան եւ Վարդան Մամիկոնեան. նուագահանդէս եւ խտասալիկ»։ === Զ. Տարի, Թիւ 4 (24) - Է. Տարի, Թիւ 1 (25), Հոկտեմբեր 2006 - Յունուար 2007 === 1. «Տիգրան Չուհաճեանի ''Արիֆին հիյլէսի'', ''Քէօսէ Քէհեա'' եւ ''Լէպլէպիճի Հօր Հօր աղա'' օփերէթներուն ձեռագիրները»։ 2. ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄ «Շարա Տալեան` ''Լէպլէպիճի Հօր Հօր աղա''յի մասին»։ 3. «Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու ծանօթագրութիւններ Արամ Խաչատրեանի մասին (Շար. 7)»։ 4. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ «Հայ երաժշտահաններու երկու մեներգներ Գահիրէի Օփերայի բեմէն»։ === Է. Տարի, Թիւ 2 (26), Ապրիլ 2007 === 1. «''Զէմիրէ'' օփերան. պատմական ակնարկ»։ 2. «Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու ծանօթագրութիւններ Արամ Խաչատրեանի մասին (Շար. 8)»։ 3. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Հայկական Ալպոմ»։ ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ Միհրան Ղազէլեան, «Արամ Խաչատրեանի Ջութակի Քոնչերթոն Գահիրէի մէջ պատանի Քարիմ Սամիր Սալէհի կատարմամբ»։ === Է. Տարի, Թիւ 3-4 (27-28), Յուլիս-Հոկտեմբեր 2007 === 1. «Չուհաճեանի ''Գարուն'' ռոմանսը` ճամբաներու խաչաձեւումին մէջ. հայ-թրքական վնասուածքն ու ներթափանցումները, եւ երաժշտութեան տեսողական խորհրդանշաններն ու ժամանակաւոր հոսանքը»։ 2. «Սկաւառակներու եւ խտասալիկներու ծանօթագրութիւններ Արամ Խաչատրեանի մասին (Վերջ 9)»։ 3. ՔՆՆԱԽՕՍԱԿԱՆ Միհրան Ղազէլեան, «Ֆրանսահայ ջութակահարուհի Շուշան Սիրանոսեանի ելոյթը Գահիրէի Օփերայի բեմէն»։ === Ը. Տարի, Թիւ 1 (29), Յունուար 2008 === 1. «Ձգտումը դէպի «աւելի»-ն եւ Տիգրան Չուհաճեանին վերագրուող ստեղծագործութիւնները։ 2. ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄ «Սիրվարդ Գարամանուկի նամակը ''Ինտիանա'' օփերայի ձեռագիրին մասին»։ 3. ՁԱՅՆԱՆԻՇԵՐՈՒ ԲԱԺԻՆ «Բարսեղ Կանաչեան. Դաշնակի ստեղծագործութիւններ»։ 4. ՄԱՄՈՒԼԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵՆԷՆ «Շահ-Մուրատեան` Կոմիտաս Վարդապետի մասին»։ == Արտաքին յղումներ == https://archive.org/details/Dzidzernag20012001 https://archive.org/details/Dzidzernag20022002 https://archive.org/details/Dzidzernag20032003 https://archive.org/details/Dzidzernag20042004 https://archive.org/details/Dzidzernag20052005 https://archive.org/details/Dzidzernag20062006 https://archive.org/details/Dzidzernag20072007 https://archive.org/details/Dzidzernag20082008 [[Ստորոգութիւն:Հայ մամուլ]] eth6og7zh7js7jph6zmopuvbonaw0m6 Մասիս (օրաթերթ) 0 17140 252173 243001 2026-06-05T05:03:32Z Azniv Stepanian 8 252173 wikitext text/x-wiki '''«Մասիս»''', օրաթերթ։ Հիմնուած է 1852-ին, [[Կարապետ Իւթիւճեան]]ի կողմէ: (շաբաթաթերթ՝ 1852-1862); (շաբաթ 3-6 անգամ՝ 1862-1878); (ամէնօրեայ՝ 1879-1884); (ամսաթերթ, երբեմն շաբաթաթերթ՝ 1884էն ետք): == Հիմնադրութիւն == Անոր առաջին թիւը լոյս կը տեսնէ 2 Փետրուար 1852-ին եւ կը դառնայ [[Պոլիս]] հրատարակուող առաջին արեւմտահայ թերթը: Իրմէ առաջ այնտեղ կար «Լրոյ գիր...» կոչուածը, որ Սուլթանի արքունի թրքերէն պաշտօնաթերթին հայերէն թարգմանութիւնն էր եւ կը հրատարակուէր կայսրութեան նախաձեռնութեամբ ու ծախսերով<ref>{{Cite web |url=https://vmc.sci.am/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=102&query_desc= |title=Վիեննայի մենաստանի մամուլի շտեմարան- ՄԱՍԻՍ |accessdate=2023-01-13}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://arar.sci.am/dlibra/publication/312757?language=hyw#structure |title=Համահայկական թվանշային գրադարան}}</ref>: [[Կարապետ Իւթիւճեան]] իր շուրջ ունէր մտաւորական կոկիկ կորիզ մը, ուր կը գտնուէին [[Գրիգոր Օտեան]]ը, Նահապետ Ռուսինեանը, բժ. Սերվիչենը եւ ուրիշներ, որոնք բոլորն ալ տարուած էին աշխարհաբար լեզուն կոկելու, կանոնաւորելու եւ համազգային լեզուի մը վերածելու մարմաջով, հակառակ իրենց շատ խոր կապուածութեան՝ գրաբարին: [[Կարապետ Իւթիւճեան]] ամբողջ 32 տարի մեծ կորովով ու նուիրումով պայքարեցաւ իր այս իտէալին համար եւ մեր բարբառը շատ բան կը պարտի իրեն եւ իր հիմնած աւանդոյթին: Իրմէ ետք թերթը 1886-ին ստանձնեցին օրուան լաւագոյն ուժերը, որոնցմէ էԱրփիար Արփիարեանը, որ արդէն մաս կը կազմէր անոր անձնակազմին եւ զայն վերածեցին ազգային տոկուն բեմի մը, որ իր յատուկ տեղը եւ վարկը ունէր արեւմտահայ իրականութեան մէջ: Անոր կ’աշխատակցէին օրուան անուանի մտաւորականներէն [[Յակոբ Պարոնեան]]ը, Լեւոն Բաշալեանը, [[Երուանդ Օտեան]]ը, [[Արշակ Չօպանեան]]ը, Արտաշէս Տէր Յարութիւնեանը, Եղիա Տեմիրճիպաշեանը, [[Գրիգոր Զօհրապ]]ը, Սիպիլը, [[Հրանդ Ասատուր]]ը եւ ուրիշներ: Այստեղ է, օրինակ, որ 1888-ին իբրեւ թերթօն հրատարակուեցաւ 27-ամեայ [[Գրիգոր Զօհրապ]]ի առաջին վէպը՝ «Անհետացած սերունդ մը», իսկ տարի մը ետք՝ «Ուղեւորութիւն մը յիշատակներէս ներս»-ը: == Գրիգոր Զօհրապ «Մասիս» օրաթերթի տէրն ու տնօրէնը == [[1892 թուական|1892]]-ին զայն ձեռք կ’անցընէ [[Գրիգոր Զօհրապ]], որ կը դառնայ անոր տէրն ու տնօրէնը, իրեն հետ ունենալով [[Հրանդ Ասատուր]]ը եւ [[Տիգրան Կամսարական]]ը: Թերթը լոյս կը տեսնէ նոյն տարուան Յունուարին՝ իբրեւ երեքշաբաթեայ եւ կը գործէ ամենայն կանոնաւորութեամբ, յաջորդաբար լոյս ընծայելով 17 թիւ եւ գտնելով մեծ ընդունելութիւն: Այս յաջողութենէն քաջալերուած ու խանդավառ՝ Զօհրապ [[1893 թուական|1893]]-ին «Մասիս»-ը կը վերածէ շաբաթաթերթի՝ հակառակ [[Հրանդ Ասատուր]]ի բազմաթիւ զգուշացումներուն, քանի այս վերջինը շատ աւելի տեղեակ էր թերթի խոհանոցային հաշիւներուն ու մանրուքներուն եւ կը գիտակցէր, որ կարելի չէր ապրեցնել զայն իբրեւ շաբաթաթերթ: Եւ իրօք ալ, հազիւ եօթը ամսուան կեանք մը կ’ունենայ շաբաթաթերթը, սպառելով խմբագրական անձնակազմին բոլոր ուժերը, յատկապէս Զօհրապի, որ ա՛լ ժամանակ չէր գտներ զբաղելու անով: Սակայն Զօհրապի արիւնին մէջ էր հրապարակագրութիւնը: Ան հետամուտ կ'ըլլայ վերստին տիրանալու «Մասիս»-ին եւ կը յաջողի, իր հետ ունենալով Սիպիլը եւ Հրանդ Ասատուրը: Եւ ան լոյս կը տեսնէ իբրեւ օրաթերթ: Գրիգոր Զօհրապ, որ արդէն ծանրաբեռնուած էր իր ասպարէզով եւ ազգային երեսփոխանի տաղտուկներով, հիմա կը մտնէ նոր հեւքի մը մէջ՝ ամէնօրեայ խմբագրականներով ու ազգային հարցերու նուիրուած յօդուածներով, որոնք կը հիւծէին զինք: Այսպէս կը տոկայ հազիւ տարի մը ու կը քաշուի անկէ: «Մասիս»-ը անկէ ետք կը շարունակէ լոյս տեսնել մինչեւ<nowiki/>[[1908 թուական|1908]]-ի սահմանադրութիւնը, երբ նոր դէմքեր, նոր հոսանքներ ու նոր արժէքներ հրապարակ կու գան, վերջ դնելով անոր 56-ամեայ գոյութեան, ուր ան փոքր ընդմիջումներով արեւմտահայութեան եւ արեւմտահայերէնին բաբախող սիրտը եղաւ, իր մէջ ներառելով օրուան լաւագոյն մտաւորականները եւ իրը դարձնելով ազգը յուզող բոլոր հարցերն ու մտահոգութիւնները: Անոր վերջին տնօրէնը կ'ըլլայ [[Ենովք Արմէն]]ը: == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Աղբիւրներ == *[http://ragmamoul.net/hy/news/business-community/2018/10/27/%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%A5%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%A7%D5%BB-%D5%A1%D5%B5%D5%BD%D6%85%D6%80-%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF-%D5%AB%D6%82%D5%A9%D5%AB%D6%82%D5%B6%D5%B3/ ragmamoul.net: Պատմութեան Մէջ Այսօր. ԿԱՐԱՊԵՏ ԻՒԹԻՒՆՃԵԱՆ] *[http://tert.nla.am/archive/HGG%20TERT/masis%20k.%20polis/1852/1852(47).pdf Մասիս լրագիր] *[http://tert.nla.am/archive/HGG%20TERT/masis%20k.%20polis/1852/1852(49).pdf Մասիս լրագիր] *[http://tert.nla.am/archive/HGG%20TERT/masis%20k.%20polis/1888/3921.pdf Մասիս շաբաթերթ 27-րդ տարի, Թիւ 3921, 10 Դեկտեմբեր 1888] {{ՀՍՀ|հատոր=7|էջ=268}} [[Ստորոգութիւն:Պոլսոյ մէջ հրատարակուող Ազգային,գրական, քաղաքական հանդէս]] [[Ստորոգութիւն:Թուրքիայի մէջ հրատարակուող հայկական օրաթերթեր]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]] {{ՀՍՀ|հատոր=7|էջ=268}} 6pzvoddwoei48mnujwjjqlqmblphogg Սահարա 0 18039 252139 218791 2026-06-04T12:59:14Z ShahenWasHere 140 ShahenWasHere տեղափոխեց էջը «[[Սահարա Անապատ]]»-էն «[[Սահարա]]» 218791 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Libya 4985 Tadrart Acacus Luca Galuzzi 2007.jpg|մինի|250px|աջից|Սահարա]] '''Սահարան'''<ref name="ՏՈՒՏ">{{ՏՈՒՏ|section=II.A.3|page=53}}</ref> ([[արաբերէն]]՝ الصحراء الكبرى, ''ալ-սահրա ալ-քուպրա'', «Մեծն անապատը», ({{Audio|ar-Sahara.ogg|صحراء}}) տարածութեամբ՝ աշխարհի երկրորդ ամէնէն մեծ [[Անապատներ|անապատն]] է, [[Անթարքթիքա|Անթարքթիքայէն]] ետք։ Անիկա կը գտնուի հիւսիսային [[Ափրիկէ]]ի մէջ, [[Կարմիր Ծով|Կարմիր ծովէն]] մինչեւ [[Ատլանտեան ովկիանոս|Ատլանտեան]] [[ովկիանոս]] եւ Աթլասի լեռներուն հարաւային լանջերէն ու [[Միջերկրական Ծով|Միջերկրական ծով]]<nowiki/>էն մինչեւ [[Սուտան]]։ Արեւմուտքէն արեւելք Սահարան կը տարածուի շուրջ 5,500 Քմ., իսկ հիւսիսէն հարաւ՝ 2,000 Քմ.։ Սահարային տարածութիւնը 8,5 միլիոն Քմ.² է։ Սահարան գրեթէ [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու]]<nowiki/>ն կամ [[Չինաստան]]<nowiki/>ին չափ է եւ [[Աւստրալիա]]յէն աւելի ընդարձակ է։ Սահարան ամբողջութեամբ ներառուած է ափրիկեան տարածքին մէջ։ Սահարան աշխարհի ամէնէն մեծ անապատն է ոչ բեւեռային գօտիին մէջ։ Արեւմուտքէն անիկա Ատլանտեան ովկիանոսէն կը տարածուի Հիւսիսային Ափրիկէէն դէպի արեւելք՝ Կարմիր ծով, ընդգրկելով մօտաւորապէս 9,100,000 Քմ.²։ Անոր մէջ կարելի է 70 անգամ տեղաւորել [[Անգլիա|Անգլիան]] կամ ամբողջ [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ը՝ առանց [[Թեքսաս]] նահանգին։ Սահարայի մակերեսին 25 տոկոսէն աւելին պատուած է աւազէ սաւաններով ու աւազաբլուրներով։ Լայնատարած են լեռնային աւազաթումբերը, որոնք կրնան հասնիլ մինչեւ 333 Մ. բարձրութեան։ Հակառակ ընդունուած պատկերացումներուն՝ աւազաբլուրները կը կազմեն անապատին շուրջ քառորդ մասը միայն։ Անիկա մեծ մասամբ կազմուած է քարքարոտ բարձրաւանդակներէ, չոր դաշտավայրերէ եւ Աղահանք պարունակող հարթ տարածութիւններէ։ Առաջին նայուածքով կը թուի, թէ մեծ թիւով մարդոց կամ անասուններու ապրելու համար պայմանները բաւարար չեն՝ յատկապէս ջերմաստիճանին տատանումները նկատի առնելու պարագային (գիշերային ջերմաստիճանը ըստ Ֆերընհայթի՝ 21°(-6°C), ցերեկները կարգ մը տեղեր կը հասնի ըստ Ֆերընհայթի՝ 136°(58°C)։ Այնուամենայնիւ, մօտաւորապէս երկուքուկէս միլիոն հոգի (ինչպէս նաեւ մեծ թիւով շնագայլեր, ճագարամուկեր, եղջիւրաւոր իժեր եւ այծքաղներ) այս անապատը հաճոյքով կը համարեն իրենց տունը։ Սահարային տարածութիւնը օր ըստ օրէ կ'ընդարձակի: Վերջին հարիւրամեակին ընթացքին անոր չափերը աւելցած են 10 տոկոսով: Անապատին ընդարձակումը հետազօտած են արբանեակային տուեալներու օգնութեամբ, որոնք հաւաքագրուած են ամբողջ Ափրիկէէն, 1920-2013 թուականներուն ընթացքին: Գիտական խումբը կը նշէ, թէ եթէ կլիմայի փոփոխութիւնները շարունակուին, ապա Սահարային դանդաղ ընդարձակումը կը շարունակուի:<ref>[https://www.panorama.am/am/news/2018/03/31/%D5%8D%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D6%80%D5%A1-%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%BA%D5%A1%D5%BF/1927159 Տարածքին ընդարձակումը]</ref> == Սահարային կլիմայական պայմանները == [[Պատկեր:Sunset in Sahara.jpg|մինի|աջից|Արեւամար]] Սահարան աչքի կը զարնէ արեւադարձային օդի ծայրահեղ չորութեամբ։ Սահարան աշխարհի ամէնէն տաք վայրերէն մէկն է։ Յուլիսին հոն տիրապետող կը դառնայ +30° իզոթերմը։ Այդ նոյն ժամանակաշրջանին արեւմուտքի անապատին զգալի մասը կը գտնուի 35° իզորթերմի տակ։ Սահարան կ'առանձնանայ նաեւ անձրեւազուրկ եղանակով։ Տեղումները բացառիկ քիչ են, կեդրոնական մասին մէջ՝ շուրջ 3 միլիոն Քմ. տարածութեան վրայ տարեկան կը տեղան 25 մ.մ. ոչ աւելի անձրեւներ։ Սահարայի հիւսիսը տեղումները կը թափին գերազանցապէս ձմրան, իսկ հարաւի կողմերը՝ ամրան։ Ձմրան ցերեկը ջերմաստիճանը կը հասնի 20-25°-ի, սակայն գիշերը, ուժեղ ճառագայթման հետեւանքով, օդին ջերմաստիճանը կ'իջնէ մինչեւ 0°։ Ամրան Սահարայի մէջ կը ստեղծուին մթնոլորտային ճնշումներ, որոնք մրրկային ուժեղ քամիներու յառաջացման պատճառ կը դառնան։ Տեղումներու սակաւութեան հետեւանքով, Սահարային մէջ կը տեսնուի աշխարհի ամէնէն մեծ գոլորշիացումը։ == Սահարայի հողերը եւ բուսականութիւնը == [[Պատկեր:Hoggar Desert (Algerie).jpg|մինի|ձախից]] Սահարան ծածկուած է ցածրորակ հողերով։ Անիկա ունի աւազային եւ խճաքարային տարածքներ։ Հակառակ հողերու անբերրիութեան, հոս կան բուսականութեան շուրջ 500 տեսակներ: Կան նաեւ բուսազուրկ տարածքներ եւ քարքարոտ տեղեր։ Որոշ բուսատեսակներ կը յարմարին կլիմայական պայմաններուն։ [[Պատկեր:Libya 5391 Ubari Lakes Luca Galuzzi 2007.jpg|մինի|աջից|Լիպիոյ կողմերը ովասիս մը, շուրջը՝ բուսականութեամբ]] Բուսականութիւնը համեմատաբար հարուստ է փոքր ովասիսներու շրջակայքը։ Հոս կ'աճին գլխաւորաբար չոր դիմացկուն ծառեր եւ թփուտներ։ Ովասիսներուն մէջ առաւելապէս արմաւենիներ տարածուած են։ == Կենդանական աշխարհը == [[Պատկեր:Bilma-Salzkarawane1.jpg|մինի|աջից]] Կենդանական աշխարհը կը հաշուէ շուրջ 4000 տեսակ։ Սահարական տեսակները 10-12% են։ Անասուններէն բնորոշ են վիթը (այծեամ), մուֆլոնը եւ կճղակաւորներու խումբին պատկանող անասուններ։ Շատ են կրծողները։ Կայ [[այծքաղ]], [[վայրի ոչխար]], [[Աղուէսներ|աղուէս]], [[վագրակատու]], [[շնագայլ]], [[բորենի]], [[աւազամուկ]], [[ճագարամուկ]], [[նապաստակ]] եւ այլն։ Ամէն տեղ տարածուած են [[սողուններ]]ը։ Ահագգարի մնացորդային ջրաւազաններուն մէջ կան ոչ մեծ [[Կոկորդիլոս|կոկորդիլոսներ]]։ Սահարային անասուններուն մեծ մասը գիշերային կեանք կ'ապրի։ == Պատկերասրահ == <gallery mode=packed> Mathendous giraffes.jpg|Սահարայի ժայռապատկերներ Vue de Taghit.jpg|Թաղիթ գիւղէն տեսարան մը Marabutto-Taghirt.JPG|Թաղիթի մուտքին ([[Ալճերիա]]) Libya 5101 Fozzigiaren Arch Tadrart Acacus Luca Galuzzi 2007.jpg|Լիպիոյ հարաւ արեւմուտքը գտնուող բնական ժայռ մը Tadrart Rouge.jpg|Ալճերիոյ հարաւը Libya 4983 Tadrart Acacus Luca Galuzzi 2007.jpg|[[Լիպիա|Լիպիոյ]] հարաւ արեւմուտքը Rocher dans massif de Timidjileline 01.JPG|Ժայռեր՝ [[Մալի]]ի կողմերը Essendilène.jpg|Ալճերիա </gallery> == Ծանօթագրութիւններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին յղումներ == * [http://www.saudiaramcoworld.com/issue/200701/seas.beneath.the.sands.htm About Sahara subsurface hydrology and planned usage of the aquifers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140805112417/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/200701/seas.beneath.the.sands.htm |date=2014-08-05 }} * [https://www.youtube.com/watch?v=Sf51SQjXxeA Tassili and Ahaggar National Parks] * [https://www.youtube.com/watch?v=mLR0-K2Wpb0 Սահարայի անապատը] * [https://www.youtube.com/watch?v=c0Vt1r5pAIg Սահարա] * [https://www.youtube.com/watch?v=qXM6_gb-WUI Ալճերիա] [[Ստորոգութիւն:Ալճերիոյ անապատներ]] [[Ստորոգութիւն:Եգիպտոսի անապատներ]] [[Ստորոգութիւն:Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետութեան անապատներ]] [[Ստորոգութիւն:Լիպիոյ անապատներ]] [[Ստորոգութիւն:Մորիթանիոյ անապատներ]] [[Ստորոգութիւն:Մալիի անապատներ]] [[Ստորոգութիւն:Մարոքի անապատներ]] [[Ստորոգութիւն:Նիճերիոյ անապատներ]] [[Ստորոգութիւն:Սուտանի անապատներ]] [[Ստորոգութիւն:Թունիսի անապատներ]] [[Ստորոգութիւն:Սահարա]] g68yvl43p61qewup681waf7w9hpm3l2 Նեղոս 0 18134 252135 247042 2026-06-04T12:58:36Z ShahenWasHere 140 ShahenWasHere տեղափոխեց էջը «[[Նեղոս գետ]]»-էն «[[Նեղոս]]» 247042 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Գետ|Պատկեր=River-Nile-near-Aswan.jpg}} '''Նեղոս'''<ref>[https://web.archive.org/web/20070110025022/http://www.egyptattraction.com/nile-river-egypt.html Նեղոսը]</ref> ({{lang-ar|النيل}}, ''ալ-Նիլ'', <small>Հին եգիպտերէն</small>՝ ''Իթերու''), գետ [[Ափրիկէ]]<nowiki/>ի մէջ։ Երկայնքը 6,853 Քմ. է։ Գլխաւորաբար կ'անցնի երկու երկիրներէ՝ [[Սուդան|Սուտան]] եւ [[Եգիպտոս]]։ Նեղոս գետը յայտնաբերուած է առնուազն 30 մլն. տարի առաջ: Նեղոս կը համարուի մարդկութեան քաղաքակրթութեան հիմնական «օրրաններէն» մէկը<ref>{{Cite web |url=https://iravunk.com/news/98242 |title=Նեղոսի յայտնաբերումը |accessdate=2020-06-12 |archive-date=2020-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612170721/https://iravunk.com/news/98242 |dead-url=yes }}</ref>: == Անունը == [[Պատկեր:Iteru.png|մինի|ձախից|Նեղոս գետի անունը հին եգիպտերէն։]] Հին եգիպտերէնով Նեղոսի անունն էր՝ ''Հ'փի'' կամ ''Իթերու'', որ կը նշանակէ ''գետ''<ref>{{cite book|author = Faulkner, Raymond O.|title= Concise Dictionary of Middle Egyptian|year=1962|publisher=Griffith Institute|page=33}}</ref>: <small>[[Ղպտիերեն|Ղպտիերէն]]</small> «Փիարօ» անունը նոյն ծագումը ունի։ «Նեղոս» բառը ծագած է գետին յունարէն ''Νείλος'' ''Նեյլոս'' անունէն։ == Նեղոսին հոսքը == Նեղոս սկիզբ կ'առնէ [[Կենտրոնական Աֆրիկա|Կեդրոնական Ափրիկէէն]] եւ կը հոսի հիւսիս՝ դէպի Միջերկրական ծով։ Նախքան ծով թափիլը Նեղոս լայն գետահովիտ մը կը յառաջացնէ։ Ափրիկէի այդ մասի կլիման, ուրկէ Նեղոս կը հոսի, չոր եւ տաք է։ Անձրեւները շատ հազուադէպ են։ Հողերուն մեծ մասը քարքարոտ [[անապատ]]ներ են։ Նեղոս ընդհանրապէս վարար հոսք մը կ'ունենայ Յուլիս ամսուան ընթացքին։ Այդ շրջանին ջուրերը կը հեղեղեն ափամերձ մեծ տարածքներ։ Նեղոսի ջուրերը իրենց հետ կը բերեն հսկայական քանակութեամբ տիղմ, ինչ որ հողը շատ բերրի կը դարձնէ։ Եգիպտոսի մեծ գետն է, որմէ կախեալ է ամբողջ երկրին տնտեսութիւնը։ [[Պատկեր:Cairo view 1.jpg|մինի|աջից|Նեղոսը եւ Գահիրէն|292x292փքս]] [[Պատկեր:Africa Lake Victoria 10 006.jpg|մինի|ձախից|Վիքթորիա Լիճը]] Նեղոս սկիզբ կ'առնէ Ափրիկէի կեդրոնը գտնուող [[Վիքթորիա լիճ|Վիքթորիա լիճէ]]ն եւ կը թափի [[Միջերկրական ծով]]։ Նեղոսի բերրի հովիտը (վերին Եգիպտոսի հովիտին լայնքը 19 Քմ.-էն աւելի չէ) երկու կողմէն ալ սահմանակից է անապատին։ Ամէն տարի գարնան գետը դուրս կու գայ իր ափերէն՝ տեղատուութենէն ետք տիղմի հաստ շերտ մը ձգելով, որմէ ետք մերձակայ դաշտավայրերը առատ բերք կու տան։ Գետը նաեւ շահաւէտ փոխադրամիջոց է՝ երկրին մէկ ծայրէն միւսը ապրանքներ տեղափոխելու համար։ Ներկայիս Գահիրէի մօտերը 19 Քմ. դէպի հիւսիս Նեղոս կը բաժնուի երկու վտակներու՝ արեւմտեան եւ արեւելեան, որոնց միջեւ ինկած ճահճուտը յայտնի է Տելթա անունով։ Նեղոս նկարագրուած է Յովսէփին ժամանակակից Փարաւոնի երազին մէջ։ Մովսէսի ծնած շրջանին Փարաւոն կը հրամայէ Նեղոսը նետել հրեաներէն ծնած բոլոր արու զաւակներուն։ Մովսէս զամբիւղի մէջ կը ձգեն գետափնեայ ծանծաղուտի մը մէջ։ Նեղոսին հետ կապուած են նաեւ «տասը պատուհասներէն» մէկ քանին, որոնք Աստուած ուղարկած էր որպէս պատիժ Փարաւոնին՝ իսրայէլացիները ազատ չարձակելուն համար։ Նեղոսի մասին յաճախ յիշատակած են մարգարէները։ == Նեղոսն ու Պապիրոսը == Նեղոսի երկայնքով ապրող մարդիկ շատ վաղուց թուփերէն կը պատրաստէին մակոյկներ, իսկ հետագային՝ նաեւ համեմատաբար մեծ նաւակներ։ Գետով կը տեղափոխէին հացահատիկ, սննդամթերք, անասուններ, շինարարական նիւթեր։ Նեղոսի ափերուն կ'աճէր զարմանալի բոյս մը՝ [[պապիրոս]]ը։ Անոնցմէ կարելի էր նաւակներ պատրաստել։ Պապիրոսի յատուկ մշակուած ցօղուններէն կը ստանային հիանալի թերթանման նիւթ մը, որու վրա կրնային գրել։ Անիկա եւս պապիրոս կը կոչուէր։ == Աշխարհագրական դիրք == [[Պատկեր:Nile watershed topo.png|մինի|ձախից|Նեղոսի աւազանը]] Նեղոս գետի ակունքներուն աշխարհագրական դիրքին գտնուելու վայրը անյայտ էր հին ժամանակներէն մինչեւ Ժթ. դար, երբ վերջապէս կը պարզուի, որ անիկա Վիքթորիա լիճն է։ Նեղոսի հովիտը երբեմն կ'որոշեն այդ լիճէն սկսեալ, հակառակ անոր որ անոր մէջ կը թափին բաւականին մեծ գետեր։ Նեղոսի ակունքը կը համարուի Ռուկարար գետը, որ Գահեր գետի վտակներէն է։ Իր հերթին Գահեր գետը կը թափի Վիքթորիա լիճ։ Դուրս գալով Վիքթորիա լիճի հիւսիսային ծայրամասէն՝ գետը, որ այս վայրերուն մէջ կը կոչուի Վիքթորիա-Նեղոս, կ'անցնի քարէ պատնէշներու մէջէն՝ բազմաթիւ խոտորումներ ու ջրվէժներ յառաջացնելով։ Այս ընթացքին անոր մակերեսը [[Վիքթորիա լիճ|Վիքթորիա լիճէն]] 670 մեթր ցած կ'ըլլայ։ Յետոյ, անցնելով Գոգօ լիճը, գետը համեմատաբար կարճ տարածութեան վրայ կ'ունենայ 400 մեթր իջեցումներ եւ կը թափի Մապուտօ-Սեսենեկօ լիճ։ Անկէ դուրս գալով՝ Նեղոս կ'ընդունի Ասվա գետը, որմէ ետք ալ անոր ջուրերը կ'անցնին [[Սուդան|Սուտան]]ի հարթավայրով։ Ճուպա քաղաքէն վար, գետը շուրջ 900 Քմ. տարածքով կ'անցնի «Սետտ» ճահճային շրջանը։ Հոս կը կոչուի «Պահր ալ-ժապալ» (լեռնային ծովը)։ Հոս գետին հոսքը կը խաթարուի եղէգներու եւ ջրիմուռներու զանգուածներու պատճառով, եւ անիկա դժուարութեամբ կ'անցնի այս շրջանը՝ կորսցնելով իր ջուրերուն 2/3-րդը գոլորշիացման եւ բուսական ծածկոյթի ոռոգման վրայ։ Միանալով Ալ-Գազալ վտակին՝ գետը կը ստանայ Սպիտակ Նեղոս անուանումը եւ դուրս կու գայ ճահճային շրջանէն։ Անոր կը միանայ նաեւ Սոպաթ գետը, որ գրեթէ կրկնակի կ'աւելցնէ անոր ջուրերը։ Յետոյ Նեղոս հանգիստ կը հոսի լայն կիսաանապատային հովիտով մինչեւ [[Խարթում]] քաղաքը։ Սետտ ճահճային շրջանէն մինչեւ Խարթում քաղաքին մօտակայքը գետը կը ցածնայ եւ կը հասնի 80 մեթրի։ Խարթում քաղաքին քով Սպիտակ Նեղոսին մէջ կը թափի Կապոյտ Նեղոսը, որ սկիզբ կ'առնէ Տանա լիճէն<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/Whats-the-Blue-Nile-and-the-White-Nile/articleshow/4027990.cms Սպիտակ եւ Կապոյտ Նեղոսներ]</ref>։ Հոսկէ մինչեւ Միջերկրական ծով գետը կը կոչուի Նեղոս։ Անիկա Խարթումի եւ Ասուանի միջեւ կը կազմէ 290 մ.։ Նուպիական անապատին մօտերը Նեղոս գետը կ'ընդունի իր վերջին մեծ վտակը՝ Աթպարա գետը։ == Գետին հովիտը == Նեղոսի [[Ասուան]]էն մինչեւ [[Գահիրէ]] (900 Քմ.) թեքութիւնը շատ քիչ է, եւ գետը կը հոսի շատ լայն հովիտով (20-25 Քմ.)։ Գահիրէէն 20 Քմ. անդին կը սկսի Նեղոսի հովիտը (տարածութիւնը 22-24 000 Քմ.²՝ բազմաթիւ գետակներով եւ լճակներով։ Անիկա տարածուած է Միջերկրական ծովու ափին՝ [[Ալեքսանդրիա]]յէն մինչեւ [[Պոր-Սաիտ]] 260 Քմ. ընդհանուր երկարութեամբ)։ Նեղոսի հունը հոս կը բաժնուի 9 մեծ եւ բազմաթիւ փոքր գետերու։ Երկու հիմնական գետերը ՝ Դամյատը (արեւելեան) եւ Ռաշիտը/ արեւմտյան/ ունին շուրջ 200 Քմ. երկարութիւն իւրաքանչիւրը։ Իպրահիմ ջրանցքին եւ Եուսուֆ գետակին միջոցով Նեղոսին ջուրերուն մէկ մասը կը լեցուի Պիրկետ-Կարուն լիճը, որ իր հերթին կ'ոռոգէ Ֆայյում Ովասիսը։ Իսմաիլի ջրանցքով Նեղոսի քաղցրահամ ջուրերով կ'ոռոգուին [[Սուեսի ջրանցք]]ին շրջանը, իսկ Մահմուտիա ջրանցքով՝ [[Ալեքսանդրիա]] քաղաքը եւ անոր շրջակայքը։ Նեղոսի երկայնքը շուրջ 6700 Քմ. է (գիրքերու մէջ յաճախ կը գրուի 6671 Քմ. )։ Վիքթորիա լիճէն մինչեւ միջերկրական ծով 5600 Քմ. է։ Նեղոսի հովիտը աշխարհի ամենամեծ գետային հովիտներէն է։ Անիկա կազմաւորուած է մեծ ծովային խորշի մը մէջ՝ անընդհատ լեցուելով գետային ջուրերով եւ ունի ծաղիկի տեսք։ == Տեղումներու յաճախականութիւն == Գետին հովիտին հասարակած մասին մէջ տեղումներու երկու ձեւ կը նշմարուի՝ գարնանային (Մարտ-Մայիս) եւ աշնանային (Սեպտեմբեր-Նոյեմբեր), որմով ալ պայմանաւորուած է այս շրջաններու գետերու մեծ ջրառատութիւնը գարնանային եւ ձմեռնային եղանակներուն։ Սուտանի եւ Կապոյտ Նեղոսի աւազանին մէջ Յուլիսէն Սեպտեմբեր ամիսներուն կ'անձրեւէ։ Սուտանի մէջ Նեղոս վարար հոսք կ'ունենայ ամրան եւ ջուրին գոլորշիացման պատճառով շատ ջուր ալ կը սպառէ։ Նեղոսին սնուցման գործին մէջ գլխաւոր դեր կը կատարէ Կապոյտ Նեղոսը, որ ամրան Նեղոսի ջուրերուն 60-70 %-ը կը մատակարարէ։ Այս բոլորին հետ համընթաց՝ Կեդրոնական եւ Հիւսիսային Սուտանի մէջ եւ Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետութեան մէջ Նեղոսի ջուրերուն բարձրացումը կը կատարուի ամառնային և աշնանային եղանակներուն։ Այսպէս ստորին Եգիպտոսի մէջ ջուրերու բարձրացում տեղի կ'ունենայ Յուլիսէն Հոկտեմբեր ամիսներուն։ [[Ասուանի ջրամբար|Ասուանի ջրամբարին]] միջին ծախսը 2600 մ.³ վայրկեան է, ամենաշատը՝ մինչև 15000 մ³, ամենաքիչը՝ մօտաւորապէս 500 մ.³ վայրկեան։ == Նեղոսին ջրամբարները == Մինչեւ ջրամբարներու կառուցումը Նեղոս գետը ուժեղ հեղեղումներ կ' ունենար։ Ասուանի ջրամբարէն տարեկան դուրս եկած ջուրը կը կազմէր 62 միլիոն մ³ , որոնց մեծ մասը տիղմի տեսքով «կը նստի» դաշտերու, ցանքերուն եւ ջրամբարներուն մէջ։ Նեղոս յատկապէս կարեւոր է Եգիպտոսի համար, որովհետեւ Նեղոսի տելթային 10-15 քիլոմեթրնոց հատուածին մէջ կ'ապրի երկրին բնակչության 97 %-ը։ Ասուանի մեծ ջրամբարի կառուցումը թոյլ տուած է կարգաւորել Նեղոսի հոսքը, ուժեղ հեղեղումներու վնասը վերացնել նաեւ թոյլ կու տայ ընդլայնել ոռոգուող տարածքները։ Սուտանի մէջ Նեղոսի ջուրերը աւելի մեծ կարեւորութիւն ունին Ճեզիրայի շրջանին համար, քանի որ այս շրջանը կը զբաղի բամպակի արտադրութեամբ։ Բացի Ասուանի մեծ ջրամբարէն, Նեղոսի վրա գոյություն ունին նաեւ այլ մեծ եւ փոքր ջրամբարներ/ Ասուան-5/5 Քմ.³, Նասերի ջրամբարը, Ժապալլ Աուլիան՝ Սպիտակ Նեղոսի վրայ (2.5 Քմ.³ եւ այլն)։ == Պատկերասրահ == <gallery mode="packed" heights="180"> Պատկեր:View from Cairo Tower 31march2007.jpg|Գահիրէն եւ Նեղոս գետը Պատկեր:ET Bahir Dar asv2018-02 img17 Tis Issat.jpg|Գետը՝ Եթովպիոյ մէջ Պատկեր:Dhows on the Nile.jpg|Ասուանի մէջ Պատկեր:Village on the Nile, 1891.jpg|Նեղոսի ափին գիւղ մը՝ 1891-ին Պատկեր:Nile riverboat, 1900.jpg|Գետին վրայ նաւ մը՝ 1900-ին Պատկեր:Nile03(js).jpg|Առագաստանաւեր՝ Նեղոսի վրայ Պատկեր:Luxor West Bank R01.jpg|Նեղոսը Luxor-ի մէջ Պատկեր:Cairo Nile River.jpg|Նեղոսը եւ Եգիպտոսի առօրեան Պատկեր:Evening, Nile River, Uganda.jpg|Նեղոս գետը՝ երեկոյեան </gallery> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Գետեր]] [[Ստորոգութիւն:Գետեր այբբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Աշխարհագրութիւն]] 2x9nzrt026uxxtlnlver6r8wpm8yp1i Անապատ 0 18446 252137 215149 2026-06-04T12:58:59Z ShahenWasHere 140 ShahenWasHere տեղափոխեց էջը «[[Անապատներ]]»-էն «[[Անապատ]]» 215149 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Trockenklimate.png|thumb|420px|{{legend|#ffcc00|Անապատներ}} {{legend|#c69e00|[[Կիսաանապատներ]]}} {{legend|#65ffff|[[Թունտրա]]}} {{legend|#white|[[Սառցադաշտեր]] |border=1pt solid #000000}}]] '''Անապատ''', ծայրահեղ չոր, ջերմաստիճանի կտրուկ փոփոխութեամբ շրջան մըն է, ուր [[Գոլորշացում|գոլորշիացումը]] ջուրի բաց մակերեսէն 7-էն 30 անգամ կը գերազանցէ մթնոլորտային տեղումներու քանակը։ Երկրագունդին անապատներուն ընդհանուր տարածութիւնը 15-20 մլն. Քմ² է։ Անապատները, բացառութեամբ սառցային անապատներու, յառաջացած են խոնաւութեան պակասի պատճառով։ Կը բնութագրուին աննշան տեղումներով, տաք ամառներով, գոլորշիացման արտակարգ չափերով, [[հող]]ի եւ [[օդ]]ի ջերմաստիճանի օրական ու տարեկան մեծ տատանումներով, մակերեսային ջուրերու մշտական հոսքի (բացառութեամբ «տարանցիկ» գետերու) բացակայութեամբ, հողի վերին շերտին մէջ [[աղ]]երու կուտակումով, բուսածածկոյթի նօսրութեամբ կամ բացակայութեամբ։ Կլիման չոր է։ Ամրան խոնաւութիւնը կ'իջնէ մինչեւ 14%, ամիսներ շարունակ երկինքը պարզ է։ Պայծառ օրերու թիւը բարեխառն գօտիի անապատներուն մէջ կը հասնի 197 (Կուշկա), արեւադարձայիններուն մէջ՝ 295 օրուան, առաւելագոյն ջերմաստիճանը համեմատաբար կը հասնի 49,5&nbsp;°C եւ 58&nbsp;°C։ Արեւուն տակ աւազին մակերեւոյթը կը տաքնայ մինչեւ 90&nbsp;°C։ Ջերմաստիճանին տարեկան տատանումը 90&nbsp;°C է, օրականը՝ 30&nbsp;°C։ Տեղումներու տարեկան միջին քանակը [[Միջին Ասիա|Միջին Ասիոյ]] անապատներուն մէջ 60-175 մմ է, Կեդրոնական Ասիոյ մէջ՝ 9 մմ ([[Տակլա Մական|Տակլա-Մական]]), արեւադարձային անապատներուն մէջ՝ 100 մմ-էն պակաս։ Հիւսիսային եւ Հարաւ- Արեւմտեան Ափրիկէի, ինչպէս նաեւ Հարաւային Ամերիկայի արեւմուտքի անապատներուն մէջ տարիներ շարունակ անձրեւներ չեն տեղար, սակայն հազուադէպ պարագաներուն՝ տեղատարափներ կը պատահին։ Մակերեսային ջուրերը (բացառութեամբ «տարանցիկ» գետերու) կը գոյանան մթնոլորտային տեղումներէ եւ կը մնան քանի մը ժամ կամ առաւելագոյնը՝ քանի մը օր։ Ստորերկրեայ ջուրեր կան բոլոր անապատներուն մէջ, կը գտնուին փոքր խորութիւններուն մէջ եւ աղի են։ Անուշահամ ջուրեր կը յառաջանան գետերու կամ տեղումներու ծծանցումէն։ Բուսականութեան թոյլ զարգացումն ու նօսր ծածկոյթը, հիմնահողերու մերկութիւնն ու ջերմաստիճանի կտրուկ փոփոխութիւնները կը նպաստեն բուռն հողմահարման՝ ընդհուպ աւազի եւ փոշիի յառաջացումը։ == Տարածման շրջաններ == [[Պատկեր:Sahara satellite hires.jpg|մինի|աջից|[[Սահարա]] անապատը տիեզերքէն]] Անապատներու [[բնական գօտիներ]]ը ինկած են ցամաքամասերու բարեխառն, մերձարեւադարձային եւ արեւադարձային գօտիներու ներքին շրջաններուն մէջ։ Անապատները տարածուած են բոլոր ցամաքամասերուն վրայ։ [[Անթարքթիքա]]<nowiki/>յի մէջ կը տիրապետէ [[սառցային գօտի]]ն (անթարքթիքական սառցային անապատներ)։ == Կլիմայ == Անապատներու գօտին կը բնութագրուի չոր, ցամաքային կլիմայով, օրական եւ տարեկան ջերմաստիճաններու մեծ տատանումներով։ Անապատներուն մէջ շոգիացումը քանի մը անգամ կը գերազանցէ տեղումներու քանակը, խոնաւութեան գործակիցը կը կազմէ 0,1 - 0,2։ Ամրանը օդը շատ տաք է։ Յուլիսի միջին ջերմաստիճանը +28 +30&nbsp;°C է, իսկ առաւելագոյնը՝ +58,1&nbsp;°C ([[Սահարա Անապատ|Սահարա]])։ Աւազը կը տաքնայ մինչեւ +80&nbsp;°C։ Ձմրան ցուրտ է։ Յունուարի միջին ջերմաստիճանը -5 -10&nbsp;°C է, երբեմն՝ -50&nbsp;°C (բարեխառն գօտիին) մէջ։ Տարեկան տեղումները քիչ են, առաւելագոյնը՝ 100 - 200 մմ., իսկ որոշ անապատներու մէջ՝ 50 մմ<ref name=EG>{{cite book |title=Essentials of Geology, 3rd ed. |last=Marshak |year=2009 |publisher=W. W. Norton & Co |isbn=978-0-393-19656-6 |page=452|url=http://www.gobookee.net/out.php?=essentials+of+geology+3rd+edition&t=2&c=0 }}</ref>։ Տեղումներու մեծ մասը տեղի կ'ունենան գարնան։ Կիսաանապատներու մէջ տեղումները 250 - 5000 մմ են, կանաչով ծածկուելու ատեն կը վերածուին տափաստաններու:<ref name="usgs">{{cite web|url=http://pubs.usgs.gov/gip/deserts/what/|title=What is a desert?|publisher=United States Geological Survey|accessdate=2013-05-23}}</ref><ref name="brittanica">{{cite web|url = http://www.britannica.com/eb/article-70815/desert |author=Smith, Jeremy M. B. |title = Desert|accessdate = 2013-09-24|publisher= Encyclopædia Britannica online}}</ref> [[Պատկեր:Takirs of Karakum Desert.jpg|մինի|աջից|[[Քարաք]]]] == Մեծ անապատներ<ref>{{cite web |url=http://geology.com/records/largest-desert.shtml |title=The World's Largest Deserts |publisher=Geology.com |accessdate=2013-05-12}}</ref> == [[Պատկեր:deserts.png|thumb|upright=3|center|alt=global map of deserts|Աշխարհի մեծագոյն անապատները քարտէսին վրայ (ոչ բեւեռային)]] {| class="wikitable" style="text-align:center" !bgcolor=ececec| Անուանում || bgcolor=ececec| Տարածութիւն, հազ. Քմ² || bgcolor="ececec" | Առաւելագոյն բարձրութիւն, մ. || bgcolor=ececec| Առաւելագոյն ջերմաստիճան, °С || bgcolor=ececec| Նուազագոյն ջերմաստիճան, °С || bgcolor=ececec| Տեղումներու տարեկան միջին քանակը, մմ. |- |colspan="6" |'''[[Միջին Ասիա]] եւ [[Ղազախստան]]''' |- | [[Կարակումներ|Քարաքի մէջ]] || 350|| 100 - 500|| + 50 || −35|| 70 - 100 |- | [[Ուստյուրտ]] եւ [[Մանգիստաու]] || 200 || 200 - 300 || + 42 || −40 || 80 - 150 |- | [[Կզլկում]] ||300 ||50 - 300 ||+ 45 || −32 ||70 - 180 |- | [[Մերձարալյան Կարակումներ]] || 35 || 400 || + 42 || −42 || 130 - 200 |- |[[Բետպակ-Դալա|Պետպակ-Տալա]] || 75 || 300 - 350 || + 43 || −38 || 100 - 150 |- |[[Մույունկում|Մույունկ]] || 40 || 100 - 660 || + 40 || −45 || 170 - 300 |- |colspan="6" |'''[[Կեդրոնական Ասիա]]''' |- | [[Տակլա Մական]] || 271 || 800 - 1500 || + 37 || −27 || 50 - 75 |- | [[Ալաշան]] || 170 || 800 - 1200 || + 40 || −22 || 70 - 150 |- | [[Պեյշան]] || 175 || 900 - 2000 || + 38 || −24 || 40 - 80 |- | [[Օրտոս]] || 95 || 1100 - 1500 || + 42 || −21 || 150 - 300 |- | [[Ցայտամ]] || 80 || 2600 - 3100 || + 30 || −20 || 50 - 250 |- | [[Կօպի անապատ|Կոպի]] || 1050 || 900 - 1200 || + 45|| −40 || 50 - 200 |- |colspan="6" |'''[[Իրանական բարձրավանդակ]]''' |- |Տաշթէ Քեւիր || 55 || 600 - 800 || + 45 || −10 || 60 - 100 |- |[[Դաշթե Լութ|Տաշթէ Լութ]] || 80 || 200 - 800 || + 44 || −15 || 50 - 100 |- |[[Ռեգիսթան|Ռեգիստան]] || 40 || 500 - 1500 || + 42 || −19 || 50 - 100 |- |colspan="6" |'''[[Արաբական թերակղզի]] եւ [[Մերձաւոր Արեւելք]]''' |- |[[Ռուբ ալ-Խալի|Ռուպ ալ-Խալի]] || 60 || 100 - 500 || + 47 || −5 || 25 - 100 |- |[[Նեֆուտ]] || 80 || 600 - 1000 || + 54 || −6 || 50 - 100 |- |[[Ալ-Դահնա|Ալ-Տահնա]] || 54 || 450 || + 45 || −7 || 500 - 100 |- |[[Սուրիական անապատ]] || 101 || 500 - 800 || + 47 || −11 || 100 - 150 |- |colspan="6" |'''[[Հիւսիսային Ափրիկէ]]''' |- |[[Սահարա]] || 7000 || 200 - 500 || + 59 || −5 || 25 - 200 |- |[[Լիպիական անապատ]] || 1934 || 100 - 500 || + 58 || −4 || 25 - 100 |- |[[Նուպիական անապատ]] || 1240 || 350 - 1000 || +53 || −2 || 25 |- |colspan="6" |'''[[Հարաւային Ափրիկէ]]''' |- | [[Նամիպ անապատ|Նամիպ]] || 150 || 200 - 1000 || + 40 || −4 || 2 - 75 |- |[[Կալահարի անապատ|Կալահարի]] || 600 || 900 || + 42 || −9 || 100 - 500 |- |[[Կարու]] || 120 || 450 - 750 || + 44 || −11 || 100 - 300 |- |colspan="6" |'''[[Հինդուստան թերակղզի]]''' |- |[[Թար]] || 300 || 350 - 450 || + 48 || −1 || 150 - 500 |- |[[Թխալ]] || 26 || 100 - 200 || + 49 || −2 || 50 - 200 |- |colspan="6" |'''[[Հիւսիսային Ամերիկա]]''' |- |[[Մեծ Աւազան]] || 1036 || 100 - 1200 || + 41 || −14 || 100 - 300 |- |[[Մոհավե|Մոհավէ]] || 30 || 600 - 1000 || + 56,7 || −6 || 45 - 100 |- |[[Սոնորա]] || 355 || 900 - 1000 || + 44 || −4 || 50 - 250 |- |[[Չիուաուա]] || 100 || 900 - 1800 || + 42 || −6 || 75 - 300 |- |colspan="6" |'''[[Հարաւային Ամերիկա]]''' |- |[[Ատակամա անապատ|Աթագամա]] || 90 || 300 - 2500 || + 30 || −15 || 10 - 50 |- |[[Պատագոնիա|Փաթակոնիա]] || 400 || 600 - 800 || + 40 || −21 || 150 - 200 |- |colspan="6" |'''[[Աւստրալիա]]''' |- |[[Մեծ Աւազային անապատ]] || 360 || 400 - 500 || + 44 || + 2 || 125 - 250 |- |[[Կիպսոնի անապատ]] || 240 || 300 - 500 || + 47 || 0 || 200 - 250 |- |[[Մեծ Վիքթորիա անապատ]] || 350 || 200 - 700 || + 50 || −3 || 125 - 250 |- |[[Սիմփսոնի անապատ]] || 300 || 0 - 200 || + 48 || −6 || 100 - 150 |} == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Արտաքին յղումներ == * [https://www.dasaran.am/apps/wiki/view/id/7904 Անապատի մասին դասարան.ամ կայք] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160906062306/http://www.dasaran.am/apps/wiki/view/id/7904 |date=2016-09-06 }} {{ՀՍՀ|հոդված=Անապատներ|հատոր=1|էջ=367|url=https://hy.wikisource.org/wiki/Էջ:Հայկական_Սովետական_Հանրագիտարան_(Soviet_Armenian_Encyclopedia)_1.djvu/367|ստուգված=1}} [[Ստորոգութիւն:Անապատներ]] [[Ստորոգութիւն:Կլիմայական գօտիներ]] [[Ստորոգութիւն:Կէոմորֆոլոկիա]] d1usw8k2z1quba28qax3r5kpulwnl3w Ուիքիփետիա:Անհրաժեշտ Յօդուածներ 4 19598 252113 248882 2026-06-04T12:32:54Z ShahenWasHere 140 /* Երաժշտական Նուագարաններ */ 252113 wikitext text/x-wiki == Անհրաժեշտ յօդուածներ == Բարե՛ւ, ստորեւ կրնաք գտնել յօդուածներու ցանկ մը: Այս յօդուածներուն ներկայութիւնը արեւմտահայերէն ուիքիի վրայ անհրաժեշտ է, իրենց տուն տուէք մեր ուիքիին վրայ եւ գրեցէք իրենց մասին 😃 === դիցաբանութիւն === * [[պերեդիքսոն]] - [[:en:Peridexion tree]] * [[Հրուդէն]] - [[:hy:Ֆերեյդուն]] - [[:en:Fereydun]] * [[Առասպելական արարած]] - [[:hy:Առասպելական արարած]] - [[:en:Legendary creature]] * [[Իշացուլ]] - [[:en:Onocentaur]] * [[Քարադր]] - [[:en:Caladrius]] * [[Հսկայ]] - [[:hy:Հսկա]] - [[:en:Giant]] * [[Փիւնիկ]] - [[:hy:Փյունիկ (դիցաբանական)]] - [[:en:Phoenix (mythology)]] === Աստուածներ/դիքներ === * [[Բէլ]] - [[:hy:Բել]] - [[:en:Bel (mythology)]] * [[Տորք]] - [[:hy:Տորք Անգեղ]] - [[:en:Tork Angegh]] * [[Արհմն]] - [[:hy:Ահրիման]] - [[:en:Ahriman]] === Կենդանիներ === * [[ծիծեռնակ]] - [[:hy:Ծիծեռնակներ]] - [[:en:Swallow]] * [[գետակինճ]] - [[:hy:Գետակինճեր]] - [[:en:Tapirus]] * [[ռնգեղջիւր]] - [[:hy:Ռնգեղջյուր]] - [[:en:Rhinoceros]] * [[սարեակ]] - [[:hy:Սարյակներ (ընտանիք)]] - [[:en:Starling]] * [[շահէն]] - [[:en:Falco peleigrinoides]] * [[սերմնագռավ]] - [[:hy:Սերմնաքաղ]] - [[:en:Rook (bird)]] * [[ցիռ]] - [[:en:Onager]] * [[սիրամարգ]] - [[:en:Peafowl]] * [[փայտփորիկ]] - [[:en:Woodpecker]] * [[յոպոպ]] - [[:en:Hoopoe]] * [[քնարահաւ]] - [[:en:Lyrebird]] * [[հաւալուսն]] - [[:hy:հավալուսն]] - [[:en:Pelican]] * [[ծովակով]] - [[:hy:Ստելլերյան կով]] - [[:en:Steller's sea cow]] * [[թեփամողէզ]] - [[:hy:Պանգոլին]] - [[:en:Pangolin]] === Երկիրներ === * [[:hyw:Անդիկուա եւ Պարպուտա|Անդիկուա եւ Պարպուտա]] - [[:hy:Անտիգուա և Բարբուդա|Անտիգուա և Բարբուդա]] - [[:en:Andorra|Andorra]] * [[:hyw:Պահամեան Կղզիներ|Պահամեան Կղզիներ]] - [[:hy:Բահամյան Կղզիներ|Բահամյան Կղզիներ]] - [[:en:Bahamas|Bahamas]] * [[:hyw:Պարպատոս|Պարպատոս]] - [[:hy:Բարբադոս|Բարբադոս]] - [[:en:Barbados|Barbados]] * [[:hyw:Պելիզ|Պելիզ]] - [[:hy:Բելիզ|Բելիզ]] - [[:en:Belize|Belize]] * [[:hyw:Պենին|Պենին]] - [[:hy:Բենին|Բենին]] - [[:en:Benin|Benin]] * [[:hyw:Պութան|Պութան]] - [[:hy:Բութան|Բութան]] - [[:en:Bhutan|Bhutan]] * [[:hyw:Պոզնիա եւ Հերցեկովինա|Պոզնիա եւ Հերցեկովինա]] - [[:hy:Բոսնիա և Հերցեգովինա|Բոսնիա և Հերցեգովինա]] - [[:en:Bosnia and Herzegovina|Bosnia and Herzegovina]] * [[:hyw:Պուրքինա Ֆասօ|Պուրքինա Ֆասօ]] - [[:hy:Բուրկինա Ֆասո|Բուրկինա Ֆասո]] - [[:en:Burkina Faso|Burkina Faso]] * [[:hyw:Քոթ Տիվուար|Քոթ Տիվուար]] - [[:hy:Կոտ դ'Իվուար|Կոտ դ'Իվուար]] - [[:en:Ivory Coast|Ivory Coast]] * [[:hyw:Քափօ Վերտէ|Քափօ Վերտէ]] - [[:hy:Կաբո Վերդե|Կաբո Վերդե]] - [[:en:Cape Verde|Cape Verde]] * [[:hyw:Քամպոճա|Քամպոճա]] - [[:hy:Կամբոջա|Կամբոջա]] - [[:en:Cambodia|Cambodia]] * [[:hyw:Քամերուն|Քամերուն]] - [[:hy:Կամերուն|Կամերուն]] - [[:en:Cameroon|Cameroon]] * [[:hyw:Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն|Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն|Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Central African Republic|Central African Republic]] * [[:hyw:Չատ|Չատ]] - [[:hy:Չադ|Չադ]] - [[:en:Chad|Chad]] * [[:hyw:Քոմորեան կղզիներ|Քոմորեան կղզիներ]] - [[:hy:Կոմորյան կղզիներ|Կոմորյան կղզիներ]] - [[:en:Comoros|Comoros]] * [[:hyw:Քոնկոյի Հանրապետութիւն|Քոնկոյի Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կոնգոյի Հանրապետություն|Կոնգոյի Հանրապետություն]] - [[:en:Republic of the Congo|Republic of the Congo]] * [[:hyw:Քոնկոյի Ժողովրդավար Հանրապետութիւն|Քոնկոյի Ժողովրդավար Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն|Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն]] - [[:en:Democratic Republic of the Congo|Democratic Republic of the Congo]] * [[:hyw:Տոմինիքա|Տոմինիքա]] - [[:hy:Դոմինիկա|Դոմինիկա]] - [[:en:Dominica|Dominica]] * [[:hyw:Տոմինիքեան Հանրապետութիւն|Տոմինիքեան Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Դոմինիկյան Հանրապետություն|Դոմինիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Dominican Republic|Dominican Republic]] * [[:hyw:Էքուատոր|Էքուատոր]] - [[:hy:Էկվադոր|Էկվադոր]] - [[:en:Ecuador|Ecuador]] * [[:hyw:Սալվատոր|Սալվատոր]] - [[:hy:Սալվադոր|Սալվադոր]] - [[:en:El Salvador|El Salvador]] * [[:hyw:Հասարակածային Կինի|Հասարակածային Կինի]] - [[:hy:Հասարակածային Գվինեա|Հասարակածային Գվինեա]] - [[:en:Equatorial Guinea|Equatorial Guinea]] * [[:hyw:Էսուաթինի|Էսուաթինի]] - [[:hy:Էսվատինի|Էսվատինի]] - [[:en:Eswatini|Eswatini]] * [[:hyw:Կապոն|Կապոն]] - [[:hy:Գաբոն|Գաբոն]] - [[:en:Gabon|Gabon]] * [[:hyw:Կամպիա|Կամպիա]] - [[:hy:Գամբիա|Գամբիա]] - [[:en:Gambia|Gambia]] * [[:hyw:Կանա|Կանա]] - [[:hy:Գանա|Գանա]] - [[:en:Ghana|Ghana]] * [[:hyw:Կրենատա|Կրենատա]] - [[:hy:Գրենադա|Գրենադա]] - [[:en:Grenada|Grenada]] * [[:hyw:Չատ|Չատ]] - [[:hy:Չադ|Չադ]] - [[:en:Guatemala|Guatemala]] * [[:hyw:Կինի|Կինի]] - [[:hy:Գվինեա|Գվինեա]] - [[:en:Guinea|Guinea]] * [[:hyw:Կինի-Պիսաու|Կինի-Պիսաու]] - [[:hy:Գվինեա-Բիսաու|Գվինեա-Բիսաու]] - [[:en:Guinea-Bissau|Guinea-Bissau]] * [[:hyw:Կայանա|Կայանա]] - [[:hy:Գայանա|Գայանա]] - [[:en:Guyana|Guyana]] * [[:hyw:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:hy:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:en:Haiti|Haiti]] * [[:hyw:Հոնտուրաս|Հոնտուրաս]] - [[:hy:Հոնդուրաս|Հոնդուրաս]] - [[:en:Honduras|Honduras]] * [[:hyw:Իսլանտա|Իսլանտա]] - [[:hy:Իսլանդիա|Իսլանդիա]] - [[:en:Iceland|Iceland]] * [[:hyw:Քիրիպաթի|Քիրիպաթի]] - [[:hy:Կիրիբատի|Կիրիբատի]] - [[:en:Kiribati|Kiribati]] * [[:hyw:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:hy:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:en:Kyrgyzstan|Kyrgyzstan]] * [[:hyw:Լաոս|Լաոս]] - [[:hy:Լաոս|Լաոս]] - [[:en:Laos|Laos]] * [[:hyw:Մալաուի|Մալաուի]] - [[:hy:Մալավի|Մալավի]] - [[:en:Malawi|Malawi]] * [[:hyw:Մալի|Մալի]] - [[:hy:Մալի|Մալի]] - [[:en:Mali|Mali]] * [[:hyw:Մարշալեան Կղզիներ|Մարշալեան Կղզիներ]] - [[:hy:Մարշալյան կղզիներ|Մարշալյան կղզիներ]] - [[:en:Marshall Islands|Marshall Islands]] * [[:hyw:Մորիթանիա|Մորիթանիա]] - [[:hy:Մավրիտանիա|Մավրիտանիա]] - [[:en:Mauritania|Mauritania]] * [[:hyw:Մաւրիկիոս|Մաւրիկիոս]] - [[:hy:Մավրիկիոս|Մավրիկիոս]] - [[:en:Mauritius|Mauritius]] * [[:hyw:Միքրոնեզիա|Միքրոնեզիա]] - [[:hy:Միկրոնեզիա|Միկրոնեզիա]] - [[:en:Micronesia|Micronesia]] * [[:hyw:Մոնկոլիա|Մոնկոլիա]] - [[:hy:Մոնղոլիա|Մոնղոլիա]] - [[:en:Mongolia|Mongolia]] * [[:hyw:Մոզամպիք|Մոզամպիք]] - [[:hy:Մոզամբիկ|Մոզամբիկ]] - [[:en:Mozambique|Mozambique]] * [[:hyw:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:hy:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:en:Nauru|Nauru]] * [[:hyw:Նիքարակուա|Նիքարակուա]] - [[:hy:Նիկարագուա|Նիկարագուա]] - [[:en:Nicaragua|Nicaragua]] * [[:hyw:Նիժեր|Նիժեր]] - [[:hy:Նիգեր|Նիգեր]] - [[:en:Niger|Niger]] * [[:hyw:Հիւսիսային Մակեդոնիա|Հիւսիսային Մակեդոնիա]] - [[:hy:Հյուսիսային Մակեդոնիա|Հյուսիսային Մակեդոնիա]] - [[:en:North Macedonia|North Macedonia]] * [[:hyw:Փալաու|Փալաու]] - [[:hy:Պալաու|Պալաու]] - [[:en:Palau|Palau]] * [[:hyw:Բաբուա Նոր Կինի|Բաբուա Նոր Կինի]] - [[:hy:Պապուա Նոր Գվինեա|Պապուա Նոր Գվինեա]] - [[:en:Papua New Guinea|Papua New Guinea]] * [[:hyw:Բարակուայ|Բարակուայ]] - [[:hy:Պարագվայ|Պարագվայ]] - [[:en:Paraguay|Paraguay]] * [[:hyw:Բերու|Բերու]] - [[:hy:Պերու|Պերու]] - [[:en:Peru|Peru]] * [[:hyw:Ֆիլիբիններ|Ֆիլիբիններ]] - [[:hy:Ֆիլիպիններ|Ֆիլիպիններ]] - [[:en:Philippines|Philippines]] * [[:hyw:Ռուանտա|Ռուանտա]] - [[:hy:Ռուանդա|Ռուանդա]] - [[:en:Rwanda|Rwanda]] * [[:hyw:Սան Լուսիա|Սան Լուսիա]] - [[:hy:Սենթ Լյուսիա|Սենթ Լյուսիա]] - [[:en:Saint Lucia|Saint Lucia]] * [[:hyw:Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ|Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ]] - [[:hy:Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ|Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ]] - [[:en:Saint Vincent and the Grenadines|Saint Vincent and the Grenadines]] * [[:hyw:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:hy:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:en:San Marino|San Marino]] * [[:hyw:Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի|Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի]] - [[:hy:Սան Տոմե և Պրինսիպի|Սան Տոմե և Պրինսիպի]] - [[:en:Sao Tome and Principe|Sao Tome and Principe]] * [[:hyw:Սենեկալ|Սենեկալ]] - [[:hy:Սենեգալ|Սենեգալ]] - [[:en:Senegal|Senegal]] * [[:hyw:Սեյշելեան կղզիներ|Սեյշելեան կղզիներ]] - [[:hy:Սեյշելյան կղզիներ|Սեյշելյան կղզիներ]] - [[:en:Seychelles|Seychelles]] * [[:hyw:Սոմալիա|Սոմալիա]] - [[:hy:Սոմալի|Սոմալի]] - [[:en:Somalia|Somalia]] * [[:hyw:Հարաւային Քորէա|Հարաւային Քորէա]] - [[:hy:Պալաու|Հիւսիսային Քորէա]] - [[:en:South Korea|South Korea]] * [[:hyw:Հարաւային Սուտան|Հարաւային Սուտան]] - [[:hy:Հարավային Սուդան|Հարավային Սուդան]] - [[:en:South Sudan|South Sudan]] * [[:hyw:Շրի Լանքա|Շրի Լանքա]] - [[:hy:Շրի Լանկա|Շրի Լանկա]] - [[:en:Sri Lanka|Sri Lanka]] * [[:hyw:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:hy:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:en:Suriname|Suriname]] * [[:hyw:Թաճիքստան|Թաճիքստան]] - [[:hy:Տաջիկստան|Տաջիկստան]] - [[:en:Tajikistan|Tajikistan]] * [[:hyw:Թանզանիա|Թանզանիա]] - [[:hy:Տանզանիա|Տանզանիա]] - [[:en:Tanzania|Tanzania]] * [[:hyw:Թաիլանտ|Թաիլանտ]] - [[:hy:Թաիլանդ|Թաիլանդ]] - [[:en:Thailand|Thailand]] * [[:hyw:Արեւելեան Թիմոր|Արեւելեան Թիմոր]] - [[:hy:Արևելյան Թիմոր|Արևելյան Թիմոր]] - [[:en:Timor-Leste|Timor-Leste]] * [[:hyw:Թոկո|Թոկո]] - [[:hy:Տոգո|Տոգո]] - [[:en:Togo|Togo]] * [[:hyw:Թոնկա|Թոնկա]] - [[:hy:Տոնգա|Տոնգա]] - [[:en:Tonga|Tonga]] * [[:hyw:Թրինիտատ եւ Թոպակո|Թրինիտատ եւ Թոպակո]] - [[:hy:Տրինիդադ և Տոբագո|Տրինիդադ և Տոբագո]] - [[:en:Trinidad and Tobago|Trinidad and Tobago]] * [[:hyw:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:hy:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:en:Turkmenistan|Turkmenistan]] * [[:hyw:Թուվալու|Թուվալու]] - [[:hy:Տուվալու|Տուվալու]] - [[:en:Tuvalu|Tuvalu]] * [[:hyw:Վիեթնամ|Վիեթնամ]] - [[:hy:Վիետնամ|Վիետնամ]] - [[:en:Vietnam|Vietnam]] ==== Երկիրներ, որոնք ՄԱԿ-ի անդամ չեն, ոչ ալ դիտորդ ==== * [[Աբխազիոյ Հանրապետութիւն։]] - [[:hy:Աբխազիայի Հանրապետություն]] - [[:en:Abkhazia]] * [[:hyw:Հարաւային Օսիա|Հարաւային Օսիա]] - [[:hy:Հարավային Օսիա|Հարավային Օսիա]] - [[:en:South Ossetia|South Ossetia]] * [[:hyw:Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետութիւն|Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետություն|Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետություն]] - [[:en:Sahrawi Arab Democratic Republic|Sahrawi Arab Democratic Republic]] === Պատմական շրջաններ եւ երկիրներ === * [[Միջին Արեւելք]] - [[:en:Middle East]] * [[Ասորեստան]] - [[:hy:Ասորեստան]] - [[:en:Assyria]] * [[Մակեդոնիա]] - [[:hy:Մակեդոնիա (տերմինաբանություն)]] - [[:en:Macedonia (terminology)]] * [[Կալիլէա]] - [[:hy:Գալիլեա (Իսրայել)]] - [[:en:Galilee]] * [[Կասպք]] - [[:en:Caspiane]] * [[Մարաստան]] կամ Մարք - [[:hy:Մարաստան]] - [[:en:Media (region)]] * [[Ալանք]] - [[:hy:Ալանիա]] - [[:en:Alania]] === Լեզուներ === * [[Մանտարին Չինարէն]] - [[:en:Mandarin Chinese]] * [[Հինտի]] - [[:en:Hindi]] * [[Սպաներէն]] - [[:en:Spanish language]] * [[Պենկալերէն]] - [[:en:Bengali language]] * [[Փորթուկալերէն]] - [[:en:Portuguese language]] * [[Ուրտու]] - [[:en:Urdu]] * [[Ինտոնեզերէն]] - [[:en:Indonesian language]] * [[Մարաթերէն]] - [[:en:Marathi language]] * [[Թելուկերէն]] - [[:en:Telugu language]] * [[Հաուներէն]] - [[:en:Hausa language]] * [[Թամիլերէն]] - [[:en:Tamil language]] * [[Սուահիլերէն]] - [[:en:Swahili language]] * [[Վիեդնամերէն]] - [[:en:Vietnamese language]] * [[Թակալերէն]] - [[:en:Tagalog language]] * [[Փունճապերէն]] - [[:en:Punjabi language]] * [[Քորերէն]] - [[:en:Korean language]] * [[Ճավանեզերէն]] - [[:en:Javanese language]] * [[Կուճարաթերէն]] - [[:en:Gujarati language]] * [[Ամհարերէն]] - [[:en:Amharic]] * [[Քաննատերէն]] - [[:en:Kannada]] * [[Ապխազերէն]] - [[:en:Abkhaz language]] * [[Ալպաներէն]] - [[:en:Albanian language]] * [[Պրեթոներէն]] - [[:en:Breton language]] * [[Պուլկարերէն]] - [[:en:Bulgarian language]] * [[Քաթալաներէն]] - [[:en:Catalan language]] * [[Քորսիքերէն]] - [[:en:Corsican language]] * [[Խրիմի Թաթարերէն]] - [[:en:Crimean Tatar language]] * [[Չեխերէն]] - [[:en:Czech language]] * [[Տանիերէն]] - [[:en:Danish language]] * [[Հոլանտերէն]] - [[:en:Dutch language]] * [[Էսթոներէն]] - [[:en:Estonian language]] * [[ֆիններէն]] - [[:en:Finnish language]] * [[Իսլանտերէն]] - [[:en:Icelandic language]] * [[Իռլանտերէն]] - [[:en:Irish language]] * [[Լադիշերէն]] - [[:en:Latvian language]] * [[Լիդվերէն]] - [[:en:Lithuanian language]] * [[Լիւքսամպուրկերէն]] - [[:en:Luxembourgish]] * [[Մակեդոներէն]] - [[:en:Macedonian language]] * [[Մալթայերէն]] - [[:en:Maltese language]] * [[Նորվեկերէն]] - [[:en:Norweigian language]] * [[Լեհերէն]] - [[:en:Polish language]] * [[Ռոմանշերէն]] - [[:en:Romansh language]] * [[Ռումանիրէն]] - [[:en:Romanian language]] * [[Սերպոխորվաթերէն]] - [[:en:Serbo-Croatian]] * [[Սլովաքերէն]] - [[:en:Slovak language]] * [[Սլովեներէն]] - [[:en:Slovenian language]] * [[Շուետերէն]] - [[:en:Swedish language]] === Երաժշտական Նուագարաններ === * [[Քլարինեթ]] - [[:hy:Կլառնետ|Կլառնետ]] - [[:en:Clarinet|Clarinet]] * [[Աւագափող]] - [[:hy:Ֆլէյտա|Ֆլէյտա]] - [[:en:Flute|Flute]] * [[Հոպոյ]] - [[:hy:Հոբոյ|Հոբոյ]] - [[:en:Oboe|Oboe]] * [[Պասուն]] - [[:hy:Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)|Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)]] - [[:en:Bassoon|Bassoon]] * [[Թուպա]] - [[:en:Tuba|Tuba]] * [[Թրոմպոն]] - [[:hy:Տրոմբոն|Տրոմբոն]] - [[:en:Trombone|Trombone]] * [[Գալարափող]] - [[:hy:Գալարափող|Գալարափող]] - [[:en:French horn|French horn]] * [[Շեփոր]] - [[:hy:Շեփոր|Շեփոր]] - [[:en:Trumpet|Trumpet]] * [[Շվի]] - [[:en:Shvi]] === CEE Ցանկ === * [[Հայերը Ֆրանսայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_France * [[Հայերը Իրանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iranian_Armenians * [[Հայերը Իրաքի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iraqi_Armenians * [[Հայերը Վրաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Georgia * [[Հայերը Ազրպէյճանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Azerbaijan * [[Հայերը Արժանթինի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Argentine * [[Հայերը Սուրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Syria * [[Հայերը Ուքրանիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Ukraine * [[Հայերը Աւստրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Austria * [[Հայերը Շուէտի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Sweden * [[Հայերը Գանատայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Canadians * [[Հայերը Աւստրալիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Australians * [[Հայերը Թուրքիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Turkey * [[Հայերը Սինկափուրի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Singapore * [[Հայերը Չինաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_China * [[Հակահայկականութիւն]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Anti-Armenian_sentiment * [[Թագնուած Հայեր]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Hidden_Armenians === Հայ անձնաւորութիւններ === * [[Քարիմ Բագրատունի]] - [[:en:Karim Pakradouni]] * [[Վիգէն Պապիկեան]] - [[:en:Viken Babikian]] * [[Ճօ Մանճանիելօ]] - [[:en:Joe Manganiello]] * [[Սոնա Մովսէսեան]] - [[:en:Sona Movsesian]] * [[Լէրի Կակոսեան]] - [[:en:Larry Gagosian]] * [[Ալիս Փանիկեան]] - [[:en:Alice Panikian]] * [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]] * [[Զաւեն Գույումճեան]] - [[:en:Zaven Kouyoumdjian]] * [[Մարիա Նալպանտեան]] - [[:en:Maria Nalbandian]] * [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]] * [[Նիքոլ Սապա]] - [[:en:Nicole Saba]] * [[Նշան Տէր Յարութիւնեան]] - [[:ar:نيشان (إعلامي)]] * [[Թուլիփ Ճոշի]] - [[:en:Tulip Joshi]] * [[Նուրա Գէւորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]] * [[Սագօ Շահինեան]] - [[:en:Sako Shahinian]] * [[Մարիամ Նուր]] - [[:en:Mariam Nour]] * [[Մարտիկ Չափարեան]] - [[:en:Mardik Tchaparian]] * [[Յակոբ Տոնապետեան]] - [[:en:Agop Donabidian]] * [[Վարդան Ղազարեան]] - [[:en:Vardan Ghazaryan]] * [[Կրեթա Թասլաքեան]] - [[:en:Gretta Taslakian]] * [[Կլատիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Խորէն Աբրահամեան]] - [[:en:Khoren Abrahamyan]] * [[Տորք Անգեղ]] - [[:en:Tork Angegh]] - [[:hy:Տորք Անգեղ]] * [[Ալեքսանտր Երիցեան]] - [[:hy:Ալեքսանդր Երիցյան]] * [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]] * [[Ֆրանսիս Վեպեր]] - [[:en:Francis Veber]] * [[Ֆրանսուա Պերլեան]] - [[:en:François Berléand]] * [[Ալեն Պերպերեան]] - [[:en:Alain Berbérian]] * [[Փասքալ Լեժիթիմուս]] - [[:en:Pascal Légitimus]] * [[Մայքըլ Վարդան]] - [[:en:Michael Vartan]] * [[Մարիանա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]] * [[Մաթիո Մատենեան]] - [[:en:Mathieu Madénian]] * [[Ռաֆֆի Շարթ]] - [[:en:Raffy Shart]] * [[Նինա Պերպերովա]] - [[:en:Nina Berberova]] * [[Ֆիլիփ Ճեան]] - [[:en:Philippe Djian]] * [[Ժան-Քլոտ Քեպապճեան]] - [[:en:Jean-Claude Kebabdjian]] * [[Ժաք Հելեան]] - [[:en:Jacques Hélian]] * [[Լեւոն Սայեան]] - [[:en:Lévon Sayan]] * [[Տանիել Ժերարտ]] - [[:en:Danyel Gérard]] * [[Ֆրանսուա Գէորքեան]] - [[:en:François Kevorkian]] * [[Անտրէ Մանուկեան]] - [[:en:André Manoukian]] * [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]] * [[Եսայի Ալթունեան]] - [[:en:Essaï Altounian]] * [[Աննա Կասեան]] - [[:en:Anna Kasyan]] * [[Լեոն Արթիւր Թիւթիւնճեան]] - [[:en:Léon Arthur Tutundjian]] * [[Մելիք Օհանեան]] - [[:en:Melik Ohanian]] * [[Էտուարտ Պալլատուր]] - [[:en:Édouard Balladur]] * [[Հիլտա Չոպոյեան]] - [[:en:Hilda Tchoboian]] * [[Ժերարտ Տարմանին]] - [[:en:Gérald Darmanin]] * [[Սարա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]] * [[Արսեն Չաքարեան]] - [[:en:Arsène Tchakarian]] * [[Ալեն Փրոսթ]] - [[:en:Alain Prost]] * [[Էրիք Ասատուրեան]] - [[:en:Éric Assadourian]] * [[Եուրի Ճորքաէֆ]] - [[:en:Youri Djorkaeff]] * [[Ալեն Պողոսեան]] - [[:en:Alain Boghossian]] * [[Տիմիթրի Եաչվիլի]] - [[:en:Dimitri Yachvili]] * [[Սիրիաք Ռիվիերեան]] - [[:en:Cyriaque Rivieyran]] * [[Իտա Ատամոֆ]] - [[:en:Ida Adamoff]] * [[Փաթրիք Տոնապետեան]] - [[:en:Patrick Donabédian]] * [[Անահիտ Տոնապետեան Տեմոփուլոս]] - [[:hy:Անահիտ Տոնապետյան-Դեմոպուլոս]] * [[Սերժ Չուրուք]] - [[:en:Serge Tchuruk]] * [[Ալեն Մանուքեան]] - [[:en:Alain Manoukian]] * [[Ալեն Միքլի]] - [[:en:Alain Mikli]] * [[Ռաֆֆի Հալաճեան]] - [[:en:Rafi Haladjian]] * [[Փոլ-Լուի Արսլանեան]] - [[:en:Paul-Louis Arslanian]] * [[Կլետիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Վիք Տարչինեան]] - [[:en:Vic Darchinyan]] * [[Ճորճ Տոնիկեան]] - [[:en:George Donikian]] * [[Պրայըն Կուրճեան]] - [[:en:Brian Goorjian]] * [[Սլավա Գրիգորեան]] - [[:en:Slava Grigoryan]] * [[Ժանօ Թուսունեան]] - [[:en:Jano Toussounian]] * [[Ճոն Քաչոյեան]] - [[:en:John Kachoyan]] * [[Եուրիկ Սարգիսեան]] - [[:en:Yurik Sarkisyan]] * [[Պորիս Պապայեան]] - [[:en:Boris Babayan]] * [[Ալեքսէյ Հեքիմեան]] - [[:en:Alexey Ekimyan]] * [[Կարի Քասփարով]] - [[:en:Garry Kasparov]] * [[Վլատիմիր Յակոբեան]] - [[:en:Vladimir Akopian]] * [[Աշոտ Նադանեան]] - [[:en:Ashot Nadanian]] * [[Վլադիմիր Պաղիրով]] - [[:en:Vladimir Bagirov]] * [[Եւկենի Պետրոսեան]] - [[:en:Yevgeny Petrosyan]] * [[Սերկեյ Ղազարով]] - [[:en:Sergey Gazarov]] * [[Կիորկի Շահնազարով]] - [[:en:Georgy Shakhnazarov]] * [[Ռաֆայել Կապրելեան]] - [[:en:Rafael Kaprelyan]] * [[Սերկեյ Պետրոսեան]] - [[:en:Sergey Petrosyan]] * [[Կարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]] * [[Կարապետ Կարապետեան]] - [[:en:Karapet Karapetyan]] * [[Յարութիւն Խաչադրեան]] - [[:en:Harutyun Khachatryan]] * [[Վաղարշակ Յարութիւնեան]] - [[:en:Vagharshak Harutiunyan]] * [[Յովնաթանեան ընտանիք]] - [[:en:Hovnatanian]] * [[Յակոբ Դաւթեան]] - [[:en:Yakov Davydov]] * [[Վլատիմիր Սարգսեան]] - [[:en:Vladimir Sargsyan]] * [[Աղվան Վարդանեան]] - [[:en:Aghvan Vardanyan]] * [[Արթիւր Յակոբեան]] - [[:en:Arturs Akopjans]] * [[Ալան Մելիքճանեան]] - [[:en:Captain Disillusion]] * [[Պորիս Փարսատանեան]] - [[:en:Boris Parsadanian]] * [[Եուրի Սարգիսեան]] - [[:en:Yuriy Sarkisyan]] * [[Արթեոմ Ֆիլիփոսեան]] - [[:en:Artyom Filiposyan]] * [[Վատիմ Ապրամով]] - [[:en:Vadim Abramov]] * [[Արթիւր Գրիգորեան]] - [[:en:Artur Grigorian]] * [[Անտրեյ Յակոբեանց]] - [[:en:Andrey Akopyants]] * [[Թամարա Խանում]] - [[:en:Tamara Khanum]] * [[Ռալֆ Եիրիկեան]] - [[:en:Ralph Yirikian]] === Ծով === [[Կասպից ծով]] - [[:hy:Կասպից ծով]] - [[:en:Caspian Sea]] === Այլ === * [[Օդերեւութախօսութիւն]] - [[:en:Meteorology]] * [[Հանքախօսութիւն]] - [[:en:Mineralogy]] * [[Երկրախօսութիւն]] - [[:en:Geology]] * [[Ուժական գիտութիւն]] - [[:en:Dynamics]] * [[Դնդերախօսութիւն]] - [[:en:Myology]] * [[Աճառախօսութիւն]] - [[:en:Chondrology]] * [[Գաւառագրութիւն]] - [[:en:Chorographie]] * [[Ճակատագիտութիւն]] - [[:en:Métoposcopie]] * [[Բնազանցութիւն]] - [[:en:Metaphysics]] * [[Աստեղագիտութիւն]] - [[:en:Astronomy]] * [[Ջրակշռութիւն]] - [[:en:Hydrostatics]] * [[Թաղանթախօսութիւն]] - [[:en:Hyménologie]] * [[Վիմախօսութիւն]] - [[:en:Lithologie]] * [[Բնախօսութիւն]] - [[:en:Physiology]] * [[Իրաւագիտութիւն]] - [[:en:Jurisprudence]] * [[Հայրասպան]] - [[:en:Patricide]] * [[Մայրասպան]] - [[:en:Matricide]] * [[Բեռնարգելք]] - [[:hy:Էմբարգո]] -[[:en:Economic sanctions]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Եղիշէ Չարենցի կեանքի ժամանակագրութիւն]] - [[:hy:Եղիշե_Չարենցի_կյանքի_ժամանակագրություն|Եղիշե Չարենցի կյանքի ժամանակագրություն]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Հարաւային Քալիֆորնիոյ Համալսարան]] - [[:en:University of Southern California]] * [[Ալեն Տըլոն]] - [[:en:Alain Delon]] * [[Տնտեսական Համագործակցութեան եւ Զարգացման Կազմակերպութիւն]] - [[:en:OECD]] * [[Կամալ Ապտել Նասեր]] - [[:en:Gamal Abdel Nasser]] * [[Տուպայ]] - [[:en:Dubai]] * [[Սեւիլիոյ տաճար]] - [[:hy:Սևիլյայի_տաճար|Սևիլյայի տաճար]] - [[:en:Seville_Cathedral|Seville Cathedral]] * [[Օքլընտի Համալսարան]] - [[:en:University of Auckland|University of Auckland]] * [[Պալամանտ Համալսարան]] - [[:en:University of Balamand]] * [[Քուրա, Լիբանան]] - [[:en:Koura District]] * [[Փանամայի ջրանցք]] - [[:en:Panama Canal|Panama Canal]] * [[Հիւսիսային Սառուցեալ Ովկիանոս]] - [[:en:Arctic Ocean|Arctic Ocean]] * [[ՏՀԶԿ]] - [[:en:|OECD]] rrzzs3npuhtr1tiuhm8i46c9dav8i4v 252115 252113 2026-06-04T12:38:41Z ShahenWasHere 140 252115 wikitext text/x-wiki == Անհրաժեշտ յօդուածներ == Բարե՛ւ, ստորեւ կրնաք գտնել յօդուածներու ցանկ մը: Այս յօդուածներուն ներկայութիւնը արեւմտահայերէն ուիքիի վրայ անհրաժեշտ է, իրենց տուն տուէք մեր ուիքիին վրայ եւ գրեցէք իրենց մասին 😃 === դիցաբանութիւն === * [[պերեդիքսոն]] - [[:en:Peridexion tree]] * [[Հրուդէն]] - [[:hy:Ֆերեյդուն]] - [[:en:Fereydun]] * [[Առասպելական արարած]] - [[:hy:Առասպելական արարած]] - [[:en:Legendary creature]] * [[Իշացուլ]] - [[:en:Onocentaur]] * [[Քարադր]] - [[:en:Caladrius]] * [[Հսկայ]] - [[:hy:Հսկա]] - [[:en:Giant]] * [[Փիւնիկ]] - [[:hy:Փյունիկ (դիցաբանական)]] - [[:en:Phoenix (mythology)]] === Աստուածներ/դիքներ === * [[Բէլ]] - [[:hy:Բել]] - [[:en:Bel (mythology)]] * [[Տորք]] - [[:hy:Տորք Անգեղ]] - [[:en:Tork Angegh]] * [[Արհմն]] - [[:hy:Ահրիման]] - [[:en:Ahriman]] === Կենդանիներ === * [[ծիծեռնակ]] - [[:hy:Ծիծեռնակներ]] - [[:en:Swallow]] * [[գետակինճ]] - [[:hy:Գետակինճեր]] - [[:en:Tapirus]] * [[ռնգեղջիւր]] - [[:hy:Ռնգեղջյուր]] - [[:en:Rhinoceros]] * [[սարեակ]] - [[:hy:Սարյակներ (ընտանիք)]] - [[:en:Starling]] * [[շահէն]] - [[:en:Falco peleigrinoides]] * [[սերմնագռավ]] - [[:hy:Սերմնաքաղ]] - [[:en:Rook (bird)]] * [[ցիռ]] - [[:en:Onager]] * [[սիրամարգ]] - [[:en:Peafowl]] * [[փայտփորիկ]] - [[:en:Woodpecker]] * [[յոպոպ]] - [[:en:Hoopoe]] * [[քնարահաւ]] - [[:en:Lyrebird]] * [[հաւալուսն]] - [[:hy:հավալուսն]] - [[:en:Pelican]] * [[ծովակով]] - [[:hy:Ստելլերյան կով]] - [[:en:Steller's sea cow]] * [[թեփամողէզ]] - [[:hy:Պանգոլին]] - [[:en:Pangolin]] === Երկիրներ === * [[:hyw:Անդիկուա եւ Պարպուտա|Անդիկուա եւ Պարպուտա]] - [[:hy:Անտիգուա և Բարբուդա|Անտիգուա և Բարբուդա]] - [[:en:Andorra|Andorra]] * [[:hyw:Պահամեան Կղզիներ|Պահամեան Կղզիներ]] - [[:hy:Բահամյան Կղզիներ|Բահամյան Կղզիներ]] - [[:en:Bahamas|Bahamas]] * [[:hyw:Պարպատոս|Պարպատոս]] - [[:hy:Բարբադոս|Բարբադոս]] - [[:en:Barbados|Barbados]] * [[:hyw:Պելիզ|Պելիզ]] - [[:hy:Բելիզ|Բելիզ]] - [[:en:Belize|Belize]] * [[:hyw:Պենին|Պենին]] - [[:hy:Բենին|Բենին]] - [[:en:Benin|Benin]] * [[:hyw:Պութան|Պութան]] - [[:hy:Բութան|Բութան]] - [[:en:Bhutan|Bhutan]] * [[:hyw:Պոզնիա եւ Հերցեկովինա|Պոզնիա եւ Հերցեկովինա]] - [[:hy:Բոսնիա և Հերցեգովինա|Բոսնիա և Հերցեգովինա]] - [[:en:Bosnia and Herzegovina|Bosnia and Herzegovina]] * [[:hyw:Պուրքինա Ֆասօ|Պուրքինա Ֆասօ]] - [[:hy:Բուրկինա Ֆասո|Բուրկինա Ֆասո]] - [[:en:Burkina Faso|Burkina Faso]] * [[:hyw:Քոթ Տիվուար|Քոթ Տիվուար]] - [[:hy:Կոտ դ'Իվուար|Կոտ դ'Իվուար]] - [[:en:Ivory Coast|Ivory Coast]] * [[:hyw:Քափօ Վերտէ|Քափօ Վերտէ]] - [[:hy:Կաբո Վերդե|Կաբո Վերդե]] - [[:en:Cape Verde|Cape Verde]] * [[:hyw:Քամպոճա|Քամպոճա]] - [[:hy:Կամբոջա|Կամբոջա]] - [[:en:Cambodia|Cambodia]] * [[:hyw:Քամերուն|Քամերուն]] - [[:hy:Կամերուն|Կամերուն]] - [[:en:Cameroon|Cameroon]] * [[:hyw:Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն|Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն|Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Central African Republic|Central African Republic]] * [[:hyw:Չատ|Չատ]] - [[:hy:Չադ|Չադ]] - [[:en:Chad|Chad]] * [[:hyw:Քոմորեան կղզիներ|Քոմորեան կղզիներ]] - [[:hy:Կոմորյան կղզիներ|Կոմորյան կղզիներ]] - [[:en:Comoros|Comoros]] * [[:hyw:Քոնկոյի Հանրապետութիւն|Քոնկոյի Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կոնգոյի Հանրապետություն|Կոնգոյի Հանրապետություն]] - [[:en:Republic of the Congo|Republic of the Congo]] * [[:hyw:Քոնկոյի Ժողովրդավար Հանրապետութիւն|Քոնկոյի Ժողովրդավար Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն|Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն]] - [[:en:Democratic Republic of the Congo|Democratic Republic of the Congo]] * [[:hyw:Տոմինիքա|Տոմինիքա]] - [[:hy:Դոմինիկա|Դոմինիկա]] - [[:en:Dominica|Dominica]] * [[:hyw:Տոմինիքեան Հանրապետութիւն|Տոմինիքեան Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Դոմինիկյան Հանրապետություն|Դոմինիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Dominican Republic|Dominican Republic]] * [[:hyw:Էքուատոր|Էքուատոր]] - [[:hy:Էկվադոր|Էկվադոր]] - [[:en:Ecuador|Ecuador]] * [[:hyw:Սալվատոր|Սալվատոր]] - [[:hy:Սալվադոր|Սալվադոր]] - [[:en:El Salvador|El Salvador]] * [[:hyw:Հասարակածային Կինի|Հասարակածային Կինի]] - [[:hy:Հասարակածային Գվինեա|Հասարակածային Գվինեա]] - [[:en:Equatorial Guinea|Equatorial Guinea]] * [[:hyw:Էսուաթինի|Էսուաթինի]] - [[:hy:Էսվատինի|Էսվատինի]] - [[:en:Eswatini|Eswatini]] * [[:hyw:Կապոն|Կապոն]] - [[:hy:Գաբոն|Գաբոն]] - [[:en:Gabon|Gabon]] * [[:hyw:Կամպիա|Կամպիա]] - [[:hy:Գամբիա|Գամբիա]] - [[:en:Gambia|Gambia]] * [[:hyw:Կանա|Կանա]] - [[:hy:Գանա|Գանա]] - [[:en:Ghana|Ghana]] * [[:hyw:Կրենատա|Կրենատա]] - [[:hy:Գրենադա|Գրենադա]] - [[:en:Grenada|Grenada]] * [[:hyw:Չատ|Չատ]] - [[:hy:Չադ|Չադ]] - [[:en:Guatemala|Guatemala]] * [[:hyw:Կինի|Կինի]] - [[:hy:Գվինեա|Գվինեա]] - [[:en:Guinea|Guinea]] * [[:hyw:Կինի-Պիսաու|Կինի-Պիսաու]] - [[:hy:Գվինեա-Բիսաու|Գվինեա-Բիսաու]] - [[:en:Guinea-Bissau|Guinea-Bissau]] * [[:hyw:Կայանա|Կայանա]] - [[:hy:Գայանա|Գայանա]] - [[:en:Guyana|Guyana]] * [[:hyw:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:hy:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:en:Haiti|Haiti]] * [[:hyw:Հոնտուրաս|Հոնտուրաս]] - [[:hy:Հոնդուրաս|Հոնդուրաս]] - [[:en:Honduras|Honduras]] * [[:hyw:Իսլանտա|Իսլանտա]] - [[:hy:Իսլանդիա|Իսլանդիա]] - [[:en:Iceland|Iceland]] * [[:hyw:Քիրիպաթի|Քիրիպաթի]] - [[:hy:Կիրիբատի|Կիրիբատի]] - [[:en:Kiribati|Kiribati]] * [[:hyw:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:hy:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:en:Kyrgyzstan|Kyrgyzstan]] * [[:hyw:Լաոս|Լաոս]] - [[:hy:Լաոս|Լաոս]] - [[:en:Laos|Laos]] * [[:hyw:Մալաուի|Մալաուի]] - [[:hy:Մալավի|Մալավի]] - [[:en:Malawi|Malawi]] * [[:hyw:Մալի|Մալի]] - [[:hy:Մալի|Մալի]] - [[:en:Mali|Mali]] * [[:hyw:Մարշալեան Կղզիներ|Մարշալեան Կղզիներ]] - [[:hy:Մարշալյան կղզիներ|Մարշալյան կղզիներ]] - [[:en:Marshall Islands|Marshall Islands]] * [[:hyw:Մորիթանիա|Մորիթանիա]] - [[:hy:Մավրիտանիա|Մավրիտանիա]] - [[:en:Mauritania|Mauritania]] * [[:hyw:Մաւրիկիոս|Մաւրիկիոս]] - [[:hy:Մավրիկիոս|Մավրիկիոս]] - [[:en:Mauritius|Mauritius]] * [[:hyw:Միքրոնեզիա|Միքրոնեզիա]] - [[:hy:Միկրոնեզիա|Միկրոնեզիա]] - [[:en:Micronesia|Micronesia]] * [[:hyw:Մոնկոլիա|Մոնկոլիա]] - [[:hy:Մոնղոլիա|Մոնղոլիա]] - [[:en:Mongolia|Mongolia]] * [[:hyw:Մոզամպիք|Մոզամպիք]] - [[:hy:Մոզամբիկ|Մոզամբիկ]] - [[:en:Mozambique|Mozambique]] * [[:hyw:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:hy:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:en:Nauru|Nauru]] * [[:hyw:Նիքարակուա|Նիքարակուա]] - [[:hy:Նիկարագուա|Նիկարագուա]] - [[:en:Nicaragua|Nicaragua]] * [[:hyw:Նիժեր|Նիժեր]] - [[:hy:Նիգեր|Նիգեր]] - [[:en:Niger|Niger]] * [[:hyw:Հիւսիսային Մակեդոնիա|Հիւսիսային Մակեդոնիա]] - [[:hy:Հյուսիսային Մակեդոնիա|Հյուսիսային Մակեդոնիա]] - [[:en:North Macedonia|North Macedonia]] * [[:hyw:Փալաու|Փալաու]] - [[:hy:Պալաու|Պալաու]] - [[:en:Palau|Palau]] * [[:hyw:Բաբուա Նոր Կինի|Բաբուա Նոր Կինի]] - [[:hy:Պապուա Նոր Գվինեա|Պապուա Նոր Գվինեա]] - [[:en:Papua New Guinea|Papua New Guinea]] * [[:hyw:Բարակուայ|Բարակուայ]] - [[:hy:Պարագվայ|Պարագվայ]] - [[:en:Paraguay|Paraguay]] * [[:hyw:Բերու|Բերու]] - [[:hy:Պերու|Պերու]] - [[:en:Peru|Peru]] * [[:hyw:Ֆիլիբիններ|Ֆիլիբիններ]] - [[:hy:Ֆիլիպիններ|Ֆիլիպիններ]] - [[:en:Philippines|Philippines]] * [[:hyw:Ռուանտա|Ռուանտա]] - [[:hy:Ռուանդա|Ռուանդա]] - [[:en:Rwanda|Rwanda]] * [[:hyw:Սան Լուսիա|Սան Լուսիա]] - [[:hy:Սենթ Լյուսիա|Սենթ Լյուսիա]] - [[:en:Saint Lucia|Saint Lucia]] * [[:hyw:Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ|Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ]] - [[:hy:Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ|Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ]] - [[:en:Saint Vincent and the Grenadines|Saint Vincent and the Grenadines]] * [[:hyw:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:hy:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:en:San Marino|San Marino]] * [[:hyw:Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի|Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի]] - [[:hy:Սան Տոմե և Պրինսիպի|Սան Տոմե և Պրինսիպի]] - [[:en:Sao Tome and Principe|Sao Tome and Principe]] * [[:hyw:Սենեկալ|Սենեկալ]] - [[:hy:Սենեգալ|Սենեգալ]] - [[:en:Senegal|Senegal]] * [[:hyw:Սեյշելեան կղզիներ|Սեյշելեան կղզիներ]] - [[:hy:Սեյշելյան կղզիներ|Սեյշելյան կղզիներ]] - [[:en:Seychelles|Seychelles]] * [[:hyw:Սոմալիա|Սոմալիա]] - [[:hy:Սոմալի|Սոմալի]] - [[:en:Somalia|Somalia]] * [[:hyw:Հարաւային Քորէա|Հարաւային Քորէա]] - [[:hy:Պալաու|Հիւսիսային Քորէա]] - [[:en:South Korea|South Korea]] * [[:hyw:Հարաւային Սուտան|Հարաւային Սուտան]] - [[:hy:Հարավային Սուդան|Հարավային Սուդան]] - [[:en:South Sudan|South Sudan]] * [[:hyw:Շրի Լանքա|Շրի Լանքա]] - [[:hy:Շրի Լանկա|Շրի Լանկա]] - [[:en:Sri Lanka|Sri Lanka]] * [[:hyw:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:hy:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:en:Suriname|Suriname]] * [[:hyw:Թաճիքստան|Թաճիքստան]] - [[:hy:Տաջիկստան|Տաջիկստան]] - [[:en:Tajikistan|Tajikistan]] * [[:hyw:Թանզանիա|Թանզանիա]] - [[:hy:Տանզանիա|Տանզանիա]] - [[:en:Tanzania|Tanzania]] * [[:hyw:Թաիլանտ|Թաիլանտ]] - [[:hy:Թաիլանդ|Թաիլանդ]] - [[:en:Thailand|Thailand]] * [[:hyw:Արեւելեան Թիմոր|Արեւելեան Թիմոր]] - [[:hy:Արևելյան Թիմոր|Արևելյան Թիմոր]] - [[:en:Timor-Leste|Timor-Leste]] * [[:hyw:Թոկո|Թոկո]] - [[:hy:Տոգո|Տոգո]] - [[:en:Togo|Togo]] * [[:hyw:Թոնկա|Թոնկա]] - [[:hy:Տոնգա|Տոնգա]] - [[:en:Tonga|Tonga]] * [[:hyw:Թրինիտատ եւ Թոպակո|Թրինիտատ եւ Թոպակո]] - [[:hy:Տրինիդադ և Տոբագո|Տրինիդադ և Տոբագո]] - [[:en:Trinidad and Tobago|Trinidad and Tobago]] * [[:hyw:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:hy:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:en:Turkmenistan|Turkmenistan]] * [[:hyw:Թուվալու|Թուվալու]] - [[:hy:Տուվալու|Տուվալու]] - [[:en:Tuvalu|Tuvalu]] * [[:hyw:Վիեթնամ|Վիեթնամ]] - [[:hy:Վիետնամ|Վիետնամ]] - [[:en:Vietnam|Vietnam]] ==== Երկիրներ, որոնք ՄԱԿ-ի անդամ չեն, ոչ ալ դիտորդ ==== * [[Աբխազիոյ Հանրապետութիւն։]] - [[:hy:Աբխազիայի Հանրապետություն]] - [[:en:Abkhazia]] * [[:hyw:Հարաւային Օսիա|Հարաւային Օսիա]] - [[:hy:Հարավային Օսիա|Հարավային Օսիա]] - [[:en:South Ossetia|South Ossetia]] * [[:hyw:Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետութիւն|Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետություն|Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետություն]] - [[:en:Sahrawi Arab Democratic Republic|Sahrawi Arab Democratic Republic]] === Պատմական շրջաններ եւ երկիրներ === * [[Միջին Արեւելք]] - [[:en:Middle East]] * [[Ասորեստան]] - [[:hy:Ասորեստան]] - [[:en:Assyria]] * [[Մակեդոնիա]] - [[:hy:Մակեդոնիա (տերմինաբանություն)]] - [[:en:Macedonia (terminology)]] * [[Կալիլէա]] - [[:hy:Գալիլեա (Իսրայել)]] - [[:en:Galilee]] * [[Կասպք]] - [[:en:Caspiane]] * [[Մարաստան]] կամ Մարք - [[:hy:Մարաստան]] - [[:en:Media (region)]] * [[Ալանք]] - [[:hy:Ալանիա]] - [[:en:Alania]] === Լեզուներ === * [[Մանտարին Չինարէն]] - [[:en:Mandarin Chinese]] * [[Հինտի]] - [[:en:Hindi]] * [[Սպաներէն]] - [[:en:Spanish language]] * [[Պենկալերէն]] - [[:en:Bengali language]] * [[Փորթուկալերէն]] - [[:en:Portuguese language]] * [[Ուրտու]] - [[:en:Urdu]] * [[Ինտոնեզերէն]] - [[:en:Indonesian language]] * [[Մարաթերէն]] - [[:en:Marathi language]] * [[Թելուկերէն]] - [[:en:Telugu language]] * [[Հաուներէն]] - [[:en:Hausa language]] * [[Թամիլերէն]] - [[:en:Tamil language]] * [[Սուահիլերէն]] - [[:en:Swahili language]] * [[Վիեդնամերէն]] - [[:en:Vietnamese language]] * [[Թակալերէն]] - [[:en:Tagalog language]] * [[Փունճապերէն]] - [[:en:Punjabi language]] * [[Քորերէն]] - [[:en:Korean language]] * [[Ճավանեզերէն]] - [[:en:Javanese language]] * [[Կուճարաթերէն]] - [[:en:Gujarati language]] * [[Ամհարերէն]] - [[:en:Amharic]] * [[Քաննատերէն]] - [[:en:Kannada]] * [[Ապխազերէն]] - [[:en:Abkhaz language]] * [[Ալպաներէն]] - [[:en:Albanian language]] * [[Պրեթոներէն]] - [[:en:Breton language]] * [[Պուլկարերէն]] - [[:en:Bulgarian language]] * [[Քաթալաներէն]] - [[:en:Catalan language]] * [[Քորսիքերէն]] - [[:en:Corsican language]] * [[Խրիմի Թաթարերէն]] - [[:en:Crimean Tatar language]] * [[Չեխերէն]] - [[:en:Czech language]] * [[Տանիերէն]] - [[:en:Danish language]] * [[Հոլանտերէն]] - [[:en:Dutch language]] * [[Էսթոներէն]] - [[:en:Estonian language]] * [[ֆիններէն]] - [[:en:Finnish language]] * [[Իսլանտերէն]] - [[:en:Icelandic language]] * [[Իռլանտերէն]] - [[:en:Irish language]] * [[Լադիշերէն]] - [[:en:Latvian language]] * [[Լիդվերէն]] - [[:en:Lithuanian language]] * [[Լիւքսամպուրկերէն]] - [[:en:Luxembourgish]] * [[Մակեդոներէն]] - [[:en:Macedonian language]] * [[Մալթայերէն]] - [[:en:Maltese language]] * [[Նորվեկերէն]] - [[:en:Norweigian language]] * [[Լեհերէն]] - [[:en:Polish language]] * [[Ռոմանշերէն]] - [[:en:Romansh language]] * [[Ռումանիրէն]] - [[:en:Romanian language]] * [[Սերպոխորվաթերէն]] - [[:en:Serbo-Croatian]] * [[Սլովաքերէն]] - [[:en:Slovak language]] * [[Սլովեներէն]] - [[:en:Slovenian language]] * [[Շուետերէն]] - [[:en:Swedish language]] === Երաժշտական Նուագարաններ === * [[Քլարինեթ]] - [[:hy:Կլառնետ|Կլառնետ]] - [[:en:Clarinet|Clarinet]] * [[Աւագափող]] - [[:hy:Ֆլէյտա|Ֆլէյտա]] - [[:en:Flute|Flute]] * [[Հոպոյ]] - [[:hy:Հոբոյ|Հոբոյ]] - [[:en:Oboe|Oboe]] * [[Պասուն]] - [[:hy:Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)|Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)]] - [[:en:Bassoon|Bassoon]] * [[Թուպա]] - [[:en:Tuba|Tuba]] * [[Թրոմպոն]] - [[:hy:Տրոմբոն|Տրոմբոն]] - [[:en:Trombone|Trombone]] * [[Գալարափող]] - [[:hy:Գալարափող|Գալարափող]] - [[:en:French horn|French horn]] * [[Շեփոր]] - [[:hy:Շեփոր|Շեփոր]] - [[:en:Trumpet|Trumpet]] * [[Շվի]] - [[:en:Shvi]] === CEE Ցանկ === * [[Հայերը Ֆրանսայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_France * [[Հայերը Իրանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iranian_Armenians * [[Հայերը Իրաքի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iraqi_Armenians * [[Հայերը Վրաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Georgia * [[Հայերը Ազրպէյճանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Azerbaijan * [[Հայերը Արժանթինի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Argentine * [[Հայերը Սուրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Syria * [[Հայերը Ուքրանիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Ukraine * [[Հայերը Աւստրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Austria * [[Հայերը Շուէտի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Sweden * [[Հայերը Գանատայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Canadians * [[Հայերը Աւստրալիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Australians * [[Հայերը Թուրքիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Turkey * [[Հայերը Սինկափուրի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Singapore * [[Հայերը Չինաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_China * [[Հակահայկականութիւն]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Anti-Armenian_sentiment * [[Թագնուած Հայեր]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Hidden_Armenians === Հայ անձնաւորութիւններ === * [[Քարիմ Բագրատունի]] - [[:en:Karim Pakradouni]] * [[Վիգէն Պապիկեան]] - [[:en:Viken Babikian]] * [[Ճօ Մանճանիելօ]] - [[:en:Joe Manganiello]] * [[Սոնա Մովսէսեան]] - [[:en:Sona Movsesian]] * [[Լէրի Կակոսեան]] - [[:en:Larry Gagosian]] * [[Ալիս Փանիկեան]] - [[:en:Alice Panikian]] * [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]] * [[Զաւեն Գույումճեան]] - [[:en:Zaven Kouyoumdjian]] * [[Մարիա Նալպանտեան]] - [[:en:Maria Nalbandian]] * [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]] * [[Նիքոլ Սապա]] - [[:en:Nicole Saba]] * [[Նշան Տէր Յարութիւնեան]] - [[:ar:نيشان (إعلامي)]] * [[Թուլիփ Ճոշի]] - [[:en:Tulip Joshi]] * [[Նուրա Գէւորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]] * [[Սագօ Շահինեան]] - [[:en:Sako Shahinian]] * [[Մարիամ Նուր]] - [[:en:Mariam Nour]] * [[Մարտիկ Չափարեան]] - [[:en:Mardik Tchaparian]] * [[Յակոբ Տոնապետեան]] - [[:en:Agop Donabidian]] * [[Վարդան Ղազարեան]] - [[:en:Vardan Ghazaryan]] * [[Կրեթա Թասլաքեան]] - [[:en:Gretta Taslakian]] * [[Կլատիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Խորէն Աբրահամեան]] - [[:en:Khoren Abrahamyan]] * [[Տորք Անգեղ]] - [[:en:Tork Angegh]] - [[:hy:Տորք Անգեղ]] * [[Ալեքսանտր Երիցեան]] - [[:hy:Ալեքսանդր Երիցյան]] * [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]] * [[Ֆրանսիս Վեպեր]] - [[:en:Francis Veber]] * [[Ֆրանսուա Պերլեան]] - [[:en:François Berléand]] * [[Ալեն Պերպերեան]] - [[:en:Alain Berbérian]] * [[Փասքալ Լեժիթիմուս]] - [[:en:Pascal Légitimus]] * [[Մայքըլ Վարդան]] - [[:en:Michael Vartan]] * [[Մարիանա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]] * [[Մաթիո Մատենեան]] - [[:en:Mathieu Madénian]] * [[Ռաֆֆի Շարթ]] - [[:en:Raffy Shart]] * [[Նինա Պերպերովա]] - [[:en:Nina Berberova]] * [[Ֆիլիփ Ճեան]] - [[:en:Philippe Djian]] * [[Ժան-Քլոտ Քեպապճեան]] - [[:en:Jean-Claude Kebabdjian]] * [[Ժաք Հելեան]] - [[:en:Jacques Hélian]] * [[Լեւոն Սայեան]] - [[:en:Lévon Sayan]] * [[Տանիել Ժերարտ]] - [[:en:Danyel Gérard]] * [[Ֆրանսուա Գէորքեան]] - [[:en:François Kevorkian]] * [[Անտրէ Մանուկեան]] - [[:en:André Manoukian]] * [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]] * [[Եսայի Ալթունեան]] - [[:en:Essaï Altounian]] * [[Աննա Կասեան]] - [[:en:Anna Kasyan]] * [[Լեոն Արթիւր Թիւթիւնճեան]] - [[:en:Léon Arthur Tutundjian]] * [[Մելիք Օհանեան]] - [[:en:Melik Ohanian]] * [[Էտուարտ Պալլատուր]] - [[:en:Édouard Balladur]] * [[Հիլտա Չոպոյեան]] - [[:en:Hilda Tchoboian]] * [[Ժերարտ Տարմանին]] - [[:en:Gérald Darmanin]] * [[Սարա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]] * [[Արսեն Չաքարեան]] - [[:en:Arsène Tchakarian]] * [[Ալեն Փրոսթ]] - [[:en:Alain Prost]] * [[Էրիք Ասատուրեան]] - [[:en:Éric Assadourian]] * [[Եուրի Ճորքաէֆ]] - [[:en:Youri Djorkaeff]] * [[Ալեն Պողոսեան]] - [[:en:Alain Boghossian]] * [[Տիմիթրի Եաչվիլի]] - [[:en:Dimitri Yachvili]] * [[Սիրիաք Ռիվիերեան]] - [[:en:Cyriaque Rivieyran]] * [[Իտա Ատամոֆ]] - [[:en:Ida Adamoff]] * [[Փաթրիք Տոնապետեան]] - [[:en:Patrick Donabédian]] * [[Անահիտ Տոնապետեան Տեմոփուլոս]] - [[:hy:Անահիտ Տոնապետյան-Դեմոպուլոս]] * [[Սերժ Չուրուք]] - [[:en:Serge Tchuruk]] * [[Ալեն Մանուքեան]] - [[:en:Alain Manoukian]] * [[Ալեն Միքլի]] - [[:en:Alain Mikli]] * [[Ռաֆֆի Հալաճեան]] - [[:en:Rafi Haladjian]] * [[Փոլ-Լուի Արսլանեան]] - [[:en:Paul-Louis Arslanian]] * [[Կլետիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Վիք Տարչինեան]] - [[:en:Vic Darchinyan]] * [[Ճորճ Տոնիկեան]] - [[:en:George Donikian]] * [[Պրայըն Կուրճեան]] - [[:en:Brian Goorjian]] * [[Սլավա Գրիգորեան]] - [[:en:Slava Grigoryan]] * [[Ժանօ Թուսունեան]] - [[:en:Jano Toussounian]] * [[Ճոն Քաչոյեան]] - [[:en:John Kachoyan]] * [[Եուրիկ Սարգիսեան]] - [[:en:Yurik Sarkisyan]] * [[Պորիս Պապայեան]] - [[:en:Boris Babayan]] * [[Ալեքսէյ Հեքիմեան]] - [[:en:Alexey Ekimyan]] * [[Կարի Քասփարով]] - [[:en:Garry Kasparov]] * [[Վլատիմիր Յակոբեան]] - [[:en:Vladimir Akopian]] * [[Աշոտ Նադանեան]] - [[:en:Ashot Nadanian]] * [[Վլադիմիր Պաղիրով]] - [[:en:Vladimir Bagirov]] * [[Եւկենի Պետրոսեան]] - [[:en:Yevgeny Petrosyan]] * [[Սերկեյ Ղազարով]] - [[:en:Sergey Gazarov]] * [[Կիորկի Շահնազարով]] - [[:en:Georgy Shakhnazarov]] * [[Ռաֆայել Կապրելեան]] - [[:en:Rafael Kaprelyan]] * [[Սերկեյ Պետրոսեան]] - [[:en:Sergey Petrosyan]] * [[Կարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]] * [[Կարապետ Կարապետեան]] - [[:en:Karapet Karapetyan]] * [[Յարութիւն Խաչադրեան]] - [[:en:Harutyun Khachatryan]] * [[Վաղարշակ Յարութիւնեան]] - [[:en:Vagharshak Harutiunyan]] * [[Յովնաթանեան ընտանիք]] - [[:en:Hovnatanian]] * [[Յակոբ Դաւթեան]] - [[:en:Yakov Davydov]] * [[Վլատիմիր Սարգսեան]] - [[:en:Vladimir Sargsyan]] * [[Աղվան Վարդանեան]] - [[:en:Aghvan Vardanyan]] * [[Արթիւր Յակոբեան]] - [[:en:Arturs Akopjans]] * [[Ալան Մելիքճանեան]] - [[:en:Captain Disillusion]] * [[Պորիս Փարսատանեան]] - [[:en:Boris Parsadanian]] * [[Եուրի Սարգիսեան]] - [[:en:Yuriy Sarkisyan]] * [[Արթեոմ Ֆիլիփոսեան]] - [[:en:Artyom Filiposyan]] * [[Վատիմ Ապրամով]] - [[:en:Vadim Abramov]] * [[Արթիւր Գրիգորեան]] - [[:en:Artur Grigorian]] * [[Անտրեյ Յակոբեանց]] - [[:en:Andrey Akopyants]] * [[Թամարա Խանում]] - [[:en:Tamara Khanum]] * [[Ռալֆ Եիրիկեան]] - [[:en:Ralph Yirikian]] === Ծով === [[Կասպից ծով]] - [[:hy:Կասպից ծով]] - [[:en:Caspian Sea]] === Բնագիտութիւն === * [[Ժառանգաբանութիւն]] - [[:hy:Գենետիկա]] - [[:en:Genetics]] * [[Լուսասինթեզ]] - [[:hy:Ֆոտոսինթեզ]] - [[:en:Photosynthesis]] * [[Բնահամակարգ]] - [[:hy:Էկոհամակարգ]] - [[:en:Ecosystem]] * [[Կլիմայի փոփոխութիւն]] - [[:hy:Կլիմայի փոփոխություն]] - [[:en:Climate change]] * [[Պարբերական աղիւսակ]] - [[:hy:Պարբերական համակարգ]] - [[:en:Periodic table]] * [[Քուանթային մեքանիկա]] - [[:hy:Քվանտային մեխանիկա]] - [[:en:Quantum mechanics]] * [[Յարաբերականութեան տեսութիւն]] - [[:hy:Հարաբերականության տեսություն]] - [[:en:Theory of relativity]] * [[Ջերմադինամիկա]] - [[:hy:Թերմոդինամիկա]] - [[:en:Thermodynamics]] * [[Էնթրոփիա]] - [[:hy:Էնտրոպիա]] - [[:en:Entropy]] === Այլ === * [[Օդերեւութախօսութիւն]] - [[:en:Meteorology]] * [[Հանքախօսութիւն]] - [[:en:Mineralogy]] * [[Երկրախօսութիւն]] - [[:en:Geology]] * [[Ուժական գիտութիւն]] - [[:en:Dynamics]] * [[Դնդերախօսութիւն]] - [[:en:Myology]] * [[Աճառախօսութիւն]] - [[:en:Chondrology]] * [[Գաւառագրութիւն]] - [[:en:Chorographie]] * [[Ճակատագիտութիւն]] - [[:en:Métoposcopie]] * [[Բնազանցութիւն]] - [[:en:Metaphysics]] * [[Աստեղագիտութիւն]] - [[:en:Astronomy]] * [[Ջրակշռութիւն]] - [[:en:Hydrostatics]] * [[Թաղանթախօսութիւն]] - [[:en:Hyménologie]] * [[Վիմախօսութիւն]] - [[:en:Lithologie]] * [[Բնախօսութիւն]] - [[:en:Physiology]] * [[Իրաւագիտութիւն]] - [[:en:Jurisprudence]] * [[Հայրասպան]] - [[:en:Patricide]] * [[Մայրասպան]] - [[:en:Matricide]] * [[Բեռնարգելք]] - [[:hy:Էմբարգո]] -[[:en:Economic sanctions]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Եղիշէ Չարենցի կեանքի ժամանակագրութիւն]] - [[:hy:Եղիշե_Չարենցի_կյանքի_ժամանակագրություն|Եղիշե Չարենցի կյանքի ժամանակագրություն]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Հարաւային Քալիֆորնիոյ Համալսարան]] - [[:en:University of Southern California]] * [[Ալեն Տըլոն]] - [[:en:Alain Delon]] * [[Տնտեսական Համագործակցութեան եւ Զարգացման Կազմակերպութիւն]] - [[:en:OECD]] * [[Կամալ Ապտել Նասեր]] - [[:en:Gamal Abdel Nasser]] * [[Տուպայ]] - [[:en:Dubai]] * [[Սեւիլիոյ տաճար]] - [[:hy:Սևիլյայի_տաճար|Սևիլյայի տաճար]] - [[:en:Seville_Cathedral|Seville Cathedral]] * [[Օքլընտի Համալսարան]] - [[:en:University of Auckland|University of Auckland]] * [[Պալամանտ Համալսարան]] - [[:en:University of Balamand]] * [[Քուրա, Լիբանան]] - [[:en:Koura District]] * [[Փանամայի ջրանցք]] - [[:en:Panama Canal|Panama Canal]] * [[Հիւսիսային Սառուցեալ Ովկիանոս]] - [[:en:Arctic Ocean|Arctic Ocean]] * [[ՏՀԶԿ]] - [[:en:|OECD]] mmeb73ozn6omhiomwxreeotnof1sbc9 252116 252115 2026-06-04T12:40:00Z ShahenWasHere 140 252116 wikitext text/x-wiki == Անհրաժեշտ յօդուածներ == Բարե՛ւ, ստորեւ կրնաք գտնել յօդուածներու ցանկ մը: Այս յօդուածներուն ներկայութիւնը արեւմտահայերէն ուիքիի վրայ անհրաժեշտ է, իրենց տուն տուէք մեր ուիքիին վրայ եւ գրեցէք իրենց մասին 😃 === դիցաբանութիւն === * [[պերեդիքսոն]] - [[:en:Peridexion tree]] * [[Հրուդէն]] - [[:hy:Ֆերեյդուն]] - [[:en:Fereydun]] * [[Առասպելական արարած]] - [[:hy:Առասպելական արարած]] - [[:en:Legendary creature]] * [[Իշացուլ]] - [[:en:Onocentaur]] * [[Քարադր]] - [[:en:Caladrius]] * [[Հսկայ]] - [[:hy:Հսկա]] - [[:en:Giant]] * [[Փիւնիկ]] - [[:hy:Փյունիկ (դիցաբանական)]] - [[:en:Phoenix (mythology)]] === Աստուածներ/դիքներ === * [[Բէլ]] - [[:hy:Բել]] - [[:en:Bel (mythology)]] * [[Տորք]] - [[:hy:Տորք Անգեղ]] - [[:en:Tork Angegh]] * [[Արհմն]] - [[:hy:Ահրիման]] - [[:en:Ahriman]] === Կենդանիներ === * [[ծիծեռնակ]] - [[:hy:Ծիծեռնակներ]] - [[:en:Swallow]] * [[գետակինճ]] - [[:hy:Գետակինճեր]] - [[:en:Tapirus]] * [[ռնգեղջիւր]] - [[:hy:Ռնգեղջյուր]] - [[:en:Rhinoceros]] * [[սարեակ]] - [[:hy:Սարյակներ (ընտանիք)]] - [[:en:Starling]] * [[շահէն]] - [[:en:Falco peleigrinoides]] * [[սերմնագռավ]] - [[:hy:Սերմնաքաղ]] - [[:en:Rook (bird)]] * [[ցիռ]] - [[:en:Onager]] * [[սիրամարգ]] - [[:en:Peafowl]] * [[փայտփորիկ]] - [[:en:Woodpecker]] * [[յոպոպ]] - [[:en:Hoopoe]] * [[քնարահաւ]] - [[:en:Lyrebird]] * [[հաւալուսն]] - [[:hy:հավալուսն]] - [[:en:Pelican]] * [[ծովակով]] - [[:hy:Ստելլերյան կով]] - [[:en:Steller's sea cow]] * [[թեփամողէզ]] - [[:hy:Պանգոլին]] - [[:en:Pangolin]] === Երկիրներ === * [[:hyw:Անդիկուա եւ Պարպուտա|Անդիկուա եւ Պարպուտա]] - [[:hy:Անտիգուա և Բարբուդա|Անտիգուա և Բարբուդա]] - [[:en:Andorra|Andorra]] * [[:hyw:Պահամեան Կղզիներ|Պահամեան Կղզիներ]] - [[:hy:Բահամյան Կղզիներ|Բահամյան Կղզիներ]] - [[:en:Bahamas|Bahamas]] * [[:hyw:Պարպատոս|Պարպատոս]] - [[:hy:Բարբադոս|Բարբադոս]] - [[:en:Barbados|Barbados]] * [[:hyw:Պելիզ|Պելիզ]] - [[:hy:Բելիզ|Բելիզ]] - [[:en:Belize|Belize]] * [[:hyw:Պենին|Պենին]] - [[:hy:Բենին|Բենին]] - [[:en:Benin|Benin]] * [[:hyw:Պութան|Պութան]] - [[:hy:Բութան|Բութան]] - [[:en:Bhutan|Bhutan]] * [[:hyw:Պոզնիա եւ Հերցեկովինա|Պոզնիա եւ Հերցեկովինա]] - [[:hy:Բոսնիա և Հերցեգովինա|Բոսնիա և Հերցեգովինա]] - [[:en:Bosnia and Herzegovina|Bosnia and Herzegovina]] * [[:hyw:Պուրքինա Ֆասօ|Պուրքինա Ֆասօ]] - [[:hy:Բուրկինա Ֆասո|Բուրկինա Ֆասո]] - [[:en:Burkina Faso|Burkina Faso]] * [[:hyw:Քոթ Տիվուար|Քոթ Տիվուար]] - [[:hy:Կոտ դ'Իվուար|Կոտ դ'Իվուար]] - [[:en:Ivory Coast|Ivory Coast]] * [[:hyw:Քափօ Վերտէ|Քափօ Վերտէ]] - [[:hy:Կաբո Վերդե|Կաբո Վերդե]] - [[:en:Cape Verde|Cape Verde]] * [[:hyw:Քամպոճա|Քամպոճա]] - [[:hy:Կամբոջա|Կամբոջա]] - [[:en:Cambodia|Cambodia]] * [[:hyw:Քամերուն|Քամերուն]] - [[:hy:Կամերուն|Կամերուն]] - [[:en:Cameroon|Cameroon]] * [[:hyw:Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն|Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն|Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Central African Republic|Central African Republic]] * [[:hyw:Չատ|Չատ]] - [[:hy:Չադ|Չադ]] - [[:en:Chad|Chad]] * [[:hyw:Քոմորեան կղզիներ|Քոմորեան կղզիներ]] - [[:hy:Կոմորյան կղզիներ|Կոմորյան կղզիներ]] - [[:en:Comoros|Comoros]] * [[:hyw:Քոնկոյի Հանրապետութիւն|Քոնկոյի Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կոնգոյի Հանրապետություն|Կոնգոյի Հանրապետություն]] - [[:en:Republic of the Congo|Republic of the Congo]] * [[:hyw:Քոնկոյի Ժողովրդավար Հանրապետութիւն|Քոնկոյի Ժողովրդավար Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն|Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն]] - [[:en:Democratic Republic of the Congo|Democratic Republic of the Congo]] * [[:hyw:Տոմինիքա|Տոմինիքա]] - [[:hy:Դոմինիկա|Դոմինիկա]] - [[:en:Dominica|Dominica]] * [[:hyw:Տոմինիքեան Հանրապետութիւն|Տոմինիքեան Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Դոմինիկյան Հանրապետություն|Դոմինիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Dominican Republic|Dominican Republic]] * [[:hyw:Էքուատոր|Էքուատոր]] - [[:hy:Էկվադոր|Էկվադոր]] - [[:en:Ecuador|Ecuador]] * [[:hyw:Սալվատոր|Սալվատոր]] - [[:hy:Սալվադոր|Սալվադոր]] - [[:en:El Salvador|El Salvador]] * [[:hyw:Հասարակածային Կինի|Հասարակածային Կինի]] - [[:hy:Հասարակածային Գվինեա|Հասարակածային Գվինեա]] - [[:en:Equatorial Guinea|Equatorial Guinea]] * [[:hyw:Էսուաթինի|Էսուաթինի]] - [[:hy:Էսվատինի|Էսվատինի]] - [[:en:Eswatini|Eswatini]] * [[:hyw:Կապոն|Կապոն]] - [[:hy:Գաբոն|Գաբոն]] - [[:en:Gabon|Gabon]] * [[:hyw:Կամպիա|Կամպիա]] - [[:hy:Գամբիա|Գամբիա]] - [[:en:Gambia|Gambia]] * [[:hyw:Կանա|Կանա]] - [[:hy:Գանա|Գանա]] - [[:en:Ghana|Ghana]] * [[:hyw:Կրենատա|Կրենատա]] - [[:hy:Գրենադա|Գրենադա]] - [[:en:Grenada|Grenada]] * [[:hyw:Չատ|Չատ]] - [[:hy:Չադ|Չադ]] - [[:en:Guatemala|Guatemala]] * [[:hyw:Կինի|Կինի]] - [[:hy:Գվինեա|Գվինեա]] - [[:en:Guinea|Guinea]] * [[:hyw:Կինի-Պիսաու|Կինի-Պիսաու]] - [[:hy:Գվինեա-Բիսաու|Գվինեա-Բիսաու]] - [[:en:Guinea-Bissau|Guinea-Bissau]] * [[:hyw:Կայանա|Կայանա]] - [[:hy:Գայանա|Գայանա]] - [[:en:Guyana|Guyana]] * [[:hyw:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:hy:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:en:Haiti|Haiti]] * [[:hyw:Հոնտուրաս|Հոնտուրաս]] - [[:hy:Հոնդուրաս|Հոնդուրաս]] - [[:en:Honduras|Honduras]] * [[:hyw:Իսլանտա|Իսլանտա]] - [[:hy:Իսլանդիա|Իսլանդիա]] - [[:en:Iceland|Iceland]] * [[:hyw:Քիրիպաթի|Քիրիպաթի]] - [[:hy:Կիրիբատի|Կիրիբատի]] - [[:en:Kiribati|Kiribati]] * [[:hyw:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:hy:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:en:Kyrgyzstan|Kyrgyzstan]] * [[:hyw:Լաոս|Լաոս]] - [[:hy:Լաոս|Լաոս]] - [[:en:Laos|Laos]] * [[:hyw:Մալաուի|Մալաուի]] - [[:hy:Մալավի|Մալավի]] - [[:en:Malawi|Malawi]] * [[:hyw:Մալի|Մալի]] - [[:hy:Մալի|Մալի]] - [[:en:Mali|Mali]] * [[:hyw:Մարշալեան Կղզիներ|Մարշալեան Կղզիներ]] - [[:hy:Մարշալյան կղզիներ|Մարշալյան կղզիներ]] - [[:en:Marshall Islands|Marshall Islands]] * [[:hyw:Մորիթանիա|Մորիթանիա]] - [[:hy:Մավրիտանիա|Մավրիտանիա]] - [[:en:Mauritania|Mauritania]] * [[:hyw:Մաւրիկիոս|Մաւրիկիոս]] - [[:hy:Մավրիկիոս|Մավրիկիոս]] - [[:en:Mauritius|Mauritius]] * [[:hyw:Միքրոնեզիա|Միքրոնեզիա]] - [[:hy:Միկրոնեզիա|Միկրոնեզիա]] - [[:en:Micronesia|Micronesia]] * [[:hyw:Մոնկոլիա|Մոնկոլիա]] - [[:hy:Մոնղոլիա|Մոնղոլիա]] - [[:en:Mongolia|Mongolia]] * [[:hyw:Մոզամպիք|Մոզամպիք]] - [[:hy:Մոզամբիկ|Մոզամբիկ]] - [[:en:Mozambique|Mozambique]] * [[:hyw:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:hy:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:en:Nauru|Nauru]] * [[:hyw:Նիքարակուա|Նիքարակուա]] - [[:hy:Նիկարագուա|Նիկարագուա]] - [[:en:Nicaragua|Nicaragua]] * [[:hyw:Նիժեր|Նիժեր]] - [[:hy:Նիգեր|Նիգեր]] - [[:en:Niger|Niger]] * [[:hyw:Հիւսիսային Մակեդոնիա|Հիւսիսային Մակեդոնիա]] - [[:hy:Հյուսիսային Մակեդոնիա|Հյուսիսային Մակեդոնիա]] - [[:en:North Macedonia|North Macedonia]] * [[:hyw:Փալաու|Փալաու]] - [[:hy:Պալաու|Պալաու]] - [[:en:Palau|Palau]] * [[:hyw:Բաբուա Նոր Կինի|Բաբուա Նոր Կինի]] - [[:hy:Պապուա Նոր Գվինեա|Պապուա Նոր Գվինեա]] - [[:en:Papua New Guinea|Papua New Guinea]] * [[:hyw:Բարակուայ|Բարակուայ]] - [[:hy:Պարագվայ|Պարագվայ]] - [[:en:Paraguay|Paraguay]] * [[:hyw:Բերու|Բերու]] - [[:hy:Պերու|Պերու]] - [[:en:Peru|Peru]] * [[:hyw:Ֆիլիբիններ|Ֆիլիբիններ]] - [[:hy:Ֆիլիպիններ|Ֆիլիպիններ]] - [[:en:Philippines|Philippines]] * [[:hyw:Ռուանտա|Ռուանտա]] - [[:hy:Ռուանդա|Ռուանդա]] - [[:en:Rwanda|Rwanda]] * [[:hyw:Սան Լուսիա|Սան Լուսիա]] - [[:hy:Սենթ Լյուսիա|Սենթ Լյուսիա]] - [[:en:Saint Lucia|Saint Lucia]] * [[:hyw:Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ|Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ]] - [[:hy:Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ|Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ]] - [[:en:Saint Vincent and the Grenadines|Saint Vincent and the Grenadines]] * [[:hyw:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:hy:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:en:San Marino|San Marino]] * [[:hyw:Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի|Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի]] - [[:hy:Սան Տոմե և Պրինսիպի|Սան Տոմե և Պրինսիպի]] - [[:en:Sao Tome and Principe|Sao Tome and Principe]] * [[:hyw:Սենեկալ|Սենեկալ]] - [[:hy:Սենեգալ|Սենեգալ]] - [[:en:Senegal|Senegal]] * [[:hyw:Սեյշելեան կղզիներ|Սեյշելեան կղզիներ]] - [[:hy:Սեյշելյան կղզիներ|Սեյշելյան կղզիներ]] - [[:en:Seychelles|Seychelles]] * [[:hyw:Սոմալիա|Սոմալիա]] - [[:hy:Սոմալի|Սոմալի]] - [[:en:Somalia|Somalia]] * [[:hyw:Հարաւային Քորէա|Հարաւային Քորէա]] - [[:hy:Պալաու|Հիւսիսային Քորէա]] - [[:en:South Korea|South Korea]] * [[:hyw:Հարաւային Սուտան|Հարաւային Սուտան]] - [[:hy:Հարավային Սուդան|Հարավային Սուդան]] - [[:en:South Sudan|South Sudan]] * [[:hyw:Շրի Լանքա|Շրի Լանքա]] - [[:hy:Շրի Լանկա|Շրի Լանկա]] - [[:en:Sri Lanka|Sri Lanka]] * [[:hyw:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:hy:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:en:Suriname|Suriname]] * [[:hyw:Թաճիքստան|Թաճիքստան]] - [[:hy:Տաջիկստան|Տաջիկստան]] - [[:en:Tajikistan|Tajikistan]] * [[:hyw:Թանզանիա|Թանզանիա]] - [[:hy:Տանզանիա|Տանզանիա]] - [[:en:Tanzania|Tanzania]] * [[:hyw:Թաիլանտ|Թաիլանտ]] - [[:hy:Թաիլանդ|Թաիլանդ]] - [[:en:Thailand|Thailand]] * [[:hyw:Արեւելեան Թիմոր|Արեւելեան Թիմոր]] - [[:hy:Արևելյան Թիմոր|Արևելյան Թիմոր]] - [[:en:Timor-Leste|Timor-Leste]] * [[:hyw:Թոկո|Թոկո]] - [[:hy:Տոգո|Տոգո]] - [[:en:Togo|Togo]] * [[:hyw:Թոնկա|Թոնկա]] - [[:hy:Տոնգա|Տոնգա]] - [[:en:Tonga|Tonga]] * [[:hyw:Թրինիտատ եւ Թոպակո|Թրինիտատ եւ Թոպակո]] - [[:hy:Տրինիդադ և Տոբագո|Տրինիդադ և Տոբագո]] - [[:en:Trinidad and Tobago|Trinidad and Tobago]] * [[:hyw:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:hy:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:en:Turkmenistan|Turkmenistan]] * [[:hyw:Թուվալու|Թուվալու]] - [[:hy:Տուվալու|Տուվալու]] - [[:en:Tuvalu|Tuvalu]] * [[:hyw:Վիեթնամ|Վիեթնամ]] - [[:hy:Վիետնամ|Վիետնամ]] - [[:en:Vietnam|Vietnam]] ==== Երկիրներ, որոնք ՄԱԿ-ի անդամ չեն, ոչ ալ դիտորդ ==== * [[Աբխազիոյ Հանրապետութիւն։]] - [[:hy:Աբխազիայի Հանրապետություն]] - [[:en:Abkhazia]] * [[:hyw:Հարաւային Օսիա|Հարաւային Օսիա]] - [[:hy:Հարավային Օսիա|Հարավային Օսիա]] - [[:en:South Ossetia|South Ossetia]] * [[:hyw:Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետութիւն|Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետություն|Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետություն]] - [[:en:Sahrawi Arab Democratic Republic|Sahrawi Arab Democratic Republic]] === Պատմական շրջաններ եւ երկիրներ === * [[Միջին Արեւելք]] - [[:en:Middle East]] * [[Ասորեստան]] - [[:hy:Ասորեստան]] - [[:en:Assyria]] * [[Մակեդոնիա]] - [[:hy:Մակեդոնիա (տերմինաբանություն)]] - [[:en:Macedonia (terminology)]] * [[Կալիլէա]] - [[:hy:Գալիլեա (Իսրայել)]] - [[:en:Galilee]] * [[Կասպք]] - [[:en:Caspiane]] * [[Մարաստան]] կամ Մարք - [[:hy:Մարաստան]] - [[:en:Media (region)]] * [[Ալանք]] - [[:hy:Ալանիա]] - [[:en:Alania]] === Լեզուներ === * [[Մանտարին Չինարէն]] - [[:en:Mandarin Chinese]] * [[Հինտի]] - [[:en:Hindi]] * [[Սպաներէն]] - [[:en:Spanish language]] * [[Պենկալերէն]] - [[:en:Bengali language]] * [[Փորթուկալերէն]] - [[:en:Portuguese language]] * [[Ուրտու]] - [[:en:Urdu]] * [[Ինտոնեզերէն]] - [[:en:Indonesian language]] * [[Մարաթերէն]] - [[:en:Marathi language]] * [[Թելուկերէն]] - [[:en:Telugu language]] * [[Հաուներէն]] - [[:en:Hausa language]] * [[Թամիլերէն]] - [[:en:Tamil language]] * [[Սուահիլերէն]] - [[:en:Swahili language]] * [[Վիեդնամերէն]] - [[:en:Vietnamese language]] * [[Թակալերէն]] - [[:en:Tagalog language]] * [[Փունճապերէն]] - [[:en:Punjabi language]] * [[Քորերէն]] - [[:en:Korean language]] * [[Ճավանեզերէն]] - [[:en:Javanese language]] * [[Կուճարաթերէն]] - [[:en:Gujarati language]] * [[Ամհարերէն]] - [[:en:Amharic]] * [[Քաննատերէն]] - [[:en:Kannada]] * [[Ապխազերէն]] - [[:en:Abkhaz language]] * [[Ալպաներէն]] - [[:en:Albanian language]] * [[Պրեթոներէն]] - [[:en:Breton language]] * [[Պուլկարերէն]] - [[:en:Bulgarian language]] * [[Քաթալաներէն]] - [[:en:Catalan language]] * [[Քորսիքերէն]] - [[:en:Corsican language]] * [[Խրիմի Թաթարերէն]] - [[:en:Crimean Tatar language]] * [[Չեխերէն]] - [[:en:Czech language]] * [[Տանիերէն]] - [[:en:Danish language]] * [[Հոլանտերէն]] - [[:en:Dutch language]] * [[Էսթոներէն]] - [[:en:Estonian language]] * [[ֆիններէն]] - [[:en:Finnish language]] * [[Իսլանտերէն]] - [[:en:Icelandic language]] * [[Իռլանտերէն]] - [[:en:Irish language]] * [[Լադիշերէն]] - [[:en:Latvian language]] * [[Լիդվերէն]] - [[:en:Lithuanian language]] * [[Լիւքսամպուրկերէն]] - [[:en:Luxembourgish]] * [[Մակեդոներէն]] - [[:en:Macedonian language]] * [[Մալթայերէն]] - [[:en:Maltese language]] * [[Նորվեկերէն]] - [[:en:Norweigian language]] * [[Լեհերէն]] - [[:en:Polish language]] * [[Ռոմանշերէն]] - [[:en:Romansh language]] * [[Ռումանիրէն]] - [[:en:Romanian language]] * [[Սերպոխորվաթերէն]] - [[:en:Serbo-Croatian]] * [[Սլովաքերէն]] - [[:en:Slovak language]] * [[Սլովեներէն]] - [[:en:Slovenian language]] * [[Շուետերէն]] - [[:en:Swedish language]] === Երաժշտական Նուագարաններ === * [[Քլարինեթ]] - [[:hy:Կլառնետ|Կլառնետ]] - [[:en:Clarinet|Clarinet]] * [[Աւագափող]] - [[:hy:Ֆլէյտա|Ֆլէյտա]] - [[:en:Flute|Flute]] * [[Հոպոյ]] - [[:hy:Հոբոյ|Հոբոյ]] - [[:en:Oboe|Oboe]] * [[Պասուն]] - [[:hy:Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)|Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)]] - [[:en:Bassoon|Bassoon]] * [[Թուպա]] - [[:en:Tuba|Tuba]] * [[Թրոմպոն]] - [[:hy:Տրոմբոն|Տրոմբոն]] - [[:en:Trombone|Trombone]] * [[Գալարափող]] - [[:hy:Գալարափող|Գալարափող]] - [[:en:French horn|French horn]] * [[Շեփոր]] - [[:hy:Շեփոր|Շեփոր]] - [[:en:Trumpet|Trumpet]] * [[Շվի]] - [[:en:Shvi]] === CEE Ցանկ === * [[Հայերը Ֆրանսայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_France * [[Հայերը Իրանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iranian_Armenians * [[Հայերը Իրաքի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iraqi_Armenians * [[Հայերը Վրաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Georgia * [[Հայերը Ազրպէյճանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Azerbaijan * [[Հայերը Արժանթինի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Argentine * [[Հայերը Սուրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Syria * [[Հայերը Ուքրանիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Ukraine * [[Հայերը Աւստրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Austria * [[Հայերը Շուէտի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Sweden * [[Հայերը Գանատայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Canadians * [[Հայերը Աւստրալիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Australians * [[Հայերը Թուրքիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Turkey * [[Հայերը Սինկափուրի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Singapore * [[Հայերը Չինաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_China * [[Հակահայկականութիւն]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Anti-Armenian_sentiment * [[Թագնուած Հայեր]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Hidden_Armenians === Հայ անձնաւորութիւններ === * [[Քարիմ Բագրատունի]] - [[:en:Karim Pakradouni]] * [[Վիգէն Պապիկեան]] - [[:en:Viken Babikian]] * [[Ճօ Մանճանիելօ]] - [[:en:Joe Manganiello]] * [[Սոնա Մովսէսեան]] - [[:en:Sona Movsesian]] * [[Լէրի Կակոսեան]] - [[:en:Larry Gagosian]] * [[Ալիս Փանիկեան]] - [[:en:Alice Panikian]] * [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]] * [[Զաւեն Գույումճեան]] - [[:en:Zaven Kouyoumdjian]] * [[Մարիա Նալպանտեան]] - [[:en:Maria Nalbandian]] * [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]] * [[Նիքոլ Սապա]] - [[:en:Nicole Saba]] * [[Նշան Տէր Յարութիւնեան]] - [[:ar:نيشان (إعلامي)]] * [[Թուլիփ Ճոշի]] - [[:en:Tulip Joshi]] * [[Նուրա Գէւորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]] * [[Սագօ Շահինեան]] - [[:en:Sako Shahinian]] * [[Մարիամ Նուր]] - [[:en:Mariam Nour]] * [[Մարտիկ Չափարեան]] - [[:en:Mardik Tchaparian]] * [[Յակոբ Տոնապետեան]] - [[:en:Agop Donabidian]] * [[Վարդան Ղազարեան]] - [[:en:Vardan Ghazaryan]] * [[Կրեթա Թասլաքեան]] - [[:en:Gretta Taslakian]] * [[Կլատիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Խորէն Աբրահամեան]] - [[:en:Khoren Abrahamyan]] * [[Տորք Անգեղ]] - [[:en:Tork Angegh]] - [[:hy:Տորք Անգեղ]] * [[Ալեքսանտր Երիցեան]] - [[:hy:Ալեքսանդր Երիցյան]] * [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]] * [[Ֆրանսիս Վեպեր]] - [[:en:Francis Veber]] * [[Ֆրանսուա Պերլեան]] - [[:en:François Berléand]] * [[Ալեն Պերպերեան]] - [[:en:Alain Berbérian]] * [[Փասքալ Լեժիթիմուս]] - [[:en:Pascal Légitimus]] * [[Մայքըլ Վարդան]] - [[:en:Michael Vartan]] * [[Մարիանա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]] * [[Մաթիո Մատենեան]] - [[:en:Mathieu Madénian]] * [[Ռաֆֆի Շարթ]] - [[:en:Raffy Shart]] * [[Նինա Պերպերովա]] - [[:en:Nina Berberova]] * [[Ֆիլիփ Ճեան]] - [[:en:Philippe Djian]] * [[Ժան-Քլոտ Քեպապճեան]] - [[:en:Jean-Claude Kebabdjian]] * [[Ժաք Հելեան]] - [[:en:Jacques Hélian]] * [[Լեւոն Սայեան]] - [[:en:Lévon Sayan]] * [[Տանիել Ժերարտ]] - [[:en:Danyel Gérard]] * [[Ֆրանսուա Գէորքեան]] - [[:en:François Kevorkian]] * [[Անտրէ Մանուկեան]] - [[:en:André Manoukian]] * [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]] * [[Եսայի Ալթունեան]] - [[:en:Essaï Altounian]] * [[Աննա Կասեան]] - [[:en:Anna Kasyan]] * [[Լեոն Արթիւր Թիւթիւնճեան]] - [[:en:Léon Arthur Tutundjian]] * [[Մելիք Օհանեան]] - [[:en:Melik Ohanian]] * [[Էտուարտ Պալլատուր]] - [[:en:Édouard Balladur]] * [[Հիլտա Չոպոյեան]] - [[:en:Hilda Tchoboian]] * [[Ժերարտ Տարմանին]] - [[:en:Gérald Darmanin]] * [[Սարա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]] * [[Արսեն Չաքարեան]] - [[:en:Arsène Tchakarian]] * [[Ալեն Փրոսթ]] - [[:en:Alain Prost]] * [[Էրիք Ասատուրեան]] - [[:en:Éric Assadourian]] * [[Եուրի Ճորքաէֆ]] - [[:en:Youri Djorkaeff]] * [[Ալեն Պողոսեան]] - [[:en:Alain Boghossian]] * [[Տիմիթրի Եաչվիլի]] - [[:en:Dimitri Yachvili]] * [[Սիրիաք Ռիվիերեան]] - [[:en:Cyriaque Rivieyran]] * [[Իտա Ատամոֆ]] - [[:en:Ida Adamoff]] * [[Փաթրիք Տոնապետեան]] - [[:en:Patrick Donabédian]] * [[Անահիտ Տոնապետեան Տեմոփուլոս]] - [[:hy:Անահիտ Տոնապետյան-Դեմոպուլոս]] * [[Սերժ Չուրուք]] - [[:en:Serge Tchuruk]] * [[Ալեն Մանուքեան]] - [[:en:Alain Manoukian]] * [[Ալեն Միքլի]] - [[:en:Alain Mikli]] * [[Ռաֆֆի Հալաճեան]] - [[:en:Rafi Haladjian]] * [[Փոլ-Լուի Արսլանեան]] - [[:en:Paul-Louis Arslanian]] * [[Կլետիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Վիք Տարչինեան]] - [[:en:Vic Darchinyan]] * [[Ճորճ Տոնիկեան]] - [[:en:George Donikian]] * [[Պրայըն Կուրճեան]] - [[:en:Brian Goorjian]] * [[Սլավա Գրիգորեան]] - [[:en:Slava Grigoryan]] * [[Ժանօ Թուսունեան]] - [[:en:Jano Toussounian]] * [[Ճոն Քաչոյեան]] - [[:en:John Kachoyan]] * [[Եուրիկ Սարգիսեան]] - [[:en:Yurik Sarkisyan]] * [[Պորիս Պապայեան]] - [[:en:Boris Babayan]] * [[Ալեքսէյ Հեքիմեան]] - [[:en:Alexey Ekimyan]] * [[Կարի Քասփարով]] - [[:en:Garry Kasparov]] * [[Վլատիմիր Յակոբեան]] - [[:en:Vladimir Akopian]] * [[Աշոտ Նադանեան]] - [[:en:Ashot Nadanian]] * [[Վլադիմիր Պաղիրով]] - [[:en:Vladimir Bagirov]] * [[Եւկենի Պետրոսեան]] - [[:en:Yevgeny Petrosyan]] * [[Սերկեյ Ղազարով]] - [[:en:Sergey Gazarov]] * [[Կիորկի Շահնազարով]] - [[:en:Georgy Shakhnazarov]] * [[Ռաֆայել Կապրելեան]] - [[:en:Rafael Kaprelyan]] * [[Սերկեյ Պետրոսեան]] - [[:en:Sergey Petrosyan]] * [[Կարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]] * [[Կարապետ Կարապետեան]] - [[:en:Karapet Karapetyan]] * [[Յարութիւն Խաչադրեան]] - [[:en:Harutyun Khachatryan]] * [[Վաղարշակ Յարութիւնեան]] - [[:en:Vagharshak Harutiunyan]] * [[Յովնաթանեան ընտանիք]] - [[:en:Hovnatanian]] * [[Յակոբ Դաւթեան]] - [[:en:Yakov Davydov]] * [[Վլատիմիր Սարգսեան]] - [[:en:Vladimir Sargsyan]] * [[Աղվան Վարդանեան]] - [[:en:Aghvan Vardanyan]] * [[Արթիւր Յակոբեան]] - [[:en:Arturs Akopjans]] * [[Ալան Մելիքճանեան]] - [[:en:Captain Disillusion]] * [[Պորիս Փարսատանեան]] - [[:en:Boris Parsadanian]] * [[Եուրի Սարգիսեան]] - [[:en:Yuriy Sarkisyan]] * [[Արթեոմ Ֆիլիփոսեան]] - [[:en:Artyom Filiposyan]] * [[Վատիմ Ապրամով]] - [[:en:Vadim Abramov]] * [[Արթիւր Գրիգորեան]] - [[:en:Artur Grigorian]] * [[Անտրեյ Յակոբեանց]] - [[:en:Andrey Akopyants]] * [[Թամարա Խանում]] - [[:en:Tamara Khanum]] * [[Ռալֆ Եիրիկեան]] - [[:en:Ralph Yirikian]] === Ծով === * [[Կասպից ծով]] - [[:hy:Կասպից ծով]] - [[:en:Caspian Sea]] === Բնագիտութիւն === * [[Ժառանգաբանութիւն]] - [[:hy:Գենետիկա]] - [[:en:Genetics]] * [[Լուսասինթեզ]] - [[:hy:Ֆոտոսինթեզ]] - [[:en:Photosynthesis]] * [[Բնահամակարգ]] - [[:hy:Էկոհամակարգ]] - [[:en:Ecosystem]] * [[Կլիմայի փոփոխութիւն]] - [[:hy:Կլիմայի փոփոխություն]] - [[:en:Climate change]] * [[Պարբերական աղիւսակ]] - [[:hy:Պարբերական համակարգ]] - [[:en:Periodic table]] * [[Քուանթային մեքանիկա]] - [[:hy:Քվանտային մեխանիկա]] - [[:en:Quantum mechanics]] * [[Յարաբերականութեան տեսութիւն]] - [[:hy:Հարաբերականության տեսություն]] - [[:en:Theory of relativity]] * [[Ջերմադինամիկա]] - [[:hy:Թերմոդինամիկա]] - [[:en:Thermodynamics]] * [[Էնթրոփիա]] - [[:hy:Էնտրոպիա]] - [[:en:Entropy]] === Թուաբանութիւն եւ արհեստագիտութիւն === * [[Հաւանականութիւն]] - [[:hy:Հավանականություն]] - [[:en:Probability]] * [[Վիճակագրութիւն]] - [[:hy:Վիճակագրություն]] - [[:en:Statistics]] * [[Հանրահաշիւ]] - [[:hy:Հանրահաշիվ]] - [[:en:Algebra]] * [[Թուաբանական վերլուծութիւն]] - [[:hy:Մաթեմատիկական անալիզ]] - [[:en:Calculus]] * [[Արհեստական բանականութիւն]] - [[:hy:Արհեստական բանականություն]] - [[:en:Artificial intelligence]] * [[Կիսահաղորդիչ]] - [[:hy:Կիսահաղորդիչ]] - [[:en:Semiconductor]] === Այլ === * [[Օդերեւութախօսութիւն]] - [[:en:Meteorology]] * [[Հանքախօսութիւն]] - [[:en:Mineralogy]] * [[Երկրախօսութիւն]] - [[:en:Geology]] * [[Ուժական գիտութիւն]] - [[:en:Dynamics]] * [[Դնդերախօսութիւն]] - [[:en:Myology]] * [[Աճառախօսութիւն]] - [[:en:Chondrology]] * [[Գաւառագրութիւն]] - [[:en:Chorographie]] * [[Ճակատագիտութիւն]] - [[:en:Métoposcopie]] * [[Բնազանցութիւն]] - [[:en:Metaphysics]] * [[Աստեղագիտութիւն]] - [[:en:Astronomy]] * [[Ջրակշռութիւն]] - [[:en:Hydrostatics]] * [[Թաղանթախօսութիւն]] - [[:en:Hyménologie]] * [[Վիմախօսութիւն]] - [[:en:Lithologie]] * [[Բնախօսութիւն]] - [[:en:Physiology]] * [[Իրաւագիտութիւն]] - [[:en:Jurisprudence]] * [[Հայրասպան]] - [[:en:Patricide]] * [[Մայրասպան]] - [[:en:Matricide]] * [[Բեռնարգելք]] - [[:hy:Էմբարգո]] -[[:en:Economic sanctions]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Եղիշէ Չարենցի կեանքի ժամանակագրութիւն]] - [[:hy:Եղիշե_Չարենցի_կյանքի_ժամանակագրություն|Եղիշե Չարենցի կյանքի ժամանակագրություն]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Հարաւային Քալիֆորնիոյ Համալսարան]] - [[:en:University of Southern California]] * [[Ալեն Տըլոն]] - [[:en:Alain Delon]] * [[Տնտեսական Համագործակցութեան եւ Զարգացման Կազմակերպութիւն]] - [[:en:OECD]] * [[Կամալ Ապտել Նասեր]] - [[:en:Gamal Abdel Nasser]] * [[Տուպայ]] - [[:en:Dubai]] * [[Սեւիլիոյ տաճար]] - [[:hy:Սևիլյայի_տաճար|Սևիլյայի տաճար]] - [[:en:Seville_Cathedral|Seville Cathedral]] * [[Օքլընտի Համալսարան]] - [[:en:University of Auckland|University of Auckland]] * [[Պալամանտ Համալսարան]] - [[:en:University of Balamand]] * [[Քուրա, Լիբանան]] - [[:en:Koura District]] * [[Փանամայի ջրանցք]] - [[:en:Panama Canal|Panama Canal]] * [[Հիւսիսային Սառուցեալ Ովկիանոս]] - [[:en:Arctic Ocean|Arctic Ocean]] * [[ՏՀԶԿ]] - [[:en:|OECD]] lp8tzq0rolqal68cvp98iyvh08ec4gh 252117 252116 2026-06-04T12:41:10Z ShahenWasHere 140 252117 wikitext text/x-wiki == Անհրաժեշտ յօդուածներ == Բարե՛ւ, ստորեւ կրնաք գտնել յօդուածներու ցանկ մը: Այս յօդուածներուն ներկայութիւնը արեւմտահայերէն ուիքիի վրայ անհրաժեշտ է, իրենց տուն տուէք մեր ուիքիին վրայ եւ գրեցէք իրենց մասին 😃 === դիցաբանութիւն === * [[պերեդիքսոն]] - [[:en:Peridexion tree]] * [[Հրուդէն]] - [[:hy:Ֆերեյդուն]] - [[:en:Fereydun]] * [[Առասպելական արարած]] - [[:hy:Առասպելական արարած]] - [[:en:Legendary creature]] * [[Իշացուլ]] - [[:en:Onocentaur]] * [[Քարադր]] - [[:en:Caladrius]] * [[Հսկայ]] - [[:hy:Հսկա]] - [[:en:Giant]] * [[Փիւնիկ]] - [[:hy:Փյունիկ (դիցաբանական)]] - [[:en:Phoenix (mythology)]] === Աստուածներ/դիքներ === * [[Բէլ]] - [[:hy:Բել]] - [[:en:Bel (mythology)]] * [[Տորք]] - [[:hy:Տորք Անգեղ]] - [[:en:Tork Angegh]] * [[Արհմն]] - [[:hy:Ահրիման]] - [[:en:Ahriman]] === Կենդանիներ === * [[ծիծեռնակ]] - [[:hy:Ծիծեռնակներ]] - [[:en:Swallow]] * [[գետակինճ]] - [[:hy:Գետակինճեր]] - [[:en:Tapirus]] * [[ռնգեղջիւր]] - [[:hy:Ռնգեղջյուր]] - [[:en:Rhinoceros]] * [[սարեակ]] - [[:hy:Սարյակներ (ընտանիք)]] - [[:en:Starling]] * [[շահէն]] - [[:en:Falco peleigrinoides]] * [[սերմնագռավ]] - [[:hy:Սերմնաքաղ]] - [[:en:Rook (bird)]] * [[ցիռ]] - [[:en:Onager]] * [[սիրամարգ]] - [[:en:Peafowl]] * [[փայտփորիկ]] - [[:en:Woodpecker]] * [[յոպոպ]] - [[:en:Hoopoe]] * [[քնարահաւ]] - [[:en:Lyrebird]] * [[հաւալուսն]] - [[:hy:հավալուսն]] - [[:en:Pelican]] * [[ծովակով]] - [[:hy:Ստելլերյան կով]] - [[:en:Steller's sea cow]] * [[թեփամողէզ]] - [[:hy:Պանգոլին]] - [[:en:Pangolin]] === Երկիրներ === * [[:hyw:Անդիկուա եւ Պարպուտա|Անդիկուա եւ Պարպուտա]] - [[:hy:Անտիգուա և Բարբուդա|Անտիգուա և Բարբուդա]] - [[:en:Andorra|Andorra]] * [[:hyw:Պահամեան Կղզիներ|Պահամեան Կղզիներ]] - [[:hy:Բահամյան Կղզիներ|Բահամյան Կղզիներ]] - [[:en:Bahamas|Bahamas]] * [[:hyw:Պարպատոս|Պարպատոս]] - [[:hy:Բարբադոս|Բարբադոս]] - [[:en:Barbados|Barbados]] * [[:hyw:Պելիզ|Պելիզ]] - [[:hy:Բելիզ|Բելիզ]] - [[:en:Belize|Belize]] * [[:hyw:Պենին|Պենին]] - [[:hy:Բենին|Բենին]] - [[:en:Benin|Benin]] * [[:hyw:Պութան|Պութան]] - [[:hy:Բութան|Բութան]] - [[:en:Bhutan|Bhutan]] * [[:hyw:Պոզնիա եւ Հերցեկովինա|Պոզնիա եւ Հերցեկովինա]] - [[:hy:Բոսնիա և Հերցեգովինա|Բոսնիա և Հերցեգովինա]] - [[:en:Bosnia and Herzegovina|Bosnia and Herzegovina]] * [[:hyw:Պուրքինա Ֆասօ|Պուրքինա Ֆասօ]] - [[:hy:Բուրկինա Ֆասո|Բուրկինա Ֆասո]] - [[:en:Burkina Faso|Burkina Faso]] * [[:hyw:Քոթ Տիվուար|Քոթ Տիվուար]] - [[:hy:Կոտ դ'Իվուար|Կոտ դ'Իվուար]] - [[:en:Ivory Coast|Ivory Coast]] * [[:hyw:Քափօ Վերտէ|Քափօ Վերտէ]] - [[:hy:Կաբո Վերդե|Կաբո Վերդե]] - [[:en:Cape Verde|Cape Verde]] * [[:hyw:Քամպոճա|Քամպոճա]] - [[:hy:Կամբոջա|Կամբոջա]] - [[:en:Cambodia|Cambodia]] * [[:hyw:Քամերուն|Քամերուն]] - [[:hy:Կամերուն|Կամերուն]] - [[:en:Cameroon|Cameroon]] * [[:hyw:Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն|Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն|Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Central African Republic|Central African Republic]] * [[:hyw:Չատ|Չատ]] - [[:hy:Չադ|Չադ]] - [[:en:Chad|Chad]] * [[:hyw:Քոմորեան կղզիներ|Քոմորեան կղզիներ]] - [[:hy:Կոմորյան կղզիներ|Կոմորյան կղզիներ]] - [[:en:Comoros|Comoros]] * [[:hyw:Քոնկոյի Հանրապետութիւն|Քոնկոյի Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կոնգոյի Հանրապետություն|Կոնգոյի Հանրապետություն]] - [[:en:Republic of the Congo|Republic of the Congo]] * [[:hyw:Քոնկոյի Ժողովրդավար Հանրապետութիւն|Քոնկոյի Ժողովրդավար Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն|Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն]] - [[:en:Democratic Republic of the Congo|Democratic Republic of the Congo]] * [[:hyw:Տոմինիքա|Տոմինիքա]] - [[:hy:Դոմինիկա|Դոմինիկա]] - [[:en:Dominica|Dominica]] * [[:hyw:Տոմինիքեան Հանրապետութիւն|Տոմինիքեան Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Դոմինիկյան Հանրապետություն|Դոմինիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Dominican Republic|Dominican Republic]] * [[:hyw:Էքուատոր|Էքուատոր]] - [[:hy:Էկվադոր|Էկվադոր]] - [[:en:Ecuador|Ecuador]] * [[:hyw:Սալվատոր|Սալվատոր]] - [[:hy:Սալվադոր|Սալվադոր]] - [[:en:El Salvador|El Salvador]] * [[:hyw:Հասարակածային Կինի|Հասարակածային Կինի]] - [[:hy:Հասարակածային Գվինեա|Հասարակածային Գվինեա]] - [[:en:Equatorial Guinea|Equatorial Guinea]] * [[:hyw:Էսուաթինի|Էսուաթինի]] - [[:hy:Էսվատինի|Էսվատինի]] - [[:en:Eswatini|Eswatini]] * [[:hyw:Կապոն|Կապոն]] - [[:hy:Գաբոն|Գաբոն]] - [[:en:Gabon|Gabon]] * [[:hyw:Կամպիա|Կամպիա]] - [[:hy:Գամբիա|Գամբիա]] - [[:en:Gambia|Gambia]] * [[:hyw:Կանա|Կանա]] - [[:hy:Գանա|Գանա]] - [[:en:Ghana|Ghana]] * [[:hyw:Կրենատա|Կրենատա]] - [[:hy:Գրենադա|Գրենադա]] - [[:en:Grenada|Grenada]] * [[:hyw:Չատ|Չատ]] - [[:hy:Չադ|Չադ]] - [[:en:Guatemala|Guatemala]] * [[:hyw:Կինի|Կինի]] - [[:hy:Գվինեա|Գվինեա]] - [[:en:Guinea|Guinea]] * [[:hyw:Կինի-Պիսաու|Կինի-Պիսաու]] - [[:hy:Գվինեա-Բիսաու|Գվինեա-Բիսաու]] - [[:en:Guinea-Bissau|Guinea-Bissau]] * [[:hyw:Կայանա|Կայանա]] - [[:hy:Գայանա|Գայանա]] - [[:en:Guyana|Guyana]] * [[:hyw:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:hy:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:en:Haiti|Haiti]] * [[:hyw:Հոնտուրաս|Հոնտուրաս]] - [[:hy:Հոնդուրաս|Հոնդուրաս]] - [[:en:Honduras|Honduras]] * [[:hyw:Իսլանտա|Իսլանտա]] - [[:hy:Իսլանդիա|Իսլանդիա]] - [[:en:Iceland|Iceland]] * [[:hyw:Քիրիպաթի|Քիրիպաթի]] - [[:hy:Կիրիբատի|Կիրիբատի]] - [[:en:Kiribati|Kiribati]] * [[:hyw:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:hy:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:en:Kyrgyzstan|Kyrgyzstan]] * [[:hyw:Լաոս|Լաոս]] - [[:hy:Լաոս|Լաոս]] - [[:en:Laos|Laos]] * [[:hyw:Մալաուի|Մալաուի]] - [[:hy:Մալավի|Մալավի]] - [[:en:Malawi|Malawi]] * [[:hyw:Մալի|Մալի]] - [[:hy:Մալի|Մալի]] - [[:en:Mali|Mali]] * [[:hyw:Մարշալեան Կղզիներ|Մարշալեան Կղզիներ]] - [[:hy:Մարշալյան կղզիներ|Մարշալյան կղզիներ]] - [[:en:Marshall Islands|Marshall Islands]] * [[:hyw:Մորիթանիա|Մորիթանիա]] - [[:hy:Մավրիտանիա|Մավրիտանիա]] - [[:en:Mauritania|Mauritania]] * [[:hyw:Մաւրիկիոս|Մաւրիկիոս]] - [[:hy:Մավրիկիոս|Մավրիկիոս]] - [[:en:Mauritius|Mauritius]] * [[:hyw:Միքրոնեզիա|Միքրոնեզիա]] - [[:hy:Միկրոնեզիա|Միկրոնեզիա]] - [[:en:Micronesia|Micronesia]] * [[:hyw:Մոնկոլիա|Մոնկոլիա]] - [[:hy:Մոնղոլիա|Մոնղոլիա]] - [[:en:Mongolia|Mongolia]] * [[:hyw:Մոզամպիք|Մոզամպիք]] - [[:hy:Մոզամբիկ|Մոզամբիկ]] - [[:en:Mozambique|Mozambique]] * [[:hyw:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:hy:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:en:Nauru|Nauru]] * [[:hyw:Նիքարակուա|Նիքարակուա]] - [[:hy:Նիկարագուա|Նիկարագուա]] - [[:en:Nicaragua|Nicaragua]] * [[:hyw:Նիժեր|Նիժեր]] - [[:hy:Նիգեր|Նիգեր]] - [[:en:Niger|Niger]] * [[:hyw:Հիւսիսային Մակեդոնիա|Հիւսիսային Մակեդոնիա]] - [[:hy:Հյուսիսային Մակեդոնիա|Հյուսիսային Մակեդոնիա]] - [[:en:North Macedonia|North Macedonia]] * [[:hyw:Փալաու|Փալաու]] - [[:hy:Պալաու|Պալաու]] - [[:en:Palau|Palau]] * [[:hyw:Բաբուա Նոր Կինի|Բաբուա Նոր Կինի]] - [[:hy:Պապուա Նոր Գվինեա|Պապուա Նոր Գվինեա]] - [[:en:Papua New Guinea|Papua New Guinea]] * [[:hyw:Բարակուայ|Բարակուայ]] - [[:hy:Պարագվայ|Պարագվայ]] - [[:en:Paraguay|Paraguay]] * [[:hyw:Բերու|Բերու]] - [[:hy:Պերու|Պերու]] - [[:en:Peru|Peru]] * [[:hyw:Ֆիլիբիններ|Ֆիլիբիններ]] - [[:hy:Ֆիլիպիններ|Ֆիլիպիններ]] - [[:en:Philippines|Philippines]] * [[:hyw:Ռուանտա|Ռուանտա]] - [[:hy:Ռուանդա|Ռուանդա]] - [[:en:Rwanda|Rwanda]] * [[:hyw:Սան Լուսիա|Սան Լուսիա]] - [[:hy:Սենթ Լյուսիա|Սենթ Լյուսիա]] - [[:en:Saint Lucia|Saint Lucia]] * [[:hyw:Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ|Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ]] - [[:hy:Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ|Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ]] - [[:en:Saint Vincent and the Grenadines|Saint Vincent and the Grenadines]] * [[:hyw:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:hy:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:en:San Marino|San Marino]] * [[:hyw:Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի|Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի]] - [[:hy:Սան Տոմե և Պրինսիպի|Սան Տոմե և Պրինսիպի]] - [[:en:Sao Tome and Principe|Sao Tome and Principe]] * [[:hyw:Սենեկալ|Սենեկալ]] - [[:hy:Սենեգալ|Սենեգալ]] - [[:en:Senegal|Senegal]] * [[:hyw:Սեյշելեան կղզիներ|Սեյշելեան կղզիներ]] - [[:hy:Սեյշելյան կղզիներ|Սեյշելյան կղզիներ]] - [[:en:Seychelles|Seychelles]] * [[:hyw:Սոմալիա|Սոմալիա]] - [[:hy:Սոմալի|Սոմալի]] - [[:en:Somalia|Somalia]] * [[:hyw:Հարաւային Քորէա|Հարաւային Քորէա]] - [[:hy:Պալաու|Հիւսիսային Քորէա]] - [[:en:South Korea|South Korea]] * [[:hyw:Հարաւային Սուտան|Հարաւային Սուտան]] - [[:hy:Հարավային Սուդան|Հարավային Սուդան]] - [[:en:South Sudan|South Sudan]] * [[:hyw:Շրի Լանքա|Շրի Լանքա]] - [[:hy:Շրի Լանկա|Շրի Լանկա]] - [[:en:Sri Lanka|Sri Lanka]] * [[:hyw:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:hy:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:en:Suriname|Suriname]] * [[:hyw:Թաճիքստան|Թաճիքստան]] - [[:hy:Տաջիկստան|Տաջիկստան]] - [[:en:Tajikistan|Tajikistan]] * [[:hyw:Թանզանիա|Թանզանիա]] - [[:hy:Տանզանիա|Տանզանիա]] - [[:en:Tanzania|Tanzania]] * [[:hyw:Թաիլանտ|Թաիլանտ]] - [[:hy:Թաիլանդ|Թաիլանդ]] - [[:en:Thailand|Thailand]] * [[:hyw:Արեւելեան Թիմոր|Արեւելեան Թիմոր]] - [[:hy:Արևելյան Թիմոր|Արևելյան Թիմոր]] - [[:en:Timor-Leste|Timor-Leste]] * [[:hyw:Թոկո|Թոկո]] - [[:hy:Տոգո|Տոգո]] - [[:en:Togo|Togo]] * [[:hyw:Թոնկա|Թոնկա]] - [[:hy:Տոնգա|Տոնգա]] - [[:en:Tonga|Tonga]] * [[:hyw:Թրինիտատ եւ Թոպակո|Թրինիտատ եւ Թոպակո]] - [[:hy:Տրինիդադ և Տոբագո|Տրինիդադ և Տոբագո]] - [[:en:Trinidad and Tobago|Trinidad and Tobago]] * [[:hyw:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:hy:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:en:Turkmenistan|Turkmenistan]] * [[:hyw:Թուվալու|Թուվալու]] - [[:hy:Տուվալու|Տուվալու]] - [[:en:Tuvalu|Tuvalu]] * [[:hyw:Վիեթնամ|Վիեթնամ]] - [[:hy:Վիետնամ|Վիետնամ]] - [[:en:Vietnam|Vietnam]] ==== Երկիրներ, որոնք ՄԱԿ-ի անդամ չեն, ոչ ալ դիտորդ ==== * [[Աբխազիոյ Հանրապետութիւն։]] - [[:hy:Աբխազիայի Հանրապետություն]] - [[:en:Abkhazia]] * [[:hyw:Հարաւային Օսիա|Հարաւային Օսիա]] - [[:hy:Հարավային Օսիա|Հարավային Օսիա]] - [[:en:South Ossetia|South Ossetia]] * [[:hyw:Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետութիւն|Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետություն|Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետություն]] - [[:en:Sahrawi Arab Democratic Republic|Sahrawi Arab Democratic Republic]] === Պատմական շրջաններ եւ երկիրներ === * [[Միջին Արեւելք]] - [[:en:Middle East]] * [[Ասորեստան]] - [[:hy:Ասորեստան]] - [[:en:Assyria]] * [[Մակեդոնիա]] - [[:hy:Մակեդոնիա (տերմինաբանություն)]] - [[:en:Macedonia (terminology)]] * [[Կալիլէա]] - [[:hy:Գալիլեա (Իսրայել)]] - [[:en:Galilee]] * [[Կասպք]] - [[:en:Caspiane]] * [[Մարաստան]] կամ Մարք - [[:hy:Մարաստան]] - [[:en:Media (region)]] * [[Ալանք]] - [[:hy:Ալանիա]] - [[:en:Alania]] === Լեզուներ === * [[Մանտարին Չինարէն]] - [[:en:Mandarin Chinese]] * [[Հինտի]] - [[:en:Hindi]] * [[Սպաներէն]] - [[:en:Spanish language]] * [[Պենկալերէն]] - [[:en:Bengali language]] * [[Փորթուկալերէն]] - [[:en:Portuguese language]] * [[Ուրտու]] - [[:en:Urdu]] * [[Ինտոնեզերէն]] - [[:en:Indonesian language]] * [[Մարաթերէն]] - [[:en:Marathi language]] * [[Թելուկերէն]] - [[:en:Telugu language]] * [[Հաուներէն]] - [[:en:Hausa language]] * [[Թամիլերէն]] - [[:en:Tamil language]] * [[Սուահիլերէն]] - [[:en:Swahili language]] * [[Վիեդնամերէն]] - [[:en:Vietnamese language]] * [[Թակալերէն]] - [[:en:Tagalog language]] * [[Փունճապերէն]] - [[:en:Punjabi language]] * [[Քորերէն]] - [[:en:Korean language]] * [[Ճավանեզերէն]] - [[:en:Javanese language]] * [[Կուճարաթերէն]] - [[:en:Gujarati language]] * [[Ամհարերէն]] - [[:en:Amharic]] * [[Քաննատերէն]] - [[:en:Kannada]] * [[Ապխազերէն]] - [[:en:Abkhaz language]] * [[Ալպաներէն]] - [[:en:Albanian language]] * [[Պրեթոներէն]] - [[:en:Breton language]] * [[Պուլկարերէն]] - [[:en:Bulgarian language]] * [[Քաթալաներէն]] - [[:en:Catalan language]] * [[Քորսիքերէն]] - [[:en:Corsican language]] * [[Խրիմի Թաթարերէն]] - [[:en:Crimean Tatar language]] * [[Չեխերէն]] - [[:en:Czech language]] * [[Տանիերէն]] - [[:en:Danish language]] * [[Հոլանտերէն]] - [[:en:Dutch language]] * [[Էսթոներէն]] - [[:en:Estonian language]] * [[ֆիններէն]] - [[:en:Finnish language]] * [[Իսլանտերէն]] - [[:en:Icelandic language]] * [[Իռլանտերէն]] - [[:en:Irish language]] * [[Լադիշերէն]] - [[:en:Latvian language]] * [[Լիդվերէն]] - [[:en:Lithuanian language]] * [[Լիւքսամպուրկերէն]] - [[:en:Luxembourgish]] * [[Մակեդոներէն]] - [[:en:Macedonian language]] * [[Մալթայերէն]] - [[:en:Maltese language]] * [[Նորվեկերէն]] - [[:en:Norweigian language]] * [[Լեհերէն]] - [[:en:Polish language]] * [[Ռոմանշերէն]] - [[:en:Romansh language]] * [[Ռումանիրէն]] - [[:en:Romanian language]] * [[Սերպոխորվաթերէն]] - [[:en:Serbo-Croatian]] * [[Սլովաքերէն]] - [[:en:Slovak language]] * [[Սլովեներէն]] - [[:en:Slovenian language]] * [[Շուետերէն]] - [[:en:Swedish language]] === Երաժշտական Նուագարաններ === * [[Քլարինեթ]] - [[:hy:Կլառնետ|Կլառնետ]] - [[:en:Clarinet|Clarinet]] * [[Աւագափող]] - [[:hy:Ֆլէյտա|Ֆլէյտա]] - [[:en:Flute|Flute]] * [[Հոպոյ]] - [[:hy:Հոբոյ|Հոբոյ]] - [[:en:Oboe|Oboe]] * [[Պասուն]] - [[:hy:Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)|Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)]] - [[:en:Bassoon|Bassoon]] * [[Թուպա]] - [[:en:Tuba|Tuba]] * [[Թրոմպոն]] - [[:hy:Տրոմբոն|Տրոմբոն]] - [[:en:Trombone|Trombone]] * [[Գալարափող]] - [[:hy:Գալարափող|Գալարափող]] - [[:en:French horn|French horn]] * [[Շեփոր]] - [[:hy:Շեփոր|Շեփոր]] - [[:en:Trumpet|Trumpet]] * [[Շվի]] - [[:en:Shvi]] === CEE Ցանկ === * [[Հայերը Ֆրանսայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_France * [[Հայերը Իրանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iranian_Armenians * [[Հայերը Իրաքի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iraqi_Armenians * [[Հայերը Վրաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Georgia * [[Հայերը Ազրպէյճանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Azerbaijan * [[Հայերը Արժանթինի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Argentine * [[Հայերը Սուրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Syria * [[Հայերը Ուքրանիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Ukraine * [[Հայերը Աւստրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Austria * [[Հայերը Շուէտի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Sweden * [[Հայերը Գանատայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Canadians * [[Հայերը Աւստրալիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Australians * [[Հայերը Թուրքիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Turkey * [[Հայերը Սինկափուրի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Singapore * [[Հայերը Չինաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_China * [[Հակահայկականութիւն]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Anti-Armenian_sentiment * [[Թագնուած Հայեր]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Hidden_Armenians === Հայ անձնաւորութիւններ === * [[Քարիմ Բագրատունի]] - [[:en:Karim Pakradouni]] * [[Վիգէն Պապիկեան]] - [[:en:Viken Babikian]] * [[Ճօ Մանճանիելօ]] - [[:en:Joe Manganiello]] * [[Սոնա Մովսէսեան]] - [[:en:Sona Movsesian]] * [[Լէրի Կակոսեան]] - [[:en:Larry Gagosian]] * [[Ալիս Փանիկեան]] - [[:en:Alice Panikian]] * [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]] * [[Զաւեն Գույումճեան]] - [[:en:Zaven Kouyoumdjian]] * [[Մարիա Նալպանտեան]] - [[:en:Maria Nalbandian]] * [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]] * [[Նիքոլ Սապա]] - [[:en:Nicole Saba]] * [[Նշան Տէր Յարութիւնեան]] - [[:ar:نيشان (إعلامي)]] * [[Թուլիփ Ճոշի]] - [[:en:Tulip Joshi]] * [[Նուրա Գէւորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]] * [[Սագօ Շահինեան]] - [[:en:Sako Shahinian]] * [[Մարիամ Նուր]] - [[:en:Mariam Nour]] * [[Մարտիկ Չափարեան]] - [[:en:Mardik Tchaparian]] * [[Յակոբ Տոնապետեան]] - [[:en:Agop Donabidian]] * [[Վարդան Ղազարեան]] - [[:en:Vardan Ghazaryan]] * [[Կրեթա Թասլաքեան]] - [[:en:Gretta Taslakian]] * [[Կլատիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Խորէն Աբրահամեան]] - [[:en:Khoren Abrahamyan]] * [[Տորք Անգեղ]] - [[:en:Tork Angegh]] - [[:hy:Տորք Անգեղ]] * [[Ալեքսանտր Երիցեան]] - [[:hy:Ալեքսանդր Երիցյան]] * [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]] * [[Ֆրանսիս Վեպեր]] - [[:en:Francis Veber]] * [[Ֆրանսուա Պերլեան]] - [[:en:François Berléand]] * [[Ալեն Պերպերեան]] - [[:en:Alain Berbérian]] * [[Փասքալ Լեժիթիմուս]] - [[:en:Pascal Légitimus]] * [[Մայքըլ Վարդան]] - [[:en:Michael Vartan]] * [[Մարիանա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]] * [[Մաթիո Մատենեան]] - [[:en:Mathieu Madénian]] * [[Ռաֆֆի Շարթ]] - [[:en:Raffy Shart]] * [[Նինա Պերպերովա]] - [[:en:Nina Berberova]] * [[Ֆիլիփ Ճեան]] - [[:en:Philippe Djian]] * [[Ժան-Քլոտ Քեպապճեան]] - [[:en:Jean-Claude Kebabdjian]] * [[Ժաք Հելեան]] - [[:en:Jacques Hélian]] * [[Լեւոն Սայեան]] - [[:en:Lévon Sayan]] * [[Տանիել Ժերարտ]] - [[:en:Danyel Gérard]] * [[Ֆրանսուա Գէորքեան]] - [[:en:François Kevorkian]] * [[Անտրէ Մանուկեան]] - [[:en:André Manoukian]] * [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]] * [[Եսայի Ալթունեան]] - [[:en:Essaï Altounian]] * [[Աննա Կասեան]] - [[:en:Anna Kasyan]] * [[Լեոն Արթիւր Թիւթիւնճեան]] - [[:en:Léon Arthur Tutundjian]] * [[Մելիք Օհանեան]] - [[:en:Melik Ohanian]] * [[Էտուարտ Պալլատուր]] - [[:en:Édouard Balladur]] * [[Հիլտա Չոպոյեան]] - [[:en:Hilda Tchoboian]] * [[Ժերարտ Տարմանին]] - [[:en:Gérald Darmanin]] * [[Սարա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]] * [[Արսեն Չաքարեան]] - [[:en:Arsène Tchakarian]] * [[Ալեն Փրոսթ]] - [[:en:Alain Prost]] * [[Էրիք Ասատուրեան]] - [[:en:Éric Assadourian]] * [[Եուրի Ճորքաէֆ]] - [[:en:Youri Djorkaeff]] * [[Ալեն Պողոսեան]] - [[:en:Alain Boghossian]] * [[Տիմիթրի Եաչվիլի]] - [[:en:Dimitri Yachvili]] * [[Սիրիաք Ռիվիերեան]] - [[:en:Cyriaque Rivieyran]] * [[Իտա Ատամոֆ]] - [[:en:Ida Adamoff]] * [[Փաթրիք Տոնապետեան]] - [[:en:Patrick Donabédian]] * [[Անահիտ Տոնապետեան Տեմոփուլոս]] - [[:hy:Անահիտ Տոնապետյան-Դեմոպուլոս]] * [[Սերժ Չուրուք]] - [[:en:Serge Tchuruk]] * [[Ալեն Մանուքեան]] - [[:en:Alain Manoukian]] * [[Ալեն Միքլի]] - [[:en:Alain Mikli]] * [[Ռաֆֆի Հալաճեան]] - [[:en:Rafi Haladjian]] * [[Փոլ-Լուի Արսլանեան]] - [[:en:Paul-Louis Arslanian]] * [[Կլետիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Վիք Տարչինեան]] - [[:en:Vic Darchinyan]] * [[Ճորճ Տոնիկեան]] - [[:en:George Donikian]] * [[Պրայըն Կուրճեան]] - [[:en:Brian Goorjian]] * [[Սլավա Գրիգորեան]] - [[:en:Slava Grigoryan]] * [[Ժանօ Թուսունեան]] - [[:en:Jano Toussounian]] * [[Ճոն Քաչոյեան]] - [[:en:John Kachoyan]] * [[Եուրիկ Սարգիսեան]] - [[:en:Yurik Sarkisyan]] * [[Պորիս Պապայեան]] - [[:en:Boris Babayan]] * [[Ալեքսէյ Հեքիմեան]] - [[:en:Alexey Ekimyan]] * [[Կարի Քասփարով]] - [[:en:Garry Kasparov]] * [[Վլատիմիր Յակոբեան]] - [[:en:Vladimir Akopian]] * [[Աշոտ Նադանեան]] - [[:en:Ashot Nadanian]] * [[Վլադիմիր Պաղիրով]] - [[:en:Vladimir Bagirov]] * [[Եւկենի Պետրոսեան]] - [[:en:Yevgeny Petrosyan]] * [[Սերկեյ Ղազարով]] - [[:en:Sergey Gazarov]] * [[Կիորկի Շահնազարով]] - [[:en:Georgy Shakhnazarov]] * [[Ռաֆայել Կապրելեան]] - [[:en:Rafael Kaprelyan]] * [[Սերկեյ Պետրոսեան]] - [[:en:Sergey Petrosyan]] * [[Կարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]] * [[Կարապետ Կարապետեան]] - [[:en:Karapet Karapetyan]] * [[Յարութիւն Խաչադրեան]] - [[:en:Harutyun Khachatryan]] * [[Վաղարշակ Յարութիւնեան]] - [[:en:Vagharshak Harutiunyan]] * [[Յովնաթանեան ընտանիք]] - [[:en:Hovnatanian]] * [[Յակոբ Դաւթեան]] - [[:en:Yakov Davydov]] * [[Վլատիմիր Սարգսեան]] - [[:en:Vladimir Sargsyan]] * [[Աղվան Վարդանեան]] - [[:en:Aghvan Vardanyan]] * [[Արթիւր Յակոբեան]] - [[:en:Arturs Akopjans]] * [[Ալան Մելիքճանեան]] - [[:en:Captain Disillusion]] * [[Պորիս Փարսատանեան]] - [[:en:Boris Parsadanian]] * [[Եուրի Սարգիսեան]] - [[:en:Yuriy Sarkisyan]] * [[Արթեոմ Ֆիլիփոսեան]] - [[:en:Artyom Filiposyan]] * [[Վատիմ Ապրամով]] - [[:en:Vadim Abramov]] * [[Արթիւր Գրիգորեան]] - [[:en:Artur Grigorian]] * [[Անտրեյ Յակոբեանց]] - [[:en:Andrey Akopyants]] * [[Թամարա Խանում]] - [[:en:Tamara Khanum]] * [[Ռալֆ Եիրիկեան]] - [[:en:Ralph Yirikian]] === Ծով === * [[Կասպից ծով]] - [[:hy:Կասպից ծով]] - [[:en:Caspian Sea]] === Բնագիտութիւն === * [[Ժառանգաբանութիւն]] - [[:hy:Գենետիկա]] - [[:en:Genetics]] * [[Լուսասինթեզ]] - [[:hy:Ֆոտոսինթեզ]] - [[:en:Photosynthesis]] * [[Բնահամակարգ]] - [[:hy:Էկոհամակարգ]] - [[:en:Ecosystem]] * [[Կլիմայի փոփոխութիւն]] - [[:hy:Կլիմայի փոփոխություն]] - [[:en:Climate change]] * [[Պարբերական աղիւսակ]] - [[:hy:Պարբերական համակարգ]] - [[:en:Periodic table]] * [[Քուանթային մեքանիկա]] - [[:hy:Քվանտային մեխանիկա]] - [[:en:Quantum mechanics]] * [[Յարաբերականութեան տեսութիւն]] - [[:hy:Հարաբերականության տեսություն]] - [[:en:Theory of relativity]] * [[Ջերմադինամիկա]] - [[:hy:Թերմոդինամիկա]] - [[:en:Thermodynamics]] * [[Էնթրոփիա]] - [[:hy:Էնտրոպիա]] - [[:en:Entropy]] === Թուաբանութիւն եւ արհեստագիտութիւն === * [[Հաւանականութիւն]] - [[:hy:Հավանականություն]] - [[:en:Probability]] * [[Վիճակագրութիւն]] - [[:hy:Վիճակագրություն]] - [[:en:Statistics]] * [[Հանրահաշիւ]] - [[:hy:Հանրահաշիվ]] - [[:en:Algebra]] * [[Թուաբանական վերլուծութիւն]] - [[:hy:Մաթեմատիկական անալիզ]] - [[:en:Calculus]] * [[Արհեստական բանականութիւն]] - [[:hy:Արհեստական բանականություն]] - [[:en:Artificial intelligence]] * [[Կիսահաղորդիչ]] - [[:hy:Կիսահաղորդիչ]] - [[:en:Semiconductor]] === Իմաստասիրութիւն եւ ընկերութիւն === * [[Բարոյագիտութիւն]] - [[:hy:Էթիկա]] - [[:en:Ethics]] * [[Մարդու իրաւունքներ]] - [[:hy:Մարդու իրավունքներ]] - [[:en:Human rights]] * [[Համաշխարհայնացում]] - [[:hy:Գլոբալիզացիա]] - [[:en:Globalization]] === Այլ === * [[Օդերեւութախօսութիւն]] - [[:en:Meteorology]] * [[Հանքախօսութիւն]] - [[:en:Mineralogy]] * [[Երկրախօսութիւն]] - [[:en:Geology]] * [[Ուժական գիտութիւն]] - [[:en:Dynamics]] * [[Դնդերախօսութիւն]] - [[:en:Myology]] * [[Աճառախօսութիւն]] - [[:en:Chondrology]] * [[Գաւառագրութիւն]] - [[:en:Chorographie]] * [[Ճակատագիտութիւն]] - [[:en:Métoposcopie]] * [[Բնազանցութիւն]] - [[:en:Metaphysics]] * [[Աստեղագիտութիւն]] - [[:en:Astronomy]] * [[Ջրակշռութիւն]] - [[:en:Hydrostatics]] * [[Թաղանթախօսութիւն]] - [[:en:Hyménologie]] * [[Վիմախօսութիւն]] - [[:en:Lithologie]] * [[Բնախօսութիւն]] - [[:en:Physiology]] * [[Իրաւագիտութիւն]] - [[:en:Jurisprudence]] * [[Հայրասպան]] - [[:en:Patricide]] * [[Մայրասպան]] - [[:en:Matricide]] * [[Բեռնարգելք]] - [[:hy:Էմբարգո]] -[[:en:Economic sanctions]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Եղիշէ Չարենցի կեանքի ժամանակագրութիւն]] - [[:hy:Եղիշե_Չարենցի_կյանքի_ժամանակագրություն|Եղիշե Չարենցի կյանքի ժամանակագրություն]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Հարաւային Քալիֆորնիոյ Համալսարան]] - [[:en:University of Southern California]] * [[Ալեն Տըլոն]] - [[:en:Alain Delon]] * [[Տնտեսական Համագործակցութեան եւ Զարգացման Կազմակերպութիւն]] - [[:en:OECD]] * [[Կամալ Ապտել Նասեր]] - [[:en:Gamal Abdel Nasser]] * [[Տուպայ]] - [[:en:Dubai]] * [[Սեւիլիոյ տաճար]] - [[:hy:Սևիլյայի_տաճար|Սևիլյայի տաճար]] - [[:en:Seville_Cathedral|Seville Cathedral]] * [[Օքլընտի Համալսարան]] - [[:en:University of Auckland|University of Auckland]] * [[Պալամանտ Համալսարան]] - [[:en:University of Balamand]] * [[Քուրա, Լիբանան]] - [[:en:Koura District]] * [[Փանամայի ջրանցք]] - [[:en:Panama Canal|Panama Canal]] * [[Հիւսիսային Սառուցեալ Ովկիանոս]] - [[:en:Arctic Ocean|Arctic Ocean]] * [[ՏՀԶԿ]] - [[:en:|OECD]] tm5yfj89flvz9szwmsorypccbsvc1tx 252119 252117 2026-06-04T12:46:12Z ShahenWasHere 140 252119 wikitext text/x-wiki == Անհրաժեշտ յօդուածներ == Բարե՛ւ, ստորեւ կրնաք գտնել յօդուածներու ցանկ մը: Այս յօդուածներուն ներկայութիւնը արեւմտահայերէն ուիքիի վրայ անհրաժեշտ է, իրենց տուն տուէք մեր ուիքիին վրայ եւ գրեցէք իրենց մասին 😃 === դիցաբանութիւն === * [[պերեդիքսոն]] - [[:en:Peridexion tree]] * [[Հրուդէն]] - [[:hy:Ֆերեյդուն]] - [[:en:Fereydun]] * [[Առասպելական արարած]] - [[:hy:Առասպելական արարած]] - [[:en:Legendary creature]] * [[Իշացուլ]] - [[:en:Onocentaur]] * [[Քարադր]] - [[:en:Caladrius]] * [[Հսկայ]] - [[:hy:Հսկա]] - [[:en:Giant]] * [[Փիւնիկ]] - [[:hy:Փյունիկ (դիցաբանական)]] - [[:en:Phoenix (mythology)]] === Աստուածներ/դիքներ === * [[Բէլ]] - [[:hy:Բել]] - [[:en:Bel (mythology)]] * [[Տորք]] - [[:hy:Տորք Անգեղ]] - [[:en:Tork Angegh]] * [[Արհմն]] - [[:hy:Ահրիման]] - [[:en:Ahriman]] === Կենդանիներ === * [[ծիծեռնակ]] - [[:hy:Ծիծեռնակներ]] - [[:en:Swallow]] * [[գետակինճ]] - [[:hy:Գետակինճեր]] - [[:en:Tapirus]] * [[ռնգեղջիւր]] - [[:hy:Ռնգեղջյուր]] - [[:en:Rhinoceros]] * [[սարեակ]] - [[:hy:Սարյակներ (ընտանիք)]] - [[:en:Starling]] * [[շահէն]] - [[:en:Falco peleigrinoides]] * [[սերմնագռավ]] - [[:hy:Սերմնաքաղ]] - [[:en:Rook (bird)]] * [[ցիռ]] - [[:en:Onager]] * [[սիրամարգ]] - [[:en:Peafowl]] * [[փայտփորիկ]] - [[:en:Woodpecker]] * [[յոպոպ]] - [[:en:Hoopoe]] * [[քնարահաւ]] - [[:en:Lyrebird]] * [[հաւալուսն]] - [[:hy:հավալուսն]] - [[:en:Pelican]] * [[ծովակով]] - [[:hy:Ստելլերյան կով]] - [[:en:Steller's sea cow]] * [[թեփամողէզ]] - [[:hy:Պանգոլին]] - [[:en:Pangolin]] === Երկիրներ === * [[:hyw:Անդիկուա եւ Պարպուտա|Անդիկուա եւ Պարպուտա]] - [[:hy:Անտիգուա և Բարբուդա|Անտիգուա և Բարբուդա]] - [[:en:Andorra|Andorra]] * [[:hyw:Պահամեան Կղզիներ|Պահամեան Կղզիներ]] - [[:hy:Բահամյան Կղզիներ|Բահամյան Կղզիներ]] - [[:en:Bahamas|Bahamas]] * [[:hyw:Պարպատոս|Պարպատոս]] - [[:hy:Բարբադոս|Բարբադոս]] - [[:en:Barbados|Barbados]] * [[:hyw:Պելիզ|Պելիզ]] - [[:hy:Բելիզ|Բելիզ]] - [[:en:Belize|Belize]] * [[:hyw:Պենին|Պենին]] - [[:hy:Բենին|Բենին]] - [[:en:Benin|Benin]] * [[:hyw:Պութան|Պութան]] - [[:hy:Բութան|Բութան]] - [[:en:Bhutan|Bhutan]] * [[:hyw:Պոզնիա եւ Հերցեկովինա|Պոզնիա եւ Հերցեկովինա]] - [[:hy:Բոսնիա և Հերցեգովինա|Բոսնիա և Հերցեգովինա]] - [[:en:Bosnia and Herzegovina|Bosnia and Herzegovina]] * [[:hyw:Պուրքինա Ֆասօ|Պուրքինա Ֆասօ]] - [[:hy:Բուրկինա Ֆասո|Բուրկինա Ֆասո]] - [[:en:Burkina Faso|Burkina Faso]] * [[:hyw:Քոթ Տիվուար|Քոթ Տիվուար]] - [[:hy:Կոտ դ'Իվուար|Կոտ դ'Իվուար]] - [[:en:Ivory Coast|Ivory Coast]] * [[:hyw:Քափօ Վերտէ|Քափօ Վերտէ]] - [[:hy:Կաբո Վերդե|Կաբո Վերդե]] - [[:en:Cape Verde|Cape Verde]] * [[:hyw:Քամպոճա|Քամպոճա]] - [[:hy:Կամբոջա|Կամբոջա]] - [[:en:Cambodia|Cambodia]] * [[:hyw:Քամերուն|Քամերուն]] - [[:hy:Կամերուն|Կամերուն]] - [[:en:Cameroon|Cameroon]] * [[:hyw:Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն|Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն|Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Central African Republic|Central African Republic]] * [[:hyw:Չատ|Չատ]] - [[:hy:Չադ|Չադ]] - [[:en:Chad|Chad]] * [[:hyw:Քոմորեան կղզիներ|Քոմորեան կղզիներ]] - [[:hy:Կոմորյան կղզիներ|Կոմորյան կղզիներ]] - [[:en:Comoros|Comoros]] * [[:hyw:Քոնկոյի Հանրապետութիւն|Քոնկոյի Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կոնգոյի Հանրապետություն|Կոնգոյի Հանրապետություն]] - [[:en:Republic of the Congo|Republic of the Congo]] * [[:hyw:Քոնկոյի Ժողովրդավար Հանրապետութիւն|Քոնկոյի Ժողովրդավար Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն|Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն]] - [[:en:Democratic Republic of the Congo|Democratic Republic of the Congo]] * [[:hyw:Տոմինիքա|Տոմինիքա]] - [[:hy:Դոմինիկա|Դոմինիկա]] - [[:en:Dominica|Dominica]] * [[:hyw:Տոմինիքեան Հանրապետութիւն|Տոմինիքեան Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Դոմինիկյան Հանրապետություն|Դոմինիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Dominican Republic|Dominican Republic]] * [[:hyw:Էքուատոր|Էքուատոր]] - [[:hy:Էկվադոր|Էկվադոր]] - [[:en:Ecuador|Ecuador]] * [[:hyw:Սալվատոր|Սալվատոր]] - [[:hy:Սալվադոր|Սալվադոր]] - [[:en:El Salvador|El Salvador]] * [[:hyw:Հասարակածային Կինի|Հասարակածային Կինի]] - [[:hy:Հասարակածային Գվինեա|Հասարակածային Գվինեա]] - [[:en:Equatorial Guinea|Equatorial Guinea]] * [[:hyw:Էսուաթինի|Էսուաթինի]] - [[:hy:Էսվատինի|Էսվատինի]] - [[:en:Eswatini|Eswatini]] * [[:hyw:Կապոն|Կապոն]] - [[:hy:Գաբոն|Գաբոն]] - [[:en:Gabon|Gabon]] * [[:hyw:Կամպիա|Կամպիա]] - [[:hy:Գամբիա|Գամբիա]] - [[:en:Gambia|Gambia]] * [[:hyw:Կանա|Կանա]] - [[:hy:Գանա|Գանա]] - [[:en:Ghana|Ghana]] * [[:hyw:Կրենատա|Կրենատա]] - [[:hy:Գրենադա|Գրենադա]] - [[:en:Grenada|Grenada]] * [[:hyw:Չատ|Չատ]] - [[:hy:Չադ|Չադ]] - [[:en:Guatemala|Guatemala]] * [[:hyw:Կինի|Կինի]] - [[:hy:Գվինեա|Գվինեա]] - [[:en:Guinea|Guinea]] * [[:hyw:Կինի-Պիսաու|Կինի-Պիսաու]] - [[:hy:Գվինեա-Բիսաու|Գվինեա-Բիսաու]] - [[:en:Guinea-Bissau|Guinea-Bissau]] * [[:hyw:Կայանա|Կայանա]] - [[:hy:Գայանա|Գայանա]] - [[:en:Guyana|Guyana]] * [[:hyw:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:hy:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:en:Haiti|Haiti]] * [[:hyw:Հոնտուրաս|Հոնտուրաս]] - [[:hy:Հոնդուրաս|Հոնդուրաս]] - [[:en:Honduras|Honduras]] * [[:hyw:Իսլանտա|Իսլանտա]] - [[:hy:Իսլանդիա|Իսլանդիա]] - [[:en:Iceland|Iceland]] * [[:hyw:Քիրիպաթի|Քիրիպաթի]] - [[:hy:Կիրիբատի|Կիրիբատի]] - [[:en:Kiribati|Kiribati]] * [[:hyw:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:hy:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:en:Kyrgyzstan|Kyrgyzstan]] * [[:hyw:Լաոս|Լաոս]] - [[:hy:Լաոս|Լաոս]] - [[:en:Laos|Laos]] * [[:hyw:Մալաուի|Մալաուի]] - [[:hy:Մալավի|Մալավի]] - [[:en:Malawi|Malawi]] * [[:hyw:Մալի|Մալի]] - [[:hy:Մալի|Մալի]] - [[:en:Mali|Mali]] * [[:hyw:Մարշալեան Կղզիներ|Մարշալեան Կղզիներ]] - [[:hy:Մարշալյան կղզիներ|Մարշալյան կղզիներ]] - [[:en:Marshall Islands|Marshall Islands]] * [[:hyw:Մորիթանիա|Մորիթանիա]] - [[:hy:Մավրիտանիա|Մավրիտանիա]] - [[:en:Mauritania|Mauritania]] * [[:hyw:Մաւրիկիոս|Մաւրիկիոս]] - [[:hy:Մավրիկիոս|Մավրիկիոս]] - [[:en:Mauritius|Mauritius]] * [[:hyw:Միքրոնեզիա|Միքրոնեզիա]] - [[:hy:Միկրոնեզիա|Միկրոնեզիա]] - [[:en:Micronesia|Micronesia]] * [[:hyw:Մոնկոլիա|Մոնկոլիա]] - [[:hy:Մոնղոլիա|Մոնղոլիա]] - [[:en:Mongolia|Mongolia]] * [[:hyw:Մոզամպիք|Մոզամպիք]] - [[:hy:Մոզամբիկ|Մոզամբիկ]] - [[:en:Mozambique|Mozambique]] * [[:hyw:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:hy:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:en:Nauru|Nauru]] * [[:hyw:Նիքարակուա|Նիքարակուա]] - [[:hy:Նիկարագուա|Նիկարագուա]] - [[:en:Nicaragua|Nicaragua]] * [[:hyw:Նիժեր|Նիժեր]] - [[:hy:Նիգեր|Նիգեր]] - [[:en:Niger|Niger]] * [[:hyw:Հիւսիսային Մակեդոնիա|Հիւսիսային Մակեդոնիա]] - [[:hy:Հյուսիսային Մակեդոնիա|Հյուսիսային Մակեդոնիա]] - [[:en:North Macedonia|North Macedonia]] * [[:hyw:Փալաու|Փալաու]] - [[:hy:Պալաու|Պալաու]] - [[:en:Palau|Palau]] * [[:hyw:Բաբուա Նոր Կինի|Բաբուա Նոր Կինի]] - [[:hy:Պապուա Նոր Գվինեա|Պապուա Նոր Գվինեա]] - [[:en:Papua New Guinea|Papua New Guinea]] * [[:hyw:Բարակուայ|Բարակուայ]] - [[:hy:Պարագվայ|Պարագվայ]] - [[:en:Paraguay|Paraguay]] * [[:hyw:Բերու|Բերու]] - [[:hy:Պերու|Պերու]] - [[:en:Peru|Peru]] * [[:hyw:Ֆիլիբիններ|Ֆիլիբիններ]] - [[:hy:Ֆիլիպիններ|Ֆիլիպիններ]] - [[:en:Philippines|Philippines]] * [[:hyw:Ռուանտա|Ռուանտա]] - [[:hy:Ռուանդա|Ռուանդա]] - [[:en:Rwanda|Rwanda]] * [[:hyw:Սան Լուսիա|Սան Լուսիա]] - [[:hy:Սենթ Լյուսիա|Սենթ Լյուսիա]] - [[:en:Saint Lucia|Saint Lucia]] * [[:hyw:Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ|Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ]] - [[:hy:Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ|Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ]] - [[:en:Saint Vincent and the Grenadines|Saint Vincent and the Grenadines]] * [[:hyw:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:hy:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:en:San Marino|San Marino]] * [[:hyw:Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի|Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի]] - [[:hy:Սան Տոմե և Պրինսիպի|Սան Տոմե և Պրինսիպի]] - [[:en:Sao Tome and Principe|Sao Tome and Principe]] * [[:hyw:Սենեկալ|Սենեկալ]] - [[:hy:Սենեգալ|Սենեգալ]] - [[:en:Senegal|Senegal]] * [[:hyw:Սեյշելեան կղզիներ|Սեյշելեան կղզիներ]] - [[:hy:Սեյշելյան կղզիներ|Սեյշելյան կղզիներ]] - [[:en:Seychelles|Seychelles]] * [[:hyw:Սոմալիա|Սոմալիա]] - [[:hy:Սոմալի|Սոմալի]] - [[:en:Somalia|Somalia]] * [[:hyw:Հարաւային Քորէա|Հարաւային Քորէա]] - [[:hy:Պալաու|Հիւսիսային Քորէա]] - [[:en:South Korea|South Korea]] * [[:hyw:Հարաւային Սուտան|Հարաւային Սուտան]] - [[:hy:Հարավային Սուդան|Հարավային Սուդան]] - [[:en:South Sudan|South Sudan]] * [[:hyw:Շրի Լանքա|Շրի Լանքա]] - [[:hy:Շրի Լանկա|Շրի Լանկա]] - [[:en:Sri Lanka|Sri Lanka]] * [[:hyw:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:hy:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:en:Suriname|Suriname]] * [[:hyw:Թաճիքստան|Թաճիքստան]] - [[:hy:Տաջիկստան|Տաջիկստան]] - [[:en:Tajikistan|Tajikistan]] * [[:hyw:Թանզանիա|Թանզանիա]] - [[:hy:Տանզանիա|Տանզանիա]] - [[:en:Tanzania|Tanzania]] * [[:hyw:Թաիլանտ|Թաիլանտ]] - [[:hy:Թաիլանդ|Թաիլանդ]] - [[:en:Thailand|Thailand]] * [[:hyw:Արեւելեան Թիմոր|Արեւելեան Թիմոր]] - [[:hy:Արևելյան Թիմոր|Արևելյան Թիմոր]] - [[:en:Timor-Leste|Timor-Leste]] * [[:hyw:Թոկո|Թոկո]] - [[:hy:Տոգո|Տոգո]] - [[:en:Togo|Togo]] * [[:hyw:Թոնկա|Թոնկա]] - [[:hy:Տոնգա|Տոնգա]] - [[:en:Tonga|Tonga]] * [[:hyw:Թրինիտատ եւ Թոպակո|Թրինիտատ եւ Թոպակո]] - [[:hy:Տրինիդադ և Տոբագո|Տրինիդադ և Տոբագո]] - [[:en:Trinidad and Tobago|Trinidad and Tobago]] * [[:hyw:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:hy:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:en:Turkmenistan|Turkmenistan]] * [[:hyw:Թուվալու|Թուվալու]] - [[:hy:Տուվալու|Տուվալու]] - [[:en:Tuvalu|Tuvalu]] * [[:hyw:Վիեթնամ|Վիեթնամ]] - [[:hy:Վիետնամ|Վիետնամ]] - [[:en:Vietnam|Vietnam]] ==== Երկիրներ, որոնք ՄԱԿ-ի անդամ չեն, ոչ ալ դիտորդ ==== * [[Աբխազիոյ Հանրապետութիւն։]] - [[:hy:Աբխազիայի Հանրապետություն]] - [[:en:Abkhazia]] * [[:hyw:Հարաւային Օսիա|Հարաւային Օսիա]] - [[:hy:Հարավային Օսիա|Հարավային Օսիա]] - [[:en:South Ossetia|South Ossetia]] * [[:hyw:Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետութիւն|Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետություն|Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետություն]] - [[:en:Sahrawi Arab Democratic Republic|Sahrawi Arab Democratic Republic]] === Պատմական շրջաններ եւ երկիրներ === * [[Միջին Արեւելք]] - [[:en:Middle East]] * [[Ասորեստան]] - [[:hy:Ասորեստան]] - [[:en:Assyria]] * [[Մակեդոնիա]] - [[:hy:Մակեդոնիա (տերմինաբանություն)]] - [[:en:Macedonia (terminology)]] * [[Կալիլէա]] - [[:hy:Գալիլեա (Իսրայել)]] - [[:en:Galilee]] * [[Կասպք]] - [[:en:Caspiane]] * [[Մարաստան]] կամ Մարք - [[:hy:Մարաստան]] - [[:en:Media (region)]] * [[Ալանք]] - [[:hy:Ալանիա]] - [[:en:Alania]] === Լեզուներ === * [[Մանտարին Չինարէն]] - [[:en:Mandarin Chinese]] * [[Հինտի]] - [[:en:Hindi]] * [[Սպաներէն]] - [[:en:Spanish language]] * [[Պենկալերէն]] - [[:en:Bengali language]] * [[Փորթուկալերէն]] - [[:en:Portuguese language]] * [[Ուրտու]] - [[:en:Urdu]] * [[Ինտոնեզերէն]] - [[:en:Indonesian language]] * [[Մարաթերէն]] - [[:en:Marathi language]] * [[Թելուկերէն]] - [[:en:Telugu language]] * [[Հաուներէն]] - [[:en:Hausa language]] * [[Թամիլերէն]] - [[:en:Tamil language]] * [[Սուահիլերէն]] - [[:en:Swahili language]] * [[Վիեդնամերէն]] - [[:en:Vietnamese language]] * [[Թակալերէն]] - [[:en:Tagalog language]] * [[Փունճապերէն]] - [[:en:Punjabi language]] * [[Քորերէն]] - [[:en:Korean language]] * [[Ճավանեզերէն]] - [[:en:Javanese language]] * [[Կուճարաթերէն]] - [[:en:Gujarati language]] * [[Ամհարերէն]] - [[:en:Amharic]] * [[Քաննատերէն]] - [[:en:Kannada]] * [[Ապխազերէն]] - [[:en:Abkhaz language]] * [[Ալպաներէն]] - [[:en:Albanian language]] * [[Պրեթոներէն]] - [[:en:Breton language]] * [[Պուլկարերէն]] - [[:en:Bulgarian language]] * [[Քաթալաներէն]] - [[:en:Catalan language]] * [[Քորսիքերէն]] - [[:en:Corsican language]] * [[Խրիմի Թաթարերէն]] - [[:en:Crimean Tatar language]] * [[Չեխերէն]] - [[:en:Czech language]] * [[Տանիերէն]] - [[:en:Danish language]] * [[Հոլանտերէն]] - [[:en:Dutch language]] * [[Էսթոներէն]] - [[:en:Estonian language]] * [[ֆիններէն]] - [[:en:Finnish language]] * [[Իսլանտերէն]] - [[:en:Icelandic language]] * [[Իռլանտերէն]] - [[:en:Irish language]] * [[Լադիշերէն]] - [[:en:Latvian language]] * [[Լիդվերէն]] - [[:en:Lithuanian language]] * [[Լիւքսամպուրկերէն]] - [[:en:Luxembourgish]] * [[Մակեդոներէն]] - [[:en:Macedonian language]] * [[Մալթայերէն]] - [[:en:Maltese language]] * [[Նորվեկերէն]] - [[:en:Norweigian language]] * [[Լեհերէն]] - [[:en:Polish language]] * [[Ռոմանշերէն]] - [[:en:Romansh language]] * [[Ռումանիրէն]] - [[:en:Romanian language]] * [[Սերպոխորվաթերէն]] - [[:en:Serbo-Croatian]] * [[Սլովաքերէն]] - [[:en:Slovak language]] * [[Սլովեներէն]] - [[:en:Slovenian language]] * [[Շուետերէն]] - [[:en:Swedish language]] === Երաժշտական Նուագարաններ === * [[Քլարինեթ]] - [[:hy:Կլառնետ|Կլառնետ]] - [[:en:Clarinet|Clarinet]] * [[Աւագափող]] - [[:hy:Ֆլէյտա|Ֆլէյտա]] - [[:en:Flute|Flute]] * [[Հոպոյ]] - [[:hy:Հոբոյ|Հոբոյ]] - [[:en:Oboe|Oboe]] * [[Պասուն]] - [[:hy:Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)|Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)]] - [[:en:Bassoon|Bassoon]] * [[Թուպա]] - [[:en:Tuba|Tuba]] * [[Թրոմպոն]] - [[:hy:Տրոմբոն|Տրոմբոն]] - [[:en:Trombone|Trombone]] * [[Գալարափող]] - [[:hy:Գալարափող|Գալարափող]] - [[:en:French horn|French horn]] * [[Շեփոր]] - [[:hy:Շեփոր|Շեփոր]] - [[:en:Trumpet|Trumpet]] * [[Շվի]] - [[:en:Shvi]] === CEE Ցանկ === * [[Հայերը Ֆրանսայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_France * [[Հայերը Իրանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iranian_Armenians * [[Հայերը Իրաքի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iraqi_Armenians * [[Հայերը Վրաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Georgia * [[Հայերը Ազրպէյճանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Azerbaijan * [[Հայերը Արժանթինի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Argentine * [[Հայերը Սուրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Syria * [[Հայերը Ուքրանիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Ukraine * [[Հայերը Աւստրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Austria * [[Հայերը Շուէտի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Sweden * [[Հայերը Գանատայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Canadians * [[Հայերը Աւստրալիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Australians * [[Հայերը Թուրքիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Turkey * [[Հայերը Սինկափուրի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Singapore * [[Հայերը Չինաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_China * [[Հակահայկականութիւն]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Anti-Armenian_sentiment * [[Թագնուած Հայեր]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Hidden_Armenians === Հայ անձնաւորութիւններ === * [[Քարիմ Բագրատունի]] - [[:en:Karim Pakradouni]] * [[Վիգէն Պապիկեան]] - [[:en:Viken Babikian]] * [[Ճօ Մանճանիելօ]] - [[:en:Joe Manganiello]] * [[Սոնա Մովսէսեան]] - [[:en:Sona Movsesian]] * [[Լէրի Կակոսեան]] - [[:en:Larry Gagosian]] * [[Ալիս Փանիկեան]] - [[:en:Alice Panikian]] * [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]] * [[Զաւեն Գույումճեան]] - [[:en:Zaven Kouyoumdjian]] * [[Մարիա Նալպանտեան]] - [[:en:Maria Nalbandian]] * [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]] * [[Նիքոլ Սապա]] - [[:en:Nicole Saba]] * [[Նշան Տէր Յարութիւնեան]] - [[:ar:نيشان (إعلامي)]] * [[Թուլիփ Ճոշի]] - [[:en:Tulip Joshi]] * [[Նուրա Գէւորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]] * [[Սագօ Շահինեան]] - [[:en:Sako Shahinian]] * [[Մարիամ Նուր]] - [[:en:Mariam Nour]] * [[Մարտիկ Չափարեան]] - [[:en:Mardik Tchaparian]] * [[Յակոբ Տոնապետեան]] - [[:en:Agop Donabidian]] * [[Վարդան Ղազարեան]] - [[:en:Vardan Ghazaryan]] * [[Կրեթա Թասլաքեան]] - [[:en:Gretta Taslakian]] * [[Կլատիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Խորէն Աբրահամեան]] - [[:en:Khoren Abrahamyan]] * [[Տորք Անգեղ]] - [[:en:Tork Angegh]] - [[:hy:Տորք Անգեղ]] * [[Ալեքսանտր Երիցեան]] - [[:hy:Ալեքսանդր Երիցյան]] * [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]] * [[Ֆրանսիս Վեպեր]] - [[:en:Francis Veber]] * [[Ֆրանսուա Պերլեան]] - [[:en:François Berléand]] * [[Ալեն Պերպերեան]] - [[:en:Alain Berbérian]] * [[Փասքալ Լեժիթիմուս]] - [[:en:Pascal Légitimus]] * [[Մայքըլ Վարդան]] - [[:en:Michael Vartan]] * [[Մարիանա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]] * [[Մաթիո Մատենեան]] - [[:en:Mathieu Madénian]] * [[Ռաֆֆի Շարթ]] - [[:en:Raffy Shart]] * [[Նինա Պերպերովա]] - [[:en:Nina Berberova]] * [[Ֆիլիփ Ճեան]] - [[:en:Philippe Djian]] * [[Ժան-Քլոտ Քեպապճեան]] - [[:en:Jean-Claude Kebabdjian]] * [[Ժաք Հելեան]] - [[:en:Jacques Hélian]] * [[Լեւոն Սայեան]] - [[:en:Lévon Sayan]] * [[Տանիել Ժերարտ]] - [[:en:Danyel Gérard]] * [[Ֆրանսուա Գէորքեան]] - [[:en:François Kevorkian]] * [[Անտրէ Մանուկեան]] - [[:en:André Manoukian]] * [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]] * [[Եսայի Ալթունեան]] - [[:en:Essaï Altounian]] * [[Աննա Կասեան]] - [[:en:Anna Kasyan]] * [[Լեոն Արթիւր Թիւթիւնճեան]] - [[:en:Léon Arthur Tutundjian]] * [[Մելիք Օհանեան]] - [[:en:Melik Ohanian]] * [[Էտուարտ Պալլատուր]] - [[:en:Édouard Balladur]] * [[Հիլտա Չոպոյեան]] - [[:en:Hilda Tchoboian]] * [[Ժերարտ Տարմանին]] - [[:en:Gérald Darmanin]] * [[Սարա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]] * [[Արսեն Չաքարեան]] - [[:en:Arsène Tchakarian]] * [[Ալեն Փրոսթ]] - [[:en:Alain Prost]] * [[Էրիք Ասատուրեան]] - [[:en:Éric Assadourian]] * [[Եուրի Ճորքաէֆ]] - [[:en:Youri Djorkaeff]] * [[Ալեն Պողոսեան]] - [[:en:Alain Boghossian]] * [[Տիմիթրի Եաչվիլի]] - [[:en:Dimitri Yachvili]] * [[Սիրիաք Ռիվիերեան]] - [[:en:Cyriaque Rivieyran]] * [[Իտա Ատամոֆ]] - [[:en:Ida Adamoff]] * [[Փաթրիք Տոնապետեան]] - [[:en:Patrick Donabédian]] * [[Անահիտ Տոնապետեան Տեմոփուլոս]] - [[:hy:Անահիտ Տոնապետյան-Դեմոպուլոս]] * [[Սերժ Չուրուք]] - [[:en:Serge Tchuruk]] * [[Ալեն Մանուքեան]] - [[:en:Alain Manoukian]] * [[Ալեն Միքլի]] - [[:en:Alain Mikli]] * [[Ռաֆֆի Հալաճեան]] - [[:en:Rafi Haladjian]] * [[Փոլ-Լուի Արսլանեան]] - [[:en:Paul-Louis Arslanian]] * [[Կլետիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Վիք Տարչինեան]] - [[:en:Vic Darchinyan]] * [[Ճորճ Տոնիկեան]] - [[:en:George Donikian]] * [[Պրայըն Կուրճեան]] - [[:en:Brian Goorjian]] * [[Սլավա Գրիգորեան]] - [[:en:Slava Grigoryan]] * [[Ժանօ Թուսունեան]] - [[:en:Jano Toussounian]] * [[Ճոն Քաչոյեան]] - [[:en:John Kachoyan]] * [[Եուրիկ Սարգիսեան]] - [[:en:Yurik Sarkisyan]] * [[Պորիս Պապայեան]] - [[:en:Boris Babayan]] * [[Ալեքսէյ Հեքիմեան]] - [[:en:Alexey Ekimyan]] * [[Կարի Քասփարով]] - [[:en:Garry Kasparov]] * [[Վլատիմիր Յակոբեան]] - [[:en:Vladimir Akopian]] * [[Աշոտ Նադանեան]] - [[:en:Ashot Nadanian]] * [[Վլադիմիր Պաղիրով]] - [[:en:Vladimir Bagirov]] * [[Եւկենի Պետրոսեան]] - [[:en:Yevgeny Petrosyan]] * [[Սերկեյ Ղազարով]] - [[:en:Sergey Gazarov]] * [[Կիորկի Շահնազարով]] - [[:en:Georgy Shakhnazarov]] * [[Ռաֆայել Կապրելեան]] - [[:en:Rafael Kaprelyan]] * [[Սերկեյ Պետրոսեան]] - [[:en:Sergey Petrosyan]] * [[Կարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]] * [[Կարապետ Կարապետեան]] - [[:en:Karapet Karapetyan]] * [[Յարութիւն Խաչադրեան]] - [[:en:Harutyun Khachatryan]] * [[Վաղարշակ Յարութիւնեան]] - [[:en:Vagharshak Harutiunyan]] * [[Յովնաթանեան ընտանիք]] - [[:en:Hovnatanian]] * [[Յակոբ Դաւթեան]] - [[:en:Yakov Davydov]] * [[Վլատիմիր Սարգսեան]] - [[:en:Vladimir Sargsyan]] * [[Աղվան Վարդանեան]] - [[:en:Aghvan Vardanyan]] * [[Արթիւր Յակոբեան]] - [[:en:Arturs Akopjans]] * [[Ալան Մելիքճանեան]] - [[:en:Captain Disillusion]] * [[Պորիս Փարսատանեան]] - [[:en:Boris Parsadanian]] * [[Եուրի Սարգիսեան]] - [[:en:Yuriy Sarkisyan]] * [[Արթեոմ Ֆիլիփոսեան]] - [[:en:Artyom Filiposyan]] * [[Վատիմ Ապրամով]] - [[:en:Vadim Abramov]] * [[Արթիւր Գրիգորեան]] - [[:en:Artur Grigorian]] * [[Անտրեյ Յակոբեանց]] - [[:en:Andrey Akopyants]] * [[Թամարա Խանում]] - [[:en:Tamara Khanum]] * [[Ռալֆ Եիրիկեան]] - [[:en:Ralph Yirikian]] === Ծով === * [[Կասպից ծով]] - [[:hy:Կասպից ծով]] - [[:en:Caspian Sea]] === Բնագիտութիւն === * [[Ժառանգաբանութիւն]] - [[:hy:Գենետիկա]] - [[:en:Genetics]] * [[Լուսասինթեզ]] - [[:hy:Ֆոտոսինթեզ]] - [[:en:Photosynthesis]] * [[Բնահամակարգ]] - [[:hy:Էկոհամակարգ]] - [[:en:Ecosystem]] * [[Կլիմայի փոփոխութիւն]] - [[:hy:Կլիմայի փոփոխություն]] - [[:en:Climate change]] * [[Պարբերական աղիւսակ]] - [[:hy:Պարբերական համակարգ]] - [[:en:Periodic table]] * [[Քուանթային մեքանիկա]] - [[:hy:Քվանտային մեխանիկա]] - [[:en:Quantum mechanics]] * [[Յարաբերականութեան տեսութիւն]] - [[:hy:Հարաբերականության տեսություն]] - [[:en:Theory of relativity]] * [[Ջերմադինամիկա]] - [[:hy:Թերմոդինամիկա]] - [[:en:Thermodynamics]] * [[Էնթրոփիա]] - [[:hy:Էնտրոպիա]] - [[:en:Entropy]] === Թուաբանութիւն եւ արհեստագիտութիւն === * [[Հաւանականութիւն]] - [[:hy:Հավանականություն]] - [[:en:Probability]] * [[Վիճակագրութիւն]] - [[:hy:Վիճակագրություն]] - [[:en:Statistics]] * [[Հանրահաշիւ]] - [[:hy:Հանրահաշիվ]] - [[:en:Algebra]] * [[Թուաբանական վերլուծութիւն]] - [[:hy:Մաթեմատիկական անալիզ]] - [[:en:Calculus]] * [[Արհեստական բանականութիւն]] - [[:hy:Արհեստական բանականություն]] - [[:en:Artificial intelligence]] * [[Կիսահաղորդիչ]] - [[:hy:Կիսահաղորդիչ]] - [[:en:Semiconductor]] === Իմաստասիրութիւն եւ ընկերութիւն === * [[Բարոյագիտութիւն]] - [[:hy:Էթիկա]] - [[:en:Ethics]] * [[Մարդու իրաւունքներ]] - [[:hy:Մարդու իրավունքներ]] - [[:en:Human rights]] * [[Համաշխարհայնացում]] - [[:hy:Գլոբալիզացիա]] - [[:en:Globalization]] === Պատմութիւն === * [[Լուսաւորութեան դարաշրջան]] - [[:hy:Լուսավորության դարաշրջան]] - [[:en:Age of Enlightenment]] * [[Արդիւնաբերական յեղափոխութիւն]] - [[:hy:Արդյունաբերական հեղափոխություն]] - [[:en:Industrial Revolution]] * [[Պաղ պատերազմ]] - [[:hy:Սառը պատերազմ]] - [[:en:Cold War]] * [[Մոնկոլական կայսրութիւն]] - [[:hy:Մոնղոլական կայսրություն]] - [[:en:Mongol Empire]] === Այլ === * [[Օդերեւութախօսութիւն]] - [[:en:Meteorology]] * [[Հանքախօսութիւն]] - [[:en:Mineralogy]] * [[Երկրախօսութիւն]] - [[:en:Geology]] * [[Ուժական գիտութիւն]] - [[:en:Dynamics]] * [[Դնդերախօսութիւն]] - [[:en:Myology]] * [[Աճառախօսութիւն]] - [[:en:Chondrology]] * [[Գաւառագրութիւն]] - [[:en:Chorographie]] * [[Ճակատագիտութիւն]] - [[:en:Métoposcopie]] * [[Բնազանցութիւն]] - [[:en:Metaphysics]] * [[Աստեղագիտութիւն]] - [[:en:Astronomy]] * [[Ջրակշռութիւն]] - [[:en:Hydrostatics]] * [[Թաղանթախօսութիւն]] - [[:en:Hyménologie]] * [[Վիմախօսութիւն]] - [[:en:Lithologie]] * [[Բնախօսութիւն]] - [[:en:Physiology]] * [[Իրաւագիտութիւն]] - [[:en:Jurisprudence]] * [[Հայրասպան]] - [[:en:Patricide]] * [[Մայրասպան]] - [[:en:Matricide]] * [[Բեռնարգելք]] - [[:hy:Էմբարգո]] -[[:en:Economic sanctions]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Եղիշէ Չարենցի կեանքի ժամանակագրութիւն]] - [[:hy:Եղիշե_Չարենցի_կյանքի_ժամանակագրություն|Եղիշե Չարենցի կյանքի ժամանակագրություն]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Հարաւային Քալիֆորնիոյ Համալսարան]] - [[:en:University of Southern California]] * [[Ալեն Տըլոն]] - [[:en:Alain Delon]] * [[Տնտեսական Համագործակցութեան եւ Զարգացման Կազմակերպութիւն]] - [[:en:OECD]] * [[Կամալ Ապտել Նասեր]] - [[:en:Gamal Abdel Nasser]] * [[Տուպայ]] - [[:en:Dubai]] * [[Սեւիլիոյ տաճար]] - [[:hy:Սևիլյայի_տաճար|Սևիլյայի տաճար]] - [[:en:Seville_Cathedral|Seville Cathedral]] * [[Օքլընտի Համալսարան]] - [[:en:University of Auckland|University of Auckland]] * [[Պալամանտ Համալսարան]] - [[:en:University of Balamand]] * [[Քուրա, Լիբանան]] - [[:en:Koura District]] * [[Փանամայի ջրանցք]] - [[:en:Panama Canal|Panama Canal]] * [[Հիւսիսային Սառուցեալ Ովկիանոս]] - [[:en:Arctic Ocean|Arctic Ocean]] * [[ՏՀԶԿ]] - [[:en:|OECD]] kx2lph9ca8dy8ixmsdkuzkwp69wwui7 252132 252119 2026-06-04T12:56:08Z ShahenWasHere 140 252132 wikitext text/x-wiki == Անհրաժեշտ յօդուածներ == Բարե՛ւ, ստորեւ կրնաք գտնել յօդուածներու ցանկ մը: Այս յօդուածներուն ներկայութիւնը արեւմտահայերէն ուիքիի վրայ անհրաժեշտ է, իրենց տուն տուէք մեր ուիքիին վրայ եւ գրեցէք իրենց մասին 😃 === դիցաբանութիւն === * [[պերեդիքսոն]] - [[:en:Peridexion tree]] * [[Հրուդէն]] - [[:hy:Ֆերեյդուն]] - [[:en:Fereydun]] * [[Առասպելական արարած]] - [[:hy:Առասպելական արարած]] - [[:en:Legendary creature]] * [[Իշացուլ]] - [[:en:Onocentaur]] * [[Քարադր]] - [[:en:Caladrius]] * [[Հսկայ]] - [[:hy:Հսկա]] - [[:en:Giant]] * [[Փիւնիկ]] - [[:hy:Փյունիկ (դիցաբանական)]] - [[:en:Phoenix (mythology)]] === Աստուածներ/դիքներ === * [[Բէլ]] - [[:hy:Բել]] - [[:en:Bel (mythology)]] * [[Տորք]] - [[:hy:Տորք Անգեղ]] - [[:en:Tork Angegh]] * [[Արհմն]] - [[:hy:Ահրիման]] - [[:en:Ahriman]] === Կենդանիներ === * [[ծիծեռնակ]] - [[:hy:Ծիծեռնակներ]] - [[:en:Swallow]] * [[գետակինճ]] - [[:hy:Գետակինճեր]] - [[:en:Tapirus]] * [[ռնգեղջիւր]] - [[:hy:Ռնգեղջյուր]] - [[:en:Rhinoceros]] * [[սարեակ]] - [[:hy:Սարյակներ (ընտանիք)]] - [[:en:Starling]] * [[շահէն]] - [[:en:Falco peleigrinoides]] * [[սերմնագռավ]] - [[:hy:Սերմնաքաղ]] - [[:en:Rook (bird)]] * [[ցիռ]] - [[:en:Onager]] * [[սիրամարգ]] - [[:en:Peafowl]] * [[փայտփորիկ]] - [[:en:Woodpecker]] * [[յոպոպ]] - [[:en:Hoopoe]] * [[քնարահաւ]] - [[:en:Lyrebird]] * [[հաւալուսն]] - [[:hy:հավալուսն]] - [[:en:Pelican]] * [[ծովակով]] - [[:hy:Ստելլերյան կով]] - [[:en:Steller's sea cow]] * [[թեփամողէզ]] - [[:hy:Պանգոլին]] - [[:en:Pangolin]] === Երկիրներ === * [[:hyw:Անդիկուա եւ Պարպուտա|Անդիկուա եւ Պարպուտա]] - [[:hy:Անտիգուա և Բարբուդա|Անտիգուա և Բարբուդա]] - [[:en:Andorra|Andorra]] * [[:hyw:Պահամեան Կղզիներ|Պահամեան Կղզիներ]] - [[:hy:Բահամյան Կղզիներ|Բահամյան Կղզիներ]] - [[:en:Bahamas|Bahamas]] * [[:hyw:Պարպատոս|Պարպատոս]] - [[:hy:Բարբադոս|Բարբադոս]] - [[:en:Barbados|Barbados]] * [[:hyw:Պելիզ|Պելիզ]] - [[:hy:Բելիզ|Բելիզ]] - [[:en:Belize|Belize]] * [[:hyw:Պենին|Պենին]] - [[:hy:Բենին|Բենին]] - [[:en:Benin|Benin]] * [[:hyw:Պութան|Պութան]] - [[:hy:Բութան|Բութան]] - [[:en:Bhutan|Bhutan]] * [[:hyw:Պոզնիա եւ Հերցեկովինա|Պոզնիա եւ Հերցեկովինա]] - [[:hy:Բոսնիա և Հերցեգովինա|Բոսնիա և Հերցեգովինա]] - [[:en:Bosnia and Herzegovina|Bosnia and Herzegovina]] * [[:hyw:Պուրքինա Ֆասօ|Պուրքինա Ֆասօ]] - [[:hy:Բուրկինա Ֆասո|Բուրկինա Ֆասո]] - [[:en:Burkina Faso|Burkina Faso]] * [[:hyw:Քոթ Տիվուար|Քոթ Տիվուար]] - [[:hy:Կոտ դ'Իվուար|Կոտ դ'Իվուար]] - [[:en:Ivory Coast|Ivory Coast]] * [[:hyw:Քափօ Վերտէ|Քափօ Վերտէ]] - [[:hy:Կաբո Վերդե|Կաբո Վերդե]] - [[:en:Cape Verde|Cape Verde]] * [[:hyw:Քամպոճա|Քամպոճա]] - [[:hy:Կամբոջա|Կամբոջա]] - [[:en:Cambodia|Cambodia]] * [[:hyw:Քամերուն|Քամերուն]] - [[:hy:Կամերուն|Կամերուն]] - [[:en:Cameroon|Cameroon]] * [[:hyw:Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն|Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն|Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Central African Republic|Central African Republic]] * [[:hyw:Չատ|Չատ]] - [[:hy:Չադ|Չադ]] - [[:en:Chad|Chad]] * [[:hyw:Քոմորեան կղզիներ|Քոմորեան կղզիներ]] - [[:hy:Կոմորյան կղզիներ|Կոմորյան կղզիներ]] - [[:en:Comoros|Comoros]] * [[:hyw:Քոնկոյի Հանրապետութիւն|Քոնկոյի Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կոնգոյի Հանրապետություն|Կոնգոյի Հանրապետություն]] - [[:en:Republic of the Congo|Republic of the Congo]] * [[:hyw:Քոնկոյի Ժողովրդավար Հանրապետութիւն|Քոնկոյի Ժողովրդավար Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն|Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն]] - [[:en:Democratic Republic of the Congo|Democratic Republic of the Congo]] * [[:hyw:Տոմինիքա|Տոմինիքա]] - [[:hy:Դոմինիկա|Դոմինիկա]] - [[:en:Dominica|Dominica]] * [[:hyw:Տոմինիքեան Հանրապետութիւն|Տոմինիքեան Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Դոմինիկյան Հանրապետություն|Դոմինիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Dominican Republic|Dominican Republic]] * [[:hyw:Էքուատոր|Էքուատոր]] - [[:hy:Էկվադոր|Էկվադոր]] - [[:en:Ecuador|Ecuador]] * [[:hyw:Սալվատոր|Սալվատոր]] - [[:hy:Սալվադոր|Սալվադոր]] - [[:en:El Salvador|El Salvador]] * [[:hyw:Հասարակածային Կինի|Հասարակածային Կինի]] - [[:hy:Հասարակածային Գվինեա|Հասարակածային Գվինեա]] - [[:en:Equatorial Guinea|Equatorial Guinea]] * [[:hyw:Էսուաթինի|Էսուաթինի]] - [[:hy:Էսվատինի|Էսվատինի]] - [[:en:Eswatini|Eswatini]] * [[:hyw:Կապոն|Կապոն]] - [[:hy:Գաբոն|Գաբոն]] - [[:en:Gabon|Gabon]] * [[:hyw:Կամպիա|Կամպիա]] - [[:hy:Գամբիա|Գամբիա]] - [[:en:Gambia|Gambia]] * [[:hyw:Կանա|Կանա]] - [[:hy:Գանա|Գանա]] - [[:en:Ghana|Ghana]] * [[:hyw:Կրենատա|Կրենատա]] - [[:hy:Գրենադա|Գրենադա]] - [[:en:Grenada|Grenada]] * [[:hyw:Չատ|Չատ]] - [[:hy:Չադ|Չադ]] - [[:en:Guatemala|Guatemala]] * [[:hyw:Կինի|Կինի]] - [[:hy:Գվինեա|Գվինեա]] - [[:en:Guinea|Guinea]] * [[:hyw:Կինի-Պիսաու|Կինի-Պիսաու]] - [[:hy:Գվինեա-Բիսաու|Գվինեա-Բիսաու]] - [[:en:Guinea-Bissau|Guinea-Bissau]] * [[:hyw:Կայանա|Կայանա]] - [[:hy:Գայանա|Գայանա]] - [[:en:Guyana|Guyana]] * [[:hyw:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:hy:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:en:Haiti|Haiti]] * [[:hyw:Հոնտուրաս|Հոնտուրաս]] - [[:hy:Հոնդուրաս|Հոնդուրաս]] - [[:en:Honduras|Honduras]] * [[:hyw:Իսլանտա|Իսլանտա]] - [[:hy:Իսլանդիա|Իսլանդիա]] - [[:en:Iceland|Iceland]] * [[:hyw:Քիրիպաթի|Քիրիպաթի]] - [[:hy:Կիրիբատի|Կիրիբատի]] - [[:en:Kiribati|Kiribati]] * [[:hyw:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:hy:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:en:Kyrgyzstan|Kyrgyzstan]] * [[:hyw:Լաոս|Լաոս]] - [[:hy:Լաոս|Լաոս]] - [[:en:Laos|Laos]] * [[:hyw:Մալաուի|Մալաուի]] - [[:hy:Մալավի|Մալավի]] - [[:en:Malawi|Malawi]] * [[:hyw:Մալի|Մալի]] - [[:hy:Մալի|Մալի]] - [[:en:Mali|Mali]] * [[:hyw:Մարշալեան Կղզիներ|Մարշալեան Կղզիներ]] - [[:hy:Մարշալյան կղզիներ|Մարշալյան կղզիներ]] - [[:en:Marshall Islands|Marshall Islands]] * [[:hyw:Մորիթանիա|Մորիթանիա]] - [[:hy:Մավրիտանիա|Մավրիտանիա]] - [[:en:Mauritania|Mauritania]] * [[:hyw:Մաւրիկիոս|Մաւրիկիոս]] - [[:hy:Մավրիկիոս|Մավրիկիոս]] - [[:en:Mauritius|Mauritius]] * [[:hyw:Միքրոնեզիա|Միքրոնեզիա]] - [[:hy:Միկրոնեզիա|Միկրոնեզիա]] - [[:en:Micronesia|Micronesia]] * [[:hyw:Մոնկոլիա|Մոնկոլիա]] - [[:hy:Մոնղոլիա|Մոնղոլիա]] - [[:en:Mongolia|Mongolia]] * [[:hyw:Մոզամպիք|Մոզամպիք]] - [[:hy:Մոզամբիկ|Մոզամբիկ]] - [[:en:Mozambique|Mozambique]] * [[:hyw:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:hy:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:en:Nauru|Nauru]] * [[:hyw:Նիքարակուա|Նիքարակուա]] - [[:hy:Նիկարագուա|Նիկարագուա]] - [[:en:Nicaragua|Nicaragua]] * [[:hyw:Նիժեր|Նիժեր]] - [[:hy:Նիգեր|Նիգեր]] - [[:en:Niger|Niger]] * [[:hyw:Հիւսիսային Մակեդոնիա|Հիւսիսային Մակեդոնիա]] - [[:hy:Հյուսիսային Մակեդոնիա|Հյուսիսային Մակեդոնիա]] - [[:en:North Macedonia|North Macedonia]] * [[:hyw:Փալաու|Փալաու]] - [[:hy:Պալաու|Պալաու]] - [[:en:Palau|Palau]] * [[:hyw:Բաբուա Նոր Կինի|Բաբուա Նոր Կինի]] - [[:hy:Պապուա Նոր Գվինեա|Պապուա Նոր Գվինեա]] - [[:en:Papua New Guinea|Papua New Guinea]] * [[:hyw:Բարակուայ|Բարակուայ]] - [[:hy:Պարագվայ|Պարագվայ]] - [[:en:Paraguay|Paraguay]] * [[:hyw:Բերու|Բերու]] - [[:hy:Պերու|Պերու]] - [[:en:Peru|Peru]] * [[:hyw:Ֆիլիբիններ|Ֆիլիբիններ]] - [[:hy:Ֆիլիպիններ|Ֆիլիպիններ]] - [[:en:Philippines|Philippines]] * [[:hyw:Ռուանտա|Ռուանտա]] - [[:hy:Ռուանդա|Ռուանդա]] - [[:en:Rwanda|Rwanda]] * [[:hyw:Սան Լուսիա|Սան Լուսիա]] - [[:hy:Սենթ Լյուսիա|Սենթ Լյուսիա]] - [[:en:Saint Lucia|Saint Lucia]] * [[:hyw:Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ|Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ]] - [[:hy:Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ|Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ]] - [[:en:Saint Vincent and the Grenadines|Saint Vincent and the Grenadines]] * [[:hyw:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:hy:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:en:San Marino|San Marino]] * [[:hyw:Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի|Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի]] - [[:hy:Սան Տոմե և Պրինսիպի|Սան Տոմե և Պրինսիպի]] - [[:en:Sao Tome and Principe|Sao Tome and Principe]] * [[:hyw:Սենեկալ|Սենեկալ]] - [[:hy:Սենեգալ|Սենեգալ]] - [[:en:Senegal|Senegal]] * [[:hyw:Սեյշելեան կղզիներ|Սեյշելեան կղզիներ]] - [[:hy:Սեյշելյան կղզիներ|Սեյշելյան կղզիներ]] - [[:en:Seychelles|Seychelles]] * [[:hyw:Սոմալիա|Սոմալիա]] - [[:hy:Սոմալի|Սոմալի]] - [[:en:Somalia|Somalia]] * [[:hyw:Հարաւային Քորէա|Հարաւային Քորէա]] - [[:hy:Պալաու|Հիւսիսային Քորէա]] - [[:en:South Korea|South Korea]] * [[:hyw:Հարաւային Սուտան|Հարաւային Սուտան]] - [[:hy:Հարավային Սուդան|Հարավային Սուդան]] - [[:en:South Sudan|South Sudan]] * [[:hyw:Շրի Լանքա|Շրի Լանքա]] - [[:hy:Շրի Լանկա|Շրի Լանկա]] - [[:en:Sri Lanka|Sri Lanka]] * [[:hyw:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:hy:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:en:Suriname|Suriname]] * [[:hyw:Թաճիքստան|Թաճիքստան]] - [[:hy:Տաջիկստան|Տաջիկստան]] - [[:en:Tajikistan|Tajikistan]] * [[:hyw:Թանզանիա|Թանզանիա]] - [[:hy:Տանզանիա|Տանզանիա]] - [[:en:Tanzania|Tanzania]] * [[:hyw:Թաիլանտ|Թաիլանտ]] - [[:hy:Թաիլանդ|Թաիլանդ]] - [[:en:Thailand|Thailand]] * [[:hyw:Արեւելեան Թիմոր|Արեւելեան Թիմոր]] - [[:hy:Արևելյան Թիմոր|Արևելյան Թիմոր]] - [[:en:Timor-Leste|Timor-Leste]] * [[:hyw:Թոկո|Թոկո]] - [[:hy:Տոգո|Տոգո]] - [[:en:Togo|Togo]] * [[:hyw:Թոնկա|Թոնկա]] - [[:hy:Տոնգա|Տոնգա]] - [[:en:Tonga|Tonga]] * [[:hyw:Թրինիտատ եւ Թոպակո|Թրինիտատ եւ Թոպակո]] - [[:hy:Տրինիդադ և Տոբագո|Տրինիդադ և Տոբագո]] - [[:en:Trinidad and Tobago|Trinidad and Tobago]] * [[:hyw:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:hy:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:en:Turkmenistan|Turkmenistan]] * [[:hyw:Թուվալու|Թուվալու]] - [[:hy:Տուվալու|Տուվալու]] - [[:en:Tuvalu|Tuvalu]] * [[:hyw:Վիեթնամ|Վիեթնամ]] - [[:hy:Վիետնամ|Վիետնամ]] - [[:en:Vietnam|Vietnam]] ==== Երկիրներ, որոնք ՄԱԿ-ի անդամ չեն, ոչ ալ դիտորդ ==== * [[Աբխազիոյ Հանրապետութիւն։]] - [[:hy:Աբխազիայի Հանրապետություն]] - [[:en:Abkhazia]] * [[:hyw:Հարաւային Օսիա|Հարաւային Օսիա]] - [[:hy:Հարավային Օսիա|Հարավային Օսիա]] - [[:en:South Ossetia|South Ossetia]] * [[:hyw:Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետութիւն|Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետություն|Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետություն]] - [[:en:Sahrawi Arab Democratic Republic|Sahrawi Arab Democratic Republic]] === Պատմական շրջաններ եւ երկիրներ === * [[Միջին Արեւելք]] - [[:en:Middle East]] * [[Ասորեստան]] - [[:hy:Ասորեստան]] - [[:en:Assyria]] * [[Մակեդոնիա]] - [[:hy:Մակեդոնիա (տերմինաբանություն)]] - [[:en:Macedonia (terminology)]] * [[Կալիլէա]] - [[:hy:Գալիլեա (Իսրայել)]] - [[:en:Galilee]] * [[Կասպք]] - [[:en:Caspiane]] * [[Մարաստան]] կամ Մարք - [[:hy:Մարաստան]] - [[:en:Media (region)]] * [[Ալանք]] - [[:hy:Ալանիա]] - [[:en:Alania]] === Լեզուներ === * [[Մանտարին Չինարէն]] - [[:en:Mandarin Chinese]] * [[Հինտի]] - [[:en:Hindi]] * [[Սպաներէն]] - [[:en:Spanish language]] * [[Պենկալերէն]] - [[:en:Bengali language]] * [[Փորթուկալերէն]] - [[:en:Portuguese language]] * [[Ուրտու]] - [[:en:Urdu]] * [[Ինտոնեզերէն]] - [[:en:Indonesian language]] * [[Մարաթերէն]] - [[:en:Marathi language]] * [[Թելուկերէն]] - [[:en:Telugu language]] * [[Հաուներէն]] - [[:en:Hausa language]] * [[Թամիլերէն]] - [[:en:Tamil language]] * [[Սուահիլերէն]] - [[:en:Swahili language]] * [[Վիեդնամերէն]] - [[:en:Vietnamese language]] * [[Թակալերէն]] - [[:en:Tagalog language]] * [[Փունճապերէն]] - [[:en:Punjabi language]] * [[Քորերէն]] - [[:en:Korean language]] * [[Ճավանեզերէն]] - [[:en:Javanese language]] * [[Կուճարաթերէն]] - [[:en:Gujarati language]] * [[Ամհարերէն]] - [[:en:Amharic]] * [[Քաննատերէն]] - [[:en:Kannada]] * [[Ապխազերէն]] - [[:en:Abkhaz language]] * [[Ալպաներէն]] - [[:en:Albanian language]] * [[Պրեթոներէն]] - [[:en:Breton language]] * [[Պուլկարերէն]] - [[:en:Bulgarian language]] * [[Քաթալաներէն]] - [[:en:Catalan language]] * [[Քորսիքերէն]] - [[:en:Corsican language]] * [[Խրիմի Թաթարերէն]] - [[:en:Crimean Tatar language]] * [[Չեխերէն]] - [[:en:Czech language]] * [[Տանիերէն]] - [[:en:Danish language]] * [[Հոլանտերէն]] - [[:en:Dutch language]] * [[Էսթոներէն]] - [[:en:Estonian language]] * [[ֆիններէն]] - [[:en:Finnish language]] * [[Իսլանտերէն]] - [[:en:Icelandic language]] * [[Իռլանտերէն]] - [[:en:Irish language]] * [[Լադիշերէն]] - [[:en:Latvian language]] * [[Լիդվերէն]] - [[:en:Lithuanian language]] * [[Լիւքսամպուրկերէն]] - [[:en:Luxembourgish]] * [[Մակեդոներէն]] - [[:en:Macedonian language]] * [[Մալթայերէն]] - [[:en:Maltese language]] * [[Նորվեկերէն]] - [[:en:Norweigian language]] * [[Լեհերէն]] - [[:en:Polish language]] * [[Ռոմանշերէն]] - [[:en:Romansh language]] * [[Ռումանիրէն]] - [[:en:Romanian language]] * [[Սերպոխորվաթերէն]] - [[:en:Serbo-Croatian]] * [[Սլովաքերէն]] - [[:en:Slovak language]] * [[Սլովեներէն]] - [[:en:Slovenian language]] * [[Շուետերէն]] - [[:en:Swedish language]] === Երաժշտական Նուագարաններ === * [[Քլարինեթ]] - [[:hy:Կլառնետ|Կլառնետ]] - [[:en:Clarinet|Clarinet]] * [[Աւագափող]] - [[:hy:Ֆլէյտա|Ֆլէյտա]] - [[:en:Flute|Flute]] * [[Հոպոյ]] - [[:hy:Հոբոյ|Հոբոյ]] - [[:en:Oboe|Oboe]] * [[Պասուն]] - [[:hy:Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)|Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)]] - [[:en:Bassoon|Bassoon]] * [[Թուպա]] - [[:en:Tuba|Tuba]] * [[Թրոմպոն]] - [[:hy:Տրոմբոն|Տրոմբոն]] - [[:en:Trombone|Trombone]] * [[Գալարափող]] - [[:hy:Գալարափող|Գալարափող]] - [[:en:French horn|French horn]] * [[Շեփոր]] - [[:hy:Շեփոր|Շեփոր]] - [[:en:Trumpet|Trumpet]] * [[Շվի]] - [[:en:Shvi]] === CEE Ցանկ === * [[Հայերը Ֆրանսայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_France * [[Հայերը Իրանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iranian_Armenians * [[Հայերը Իրաքի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iraqi_Armenians * [[Հայերը Վրաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Georgia * [[Հայերը Ազրպէյճանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Azerbaijan * [[Հայերը Արժանթինի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Argentine * [[Հայերը Սուրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Syria * [[Հայերը Ուքրանիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Ukraine * [[Հայերը Աւստրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Austria * [[Հայերը Շուէտի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Sweden * [[Հայերը Գանատայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Canadians * [[Հայերը Աւստրալիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Australians * [[Հայերը Թուրքիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Turkey * [[Հայերը Սինկափուրի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Singapore * [[Հայերը Չինաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_China * [[Հակահայկականութիւն]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Anti-Armenian_sentiment * [[Թագնուած Հայեր]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Hidden_Armenians * [[Հայերը Հունգարիոյ մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Hungary * [[Հայերը Միացեալ Թագաւորութեան մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_the_United_Kingdom === Հայ անձնաւորութիւններ === * [[Քարիմ Բագրատունի]] - [[:en:Karim Pakradouni]] * [[Վիգէն Պապիկեան]] - [[:en:Viken Babikian]] * [[Ճօ Մանճանիելօ]] - [[:en:Joe Manganiello]] * [[Սոնա Մովսէսեան]] - [[:en:Sona Movsesian]] * [[Լէրի Կակոսեան]] - [[:en:Larry Gagosian]] * [[Ալիս Փանիկեան]] - [[:en:Alice Panikian]] * [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]] * [[Զաւեն Գույումճեան]] - [[:en:Zaven Kouyoumdjian]] * [[Մարիա Նալպանտեան]] - [[:en:Maria Nalbandian]] * [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]] * [[Նիքոլ Սապա]] - [[:en:Nicole Saba]] * [[Նշան Տէր Յարութիւնեան]] - [[:ar:نيشان (إعلامي)]] * [[Թուլիփ Ճոշի]] - [[:en:Tulip Joshi]] * [[Նուրա Գէւորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]] * [[Սագօ Շահինեան]] - [[:en:Sako Shahinian]] * [[Մարիամ Նուր]] - [[:en:Mariam Nour]] * [[Մարտիկ Չափարեան]] - [[:en:Mardik Tchaparian]] * [[Յակոբ Տոնապետեան]] - [[:en:Agop Donabidian]] * [[Վարդան Ղազարեան]] - [[:en:Vardan Ghazaryan]] * [[Կրեթա Թասլաքեան]] - [[:en:Gretta Taslakian]] * [[Կլատիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Խորէն Աբրահամեան]] - [[:en:Khoren Abrahamyan]] * [[Տորք Անգեղ]] - [[:en:Tork Angegh]] - [[:hy:Տորք Անգեղ]] * [[Ալեքսանտր Երիցեան]] - [[:hy:Ալեքսանդր Երիցյան]] * [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]] * [[Ֆրանսիս Վեպեր]] - [[:en:Francis Veber]] * [[Ֆրանսուա Պերլեան]] - [[:en:François Berléand]] * [[Ալեն Պերպերեան]] - [[:en:Alain Berbérian]] * [[Փասքալ Լեժիթիմուս]] - [[:en:Pascal Légitimus]] * [[Մայքըլ Վարդան]] - [[:en:Michael Vartan]] * [[Մարիանա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]] * [[Մաթիո Մատենեան]] - [[:en:Mathieu Madénian]] * [[Ռաֆֆի Շարթ]] - [[:en:Raffy Shart]] * [[Նինա Պերպերովա]] - [[:en:Nina Berberova]] * [[Ֆիլիփ Ճեան]] - [[:en:Philippe Djian]] * [[Ժան-Քլոտ Քեպապճեան]] - [[:en:Jean-Claude Kebabdjian]] * [[Ժաք Հելեան]] - [[:en:Jacques Hélian]] * [[Լեւոն Սայեան]] - [[:en:Lévon Sayan]] * [[Տանիել Ժերարտ]] - [[:en:Danyel Gérard]] * [[Ֆրանսուա Գէորքեան]] - [[:en:François Kevorkian]] * [[Անտրէ Մանուկեան]] - [[:en:André Manoukian]] * [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]] * [[Եսայի Ալթունեան]] - [[:en:Essaï Altounian]] * [[Աննա Կասեան]] - [[:en:Anna Kasyan]] * [[Լեոն Արթիւր Թիւթիւնճեան]] - [[:en:Léon Arthur Tutundjian]] * [[Մելիք Օհանեան]] - [[:en:Melik Ohanian]] * [[Էտուարտ Պալլատուր]] - [[:en:Édouard Balladur]] * [[Հիլտա Չոպոյեան]] - [[:en:Hilda Tchoboian]] * [[Ժերարտ Տարմանին]] - [[:en:Gérald Darmanin]] * [[Սարա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]] * [[Արսեն Չաքարեան]] - [[:en:Arsène Tchakarian]] * [[Ալեն Փրոսթ]] - [[:en:Alain Prost]] * [[Էրիք Ասատուրեան]] - [[:en:Éric Assadourian]] * [[Եուրի Ճորքաէֆ]] - [[:en:Youri Djorkaeff]] * [[Ալեն Պողոսեան]] - [[:en:Alain Boghossian]] * [[Տիմիթրի Եաչվիլի]] - [[:en:Dimitri Yachvili]] * [[Սիրիաք Ռիվիերեան]] - [[:en:Cyriaque Rivieyran]] * [[Իտա Ատամոֆ]] - [[:en:Ida Adamoff]] * [[Փաթրիք Տոնապետեան]] - [[:en:Patrick Donabédian]] * [[Անահիտ Տոնապետեան Տեմոփուլոս]] - [[:hy:Անահիտ Տոնապետյան-Դեմոպուլոս]] * [[Սերժ Չուրուք]] - [[:en:Serge Tchuruk]] * [[Ալեն Մանուքեան]] - [[:en:Alain Manoukian]] * [[Ալեն Միքլի]] - [[:en:Alain Mikli]] * [[Ռաֆֆի Հալաճեան]] - [[:en:Rafi Haladjian]] * [[Փոլ-Լուի Արսլանեան]] - [[:en:Paul-Louis Arslanian]] * [[Կլետիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Վիք Տարչինեան]] - [[:en:Vic Darchinyan]] * [[Ճորճ Տոնիկեան]] - [[:en:George Donikian]] * [[Պրայըն Կուրճեան]] - [[:en:Brian Goorjian]] * [[Սլավա Գրիգորեան]] - [[:en:Slava Grigoryan]] * [[Ժանօ Թուսունեան]] - [[:en:Jano Toussounian]] * [[Ճոն Քաչոյեան]] - [[:en:John Kachoyan]] * [[Եուրիկ Սարգիսեան]] - [[:en:Yurik Sarkisyan]] * [[Պորիս Պապայեան]] - [[:en:Boris Babayan]] * [[Ալեքսէյ Հեքիմեան]] - [[:en:Alexey Ekimyan]] * [[Կարի Քասփարով]] - [[:en:Garry Kasparov]] * [[Վլատիմիր Յակոբեան]] - [[:en:Vladimir Akopian]] * [[Աշոտ Նադանեան]] - [[:en:Ashot Nadanian]] * [[Վլադիմիր Պաղիրով]] - [[:en:Vladimir Bagirov]] * [[Եւկենի Պետրոսեան]] - [[:en:Yevgeny Petrosyan]] * [[Սերկեյ Ղազարով]] - [[:en:Sergey Gazarov]] * [[Կիորկի Շահնազարով]] - [[:en:Georgy Shakhnazarov]] * [[Ռաֆայել Կապրելեան]] - [[:en:Rafael Kaprelyan]] * [[Սերկեյ Պետրոսեան]] - [[:en:Sergey Petrosyan]] * [[Կարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]] * [[Կարապետ Կարապետեան]] - [[:en:Karapet Karapetyan]] * [[Յարութիւն Խաչադրեան]] - [[:en:Harutyun Khachatryan]] * [[Վաղարշակ Յարութիւնեան]] - [[:en:Vagharshak Harutiunyan]] * [[Յովնաթանեան ընտանիք]] - [[:en:Hovnatanian]] * [[Յակոբ Դաւթեան]] - [[:en:Yakov Davydov]] * [[Վլատիմիր Սարգսեան]] - [[:en:Vladimir Sargsyan]] * [[Աղվան Վարդանեան]] - [[:en:Aghvan Vardanyan]] * [[Արթիւր Յակոբեան]] - [[:en:Arturs Akopjans]] * [[Ալան Մելիքճանեան]] - [[:en:Captain Disillusion]] * [[Պորիս Փարսատանեան]] - [[:en:Boris Parsadanian]] * [[Եուրի Սարգիսեան]] - [[:en:Yuriy Sarkisyan]] * [[Արթեոմ Ֆիլիփոսեան]] - [[:en:Artyom Filiposyan]] * [[Վատիմ Ապրամով]] - [[:en:Vadim Abramov]] * [[Արթիւր Գրիգորեան]] - [[:en:Artur Grigorian]] * [[Անտրեյ Յակոբեանց]] - [[:en:Andrey Akopyants]] * [[Թամարա Խանում]] - [[:en:Tamara Khanum]] * [[Ռալֆ Եիրիկեան]] - [[:en:Ralph Yirikian]] === Ծով === * [[Կասպից ծով]] - [[:hy:Կասպից ծով]] - [[:en:Caspian Sea]] === Բնագիտութիւն === * [[Ժառանգաբանութիւն]] - [[:hy:Գենետիկա]] - [[:en:Genetics]] * [[Լուսասինթեզ]] - [[:hy:Ֆոտոսինթեզ]] - [[:en:Photosynthesis]] * [[Բնահամակարգ]] - [[:hy:Էկոհամակարգ]] - [[:en:Ecosystem]] * [[Կլիմայի փոփոխութիւն]] - [[:hy:Կլիմայի փոփոխություն]] - [[:en:Climate change]] * [[Պարբերական աղիւսակ]] - [[:hy:Պարբերական համակարգ]] - [[:en:Periodic table]] * [[Քուանթային մեքանիկա]] - [[:hy:Քվանտային մեխանիկա]] - [[:en:Quantum mechanics]] * [[Յարաբերականութեան տեսութիւն]] - [[:hy:Հարաբերականության տեսություն]] - [[:en:Theory of relativity]] * [[Ջերմադինամիկա]] - [[:hy:Թերմոդինամիկա]] - [[:en:Thermodynamics]] * [[Էնթրոփիա]] - [[:hy:Էնտրոպիա]] - [[:en:Entropy]] === Թուաբանութիւն եւ արհեստագիտութիւն === * [[Հաւանականութիւն]] - [[:hy:Հավանականություն]] - [[:en:Probability]] * [[Վիճակագրութիւն]] - [[:hy:Վիճակագրություն]] - [[:en:Statistics]] * [[Հանրահաշիւ]] - [[:hy:Հանրահաշիվ]] - [[:en:Algebra]] * [[Թուաբանական վերլուծութիւն]] - [[:hy:Մաթեմատիկական անալիզ]] - [[:en:Calculus]] * [[Արհեստական բանականութիւն]] - [[:hy:Արհեստական բանականություն]] - [[:en:Artificial intelligence]] * [[Կիսահաղորդիչ]] - [[:hy:Կիսահաղորդիչ]] - [[:en:Semiconductor]] === Իմաստասիրութիւն եւ ընկերութիւն === * [[Բարոյագիտութիւն]] - [[:hy:Էթիկա]] - [[:en:Ethics]] * [[Մարդու իրաւունքներ]] - [[:hy:Մարդու իրավունքներ]] - [[:en:Human rights]] * [[Համաշխարհայնացում]] - [[:hy:Գլոբալիզացիա]] - [[:en:Globalization]] === Պատմութիւն === * [[Լուսաւորութեան դարաշրջան]] - [[:hy:Լուսավորության դարաշրջան]] - [[:en:Age of Enlightenment]] * [[Արդիւնաբերական յեղափոխութիւն]] - [[:hy:Արդյունաբերական հեղափոխություն]] - [[:en:Industrial Revolution]] * [[Պաղ պատերազմ]] - [[:hy:Սառը պատերազմ]] - [[:en:Cold War]] * [[Մոնկոլական կայսրութիւն]] - [[:hy:Մոնղոլական կայսրություն]] - [[:en:Mongol Empire]] === Այլ === * [[Օդերեւութախօսութիւն]] - [[:en:Meteorology]] * [[Հանքախօսութիւն]] - [[:en:Mineralogy]] * [[Երկրախօսութիւն]] - [[:en:Geology]] * [[Ուժական գիտութիւն]] - [[:en:Dynamics]] * [[Դնդերախօսութիւն]] - [[:en:Myology]] * [[Աճառախօսութիւն]] - [[:en:Chondrology]] * [[Գաւառագրութիւն]] - [[:en:Chorographie]] * [[Ճակատագիտութիւն]] - [[:en:Métoposcopie]] * [[Բնազանցութիւն]] - [[:en:Metaphysics]] * [[Աստեղագիտութիւն]] - [[:en:Astronomy]] * [[Ջրակշռութիւն]] - [[:en:Hydrostatics]] * [[Թաղանթախօսութիւն]] - [[:en:Hyménologie]] * [[Վիմախօսութիւն]] - [[:en:Lithologie]] * [[Բնախօսութիւն]] - [[:en:Physiology]] * [[Իրաւագիտութիւն]] - [[:en:Jurisprudence]] * [[Հայրասպան]] - [[:en:Patricide]] * [[Մայրասպան]] - [[:en:Matricide]] * [[Բեռնարգելք]] - [[:hy:Էմբարգո]] -[[:en:Economic sanctions]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Եղիշէ Չարենցի կեանքի ժամանակագրութիւն]] - [[:hy:Եղիշե_Չարենցի_կյանքի_ժամանակագրություն|Եղիշե Չարենցի կյանքի ժամանակագրություն]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Հարաւային Քալիֆորնիոյ Համալսարան]] - [[:en:University of Southern California]] * [[Ալեն Տըլոն]] - [[:en:Alain Delon]] * [[Տնտեսական Համագործակցութեան եւ Զարգացման Կազմակերպութիւն]] - [[:en:OECD]] * [[Կամալ Ապտել Նասեր]] - [[:en:Gamal Abdel Nasser]] * [[Տուպայ]] - [[:en:Dubai]] * [[Սեւիլիոյ տաճար]] - [[:hy:Սևիլյայի_տաճար|Սևիլյայի տաճար]] - [[:en:Seville_Cathedral|Seville Cathedral]] * [[Օքլընտի Համալսարան]] - [[:en:University of Auckland|University of Auckland]] * [[Պալամանտ Համալսարան]] - [[:en:University of Balamand]] * [[Քուրա, Լիբանան]] - [[:en:Koura District]] * [[Փանամայի ջրանցք]] - [[:en:Panama Canal|Panama Canal]] * [[Հիւսիսային Սառուցեալ Ովկիանոս]] - [[:en:Arctic Ocean|Arctic Ocean]] * [[ՏՀԶԿ]] - [[:en:|OECD]] hyvmsxl9uk25nzljsv9pdaup5s1p1p8 252141 252132 2026-06-04T12:59:26Z ShahenWasHere 140 252141 wikitext text/x-wiki == Անհրաժեշտ յօդուածներ == Բարե՛ւ, ստորեւ կրնաք գտնել յօդուածներու ցանկ մը: Այս յօդուածներուն ներկայութիւնը արեւմտահայերէն ուիքիի վրայ անհրաժեշտ է, իրենց տուն տուէք մեր ուիքիին վրայ եւ գրեցէք իրենց մասին 😃 === դիցաբանութիւն === * [[պերեդիքսոն]] - [[:en:Peridexion tree]] * [[Հրուդէն]] - [[:hy:Ֆերեյդուն]] - [[:en:Fereydun]] * [[Առասպելական արարած]] - [[:hy:Առասպելական արարած]] - [[:en:Legendary creature]] * [[Իշացուլ]] - [[:en:Onocentaur]] * [[Քարադր]] - [[:en:Caladrius]] * [[Հսկայ]] - [[:hy:Հսկա]] - [[:en:Giant]] * [[Փիւնիկ]] - [[:hy:Փյունիկ (դիցաբանական)]] - [[:en:Phoenix (mythology)]] === Աստուածներ/դիքներ === * [[Բէլ]] - [[:hy:Բել]] - [[:en:Bel (mythology)]] * [[Տորք]] - [[:hy:Տորք Անգեղ]] - [[:en:Tork Angegh]] * [[Արհմն]] - [[:hy:Ահրիման]] - [[:en:Ahriman]] === Կենդանիներ === * [[ծիծեռնակ]] - [[:hy:Ծիծեռնակներ]] - [[:en:Swallow]] * [[գետակինճ]] - [[:hy:Գետակինճեր]] - [[:en:Tapirus]] * [[ռնգեղջիւր]] - [[:hy:Ռնգեղջյուր]] - [[:en:Rhinoceros]] * [[սարեակ]] - [[:hy:Սարյակներ (ընտանիք)]] - [[:en:Starling]] * [[շահէն]] - [[:en:Falco peleigrinoides]] * [[սերմնագռավ]] - [[:hy:Սերմնաքաղ]] - [[:en:Rook (bird)]] * [[ցիռ]] - [[:en:Onager]] * [[սիրամարգ]] - [[:en:Peafowl]] * [[փայտփորիկ]] - [[:en:Woodpecker]] * [[յոպոպ]] - [[:en:Hoopoe]] * [[քնարահաւ]] - [[:en:Lyrebird]] * [[հաւալուսն]] - [[:hy:հավալուսն]] - [[:en:Pelican]] * [[ծովակով]] - [[:hy:Ստելլերյան կով]] - [[:en:Steller's sea cow]] * [[թեփամողէզ]] - [[:hy:Պանգոլին]] - [[:en:Pangolin]] === Երկիրներ === * [[:hyw:Անդիկուա եւ Պարպուտա|Անդիկուա եւ Պարպուտա]] - [[:hy:Անտիգուա և Բարբուդա|Անտիգուա և Բարբուդա]] - [[:en:Andorra|Andorra]] * [[:hyw:Պահամեան Կղզիներ|Պահամեան Կղզիներ]] - [[:hy:Բահամյան Կղզիներ|Բահամյան Կղզիներ]] - [[:en:Bahamas|Bahamas]] * [[:hyw:Պարպատոս|Պարպատոս]] - [[:hy:Բարբադոս|Բարբադոս]] - [[:en:Barbados|Barbados]] * [[:hyw:Պելիզ|Պելիզ]] - [[:hy:Բելիզ|Բելիզ]] - [[:en:Belize|Belize]] * [[:hyw:Պենին|Պենին]] - [[:hy:Բենին|Բենին]] - [[:en:Benin|Benin]] * [[:hyw:Պութան|Պութան]] - [[:hy:Բութան|Բութան]] - [[:en:Bhutan|Bhutan]] * [[:hyw:Պոզնիա եւ Հերցեկովինա|Պոզնիա եւ Հերցեկովինա]] - [[:hy:Բոսնիա և Հերցեգովինա|Բոսնիա և Հերցեգովինա]] - [[:en:Bosnia and Herzegovina|Bosnia and Herzegovina]] * [[:hyw:Պուրքինա Ֆասօ|Պուրքինա Ֆասօ]] - [[:hy:Բուրկինա Ֆասո|Բուրկինա Ֆասո]] - [[:en:Burkina Faso|Burkina Faso]] * [[:hyw:Քոթ Տիվուար|Քոթ Տիվուար]] - [[:hy:Կոտ դ'Իվուար|Կոտ դ'Իվուար]] - [[:en:Ivory Coast|Ivory Coast]] * [[:hyw:Քափօ Վերտէ|Քափօ Վերտէ]] - [[:hy:Կաբո Վերդե|Կաբո Վերդե]] - [[:en:Cape Verde|Cape Verde]] * [[:hyw:Քամպոճա|Քամպոճա]] - [[:hy:Կամբոջա|Կամբոջա]] - [[:en:Cambodia|Cambodia]] * [[:hyw:Քամերուն|Քամերուն]] - [[:hy:Կամերուն|Կամերուն]] - [[:en:Cameroon|Cameroon]] * [[:hyw:Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն|Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն|Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Central African Republic|Central African Republic]] * [[:hyw:Չատ|Չատ]] - [[:hy:Չադ|Չադ]] - [[:en:Chad|Chad]] * [[:hyw:Քոմորեան կղզիներ|Քոմորեան կղզիներ]] - [[:hy:Կոմորյան կղզիներ|Կոմորյան կղզիներ]] - [[:en:Comoros|Comoros]] * [[:hyw:Քոնկոյի Հանրապետութիւն|Քոնկոյի Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կոնգոյի Հանրապետություն|Կոնգոյի Հանրապետություն]] - [[:en:Republic of the Congo|Republic of the Congo]] * [[:hyw:Քոնկոյի Ժողովրդավար Հանրապետութիւն|Քոնկոյի Ժողովրդավար Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն|Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն]] - [[:en:Democratic Republic of the Congo|Democratic Republic of the Congo]] * [[:hyw:Տոմինիքա|Տոմինիքա]] - [[:hy:Դոմինիկա|Դոմինիկա]] - [[:en:Dominica|Dominica]] * [[:hyw:Տոմինիքեան Հանրապետութիւն|Տոմինիքեան Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Դոմինիկյան Հանրապետություն|Դոմինիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Dominican Republic|Dominican Republic]] * [[:hyw:Էքուատոր|Էքուատոր]] - [[:hy:Էկվադոր|Էկվադոր]] - [[:en:Ecuador|Ecuador]] * [[:hyw:Սալվատոր|Սալվատոր]] - [[:hy:Սալվադոր|Սալվադոր]] - [[:en:El Salvador|El Salvador]] * [[:hyw:Հասարակածային Կինի|Հասարակածային Կինի]] - [[:hy:Հասարակածային Գվինեա|Հասարակածային Գվինեա]] - [[:en:Equatorial Guinea|Equatorial Guinea]] * [[:hyw:Էսուաթինի|Էսուաթինի]] - [[:hy:Էսվատինի|Էսվատինի]] - [[:en:Eswatini|Eswatini]] * [[:hyw:Կապոն|Կապոն]] - [[:hy:Գաբոն|Գաբոն]] - [[:en:Gabon|Gabon]] * [[:hyw:Կամպիա|Կամպիա]] - [[:hy:Գամբիա|Գամբիա]] - [[:en:Gambia|Gambia]] * [[:hyw:Կանա|Կանա]] - [[:hy:Գանա|Գանա]] - [[:en:Ghana|Ghana]] * [[:hyw:Կրենատա|Կրենատա]] - [[:hy:Գրենադա|Գրենադա]] - [[:en:Grenada|Grenada]] * [[:hyw:Չատ|Չատ]] - [[:hy:Չադ|Չադ]] - [[:en:Guatemala|Guatemala]] * [[:hyw:Կինի|Կինի]] - [[:hy:Գվինեա|Գվինեա]] - [[:en:Guinea|Guinea]] * [[:hyw:Կինի-Պիսաու|Կինի-Պիսաու]] - [[:hy:Գվինեա-Բիսաու|Գվինեա-Բիսաու]] - [[:en:Guinea-Bissau|Guinea-Bissau]] * [[:hyw:Կայանա|Կայանա]] - [[:hy:Գայանա|Գայանա]] - [[:en:Guyana|Guyana]] * [[:hyw:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:hy:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:en:Haiti|Haiti]] * [[:hyw:Հոնտուրաս|Հոնտուրաս]] - [[:hy:Հոնդուրաս|Հոնդուրաս]] - [[:en:Honduras|Honduras]] * [[:hyw:Իսլանտա|Իսլանտա]] - [[:hy:Իսլանդիա|Իսլանդիա]] - [[:en:Iceland|Iceland]] * [[:hyw:Քիրիպաթի|Քիրիպաթի]] - [[:hy:Կիրիբատի|Կիրիբատի]] - [[:en:Kiribati|Kiribati]] * [[:hyw:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:hy:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:en:Kyrgyzstan|Kyrgyzstan]] * [[:hyw:Լաոս|Լաոս]] - [[:hy:Լաոս|Լաոս]] - [[:en:Laos|Laos]] * [[:hyw:Մալաուի|Մալաուի]] - [[:hy:Մալավի|Մալավի]] - [[:en:Malawi|Malawi]] * [[:hyw:Մալի|Մալի]] - [[:hy:Մալի|Մալի]] - [[:en:Mali|Mali]] * [[:hyw:Մարշալեան Կղզիներ|Մարշալեան Կղզիներ]] - [[:hy:Մարշալյան կղզիներ|Մարշալյան կղզիներ]] - [[:en:Marshall Islands|Marshall Islands]] * [[:hyw:Մորիթանիա|Մորիթանիա]] - [[:hy:Մավրիտանիա|Մավրիտանիա]] - [[:en:Mauritania|Mauritania]] * [[:hyw:Մաւրիկիոս|Մաւրիկիոս]] - [[:hy:Մավրիկիոս|Մավրիկիոս]] - [[:en:Mauritius|Mauritius]] * [[:hyw:Միքրոնեզիա|Միքրոնեզիա]] - [[:hy:Միկրոնեզիա|Միկրոնեզիա]] - [[:en:Micronesia|Micronesia]] * [[:hyw:Մոնկոլիա|Մոնկոլիա]] - [[:hy:Մոնղոլիա|Մոնղոլիա]] - [[:en:Mongolia|Mongolia]] * [[:hyw:Մոզամպիք|Մոզամպիք]] - [[:hy:Մոզամբիկ|Մոզամբիկ]] - [[:en:Mozambique|Mozambique]] * [[:hyw:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:hy:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:en:Nauru|Nauru]] * [[:hyw:Նիքարակուա|Նիքարակուա]] - [[:hy:Նիկարագուա|Նիկարագուա]] - [[:en:Nicaragua|Nicaragua]] * [[:hyw:Նիժեր|Նիժեր]] - [[:hy:Նիգեր|Նիգեր]] - [[:en:Niger|Niger]] * [[:hyw:Հիւսիսային Մակեդոնիա|Հիւսիսային Մակեդոնիա]] - [[:hy:Հյուսիսային Մակեդոնիա|Հյուսիսային Մակեդոնիա]] - [[:en:North Macedonia|North Macedonia]] * [[:hyw:Փալաու|Փալաու]] - [[:hy:Պալաու|Պալաու]] - [[:en:Palau|Palau]] * [[:hyw:Բաբուա Նոր Կինի|Բաբուա Նոր Կինի]] - [[:hy:Պապուա Նոր Գվինեա|Պապուա Նոր Գվինեա]] - [[:en:Papua New Guinea|Papua New Guinea]] * [[:hyw:Բարակուայ|Բարակուայ]] - [[:hy:Պարագվայ|Պարագվայ]] - [[:en:Paraguay|Paraguay]] * [[:hyw:Բերու|Բերու]] - [[:hy:Պերու|Պերու]] - [[:en:Peru|Peru]] * [[:hyw:Ֆիլիբիններ|Ֆիլիբիններ]] - [[:hy:Ֆիլիպիններ|Ֆիլիպիններ]] - [[:en:Philippines|Philippines]] * [[:hyw:Ռուանտա|Ռուանտա]] - [[:hy:Ռուանդա|Ռուանդա]] - [[:en:Rwanda|Rwanda]] * [[:hyw:Սան Լուսիա|Սան Լուսիա]] - [[:hy:Սենթ Լյուսիա|Սենթ Լյուսիա]] - [[:en:Saint Lucia|Saint Lucia]] * [[:hyw:Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ|Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ]] - [[:hy:Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ|Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ]] - [[:en:Saint Vincent and the Grenadines|Saint Vincent and the Grenadines]] * [[:hyw:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:hy:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:en:San Marino|San Marino]] * [[:hyw:Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի|Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի]] - [[:hy:Սան Տոմե և Պրինսիպի|Սան Տոմե և Պրինսիպի]] - [[:en:Sao Tome and Principe|Sao Tome and Principe]] * [[:hyw:Սենեկալ|Սենեկալ]] - [[:hy:Սենեգալ|Սենեգալ]] - [[:en:Senegal|Senegal]] * [[:hyw:Սեյշելեան կղզիներ|Սեյշելեան կղզիներ]] - [[:hy:Սեյշելյան կղզիներ|Սեյշելյան կղզիներ]] - [[:en:Seychelles|Seychelles]] * [[:hyw:Սոմալիա|Սոմալիա]] - [[:hy:Սոմալի|Սոմալի]] - [[:en:Somalia|Somalia]] * [[:hyw:Հարաւային Քորէա|Հարաւային Քորէա]] - [[:hy:Պալաու|Հիւսիսային Քորէա]] - [[:en:South Korea|South Korea]] * [[:hyw:Հարաւային Սուտան|Հարաւային Սուտան]] - [[:hy:Հարավային Սուդան|Հարավային Սուդան]] - [[:en:South Sudan|South Sudan]] * [[:hyw:Շրի Լանքա|Շրի Լանքա]] - [[:hy:Շրի Լանկա|Շրի Լանկա]] - [[:en:Sri Lanka|Sri Lanka]] * [[:hyw:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:hy:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:en:Suriname|Suriname]] * [[:hyw:Թաճիքստան|Թաճիքստան]] - [[:hy:Տաջիկստան|Տաջիկստան]] - [[:en:Tajikistan|Tajikistan]] * [[:hyw:Թանզանիա|Թանզանիա]] - [[:hy:Տանզանիա|Տանզանիա]] - [[:en:Tanzania|Tanzania]] * [[:hyw:Թաիլանտ|Թաիլանտ]] - [[:hy:Թաիլանդ|Թաիլանդ]] - [[:en:Thailand|Thailand]] * [[:hyw:Արեւելեան Թիմոր|Արեւելեան Թիմոր]] - [[:hy:Արևելյան Թիմոր|Արևելյան Թիմոր]] - [[:en:Timor-Leste|Timor-Leste]] * [[:hyw:Թոկո|Թոկո]] - [[:hy:Տոգո|Տոգո]] - [[:en:Togo|Togo]] * [[:hyw:Թոնկա|Թոնկա]] - [[:hy:Տոնգա|Տոնգա]] - [[:en:Tonga|Tonga]] * [[:hyw:Թրինիտատ եւ Թոպակո|Թրինիտատ եւ Թոպակո]] - [[:hy:Տրինիդադ և Տոբագո|Տրինիդադ և Տոբագո]] - [[:en:Trinidad and Tobago|Trinidad and Tobago]] * [[:hyw:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:hy:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:en:Turkmenistan|Turkmenistan]] * [[:hyw:Թուվալու|Թուվալու]] - [[:hy:Տուվալու|Տուվալու]] - [[:en:Tuvalu|Tuvalu]] * [[:hyw:Վիեթնամ|Վիեթնամ]] - [[:hy:Վիետնամ|Վիետնամ]] - [[:en:Vietnam|Vietnam]] ==== Երկիրներ, որոնք ՄԱԿ-ի անդամ չեն, ոչ ալ դիտորդ ==== * [[Աբխազիոյ Հանրապետութիւն։]] - [[:hy:Աբխազիայի Հանրապետություն]] - [[:en:Abkhazia]] * [[:hyw:Հարաւային Օսիա|Հարաւային Օսիա]] - [[:hy:Հարավային Օսիա|Հարավային Օսիա]] - [[:en:South Ossetia|South Ossetia]] * [[:hyw:Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետութիւն|Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետություն|Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետություն]] - [[:en:Sahrawi Arab Democratic Republic|Sahrawi Arab Democratic Republic]] === Պատմական շրջաններ եւ երկիրներ === * [[Միջին Արեւելք]] - [[:en:Middle East]] * [[Ասորեստան]] - [[:hy:Ասորեստան]] - [[:en:Assyria]] * [[Մակեդոնիա]] - [[:hy:Մակեդոնիա (տերմինաբանություն)]] - [[:en:Macedonia (terminology)]] * [[Կալիլէա]] - [[:hy:Գալիլեա (Իսրայել)]] - [[:en:Galilee]] * [[Կասպք]] - [[:en:Caspiane]] * [[Մարաստան]] կամ Մարք - [[:hy:Մարաստան]] - [[:en:Media (region)]] * [[Ալանք]] - [[:hy:Ալանիա]] - [[:en:Alania]] === Լեզուներ === * [[Մանտարին Չինարէն]] - [[:en:Mandarin Chinese]] * [[Հինտի]] - [[:en:Hindi]] * [[Սպաներէն]] - [[:en:Spanish language]] * [[Պենկալերէն]] - [[:en:Bengali language]] * [[Փորթուկալերէն]] - [[:en:Portuguese language]] * [[Ուրտու]] - [[:en:Urdu]] * [[Ինտոնեզերէն]] - [[:en:Indonesian language]] * [[Մարաթերէն]] - [[:en:Marathi language]] * [[Թելուկերէն]] - [[:en:Telugu language]] * [[Հաուներէն]] - [[:en:Hausa language]] * [[Թամիլերէն]] - [[:en:Tamil language]] * [[Սուահիլերէն]] - [[:en:Swahili language]] * [[Վիեդնամերէն]] - [[:en:Vietnamese language]] * [[Թակալերէն]] - [[:en:Tagalog language]] * [[Փունճապերէն]] - [[:en:Punjabi language]] * [[Քորերէն]] - [[:en:Korean language]] * [[Ճավանեզերէն]] - [[:en:Javanese language]] * [[Կուճարաթերէն]] - [[:en:Gujarati language]] * [[Ամհարերէն]] - [[:en:Amharic]] * [[Քաննատերէն]] - [[:en:Kannada]] * [[Ապխազերէն]] - [[:en:Abkhaz language]] * [[Ալպաներէն]] - [[:en:Albanian language]] * [[Պրեթոներէն]] - [[:en:Breton language]] * [[Պուլկարերէն]] - [[:en:Bulgarian language]] * [[Քաթալաներէն]] - [[:en:Catalan language]] * [[Քորսիքերէն]] - [[:en:Corsican language]] * [[Խրիմի Թաթարերէն]] - [[:en:Crimean Tatar language]] * [[Չեխերէն]] - [[:en:Czech language]] * [[Տանիերէն]] - [[:en:Danish language]] * [[Հոլանտերէն]] - [[:en:Dutch language]] * [[Էսթոներէն]] - [[:en:Estonian language]] * [[ֆիններէն]] - [[:en:Finnish language]] * [[Իսլանտերէն]] - [[:en:Icelandic language]] * [[Իռլանտերէն]] - [[:en:Irish language]] * [[Լադիշերէն]] - [[:en:Latvian language]] * [[Լիդվերէն]] - [[:en:Lithuanian language]] * [[Լիւքսամպուրկերէն]] - [[:en:Luxembourgish]] * [[Մակեդոներէն]] - [[:en:Macedonian language]] * [[Մալթայերէն]] - [[:en:Maltese language]] * [[Նորվեկերէն]] - [[:en:Norweigian language]] * [[Լեհերէն]] - [[:en:Polish language]] * [[Ռոմանշերէն]] - [[:en:Romansh language]] * [[Ռումանիրէն]] - [[:en:Romanian language]] * [[Սերպոխորվաթերէն]] - [[:en:Serbo-Croatian]] * [[Սլովաքերէն]] - [[:en:Slovak language]] * [[Սլովեներէն]] - [[:en:Slovenian language]] * [[Շուետերէն]] - [[:en:Swedish language]] === Երաժշտական Նուագարաններ === * [[Քլարինեթ]] - [[:hy:Կլառնետ|Կլառնետ]] - [[:en:Clarinet|Clarinet]] * [[Աւագափող]] - [[:hy:Ֆլէյտա|Ֆլէյտա]] - [[:en:Flute|Flute]] * [[Հոպոյ]] - [[:hy:Հոբոյ|Հոբոյ]] - [[:en:Oboe|Oboe]] * [[Պասուն]] - [[:hy:Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)|Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)]] - [[:en:Bassoon|Bassoon]] * [[Թուպա]] - [[:en:Tuba|Tuba]] * [[Թրոմպոն]] - [[:hy:Տրոմբոն|Տրոմբոն]] - [[:en:Trombone|Trombone]] * [[Գալարափող]] - [[:hy:Գալարափող|Գալարափող]] - [[:en:French horn|French horn]] * [[Շեփոր]] - [[:hy:Շեփոր|Շեփոր]] - [[:en:Trumpet|Trumpet]] * [[Շվի]] - [[:en:Shvi]] === CEE Ցանկ === * [[Հայերը Ֆրանսայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_France * [[Հայերը Իրանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iranian_Armenians * [[Հայերը Իրաքի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iraqi_Armenians * [[Հայերը Վրաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Georgia * [[Հայերը Ազրպէյճանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Azerbaijan * [[Հայերը Արժանթինի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Argentine * [[Հայերը Սուրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Syria * [[Հայերը Ուքրանիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Ukraine * [[Հայերը Աւստրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Austria * [[Հայերը Շուէտի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Sweden * [[Հայերը Գանատայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Canadians * [[Հայերը Աւստրալիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Australians * [[Հայերը Թուրքիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Turkey * [[Հայերը Սինկափուրի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Singapore * [[Հայերը Չինաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_China * [[Հակահայկականութիւն]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Anti-Armenian_sentiment * [[Թագնուած Հայեր]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Hidden_Armenians * [[Հայերը Հունգարիոյ մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Hungary * [[Հայերը Միացեալ Թագաւորութեան մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_the_United_Kingdom === Հայ անձնաւորութիւններ === * [[Քարիմ Բագրատունի]] - [[:en:Karim Pakradouni]] * [[Վիգէն Պապիկեան]] - [[:en:Viken Babikian]] * [[Ճօ Մանճանիելօ]] - [[:en:Joe Manganiello]] * [[Սոնա Մովսէսեան]] - [[:en:Sona Movsesian]] * [[Լէրի Կակոսեան]] - [[:en:Larry Gagosian]] * [[Ալիս Փանիկեան]] - [[:en:Alice Panikian]] * [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]] * [[Զաւեն Գույումճեան]] - [[:en:Zaven Kouyoumdjian]] * [[Մարիա Նալպանտեան]] - [[:en:Maria Nalbandian]] * [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]] * [[Նիքոլ Սապա]] - [[:en:Nicole Saba]] * [[Նշան Տէր Յարութիւնեան]] - [[:ar:نيشان (إعلامي)]] * [[Թուլիփ Ճոշի]] - [[:en:Tulip Joshi]] * [[Նուրա Գէւորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]] * [[Սագօ Շահինեան]] - [[:en:Sako Shahinian]] * [[Մարիամ Նուր]] - [[:en:Mariam Nour]] * [[Մարտիկ Չափարեան]] - [[:en:Mardik Tchaparian]] * [[Յակոբ Տոնապետեան]] - [[:en:Agop Donabidian]] * [[Վարդան Ղազարեան]] - [[:en:Vardan Ghazaryan]] * [[Կրեթա Թասլաքեան]] - [[:en:Gretta Taslakian]] * [[Կլատիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Խորէն Աբրահամեան]] - [[:en:Khoren Abrahamyan]] * [[Տորք Անգեղ]] - [[:en:Tork Angegh]] - [[:hy:Տորք Անգեղ]] * [[Ալեքսանտր Երիցեան]] - [[:hy:Ալեքսանդր Երիցյան]] * [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]] * [[Ֆրանսիս Վեպեր]] - [[:en:Francis Veber]] * [[Ֆրանսուա Պերլեան]] - [[:en:François Berléand]] * [[Ալեն Պերպերեան]] - [[:en:Alain Berbérian]] * [[Փասքալ Լեժիթիմուս]] - [[:en:Pascal Légitimus]] * [[Մայքըլ Վարդան]] - [[:en:Michael Vartan]] * [[Մարիանա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]] * [[Մաթիո Մատենեան]] - [[:en:Mathieu Madénian]] * [[Ռաֆֆի Շարթ]] - [[:en:Raffy Shart]] * [[Նինա Պերպերովա]] - [[:en:Nina Berberova]] * [[Ֆիլիփ Ճեան]] - [[:en:Philippe Djian]] * [[Ժան-Քլոտ Քեպապճեան]] - [[:en:Jean-Claude Kebabdjian]] * [[Ժաք Հելեան]] - [[:en:Jacques Hélian]] * [[Լեւոն Սայեան]] - [[:en:Lévon Sayan]] * [[Տանիել Ժերարտ]] - [[:en:Danyel Gérard]] * [[Ֆրանսուա Գէորքեան]] - [[:en:François Kevorkian]] * [[Անտրէ Մանուկեան]] - [[:en:André Manoukian]] * [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]] * [[Եսայի Ալթունեան]] - [[:en:Essaï Altounian]] * [[Աննա Կասեան]] - [[:en:Anna Kasyan]] * [[Լեոն Արթիւր Թիւթիւնճեան]] - [[:en:Léon Arthur Tutundjian]] * [[Մելիք Օհանեան]] - [[:en:Melik Ohanian]] * [[Էտուարտ Պալլատուր]] - [[:en:Édouard Balladur]] * [[Հիլտա Չոպոյեան]] - [[:en:Hilda Tchoboian]] * [[Ժերարտ Տարմանին]] - [[:en:Gérald Darmanin]] * [[Սարա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]] * [[Արսեն Չաքարեան]] - [[:en:Arsène Tchakarian]] * [[Ալեն Փրոսթ]] - [[:en:Alain Prost]] * [[Էրիք Ասատուրեան]] - [[:en:Éric Assadourian]] * [[Եուրի Ճորքաէֆ]] - [[:en:Youri Djorkaeff]] * [[Ալեն Պողոսեան]] - [[:en:Alain Boghossian]] * [[Տիմիթրի Եաչվիլի]] - [[:en:Dimitri Yachvili]] * [[Սիրիաք Ռիվիերեան]] - [[:en:Cyriaque Rivieyran]] * [[Իտա Ատամոֆ]] - [[:en:Ida Adamoff]] * [[Փաթրիք Տոնապետեան]] - [[:en:Patrick Donabédian]] * [[Անահիտ Տոնապետեան Տեմոփուլոս]] - [[:hy:Անահիտ Տոնապետյան-Դեմոպուլոս]] * [[Սերժ Չուրուք]] - [[:en:Serge Tchuruk]] * [[Ալեն Մանուքեան]] - [[:en:Alain Manoukian]] * [[Ալեն Միքլի]] - [[:en:Alain Mikli]] * [[Ռաֆֆի Հալաճեան]] - [[:en:Rafi Haladjian]] * [[Փոլ-Լուի Արսլանեան]] - [[:en:Paul-Louis Arslanian]] * [[Կլետիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Վիք Տարչինեան]] - [[:en:Vic Darchinyan]] * [[Ճորճ Տոնիկեան]] - [[:en:George Donikian]] * [[Պրայըն Կուրճեան]] - [[:en:Brian Goorjian]] * [[Սլավա Գրիգորեան]] - [[:en:Slava Grigoryan]] * [[Ժանօ Թուսունեան]] - [[:en:Jano Toussounian]] * [[Ճոն Քաչոյեան]] - [[:en:John Kachoyan]] * [[Եուրիկ Սարգիսեան]] - [[:en:Yurik Sarkisyan]] * [[Պորիս Պապայեան]] - [[:en:Boris Babayan]] * [[Ալեքսէյ Հեքիմեան]] - [[:en:Alexey Ekimyan]] * [[Կարի Քասփարով]] - [[:en:Garry Kasparov]] * [[Վլատիմիր Յակոբեան]] - [[:en:Vladimir Akopian]] * [[Աշոտ Նադանեան]] - [[:en:Ashot Nadanian]] * [[Վլադիմիր Պաղիրով]] - [[:en:Vladimir Bagirov]] * [[Եւկենի Պետրոսեան]] - [[:en:Yevgeny Petrosyan]] * [[Սերկեյ Ղազարով]] - [[:en:Sergey Gazarov]] * [[Կիորկի Շահնազարով]] - [[:en:Georgy Shakhnazarov]] * [[Ռաֆայել Կապրելեան]] - [[:en:Rafael Kaprelyan]] * [[Սերկեյ Պետրոսեան]] - [[:en:Sergey Petrosyan]] * [[Կարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]] * [[Կարապետ Կարապետեան]] - [[:en:Karapet Karapetyan]] * [[Յարութիւն Խաչադրեան]] - [[:en:Harutyun Khachatryan]] * [[Վաղարշակ Յարութիւնեան]] - [[:en:Vagharshak Harutiunyan]] * [[Յովնաթանեան ընտանիք]] - [[:en:Hovnatanian]] * [[Յակոբ Դաւթեան]] - [[:en:Yakov Davydov]] * [[Վլատիմիր Սարգսեան]] - [[:en:Vladimir Sargsyan]] * [[Աղվան Վարդանեան]] - [[:en:Aghvan Vardanyan]] * [[Արթիւր Յակոբեան]] - [[:en:Arturs Akopjans]] * [[Ալան Մելիքճանեան]] - [[:en:Captain Disillusion]] * [[Պորիս Փարսատանեան]] - [[:en:Boris Parsadanian]] * [[Եուրի Սարգիսեան]] - [[:en:Yuriy Sarkisyan]] * [[Արթեոմ Ֆիլիփոսեան]] - [[:en:Artyom Filiposyan]] * [[Վատիմ Ապրամով]] - [[:en:Vadim Abramov]] * [[Արթիւր Գրիգորեան]] - [[:en:Artur Grigorian]] * [[Անտրեյ Յակոբեանց]] - [[:en:Andrey Akopyants]] * [[Թամարա Խանում]] - [[:en:Tamara Khanum]] * [[Ռալֆ Եիրիկեան]] - [[:en:Ralph Yirikian]] === Ծով === * [[Կասպից ծով]] - [[:hy:Կասպից ծով]] - [[:en:Caspian Sea]] === Բնագիտութիւն === * [[Ժառանգաբանութիւն]] - [[:hy:Գենետիկա]] - [[:en:Genetics]] * [[Լուսասինթեզ]] - [[:hy:Ֆոտոսինթեզ]] - [[:en:Photosynthesis]] * [[Բնահամակարգ]] - [[:hy:Էկոհամակարգ]] - [[:en:Ecosystem]] * [[Կլիմայի փոփոխութիւն]] - [[:hy:Կլիմայի փոփոխություն]] - [[:en:Climate change]] * [[Պարբերական աղիւսակ]] - [[:hy:Պարբերական համակարգ]] - [[:en:Periodic table]] * [[Քուանթային մեքանիկա]] - [[:hy:Քվանտային մեխանիկա]] - [[:en:Quantum mechanics]] * [[Յարաբերականութեան տեսութիւն]] - [[:hy:Հարաբերականության տեսություն]] - [[:en:Theory of relativity]] * [[Ջերմադինամիկա]] - [[:hy:Թերմոդինամիկա]] - [[:en:Thermodynamics]] * [[Էնթրոփիա]] - [[:hy:Էնտրոպիա]] - [[:en:Entropy]] === Թուաբանութիւն եւ արհեստագիտութիւն === * [[Հաւանականութիւն]] - [[:hy:Հավանականություն]] - [[:en:Probability]] * [[Վիճակագրութիւն]] - [[:hy:Վիճակագրություն]] - [[:en:Statistics]] * [[Հանրահաշիւ]] - [[:hy:Հանրահաշիվ]] - [[:en:Algebra]] * [[Թուաբանական վերլուծութիւն]] - [[:hy:Մաթեմատիկական անալիզ]] - [[:en:Calculus]] * [[Արհեստական բանականութիւն]] - [[:hy:Արհեստական բանականություն]] - [[:en:Artificial intelligence]] * [[Կիսահաղորդիչ]] - [[:hy:Կիսահաղորդիչ]] - [[:en:Semiconductor]] === Իմաստասիրութիւն եւ ընկերութիւն === * [[Բարոյագիտութիւն]] - [[:hy:Էթիկա]] - [[:en:Ethics]] * [[Մարդու իրաւունքներ]] - [[:hy:Մարդու իրավունքներ]] - [[:en:Human rights]] * [[Համաշխարհայնացում]] - [[:hy:Գլոբալիզացիա]] - [[:en:Globalization]] === Պատմութիւն === * [[Լուսաւորութեան դարաշրջան]] - [[:hy:Լուսավորության դարաշրջան]] - [[:en:Age of Enlightenment]] * [[Արդիւնաբերական յեղափոխութիւն]] - [[:hy:Արդյունաբերական հեղափոխություն]] - [[:en:Industrial Revolution]] * [[Պաղ պատերազմ]] - [[:hy:Սառը պատերազմ]] - [[:en:Cold War]] * [[Մոնկոլական կայսրութիւն]] - [[:hy:Մոնղոլական կայսրություն]] - [[:en:Mongol Empire]] === Աշխարհագրութիւն === * [[Մայրցամաք]] - [[:hy:Մայրցամաք]] - [[:en:Continent]] === Այլ === * [[Օդերեւութախօսութիւն]] - [[:en:Meteorology]] * [[Հանքախօսութիւն]] - [[:en:Mineralogy]] * [[Երկրախօսութիւն]] - [[:en:Geology]] * [[Ուժական գիտութիւն]] - [[:en:Dynamics]] * [[Դնդերախօսութիւն]] - [[:en:Myology]] * [[Աճառախօսութիւն]] - [[:en:Chondrology]] * [[Գաւառագրութիւն]] - [[:en:Chorographie]] * [[Ճակատագիտութիւն]] - [[:en:Métoposcopie]] * [[Բնազանցութիւն]] - [[:en:Metaphysics]] * [[Աստեղագիտութիւն]] - [[:en:Astronomy]] * [[Ջրակշռութիւն]] - [[:en:Hydrostatics]] * [[Թաղանթախօսութիւն]] - [[:en:Hyménologie]] * [[Վիմախօսութիւն]] - [[:en:Lithologie]] * [[Բնախօսութիւն]] - [[:en:Physiology]] * [[Իրաւագիտութիւն]] - [[:en:Jurisprudence]] * [[Հայրասպան]] - [[:en:Patricide]] * [[Մայրասպան]] - [[:en:Matricide]] * [[Բեռնարգելք]] - [[:hy:Էմբարգո]] -[[:en:Economic sanctions]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Եղիշէ Չարենցի կեանքի ժամանակագրութիւն]] - [[:hy:Եղիշե_Չարենցի_կյանքի_ժամանակագրություն|Եղիշե Չարենցի կյանքի ժամանակագրություն]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Հարաւային Քալիֆորնիոյ Համալսարան]] - [[:en:University of Southern California]] * [[Ալեն Տըլոն]] - [[:en:Alain Delon]] * [[Տնտեսական Համագործակցութեան եւ Զարգացման Կազմակերպութիւն]] - [[:en:OECD]] * [[Կամալ Ապտել Նասեր]] - [[:en:Gamal Abdel Nasser]] * [[Տուպայ]] - [[:en:Dubai]] * [[Սեւիլիոյ տաճար]] - [[:hy:Սևիլյայի_տաճար|Սևիլյայի տաճար]] - [[:en:Seville_Cathedral|Seville Cathedral]] * [[Օքլընտի Համալսարան]] - [[:en:University of Auckland|University of Auckland]] * [[Պալամանտ Համալսարան]] - [[:en:University of Balamand]] * [[Քուրա, Լիբանան]] - [[:en:Koura District]] * [[Փանամայի ջրանցք]] - [[:en:Panama Canal|Panama Canal]] * [[Հիւսիսային Սառուցեալ Ովկիանոս]] - [[:en:Arctic Ocean|Arctic Ocean]] * [[ՏՀԶԿ]] - [[:en:|OECD]] b4kc9kwssi4yag1w7xn5mx5ndacxlmk 252155 252141 2026-06-04T13:14:17Z ShahenWasHere 140 252155 wikitext text/x-wiki == Անհրաժեշտ յօդուածներ == Բարե՛ւ, ստորեւ կրնաք գտնել յօդուածներու ցանկ մը: Այս յօդուածներուն ներկայութիւնը արեւմտահայերէն ուիքիի վրայ անհրաժեշտ է, իրենց տուն տուէք մեր ուիքիին վրայ եւ գրեցէք իրենց մասին 😃 === դիցաբանութիւն === * [[պերեդիքսոն]] - [[:en:Peridexion tree]] * [[Հրուդէն]] - [[:hy:Ֆերեյդուն]] - [[:en:Fereydun]] * [[Առասպելական արարած]] - [[:hy:Առասպելական արարած]] - [[:en:Legendary creature]] * [[Իշացուլ]] - [[:en:Onocentaur]] * [[Քարադր]] - [[:en:Caladrius]] * [[Հսկայ]] - [[:hy:Հսկա]] - [[:en:Giant]] * [[Փիւնիկ]] - [[:hy:Փյունիկ (դիցաբանական)]] - [[:en:Phoenix (mythology)]] === Աստուածներ/դիքներ === * [[Բէլ]] - [[:hy:Բել]] - [[:en:Bel (mythology)]] * [[Տորք]] - [[:hy:Տորք Անգեղ]] - [[:en:Tork Angegh]] * [[Արհմն]] - [[:hy:Ահրիման]] - [[:en:Ahriman]] === Կենդանիներ === * [[ծիծեռնակ]] - [[:hy:Ծիծեռնակներ]] - [[:en:Swallow]] * [[գետակինճ]] - [[:hy:Գետակինճեր]] - [[:en:Tapirus]] * [[ռնգեղջիւր]] - [[:hy:Ռնգեղջյուր]] - [[:en:Rhinoceros]] * [[սարեակ]] - [[:hy:Սարյակներ (ընտանիք)]] - [[:en:Starling]] * [[շահէն]] - [[:en:Falco peleigrinoides]] * [[սերմնագռավ]] - [[:hy:Սերմնաքաղ]] - [[:en:Rook (bird)]] * [[ցիռ]] - [[:en:Onager]] * [[սիրամարգ]] - [[:en:Peafowl]] * [[փայտփորիկ]] - [[:en:Woodpecker]] * [[յոպոպ]] - [[:en:Hoopoe]] * [[քնարահաւ]] - [[:en:Lyrebird]] * [[հաւալուսն]] - [[:hy:հավալուսն]] - [[:en:Pelican]] * [[ծովակով]] - [[:hy:Ստելլերյան կով]] - [[:en:Steller's sea cow]] * [[թեփամողէզ]] - [[:hy:Պանգոլին]] - [[:en:Pangolin]] === Երկիրներ === * [[:hyw:Անդիկուա եւ Պարպուտա|Անդիկուա եւ Պարպուտա]] - [[:hy:Անտիգուա և Բարբուդա|Անտիգուա և Բարբուդա]] - [[:en:Andorra|Andorra]] * [[:hyw:Պահամեան Կղզիներ|Պահամեան Կղզիներ]] - [[:hy:Բահամյան Կղզիներ|Բահամյան Կղզիներ]] - [[:en:Bahamas|Bahamas]] * [[:hyw:Պարպատոս|Պարպատոս]] - [[:hy:Բարբադոս|Բարբադոս]] - [[:en:Barbados|Barbados]] * [[:hyw:Պելիզ|Պելիզ]] - [[:hy:Բելիզ|Բելիզ]] - [[:en:Belize|Belize]] * [[:hyw:Պենին|Պենին]] - [[:hy:Բենին|Բենին]] - [[:en:Benin|Benin]] * [[:hyw:Պութան|Պութան]] - [[:hy:Բութան|Բութան]] - [[:en:Bhutan|Bhutan]] * [[:hyw:Պոզնիա եւ Հերցեկովինա|Պոզնիա եւ Հերցեկովինա]] - [[:hy:Բոսնիա և Հերցեգովինա|Բոսնիա և Հերցեգովինա]] - [[:en:Bosnia and Herzegovina|Bosnia and Herzegovina]] * [[:hyw:Պուրքինա Ֆասօ|Պուրքինա Ֆասօ]] - [[:hy:Բուրկինա Ֆասո|Բուրկինա Ֆասո]] - [[:en:Burkina Faso|Burkina Faso]] * [[:hyw:Քոթ Տիվուար|Քոթ Տիվուար]] - [[:hy:Կոտ դ'Իվուար|Կոտ դ'Իվուար]] - [[:en:Ivory Coast|Ivory Coast]] * [[:hyw:Քափօ Վերտէ|Քափօ Վերտէ]] - [[:hy:Կաբո Վերդե|Կաբո Վերդե]] - [[:en:Cape Verde|Cape Verde]] * [[:hyw:Քամպոճա|Քամպոճա]] - [[:hy:Կամբոջա|Կամբոջա]] - [[:en:Cambodia|Cambodia]] * [[:hyw:Քամերուն|Քամերուն]] - [[:hy:Կամերուն|Կամերուն]] - [[:en:Cameroon|Cameroon]] * [[:hyw:Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն|Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն|Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Central African Republic|Central African Republic]] * [[:hyw:Չատ|Չատ]] - [[:hy:Չադ|Չադ]] - [[:en:Chad|Chad]] * [[:hyw:Քոմորեան կղզիներ|Քոմորեան կղզիներ]] - [[:hy:Կոմորյան կղզիներ|Կոմորյան կղզիներ]] - [[:en:Comoros|Comoros]] * [[:hyw:Քոնկոյի Հանրապետութիւն|Քոնկոյի Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կոնգոյի Հանրապետություն|Կոնգոյի Հանրապետություն]] - [[:en:Republic of the Congo|Republic of the Congo]] * [[:hyw:Քոնկոյի Ժողովրդավար Հանրապետութիւն|Քոնկոյի Ժողովրդավար Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն|Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն]] - [[:en:Democratic Republic of the Congo|Democratic Republic of the Congo]] * [[:hyw:Տոմինիքա|Տոմինիքա]] - [[:hy:Դոմինիկա|Դոմինիկա]] - [[:en:Dominica|Dominica]] * [[:hyw:Տոմինիքեան Հանրապետութիւն|Տոմինիքեան Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Դոմինիկյան Հանրապետություն|Դոմինիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Dominican Republic|Dominican Republic]] * [[:hyw:Էքուատոր|Էքուատոր]] - [[:hy:Էկվադոր|Էկվադոր]] - [[:en:Ecuador|Ecuador]] * [[:hyw:Սալվատոր|Սալվատոր]] - [[:hy:Սալվադոր|Սալվադոր]] - [[:en:El Salvador|El Salvador]] * [[:hyw:Հասարակածային Կինի|Հասարակածային Կինի]] - [[:hy:Հասարակածային Գվինեա|Հասարակածային Գվինեա]] - [[:en:Equatorial Guinea|Equatorial Guinea]] * [[:hyw:Էսուաթինի|Էսուաթինի]] - [[:hy:Էսվատինի|Էսվատինի]] - [[:en:Eswatini|Eswatini]] * [[:hyw:Կապոն|Կապոն]] - [[:hy:Գաբոն|Գաբոն]] - [[:en:Gabon|Gabon]] * [[:hyw:Կամպիա|Կամպիա]] - [[:hy:Գամբիա|Գամբիա]] - [[:en:Gambia|Gambia]] * [[:hyw:Կանա|Կանա]] - [[:hy:Գանա|Գանա]] - [[:en:Ghana|Ghana]] * [[:hyw:Կրենատա|Կրենատա]] - [[:hy:Գրենադա|Գրենադա]] - [[:en:Grenada|Grenada]] * [[:hyw:Չատ|Չատ]] - [[:hy:Չադ|Չադ]] - [[:en:Guatemala|Guatemala]] * [[:hyw:Կինի|Կինի]] - [[:hy:Գվինեա|Գվինեա]] - [[:en:Guinea|Guinea]] * [[:hyw:Կինի-Պիսաու|Կինի-Պիսաու]] - [[:hy:Գվինեա-Բիսաու|Գվինեա-Բիսաու]] - [[:en:Guinea-Bissau|Guinea-Bissau]] * [[:hyw:Կայանա|Կայանա]] - [[:hy:Գայանա|Գայանա]] - [[:en:Guyana|Guyana]] * [[:hyw:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:hy:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:en:Haiti|Haiti]] * [[:hyw:Հոնտուրաս|Հոնտուրաս]] - [[:hy:Հոնդուրաս|Հոնդուրաս]] - [[:en:Honduras|Honduras]] * [[:hyw:Իսլանտա|Իսլանտա]] - [[:hy:Իսլանդիա|Իսլանդիա]] - [[:en:Iceland|Iceland]] * [[:hyw:Քիրիպաթի|Քիրիպաթի]] - [[:hy:Կիրիբատի|Կիրիբատի]] - [[:en:Kiribati|Kiribati]] * [[:hyw:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:hy:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:en:Kyrgyzstan|Kyrgyzstan]] * [[:hyw:Լաոս|Լաոս]] - [[:hy:Լաոս|Լաոս]] - [[:en:Laos|Laos]] * [[:hyw:Մալաուի|Մալաուի]] - [[:hy:Մալավի|Մալավի]] - [[:en:Malawi|Malawi]] * [[:hyw:Մալի|Մալի]] - [[:hy:Մալի|Մալի]] - [[:en:Mali|Mali]] * [[:hyw:Մարշալեան Կղզիներ|Մարշալեան Կղզիներ]] - [[:hy:Մարշալյան կղզիներ|Մարշալյան կղզիներ]] - [[:en:Marshall Islands|Marshall Islands]] * [[:hyw:Մորիթանիա|Մորիթանիա]] - [[:hy:Մավրիտանիա|Մավրիտանիա]] - [[:en:Mauritania|Mauritania]] * [[:hyw:Մաւրիկիոս|Մաւրիկիոս]] - [[:hy:Մավրիկիոս|Մավրիկիոս]] - [[:en:Mauritius|Mauritius]] * [[:hyw:Միքրոնեզիա|Միքրոնեզիա]] - [[:hy:Միկրոնեզիա|Միկրոնեզիա]] - [[:en:Micronesia|Micronesia]] * [[:hyw:Մոնկոլիա|Մոնկոլիա]] - [[:hy:Մոնղոլիա|Մոնղոլիա]] - [[:en:Mongolia|Mongolia]] * [[:hyw:Մոզամպիք|Մոզամպիք]] - [[:hy:Մոզամբիկ|Մոզամբիկ]] - [[:en:Mozambique|Mozambique]] * [[:hyw:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:hy:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:en:Nauru|Nauru]] * [[:hyw:Նիքարակուա|Նիքարակուա]] - [[:hy:Նիկարագուա|Նիկարագուա]] - [[:en:Nicaragua|Nicaragua]] * [[:hyw:Նիժեր|Նիժեր]] - [[:hy:Նիգեր|Նիգեր]] - [[:en:Niger|Niger]] * [[:hyw:Հիւսիսային Մակեդոնիա|Հիւսիսային Մակեդոնիա]] - [[:hy:Հյուսիսային Մակեդոնիա|Հյուսիսային Մակեդոնիա]] - [[:en:North Macedonia|North Macedonia]] * [[:hyw:Փալաու|Փալաու]] - [[:hy:Պալաու|Պալաու]] - [[:en:Palau|Palau]] * [[:hyw:Բաբուա Նոր Կինի|Բաբուա Նոր Կինի]] - [[:hy:Պապուա Նոր Գվինեա|Պապուա Նոր Գվինեա]] - [[:en:Papua New Guinea|Papua New Guinea]] * [[:hyw:Բարակուայ|Բարակուայ]] - [[:hy:Պարագվայ|Պարագվայ]] - [[:en:Paraguay|Paraguay]] * [[:hyw:Բերու|Բերու]] - [[:hy:Պերու|Պերու]] - [[:en:Peru|Peru]] * [[:hyw:Ֆիլիբիններ|Ֆիլիբիններ]] - [[:hy:Ֆիլիպիններ|Ֆիլիպիններ]] - [[:en:Philippines|Philippines]] * [[:hyw:Ռուանտա|Ռուանտա]] - [[:hy:Ռուանդա|Ռուանդա]] - [[:en:Rwanda|Rwanda]] * [[:hyw:Սան Լուսիա|Սան Լուսիա]] - [[:hy:Սենթ Լյուսիա|Սենթ Լյուսիա]] - [[:en:Saint Lucia|Saint Lucia]] * [[:hyw:Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ|Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ]] - [[:hy:Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ|Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ]] - [[:en:Saint Vincent and the Grenadines|Saint Vincent and the Grenadines]] * [[:hyw:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:hy:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:en:San Marino|San Marino]] * [[:hyw:Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի|Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի]] - [[:hy:Սան Տոմե և Պրինսիպի|Սան Տոմե և Պրինսիպի]] - [[:en:Sao Tome and Principe|Sao Tome and Principe]] * [[:hyw:Սենեկալ|Սենեկալ]] - [[:hy:Սենեգալ|Սենեգալ]] - [[:en:Senegal|Senegal]] * [[:hyw:Սեյշելեան կղզիներ|Սեյշելեան կղզիներ]] - [[:hy:Սեյշելյան կղզիներ|Սեյշելյան կղզիներ]] - [[:en:Seychelles|Seychelles]] * [[:hyw:Սոմալիա|Սոմալիա]] - [[:hy:Սոմալի|Սոմալի]] - [[:en:Somalia|Somalia]] * [[:hyw:Հարաւային Քորէա|Հարաւային Քորէա]] - [[:hy:Պալաու|Հիւսիսային Քորէա]] - [[:en:South Korea|South Korea]] * [[:hyw:Հարաւային Սուտան|Հարաւային Սուտան]] - [[:hy:Հարավային Սուդան|Հարավային Սուդան]] - [[:en:South Sudan|South Sudan]] * [[:hyw:Շրի Լանքա|Շրի Լանքա]] - [[:hy:Շրի Լանկա|Շրի Լանկա]] - [[:en:Sri Lanka|Sri Lanka]] * [[:hyw:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:hy:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:en:Suriname|Suriname]] * [[:hyw:Թաճիքստան|Թաճիքստան]] - [[:hy:Տաջիկստան|Տաջիկստան]] - [[:en:Tajikistan|Tajikistan]] * [[:hyw:Թանզանիա|Թանզանիա]] - [[:hy:Տանզանիա|Տանզանիա]] - [[:en:Tanzania|Tanzania]] * [[:hyw:Թաիլանտ|Թաիլանտ]] - [[:hy:Թաիլանդ|Թաիլանդ]] - [[:en:Thailand|Thailand]] * [[:hyw:Արեւելեան Թիմոր|Արեւելեան Թիմոր]] - [[:hy:Արևելյան Թիմոր|Արևելյան Թիմոր]] - [[:en:Timor-Leste|Timor-Leste]] * [[:hyw:Թոկո|Թոկո]] - [[:hy:Տոգո|Տոգո]] - [[:en:Togo|Togo]] * [[:hyw:Թոնկա|Թոնկա]] - [[:hy:Տոնգա|Տոնգա]] - [[:en:Tonga|Tonga]] * [[:hyw:Թրինիտատ եւ Թոպակո|Թրինիտատ եւ Թոպակո]] - [[:hy:Տրինիդադ և Տոբագո|Տրինիդադ և Տոբագո]] - [[:en:Trinidad and Tobago|Trinidad and Tobago]] * [[:hyw:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:hy:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:en:Turkmenistan|Turkmenistan]] * [[:hyw:Թուվալու|Թուվալու]] - [[:hy:Տուվալու|Տուվալու]] - [[:en:Tuvalu|Tuvalu]] * [[:hyw:Վիեթնամ|Վիեթնամ]] - [[:hy:Վիետնամ|Վիետնամ]] - [[:en:Vietnam|Vietnam]] ==== Երկիրներ, որոնք ՄԱԿ-ի անդամ չեն, ոչ ալ դիտորդ ==== * [[Աբխազիոյ Հանրապետութիւն։]] - [[:hy:Աբխազիայի Հանրապետություն]] - [[:en:Abkhazia]] * [[:hyw:Հարաւային Օսիա|Հարաւային Օսիա]] - [[:hy:Հարավային Օսիա|Հարավային Օսիա]] - [[:en:South Ossetia|South Ossetia]] * [[:hyw:Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետութիւն|Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետություն|Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետություն]] - [[:en:Sahrawi Arab Democratic Republic|Sahrawi Arab Democratic Republic]] === Պատմական շրջաններ եւ երկիրներ === * [[Միջին Արեւելք]] - [[:en:Middle East]] * [[Ասորեստան]] - [[:hy:Ասորեստան]] - [[:en:Assyria]] * [[Մակեդոնիա]] - [[:hy:Մակեդոնիա (տերմինաբանություն)]] - [[:en:Macedonia (terminology)]] * [[Կալիլէա]] - [[:hy:Գալիլեա (Իսրայել)]] - [[:en:Galilee]] * [[Կասպք]] - [[:en:Caspiane]] * [[Մարաստան]] կամ Մարք - [[:hy:Մարաստան]] - [[:en:Media (region)]] * [[Ալանք]] - [[:hy:Ալանիա]] - [[:en:Alania]] === Լեզուներ === * [[Մանտարին Չինարէն]] - [[:en:Mandarin Chinese]] * [[Հինտի]] - [[:en:Hindi]] * [[Սպաներէն]] - [[:en:Spanish language]] * [[Պենկալերէն]] - [[:en:Bengali language]] * [[Փորթուկալերէն]] - [[:en:Portuguese language]] * [[Ուրտու]] - [[:en:Urdu]] * [[Ինտոնեզերէն]] - [[:en:Indonesian language]] * [[Մարաթերէն]] - [[:en:Marathi language]] * [[Թելուկերէն]] - [[:en:Telugu language]] * [[Հաուներէն]] - [[:en:Hausa language]] * [[Թամիլերէն]] - [[:en:Tamil language]] * [[Սուահիլերէն]] - [[:en:Swahili language]] * [[Վիեդնամերէն]] - [[:en:Vietnamese language]] * [[Թակալերէն]] - [[:en:Tagalog language]] * [[Փունճապերէն]] - [[:en:Punjabi language]] * [[Քորերէն]] - [[:en:Korean language]] * [[Ճավանեզերէն]] - [[:en:Javanese language]] * [[Կուճարաթերէն]] - [[:en:Gujarati language]] * [[Ամհարերէն]] - [[:en:Amharic]] * [[Քաննատերէն]] - [[:en:Kannada]] * [[Ապխազերէն]] - [[:en:Abkhaz language]] * [[Ալպաներէն]] - [[:en:Albanian language]] * [[Պրեթոներէն]] - [[:en:Breton language]] * [[Պուլկարերէն]] - [[:en:Bulgarian language]] * [[Քաթալաներէն]] - [[:en:Catalan language]] * [[Քորսիքերէն]] - [[:en:Corsican language]] * [[Խրիմի Թաթարերէն]] - [[:en:Crimean Tatar language]] * [[Չեխերէն]] - [[:en:Czech language]] * [[Տանիերէն]] - [[:en:Danish language]] * [[Հոլանտերէն]] - [[:en:Dutch language]] * [[Էսթոներէն]] - [[:en:Estonian language]] * [[ֆիններէն]] - [[:en:Finnish language]] * [[Իսլանտերէն]] - [[:en:Icelandic language]] * [[Իռլանտերէն]] - [[:en:Irish language]] * [[Լադիշերէն]] - [[:en:Latvian language]] * [[Լիդվերէն]] - [[:en:Lithuanian language]] * [[Լիւքսամպուրկերէն]] - [[:en:Luxembourgish]] * [[Մակեդոներէն]] - [[:en:Macedonian language]] * [[Մալթայերէն]] - [[:en:Maltese language]] * [[Նորվեկերէն]] - [[:en:Norweigian language]] * [[Լեհերէն]] - [[:en:Polish language]] * [[Ռոմանշերէն]] - [[:en:Romansh language]] * [[Ռումանիրէն]] - [[:en:Romanian language]] * [[Սերպոխորվաթերէն]] - [[:en:Serbo-Croatian]] * [[Սլովաքերէն]] - [[:en:Slovak language]] * [[Սլովեներէն]] - [[:en:Slovenian language]] * [[Շուետերէն]] - [[:en:Swedish language]] === Երաժշտական Նուագարաններ === * [[Քլարինեթ]] - [[:hy:Կլառնետ|Կլառնետ]] - [[:en:Clarinet|Clarinet]] * [[Աւագափող]] - [[:hy:Ֆլէյտա|Ֆլէյտա]] - [[:en:Flute|Flute]] * [[Հոպոյ]] - [[:hy:Հոբոյ|Հոբոյ]] - [[:en:Oboe|Oboe]] * [[Պասուն]] - [[:hy:Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)|Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)]] - [[:en:Bassoon|Bassoon]] * [[Թուպա]] - [[:en:Tuba|Tuba]] * [[Թրոմպոն]] - [[:hy:Տրոմբոն|Տրոմբոն]] - [[:en:Trombone|Trombone]] * [[Գալարափող]] - [[:hy:Գալարափող|Գալարափող]] - [[:en:French horn|French horn]] * [[Շեփոր]] - [[:hy:Շեփոր|Շեփոր]] - [[:en:Trumpet|Trumpet]] * [[Շվի]] - [[:en:Shvi]] === CEE Ցանկ === * [[Հայերը Ֆրանսայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_France * [[Հայերը Իրանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iranian_Armenians * [[Հայերը Իրաքի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iraqi_Armenians * [[Հայերը Վրաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Georgia * [[Հայերը Ազրպէյճանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Azerbaijan * [[Հայերը Արժանթինի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Argentine * [[Հայերը Սուրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Syria * [[Հայերը Ուքրանիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Ukraine * [[Հայերը Աւստրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Austria * [[Հայերը Շուէտի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Sweden * [[Հայերը Գանատայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Canadians * [[Հայերը Աւստրալիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Australians * [[Հայերը Թուրքիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Turkey * [[Հայերը Սինկափուրի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Singapore * [[Հայերը Չինաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_China * [[Հակահայկականութիւն]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Anti-Armenian_sentiment * [[Թագնուած Հայեր]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Hidden_Armenians * [[Հայերը Հունգարիոյ մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Hungary * [[Հայերը Միացեալ Թագաւորութեան մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_the_United_Kingdom === Հայ անձնաւորութիւններ === * [[Քարիմ Բագրատունի]] - [[:en:Karim Pakradouni]] * [[Վիգէն Պապիկեան]] - [[:en:Viken Babikian]] * [[Ճօ Մանճանիելօ]] - [[:en:Joe Manganiello]] * [[Սոնա Մովսէսեան]] - [[:en:Sona Movsesian]] * [[Լէրի Կակոսեան]] - [[:en:Larry Gagosian]] * [[Ալիս Փանիկեան]] - [[:en:Alice Panikian]] * [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]] * [[Զաւեն Գույումճեան]] - [[:en:Zaven Kouyoumdjian]] * [[Մարիա Նալպանտեան]] - [[:en:Maria Nalbandian]] * [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]] * [[Նիքոլ Սապա]] - [[:en:Nicole Saba]] * [[Նշան Տէր Յարութիւնեան]] - [[:ar:نيشان (إعلامي)]] * [[Թուլիփ Ճոշի]] - [[:en:Tulip Joshi]] * [[Նուրա Գէւորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]] * [[Սագօ Շահինեան]] - [[:en:Sako Shahinian]] * [[Մարիամ Նուր]] - [[:en:Mariam Nour]] * [[Մարտիկ Չափարեան]] - [[:en:Mardik Tchaparian]] * [[Յակոբ Տոնապետեան]] - [[:en:Agop Donabidian]] * [[Վարդան Ղազարեան]] - [[:en:Vardan Ghazaryan]] * [[Կրեթա Թասլաքեան]] - [[:en:Gretta Taslakian]] * [[Կլատիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Խորէն Աբրահամեան]] - [[:en:Khoren Abrahamyan]] * [[Տորք Անգեղ]] - [[:en:Tork Angegh]] - [[:hy:Տորք Անգեղ]] * [[Ալեքսանտր Երիցեան]] - [[:hy:Ալեքսանդր Երիցյան]] * [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]] * [[Ֆրանսիս Վեպեր]] - [[:en:Francis Veber]] * [[Ֆրանսուա Պերլեան]] - [[:en:François Berléand]] * [[Ալեն Պերպերեան]] - [[:en:Alain Berbérian]] * [[Փասքալ Լեժիթիմուս]] - [[:en:Pascal Légitimus]] * [[Մայքըլ Վարդան]] - [[:en:Michael Vartan]] * [[Մարիանա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]] * [[Մաթիո Մատենեան]] - [[:en:Mathieu Madénian]] * [[Ռաֆֆի Շարթ]] - [[:en:Raffy Shart]] * [[Նինա Պերպերովա]] - [[:en:Nina Berberova]] * [[Ֆիլիփ Ճեան]] - [[:en:Philippe Djian]] * [[Ժան-Քլոտ Քեպապճեան]] - [[:en:Jean-Claude Kebabdjian]] * [[Ժաք Հելեան]] - [[:en:Jacques Hélian]] * [[Լեւոն Սայեան]] - [[:en:Lévon Sayan]] * [[Տանիել Ժերարտ]] - [[:en:Danyel Gérard]] * [[Ֆրանսուա Գէորքեան]] - [[:en:François Kevorkian]] * [[Անտրէ Մանուկեան]] - [[:en:André Manoukian]] * [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]] * [[Եսայի Ալթունեան]] - [[:en:Essaï Altounian]] * [[Աննա Կասեան]] - [[:en:Anna Kasyan]] * [[Լեոն Արթիւր Թիւթիւնճեան]] - [[:en:Léon Arthur Tutundjian]] * [[Մելիք Օհանեան]] - [[:en:Melik Ohanian]] * [[Էտուարտ Պալլատուր]] - [[:en:Édouard Balladur]] * [[Հիլտա Չոպոյեան]] - [[:en:Hilda Tchoboian]] * [[Ժերարտ Տարմանին]] - [[:en:Gérald Darmanin]] * [[Սարա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]] * [[Արսեն Չաքարեան]] - [[:en:Arsène Tchakarian]] * [[Ալեն Փրոսթ]] - [[:en:Alain Prost]] * [[Էրիք Ասատուրեան]] - [[:en:Éric Assadourian]] * [[Եուրի Ճորքաէֆ]] - [[:en:Youri Djorkaeff]] * [[Ալեն Պողոսեան]] - [[:en:Alain Boghossian]] * [[Տիմիթրի Եաչվիլի]] - [[:en:Dimitri Yachvili]] * [[Սիրիաք Ռիվիերեան]] - [[:en:Cyriaque Rivieyran]] * [[Իտա Ատամոֆ]] - [[:en:Ida Adamoff]] * [[Փաթրիք Տոնապետեան]] - [[:en:Patrick Donabédian]] * [[Անահիտ Տոնապետեան Տեմոփուլոս]] - [[:hy:Անահիտ Տոնապետյան-Դեմոպուլոս]] * [[Սերժ Չուրուք]] - [[:en:Serge Tchuruk]] * [[Ալեն Մանուքեան]] - [[:en:Alain Manoukian]] * [[Ալեն Միքլի]] - [[:en:Alain Mikli]] * [[Ռաֆֆի Հալաճեան]] - [[:en:Rafi Haladjian]] * [[Փոլ-Լուի Արսլանեան]] - [[:en:Paul-Louis Arslanian]] * [[Կլետիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Վիք Տարչինեան]] - [[:en:Vic Darchinyan]] * [[Ճորճ Տոնիկեան]] - [[:en:George Donikian]] * [[Պրայըն Կուրճեան]] - [[:en:Brian Goorjian]] * [[Սլավա Գրիգորեան]] - [[:en:Slava Grigoryan]] * [[Ժանօ Թուսունեան]] - [[:en:Jano Toussounian]] * [[Ճոն Քաչոյեան]] - [[:en:John Kachoyan]] * [[Եուրիկ Սարգիսեան]] - [[:en:Yurik Sarkisyan]] * [[Պորիս Պապայեան]] - [[:en:Boris Babayan]] * [[Ալեքսէյ Հեքիմեան]] - [[:en:Alexey Ekimyan]] * [[Կարի Քասփարով]] - [[:en:Garry Kasparov]] * [[Վլատիմիր Յակոբեան]] - [[:en:Vladimir Akopian]] * [[Աշոտ Նադանեան]] - [[:en:Ashot Nadanian]] * [[Վլադիմիր Պաղիրով]] - [[:en:Vladimir Bagirov]] * [[Եւկենի Պետրոսեան]] - [[:en:Yevgeny Petrosyan]] * [[Սերկեյ Ղազարով]] - [[:en:Sergey Gazarov]] * [[Կիորկի Շահնազարով]] - [[:en:Georgy Shakhnazarov]] * [[Ռաֆայել Կապրելեան]] - [[:en:Rafael Kaprelyan]] * [[Սերկեյ Պետրոսեան]] - [[:en:Sergey Petrosyan]] * [[Կարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]] * [[Կարապետ Կարապետեան]] - [[:en:Karapet Karapetyan]] * [[Յարութիւն Խաչադրեան]] - [[:en:Harutyun Khachatryan]] * [[Վաղարշակ Յարութիւնեան]] - [[:en:Vagharshak Harutiunyan]] * [[Յովնաթանեան ընտանիք]] - [[:en:Hovnatanian]] * [[Յակոբ Դաւթեան]] - [[:en:Yakov Davydov]] * [[Վլատիմիր Սարգսեան]] - [[:en:Vladimir Sargsyan]] * [[Աղվան Վարդանեան]] - [[:en:Aghvan Vardanyan]] * [[Արթիւր Յակոբեան]] - [[:en:Arturs Akopjans]] * [[Ալան Մելիքճանեան]] - [[:en:Captain Disillusion]] * [[Պորիս Փարսատանեան]] - [[:en:Boris Parsadanian]] * [[Եուրի Սարգիսեան]] - [[:en:Yuriy Sarkisyan]] * [[Արթեոմ Ֆիլիփոսեան]] - [[:en:Artyom Filiposyan]] * [[Վատիմ Ապրամով]] - [[:en:Vadim Abramov]] * [[Արթիւր Գրիգորեան]] - [[:en:Artur Grigorian]] * [[Անտրեյ Յակոբեանց]] - [[:en:Andrey Akopyants]] * [[Թամարա Խանում]] - [[:en:Tamara Khanum]] * [[Ռալֆ Եիրիկեան]] - [[:en:Ralph Yirikian]] === Ծով === * [[Կասպից ծով]] - [[:hy:Կասպից ծով]] - [[:en:Caspian Sea]] === Բնագիտութիւն === * [[Ժառանգաբանութիւն]] - [[:hy:Գենետիկա]] - [[:en:Genetics]] * [[Լուսասինթեզ]] - [[:hy:Ֆոտոսինթեզ]] - [[:en:Photosynthesis]] * [[Բնահամակարգ]] - [[:hy:Էկոհամակարգ]] - [[:en:Ecosystem]] * [[Կլիմայի փոփոխութիւն]] - [[:hy:Կլիմայի փոփոխություն]] - [[:en:Climate change]] * [[Պարբերական աղիւսակ]] - [[:hy:Պարբերական համակարգ]] - [[:en:Periodic table]] * [[Քուանթային մեքանիկա]] - [[:hy:Քվանտային մեխանիկա]] - [[:en:Quantum mechanics]] * [[Յարաբերականութեան տեսութիւն]] - [[:hy:Հարաբերականության տեսություն]] - [[:en:Theory of relativity]] * [[Ջերմադինամիկա]] - [[:hy:Թերմոդինամիկա]] - [[:en:Thermodynamics]] * [[Էնթրոփիա]] - [[:hy:Էնտրոպիա]] - [[:en:Entropy]] === Թուաբանութիւն եւ արհեստագիտութիւն === * [[Հաւանականութիւն]] - [[:hy:Հավանականություն]] - [[:en:Probability]] * [[Վիճակագրութիւն]] - [[:hy:Վիճակագրություն]] - [[:en:Statistics]] * [[Հանրահաշիւ]] - [[:hy:Հանրահաշիվ]] - [[:en:Algebra]] * [[Թուաբանական վերլուծութիւն]] - [[:hy:Մաթեմատիկական անալիզ]] - [[:en:Calculus]] * [[Արհեստական բանականութիւն]] - [[:hy:Արհեստական բանականություն]] - [[:en:Artificial intelligence]] * [[Կիսահաղորդիչ]] - [[:hy:Կիսահաղորդիչ]] - [[:en:Semiconductor]] === Իմաստասիրութիւն եւ ընկերութիւն === * [[Բարոյագիտութիւն]] - [[:hy:Էթիկա]] - [[:en:Ethics]] * [[Մարդու իրաւունքներ]] - [[:hy:Մարդու իրավունքներ]] - [[:en:Human rights]] * [[Համաշխարհայնացում]] - [[:hy:Գլոբալիզացիա]] - [[:en:Globalization]] === Պատմութիւն === * [[Լուսաւորութեան դարաշրջան]] - [[:hy:Լուսավորության դարաշրջան]] - [[:en:Age of Enlightenment]] * [[Արդիւնաբերական յեղափոխութիւն]] - [[:hy:Արդյունաբերական հեղափոխություն]] - [[:en:Industrial Revolution]] * [[Պաղ պատերազմ]] - [[:hy:Սառը պատերազմ]] - [[:en:Cold War]] * [[Մոնկոլական կայսրութիւն]] - [[:hy:Մոնղոլական կայսրություն]] - [[:en:Mongol Empire]] * [[Ֆրանսական յեղափոխութիւն]] - [[:hy:Ֆրանսիական մեծ հեղափոխություն]] - [[:en:French Revolution]] * [[Յուլիոս Կեսար]] - [[:hy:Հուլիոս Կեսար]] - [[:en:Julius Caesar]] * [[Նափոլէոն Պոնափարթ]] - [[:hy:Նապոլեոն Բոնապարտ]] - [[:en:Napoleon]] === Աշխարհագրութիւն === * [[Մայրցամաք]] - [[:hy:Մայրցամաք]] - [[:en:Continent]] === Համաշխարհային դէմքեր === * [[Իսահակ Նիւթըն]] - [[:hy:Իսահակ Նյուտոն]] - [[:en:Isaac Newton]] * [[Քարլ Մարքս]] - [[:hy:Կարլ Մարքս]] - [[:en:Karl Marx]] === Աստղագիտութիւն === * [[Գալակտիկա]] - [[:hy:Գալակտիկա]] - [[:en:Galaxy]] * [[Արեւ]] - [[:hy:Արեգակ]] - [[:en:Sun]] * [[Աստղ]] - [[:hy:Աստղ]] - [[:en:Star]] * [[Մեծ պայթիւն]] - [[:hy:Մեծ պայթյուն]] - [[:en:Big Bang]] * [[Ձգողականութիւն]] - [[:hy:Ձգողականություն]] - [[:en:Gravity]] === Մարդու մարմին եւ բժշկութիւն === * [[Մարդու մարմին]] - [[:hy:Մարդու մարմին]] - [[:en:Human body]] * [[Կմախք]] - [[:hy:Կմախք]] - [[:en:Skeleton]] * [[Հակամանրէ]] - [[:hy:Հակաբիոտիկներ]] - [[:en:Antibiotic]] * [[Համավարակ]] - [[:hy:Պանդեմիա]] - [[:en:Pandemic]] * [[Սնուցում]] - [[:hy:Սնուցում]] - [[:en:Nutrition]] === Գիտութիւն === * [[Քիմիական տարր]] - [[:hy:Քիմիական տարր]] - [[:en:Chemical element]] * [[Երկաթ]] - [[:hy:Երկաթ]] - [[:en:Iron]] * [[Ուժ]] - [[:hy:Ուժ]] - [[:en:Force]] * [[Ուժանիւթ]] - [[:hy:Էներգիա]] - [[:en:Energy]] === Կրօնք === * [[Կրօնք]] - [[:hy:Կրոն]] - [[:en:Religion]] * [[Հրէականութիւն]] - [[:hy:Հուդայականություն]] - [[:en:Judaism]] * [[Հնդուականութիւն]] - [[:hy:Հինդուիզմ]] - [[:en:Hinduism]] * [[Ղուրան]] - [[:hy:Ղուրան]] - [[:en:Quran]] * [[Կաթողիկէ Եկեղեցի]] - [[:hy:Կաթոլիկ եկեղեցի]] - [[:en:Catholic Church]] === Ընկերութիւն եւ առօրեայ կեանք === * [[Ընտանիք]] - [[:hy:Ընտանիք]] - [[:en:Family]] * [[Կրթութիւն]] - [[:hy:Կրթություն]] - [[:en:Education]] * [[Սնունդ]] - [[:hy:Սնունդ]] - [[:en:Food]] * [[Քաղաք]] - [[:hy:Քաղաք]] - [[:en:City]] === Արուեստ եւ մշակոյթ === * [[Շարժապատկեր]] - [[:hy:Կինոարվեստ]] - [[:en:Film]] * [[Օփերա]] - [[:hy:Օպերա]] - [[:en:Opera]] === Գրականութիւն === * [[Բանաստեղծութիւն]] - [[:hy:Պոեզիա]] - [[:en:Poetry]] * [[Թատերգութիւն]] - [[:hy:Դրամա]] - [[:en:Drama]] * [[Դիւցազնավէպ]] - [[:hy:Էպոս]] - [[:en:Epic poetry]] === Արհեստագիտութիւն === * [[Համացանց]] - [[:hy:Համացանց]] - [[:en:Internet]] * [[Ծրագրաշար]] - [[:hy:Ծրագրային ապահովում]] - [[:en:Software]] * [[Խելախօս]] - [[:hy:Սմարթֆոն]] - [[:en:Smartphone]] * [[Ընկերային ցանց]] - [[:hy:Սոցիալական ցանց]] - [[:en:Social media]] * [[Հեռախօս]] - [[:hy:Հեռախոս]] - [[:en:Telephone]] * [[Հեռատեսիլ]] - [[:hy:Հեռուստատեսություն]] - [[:en:Television]] * [[Ռոպոթ]] - [[:hy:Ռոբոտ]] - [[:en:Robot]] === Տնտեսութիւն === * [[Դրամատուն]] - [[:hy:Բանկ]] - [[:en:Bank]] * [[Սղաճ]] - [[:hy:Գնաճ]] - [[:en:Inflation]] * [[Առեւտուր]] - [[:hy:Առևտուր]] - [[:en:Trade]] * [[Հարկ]] - [[:hy:Հարկ (պետական)]] - [[:en:Tax]] * [[Պորսա]] - [[:hy:Ֆոնդային բորսա]] - [[:en:Stock exchange]] === Մարզաձեւեր === * [[Ոտնագնդակ]] - [[:hy:Ֆուտբոլ]] - [[:en:Association football]] * [[Պասքեթպոլ]] - [[:hy:Բասկետբոլ]] - [[:en:Basketball]] * [[Ողիմպիական խաղեր]] - [[:hy:Օլիմպիական խաղեր]] - [[:en:Olympic Games]] === Այլ === * [[Օդերեւութախօսութիւն]] - [[:en:Meteorology]] * [[Հանքախօսութիւն]] - [[:en:Mineralogy]] * [[Երկրախօսութիւն]] - [[:en:Geology]] * [[Ուժական գիտութիւն]] - [[:en:Dynamics]] * [[Դնդերախօսութիւն]] - [[:en:Myology]] * [[Աճառախօսութիւն]] - [[:en:Chondrology]] * [[Գաւառագրութիւն]] - [[:en:Chorographie]] * [[Ճակատագիտութիւն]] - [[:en:Métoposcopie]] * [[Բնազանցութիւն]] - [[:en:Metaphysics]] * [[Աստեղագիտութիւն]] - [[:en:Astronomy]] * [[Ջրակշռութիւն]] - [[:en:Hydrostatics]] * [[Թաղանթախօսութիւն]] - [[:en:Hyménologie]] * [[Վիմախօսութիւն]] - [[:en:Lithologie]] * [[Բնախօսութիւն]] - [[:en:Physiology]] * [[Իրաւագիտութիւն]] - [[:en:Jurisprudence]] * [[Հայրասպան]] - [[:en:Patricide]] * [[Մայրասպան]] - [[:en:Matricide]] * [[Բեռնարգելք]] - [[:hy:Էմբարգո]] -[[:en:Economic sanctions]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Եղիշէ Չարենցի կեանքի ժամանակագրութիւն]] - [[:hy:Եղիշե_Չարենցի_կյանքի_ժամանակագրություն|Եղիշե Չարենցի կյանքի ժամանակագրություն]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Հարաւային Քալիֆորնիոյ Համալսարան]] - [[:en:University of Southern California]] * [[Ալեն Տըլոն]] - [[:en:Alain Delon]] * [[Տնտեսական Համագործակցութեան եւ Զարգացման Կազմակերպութիւն]] - [[:en:OECD]] * [[Կամալ Ապտել Նասեր]] - [[:en:Gamal Abdel Nasser]] * [[Տուպայ]] - [[:en:Dubai]] * [[Սեւիլիոյ տաճար]] - [[:hy:Սևիլյայի_տաճար|Սևիլյայի տաճար]] - [[:en:Seville_Cathedral|Seville Cathedral]] * [[Օքլընտի Համալսարան]] - [[:en:University of Auckland|University of Auckland]] * [[Պալամանտ Համալսարան]] - [[:en:University of Balamand]] * [[Քուրա, Լիբանան]] - [[:en:Koura District]] * [[Փանամայի ջրանցք]] - [[:en:Panama Canal|Panama Canal]] * [[Հիւսիսային Սառուցեալ Ովկիանոս]] - [[:en:Arctic Ocean|Arctic Ocean]] * [[ՏՀԶԿ]] - [[:en:|OECD]] rh6laedh0bst32gmgpw5wykc0q47h8v 252156 252155 2026-06-04T13:16:45Z ShahenWasHere 140 /* դիցաբանութիւն */ 252156 wikitext text/x-wiki == Անհրաժեշտ յօդուածներ == Բարե՛ւ, ստորեւ կրնաք գտնել յօդուածներու ցանկ մը: Այս յօդուածներուն ներկայութիւնը արեւմտահայերէն ուիքիի վրայ անհրաժեշտ է, իրենց տուն տուէք մեր ուիքիին վրայ եւ գրեցէք իրենց մասին 😃 === Դիցաբանութիւն === * [[պերեդիքսոն]] - [[:en:Peridexion tree]] * [[Հրուդէն]] - [[:hy:Ֆերեյդուն]] - [[:en:Fereydun]] * [[Առասպելական արարած]] - [[:hy:Առասպելական արարած]] - [[:en:Legendary creature]] * [[Հսկայ]] - [[:hy:Հսկա]] - [[:en:Giant]] === Աստուածներ/դիքներ === * [[Բէլ]] - [[:hy:Բել]] - [[:en:Bel (mythology)]] * [[Տորք]] - [[:hy:Տորք Անգեղ]] - [[:en:Tork Angegh]] * [[Արհմն]] - [[:hy:Ահրիման]] - [[:en:Ahriman]] === Կենդանիներ === * [[ծիծեռնակ]] - [[:hy:Ծիծեռնակներ]] - [[:en:Swallow]] * [[գետակինճ]] - [[:hy:Գետակինճեր]] - [[:en:Tapirus]] * [[ռնգեղջիւր]] - [[:hy:Ռնգեղջյուր]] - [[:en:Rhinoceros]] * [[սարեակ]] - [[:hy:Սարյակներ (ընտանիք)]] - [[:en:Starling]] * [[շահէն]] - [[:en:Falco peleigrinoides]] * [[սերմնագռավ]] - [[:hy:Սերմնաքաղ]] - [[:en:Rook (bird)]] * [[ցիռ]] - [[:en:Onager]] * [[սիրամարգ]] - [[:en:Peafowl]] * [[փայտփորիկ]] - [[:en:Woodpecker]] * [[յոպոպ]] - [[:en:Hoopoe]] * [[քնարահաւ]] - [[:en:Lyrebird]] * [[հաւալուսն]] - [[:hy:հավալուսն]] - [[:en:Pelican]] * [[ծովակով]] - [[:hy:Ստելլերյան կով]] - [[:en:Steller's sea cow]] * [[թեփամողէզ]] - [[:hy:Պանգոլին]] - [[:en:Pangolin]] === Երկիրներ === * [[:hyw:Անդիկուա եւ Պարպուտա|Անդիկուա եւ Պարպուտա]] - [[:hy:Անտիգուա և Բարբուդա|Անտիգուա և Բարբուդա]] - [[:en:Andorra|Andorra]] * [[:hyw:Պահամեան Կղզիներ|Պահամեան Կղզիներ]] - [[:hy:Բահամյան Կղզիներ|Բահամյան Կղզիներ]] - [[:en:Bahamas|Bahamas]] * [[:hyw:Պարպատոս|Պարպատոս]] - [[:hy:Բարբադոս|Բարբադոս]] - [[:en:Barbados|Barbados]] * [[:hyw:Պելիզ|Պելիզ]] - [[:hy:Բելիզ|Բելիզ]] - [[:en:Belize|Belize]] * [[:hyw:Պենին|Պենին]] - [[:hy:Բենին|Բենին]] - [[:en:Benin|Benin]] * [[:hyw:Պութան|Պութան]] - [[:hy:Բութան|Բութան]] - [[:en:Bhutan|Bhutan]] * [[:hyw:Պոզնիա եւ Հերցեկովինա|Պոզնիա եւ Հերցեկովինա]] - [[:hy:Բոսնիա և Հերցեգովինա|Բոսնիա և Հերցեգովինա]] - [[:en:Bosnia and Herzegovina|Bosnia and Herzegovina]] * [[:hyw:Պուրքինա Ֆասօ|Պուրքինա Ֆասօ]] - [[:hy:Բուրկինա Ֆասո|Բուրկինա Ֆասո]] - [[:en:Burkina Faso|Burkina Faso]] * [[:hyw:Քոթ Տիվուար|Քոթ Տիվուար]] - [[:hy:Կոտ դ'Իվուար|Կոտ դ'Իվուար]] - [[:en:Ivory Coast|Ivory Coast]] * [[:hyw:Քափօ Վերտէ|Քափօ Վերտէ]] - [[:hy:Կաբո Վերդե|Կաբո Վերդե]] - [[:en:Cape Verde|Cape Verde]] * [[:hyw:Քամպոճա|Քամպոճա]] - [[:hy:Կամբոջա|Կամբոջա]] - [[:en:Cambodia|Cambodia]] * [[:hyw:Քամերուն|Քամերուն]] - [[:hy:Կամերուն|Կամերուն]] - [[:en:Cameroon|Cameroon]] * [[:hyw:Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն|Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն|Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Central African Republic|Central African Republic]] * [[:hyw:Չատ|Չատ]] - [[:hy:Չադ|Չադ]] - [[:en:Chad|Chad]] * [[:hyw:Քոմորեան կղզիներ|Քոմորեան կղզիներ]] - [[:hy:Կոմորյան կղզիներ|Կոմորյան կղզիներ]] - [[:en:Comoros|Comoros]] * [[:hyw:Քոնկոյի Հանրապետութիւն|Քոնկոյի Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կոնգոյի Հանրապետություն|Կոնգոյի Հանրապետություն]] - [[:en:Republic of the Congo|Republic of the Congo]] * [[:hyw:Քոնկոյի Ժողովրդավար Հանրապետութիւն|Քոնկոյի Ժողովրդավար Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն|Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն]] - [[:en:Democratic Republic of the Congo|Democratic Republic of the Congo]] * [[:hyw:Տոմինիքա|Տոմինիքա]] - [[:hy:Դոմինիկա|Դոմինիկա]] - [[:en:Dominica|Dominica]] * [[:hyw:Տոմինիքեան Հանրապետութիւն|Տոմինիքեան Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Դոմինիկյան Հանրապետություն|Դոմինիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Dominican Republic|Dominican Republic]] * [[:hyw:Էքուատոր|Էքուատոր]] - [[:hy:Էկվադոր|Էկվադոր]] - [[:en:Ecuador|Ecuador]] * [[:hyw:Սալվատոր|Սալվատոր]] - [[:hy:Սալվադոր|Սալվադոր]] - [[:en:El Salvador|El Salvador]] * [[:hyw:Հասարակածային Կինի|Հասարակածային Կինի]] - [[:hy:Հասարակածային Գվինեա|Հասարակածային Գվինեա]] - [[:en:Equatorial Guinea|Equatorial Guinea]] * [[:hyw:Էսուաթինի|Էսուաթինի]] - [[:hy:Էսվատինի|Էսվատինի]] - [[:en:Eswatini|Eswatini]] * [[:hyw:Կապոն|Կապոն]] - [[:hy:Գաբոն|Գաբոն]] - [[:en:Gabon|Gabon]] * [[:hyw:Կամպիա|Կամպիա]] - [[:hy:Գամբիա|Գամբիա]] - [[:en:Gambia|Gambia]] * [[:hyw:Կանա|Կանա]] - [[:hy:Գանա|Գանա]] - [[:en:Ghana|Ghana]] * [[:hyw:Կրենատա|Կրենատա]] - [[:hy:Գրենադա|Գրենադա]] - [[:en:Grenada|Grenada]] * [[:hyw:Չատ|Չատ]] - [[:hy:Չադ|Չադ]] - [[:en:Guatemala|Guatemala]] * [[:hyw:Կինի|Կինի]] - [[:hy:Գվինեա|Գվինեա]] - [[:en:Guinea|Guinea]] * [[:hyw:Կինի-Պիսաու|Կինի-Պիսաու]] - [[:hy:Գվինեա-Բիսաու|Գվինեա-Բիսաու]] - [[:en:Guinea-Bissau|Guinea-Bissau]] * [[:hyw:Կայանա|Կայանա]] - [[:hy:Գայանա|Գայանա]] - [[:en:Guyana|Guyana]] * [[:hyw:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:hy:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:en:Haiti|Haiti]] * [[:hyw:Հոնտուրաս|Հոնտուրաս]] - [[:hy:Հոնդուրաս|Հոնդուրաս]] - [[:en:Honduras|Honduras]] * [[:hyw:Իսլանտա|Իսլանտա]] - [[:hy:Իսլանդիա|Իսլանդիա]] - [[:en:Iceland|Iceland]] * [[:hyw:Քիրիպաթի|Քիրիպաթի]] - [[:hy:Կիրիբատի|Կիրիբատի]] - [[:en:Kiribati|Kiribati]] * [[:hyw:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:hy:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:en:Kyrgyzstan|Kyrgyzstan]] * [[:hyw:Լաոս|Լաոս]] - [[:hy:Լաոս|Լաոս]] - [[:en:Laos|Laos]] * [[:hyw:Մալաուի|Մալաուի]] - [[:hy:Մալավի|Մալավի]] - [[:en:Malawi|Malawi]] * [[:hyw:Մալի|Մալի]] - [[:hy:Մալի|Մալի]] - [[:en:Mali|Mali]] * [[:hyw:Մարշալեան Կղզիներ|Մարշալեան Կղզիներ]] - [[:hy:Մարշալյան կղզիներ|Մարշալյան կղզիներ]] - [[:en:Marshall Islands|Marshall Islands]] * [[:hyw:Մորիթանիա|Մորիթանիա]] - [[:hy:Մավրիտանիա|Մավրիտանիա]] - [[:en:Mauritania|Mauritania]] * [[:hyw:Մաւրիկիոս|Մաւրիկիոս]] - [[:hy:Մավրիկիոս|Մավրիկիոս]] - [[:en:Mauritius|Mauritius]] * [[:hyw:Միքրոնեզիա|Միքրոնեզիա]] - [[:hy:Միկրոնեզիա|Միկրոնեզիա]] - [[:en:Micronesia|Micronesia]] * [[:hyw:Մոնկոլիա|Մոնկոլիա]] - [[:hy:Մոնղոլիա|Մոնղոլիա]] - [[:en:Mongolia|Mongolia]] * [[:hyw:Մոզամպիք|Մոզամպիք]] - [[:hy:Մոզամբիկ|Մոզամբիկ]] - [[:en:Mozambique|Mozambique]] * [[:hyw:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:hy:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:en:Nauru|Nauru]] * [[:hyw:Նիքարակուա|Նիքարակուա]] - [[:hy:Նիկարագուա|Նիկարագուա]] - [[:en:Nicaragua|Nicaragua]] * [[:hyw:Նիժեր|Նիժեր]] - [[:hy:Նիգեր|Նիգեր]] - [[:en:Niger|Niger]] * [[:hyw:Հիւսիսային Մակեդոնիա|Հիւսիսային Մակեդոնիա]] - [[:hy:Հյուսիսային Մակեդոնիա|Հյուսիսային Մակեդոնիա]] - [[:en:North Macedonia|North Macedonia]] * [[:hyw:Փալաու|Փալաու]] - [[:hy:Պալաու|Պալաու]] - [[:en:Palau|Palau]] * [[:hyw:Բաբուա Նոր Կինի|Բաբուա Նոր Կինի]] - [[:hy:Պապուա Նոր Գվինեա|Պապուա Նոր Գվինեա]] - [[:en:Papua New Guinea|Papua New Guinea]] * [[:hyw:Բարակուայ|Բարակուայ]] - [[:hy:Պարագվայ|Պարագվայ]] - [[:en:Paraguay|Paraguay]] * [[:hyw:Բերու|Բերու]] - [[:hy:Պերու|Պերու]] - [[:en:Peru|Peru]] * [[:hyw:Ֆիլիբիններ|Ֆիլիբիններ]] - [[:hy:Ֆիլիպիններ|Ֆիլիպիններ]] - [[:en:Philippines|Philippines]] * [[:hyw:Ռուանտա|Ռուանտա]] - [[:hy:Ռուանդա|Ռուանդա]] - [[:en:Rwanda|Rwanda]] * [[:hyw:Սան Լուսիա|Սան Լուսիա]] - [[:hy:Սենթ Լյուսիա|Սենթ Լյուսիա]] - [[:en:Saint Lucia|Saint Lucia]] * [[:hyw:Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ|Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ]] - [[:hy:Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ|Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ]] - [[:en:Saint Vincent and the Grenadines|Saint Vincent and the Grenadines]] * [[:hyw:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:hy:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:en:San Marino|San Marino]] * [[:hyw:Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի|Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի]] - [[:hy:Սան Տոմե և Պրինսիպի|Սան Տոմե և Պրինսիպի]] - [[:en:Sao Tome and Principe|Sao Tome and Principe]] * [[:hyw:Սենեկալ|Սենեկալ]] - [[:hy:Սենեգալ|Սենեգալ]] - [[:en:Senegal|Senegal]] * [[:hyw:Սեյշելեան կղզիներ|Սեյշելեան կղզիներ]] - [[:hy:Սեյշելյան կղզիներ|Սեյշելյան կղզիներ]] - [[:en:Seychelles|Seychelles]] * [[:hyw:Սոմալիա|Սոմալիա]] - [[:hy:Սոմալի|Սոմալի]] - [[:en:Somalia|Somalia]] * [[:hyw:Հարաւային Քորէա|Հարաւային Քորէա]] - [[:hy:Պալաու|Հիւսիսային Քորէա]] - [[:en:South Korea|South Korea]] * [[:hyw:Հարաւային Սուտան|Հարաւային Սուտան]] - [[:hy:Հարավային Սուդան|Հարավային Սուդան]] - [[:en:South Sudan|South Sudan]] * [[:hyw:Շրի Լանքա|Շրի Լանքա]] - [[:hy:Շրի Լանկա|Շրի Լանկա]] - [[:en:Sri Lanka|Sri Lanka]] * [[:hyw:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:hy:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:en:Suriname|Suriname]] * [[:hyw:Թաճիքստան|Թաճիքստան]] - [[:hy:Տաջիկստան|Տաջիկստան]] - [[:en:Tajikistan|Tajikistan]] * [[:hyw:Թանզանիա|Թանզանիա]] - [[:hy:Տանզանիա|Տանզանիա]] - [[:en:Tanzania|Tanzania]] * [[:hyw:Թաիլանտ|Թաիլանտ]] - [[:hy:Թաիլանդ|Թաիլանդ]] - [[:en:Thailand|Thailand]] * [[:hyw:Արեւելեան Թիմոր|Արեւելեան Թիմոր]] - [[:hy:Արևելյան Թիմոր|Արևելյան Թիմոր]] - [[:en:Timor-Leste|Timor-Leste]] * [[:hyw:Թոկո|Թոկո]] - [[:hy:Տոգո|Տոգո]] - [[:en:Togo|Togo]] * [[:hyw:Թոնկա|Թոնկա]] - [[:hy:Տոնգա|Տոնգա]] - [[:en:Tonga|Tonga]] * [[:hyw:Թրինիտատ եւ Թոպակո|Թրինիտատ եւ Թոպակո]] - [[:hy:Տրինիդադ և Տոբագո|Տրինիդադ և Տոբագո]] - [[:en:Trinidad and Tobago|Trinidad and Tobago]] * [[:hyw:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:hy:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:en:Turkmenistan|Turkmenistan]] * [[:hyw:Թուվալու|Թուվալու]] - [[:hy:Տուվալու|Տուվալու]] - [[:en:Tuvalu|Tuvalu]] * [[:hyw:Վիեթնամ|Վիեթնամ]] - [[:hy:Վիետնամ|Վիետնամ]] - [[:en:Vietnam|Vietnam]] ==== Երկիրներ, որոնք ՄԱԿ-ի անդամ չեն, ոչ ալ դիտորդ ==== * [[Աբխազիոյ Հանրապետութիւն։]] - [[:hy:Աբխազիայի Հանրապետություն]] - [[:en:Abkhazia]] * [[:hyw:Հարաւային Օսիա|Հարաւային Օսիա]] - [[:hy:Հարավային Օսիա|Հարավային Օսիա]] - [[:en:South Ossetia|South Ossetia]] * [[:hyw:Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետութիւն|Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետություն|Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետություն]] - [[:en:Sahrawi Arab Democratic Republic|Sahrawi Arab Democratic Republic]] === Պատմական շրջաններ եւ երկիրներ === * [[Միջին Արեւելք]] - [[:en:Middle East]] * [[Ասորեստան]] - [[:hy:Ասորեստան]] - [[:en:Assyria]] * [[Մակեդոնիա]] - [[:hy:Մակեդոնիա (տերմինաբանություն)]] - [[:en:Macedonia (terminology)]] * [[Կալիլէա]] - [[:hy:Գալիլեա (Իսրայել)]] - [[:en:Galilee]] * [[Կասպք]] - [[:en:Caspiane]] * [[Մարաստան]] կամ Մարք - [[:hy:Մարաստան]] - [[:en:Media (region)]] * [[Ալանք]] - [[:hy:Ալանիա]] - [[:en:Alania]] === Լեզուներ === * [[Մանտարին Չինարէն]] - [[:en:Mandarin Chinese]] * [[Հինտի]] - [[:en:Hindi]] * [[Սպաներէն]] - [[:en:Spanish language]] * [[Պենկալերէն]] - [[:en:Bengali language]] * [[Փորթուկալերէն]] - [[:en:Portuguese language]] * [[Ուրտու]] - [[:en:Urdu]] * [[Ինտոնեզերէն]] - [[:en:Indonesian language]] * [[Մարաթերէն]] - [[:en:Marathi language]] * [[Թելուկերէն]] - [[:en:Telugu language]] * [[Հաուներէն]] - [[:en:Hausa language]] * [[Թամիլերէն]] - [[:en:Tamil language]] * [[Սուահիլերէն]] - [[:en:Swahili language]] * [[Վիեդնամերէն]] - [[:en:Vietnamese language]] * [[Թակալերէն]] - [[:en:Tagalog language]] * [[Փունճապերէն]] - [[:en:Punjabi language]] * [[Քորերէն]] - [[:en:Korean language]] * [[Ճավանեզերէն]] - [[:en:Javanese language]] * [[Կուճարաթերէն]] - [[:en:Gujarati language]] * [[Ամհարերէն]] - [[:en:Amharic]] * [[Քաննատերէն]] - [[:en:Kannada]] * [[Ապխազերէն]] - [[:en:Abkhaz language]] * [[Ալպաներէն]] - [[:en:Albanian language]] * [[Պրեթոներէն]] - [[:en:Breton language]] * [[Պուլկարերէն]] - [[:en:Bulgarian language]] * [[Քաթալաներէն]] - [[:en:Catalan language]] * [[Քորսիքերէն]] - [[:en:Corsican language]] * [[Խրիմի Թաթարերէն]] - [[:en:Crimean Tatar language]] * [[Չեխերէն]] - [[:en:Czech language]] * [[Տանիերէն]] - [[:en:Danish language]] * [[Հոլանտերէն]] - [[:en:Dutch language]] * [[Էսթոներէն]] - [[:en:Estonian language]] * [[ֆիններէն]] - [[:en:Finnish language]] * [[Իսլանտերէն]] - [[:en:Icelandic language]] * [[Իռլանտերէն]] - [[:en:Irish language]] * [[Լադիշերէն]] - [[:en:Latvian language]] * [[Լիդվերէն]] - [[:en:Lithuanian language]] * [[Լիւքսամպուրկերէն]] - [[:en:Luxembourgish]] * [[Մակեդոներէն]] - [[:en:Macedonian language]] * [[Մալթայերէն]] - [[:en:Maltese language]] * [[Նորվեկերէն]] - [[:en:Norweigian language]] * [[Լեհերէն]] - [[:en:Polish language]] * [[Ռոմանշերէն]] - [[:en:Romansh language]] * [[Ռումանիրէն]] - [[:en:Romanian language]] * [[Սերպոխորվաթերէն]] - [[:en:Serbo-Croatian]] * [[Սլովաքերէն]] - [[:en:Slovak language]] * [[Սլովեներէն]] - [[:en:Slovenian language]] * [[Շուետերէն]] - [[:en:Swedish language]] === Երաժշտական Նուագարաններ === * [[Քլարինեթ]] - [[:hy:Կլառնետ|Կլառնետ]] - [[:en:Clarinet|Clarinet]] * [[Աւագափող]] - [[:hy:Ֆլէյտա|Ֆլէյտա]] - [[:en:Flute|Flute]] * [[Հոպոյ]] - [[:hy:Հոբոյ|Հոբոյ]] - [[:en:Oboe|Oboe]] * [[Պասուն]] - [[:hy:Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)|Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)]] - [[:en:Bassoon|Bassoon]] * [[Թուպա]] - [[:en:Tuba|Tuba]] * [[Թրոմպոն]] - [[:hy:Տրոմբոն|Տրոմբոն]] - [[:en:Trombone|Trombone]] * [[Գալարափող]] - [[:hy:Գալարափող|Գալարափող]] - [[:en:French horn|French horn]] * [[Շեփոր]] - [[:hy:Շեփոր|Շեփոր]] - [[:en:Trumpet|Trumpet]] * [[Շվի]] - [[:en:Shvi]] === CEE Ցանկ === * [[Հայերը Ֆրանսայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_France * [[Հայերը Իրանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iranian_Armenians * [[Հայերը Իրաքի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iraqi_Armenians * [[Հայերը Վրաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Georgia * [[Հայերը Ազրպէյճանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Azerbaijan * [[Հայերը Արժանթինի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Argentine * [[Հայերը Սուրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Syria * [[Հայերը Ուքրանիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Ukraine * [[Հայերը Աւստրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Austria * [[Հայերը Շուէտի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Sweden * [[Հայերը Գանատայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Canadians * [[Հայերը Աւստրալիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Australians * [[Հայերը Թուրքիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Turkey * [[Հայերը Սինկափուրի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Singapore * [[Հայերը Չինաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_China * [[Հակահայկականութիւն]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Anti-Armenian_sentiment * [[Թագնուած Հայեր]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Hidden_Armenians * [[Հայերը Հունգարիոյ մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Hungary * [[Հայերը Միացեալ Թագաւորութեան մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_the_United_Kingdom === Հայ անձնաւորութիւններ === * [[Քարիմ Բագրատունի]] - [[:en:Karim Pakradouni]] * [[Վիգէն Պապիկեան]] - [[:en:Viken Babikian]] * [[Ճօ Մանճանիելօ]] - [[:en:Joe Manganiello]] * [[Սոնա Մովսէսեան]] - [[:en:Sona Movsesian]] * [[Լէրի Կակոսեան]] - [[:en:Larry Gagosian]] * [[Ալիս Փանիկեան]] - [[:en:Alice Panikian]] * [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]] * [[Զաւեն Գույումճեան]] - [[:en:Zaven Kouyoumdjian]] * [[Մարիա Նալպանտեան]] - [[:en:Maria Nalbandian]] * [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]] * [[Նիքոլ Սապա]] - [[:en:Nicole Saba]] * [[Նշան Տէր Յարութիւնեան]] - [[:ar:نيشان (إعلامي)]] * [[Թուլիփ Ճոշի]] - [[:en:Tulip Joshi]] * [[Նուրա Գէւորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]] * [[Սագօ Շահինեան]] - [[:en:Sako Shahinian]] * [[Մարիամ Նուր]] - [[:en:Mariam Nour]] * [[Մարտիկ Չափարեան]] - [[:en:Mardik Tchaparian]] * [[Յակոբ Տոնապետեան]] - [[:en:Agop Donabidian]] * [[Վարդան Ղազարեան]] - [[:en:Vardan Ghazaryan]] * [[Կրեթա Թասլաքեան]] - [[:en:Gretta Taslakian]] * [[Կլատիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Խորէն Աբրահամեան]] - [[:en:Khoren Abrahamyan]] * [[Տորք Անգեղ]] - [[:en:Tork Angegh]] - [[:hy:Տորք Անգեղ]] * [[Ալեքսանտր Երիցեան]] - [[:hy:Ալեքսանդր Երիցյան]] * [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]] * [[Ֆրանսիս Վեպեր]] - [[:en:Francis Veber]] * [[Ֆրանսուա Պերլեան]] - [[:en:François Berléand]] * [[Ալեն Պերպերեան]] - [[:en:Alain Berbérian]] * [[Փասքալ Լեժիթիմուս]] - [[:en:Pascal Légitimus]] * [[Մայքըլ Վարդան]] - [[:en:Michael Vartan]] * [[Մարիանա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]] * [[Մաթիո Մատենեան]] - [[:en:Mathieu Madénian]] * [[Ռաֆֆի Շարթ]] - [[:en:Raffy Shart]] * [[Նինա Պերպերովա]] - [[:en:Nina Berberova]] * [[Ֆիլիփ Ճեան]] - [[:en:Philippe Djian]] * [[Ժան-Քլոտ Քեպապճեան]] - [[:en:Jean-Claude Kebabdjian]] * [[Ժաք Հելեան]] - [[:en:Jacques Hélian]] * [[Լեւոն Սայեան]] - [[:en:Lévon Sayan]] * [[Տանիել Ժերարտ]] - [[:en:Danyel Gérard]] * [[Ֆրանսուա Գէորքեան]] - [[:en:François Kevorkian]] * [[Անտրէ Մանուկեան]] - [[:en:André Manoukian]] * [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]] * [[Եսայի Ալթունեան]] - [[:en:Essaï Altounian]] * [[Աննա Կասեան]] - [[:en:Anna Kasyan]] * [[Լեոն Արթիւր Թիւթիւնճեան]] - [[:en:Léon Arthur Tutundjian]] * [[Մելիք Օհանեան]] - [[:en:Melik Ohanian]] * [[Էտուարտ Պալլատուր]] - [[:en:Édouard Balladur]] * [[Հիլտա Չոպոյեան]] - [[:en:Hilda Tchoboian]] * [[Ժերարտ Տարմանին]] - [[:en:Gérald Darmanin]] * [[Սարա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]] * [[Արսեն Չաքարեան]] - [[:en:Arsène Tchakarian]] * [[Ալեն Փրոսթ]] - [[:en:Alain Prost]] * [[Էրիք Ասատուրեան]] - [[:en:Éric Assadourian]] * [[Եուրի Ճորքաէֆ]] - [[:en:Youri Djorkaeff]] * [[Ալեն Պողոսեան]] - [[:en:Alain Boghossian]] * [[Տիմիթրի Եաչվիլի]] - [[:en:Dimitri Yachvili]] * [[Սիրիաք Ռիվիերեան]] - [[:en:Cyriaque Rivieyran]] * [[Իտա Ատամոֆ]] - [[:en:Ida Adamoff]] * [[Փաթրիք Տոնապետեան]] - [[:en:Patrick Donabédian]] * [[Անահիտ Տոնապետեան Տեմոփուլոս]] - [[:hy:Անահիտ Տոնապետյան-Դեմոպուլոս]] * [[Սերժ Չուրուք]] - [[:en:Serge Tchuruk]] * [[Ալեն Մանուքեան]] - [[:en:Alain Manoukian]] * [[Ալեն Միքլի]] - [[:en:Alain Mikli]] * [[Ռաֆֆի Հալաճեան]] - [[:en:Rafi Haladjian]] * [[Փոլ-Լուի Արսլանեան]] - [[:en:Paul-Louis Arslanian]] * [[Կլետիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Վիք Տարչինեան]] - [[:en:Vic Darchinyan]] * [[Ճորճ Տոնիկեան]] - [[:en:George Donikian]] * [[Պրայըն Կուրճեան]] - [[:en:Brian Goorjian]] * [[Սլավա Գրիգորեան]] - [[:en:Slava Grigoryan]] * [[Ժանօ Թուսունեան]] - [[:en:Jano Toussounian]] * [[Ճոն Քաչոյեան]] - [[:en:John Kachoyan]] * [[Եուրիկ Սարգիսեան]] - [[:en:Yurik Sarkisyan]] * [[Պորիս Պապայեան]] - [[:en:Boris Babayan]] * [[Ալեքսէյ Հեքիմեան]] - [[:en:Alexey Ekimyan]] * [[Կարի Քասփարով]] - [[:en:Garry Kasparov]] * [[Վլատիմիր Յակոբեան]] - [[:en:Vladimir Akopian]] * [[Աշոտ Նադանեան]] - [[:en:Ashot Nadanian]] * [[Վլադիմիր Պաղիրով]] - [[:en:Vladimir Bagirov]] * [[Եւկենի Պետրոսեան]] - [[:en:Yevgeny Petrosyan]] * [[Սերկեյ Ղազարով]] - [[:en:Sergey Gazarov]] * [[Կիորկի Շահնազարով]] - [[:en:Georgy Shakhnazarov]] * [[Ռաֆայել Կապրելեան]] - [[:en:Rafael Kaprelyan]] * [[Սերկեյ Պետրոսեան]] - [[:en:Sergey Petrosyan]] * [[Կարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]] * [[Կարապետ Կարապետեան]] - [[:en:Karapet Karapetyan]] * [[Յարութիւն Խաչադրեան]] - [[:en:Harutyun Khachatryan]] * [[Վաղարշակ Յարութիւնեան]] - [[:en:Vagharshak Harutiunyan]] * [[Յովնաթանեան ընտանիք]] - [[:en:Hovnatanian]] * [[Յակոբ Դաւթեան]] - [[:en:Yakov Davydov]] * [[Վլատիմիր Սարգսեան]] - [[:en:Vladimir Sargsyan]] * [[Աղվան Վարդանեան]] - [[:en:Aghvan Vardanyan]] * [[Արթիւր Յակոբեան]] - [[:en:Arturs Akopjans]] * [[Ալան Մելիքճանեան]] - [[:en:Captain Disillusion]] * [[Պորիս Փարսատանեան]] - [[:en:Boris Parsadanian]] * [[Եուրի Սարգիսեան]] - [[:en:Yuriy Sarkisyan]] * [[Արթեոմ Ֆիլիփոսեան]] - [[:en:Artyom Filiposyan]] * [[Վատիմ Ապրամով]] - [[:en:Vadim Abramov]] * [[Արթիւր Գրիգորեան]] - [[:en:Artur Grigorian]] * [[Անտրեյ Յակոբեանց]] - [[:en:Andrey Akopyants]] * [[Թամարա Խանում]] - [[:en:Tamara Khanum]] * [[Ռալֆ Եիրիկեան]] - [[:en:Ralph Yirikian]] === Ծով === * [[Կասպից ծով]] - [[:hy:Կասպից ծով]] - [[:en:Caspian Sea]] === Բնագիտութիւն === * [[Ժառանգաբանութիւն]] - [[:hy:Գենետիկա]] - [[:en:Genetics]] * [[Լուսասինթեզ]] - [[:hy:Ֆոտոսինթեզ]] - [[:en:Photosynthesis]] * [[Բնահամակարգ]] - [[:hy:Էկոհամակարգ]] - [[:en:Ecosystem]] * [[Կլիմայի փոփոխութիւն]] - [[:hy:Կլիմայի փոփոխություն]] - [[:en:Climate change]] * [[Պարբերական աղիւսակ]] - [[:hy:Պարբերական համակարգ]] - [[:en:Periodic table]] * [[Քուանթային մեքանիկա]] - [[:hy:Քվանտային մեխանիկա]] - [[:en:Quantum mechanics]] * [[Յարաբերականութեան տեսութիւն]] - [[:hy:Հարաբերականության տեսություն]] - [[:en:Theory of relativity]] * [[Ջերմադինամիկա]] - [[:hy:Թերմոդինամիկա]] - [[:en:Thermodynamics]] * [[Էնթրոփիա]] - [[:hy:Էնտրոպիա]] - [[:en:Entropy]] === Թուաբանութիւն եւ արհեստագիտութիւն === * [[Հաւանականութիւն]] - [[:hy:Հավանականություն]] - [[:en:Probability]] * [[Վիճակագրութիւն]] - [[:hy:Վիճակագրություն]] - [[:en:Statistics]] * [[Հանրահաշիւ]] - [[:hy:Հանրահաշիվ]] - [[:en:Algebra]] * [[Թուաբանական վերլուծութիւն]] - [[:hy:Մաթեմատիկական անալիզ]] - [[:en:Calculus]] * [[Արհեստական բանականութիւն]] - [[:hy:Արհեստական բանականություն]] - [[:en:Artificial intelligence]] * [[Կիսահաղորդիչ]] - [[:hy:Կիսահաղորդիչ]] - [[:en:Semiconductor]] === Իմաստասիրութիւն եւ ընկերութիւն === * [[Բարոյագիտութիւն]] - [[:hy:Էթիկա]] - [[:en:Ethics]] * [[Մարդու իրաւունքներ]] - [[:hy:Մարդու իրավունքներ]] - [[:en:Human rights]] * [[Համաշխարհայնացում]] - [[:hy:Գլոբալիզացիա]] - [[:en:Globalization]] === Պատմութիւն === * [[Լուսաւորութեան դարաշրջան]] - [[:hy:Լուսավորության դարաշրջան]] - [[:en:Age of Enlightenment]] * [[Արդիւնաբերական յեղափոխութիւն]] - [[:hy:Արդյունաբերական հեղափոխություն]] - [[:en:Industrial Revolution]] * [[Պաղ պատերազմ]] - [[:hy:Սառը պատերազմ]] - [[:en:Cold War]] * [[Մոնկոլական կայսրութիւն]] - [[:hy:Մոնղոլական կայսրություն]] - [[:en:Mongol Empire]] * [[Ֆրանսական յեղափոխութիւն]] - [[:hy:Ֆրանսիական մեծ հեղափոխություն]] - [[:en:French Revolution]] * [[Յուլիոս Կեսար]] - [[:hy:Հուլիոս Կեսար]] - [[:en:Julius Caesar]] * [[Նափոլէոն Պոնափարթ]] - [[:hy:Նապոլեոն Բոնապարտ]] - [[:en:Napoleon]] === Աշխարհագրութիւն === * [[Մայրցամաք]] - [[:hy:Մայրցամաք]] - [[:en:Continent]] === Համաշխարհային դէմքեր === * [[Իսահակ Նիւթըն]] - [[:hy:Իսահակ Նյուտոն]] - [[:en:Isaac Newton]] * [[Քարլ Մարքս]] - [[:hy:Կարլ Մարքս]] - [[:en:Karl Marx]] === Աստղագիտութիւն === * [[Գալակտիկա]] - [[:hy:Գալակտիկա]] - [[:en:Galaxy]] * [[Արեւ]] - [[:hy:Արեգակ]] - [[:en:Sun]] * [[Աստղ]] - [[:hy:Աստղ]] - [[:en:Star]] * [[Մեծ պայթիւն]] - [[:hy:Մեծ պայթյուն]] - [[:en:Big Bang]] * [[Ձգողականութիւն]] - [[:hy:Ձգողականություն]] - [[:en:Gravity]] === Մարդու մարմին եւ բժշկութիւն === * [[Մարդու մարմին]] - [[:hy:Մարդու մարմին]] - [[:en:Human body]] * [[Կմախք]] - [[:hy:Կմախք]] - [[:en:Skeleton]] * [[Հակամանրէ]] - [[:hy:Հակաբիոտիկներ]] - [[:en:Antibiotic]] * [[Համավարակ]] - [[:hy:Պանդեմիա]] - [[:en:Pandemic]] * [[Սնուցում]] - [[:hy:Սնուցում]] - [[:en:Nutrition]] === Գիտութիւն === * [[Քիմիական տարր]] - [[:hy:Քիմիական տարր]] - [[:en:Chemical element]] * [[Երկաթ]] - [[:hy:Երկաթ]] - [[:en:Iron]] * [[Ուժ]] - [[:hy:Ուժ]] - [[:en:Force]] * [[Ուժանիւթ]] - [[:hy:Էներգիա]] - [[:en:Energy]] === Կրօնք === * [[Կրօնք]] - [[:hy:Կրոն]] - [[:en:Religion]] * [[Հրէականութիւն]] - [[:hy:Հուդայականություն]] - [[:en:Judaism]] * [[Հնդուականութիւն]] - [[:hy:Հինդուիզմ]] - [[:en:Hinduism]] * [[Ղուրան]] - [[:hy:Ղուրան]] - [[:en:Quran]] * [[Կաթողիկէ Եկեղեցի]] - [[:hy:Կաթոլիկ եկեղեցի]] - [[:en:Catholic Church]] === Ընկերութիւն եւ առօրեայ կեանք === * [[Ընտանիք]] - [[:hy:Ընտանիք]] - [[:en:Family]] * [[Կրթութիւն]] - [[:hy:Կրթություն]] - [[:en:Education]] * [[Սնունդ]] - [[:hy:Սնունդ]] - [[:en:Food]] * [[Քաղաք]] - [[:hy:Քաղաք]] - [[:en:City]] === Արուեստ եւ մշակոյթ === * [[Շարժապատկեր]] - [[:hy:Կինոարվեստ]] - [[:en:Film]] * [[Օփերա]] - [[:hy:Օպերա]] - [[:en:Opera]] === Գրականութիւն === * [[Բանաստեղծութիւն]] - [[:hy:Պոեզիա]] - [[:en:Poetry]] * [[Թատերգութիւն]] - [[:hy:Դրամա]] - [[:en:Drama]] * [[Դիւցազնավէպ]] - [[:hy:Էպոս]] - [[:en:Epic poetry]] === Արհեստագիտութիւն === * [[Համացանց]] - [[:hy:Համացանց]] - [[:en:Internet]] * [[Ծրագրաշար]] - [[:hy:Ծրագրային ապահովում]] - [[:en:Software]] * [[Խելախօս]] - [[:hy:Սմարթֆոն]] - [[:en:Smartphone]] * [[Ընկերային ցանց]] - [[:hy:Սոցիալական ցանց]] - [[:en:Social media]] * [[Հեռախօս]] - [[:hy:Հեռախոս]] - [[:en:Telephone]] * [[Հեռատեսիլ]] - [[:hy:Հեռուստատեսություն]] - [[:en:Television]] * [[Ռոպոթ]] - [[:hy:Ռոբոտ]] - [[:en:Robot]] === Տնտեսութիւն === * [[Դրամատուն]] - [[:hy:Բանկ]] - [[:en:Bank]] * [[Սղաճ]] - [[:hy:Գնաճ]] - [[:en:Inflation]] * [[Առեւտուր]] - [[:hy:Առևտուր]] - [[:en:Trade]] * [[Հարկ]] - [[:hy:Հարկ (պետական)]] - [[:en:Tax]] * [[Պորսա]] - [[:hy:Ֆոնդային բորսա]] - [[:en:Stock exchange]] === Մարզաձեւեր === * [[Ոտնագնդակ]] - [[:hy:Ֆուտբոլ]] - [[:en:Association football]] * [[Պասքեթպոլ]] - [[:hy:Բասկետբոլ]] - [[:en:Basketball]] * [[Ողիմպիական խաղեր]] - [[:hy:Օլիմպիական խաղեր]] - [[:en:Olympic Games]] === Այլ === * [[Օդերեւութախօսութիւն]] - [[:en:Meteorology]] * [[Հանքախօսութիւն]] - [[:en:Mineralogy]] * [[Երկրախօսութիւն]] - [[:en:Geology]] * [[Ուժական գիտութիւն]] - [[:en:Dynamics]] * [[Դնդերախօսութիւն]] - [[:en:Myology]] * [[Աճառախօսութիւն]] - [[:en:Chondrology]] * [[Գաւառագրութիւն]] - [[:en:Chorographie]] * [[Ճակատագիտութիւն]] - [[:en:Métoposcopie]] * [[Բնազանցութիւն]] - [[:en:Metaphysics]] * [[Աստեղագիտութիւն]] - [[:en:Astronomy]] * [[Ջրակշռութիւն]] - [[:en:Hydrostatics]] * [[Թաղանթախօսութիւն]] - [[:en:Hyménologie]] * [[Վիմախօսութիւն]] - [[:en:Lithologie]] * [[Բնախօսութիւն]] - [[:en:Physiology]] * [[Իրաւագիտութիւն]] - [[:en:Jurisprudence]] * [[Հայրասպան]] - [[:en:Patricide]] * [[Մայրասպան]] - [[:en:Matricide]] * [[Բեռնարգելք]] - [[:hy:Էմբարգո]] -[[:en:Economic sanctions]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Եղիշէ Չարենցի կեանքի ժամանակագրութիւն]] - [[:hy:Եղիշե_Չարենցի_կյանքի_ժամանակագրություն|Եղիշե Չարենցի կյանքի ժամանակագրություն]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Հարաւային Քալիֆորնիոյ Համալսարան]] - [[:en:University of Southern California]] * [[Ալեն Տըլոն]] - [[:en:Alain Delon]] * [[Տնտեսական Համագործակցութեան եւ Զարգացման Կազմակերպութիւն]] - [[:en:OECD]] * [[Կամալ Ապտել Նասեր]] - [[:en:Gamal Abdel Nasser]] * [[Տուպայ]] - [[:en:Dubai]] * [[Սեւիլիոյ տաճար]] - [[:hy:Սևիլյայի_տաճար|Սևիլյայի տաճար]] - [[:en:Seville_Cathedral|Seville Cathedral]] * [[Օքլընտի Համալսարան]] - [[:en:University of Auckland|University of Auckland]] * [[Պալամանտ Համալսարան]] - [[:en:University of Balamand]] * [[Քուրա, Լիբանան]] - [[:en:Koura District]] * [[Փանամայի ջրանցք]] - [[:en:Panama Canal|Panama Canal]] * [[Հիւսիսային Սառուցեալ Ովկիանոս]] - [[:en:Arctic Ocean|Arctic Ocean]] * [[ՏՀԶԿ]] - [[:en:|OECD]] igpxhxeivuwyn70u2f73ehjkn34177p 252157 252156 2026-06-04T13:16:55Z ShahenWasHere 140 /* Աստուածներ/դիքներ */ 252157 wikitext text/x-wiki == Անհրաժեշտ յօդուածներ == Բարե՛ւ, ստորեւ կրնաք գտնել յօդուածներու ցանկ մը: Այս յօդուածներուն ներկայութիւնը արեւմտահայերէն ուիքիի վրայ անհրաժեշտ է, իրենց տուն տուէք մեր ուիքիին վրայ եւ գրեցէք իրենց մասին 😃 === Դիցաբանութիւն === * [[պերեդիքսոն]] - [[:en:Peridexion tree]] * [[Հրուդէն]] - [[:hy:Ֆերեյդուն]] - [[:en:Fereydun]] * [[Առասպելական արարած]] - [[:hy:Առասպելական արարած]] - [[:en:Legendary creature]] * [[Հսկայ]] - [[:hy:Հսկա]] - [[:en:Giant]] === Կենդանիներ === * [[ծիծեռնակ]] - [[:hy:Ծիծեռնակներ]] - [[:en:Swallow]] * [[գետակինճ]] - [[:hy:Գետակինճեր]] - [[:en:Tapirus]] * [[ռնգեղջիւր]] - [[:hy:Ռնգեղջյուր]] - [[:en:Rhinoceros]] * [[սարեակ]] - [[:hy:Սարյակներ (ընտանիք)]] - [[:en:Starling]] * [[շահէն]] - [[:en:Falco peleigrinoides]] * [[սերմնագռավ]] - [[:hy:Սերմնաքաղ]] - [[:en:Rook (bird)]] * [[ցիռ]] - [[:en:Onager]] * [[սիրամարգ]] - [[:en:Peafowl]] * [[փայտփորիկ]] - [[:en:Woodpecker]] * [[յոպոպ]] - [[:en:Hoopoe]] * [[քնարահաւ]] - [[:en:Lyrebird]] * [[հաւալուսն]] - [[:hy:հավալուսն]] - [[:en:Pelican]] * [[ծովակով]] - [[:hy:Ստելլերյան կով]] - [[:en:Steller's sea cow]] * [[թեփամողէզ]] - [[:hy:Պանգոլին]] - [[:en:Pangolin]] === Երկիրներ === * [[:hyw:Անդիկուա եւ Պարպուտա|Անդիկուա եւ Պարպուտա]] - [[:hy:Անտիգուա և Բարբուդա|Անտիգուա և Բարբուդա]] - [[:en:Andorra|Andorra]] * [[:hyw:Պահամեան Կղզիներ|Պահամեան Կղզիներ]] - [[:hy:Բահամյան Կղզիներ|Բահամյան Կղզիներ]] - [[:en:Bahamas|Bahamas]] * [[:hyw:Պարպատոս|Պարպատոս]] - [[:hy:Բարբադոս|Բարբադոս]] - [[:en:Barbados|Barbados]] * [[:hyw:Պելիզ|Պելիզ]] - [[:hy:Բելիզ|Բելիզ]] - [[:en:Belize|Belize]] * [[:hyw:Պենին|Պենին]] - [[:hy:Բենին|Բենին]] - [[:en:Benin|Benin]] * [[:hyw:Պութան|Պութան]] - [[:hy:Բութան|Բութան]] - [[:en:Bhutan|Bhutan]] * [[:hyw:Պոզնիա եւ Հերցեկովինա|Պոզնիա եւ Հերցեկովինա]] - [[:hy:Բոսնիա և Հերցեգովինա|Բոսնիա և Հերցեգովինա]] - [[:en:Bosnia and Herzegovina|Bosnia and Herzegovina]] * [[:hyw:Պուրքինա Ֆասօ|Պուրքինա Ֆասօ]] - [[:hy:Բուրկինա Ֆասո|Բուրկինա Ֆասո]] - [[:en:Burkina Faso|Burkina Faso]] * [[:hyw:Քոթ Տիվուար|Քոթ Տիվուար]] - [[:hy:Կոտ դ'Իվուար|Կոտ դ'Իվուար]] - [[:en:Ivory Coast|Ivory Coast]] * [[:hyw:Քափօ Վերտէ|Քափօ Վերտէ]] - [[:hy:Կաբո Վերդե|Կաբո Վերդե]] - [[:en:Cape Verde|Cape Verde]] * [[:hyw:Քամպոճա|Քամպոճա]] - [[:hy:Կամբոջա|Կամբոջա]] - [[:en:Cambodia|Cambodia]] * [[:hyw:Քամերուն|Քամերուն]] - [[:hy:Կամերուն|Կամերուն]] - [[:en:Cameroon|Cameroon]] * [[:hyw:Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն|Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն|Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Central African Republic|Central African Republic]] * [[:hyw:Չատ|Չատ]] - [[:hy:Չադ|Չադ]] - [[:en:Chad|Chad]] * [[:hyw:Քոմորեան կղզիներ|Քոմորեան կղզիներ]] - [[:hy:Կոմորյան կղզիներ|Կոմորյան կղզիներ]] - [[:en:Comoros|Comoros]] * [[:hyw:Քոնկոյի Հանրապետութիւն|Քոնկոյի Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կոնգոյի Հանրապետություն|Կոնգոյի Հանրապետություն]] - [[:en:Republic of the Congo|Republic of the Congo]] * [[:hyw:Քոնկոյի Ժողովրդավար Հանրապետութիւն|Քոնկոյի Ժողովրդավար Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն|Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն]] - [[:en:Democratic Republic of the Congo|Democratic Republic of the Congo]] * [[:hyw:Տոմինիքա|Տոմինիքա]] - [[:hy:Դոմինիկա|Դոմինիկա]] - [[:en:Dominica|Dominica]] * [[:hyw:Տոմինիքեան Հանրապետութիւն|Տոմինիքեան Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Դոմինիկյան Հանրապետություն|Դոմինիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Dominican Republic|Dominican Republic]] * [[:hyw:Էքուատոր|Էքուատոր]] - [[:hy:Էկվադոր|Էկվադոր]] - [[:en:Ecuador|Ecuador]] * [[:hyw:Սալվատոր|Սալվատոր]] - [[:hy:Սալվադոր|Սալվադոր]] - [[:en:El Salvador|El Salvador]] * [[:hyw:Հասարակածային Կինի|Հասարակածային Կինի]] - [[:hy:Հասարակածային Գվինեա|Հասարակածային Գվինեա]] - [[:en:Equatorial Guinea|Equatorial Guinea]] * [[:hyw:Էսուաթինի|Էսուաթինի]] - [[:hy:Էսվատինի|Էսվատինի]] - [[:en:Eswatini|Eswatini]] * [[:hyw:Կապոն|Կապոն]] - [[:hy:Գաբոն|Գաբոն]] - [[:en:Gabon|Gabon]] * [[:hyw:Կամպիա|Կամպիա]] - [[:hy:Գամբիա|Գամբիա]] - [[:en:Gambia|Gambia]] * [[:hyw:Կանա|Կանա]] - [[:hy:Գանա|Գանա]] - [[:en:Ghana|Ghana]] * [[:hyw:Կրենատա|Կրենատա]] - [[:hy:Գրենադա|Գրենադա]] - [[:en:Grenada|Grenada]] * [[:hyw:Չատ|Չատ]] - [[:hy:Չադ|Չադ]] - [[:en:Guatemala|Guatemala]] * [[:hyw:Կինի|Կինի]] - [[:hy:Գվինեա|Գվինեա]] - [[:en:Guinea|Guinea]] * [[:hyw:Կինի-Պիսաու|Կինի-Պիսաու]] - [[:hy:Գվինեա-Բիսաու|Գվինեա-Բիսաու]] - [[:en:Guinea-Bissau|Guinea-Bissau]] * [[:hyw:Կայանա|Կայանա]] - [[:hy:Գայանա|Գայանա]] - [[:en:Guyana|Guyana]] * [[:hyw:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:hy:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:en:Haiti|Haiti]] * [[:hyw:Հոնտուրաս|Հոնտուրաս]] - [[:hy:Հոնդուրաս|Հոնդուրաս]] - [[:en:Honduras|Honduras]] * [[:hyw:Իսլանտա|Իսլանտա]] - [[:hy:Իսլանդիա|Իսլանդիա]] - [[:en:Iceland|Iceland]] * [[:hyw:Քիրիպաթի|Քիրիպաթի]] - [[:hy:Կիրիբատի|Կիրիբատի]] - [[:en:Kiribati|Kiribati]] * [[:hyw:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:hy:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:en:Kyrgyzstan|Kyrgyzstan]] * [[:hyw:Լաոս|Լաոս]] - [[:hy:Լաոս|Լաոս]] - [[:en:Laos|Laos]] * [[:hyw:Մալաուի|Մալաուի]] - [[:hy:Մալավի|Մալավի]] - [[:en:Malawi|Malawi]] * [[:hyw:Մալի|Մալի]] - [[:hy:Մալի|Մալի]] - [[:en:Mali|Mali]] * [[:hyw:Մարշալեան Կղզիներ|Մարշալեան Կղզիներ]] - [[:hy:Մարշալյան կղզիներ|Մարշալյան կղզիներ]] - [[:en:Marshall Islands|Marshall Islands]] * [[:hyw:Մորիթանիա|Մորիթանիա]] - [[:hy:Մավրիտանիա|Մավրիտանիա]] - [[:en:Mauritania|Mauritania]] * [[:hyw:Մաւրիկիոս|Մաւրիկիոս]] - [[:hy:Մավրիկիոս|Մավրիկիոս]] - [[:en:Mauritius|Mauritius]] * [[:hyw:Միքրոնեզիա|Միքրոնեզիա]] - [[:hy:Միկրոնեզիա|Միկրոնեզիա]] - [[:en:Micronesia|Micronesia]] * [[:hyw:Մոնկոլիա|Մոնկոլիա]] - [[:hy:Մոնղոլիա|Մոնղոլիա]] - [[:en:Mongolia|Mongolia]] * [[:hyw:Մոզամպիք|Մոզամպիք]] - [[:hy:Մոզամբիկ|Մոզամբիկ]] - [[:en:Mozambique|Mozambique]] * [[:hyw:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:hy:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:en:Nauru|Nauru]] * [[:hyw:Նիքարակուա|Նիքարակուա]] - [[:hy:Նիկարագուա|Նիկարագուա]] - [[:en:Nicaragua|Nicaragua]] * [[:hyw:Նիժեր|Նիժեր]] - [[:hy:Նիգեր|Նիգեր]] - [[:en:Niger|Niger]] * [[:hyw:Հիւսիսային Մակեդոնիա|Հիւսիսային Մակեդոնիա]] - [[:hy:Հյուսիսային Մակեդոնիա|Հյուսիսային Մակեդոնիա]] - [[:en:North Macedonia|North Macedonia]] * [[:hyw:Փալաու|Փալաու]] - [[:hy:Պալաու|Պալաու]] - [[:en:Palau|Palau]] * [[:hyw:Բաբուա Նոր Կինի|Բաբուա Նոր Կինի]] - [[:hy:Պապուա Նոր Գվինեա|Պապուա Նոր Գվինեա]] - [[:en:Papua New Guinea|Papua New Guinea]] * [[:hyw:Բարակուայ|Բարակուայ]] - [[:hy:Պարագվայ|Պարագվայ]] - [[:en:Paraguay|Paraguay]] * [[:hyw:Բերու|Բերու]] - [[:hy:Պերու|Պերու]] - [[:en:Peru|Peru]] * [[:hyw:Ֆիլիբիններ|Ֆիլիբիններ]] - [[:hy:Ֆիլիպիններ|Ֆիլիպիններ]] - [[:en:Philippines|Philippines]] * [[:hyw:Ռուանտա|Ռուանտա]] - [[:hy:Ռուանդա|Ռուանդա]] - [[:en:Rwanda|Rwanda]] * [[:hyw:Սան Լուսիա|Սան Լուսիա]] - [[:hy:Սենթ Լյուսիա|Սենթ Լյուսիա]] - [[:en:Saint Lucia|Saint Lucia]] * [[:hyw:Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ|Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ]] - [[:hy:Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ|Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ]] - [[:en:Saint Vincent and the Grenadines|Saint Vincent and the Grenadines]] * [[:hyw:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:hy:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:en:San Marino|San Marino]] * [[:hyw:Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի|Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի]] - [[:hy:Սան Տոմե և Պրինսիպի|Սան Տոմե և Պրինսիպի]] - [[:en:Sao Tome and Principe|Sao Tome and Principe]] * [[:hyw:Սենեկալ|Սենեկալ]] - [[:hy:Սենեգալ|Սենեգալ]] - [[:en:Senegal|Senegal]] * [[:hyw:Սեյշելեան կղզիներ|Սեյշելեան կղզիներ]] - [[:hy:Սեյշելյան կղզիներ|Սեյշելյան կղզիներ]] - [[:en:Seychelles|Seychelles]] * [[:hyw:Սոմալիա|Սոմալիա]] - [[:hy:Սոմալի|Սոմալի]] - [[:en:Somalia|Somalia]] * [[:hyw:Հարաւային Քորէա|Հարաւային Քորէա]] - [[:hy:Պալաու|Հիւսիսային Քորէա]] - [[:en:South Korea|South Korea]] * [[:hyw:Հարաւային Սուտան|Հարաւային Սուտան]] - [[:hy:Հարավային Սուդան|Հարավային Սուդան]] - [[:en:South Sudan|South Sudan]] * [[:hyw:Շրի Լանքա|Շրի Լանքա]] - [[:hy:Շրի Լանկա|Շրի Լանկա]] - [[:en:Sri Lanka|Sri Lanka]] * [[:hyw:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:hy:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:en:Suriname|Suriname]] * [[:hyw:Թաճիքստան|Թաճիքստան]] - [[:hy:Տաջիկստան|Տաջիկստան]] - [[:en:Tajikistan|Tajikistan]] * [[:hyw:Թանզանիա|Թանզանիա]] - [[:hy:Տանզանիա|Տանզանիա]] - [[:en:Tanzania|Tanzania]] * [[:hyw:Թաիլանտ|Թաիլանտ]] - [[:hy:Թաիլանդ|Թաիլանդ]] - [[:en:Thailand|Thailand]] * [[:hyw:Արեւելեան Թիմոր|Արեւելեան Թիմոր]] - [[:hy:Արևելյան Թիմոր|Արևելյան Թիմոր]] - [[:en:Timor-Leste|Timor-Leste]] * [[:hyw:Թոկո|Թոկո]] - [[:hy:Տոգո|Տոգո]] - [[:en:Togo|Togo]] * [[:hyw:Թոնկա|Թոնկա]] - [[:hy:Տոնգա|Տոնգա]] - [[:en:Tonga|Tonga]] * [[:hyw:Թրինիտատ եւ Թոպակո|Թրինիտատ եւ Թոպակո]] - [[:hy:Տրինիդադ և Տոբագո|Տրինիդադ և Տոբագո]] - [[:en:Trinidad and Tobago|Trinidad and Tobago]] * [[:hyw:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:hy:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:en:Turkmenistan|Turkmenistan]] * [[:hyw:Թուվալու|Թուվալու]] - [[:hy:Տուվալու|Տուվալու]] - [[:en:Tuvalu|Tuvalu]] * [[:hyw:Վիեթնամ|Վիեթնամ]] - [[:hy:Վիետնամ|Վիետնամ]] - [[:en:Vietnam|Vietnam]] ==== Երկիրներ, որոնք ՄԱԿ-ի անդամ չեն, ոչ ալ դիտորդ ==== * [[Աբխազիոյ Հանրապետութիւն։]] - [[:hy:Աբխազիայի Հանրապետություն]] - [[:en:Abkhazia]] * [[:hyw:Հարաւային Օսիա|Հարաւային Օսիա]] - [[:hy:Հարավային Օսիա|Հարավային Օսիա]] - [[:en:South Ossetia|South Ossetia]] * [[:hyw:Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետութիւն|Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետություն|Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետություն]] - [[:en:Sahrawi Arab Democratic Republic|Sahrawi Arab Democratic Republic]] === Պատմական շրջաններ եւ երկիրներ === * [[Միջին Արեւելք]] - [[:en:Middle East]] * [[Ասորեստան]] - [[:hy:Ասորեստան]] - [[:en:Assyria]] * [[Մակեդոնիա]] - [[:hy:Մակեդոնիա (տերմինաբանություն)]] - [[:en:Macedonia (terminology)]] * [[Կալիլէա]] - [[:hy:Գալիլեա (Իսրայել)]] - [[:en:Galilee]] * [[Կասպք]] - [[:en:Caspiane]] * [[Մարաստան]] կամ Մարք - [[:hy:Մարաստան]] - [[:en:Media (region)]] * [[Ալանք]] - [[:hy:Ալանիա]] - [[:en:Alania]] === Լեզուներ === * [[Մանտարին Չինարէն]] - [[:en:Mandarin Chinese]] * [[Հինտի]] - [[:en:Hindi]] * [[Սպաներէն]] - [[:en:Spanish language]] * [[Պենկալերէն]] - [[:en:Bengali language]] * [[Փորթուկալերէն]] - [[:en:Portuguese language]] * [[Ուրտու]] - [[:en:Urdu]] * [[Ինտոնեզերէն]] - [[:en:Indonesian language]] * [[Մարաթերէն]] - [[:en:Marathi language]] * [[Թելուկերէն]] - [[:en:Telugu language]] * [[Հաուներէն]] - [[:en:Hausa language]] * [[Թամիլերէն]] - [[:en:Tamil language]] * [[Սուահիլերէն]] - [[:en:Swahili language]] * [[Վիեդնամերէն]] - [[:en:Vietnamese language]] * [[Թակալերէն]] - [[:en:Tagalog language]] * [[Փունճապերէն]] - [[:en:Punjabi language]] * [[Քորերէն]] - [[:en:Korean language]] * [[Ճավանեզերէն]] - [[:en:Javanese language]] * [[Կուճարաթերէն]] - [[:en:Gujarati language]] * [[Ամհարերէն]] - [[:en:Amharic]] * [[Քաննատերէն]] - [[:en:Kannada]] * [[Ապխազերէն]] - [[:en:Abkhaz language]] * [[Ալպաներէն]] - [[:en:Albanian language]] * [[Պրեթոներէն]] - [[:en:Breton language]] * [[Պուլկարերէն]] - [[:en:Bulgarian language]] * [[Քաթալաներէն]] - [[:en:Catalan language]] * [[Քորսիքերէն]] - [[:en:Corsican language]] * [[Խրիմի Թաթարերէն]] - [[:en:Crimean Tatar language]] * [[Չեխերէն]] - [[:en:Czech language]] * [[Տանիերէն]] - [[:en:Danish language]] * [[Հոլանտերէն]] - [[:en:Dutch language]] * [[Էսթոներէն]] - [[:en:Estonian language]] * [[ֆիններէն]] - [[:en:Finnish language]] * [[Իսլանտերէն]] - [[:en:Icelandic language]] * [[Իռլանտերէն]] - [[:en:Irish language]] * [[Լադիշերէն]] - [[:en:Latvian language]] * [[Լիդվերէն]] - [[:en:Lithuanian language]] * [[Լիւքսամպուրկերէն]] - [[:en:Luxembourgish]] * [[Մակեդոներէն]] - [[:en:Macedonian language]] * [[Մալթայերէն]] - [[:en:Maltese language]] * [[Նորվեկերէն]] - [[:en:Norweigian language]] * [[Լեհերէն]] - [[:en:Polish language]] * [[Ռոմանշերէն]] - [[:en:Romansh language]] * [[Ռումանիրէն]] - [[:en:Romanian language]] * [[Սերպոխորվաթերէն]] - [[:en:Serbo-Croatian]] * [[Սլովաքերէն]] - [[:en:Slovak language]] * [[Սլովեներէն]] - [[:en:Slovenian language]] * [[Շուետերէն]] - [[:en:Swedish language]] === Երաժշտական Նուագարաններ === * [[Քլարինեթ]] - [[:hy:Կլառնետ|Կլառնետ]] - [[:en:Clarinet|Clarinet]] * [[Աւագափող]] - [[:hy:Ֆլէյտա|Ֆլէյտա]] - [[:en:Flute|Flute]] * [[Հոպոյ]] - [[:hy:Հոբոյ|Հոբոյ]] - [[:en:Oboe|Oboe]] * [[Պասուն]] - [[:hy:Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)|Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)]] - [[:en:Bassoon|Bassoon]] * [[Թուպա]] - [[:en:Tuba|Tuba]] * [[Թրոմպոն]] - [[:hy:Տրոմբոն|Տրոմբոն]] - [[:en:Trombone|Trombone]] * [[Գալարափող]] - [[:hy:Գալարափող|Գալարափող]] - [[:en:French horn|French horn]] * [[Շեփոր]] - [[:hy:Շեփոր|Շեփոր]] - [[:en:Trumpet|Trumpet]] * [[Շվի]] - [[:en:Shvi]] === CEE Ցանկ === * [[Հայերը Ֆրանսայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_France * [[Հայերը Իրանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iranian_Armenians * [[Հայերը Իրաքի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iraqi_Armenians * [[Հայերը Վրաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Georgia * [[Հայերը Ազրպէյճանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Azerbaijan * [[Հայերը Արժանթինի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Argentine * [[Հայերը Սուրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Syria * [[Հայերը Ուքրանիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Ukraine * [[Հայերը Աւստրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Austria * [[Հայերը Շուէտի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Sweden * [[Հայերը Գանատայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Canadians * [[Հայերը Աւստրալիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Australians * [[Հայերը Թուրքիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Turkey * [[Հայերը Սինկափուրի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Singapore * [[Հայերը Չինաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_China * [[Հակահայկականութիւն]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Anti-Armenian_sentiment * [[Թագնուած Հայեր]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Hidden_Armenians * [[Հայերը Հունգարիոյ մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Hungary * [[Հայերը Միացեալ Թագաւորութեան մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_the_United_Kingdom === Հայ անձնաւորութիւններ === * [[Քարիմ Բագրատունի]] - [[:en:Karim Pakradouni]] * [[Վիգէն Պապիկեան]] - [[:en:Viken Babikian]] * [[Ճօ Մանճանիելօ]] - [[:en:Joe Manganiello]] * [[Սոնա Մովսէսեան]] - [[:en:Sona Movsesian]] * [[Լէրի Կակոսեան]] - [[:en:Larry Gagosian]] * [[Ալիս Փանիկեան]] - [[:en:Alice Panikian]] * [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]] * [[Զաւեն Գույումճեան]] - [[:en:Zaven Kouyoumdjian]] * [[Մարիա Նալպանտեան]] - [[:en:Maria Nalbandian]] * [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]] * [[Նիքոլ Սապա]] - [[:en:Nicole Saba]] * [[Նշան Տէր Յարութիւնեան]] - [[:ar:نيشان (إعلامي)]] * [[Թուլիփ Ճոշի]] - [[:en:Tulip Joshi]] * [[Նուրա Գէւորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]] * [[Սագօ Շահինեան]] - [[:en:Sako Shahinian]] * [[Մարիամ Նուր]] - [[:en:Mariam Nour]] * [[Մարտիկ Չափարեան]] - [[:en:Mardik Tchaparian]] * [[Յակոբ Տոնապետեան]] - [[:en:Agop Donabidian]] * [[Վարդան Ղազարեան]] - [[:en:Vardan Ghazaryan]] * [[Կրեթա Թասլաքեան]] - [[:en:Gretta Taslakian]] * [[Կլատիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Խորէն Աբրահամեան]] - [[:en:Khoren Abrahamyan]] * [[Տորք Անգեղ]] - [[:en:Tork Angegh]] - [[:hy:Տորք Անգեղ]] * [[Ալեքսանտր Երիցեան]] - [[:hy:Ալեքսանդր Երիցյան]] * [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]] * [[Ֆրանսիս Վեպեր]] - [[:en:Francis Veber]] * [[Ֆրանսուա Պերլեան]] - [[:en:François Berléand]] * [[Ալեն Պերպերեան]] - [[:en:Alain Berbérian]] * [[Փասքալ Լեժիթիմուս]] - [[:en:Pascal Légitimus]] * [[Մայքըլ Վարդան]] - [[:en:Michael Vartan]] * [[Մարիանա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]] * [[Մաթիո Մատենեան]] - [[:en:Mathieu Madénian]] * [[Ռաֆֆի Շարթ]] - [[:en:Raffy Shart]] * [[Նինա Պերպերովա]] - [[:en:Nina Berberova]] * [[Ֆիլիփ Ճեան]] - [[:en:Philippe Djian]] * [[Ժան-Քլոտ Քեպապճեան]] - [[:en:Jean-Claude Kebabdjian]] * [[Ժաք Հելեան]] - [[:en:Jacques Hélian]] * [[Լեւոն Սայեան]] - [[:en:Lévon Sayan]] * [[Տանիել Ժերարտ]] - [[:en:Danyel Gérard]] * [[Ֆրանսուա Գէորքեան]] - [[:en:François Kevorkian]] * [[Անտրէ Մանուկեան]] - [[:en:André Manoukian]] * [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]] * [[Եսայի Ալթունեան]] - [[:en:Essaï Altounian]] * [[Աննա Կասեան]] - [[:en:Anna Kasyan]] * [[Լեոն Արթիւր Թիւթիւնճեան]] - [[:en:Léon Arthur Tutundjian]] * [[Մելիք Օհանեան]] - [[:en:Melik Ohanian]] * [[Էտուարտ Պալլատուր]] - [[:en:Édouard Balladur]] * [[Հիլտա Չոպոյեան]] - [[:en:Hilda Tchoboian]] * [[Ժերարտ Տարմանին]] - [[:en:Gérald Darmanin]] * [[Սարա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]] * [[Արսեն Չաքարեան]] - [[:en:Arsène Tchakarian]] * [[Ալեն Փրոսթ]] - [[:en:Alain Prost]] * [[Էրիք Ասատուրեան]] - [[:en:Éric Assadourian]] * [[Եուրի Ճորքաէֆ]] - [[:en:Youri Djorkaeff]] * [[Ալեն Պողոսեան]] - [[:en:Alain Boghossian]] * [[Տիմիթրի Եաչվիլի]] - [[:en:Dimitri Yachvili]] * [[Սիրիաք Ռիվիերեան]] - [[:en:Cyriaque Rivieyran]] * [[Իտա Ատամոֆ]] - [[:en:Ida Adamoff]] * [[Փաթրիք Տոնապետեան]] - [[:en:Patrick Donabédian]] * [[Անահիտ Տոնապետեան Տեմոփուլոս]] - [[:hy:Անահիտ Տոնապետյան-Դեմոպուլոս]] * [[Սերժ Չուրուք]] - [[:en:Serge Tchuruk]] * [[Ալեն Մանուքեան]] - [[:en:Alain Manoukian]] * [[Ալեն Միքլի]] - [[:en:Alain Mikli]] * [[Ռաֆֆի Հալաճեան]] - [[:en:Rafi Haladjian]] * [[Փոլ-Լուի Արսլանեան]] - [[:en:Paul-Louis Arslanian]] * [[Կլետիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Վիք Տարչինեան]] - [[:en:Vic Darchinyan]] * [[Ճորճ Տոնիկեան]] - [[:en:George Donikian]] * [[Պրայըն Կուրճեան]] - [[:en:Brian Goorjian]] * [[Սլավա Գրիգորեան]] - [[:en:Slava Grigoryan]] * [[Ժանօ Թուսունեան]] - [[:en:Jano Toussounian]] * [[Ճոն Քաչոյեան]] - [[:en:John Kachoyan]] * [[Եուրիկ Սարգիսեան]] - [[:en:Yurik Sarkisyan]] * [[Պորիս Պապայեան]] - [[:en:Boris Babayan]] * [[Ալեքսէյ Հեքիմեան]] - [[:en:Alexey Ekimyan]] * [[Կարի Քասփարով]] - [[:en:Garry Kasparov]] * [[Վլատիմիր Յակոբեան]] - [[:en:Vladimir Akopian]] * [[Աշոտ Նադանեան]] - [[:en:Ashot Nadanian]] * [[Վլադիմիր Պաղիրով]] - [[:en:Vladimir Bagirov]] * [[Եւկենի Պետրոսեան]] - [[:en:Yevgeny Petrosyan]] * [[Սերկեյ Ղազարով]] - [[:en:Sergey Gazarov]] * [[Կիորկի Շահնազարով]] - [[:en:Georgy Shakhnazarov]] * [[Ռաֆայել Կապրելեան]] - [[:en:Rafael Kaprelyan]] * [[Սերկեյ Պետրոսեան]] - [[:en:Sergey Petrosyan]] * [[Կարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]] * [[Կարապետ Կարապետեան]] - [[:en:Karapet Karapetyan]] * [[Յարութիւն Խաչադրեան]] - [[:en:Harutyun Khachatryan]] * [[Վաղարշակ Յարութիւնեան]] - [[:en:Vagharshak Harutiunyan]] * [[Յովնաթանեան ընտանիք]] - [[:en:Hovnatanian]] * [[Յակոբ Դաւթեան]] - [[:en:Yakov Davydov]] * [[Վլատիմիր Սարգսեան]] - [[:en:Vladimir Sargsyan]] * [[Աղվան Վարդանեան]] - [[:en:Aghvan Vardanyan]] * [[Արթիւր Յակոբեան]] - [[:en:Arturs Akopjans]] * [[Ալան Մելիքճանեան]] - [[:en:Captain Disillusion]] * [[Պորիս Փարսատանեան]] - [[:en:Boris Parsadanian]] * [[Եուրի Սարգիսեան]] - [[:en:Yuriy Sarkisyan]] * [[Արթեոմ Ֆիլիփոսեան]] - [[:en:Artyom Filiposyan]] * [[Վատիմ Ապրամով]] - [[:en:Vadim Abramov]] * [[Արթիւր Գրիգորեան]] - [[:en:Artur Grigorian]] * [[Անտրեյ Յակոբեանց]] - [[:en:Andrey Akopyants]] * [[Թամարա Խանում]] - [[:en:Tamara Khanum]] * [[Ռալֆ Եիրիկեան]] - [[:en:Ralph Yirikian]] === Ծով === * [[Կասպից ծով]] - [[:hy:Կասպից ծով]] - [[:en:Caspian Sea]] === Բնագիտութիւն === * [[Ժառանգաբանութիւն]] - [[:hy:Գենետիկա]] - [[:en:Genetics]] * [[Լուսասինթեզ]] - [[:hy:Ֆոտոսինթեզ]] - [[:en:Photosynthesis]] * [[Բնահամակարգ]] - [[:hy:Էկոհամակարգ]] - [[:en:Ecosystem]] * [[Կլիմայի փոփոխութիւն]] - [[:hy:Կլիմայի փոփոխություն]] - [[:en:Climate change]] * [[Պարբերական աղիւսակ]] - [[:hy:Պարբերական համակարգ]] - [[:en:Periodic table]] * [[Քուանթային մեքանիկա]] - [[:hy:Քվանտային մեխանիկա]] - [[:en:Quantum mechanics]] * [[Յարաբերականութեան տեսութիւն]] - [[:hy:Հարաբերականության տեսություն]] - [[:en:Theory of relativity]] * [[Ջերմադինամիկա]] - [[:hy:Թերմոդինամիկա]] - [[:en:Thermodynamics]] * [[Էնթրոփիա]] - [[:hy:Էնտրոպիա]] - [[:en:Entropy]] === Թուաբանութիւն եւ արհեստագիտութիւն === * [[Հաւանականութիւն]] - [[:hy:Հավանականություն]] - [[:en:Probability]] * [[Վիճակագրութիւն]] - [[:hy:Վիճակագրություն]] - [[:en:Statistics]] * [[Հանրահաշիւ]] - [[:hy:Հանրահաշիվ]] - [[:en:Algebra]] * [[Թուաբանական վերլուծութիւն]] - [[:hy:Մաթեմատիկական անալիզ]] - [[:en:Calculus]] * [[Արհեստական բանականութիւն]] - [[:hy:Արհեստական բանականություն]] - [[:en:Artificial intelligence]] * [[Կիսահաղորդիչ]] - [[:hy:Կիսահաղորդիչ]] - [[:en:Semiconductor]] === Իմաստասիրութիւն եւ ընկերութիւն === * [[Բարոյագիտութիւն]] - [[:hy:Էթիկա]] - [[:en:Ethics]] * [[Մարդու իրաւունքներ]] - [[:hy:Մարդու իրավունքներ]] - [[:en:Human rights]] * [[Համաշխարհայնացում]] - [[:hy:Գլոբալիզացիա]] - [[:en:Globalization]] === Պատմութիւն === * [[Լուսաւորութեան դարաշրջան]] - [[:hy:Լուսավորության դարաշրջան]] - [[:en:Age of Enlightenment]] * [[Արդիւնաբերական յեղափոխութիւն]] - [[:hy:Արդյունաբերական հեղափոխություն]] - [[:en:Industrial Revolution]] * [[Պաղ պատերազմ]] - [[:hy:Սառը պատերազմ]] - [[:en:Cold War]] * [[Մոնկոլական կայսրութիւն]] - [[:hy:Մոնղոլական կայսրություն]] - [[:en:Mongol Empire]] * [[Ֆրանսական յեղափոխութիւն]] - [[:hy:Ֆրանսիական մեծ հեղափոխություն]] - [[:en:French Revolution]] * [[Յուլիոս Կեսար]] - [[:hy:Հուլիոս Կեսար]] - [[:en:Julius Caesar]] * [[Նափոլէոն Պոնափարթ]] - [[:hy:Նապոլեոն Բոնապարտ]] - [[:en:Napoleon]] === Աշխարհագրութիւն === * [[Մայրցամաք]] - [[:hy:Մայրցամաք]] - [[:en:Continent]] === Համաշխարհային դէմքեր === * [[Իսահակ Նիւթըն]] - [[:hy:Իսահակ Նյուտոն]] - [[:en:Isaac Newton]] * [[Քարլ Մարքս]] - [[:hy:Կարլ Մարքս]] - [[:en:Karl Marx]] === Աստղագիտութիւն === * [[Գալակտիկա]] - [[:hy:Գալակտիկա]] - [[:en:Galaxy]] * [[Արեւ]] - [[:hy:Արեգակ]] - [[:en:Sun]] * [[Աստղ]] - [[:hy:Աստղ]] - [[:en:Star]] * [[Մեծ պայթիւն]] - [[:hy:Մեծ պայթյուն]] - [[:en:Big Bang]] * [[Ձգողականութիւն]] - [[:hy:Ձգողականություն]] - [[:en:Gravity]] === Մարդու մարմին եւ բժշկութիւն === * [[Մարդու մարմին]] - [[:hy:Մարդու մարմին]] - [[:en:Human body]] * [[Կմախք]] - [[:hy:Կմախք]] - [[:en:Skeleton]] * [[Հակամանրէ]] - [[:hy:Հակաբիոտիկներ]] - [[:en:Antibiotic]] * [[Համավարակ]] - [[:hy:Պանդեմիա]] - [[:en:Pandemic]] * [[Սնուցում]] - [[:hy:Սնուցում]] - [[:en:Nutrition]] === Գիտութիւն === * [[Քիմիական տարր]] - [[:hy:Քիմիական տարր]] - [[:en:Chemical element]] * [[Երկաթ]] - [[:hy:Երկաթ]] - [[:en:Iron]] * [[Ուժ]] - [[:hy:Ուժ]] - [[:en:Force]] * [[Ուժանիւթ]] - [[:hy:Էներգիա]] - [[:en:Energy]] === Կրօնք === * [[Կրօնք]] - [[:hy:Կրոն]] - [[:en:Religion]] * [[Հրէականութիւն]] - [[:hy:Հուդայականություն]] - [[:en:Judaism]] * [[Հնդուականութիւն]] - [[:hy:Հինդուիզմ]] - [[:en:Hinduism]] * [[Ղուրան]] - [[:hy:Ղուրան]] - [[:en:Quran]] * [[Կաթողիկէ Եկեղեցի]] - [[:hy:Կաթոլիկ եկեղեցի]] - [[:en:Catholic Church]] === Ընկերութիւն եւ առօրեայ կեանք === * [[Ընտանիք]] - [[:hy:Ընտանիք]] - [[:en:Family]] * [[Կրթութիւն]] - [[:hy:Կրթություն]] - [[:en:Education]] * [[Սնունդ]] - [[:hy:Սնունդ]] - [[:en:Food]] * [[Քաղաք]] - [[:hy:Քաղաք]] - [[:en:City]] === Արուեստ եւ մշակոյթ === * [[Շարժապատկեր]] - [[:hy:Կինոարվեստ]] - [[:en:Film]] * [[Օփերա]] - [[:hy:Օպերա]] - [[:en:Opera]] === Գրականութիւն === * [[Բանաստեղծութիւն]] - [[:hy:Պոեզիա]] - [[:en:Poetry]] * [[Թատերգութիւն]] - [[:hy:Դրամա]] - [[:en:Drama]] * [[Դիւցազնավէպ]] - [[:hy:Էպոս]] - [[:en:Epic poetry]] === Արհեստագիտութիւն === * [[Համացանց]] - [[:hy:Համացանց]] - [[:en:Internet]] * [[Ծրագրաշար]] - [[:hy:Ծրագրային ապահովում]] - [[:en:Software]] * [[Խելախօս]] - [[:hy:Սմարթֆոն]] - [[:en:Smartphone]] * [[Ընկերային ցանց]] - [[:hy:Սոցիալական ցանց]] - [[:en:Social media]] * [[Հեռախօս]] - [[:hy:Հեռախոս]] - [[:en:Telephone]] * [[Հեռատեսիլ]] - [[:hy:Հեռուստատեսություն]] - [[:en:Television]] * [[Ռոպոթ]] - [[:hy:Ռոբոտ]] - [[:en:Robot]] === Տնտեսութիւն === * [[Դրամատուն]] - [[:hy:Բանկ]] - [[:en:Bank]] * [[Սղաճ]] - [[:hy:Գնաճ]] - [[:en:Inflation]] * [[Առեւտուր]] - [[:hy:Առևտուր]] - [[:en:Trade]] * [[Հարկ]] - [[:hy:Հարկ (պետական)]] - [[:en:Tax]] * [[Պորսա]] - [[:hy:Ֆոնդային բորսա]] - [[:en:Stock exchange]] === Մարզաձեւեր === * [[Ոտնագնդակ]] - [[:hy:Ֆուտբոլ]] - [[:en:Association football]] * [[Պասքեթպոլ]] - [[:hy:Բասկետբոլ]] - [[:en:Basketball]] * [[Ողիմպիական խաղեր]] - [[:hy:Օլիմպիական խաղեր]] - [[:en:Olympic Games]] === Այլ === * [[Օդերեւութախօսութիւն]] - [[:en:Meteorology]] * [[Հանքախօսութիւն]] - [[:en:Mineralogy]] * [[Երկրախօսութիւն]] - [[:en:Geology]] * [[Ուժական գիտութիւն]] - [[:en:Dynamics]] * [[Դնդերախօսութիւն]] - [[:en:Myology]] * [[Աճառախօսութիւն]] - [[:en:Chondrology]] * [[Գաւառագրութիւն]] - [[:en:Chorographie]] * [[Ճակատագիտութիւն]] - [[:en:Métoposcopie]] * [[Բնազանցութիւն]] - [[:en:Metaphysics]] * [[Աստեղագիտութիւն]] - [[:en:Astronomy]] * [[Ջրակշռութիւն]] - [[:en:Hydrostatics]] * [[Թաղանթախօսութիւն]] - [[:en:Hyménologie]] * [[Վիմախօսութիւն]] - [[:en:Lithologie]] * [[Բնախօսութիւն]] - [[:en:Physiology]] * [[Իրաւագիտութիւն]] - [[:en:Jurisprudence]] * [[Հայրասպան]] - [[:en:Patricide]] * [[Մայրասպան]] - [[:en:Matricide]] * [[Բեռնարգելք]] - [[:hy:Էմբարգո]] -[[:en:Economic sanctions]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Եղիշէ Չարենցի կեանքի ժամանակագրութիւն]] - [[:hy:Եղիշե_Չարենցի_կյանքի_ժամանակագրություն|Եղիշե Չարենցի կյանքի ժամանակագրություն]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Հարաւային Քալիֆորնիոյ Համալսարան]] - [[:en:University of Southern California]] * [[Ալեն Տըլոն]] - [[:en:Alain Delon]] * [[Տնտեսական Համագործակցութեան եւ Զարգացման Կազմակերպութիւն]] - [[:en:OECD]] * [[Կամալ Ապտել Նասեր]] - [[:en:Gamal Abdel Nasser]] * [[Տուպայ]] - [[:en:Dubai]] * [[Սեւիլիոյ տաճար]] - [[:hy:Սևիլյայի_տաճար|Սևիլյայի տաճար]] - [[:en:Seville_Cathedral|Seville Cathedral]] * [[Օքլընտի Համալսարան]] - [[:en:University of Auckland|University of Auckland]] * [[Պալամանտ Համալսարան]] - [[:en:University of Balamand]] * [[Քուրա, Լիբանան]] - [[:en:Koura District]] * [[Փանամայի ջրանցք]] - [[:en:Panama Canal|Panama Canal]] * [[Հիւսիսային Սառուցեալ Ովկիանոս]] - [[:en:Arctic Ocean|Arctic Ocean]] * [[ՏՀԶԿ]] - [[:en:|OECD]] flt73tjm82irwkkd0ljw7ajwdpu1dqy 252158 252157 2026-06-04T13:17:08Z ShahenWasHere 140 /* Կենդանիներ */ 252158 wikitext text/x-wiki == Անհրաժեշտ յօդուածներ == Բարե՛ւ, ստորեւ կրնաք գտնել յօդուածներու ցանկ մը: Այս յօդուածներուն ներկայութիւնը արեւմտահայերէն ուիքիի վրայ անհրաժեշտ է, իրենց տուն տուէք մեր ուիքիին վրայ եւ գրեցէք իրենց մասին 😃 === Դիցաբանութիւն === * [[պերեդիքսոն]] - [[:en:Peridexion tree]] * [[Հրուդէն]] - [[:hy:Ֆերեյդուն]] - [[:en:Fereydun]] * [[Առասպելական արարած]] - [[:hy:Առասպելական արարած]] - [[:en:Legendary creature]] * [[Հսկայ]] - [[:hy:Հսկա]] - [[:en:Giant]] === Կենդանիներ === * [[գետակինճ]] - [[:hy:Գետակինճեր]] - [[:en:Tapirus]] * [[ռնգեղջիւր]] - [[:hy:Ռնգեղջյուր]] - [[:en:Rhinoceros]] * [[սարեակ]] - [[:hy:Սարյակներ (ընտանիք)]] - [[:en:Starling]] * [[շահէն]] - [[:en:Falco peleigrinoides]] * [[սերմնագռավ]] - [[:hy:Սերմնաքաղ]] - [[:en:Rook (bird)]] * [[սիրամարգ]] - [[:en:Peafowl]] * [[փայտփորիկ]] - [[:en:Woodpecker]] * [[յոպոպ]] - [[:en:Hoopoe]] * [[քնարահաւ]] - [[:en:Lyrebird]] * [[հաւալուսն]] - [[:hy:հավալուսն]] - [[:en:Pelican]] * [[ծովակով]] - [[:hy:Ստելլերյան կով]] - [[:en:Steller's sea cow]] === Երկիրներ === * [[:hyw:Անդիկուա եւ Պարպուտա|Անդիկուա եւ Պարպուտա]] - [[:hy:Անտիգուա և Բարբուդա|Անտիգուա և Բարբուդա]] - [[:en:Andorra|Andorra]] * [[:hyw:Պահամեան Կղզիներ|Պահամեան Կղզիներ]] - [[:hy:Բահամյան Կղզիներ|Բահամյան Կղզիներ]] - [[:en:Bahamas|Bahamas]] * [[:hyw:Պարպատոս|Պարպատոս]] - [[:hy:Բարբադոս|Բարբադոս]] - [[:en:Barbados|Barbados]] * [[:hyw:Պելիզ|Պելիզ]] - [[:hy:Բելիզ|Բելիզ]] - [[:en:Belize|Belize]] * [[:hyw:Պենին|Պենին]] - [[:hy:Բենին|Բենին]] - [[:en:Benin|Benin]] * [[:hyw:Պութան|Պութան]] - [[:hy:Բութան|Բութան]] - [[:en:Bhutan|Bhutan]] * [[:hyw:Պոզնիա եւ Հերցեկովինա|Պոզնիա եւ Հերցեկովինա]] - [[:hy:Բոսնիա և Հերցեգովինա|Բոսնիա և Հերցեգովինա]] - [[:en:Bosnia and Herzegovina|Bosnia and Herzegovina]] * [[:hyw:Պուրքինա Ֆասօ|Պուրքինա Ֆասօ]] - [[:hy:Բուրկինա Ֆասո|Բուրկինա Ֆասո]] - [[:en:Burkina Faso|Burkina Faso]] * [[:hyw:Քոթ Տիվուար|Քոթ Տիվուար]] - [[:hy:Կոտ դ'Իվուար|Կոտ դ'Իվուար]] - [[:en:Ivory Coast|Ivory Coast]] * [[:hyw:Քափօ Վերտէ|Քափօ Վերտէ]] - [[:hy:Կաբո Վերդե|Կաբո Վերդե]] - [[:en:Cape Verde|Cape Verde]] * [[:hyw:Քամպոճա|Քամպոճա]] - [[:hy:Կամբոջա|Կամբոջա]] - [[:en:Cambodia|Cambodia]] * [[:hyw:Քամերուն|Քամերուն]] - [[:hy:Կամերուն|Կամերուն]] - [[:en:Cameroon|Cameroon]] * [[:hyw:Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն|Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն|Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Central African Republic|Central African Republic]] * [[:hyw:Չատ|Չատ]] - [[:hy:Չադ|Չադ]] - [[:en:Chad|Chad]] * [[:hyw:Քոմորեան կղզիներ|Քոմորեան կղզիներ]] - [[:hy:Կոմորյան կղզիներ|Կոմորյան կղզիներ]] - [[:en:Comoros|Comoros]] * [[:hyw:Քոնկոյի Հանրապետութիւն|Քոնկոյի Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կոնգոյի Հանրապետություն|Կոնգոյի Հանրապետություն]] - [[:en:Republic of the Congo|Republic of the Congo]] * [[:hyw:Քոնկոյի Ժողովրդավար Հանրապետութիւն|Քոնկոյի Ժողովրդավար Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն|Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն]] - [[:en:Democratic Republic of the Congo|Democratic Republic of the Congo]] * [[:hyw:Տոմինիքա|Տոմինիքա]] - [[:hy:Դոմինիկա|Դոմինիկա]] - [[:en:Dominica|Dominica]] * [[:hyw:Տոմինիքեան Հանրապետութիւն|Տոմինիքեան Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Դոմինիկյան Հանրապետություն|Դոմինիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Dominican Republic|Dominican Republic]] * [[:hyw:Էքուատոր|Էքուատոր]] - [[:hy:Էկվադոր|Էկվադոր]] - [[:en:Ecuador|Ecuador]] * [[:hyw:Սալվատոր|Սալվատոր]] - [[:hy:Սալվադոր|Սալվադոր]] - [[:en:El Salvador|El Salvador]] * [[:hyw:Հասարակածային Կինի|Հասարակածային Կինի]] - [[:hy:Հասարակածային Գվինեա|Հասարակածային Գվինեա]] - [[:en:Equatorial Guinea|Equatorial Guinea]] * [[:hyw:Էսուաթինի|Էսուաթինի]] - [[:hy:Էսվատինի|Էսվատինի]] - [[:en:Eswatini|Eswatini]] * [[:hyw:Կապոն|Կապոն]] - [[:hy:Գաբոն|Գաբոն]] - [[:en:Gabon|Gabon]] * [[:hyw:Կամպիա|Կամպիա]] - [[:hy:Գամբիա|Գամբիա]] - [[:en:Gambia|Gambia]] * [[:hyw:Կանա|Կանա]] - [[:hy:Գանա|Գանա]] - [[:en:Ghana|Ghana]] * [[:hyw:Կրենատա|Կրենատա]] - [[:hy:Գրենադա|Գրենադա]] - [[:en:Grenada|Grenada]] * [[:hyw:Չատ|Չատ]] - [[:hy:Չադ|Չադ]] - [[:en:Guatemala|Guatemala]] * [[:hyw:Կինի|Կինի]] - [[:hy:Գվինեա|Գվինեա]] - [[:en:Guinea|Guinea]] * [[:hyw:Կինի-Պիսաու|Կինի-Պիսաու]] - [[:hy:Գվինեա-Բիսաու|Գվինեա-Բիսաու]] - [[:en:Guinea-Bissau|Guinea-Bissau]] * [[:hyw:Կայանա|Կայանա]] - [[:hy:Գայանա|Գայանա]] - [[:en:Guyana|Guyana]] * [[:hyw:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:hy:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:en:Haiti|Haiti]] * [[:hyw:Հոնտուրաս|Հոնտուրաս]] - [[:hy:Հոնդուրաս|Հոնդուրաս]] - [[:en:Honduras|Honduras]] * [[:hyw:Իսլանտա|Իսլանտա]] - [[:hy:Իսլանդիա|Իսլանդիա]] - [[:en:Iceland|Iceland]] * [[:hyw:Քիրիպաթի|Քիրիպաթի]] - [[:hy:Կիրիբատի|Կիրիբատի]] - [[:en:Kiribati|Kiribati]] * [[:hyw:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:hy:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:en:Kyrgyzstan|Kyrgyzstan]] * [[:hyw:Լաոս|Լաոս]] - [[:hy:Լաոս|Լաոս]] - [[:en:Laos|Laos]] * [[:hyw:Մալաուի|Մալաուի]] - [[:hy:Մալավի|Մալավի]] - [[:en:Malawi|Malawi]] * [[:hyw:Մալի|Մալի]] - [[:hy:Մալի|Մալի]] - [[:en:Mali|Mali]] * [[:hyw:Մարշալեան Կղզիներ|Մարշալեան Կղզիներ]] - [[:hy:Մարշալյան կղզիներ|Մարշալյան կղզիներ]] - [[:en:Marshall Islands|Marshall Islands]] * [[:hyw:Մորիթանիա|Մորիթանիա]] - [[:hy:Մավրիտանիա|Մավրիտանիա]] - [[:en:Mauritania|Mauritania]] * [[:hyw:Մաւրիկիոս|Մաւրիկիոս]] - [[:hy:Մավրիկիոս|Մավրիկիոս]] - [[:en:Mauritius|Mauritius]] * [[:hyw:Միքրոնեզիա|Միքրոնեզիա]] - [[:hy:Միկրոնեզիա|Միկրոնեզիա]] - [[:en:Micronesia|Micronesia]] * [[:hyw:Մոնկոլիա|Մոնկոլիա]] - [[:hy:Մոնղոլիա|Մոնղոլիա]] - [[:en:Mongolia|Mongolia]] * [[:hyw:Մոզամպիք|Մոզամպիք]] - [[:hy:Մոզամբիկ|Մոզամբիկ]] - [[:en:Mozambique|Mozambique]] * [[:hyw:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:hy:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:en:Nauru|Nauru]] * [[:hyw:Նիքարակուա|Նիքարակուա]] - [[:hy:Նիկարագուա|Նիկարագուա]] - [[:en:Nicaragua|Nicaragua]] * [[:hyw:Նիժեր|Նիժեր]] - [[:hy:Նիգեր|Նիգեր]] - [[:en:Niger|Niger]] * [[:hyw:Հիւսիսային Մակեդոնիա|Հիւսիսային Մակեդոնիա]] - [[:hy:Հյուսիսային Մակեդոնիա|Հյուսիսային Մակեդոնիա]] - [[:en:North Macedonia|North Macedonia]] * [[:hyw:Փալաու|Փալաու]] - [[:hy:Պալաու|Պալաու]] - [[:en:Palau|Palau]] * [[:hyw:Բաբուա Նոր Կինի|Բաբուա Նոր Կինի]] - [[:hy:Պապուա Նոր Գվինեա|Պապուա Նոր Գվինեա]] - [[:en:Papua New Guinea|Papua New Guinea]] * [[:hyw:Բարակուայ|Բարակուայ]] - [[:hy:Պարագվայ|Պարագվայ]] - [[:en:Paraguay|Paraguay]] * [[:hyw:Բերու|Բերու]] - [[:hy:Պերու|Պերու]] - [[:en:Peru|Peru]] * [[:hyw:Ֆիլիբիններ|Ֆիլիբիններ]] - [[:hy:Ֆիլիպիններ|Ֆիլիպիններ]] - [[:en:Philippines|Philippines]] * [[:hyw:Ռուանտա|Ռուանտա]] - [[:hy:Ռուանդա|Ռուանդա]] - [[:en:Rwanda|Rwanda]] * [[:hyw:Սան Լուսիա|Սան Լուսիա]] - [[:hy:Սենթ Լյուսիա|Սենթ Լյուսիա]] - [[:en:Saint Lucia|Saint Lucia]] * [[:hyw:Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ|Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ]] - [[:hy:Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ|Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ]] - [[:en:Saint Vincent and the Grenadines|Saint Vincent and the Grenadines]] * [[:hyw:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:hy:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:en:San Marino|San Marino]] * [[:hyw:Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի|Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի]] - [[:hy:Սան Տոմե և Պրինսիպի|Սան Տոմե և Պրինսիպի]] - [[:en:Sao Tome and Principe|Sao Tome and Principe]] * [[:hyw:Սենեկալ|Սենեկալ]] - [[:hy:Սենեգալ|Սենեգալ]] - [[:en:Senegal|Senegal]] * [[:hyw:Սեյշելեան կղզիներ|Սեյշելեան կղզիներ]] - [[:hy:Սեյշելյան կղզիներ|Սեյշելյան կղզիներ]] - [[:en:Seychelles|Seychelles]] * [[:hyw:Սոմալիա|Սոմալիա]] - [[:hy:Սոմալի|Սոմալի]] - [[:en:Somalia|Somalia]] * [[:hyw:Հարաւային Քորէա|Հարաւային Քորէա]] - [[:hy:Պալաու|Հիւսիսային Քորէա]] - [[:en:South Korea|South Korea]] * [[:hyw:Հարաւային Սուտան|Հարաւային Սուտան]] - [[:hy:Հարավային Սուդան|Հարավային Սուդան]] - [[:en:South Sudan|South Sudan]] * [[:hyw:Շրի Լանքա|Շրի Լանքա]] - [[:hy:Շրի Լանկա|Շրի Լանկա]] - [[:en:Sri Lanka|Sri Lanka]] * [[:hyw:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:hy:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:en:Suriname|Suriname]] * [[:hyw:Թաճիքստան|Թաճիքստան]] - [[:hy:Տաջիկստան|Տաջիկստան]] - [[:en:Tajikistan|Tajikistan]] * [[:hyw:Թանզանիա|Թանզանիա]] - [[:hy:Տանզանիա|Տանզանիա]] - [[:en:Tanzania|Tanzania]] * [[:hyw:Թաիլանտ|Թաիլանտ]] - [[:hy:Թաիլանդ|Թաիլանդ]] - [[:en:Thailand|Thailand]] * [[:hyw:Արեւելեան Թիմոր|Արեւելեան Թիմոր]] - [[:hy:Արևելյան Թիմոր|Արևելյան Թիմոր]] - [[:en:Timor-Leste|Timor-Leste]] * [[:hyw:Թոկո|Թոկո]] - [[:hy:Տոգո|Տոգո]] - [[:en:Togo|Togo]] * [[:hyw:Թոնկա|Թոնկա]] - [[:hy:Տոնգա|Տոնգա]] - [[:en:Tonga|Tonga]] * [[:hyw:Թրինիտատ եւ Թոպակո|Թրինիտատ եւ Թոպակո]] - [[:hy:Տրինիդադ և Տոբագո|Տրինիդադ և Տոբագո]] - [[:en:Trinidad and Tobago|Trinidad and Tobago]] * [[:hyw:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:hy:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:en:Turkmenistan|Turkmenistan]] * [[:hyw:Թուվալու|Թուվալու]] - [[:hy:Տուվալու|Տուվալու]] - [[:en:Tuvalu|Tuvalu]] * [[:hyw:Վիեթնամ|Վիեթնամ]] - [[:hy:Վիետնամ|Վիետնամ]] - [[:en:Vietnam|Vietnam]] ==== Երկիրներ, որոնք ՄԱԿ-ի անդամ չեն, ոչ ալ դիտորդ ==== * [[Աբխազիոյ Հանրապետութիւն։]] - [[:hy:Աբխազիայի Հանրապետություն]] - [[:en:Abkhazia]] * [[:hyw:Հարաւային Օսիա|Հարաւային Օսիա]] - [[:hy:Հարավային Օսիա|Հարավային Օսիա]] - [[:en:South Ossetia|South Ossetia]] * [[:hyw:Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետութիւն|Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետություն|Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետություն]] - [[:en:Sahrawi Arab Democratic Republic|Sahrawi Arab Democratic Republic]] === Պատմական շրջաններ եւ երկիրներ === * [[Միջին Արեւելք]] - [[:en:Middle East]] * [[Ասորեստան]] - [[:hy:Ասորեստան]] - [[:en:Assyria]] * [[Մակեդոնիա]] - [[:hy:Մակեդոնիա (տերմինաբանություն)]] - [[:en:Macedonia (terminology)]] * [[Կալիլէա]] - [[:hy:Գալիլեա (Իսրայել)]] - [[:en:Galilee]] * [[Կասպք]] - [[:en:Caspiane]] * [[Մարաստան]] կամ Մարք - [[:hy:Մարաստան]] - [[:en:Media (region)]] * [[Ալանք]] - [[:hy:Ալանիա]] - [[:en:Alania]] === Լեզուներ === * [[Մանտարին Չինարէն]] - [[:en:Mandarin Chinese]] * [[Հինտի]] - [[:en:Hindi]] * [[Սպաներէն]] - [[:en:Spanish language]] * [[Պենկալերէն]] - [[:en:Bengali language]] * [[Փորթուկալերէն]] - [[:en:Portuguese language]] * [[Ուրտու]] - [[:en:Urdu]] * [[Ինտոնեզերէն]] - [[:en:Indonesian language]] * [[Մարաթերէն]] - [[:en:Marathi language]] * [[Թելուկերէն]] - [[:en:Telugu language]] * [[Հաուներէն]] - [[:en:Hausa language]] * [[Թամիլերէն]] - [[:en:Tamil language]] * [[Սուահիլերէն]] - [[:en:Swahili language]] * [[Վիեդնամերէն]] - [[:en:Vietnamese language]] * [[Թակալերէն]] - [[:en:Tagalog language]] * [[Փունճապերէն]] - [[:en:Punjabi language]] * [[Քորերէն]] - [[:en:Korean language]] * [[Ճավանեզերէն]] - [[:en:Javanese language]] * [[Կուճարաթերէն]] - [[:en:Gujarati language]] * [[Ամհարերէն]] - [[:en:Amharic]] * [[Քաննատերէն]] - [[:en:Kannada]] * [[Ապխազերէն]] - [[:en:Abkhaz language]] * [[Ալպաներէն]] - [[:en:Albanian language]] * [[Պրեթոներէն]] - [[:en:Breton language]] * [[Պուլկարերէն]] - [[:en:Bulgarian language]] * [[Քաթալաներէն]] - [[:en:Catalan language]] * [[Քորսիքերէն]] - [[:en:Corsican language]] * [[Խրիմի Թաթարերէն]] - [[:en:Crimean Tatar language]] * [[Չեխերէն]] - [[:en:Czech language]] * [[Տանիերէն]] - [[:en:Danish language]] * [[Հոլանտերէն]] - [[:en:Dutch language]] * [[Էսթոներէն]] - [[:en:Estonian language]] * [[ֆիններէն]] - [[:en:Finnish language]] * [[Իսլանտերէն]] - [[:en:Icelandic language]] * [[Իռլանտերէն]] - [[:en:Irish language]] * [[Լադիշերէն]] - [[:en:Latvian language]] * [[Լիդվերէն]] - [[:en:Lithuanian language]] * [[Լիւքսամպուրկերէն]] - [[:en:Luxembourgish]] * [[Մակեդոներէն]] - [[:en:Macedonian language]] * [[Մալթայերէն]] - [[:en:Maltese language]] * [[Նորվեկերէն]] - [[:en:Norweigian language]] * [[Լեհերէն]] - [[:en:Polish language]] * [[Ռոմանշերէն]] - [[:en:Romansh language]] * [[Ռումանիրէն]] - [[:en:Romanian language]] * [[Սերպոխորվաթերէն]] - [[:en:Serbo-Croatian]] * [[Սլովաքերէն]] - [[:en:Slovak language]] * [[Սլովեներէն]] - [[:en:Slovenian language]] * [[Շուետերէն]] - [[:en:Swedish language]] === Երաժշտական Նուագարաններ === * [[Քլարինեթ]] - [[:hy:Կլառնետ|Կլառնետ]] - [[:en:Clarinet|Clarinet]] * [[Աւագափող]] - [[:hy:Ֆլէյտա|Ֆլէյտա]] - [[:en:Flute|Flute]] * [[Հոպոյ]] - [[:hy:Հոբոյ|Հոբոյ]] - [[:en:Oboe|Oboe]] * [[Պասուն]] - [[:hy:Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)|Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)]] - [[:en:Bassoon|Bassoon]] * [[Թուպա]] - [[:en:Tuba|Tuba]] * [[Թրոմպոն]] - [[:hy:Տրոմբոն|Տրոմբոն]] - [[:en:Trombone|Trombone]] * [[Գալարափող]] - [[:hy:Գալարափող|Գալարափող]] - [[:en:French horn|French horn]] * [[Շեփոր]] - [[:hy:Շեփոր|Շեփոր]] - [[:en:Trumpet|Trumpet]] * [[Շվի]] - [[:en:Shvi]] === CEE Ցանկ === * [[Հայերը Ֆրանսայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_France * [[Հայերը Իրանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iranian_Armenians * [[Հայերը Իրաքի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iraqi_Armenians * [[Հայերը Վրաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Georgia * [[Հայերը Ազրպէյճանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Azerbaijan * [[Հայերը Արժանթինի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Argentine * [[Հայերը Սուրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Syria * [[Հայերը Ուքրանիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Ukraine * [[Հայերը Աւստրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Austria * [[Հայերը Շուէտի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Sweden * [[Հայերը Գանատայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Canadians * [[Հայերը Աւստրալիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Australians * [[Հայերը Թուրքիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Turkey * [[Հայերը Սինկափուրի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Singapore * [[Հայերը Չինաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_China * [[Հակահայկականութիւն]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Anti-Armenian_sentiment * [[Թագնուած Հայեր]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Hidden_Armenians * [[Հայերը Հունգարիոյ մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Hungary * [[Հայերը Միացեալ Թագաւորութեան մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_the_United_Kingdom === Հայ անձնաւորութիւններ === * [[Քարիմ Բագրատունի]] - [[:en:Karim Pakradouni]] * [[Վիգէն Պապիկեան]] - [[:en:Viken Babikian]] * [[Ճօ Մանճանիելօ]] - [[:en:Joe Manganiello]] * [[Սոնա Մովսէսեան]] - [[:en:Sona Movsesian]] * [[Լէրի Կակոսեան]] - [[:en:Larry Gagosian]] * [[Ալիս Փանիկեան]] - [[:en:Alice Panikian]] * [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]] * [[Զաւեն Գույումճեան]] - [[:en:Zaven Kouyoumdjian]] * [[Մարիա Նալպանտեան]] - [[:en:Maria Nalbandian]] * [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]] * [[Նիքոլ Սապա]] - [[:en:Nicole Saba]] * [[Նշան Տէր Յարութիւնեան]] - [[:ar:نيشان (إعلامي)]] * [[Թուլիփ Ճոշի]] - [[:en:Tulip Joshi]] * [[Նուրա Գէւորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]] * [[Սագօ Շահինեան]] - [[:en:Sako Shahinian]] * [[Մարիամ Նուր]] - [[:en:Mariam Nour]] * [[Մարտիկ Չափարեան]] - [[:en:Mardik Tchaparian]] * [[Յակոբ Տոնապետեան]] - [[:en:Agop Donabidian]] * [[Վարդան Ղազարեան]] - [[:en:Vardan Ghazaryan]] * [[Կրեթա Թասլաքեան]] - [[:en:Gretta Taslakian]] * [[Կլատիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Խորէն Աբրահամեան]] - [[:en:Khoren Abrahamyan]] * [[Տորք Անգեղ]] - [[:en:Tork Angegh]] - [[:hy:Տորք Անգեղ]] * [[Ալեքսանտր Երիցեան]] - [[:hy:Ալեքսանդր Երիցյան]] * [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]] * [[Ֆրանսիս Վեպեր]] - [[:en:Francis Veber]] * [[Ֆրանսուա Պերլեան]] - [[:en:François Berléand]] * [[Ալեն Պերպերեան]] - [[:en:Alain Berbérian]] * [[Փասքալ Լեժիթիմուս]] - [[:en:Pascal Légitimus]] * [[Մայքըլ Վարդան]] - [[:en:Michael Vartan]] * [[Մարիանա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]] * [[Մաթիո Մատենեան]] - [[:en:Mathieu Madénian]] * [[Ռաֆֆի Շարթ]] - [[:en:Raffy Shart]] * [[Նինա Պերպերովա]] - [[:en:Nina Berberova]] * [[Ֆիլիփ Ճեան]] - [[:en:Philippe Djian]] * [[Ժան-Քլոտ Քեպապճեան]] - [[:en:Jean-Claude Kebabdjian]] * [[Ժաք Հելեան]] - [[:en:Jacques Hélian]] * [[Լեւոն Սայեան]] - [[:en:Lévon Sayan]] * [[Տանիել Ժերարտ]] - [[:en:Danyel Gérard]] * [[Ֆրանսուա Գէորքեան]] - [[:en:François Kevorkian]] * [[Անտրէ Մանուկեան]] - [[:en:André Manoukian]] * [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]] * [[Եսայի Ալթունեան]] - [[:en:Essaï Altounian]] * [[Աննա Կասեան]] - [[:en:Anna Kasyan]] * [[Լեոն Արթիւր Թիւթիւնճեան]] - [[:en:Léon Arthur Tutundjian]] * [[Մելիք Օհանեան]] - [[:en:Melik Ohanian]] * [[Էտուարտ Պալլատուր]] - [[:en:Édouard Balladur]] * [[Հիլտա Չոպոյեան]] - [[:en:Hilda Tchoboian]] * [[Ժերարտ Տարմանին]] - [[:en:Gérald Darmanin]] * [[Սարա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]] * [[Արսեն Չաքարեան]] - [[:en:Arsène Tchakarian]] * [[Ալեն Փրոսթ]] - [[:en:Alain Prost]] * [[Էրիք Ասատուրեան]] - [[:en:Éric Assadourian]] * [[Եուրի Ճորքաէֆ]] - [[:en:Youri Djorkaeff]] * [[Ալեն Պողոսեան]] - [[:en:Alain Boghossian]] * [[Տիմիթրի Եաչվիլի]] - [[:en:Dimitri Yachvili]] * [[Սիրիաք Ռիվիերեան]] - [[:en:Cyriaque Rivieyran]] * [[Իտա Ատամոֆ]] - [[:en:Ida Adamoff]] * [[Փաթրիք Տոնապետեան]] - [[:en:Patrick Donabédian]] * [[Անահիտ Տոնապետեան Տեմոփուլոս]] - [[:hy:Անահիտ Տոնապետյան-Դեմոպուլոս]] * [[Սերժ Չուրուք]] - [[:en:Serge Tchuruk]] * [[Ալեն Մանուքեան]] - [[:en:Alain Manoukian]] * [[Ալեն Միքլի]] - [[:en:Alain Mikli]] * [[Ռաֆֆի Հալաճեան]] - [[:en:Rafi Haladjian]] * [[Փոլ-Լուի Արսլանեան]] - [[:en:Paul-Louis Arslanian]] * [[Կլետիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Վիք Տարչինեան]] - [[:en:Vic Darchinyan]] * [[Ճորճ Տոնիկեան]] - [[:en:George Donikian]] * [[Պրայըն Կուրճեան]] - [[:en:Brian Goorjian]] * [[Սլավա Գրիգորեան]] - [[:en:Slava Grigoryan]] * [[Ժանօ Թուսունեան]] - [[:en:Jano Toussounian]] * [[Ճոն Քաչոյեան]] - [[:en:John Kachoyan]] * [[Եուրիկ Սարգիսեան]] - [[:en:Yurik Sarkisyan]] * [[Պորիս Պապայեան]] - [[:en:Boris Babayan]] * [[Ալեքսէյ Հեքիմեան]] - [[:en:Alexey Ekimyan]] * [[Կարի Քասփարով]] - [[:en:Garry Kasparov]] * [[Վլատիմիր Յակոբեան]] - [[:en:Vladimir Akopian]] * [[Աշոտ Նադանեան]] - [[:en:Ashot Nadanian]] * [[Վլադիմիր Պաղիրով]] - [[:en:Vladimir Bagirov]] * [[Եւկենի Պետրոսեան]] - [[:en:Yevgeny Petrosyan]] * [[Սերկեյ Ղազարով]] - [[:en:Sergey Gazarov]] * [[Կիորկի Շահնազարով]] - [[:en:Georgy Shakhnazarov]] * [[Ռաֆայել Կապրելեան]] - [[:en:Rafael Kaprelyan]] * [[Սերկեյ Պետրոսեան]] - [[:en:Sergey Petrosyan]] * [[Կարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]] * [[Կարապետ Կարապետեան]] - [[:en:Karapet Karapetyan]] * [[Յարութիւն Խաչադրեան]] - [[:en:Harutyun Khachatryan]] * [[Վաղարշակ Յարութիւնեան]] - [[:en:Vagharshak Harutiunyan]] * [[Յովնաթանեան ընտանիք]] - [[:en:Hovnatanian]] * [[Յակոբ Դաւթեան]] - [[:en:Yakov Davydov]] * [[Վլատիմիր Սարգսեան]] - [[:en:Vladimir Sargsyan]] * [[Աղվան Վարդանեան]] - [[:en:Aghvan Vardanyan]] * [[Արթիւր Յակոբեան]] - [[:en:Arturs Akopjans]] * [[Ալան Մելիքճանեան]] - [[:en:Captain Disillusion]] * [[Պորիս Փարսատանեան]] - [[:en:Boris Parsadanian]] * [[Եուրի Սարգիսեան]] - [[:en:Yuriy Sarkisyan]] * [[Արթեոմ Ֆիլիփոսեան]] - [[:en:Artyom Filiposyan]] * [[Վատիմ Ապրամով]] - [[:en:Vadim Abramov]] * [[Արթիւր Գրիգորեան]] - [[:en:Artur Grigorian]] * [[Անտրեյ Յակոբեանց]] - [[:en:Andrey Akopyants]] * [[Թամարա Խանում]] - [[:en:Tamara Khanum]] * [[Ռալֆ Եիրիկեան]] - [[:en:Ralph Yirikian]] === Ծով === * [[Կասպից ծով]] - [[:hy:Կասպից ծով]] - [[:en:Caspian Sea]] === Բնագիտութիւն === * [[Ժառանգաբանութիւն]] - [[:hy:Գենետիկա]] - [[:en:Genetics]] * [[Լուսասինթեզ]] - [[:hy:Ֆոտոսինթեզ]] - [[:en:Photosynthesis]] * [[Բնահամակարգ]] - [[:hy:Էկոհամակարգ]] - [[:en:Ecosystem]] * [[Կլիմայի փոփոխութիւն]] - [[:hy:Կլիմայի փոփոխություն]] - [[:en:Climate change]] * [[Պարբերական աղիւսակ]] - [[:hy:Պարբերական համակարգ]] - [[:en:Periodic table]] * [[Քուանթային մեքանիկա]] - [[:hy:Քվանտային մեխանիկա]] - [[:en:Quantum mechanics]] * [[Յարաբերականութեան տեսութիւն]] - [[:hy:Հարաբերականության տեսություն]] - [[:en:Theory of relativity]] * [[Ջերմադինամիկա]] - [[:hy:Թերմոդինամիկա]] - [[:en:Thermodynamics]] * [[Էնթրոփիա]] - [[:hy:Էնտրոպիա]] - [[:en:Entropy]] === Թուաբանութիւն եւ արհեստագիտութիւն === * [[Հաւանականութիւն]] - [[:hy:Հավանականություն]] - [[:en:Probability]] * [[Վիճակագրութիւն]] - [[:hy:Վիճակագրություն]] - [[:en:Statistics]] * [[Հանրահաշիւ]] - [[:hy:Հանրահաշիվ]] - [[:en:Algebra]] * [[Թուաբանական վերլուծութիւն]] - [[:hy:Մաթեմատիկական անալիզ]] - [[:en:Calculus]] * [[Արհեստական բանականութիւն]] - [[:hy:Արհեստական բանականություն]] - [[:en:Artificial intelligence]] * [[Կիսահաղորդիչ]] - [[:hy:Կիսահաղորդիչ]] - [[:en:Semiconductor]] === Իմաստասիրութիւն եւ ընկերութիւն === * [[Բարոյագիտութիւն]] - [[:hy:Էթիկա]] - [[:en:Ethics]] * [[Մարդու իրաւունքներ]] - [[:hy:Մարդու իրավունքներ]] - [[:en:Human rights]] * [[Համաշխարհայնացում]] - [[:hy:Գլոբալիզացիա]] - [[:en:Globalization]] === Պատմութիւն === * [[Լուսաւորութեան դարաշրջան]] - [[:hy:Լուսավորության դարաշրջան]] - [[:en:Age of Enlightenment]] * [[Արդիւնաբերական յեղափոխութիւն]] - [[:hy:Արդյունաբերական հեղափոխություն]] - [[:en:Industrial Revolution]] * [[Պաղ պատերազմ]] - [[:hy:Սառը պատերազմ]] - [[:en:Cold War]] * [[Մոնկոլական կայսրութիւն]] - [[:hy:Մոնղոլական կայսրություն]] - [[:en:Mongol Empire]] * [[Ֆրանսական յեղափոխութիւն]] - [[:hy:Ֆրանսիական մեծ հեղափոխություն]] - [[:en:French Revolution]] * [[Յուլիոս Կեսար]] - [[:hy:Հուլիոս Կեսար]] - [[:en:Julius Caesar]] * [[Նափոլէոն Պոնափարթ]] - [[:hy:Նապոլեոն Բոնապարտ]] - [[:en:Napoleon]] === Աշխարհագրութիւն === * [[Մայրցամաք]] - [[:hy:Մայրցամաք]] - [[:en:Continent]] === Համաշխարհային դէմքեր === * [[Իսահակ Նիւթըն]] - [[:hy:Իսահակ Նյուտոն]] - [[:en:Isaac Newton]] * [[Քարլ Մարքս]] - [[:hy:Կարլ Մարքս]] - [[:en:Karl Marx]] === Աստղագիտութիւն === * [[Գալակտիկա]] - [[:hy:Գալակտիկա]] - [[:en:Galaxy]] * [[Արեւ]] - [[:hy:Արեգակ]] - [[:en:Sun]] * [[Աստղ]] - [[:hy:Աստղ]] - [[:en:Star]] * [[Մեծ պայթիւն]] - [[:hy:Մեծ պայթյուն]] - [[:en:Big Bang]] * [[Ձգողականութիւն]] - [[:hy:Ձգողականություն]] - [[:en:Gravity]] === Մարդու մարմին եւ բժշկութիւն === * [[Մարդու մարմին]] - [[:hy:Մարդու մարմին]] - [[:en:Human body]] * [[Կմախք]] - [[:hy:Կմախք]] - [[:en:Skeleton]] * [[Հակամանրէ]] - [[:hy:Հակաբիոտիկներ]] - [[:en:Antibiotic]] * [[Համավարակ]] - [[:hy:Պանդեմիա]] - [[:en:Pandemic]] * [[Սնուցում]] - [[:hy:Սնուցում]] - [[:en:Nutrition]] === Գիտութիւն === * [[Քիմիական տարր]] - [[:hy:Քիմիական տարր]] - [[:en:Chemical element]] * [[Երկաթ]] - [[:hy:Երկաթ]] - [[:en:Iron]] * [[Ուժ]] - [[:hy:Ուժ]] - [[:en:Force]] * [[Ուժանիւթ]] - [[:hy:Էներգիա]] - [[:en:Energy]] === Կրօնք === * [[Կրօնք]] - [[:hy:Կրոն]] - [[:en:Religion]] * [[Հրէականութիւն]] - [[:hy:Հուդայականություն]] - [[:en:Judaism]] * [[Հնդուականութիւն]] - [[:hy:Հինդուիզմ]] - [[:en:Hinduism]] * [[Ղուրան]] - [[:hy:Ղուրան]] - [[:en:Quran]] * [[Կաթողիկէ Եկեղեցի]] - [[:hy:Կաթոլիկ եկեղեցի]] - [[:en:Catholic Church]] === Ընկերութիւն եւ առօրեայ կեանք === * [[Ընտանիք]] - [[:hy:Ընտանիք]] - [[:en:Family]] * [[Կրթութիւն]] - [[:hy:Կրթություն]] - [[:en:Education]] * [[Սնունդ]] - [[:hy:Սնունդ]] - [[:en:Food]] * [[Քաղաք]] - [[:hy:Քաղաք]] - [[:en:City]] === Արուեստ եւ մշակոյթ === * [[Շարժապատկեր]] - [[:hy:Կինոարվեստ]] - [[:en:Film]] * [[Օփերա]] - [[:hy:Օպերա]] - [[:en:Opera]] === Գրականութիւն === * [[Բանաստեղծութիւն]] - [[:hy:Պոեզիա]] - [[:en:Poetry]] * [[Թատերգութիւն]] - [[:hy:Դրամա]] - [[:en:Drama]] * [[Դիւցազնավէպ]] - [[:hy:Էպոս]] - [[:en:Epic poetry]] === Արհեստագիտութիւն === * [[Համացանց]] - [[:hy:Համացանց]] - [[:en:Internet]] * [[Ծրագրաշար]] - [[:hy:Ծրագրային ապահովում]] - [[:en:Software]] * [[Խելախօս]] - [[:hy:Սմարթֆոն]] - [[:en:Smartphone]] * [[Ընկերային ցանց]] - [[:hy:Սոցիալական ցանց]] - [[:en:Social media]] * [[Հեռախօս]] - [[:hy:Հեռախոս]] - [[:en:Telephone]] * [[Հեռատեսիլ]] - [[:hy:Հեռուստատեսություն]] - [[:en:Television]] * [[Ռոպոթ]] - [[:hy:Ռոբոտ]] - [[:en:Robot]] === Տնտեսութիւն === * [[Դրամատուն]] - [[:hy:Բանկ]] - [[:en:Bank]] * [[Սղաճ]] - [[:hy:Գնաճ]] - [[:en:Inflation]] * [[Առեւտուր]] - [[:hy:Առևտուր]] - [[:en:Trade]] * [[Հարկ]] - [[:hy:Հարկ (պետական)]] - [[:en:Tax]] * [[Պորսա]] - [[:hy:Ֆոնդային բորսա]] - [[:en:Stock exchange]] === Մարզաձեւեր === * [[Ոտնագնդակ]] - [[:hy:Ֆուտբոլ]] - [[:en:Association football]] * [[Պասքեթպոլ]] - [[:hy:Բասկետբոլ]] - [[:en:Basketball]] * [[Ողիմպիական խաղեր]] - [[:hy:Օլիմպիական խաղեր]] - [[:en:Olympic Games]] === Այլ === * [[Օդերեւութախօսութիւն]] - [[:en:Meteorology]] * [[Հանքախօսութիւն]] - [[:en:Mineralogy]] * [[Երկրախօսութիւն]] - [[:en:Geology]] * [[Ուժական գիտութիւն]] - [[:en:Dynamics]] * [[Դնդերախօսութիւն]] - [[:en:Myology]] * [[Աճառախօսութիւն]] - [[:en:Chondrology]] * [[Գաւառագրութիւն]] - [[:en:Chorographie]] * [[Ճակատագիտութիւն]] - [[:en:Métoposcopie]] * [[Բնազանցութիւն]] - [[:en:Metaphysics]] * [[Աստեղագիտութիւն]] - [[:en:Astronomy]] * [[Ջրակշռութիւն]] - [[:en:Hydrostatics]] * [[Թաղանթախօսութիւն]] - [[:en:Hyménologie]] * [[Վիմախօսութիւն]] - [[:en:Lithologie]] * [[Բնախօսութիւն]] - [[:en:Physiology]] * [[Իրաւագիտութիւն]] - [[:en:Jurisprudence]] * [[Հայրասպան]] - [[:en:Patricide]] * [[Մայրասպան]] - [[:en:Matricide]] * [[Բեռնարգելք]] - [[:hy:Էմբարգո]] -[[:en:Economic sanctions]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Եղիշէ Չարենցի կեանքի ժամանակագրութիւն]] - [[:hy:Եղիշե_Չարենցի_կյանքի_ժամանակագրություն|Եղիշե Չարենցի կյանքի ժամանակագրություն]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Հարաւային Քալիֆորնիոյ Համալսարան]] - [[:en:University of Southern California]] * [[Ալեն Տըլոն]] - [[:en:Alain Delon]] * [[Տնտեսական Համագործակցութեան եւ Զարգացման Կազմակերպութիւն]] - [[:en:OECD]] * [[Կամալ Ապտել Նասեր]] - [[:en:Gamal Abdel Nasser]] * [[Տուպայ]] - [[:en:Dubai]] * [[Սեւիլիոյ տաճար]] - [[:hy:Սևիլյայի_տաճար|Սևիլյայի տաճար]] - [[:en:Seville_Cathedral|Seville Cathedral]] * [[Օքլընտի Համալսարան]] - [[:en:University of Auckland|University of Auckland]] * [[Պալամանտ Համալսարան]] - [[:en:University of Balamand]] * [[Քուրա, Լիբանան]] - [[:en:Koura District]] * [[Փանամայի ջրանցք]] - [[:en:Panama Canal|Panama Canal]] * [[Հիւսիսային Սառուցեալ Ովկիանոս]] - [[:en:Arctic Ocean|Arctic Ocean]] * [[ՏՀԶԿ]] - [[:en:|OECD]] 1jekqalrjjq78308jwuhojzzqa75isu 252159 252158 2026-06-04T13:19:31Z ShahenWasHere 140 /* Երկիրներ */ 252159 wikitext text/x-wiki == Անհրաժեշտ յօդուածներ == Բարե՛ւ, ստորեւ կրնաք գտնել յօդուածներու ցանկ մը: Այս յօդուածներուն ներկայութիւնը արեւմտահայերէն ուիքիի վրայ անհրաժեշտ է, իրենց տուն տուէք մեր ուիքիին վրայ եւ գրեցէք իրենց մասին 😃 === Դիցաբանութիւն === * [[պերեդիքսոն]] - [[:en:Peridexion tree]] * [[Հրուդէն]] - [[:hy:Ֆերեյդուն]] - [[:en:Fereydun]] * [[Առասպելական արարած]] - [[:hy:Առասպելական արարած]] - [[:en:Legendary creature]] * [[Հսկայ]] - [[:hy:Հսկա]] - [[:en:Giant]] === Կենդանիներ === * [[գետակինճ]] - [[:hy:Գետակինճեր]] - [[:en:Tapirus]] * [[ռնգեղջիւր]] - [[:hy:Ռնգեղջյուր]] - [[:en:Rhinoceros]] * [[սարեակ]] - [[:hy:Սարյակներ (ընտանիք)]] - [[:en:Starling]] * [[շահէն]] - [[:en:Falco peleigrinoides]] * [[սերմնագռավ]] - [[:hy:Սերմնաքաղ]] - [[:en:Rook (bird)]] * [[սիրամարգ]] - [[:en:Peafowl]] * [[փայտփորիկ]] - [[:en:Woodpecker]] * [[յոպոպ]] - [[:en:Hoopoe]] * [[քնարահաւ]] - [[:en:Lyrebird]] * [[հաւալուսն]] - [[:hy:հավալուսն]] - [[:en:Pelican]] * [[ծովակով]] - [[:hy:Ստելլերյան կով]] - [[:en:Steller's sea cow]] === Երկիրներ === * [[:hyw:Պոզնիա եւ Հերցեկովինա|Պոզնիա եւ Հերցեկովինա]] - [[:hy:Բոսնիա և Հերցեգովինա|Բոսնիա և Հերցեգովինա]] - [[:en:Bosnia and Herzegovina|Bosnia and Herzegovina]] * [[:hyw:Քամպոճա|Քամպոճա]] - [[:hy:Կամբոջա|Կամբոջա]] - [[:en:Cambodia|Cambodia]] * [[:hyw:Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն|Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն|Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Central African Republic|Central African Republic]] * [[:hyw:Քոմորեան կղզիներ|Քոմորեան կղզիներ]] - [[:hy:Կոմորյան կղզիներ|Կոմորյան կղզիներ]] - [[:en:Comoros|Comoros]] * [[:hyw:Տոմինիքեան Հանրապետութիւն|Տոմինիքեան Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Դոմինիկյան Հանրապետություն|Դոմինիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Dominican Republic|Dominican Republic]] * [[:hyw:Սալվատոր|Սալվատոր]] - [[:hy:Սալվադոր|Սալվադոր]] - [[:en:El Salvador|El Salvador]] * [[:hyw:Էսուաթինի|Էսուաթինի]] - [[:hy:Էսվատինի|Էսվատինի]] - [[:en:Eswatini|Eswatini]] * [[:hyw:Կամպիա|Կամպիա]] - [[:hy:Գամբիա|Գամբիա]] - [[:en:Gambia|Gambia]] * [[:hyw:Կանա|Կանա]] - [[:hy:Գանա|Գանա]] - [[:en:Ghana|Ghana]] * [[:hyw:Կրենատա|Կրենատա]] - [[:hy:Գրենադա|Գրենադա]] - [[:en:Grenada|Grenada]] * [[:hyw:Կինի|Կինի]] - [[:hy:Գվինեա|Գվինեա]] - [[:en:Guinea|Guinea]] * [[:hyw:Կինի-Պիսաու|Կինի-Պիսաու]] - [[:hy:Գվինեա-Բիսաու|Գվինեա-Բիսաու]] - [[:en:Guinea-Bissau|Guinea-Bissau]] * [[:hyw:Կայանա|Կայանա]] - [[:hy:Գայանա|Գայանա]] - [[:en:Guyana|Guyana]] * [[:hyw:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:hy:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:en:Haiti|Haiti]] * [[:hyw:Հոնտուրաս|Հոնտուրաս]] - [[:hy:Հոնդուրաս|Հոնդուրաս]] - [[:en:Honduras|Honduras]] * [[:hyw:Քիրիպաթի|Քիրիպաթի]] - [[:hy:Կիրիբատի|Կիրիբատի]] - [[:en:Kiribati|Kiribati]] * [[:hyw:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:hy:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:en:Kyrgyzstan|Kyrgyzstan]] * [[:hyw:Մալաուի|Մալաուի]] - [[:hy:Մալավի|Մալավի]] - [[:en:Malawi|Malawi]] * [[:hyw:Մալի|Մալի]] - [[:hy:Մալի|Մալի]] - [[:en:Mali|Mali]] * [[:hyw:Մարշալեան Կղզիներ|Մարշալեան Կղզիներ]] - [[:hy:Մարշալյան կղզիներ|Մարշալյան կղզիներ]] - [[:en:Marshall Islands|Marshall Islands]] * [[:hyw:Մորիթանիա|Մորիթանիա]] - [[:hy:Մավրիտանիա|Մավրիտանիա]] - [[:en:Mauritania|Mauritania]] * [[:hyw:Մաւրիկիոս|Մաւրիկիոս]] - [[:hy:Մավրիկիոս|Մավրիկիոս]] - [[:en:Mauritius|Mauritius]] * [[:hyw:Միքրոնեզիա|Միքրոնեզիա]] - [[:hy:Միկրոնեզիա|Միկրոնեզիա]] - [[:en:Micronesia|Micronesia]] * [[:hyw:Մոնկոլիա|Մոնկոլիա]] - [[:hy:Մոնղոլիա|Մոնղոլիա]] - [[:en:Mongolia|Mongolia]] * [[:hyw:Մոզամպիք|Մոզամպիք]] - [[:hy:Մոզամբիկ|Մոզամբիկ]] - [[:en:Mozambique|Mozambique]] * [[:hyw:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:hy:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:en:Nauru|Nauru]] * [[:hyw:Նիժեր|Նիժեր]] - [[:hy:Նիգեր|Նիգեր]] - [[:en:Niger|Niger]] * [[:hyw:Փալաու|Փալաու]] - [[:hy:Պալաու|Պալաու]] - [[:en:Palau|Palau]] * [[:hyw:Բաբուա Նոր Կինի|Բաբուա Նոր Կինի]] - [[:hy:Պապուա Նոր Գվինեա|Պապուա Նոր Գվինեա]] - [[:en:Papua New Guinea|Papua New Guinea]] * [[:hyw:Բարակուայ|Բարակուայ]] - [[:hy:Պարագվայ|Պարագվայ]] - [[:en:Paraguay|Paraguay]] * [[:hyw:Բերու|Բերու]] - [[:hy:Պերու|Պերու]] - [[:en:Peru|Peru]] * [[:hyw:Ֆիլիբիններ|Ֆիլիբիններ]] - [[:hy:Ֆիլիպիններ|Ֆիլիպիններ]] - [[:en:Philippines|Philippines]] * [[:hyw:Սան Լուսիա|Սան Լուսիա]] - [[:hy:Սենթ Լյուսիա|Սենթ Լյուսիա]] - [[:en:Saint Lucia|Saint Lucia]] * [[:hyw:Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ|Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ]] - [[:hy:Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ|Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ]] - [[:en:Saint Vincent and the Grenadines|Saint Vincent and the Grenadines]] * [[:hyw:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:hy:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:en:San Marino|San Marino]] * [[:hyw:Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի|Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի]] - [[:hy:Սան Տոմե և Պրինսիպի|Սան Տոմե և Պրինսիպի]] - [[:en:Sao Tome and Principe|Sao Tome and Principe]] * [[:hyw:Սեյշելեան կղզիներ|Սեյշելեան կղզիներ]] - [[:hy:Սեյշելյան կղզիներ|Սեյշելյան կղզիներ]] - [[:en:Seychelles|Seychelles]] * [[:hyw:Սոմալիա|Սոմալիա]] - [[:hy:Սոմալի|Սոմալի]] - [[:en:Somalia|Somalia]] * [[:hyw:Շրի Լանքա|Շրի Լանքա]] - [[:hy:Շրի Լանկա|Շրի Լանկա]] - [[:en:Sri Lanka|Sri Lanka]] * [[:hyw:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:hy:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:en:Suriname|Suriname]] * [[:hyw:Թաճիքստան|Թաճիքստան]] - [[:hy:Տաջիկստան|Տաջիկստան]] - [[:en:Tajikistan|Tajikistan]] * [[:hyw:Արեւելեան Թիմոր|Արեւելեան Թիմոր]] - [[:hy:Արևելյան Թիմոր|Արևելյան Թիմոր]] - [[:en:Timor-Leste|Timor-Leste]] * [[:hyw:Թոկո|Թոկո]] - [[:hy:Տոգո|Տոգո]] - [[:en:Togo|Togo]] * [[:hyw:Թոնկա|Թոնկա]] - [[:hy:Տոնգա|Տոնգա]] - [[:en:Tonga|Tonga]] * [[:hyw:Թրինիտատ եւ Թոպակո|Թրինիտատ եւ Թոպակո]] - [[:hy:Տրինիդադ և Տոբագո|Տրինիդադ և Տոբագո]] - [[:en:Trinidad and Tobago|Trinidad and Tobago]] * [[:hyw:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:hy:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:en:Turkmenistan|Turkmenistan]] * [[:hyw:Թուվալու|Թուվալու]] - [[:hy:Տուվալու|Տուվալու]] - [[:en:Tuvalu|Tuvalu]] ==== Երկիրներ, որոնք ՄԱԿ-ի անդամ չեն, ոչ ալ դիտորդ ==== * [[Աբխազիոյ Հանրապետութիւն։]] - [[:hy:Աբխազիայի Հանրապետություն]] - [[:en:Abkhazia]] * [[:hyw:Հարաւային Օսիա|Հարաւային Օսիա]] - [[:hy:Հարավային Օսիա|Հարավային Օսիա]] - [[:en:South Ossetia|South Ossetia]] === Պատմական շրջաններ եւ երկիրներ === * [[Միջին Արեւելք]] - [[:en:Middle East]] * [[Ասորեստան]] - [[:hy:Ասորեստան]] - [[:en:Assyria]] * [[Մակեդոնիա]] - [[:hy:Մակեդոնիա (տերմինաբանություն)]] - [[:en:Macedonia (terminology)]] * [[Կալիլէա]] - [[:hy:Գալիլեա (Իսրայել)]] - [[:en:Galilee]] * [[Կասպք]] - [[:en:Caspiane]] * [[Մարաստան]] կամ Մարք - [[:hy:Մարաստան]] - [[:en:Media (region)]] * [[Ալանք]] - [[:hy:Ալանիա]] - [[:en:Alania]] === Լեզուներ === * [[Մանտարին Չինարէն]] - [[:en:Mandarin Chinese]] * [[Հինտի]] - [[:en:Hindi]] * [[Սպաներէն]] - [[:en:Spanish language]] * [[Պենկալերէն]] - [[:en:Bengali language]] * [[Փորթուկալերէն]] - [[:en:Portuguese language]] * [[Ուրտու]] - [[:en:Urdu]] * [[Ինտոնեզերէն]] - [[:en:Indonesian language]] * [[Մարաթերէն]] - [[:en:Marathi language]] * [[Թելուկերէն]] - [[:en:Telugu language]] * [[Հաուներէն]] - [[:en:Hausa language]] * [[Թամիլերէն]] - [[:en:Tamil language]] * [[Սուահիլերէն]] - [[:en:Swahili language]] * [[Վիեդնամերէն]] - [[:en:Vietnamese language]] * [[Թակալերէն]] - [[:en:Tagalog language]] * [[Փունճապերէն]] - [[:en:Punjabi language]] * [[Քորերէն]] - [[:en:Korean language]] * [[Ճավանեզերէն]] - [[:en:Javanese language]] * [[Կուճարաթերէն]] - [[:en:Gujarati language]] * [[Ամհարերէն]] - [[:en:Amharic]] * [[Քաննատերէն]] - [[:en:Kannada]] * [[Ապխազերէն]] - [[:en:Abkhaz language]] * [[Ալպաներէն]] - [[:en:Albanian language]] * [[Պրեթոներէն]] - [[:en:Breton language]] * [[Պուլկարերէն]] - [[:en:Bulgarian language]] * [[Քաթալաներէն]] - [[:en:Catalan language]] * [[Քորսիքերէն]] - [[:en:Corsican language]] * [[Խրիմի Թաթարերէն]] - [[:en:Crimean Tatar language]] * [[Չեխերէն]] - [[:en:Czech language]] * [[Տանիերէն]] - [[:en:Danish language]] * [[Հոլանտերէն]] - [[:en:Dutch language]] * [[Էսթոներէն]] - [[:en:Estonian language]] * [[ֆիններէն]] - [[:en:Finnish language]] * [[Իսլանտերէն]] - [[:en:Icelandic language]] * [[Իռլանտերէն]] - [[:en:Irish language]] * [[Լադիշերէն]] - [[:en:Latvian language]] * [[Լիդվերէն]] - [[:en:Lithuanian language]] * [[Լիւքսամպուրկերէն]] - [[:en:Luxembourgish]] * [[Մակեդոներէն]] - [[:en:Macedonian language]] * [[Մալթայերէն]] - [[:en:Maltese language]] * [[Նորվեկերէն]] - [[:en:Norweigian language]] * [[Լեհերէն]] - [[:en:Polish language]] * [[Ռոմանշերէն]] - [[:en:Romansh language]] * [[Ռումանիրէն]] - [[:en:Romanian language]] * [[Սերպոխորվաթերէն]] - [[:en:Serbo-Croatian]] * [[Սլովաքերէն]] - [[:en:Slovak language]] * [[Սլովեներէն]] - [[:en:Slovenian language]] * [[Շուետերէն]] - [[:en:Swedish language]] === Երաժշտական Նուագարաններ === * [[Քլարինեթ]] - [[:hy:Կլառնետ|Կլառնետ]] - [[:en:Clarinet|Clarinet]] * [[Աւագափող]] - [[:hy:Ֆլէյտա|Ֆլէյտա]] - [[:en:Flute|Flute]] * [[Հոպոյ]] - [[:hy:Հոբոյ|Հոբոյ]] - [[:en:Oboe|Oboe]] * [[Պասուն]] - [[:hy:Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)|Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)]] - [[:en:Bassoon|Bassoon]] * [[Թուպա]] - [[:en:Tuba|Tuba]] * [[Թրոմպոն]] - [[:hy:Տրոմբոն|Տրոմբոն]] - [[:en:Trombone|Trombone]] * [[Գալարափող]] - [[:hy:Գալարափող|Գալարափող]] - [[:en:French horn|French horn]] * [[Շեփոր]] - [[:hy:Շեփոր|Շեփոր]] - [[:en:Trumpet|Trumpet]] * [[Շվի]] - [[:en:Shvi]] === CEE Ցանկ === * [[Հայերը Ֆրանսայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_France * [[Հայերը Իրանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iranian_Armenians * [[Հայերը Իրաքի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iraqi_Armenians * [[Հայերը Վրաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Georgia * [[Հայերը Ազրպէյճանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Azerbaijan * [[Հայերը Արժանթինի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Argentine * [[Հայերը Սուրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Syria * [[Հայերը Ուքրանիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Ukraine * [[Հայերը Աւստրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Austria * [[Հայերը Շուէտի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Sweden * [[Հայերը Գանատայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Canadians * [[Հայերը Աւստրալիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Australians * [[Հայերը Թուրքիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Turkey * [[Հայերը Սինկափուրի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Singapore * [[Հայերը Չինաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_China * [[Հակահայկականութիւն]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Anti-Armenian_sentiment * [[Թագնուած Հայեր]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Hidden_Armenians * [[Հայերը Հունգարիոյ մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Hungary * [[Հայերը Միացեալ Թագաւորութեան մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_the_United_Kingdom === Հայ անձնաւորութիւններ === * [[Քարիմ Բագրատունի]] - [[:en:Karim Pakradouni]] * [[Վիգէն Պապիկեան]] - [[:en:Viken Babikian]] * [[Ճօ Մանճանիելօ]] - [[:en:Joe Manganiello]] * [[Սոնա Մովսէսեան]] - [[:en:Sona Movsesian]] * [[Լէրի Կակոսեան]] - [[:en:Larry Gagosian]] * [[Ալիս Փանիկեան]] - [[:en:Alice Panikian]] * [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]] * [[Զաւեն Գույումճեան]] - [[:en:Zaven Kouyoumdjian]] * [[Մարիա Նալպանտեան]] - [[:en:Maria Nalbandian]] * [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]] * [[Նիքոլ Սապա]] - [[:en:Nicole Saba]] * [[Նշան Տէր Յարութիւնեան]] - [[:ar:نيشان (إعلامي)]] * [[Թուլիփ Ճոշի]] - [[:en:Tulip Joshi]] * [[Նուրա Գէւորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]] * [[Սագօ Շահինեան]] - [[:en:Sako Shahinian]] * [[Մարիամ Նուր]] - [[:en:Mariam Nour]] * [[Մարտիկ Չափարեան]] - [[:en:Mardik Tchaparian]] * [[Յակոբ Տոնապետեան]] - [[:en:Agop Donabidian]] * [[Վարդան Ղազարեան]] - [[:en:Vardan Ghazaryan]] * [[Կրեթա Թասլաքեան]] - [[:en:Gretta Taslakian]] * [[Կլատիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Խորէն Աբրահամեան]] - [[:en:Khoren Abrahamyan]] * [[Տորք Անգեղ]] - [[:en:Tork Angegh]] - [[:hy:Տորք Անգեղ]] * [[Ալեքսանտր Երիցեան]] - [[:hy:Ալեքսանդր Երիցյան]] * [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]] * [[Ֆրանսիս Վեպեր]] - [[:en:Francis Veber]] * [[Ֆրանսուա Պերլեան]] - [[:en:François Berléand]] * [[Ալեն Պերպերեան]] - [[:en:Alain Berbérian]] * [[Փասքալ Լեժիթիմուս]] - [[:en:Pascal Légitimus]] * [[Մայքըլ Վարդան]] - [[:en:Michael Vartan]] * [[Մարիանա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]] * [[Մաթիո Մատենեան]] - [[:en:Mathieu Madénian]] * [[Ռաֆֆի Շարթ]] - [[:en:Raffy Shart]] * [[Նինա Պերպերովա]] - [[:en:Nina Berberova]] * [[Ֆիլիփ Ճեան]] - [[:en:Philippe Djian]] * [[Ժան-Քլոտ Քեպապճեան]] - [[:en:Jean-Claude Kebabdjian]] * [[Ժաք Հելեան]] - [[:en:Jacques Hélian]] * [[Լեւոն Սայեան]] - [[:en:Lévon Sayan]] * [[Տանիել Ժերարտ]] - [[:en:Danyel Gérard]] * [[Ֆրանսուա Գէորքեան]] - [[:en:François Kevorkian]] * [[Անտրէ Մանուկեան]] - [[:en:André Manoukian]] * [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]] * [[Եսայի Ալթունեան]] - [[:en:Essaï Altounian]] * [[Աննա Կասեան]] - [[:en:Anna Kasyan]] * [[Լեոն Արթիւր Թիւթիւնճեան]] - [[:en:Léon Arthur Tutundjian]] * [[Մելիք Օհանեան]] - [[:en:Melik Ohanian]] * [[Էտուարտ Պալլատուր]] - [[:en:Édouard Balladur]] * [[Հիլտա Չոպոյեան]] - [[:en:Hilda Tchoboian]] * [[Ժերարտ Տարմանին]] - [[:en:Gérald Darmanin]] * [[Սարա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]] * [[Արսեն Չաքարեան]] - [[:en:Arsène Tchakarian]] * [[Ալեն Փրոսթ]] - [[:en:Alain Prost]] * [[Էրիք Ասատուրեան]] - [[:en:Éric Assadourian]] * [[Եուրի Ճորքաէֆ]] - [[:en:Youri Djorkaeff]] * [[Ալեն Պողոսեան]] - [[:en:Alain Boghossian]] * [[Տիմիթրի Եաչվիլի]] - [[:en:Dimitri Yachvili]] * [[Սիրիաք Ռիվիերեան]] - [[:en:Cyriaque Rivieyran]] * [[Իտա Ատամոֆ]] - [[:en:Ida Adamoff]] * [[Փաթրիք Տոնապետեան]] - [[:en:Patrick Donabédian]] * [[Անահիտ Տոնապետեան Տեմոփուլոս]] - [[:hy:Անահիտ Տոնապետյան-Դեմոպուլոս]] * [[Սերժ Չուրուք]] - [[:en:Serge Tchuruk]] * [[Ալեն Մանուքեան]] - [[:en:Alain Manoukian]] * [[Ալեն Միքլի]] - [[:en:Alain Mikli]] * [[Ռաֆֆի Հալաճեան]] - [[:en:Rafi Haladjian]] * [[Փոլ-Լուի Արսլանեան]] - [[:en:Paul-Louis Arslanian]] * [[Կլետիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Վիք Տարչինեան]] - [[:en:Vic Darchinyan]] * [[Ճորճ Տոնիկեան]] - [[:en:George Donikian]] * [[Պրայըն Կուրճեան]] - [[:en:Brian Goorjian]] * [[Սլավա Գրիգորեան]] - [[:en:Slava Grigoryan]] * [[Ժանօ Թուսունեան]] - [[:en:Jano Toussounian]] * [[Ճոն Քաչոյեան]] - [[:en:John Kachoyan]] * [[Եուրիկ Սարգիսեան]] - [[:en:Yurik Sarkisyan]] * [[Պորիս Պապայեան]] - [[:en:Boris Babayan]] * [[Ալեքսէյ Հեքիմեան]] - [[:en:Alexey Ekimyan]] * [[Կարի Քասփարով]] - [[:en:Garry Kasparov]] * [[Վլատիմիր Յակոբեան]] - [[:en:Vladimir Akopian]] * [[Աշոտ Նադանեան]] - [[:en:Ashot Nadanian]] * [[Վլադիմիր Պաղիրով]] - [[:en:Vladimir Bagirov]] * [[Եւկենի Պետրոսեան]] - [[:en:Yevgeny Petrosyan]] * [[Սերկեյ Ղազարով]] - [[:en:Sergey Gazarov]] * [[Կիորկի Շահնազարով]] - [[:en:Georgy Shakhnazarov]] * [[Ռաֆայել Կապրելեան]] - [[:en:Rafael Kaprelyan]] * [[Սերկեյ Պետրոսեան]] - [[:en:Sergey Petrosyan]] * [[Կարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]] * [[Կարապետ Կարապետեան]] - [[:en:Karapet Karapetyan]] * [[Յարութիւն Խաչադրեան]] - [[:en:Harutyun Khachatryan]] * [[Վաղարշակ Յարութիւնեան]] - [[:en:Vagharshak Harutiunyan]] * [[Յովնաթանեան ընտանիք]] - [[:en:Hovnatanian]] * [[Յակոբ Դաւթեան]] - [[:en:Yakov Davydov]] * [[Վլատիմիր Սարգսեան]] - [[:en:Vladimir Sargsyan]] * [[Աղվան Վարդանեան]] - [[:en:Aghvan Vardanyan]] * [[Արթիւր Յակոբեան]] - [[:en:Arturs Akopjans]] * [[Ալան Մելիքճանեան]] - [[:en:Captain Disillusion]] * [[Պորիս Փարսատանեան]] - [[:en:Boris Parsadanian]] * [[Եուրի Սարգիսեան]] - [[:en:Yuriy Sarkisyan]] * [[Արթեոմ Ֆիլիփոսեան]] - [[:en:Artyom Filiposyan]] * [[Վատիմ Ապրամով]] - [[:en:Vadim Abramov]] * [[Արթիւր Գրիգորեան]] - [[:en:Artur Grigorian]] * [[Անտրեյ Յակոբեանց]] - [[:en:Andrey Akopyants]] * [[Թամարա Խանում]] - [[:en:Tamara Khanum]] * [[Ռալֆ Եիրիկեան]] - [[:en:Ralph Yirikian]] === Ծով === * [[Կասպից ծով]] - [[:hy:Կասպից ծով]] - [[:en:Caspian Sea]] === Բնագիտութիւն === * [[Ժառանգաբանութիւն]] - [[:hy:Գենետիկա]] - [[:en:Genetics]] * [[Լուսասինթեզ]] - [[:hy:Ֆոտոսինթեզ]] - [[:en:Photosynthesis]] * [[Բնահամակարգ]] - [[:hy:Էկոհամակարգ]] - [[:en:Ecosystem]] * [[Կլիմայի փոփոխութիւն]] - [[:hy:Կլիմայի փոփոխություն]] - [[:en:Climate change]] * [[Պարբերական աղիւսակ]] - [[:hy:Պարբերական համակարգ]] - [[:en:Periodic table]] * [[Քուանթային մեքանիկա]] - [[:hy:Քվանտային մեխանիկա]] - [[:en:Quantum mechanics]] * [[Յարաբերականութեան տեսութիւն]] - [[:hy:Հարաբերականության տեսություն]] - [[:en:Theory of relativity]] * [[Ջերմադինամիկա]] - [[:hy:Թերմոդինամիկա]] - [[:en:Thermodynamics]] * [[Էնթրոփիա]] - [[:hy:Էնտրոպիա]] - [[:en:Entropy]] === Թուաբանութիւն եւ արհեստագիտութիւն === * [[Հաւանականութիւն]] - [[:hy:Հավանականություն]] - [[:en:Probability]] * [[Վիճակագրութիւն]] - [[:hy:Վիճակագրություն]] - [[:en:Statistics]] * [[Հանրահաշիւ]] - [[:hy:Հանրահաշիվ]] - [[:en:Algebra]] * [[Թուաբանական վերլուծութիւն]] - [[:hy:Մաթեմատիկական անալիզ]] - [[:en:Calculus]] * [[Արհեստական բանականութիւն]] - [[:hy:Արհեստական բանականություն]] - [[:en:Artificial intelligence]] * [[Կիսահաղորդիչ]] - [[:hy:Կիսահաղորդիչ]] - [[:en:Semiconductor]] === Իմաստասիրութիւն եւ ընկերութիւն === * [[Բարոյագիտութիւն]] - [[:hy:Էթիկա]] - [[:en:Ethics]] * [[Մարդու իրաւունքներ]] - [[:hy:Մարդու իրավունքներ]] - [[:en:Human rights]] * [[Համաշխարհայնացում]] - [[:hy:Գլոբալիզացիա]] - [[:en:Globalization]] === Պատմութիւն === * [[Լուսաւորութեան դարաշրջան]] - [[:hy:Լուսավորության դարաշրջան]] - [[:en:Age of Enlightenment]] * [[Արդիւնաբերական յեղափոխութիւն]] - [[:hy:Արդյունաբերական հեղափոխություն]] - [[:en:Industrial Revolution]] * [[Պաղ պատերազմ]] - [[:hy:Սառը պատերազմ]] - [[:en:Cold War]] * [[Մոնկոլական կայսրութիւն]] - [[:hy:Մոնղոլական կայսրություն]] - [[:en:Mongol Empire]] * [[Ֆրանսական յեղափոխութիւն]] - [[:hy:Ֆրանսիական մեծ հեղափոխություն]] - [[:en:French Revolution]] * [[Յուլիոս Կեսար]] - [[:hy:Հուլիոս Կեսար]] - [[:en:Julius Caesar]] * [[Նափոլէոն Պոնափարթ]] - [[:hy:Նապոլեոն Բոնապարտ]] - [[:en:Napoleon]] === Աշխարհագրութիւն === * [[Մայրցամաք]] - [[:hy:Մայրցամաք]] - [[:en:Continent]] === Համաշխարհային դէմքեր === * [[Իսահակ Նիւթըն]] - [[:hy:Իսահակ Նյուտոն]] - [[:en:Isaac Newton]] * [[Քարլ Մարքս]] - [[:hy:Կարլ Մարքս]] - [[:en:Karl Marx]] === Աստղագիտութիւն === * [[Գալակտիկա]] - [[:hy:Գալակտիկա]] - [[:en:Galaxy]] * [[Արեւ]] - [[:hy:Արեգակ]] - [[:en:Sun]] * [[Աստղ]] - [[:hy:Աստղ]] - [[:en:Star]] * [[Մեծ պայթիւն]] - [[:hy:Մեծ պայթյուն]] - [[:en:Big Bang]] * [[Ձգողականութիւն]] - [[:hy:Ձգողականություն]] - [[:en:Gravity]] === Մարդու մարմին եւ բժշկութիւն === * [[Մարդու մարմին]] - [[:hy:Մարդու մարմին]] - [[:en:Human body]] * [[Կմախք]] - [[:hy:Կմախք]] - [[:en:Skeleton]] * [[Հակամանրէ]] - [[:hy:Հակաբիոտիկներ]] - [[:en:Antibiotic]] * [[Համավարակ]] - [[:hy:Պանդեմիա]] - [[:en:Pandemic]] * [[Սնուցում]] - [[:hy:Սնուցում]] - [[:en:Nutrition]] === Գիտութիւն === * [[Քիմիական տարր]] - [[:hy:Քիմիական տարր]] - [[:en:Chemical element]] * [[Երկաթ]] - [[:hy:Երկաթ]] - [[:en:Iron]] * [[Ուժ]] - [[:hy:Ուժ]] - [[:en:Force]] * [[Ուժանիւթ]] - [[:hy:Էներգիա]] - [[:en:Energy]] === Կրօնք === * [[Կրօնք]] - [[:hy:Կրոն]] - [[:en:Religion]] * [[Հրէականութիւն]] - [[:hy:Հուդայականություն]] - [[:en:Judaism]] * [[Հնդուականութիւն]] - [[:hy:Հինդուիզմ]] - [[:en:Hinduism]] * [[Ղուրան]] - [[:hy:Ղուրան]] - [[:en:Quran]] * [[Կաթողիկէ Եկեղեցի]] - [[:hy:Կաթոլիկ եկեղեցի]] - [[:en:Catholic Church]] === Ընկերութիւն եւ առօրեայ կեանք === * [[Ընտանիք]] - [[:hy:Ընտանիք]] - [[:en:Family]] * [[Կրթութիւն]] - [[:hy:Կրթություն]] - [[:en:Education]] * [[Սնունդ]] - [[:hy:Սնունդ]] - [[:en:Food]] * [[Քաղաք]] - [[:hy:Քաղաք]] - [[:en:City]] === Արուեստ եւ մշակոյթ === * [[Շարժապատկեր]] - [[:hy:Կինոարվեստ]] - [[:en:Film]] * [[Օփերա]] - [[:hy:Օպերա]] - [[:en:Opera]] === Գրականութիւն === * [[Բանաստեղծութիւն]] - [[:hy:Պոեզիա]] - [[:en:Poetry]] * [[Թատերգութիւն]] - [[:hy:Դրամա]] - [[:en:Drama]] * [[Դիւցազնավէպ]] - [[:hy:Էպոս]] - [[:en:Epic poetry]] === Արհեստագիտութիւն === * [[Համացանց]] - [[:hy:Համացանց]] - [[:en:Internet]] * [[Ծրագրաշար]] - [[:hy:Ծրագրային ապահովում]] - [[:en:Software]] * [[Խելախօս]] - [[:hy:Սմարթֆոն]] - [[:en:Smartphone]] * [[Ընկերային ցանց]] - [[:hy:Սոցիալական ցանց]] - [[:en:Social media]] * [[Հեռախօս]] - [[:hy:Հեռախոս]] - [[:en:Telephone]] * [[Հեռատեսիլ]] - [[:hy:Հեռուստատեսություն]] - [[:en:Television]] * [[Ռոպոթ]] - [[:hy:Ռոբոտ]] - [[:en:Robot]] === Տնտեսութիւն === * [[Դրամատուն]] - [[:hy:Բանկ]] - [[:en:Bank]] * [[Սղաճ]] - [[:hy:Գնաճ]] - [[:en:Inflation]] * [[Առեւտուր]] - [[:hy:Առևտուր]] - [[:en:Trade]] * [[Հարկ]] - [[:hy:Հարկ (պետական)]] - [[:en:Tax]] * [[Պորսա]] - [[:hy:Ֆոնդային բորսա]] - [[:en:Stock exchange]] === Մարզաձեւեր === * [[Ոտնագնդակ]] - [[:hy:Ֆուտբոլ]] - [[:en:Association football]] * [[Պասքեթպոլ]] - [[:hy:Բասկետբոլ]] - [[:en:Basketball]] * [[Ողիմպիական խաղեր]] - [[:hy:Օլիմպիական խաղեր]] - [[:en:Olympic Games]] === Այլ === * [[Օդերեւութախօսութիւն]] - [[:en:Meteorology]] * [[Հանքախօսութիւն]] - [[:en:Mineralogy]] * [[Երկրախօսութիւն]] - [[:en:Geology]] * [[Ուժական գիտութիւն]] - [[:en:Dynamics]] * [[Դնդերախօսութիւն]] - [[:en:Myology]] * [[Աճառախօսութիւն]] - [[:en:Chondrology]] * [[Գաւառագրութիւն]] - [[:en:Chorographie]] * [[Ճակատագիտութիւն]] - [[:en:Métoposcopie]] * [[Բնազանցութիւն]] - [[:en:Metaphysics]] * [[Աստեղագիտութիւն]] - [[:en:Astronomy]] * [[Ջրակշռութիւն]] - [[:en:Hydrostatics]] * [[Թաղանթախօսութիւն]] - [[:en:Hyménologie]] * [[Վիմախօսութիւն]] - [[:en:Lithologie]] * [[Բնախօսութիւն]] - [[:en:Physiology]] * [[Իրաւագիտութիւն]] - [[:en:Jurisprudence]] * [[Հայրասպան]] - [[:en:Patricide]] * [[Մայրասպան]] - [[:en:Matricide]] * [[Բեռնարգելք]] - [[:hy:Էմբարգո]] -[[:en:Economic sanctions]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Եղիշէ Չարենցի կեանքի ժամանակագրութիւն]] - [[:hy:Եղիշե_Չարենցի_կյանքի_ժամանակագրություն|Եղիշե Չարենցի կյանքի ժամանակագրություն]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Հարաւային Քալիֆորնիոյ Համալսարան]] - [[:en:University of Southern California]] * [[Ալեն Տըլոն]] - [[:en:Alain Delon]] * [[Տնտեսական Համագործակցութեան եւ Զարգացման Կազմակերպութիւն]] - [[:en:OECD]] * [[Կամալ Ապտել Նասեր]] - [[:en:Gamal Abdel Nasser]] * [[Տուպայ]] - [[:en:Dubai]] * [[Սեւիլիոյ տաճար]] - [[:hy:Սևիլյայի_տաճար|Սևիլյայի տաճար]] - [[:en:Seville_Cathedral|Seville Cathedral]] * [[Օքլընտի Համալսարան]] - [[:en:University of Auckland|University of Auckland]] * [[Պալամանտ Համալսարան]] - [[:en:University of Balamand]] * [[Քուրա, Լիբանան]] - [[:en:Koura District]] * [[Փանամայի ջրանցք]] - [[:en:Panama Canal|Panama Canal]] * [[Հիւսիսային Սառուցեալ Ովկիանոս]] - [[:en:Arctic Ocean|Arctic Ocean]] * [[ՏՀԶԿ]] - [[:en:|OECD]] 5jtdbb18jd11htdvjqnslv02pylymze 252160 252159 2026-06-04T13:19:49Z ShahenWasHere 140 /* Պատմական շրջաններ եւ երկիրներ */ 252160 wikitext text/x-wiki == Անհրաժեշտ յօդուածներ == Բարե՛ւ, ստորեւ կրնաք գտնել յօդուածներու ցանկ մը: Այս յօդուածներուն ներկայութիւնը արեւմտահայերէն ուիքիի վրայ անհրաժեշտ է, իրենց տուն տուէք մեր ուիքիին վրայ եւ գրեցէք իրենց մասին 😃 === Դիցաբանութիւն === * [[պերեդիքսոն]] - [[:en:Peridexion tree]] * [[Հրուդէն]] - [[:hy:Ֆերեյդուն]] - [[:en:Fereydun]] * [[Առասպելական արարած]] - [[:hy:Առասպելական արարած]] - [[:en:Legendary creature]] * [[Հսկայ]] - [[:hy:Հսկա]] - [[:en:Giant]] === Կենդանիներ === * [[գետակինճ]] - [[:hy:Գետակինճեր]] - [[:en:Tapirus]] * [[ռնգեղջիւր]] - [[:hy:Ռնգեղջյուր]] - [[:en:Rhinoceros]] * [[սարեակ]] - [[:hy:Սարյակներ (ընտանիք)]] - [[:en:Starling]] * [[շահէն]] - [[:en:Falco peleigrinoides]] * [[սերմնագռավ]] - [[:hy:Սերմնաքաղ]] - [[:en:Rook (bird)]] * [[սիրամարգ]] - [[:en:Peafowl]] * [[փայտփորիկ]] - [[:en:Woodpecker]] * [[յոպոպ]] - [[:en:Hoopoe]] * [[քնարահաւ]] - [[:en:Lyrebird]] * [[հաւալուսն]] - [[:hy:հավալուսն]] - [[:en:Pelican]] * [[ծովակով]] - [[:hy:Ստելլերյան կով]] - [[:en:Steller's sea cow]] === Երկիրներ === * [[:hyw:Պոզնիա եւ Հերցեկովինա|Պոզնիա եւ Հերցեկովինա]] - [[:hy:Բոսնիա և Հերցեգովինա|Բոսնիա և Հերցեգովինա]] - [[:en:Bosnia and Herzegovina|Bosnia and Herzegovina]] * [[:hyw:Քամպոճա|Քամպոճա]] - [[:hy:Կամբոջա|Կամբոջա]] - [[:en:Cambodia|Cambodia]] * [[:hyw:Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն|Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն|Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Central African Republic|Central African Republic]] * [[:hyw:Քոմորեան կղզիներ|Քոմորեան կղզիներ]] - [[:hy:Կոմորյան կղզիներ|Կոմորյան կղզիներ]] - [[:en:Comoros|Comoros]] * [[:hyw:Տոմինիքեան Հանրապետութիւն|Տոմինիքեան Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Դոմինիկյան Հանրապետություն|Դոմինիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Dominican Republic|Dominican Republic]] * [[:hyw:Սալվատոր|Սալվատոր]] - [[:hy:Սալվադոր|Սալվադոր]] - [[:en:El Salvador|El Salvador]] * [[:hyw:Էսուաթինի|Էսուաթինի]] - [[:hy:Էսվատինի|Էսվատինի]] - [[:en:Eswatini|Eswatini]] * [[:hyw:Կամպիա|Կամպիա]] - [[:hy:Գամբիա|Գամբիա]] - [[:en:Gambia|Gambia]] * [[:hyw:Կանա|Կանա]] - [[:hy:Գանա|Գանա]] - [[:en:Ghana|Ghana]] * [[:hyw:Կրենատա|Կրենատա]] - [[:hy:Գրենադա|Գրենադա]] - [[:en:Grenada|Grenada]] * [[:hyw:Կինի|Կինի]] - [[:hy:Գվինեա|Գվինեա]] - [[:en:Guinea|Guinea]] * [[:hyw:Կինի-Պիսաու|Կինի-Պիսաու]] - [[:hy:Գվինեա-Բիսաու|Գվինեա-Բիսաու]] - [[:en:Guinea-Bissau|Guinea-Bissau]] * [[:hyw:Կայանա|Կայանա]] - [[:hy:Գայանա|Գայանա]] - [[:en:Guyana|Guyana]] * [[:hyw:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:hy:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:en:Haiti|Haiti]] * [[:hyw:Հոնտուրաս|Հոնտուրաս]] - [[:hy:Հոնդուրաս|Հոնդուրաս]] - [[:en:Honduras|Honduras]] * [[:hyw:Քիրիպաթի|Քիրիպաթի]] - [[:hy:Կիրիբատի|Կիրիբատի]] - [[:en:Kiribati|Kiribati]] * [[:hyw:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:hy:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:en:Kyrgyzstan|Kyrgyzstan]] * [[:hyw:Մալաուի|Մալաուի]] - [[:hy:Մալավի|Մալավի]] - [[:en:Malawi|Malawi]] * [[:hyw:Մալի|Մալի]] - [[:hy:Մալի|Մալի]] - [[:en:Mali|Mali]] * [[:hyw:Մարշալեան Կղզիներ|Մարշալեան Կղզիներ]] - [[:hy:Մարշալյան կղզիներ|Մարշալյան կղզիներ]] - [[:en:Marshall Islands|Marshall Islands]] * [[:hyw:Մորիթանիա|Մորիթանիա]] - [[:hy:Մավրիտանիա|Մավրիտանիա]] - [[:en:Mauritania|Mauritania]] * [[:hyw:Մաւրիկիոս|Մաւրիկիոս]] - [[:hy:Մավրիկիոս|Մավրիկիոս]] - [[:en:Mauritius|Mauritius]] * [[:hyw:Միքրոնեզիա|Միքրոնեզիա]] - [[:hy:Միկրոնեզիա|Միկրոնեզիա]] - [[:en:Micronesia|Micronesia]] * [[:hyw:Մոնկոլիա|Մոնկոլիա]] - [[:hy:Մոնղոլիա|Մոնղոլիա]] - [[:en:Mongolia|Mongolia]] * [[:hyw:Մոզամպիք|Մոզամպիք]] - [[:hy:Մոզամբիկ|Մոզամբիկ]] - [[:en:Mozambique|Mozambique]] * [[:hyw:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:hy:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:en:Nauru|Nauru]] * [[:hyw:Նիժեր|Նիժեր]] - [[:hy:Նիգեր|Նիգեր]] - [[:en:Niger|Niger]] * [[:hyw:Փալաու|Փալաու]] - [[:hy:Պալաու|Պալաու]] - [[:en:Palau|Palau]] * [[:hyw:Բաբուա Նոր Կինի|Բաբուա Նոր Կինի]] - [[:hy:Պապուա Նոր Գվինեա|Պապուա Նոր Գվինեա]] - [[:en:Papua New Guinea|Papua New Guinea]] * [[:hyw:Բարակուայ|Բարակուայ]] - [[:hy:Պարագվայ|Պարագվայ]] - [[:en:Paraguay|Paraguay]] * [[:hyw:Բերու|Բերու]] - [[:hy:Պերու|Պերու]] - [[:en:Peru|Peru]] * [[:hyw:Ֆիլիբիններ|Ֆիլիբիններ]] - [[:hy:Ֆիլիպիններ|Ֆիլիպիններ]] - [[:en:Philippines|Philippines]] * [[:hyw:Սան Լուսիա|Սան Լուսիա]] - [[:hy:Սենթ Լյուսիա|Սենթ Լյուսիա]] - [[:en:Saint Lucia|Saint Lucia]] * [[:hyw:Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ|Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ]] - [[:hy:Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ|Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ]] - [[:en:Saint Vincent and the Grenadines|Saint Vincent and the Grenadines]] * [[:hyw:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:hy:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:en:San Marino|San Marino]] * [[:hyw:Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի|Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի]] - [[:hy:Սան Տոմե և Պրինսիպի|Սան Տոմե և Պրինսիպի]] - [[:en:Sao Tome and Principe|Sao Tome and Principe]] * [[:hyw:Սեյշելեան կղզիներ|Սեյշելեան կղզիներ]] - [[:hy:Սեյշելյան կղզիներ|Սեյշելյան կղզիներ]] - [[:en:Seychelles|Seychelles]] * [[:hyw:Սոմալիա|Սոմալիա]] - [[:hy:Սոմալի|Սոմալի]] - [[:en:Somalia|Somalia]] * [[:hyw:Շրի Լանքա|Շրի Լանքա]] - [[:hy:Շրի Լանկա|Շրի Լանկա]] - [[:en:Sri Lanka|Sri Lanka]] * [[:hyw:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:hy:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:en:Suriname|Suriname]] * [[:hyw:Թաճիքստան|Թաճիքստան]] - [[:hy:Տաջիկստան|Տաջիկստան]] - [[:en:Tajikistan|Tajikistan]] * [[:hyw:Արեւելեան Թիմոր|Արեւելեան Թիմոր]] - [[:hy:Արևելյան Թիմոր|Արևելյան Թիմոր]] - [[:en:Timor-Leste|Timor-Leste]] * [[:hyw:Թոկո|Թոկո]] - [[:hy:Տոգո|Տոգո]] - [[:en:Togo|Togo]] * [[:hyw:Թոնկա|Թոնկա]] - [[:hy:Տոնգա|Տոնգա]] - [[:en:Tonga|Tonga]] * [[:hyw:Թրինիտատ եւ Թոպակո|Թրինիտատ եւ Թոպակո]] - [[:hy:Տրինիդադ և Տոբագո|Տրինիդադ և Տոբագո]] - [[:en:Trinidad and Tobago|Trinidad and Tobago]] * [[:hyw:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:hy:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:en:Turkmenistan|Turkmenistan]] * [[:hyw:Թուվալու|Թուվալու]] - [[:hy:Տուվալու|Տուվալու]] - [[:en:Tuvalu|Tuvalu]] ==== Երկիրներ, որոնք ՄԱԿ-ի անդամ չեն, ոչ ալ դիտորդ ==== * [[Աբխազիոյ Հանրապետութիւն։]] - [[:hy:Աբխազիայի Հանրապետություն]] - [[:en:Abkhazia]] * [[:hyw:Հարաւային Օսիա|Հարաւային Օսիա]] - [[:hy:Հարավային Օսիա|Հարավային Օսիա]] - [[:en:South Ossetia|South Ossetia]] === Պատմական շրջաններ եւ երկիրներ === * [[Ասորեստան]] - [[:hy:Ասորեստան]] - [[:en:Assyria]] * [[Մակեդոնիա]] - [[:hy:Մակեդոնիա (տերմինաբանություն)]] - [[:en:Macedonia (terminology)]] * [[Մարաստան]] կամ Մարք - [[:hy:Մարաստան]] - [[:en:Media (region)]] * [[Ալանք]] - [[:hy:Ալանիա]] - [[:en:Alania]] === Լեզուներ === * [[Մանտարին Չինարէն]] - [[:en:Mandarin Chinese]] * [[Հինտի]] - [[:en:Hindi]] * [[Սպաներէն]] - [[:en:Spanish language]] * [[Պենկալերէն]] - [[:en:Bengali language]] * [[Փորթուկալերէն]] - [[:en:Portuguese language]] * [[Ուրտու]] - [[:en:Urdu]] * [[Ինտոնեզերէն]] - [[:en:Indonesian language]] * [[Մարաթերէն]] - [[:en:Marathi language]] * [[Թելուկերէն]] - [[:en:Telugu language]] * [[Հաուներէն]] - [[:en:Hausa language]] * [[Թամիլերէն]] - [[:en:Tamil language]] * [[Սուահիլերէն]] - [[:en:Swahili language]] * [[Վիեդնամերէն]] - [[:en:Vietnamese language]] * [[Թակալերէն]] - [[:en:Tagalog language]] * [[Փունճապերէն]] - [[:en:Punjabi language]] * [[Քորերէն]] - [[:en:Korean language]] * [[Ճավանեզերէն]] - [[:en:Javanese language]] * [[Կուճարաթերէն]] - [[:en:Gujarati language]] * [[Ամհարերէն]] - [[:en:Amharic]] * [[Քաննատերէն]] - [[:en:Kannada]] * [[Ապխազերէն]] - [[:en:Abkhaz language]] * [[Ալպաներէն]] - [[:en:Albanian language]] * [[Պրեթոներէն]] - [[:en:Breton language]] * [[Պուլկարերէն]] - [[:en:Bulgarian language]] * [[Քաթալաներէն]] - [[:en:Catalan language]] * [[Քորսիքերէն]] - [[:en:Corsican language]] * [[Խրիմի Թաթարերէն]] - [[:en:Crimean Tatar language]] * [[Չեխերէն]] - [[:en:Czech language]] * [[Տանիերէն]] - [[:en:Danish language]] * [[Հոլանտերէն]] - [[:en:Dutch language]] * [[Էսթոներէն]] - [[:en:Estonian language]] * [[ֆիններէն]] - [[:en:Finnish language]] * [[Իսլանտերէն]] - [[:en:Icelandic language]] * [[Իռլանտերէն]] - [[:en:Irish language]] * [[Լադիշերէն]] - [[:en:Latvian language]] * [[Լիդվերէն]] - [[:en:Lithuanian language]] * [[Լիւքսամպուրկերէն]] - [[:en:Luxembourgish]] * [[Մակեդոներէն]] - [[:en:Macedonian language]] * [[Մալթայերէն]] - [[:en:Maltese language]] * [[Նորվեկերէն]] - [[:en:Norweigian language]] * [[Լեհերէն]] - [[:en:Polish language]] * [[Ռոմանշերէն]] - [[:en:Romansh language]] * [[Ռումանիրէն]] - [[:en:Romanian language]] * [[Սերպոխորվաթերէն]] - [[:en:Serbo-Croatian]] * [[Սլովաքերէն]] - [[:en:Slovak language]] * [[Սլովեներէն]] - [[:en:Slovenian language]] * [[Շուետերէն]] - [[:en:Swedish language]] === Երաժշտական Նուագարաններ === * [[Քլարինեթ]] - [[:hy:Կլառնետ|Կլառնետ]] - [[:en:Clarinet|Clarinet]] * [[Աւագափող]] - [[:hy:Ֆլէյտա|Ֆլէյտա]] - [[:en:Flute|Flute]] * [[Հոպոյ]] - [[:hy:Հոբոյ|Հոբոյ]] - [[:en:Oboe|Oboe]] * [[Պասուն]] - [[:hy:Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)|Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)]] - [[:en:Bassoon|Bassoon]] * [[Թուպա]] - [[:en:Tuba|Tuba]] * [[Թրոմպոն]] - [[:hy:Տրոմբոն|Տրոմբոն]] - [[:en:Trombone|Trombone]] * [[Գալարափող]] - [[:hy:Գալարափող|Գալարափող]] - [[:en:French horn|French horn]] * [[Շեփոր]] - [[:hy:Շեփոր|Շեփոր]] - [[:en:Trumpet|Trumpet]] * [[Շվի]] - [[:en:Shvi]] === CEE Ցանկ === * [[Հայերը Ֆրանսայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_France * [[Հայերը Իրանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iranian_Armenians * [[Հայերը Իրաքի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iraqi_Armenians * [[Հայերը Վրաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Georgia * [[Հայերը Ազրպէյճանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Azerbaijan * [[Հայերը Արժանթինի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Argentine * [[Հայերը Սուրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Syria * [[Հայերը Ուքրանիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Ukraine * [[Հայերը Աւստրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Austria * [[Հայերը Շուէտի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Sweden * [[Հայերը Գանատայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Canadians * [[Հայերը Աւստրալիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Australians * [[Հայերը Թուրքիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Turkey * [[Հայերը Սինկափուրի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Singapore * [[Հայերը Չինաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_China * [[Հակահայկականութիւն]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Anti-Armenian_sentiment * [[Թագնուած Հայեր]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Hidden_Armenians * [[Հայերը Հունգարիոյ մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Hungary * [[Հայերը Միացեալ Թագաւորութեան մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_the_United_Kingdom === Հայ անձնաւորութիւններ === * [[Քարիմ Բագրատունի]] - [[:en:Karim Pakradouni]] * [[Վիգէն Պապիկեան]] - [[:en:Viken Babikian]] * [[Ճօ Մանճանիելօ]] - [[:en:Joe Manganiello]] * [[Սոնա Մովսէսեան]] - [[:en:Sona Movsesian]] * [[Լէրի Կակոսեան]] - [[:en:Larry Gagosian]] * [[Ալիս Փանիկեան]] - [[:en:Alice Panikian]] * [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]] * [[Զաւեն Գույումճեան]] - [[:en:Zaven Kouyoumdjian]] * [[Մարիա Նալպանտեան]] - [[:en:Maria Nalbandian]] * [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]] * [[Նիքոլ Սապա]] - [[:en:Nicole Saba]] * [[Նշան Տէր Յարութիւնեան]] - [[:ar:نيشان (إعلامي)]] * [[Թուլիփ Ճոշի]] - [[:en:Tulip Joshi]] * [[Նուրա Գէւորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]] * [[Սագօ Շահինեան]] - [[:en:Sako Shahinian]] * [[Մարիամ Նուր]] - [[:en:Mariam Nour]] * [[Մարտիկ Չափարեան]] - [[:en:Mardik Tchaparian]] * [[Յակոբ Տոնապետեան]] - [[:en:Agop Donabidian]] * [[Վարդան Ղազարեան]] - [[:en:Vardan Ghazaryan]] * [[Կրեթա Թասլաքեան]] - [[:en:Gretta Taslakian]] * [[Կլատիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Խորէն Աբրահամեան]] - [[:en:Khoren Abrahamyan]] * [[Տորք Անգեղ]] - [[:en:Tork Angegh]] - [[:hy:Տորք Անգեղ]] * [[Ալեքսանտր Երիցեան]] - [[:hy:Ալեքսանդր Երիցյան]] * [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]] * [[Ֆրանսիս Վեպեր]] - [[:en:Francis Veber]] * [[Ֆրանսուա Պերլեան]] - [[:en:François Berléand]] * [[Ալեն Պերպերեան]] - [[:en:Alain Berbérian]] * [[Փասքալ Լեժիթիմուս]] - [[:en:Pascal Légitimus]] * [[Մայքըլ Վարդան]] - [[:en:Michael Vartan]] * [[Մարիանա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]] * [[Մաթիո Մատենեան]] - [[:en:Mathieu Madénian]] * [[Ռաֆֆի Շարթ]] - [[:en:Raffy Shart]] * [[Նինա Պերպերովա]] - [[:en:Nina Berberova]] * [[Ֆիլիփ Ճեան]] - [[:en:Philippe Djian]] * [[Ժան-Քլոտ Քեպապճեան]] - [[:en:Jean-Claude Kebabdjian]] * [[Ժաք Հելեան]] - [[:en:Jacques Hélian]] * [[Լեւոն Սայեան]] - [[:en:Lévon Sayan]] * [[Տանիել Ժերարտ]] - [[:en:Danyel Gérard]] * [[Ֆրանսուա Գէորքեան]] - [[:en:François Kevorkian]] * [[Անտրէ Մանուկեան]] - [[:en:André Manoukian]] * [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]] * [[Եսայի Ալթունեան]] - [[:en:Essaï Altounian]] * [[Աննա Կասեան]] - [[:en:Anna Kasyan]] * [[Լեոն Արթիւր Թիւթիւնճեան]] - [[:en:Léon Arthur Tutundjian]] * [[Մելիք Օհանեան]] - [[:en:Melik Ohanian]] * [[Էտուարտ Պալլատուր]] - [[:en:Édouard Balladur]] * [[Հիլտա Չոպոյեան]] - [[:en:Hilda Tchoboian]] * [[Ժերարտ Տարմանին]] - [[:en:Gérald Darmanin]] * [[Սարա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]] * [[Արսեն Չաքարեան]] - [[:en:Arsène Tchakarian]] * [[Ալեն Փրոսթ]] - [[:en:Alain Prost]] * [[Էրիք Ասատուրեան]] - [[:en:Éric Assadourian]] * [[Եուրի Ճորքաէֆ]] - [[:en:Youri Djorkaeff]] * [[Ալեն Պողոսեան]] - [[:en:Alain Boghossian]] * [[Տիմիթրի Եաչվիլի]] - [[:en:Dimitri Yachvili]] * [[Սիրիաք Ռիվիերեան]] - [[:en:Cyriaque Rivieyran]] * [[Իտա Ատամոֆ]] - [[:en:Ida Adamoff]] * [[Փաթրիք Տոնապետեան]] - [[:en:Patrick Donabédian]] * [[Անահիտ Տոնապետեան Տեմոփուլոս]] - [[:hy:Անահիտ Տոնապետյան-Դեմոպուլոս]] * [[Սերժ Չուրուք]] - [[:en:Serge Tchuruk]] * [[Ալեն Մանուքեան]] - [[:en:Alain Manoukian]] * [[Ալեն Միքլի]] - [[:en:Alain Mikli]] * [[Ռաֆֆի Հալաճեան]] - [[:en:Rafi Haladjian]] * [[Փոլ-Լուի Արսլանեան]] - [[:en:Paul-Louis Arslanian]] * [[Կլետիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Վիք Տարչինեան]] - [[:en:Vic Darchinyan]] * [[Ճորճ Տոնիկեան]] - [[:en:George Donikian]] * [[Պրայըն Կուրճեան]] - [[:en:Brian Goorjian]] * [[Սլավա Գրիգորեան]] - [[:en:Slava Grigoryan]] * [[Ժանօ Թուսունեան]] - [[:en:Jano Toussounian]] * [[Ճոն Քաչոյեան]] - [[:en:John Kachoyan]] * [[Եուրիկ Սարգիսեան]] - [[:en:Yurik Sarkisyan]] * [[Պորիս Պապայեան]] - [[:en:Boris Babayan]] * [[Ալեքսէյ Հեքիմեան]] - [[:en:Alexey Ekimyan]] * [[Կարի Քասփարով]] - [[:en:Garry Kasparov]] * [[Վլատիմիր Յակոբեան]] - [[:en:Vladimir Akopian]] * [[Աշոտ Նադանեան]] - [[:en:Ashot Nadanian]] * [[Վլադիմիր Պաղիրով]] - [[:en:Vladimir Bagirov]] * [[Եւկենի Պետրոսեան]] - [[:en:Yevgeny Petrosyan]] * [[Սերկեյ Ղազարով]] - [[:en:Sergey Gazarov]] * [[Կիորկի Շահնազարով]] - [[:en:Georgy Shakhnazarov]] * [[Ռաֆայել Կապրելեան]] - [[:en:Rafael Kaprelyan]] * [[Սերկեյ Պետրոսեան]] - [[:en:Sergey Petrosyan]] * [[Կարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]] * [[Կարապետ Կարապետեան]] - [[:en:Karapet Karapetyan]] * [[Յարութիւն Խաչադրեան]] - [[:en:Harutyun Khachatryan]] * [[Վաղարշակ Յարութիւնեան]] - [[:en:Vagharshak Harutiunyan]] * [[Յովնաթանեան ընտանիք]] - [[:en:Hovnatanian]] * [[Յակոբ Դաւթեան]] - [[:en:Yakov Davydov]] * [[Վլատիմիր Սարգսեան]] - [[:en:Vladimir Sargsyan]] * [[Աղվան Վարդանեան]] - [[:en:Aghvan Vardanyan]] * [[Արթիւր Յակոբեան]] - [[:en:Arturs Akopjans]] * [[Ալան Մելիքճանեան]] - [[:en:Captain Disillusion]] * [[Պորիս Փարսատանեան]] - [[:en:Boris Parsadanian]] * [[Եուրի Սարգիսեան]] - [[:en:Yuriy Sarkisyan]] * [[Արթեոմ Ֆիլիփոսեան]] - [[:en:Artyom Filiposyan]] * [[Վատիմ Ապրամով]] - [[:en:Vadim Abramov]] * [[Արթիւր Գրիգորեան]] - [[:en:Artur Grigorian]] * [[Անտրեյ Յակոբեանց]] - [[:en:Andrey Akopyants]] * [[Թամարա Խանում]] - [[:en:Tamara Khanum]] * [[Ռալֆ Եիրիկեան]] - [[:en:Ralph Yirikian]] === Ծով === * [[Կասպից ծով]] - [[:hy:Կասպից ծով]] - [[:en:Caspian Sea]] === Բնագիտութիւն === * [[Ժառանգաբանութիւն]] - [[:hy:Գենետիկա]] - [[:en:Genetics]] * [[Լուսասինթեզ]] - [[:hy:Ֆոտոսինթեզ]] - [[:en:Photosynthesis]] * [[Բնահամակարգ]] - [[:hy:Էկոհամակարգ]] - [[:en:Ecosystem]] * [[Կլիմայի փոփոխութիւն]] - [[:hy:Կլիմայի փոփոխություն]] - [[:en:Climate change]] * [[Պարբերական աղիւսակ]] - [[:hy:Պարբերական համակարգ]] - [[:en:Periodic table]] * [[Քուանթային մեքանիկա]] - [[:hy:Քվանտային մեխանիկա]] - [[:en:Quantum mechanics]] * [[Յարաբերականութեան տեսութիւն]] - [[:hy:Հարաբերականության տեսություն]] - [[:en:Theory of relativity]] * [[Ջերմադինամիկա]] - [[:hy:Թերմոդինամիկա]] - [[:en:Thermodynamics]] * [[Էնթրոփիա]] - [[:hy:Էնտրոպիա]] - [[:en:Entropy]] === Թուաբանութիւն եւ արհեստագիտութիւն === * [[Հաւանականութիւն]] - [[:hy:Հավանականություն]] - [[:en:Probability]] * [[Վիճակագրութիւն]] - [[:hy:Վիճակագրություն]] - [[:en:Statistics]] * [[Հանրահաշիւ]] - [[:hy:Հանրահաշիվ]] - [[:en:Algebra]] * [[Թուաբանական վերլուծութիւն]] - [[:hy:Մաթեմատիկական անալիզ]] - [[:en:Calculus]] * [[Արհեստական բանականութիւն]] - [[:hy:Արհեստական բանականություն]] - [[:en:Artificial intelligence]] * [[Կիսահաղորդիչ]] - [[:hy:Կիսահաղորդիչ]] - [[:en:Semiconductor]] === Իմաստասիրութիւն եւ ընկերութիւն === * [[Բարոյագիտութիւն]] - [[:hy:Էթիկա]] - [[:en:Ethics]] * [[Մարդու իրաւունքներ]] - [[:hy:Մարդու իրավունքներ]] - [[:en:Human rights]] * [[Համաշխարհայնացում]] - [[:hy:Գլոբալիզացիա]] - [[:en:Globalization]] === Պատմութիւն === * [[Լուսաւորութեան դարաշրջան]] - [[:hy:Լուսավորության դարաշրջան]] - [[:en:Age of Enlightenment]] * [[Արդիւնաբերական յեղափոխութիւն]] - [[:hy:Արդյունաբերական հեղափոխություն]] - [[:en:Industrial Revolution]] * [[Պաղ պատերազմ]] - [[:hy:Սառը պատերազմ]] - [[:en:Cold War]] * [[Մոնկոլական կայսրութիւն]] - [[:hy:Մոնղոլական կայսրություն]] - [[:en:Mongol Empire]] * [[Ֆրանսական յեղափոխութիւն]] - [[:hy:Ֆրանսիական մեծ հեղափոխություն]] - [[:en:French Revolution]] * [[Յուլիոս Կեսար]] - [[:hy:Հուլիոս Կեսար]] - [[:en:Julius Caesar]] * [[Նափոլէոն Պոնափարթ]] - [[:hy:Նապոլեոն Բոնապարտ]] - [[:en:Napoleon]] === Աշխարհագրութիւն === * [[Մայրցամաք]] - [[:hy:Մայրցամաք]] - [[:en:Continent]] === Համաշխարհային դէմքեր === * [[Իսահակ Նիւթըն]] - [[:hy:Իսահակ Նյուտոն]] - [[:en:Isaac Newton]] * [[Քարլ Մարքս]] - [[:hy:Կարլ Մարքս]] - [[:en:Karl Marx]] === Աստղագիտութիւն === * [[Գալակտիկա]] - [[:hy:Գալակտիկա]] - [[:en:Galaxy]] * [[Արեւ]] - [[:hy:Արեգակ]] - [[:en:Sun]] * [[Աստղ]] - [[:hy:Աստղ]] - [[:en:Star]] * [[Մեծ պայթիւն]] - [[:hy:Մեծ պայթյուն]] - [[:en:Big Bang]] * [[Ձգողականութիւն]] - [[:hy:Ձգողականություն]] - [[:en:Gravity]] === Մարդու մարմին եւ բժշկութիւն === * [[Մարդու մարմին]] - [[:hy:Մարդու մարմին]] - [[:en:Human body]] * [[Կմախք]] - [[:hy:Կմախք]] - [[:en:Skeleton]] * [[Հակամանրէ]] - [[:hy:Հակաբիոտիկներ]] - [[:en:Antibiotic]] * [[Համավարակ]] - [[:hy:Պանդեմիա]] - [[:en:Pandemic]] * [[Սնուցում]] - [[:hy:Սնուցում]] - [[:en:Nutrition]] === Գիտութիւն === * [[Քիմիական տարր]] - [[:hy:Քիմիական տարր]] - [[:en:Chemical element]] * [[Երկաթ]] - [[:hy:Երկաթ]] - [[:en:Iron]] * [[Ուժ]] - [[:hy:Ուժ]] - [[:en:Force]] * [[Ուժանիւթ]] - [[:hy:Էներգիա]] - [[:en:Energy]] === Կրօնք === * [[Կրօնք]] - [[:hy:Կրոն]] - [[:en:Religion]] * [[Հրէականութիւն]] - [[:hy:Հուդայականություն]] - [[:en:Judaism]] * [[Հնդուականութիւն]] - [[:hy:Հինդուիզմ]] - [[:en:Hinduism]] * [[Ղուրան]] - [[:hy:Ղուրան]] - [[:en:Quran]] * [[Կաթողիկէ Եկեղեցի]] - [[:hy:Կաթոլիկ եկեղեցի]] - [[:en:Catholic Church]] === Ընկերութիւն եւ առօրեայ կեանք === * [[Ընտանիք]] - [[:hy:Ընտանիք]] - [[:en:Family]] * [[Կրթութիւն]] - [[:hy:Կրթություն]] - [[:en:Education]] * [[Սնունդ]] - [[:hy:Սնունդ]] - [[:en:Food]] * [[Քաղաք]] - [[:hy:Քաղաք]] - [[:en:City]] === Արուեստ եւ մշակոյթ === * [[Շարժապատկեր]] - [[:hy:Կինոարվեստ]] - [[:en:Film]] * [[Օփերա]] - [[:hy:Օպերա]] - [[:en:Opera]] === Գրականութիւն === * [[Բանաստեղծութիւն]] - [[:hy:Պոեզիա]] - [[:en:Poetry]] * [[Թատերգութիւն]] - [[:hy:Դրամա]] - [[:en:Drama]] * [[Դիւցազնավէպ]] - [[:hy:Էպոս]] - [[:en:Epic poetry]] === Արհեստագիտութիւն === * [[Համացանց]] - [[:hy:Համացանց]] - [[:en:Internet]] * [[Ծրագրաշար]] - [[:hy:Ծրագրային ապահովում]] - [[:en:Software]] * [[Խելախօս]] - [[:hy:Սմարթֆոն]] - [[:en:Smartphone]] * [[Ընկերային ցանց]] - [[:hy:Սոցիալական ցանց]] - [[:en:Social media]] * [[Հեռախօս]] - [[:hy:Հեռախոս]] - [[:en:Telephone]] * [[Հեռատեսիլ]] - [[:hy:Հեռուստատեսություն]] - [[:en:Television]] * [[Ռոպոթ]] - [[:hy:Ռոբոտ]] - [[:en:Robot]] === Տնտեսութիւն === * [[Դրամատուն]] - [[:hy:Բանկ]] - [[:en:Bank]] * [[Սղաճ]] - [[:hy:Գնաճ]] - [[:en:Inflation]] * [[Առեւտուր]] - [[:hy:Առևտուր]] - [[:en:Trade]] * [[Հարկ]] - [[:hy:Հարկ (պետական)]] - [[:en:Tax]] * [[Պորսա]] - [[:hy:Ֆոնդային բորսա]] - [[:en:Stock exchange]] === Մարզաձեւեր === * [[Ոտնագնդակ]] - [[:hy:Ֆուտբոլ]] - [[:en:Association football]] * [[Պասքեթպոլ]] - [[:hy:Բասկետբոլ]] - [[:en:Basketball]] * [[Ողիմպիական խաղեր]] - [[:hy:Օլիմպիական խաղեր]] - [[:en:Olympic Games]] === Այլ === * [[Օդերեւութախօսութիւն]] - [[:en:Meteorology]] * [[Հանքախօսութիւն]] - [[:en:Mineralogy]] * [[Երկրախօսութիւն]] - [[:en:Geology]] * [[Ուժական գիտութիւն]] - [[:en:Dynamics]] * [[Դնդերախօսութիւն]] - [[:en:Myology]] * [[Աճառախօսութիւն]] - [[:en:Chondrology]] * [[Գաւառագրութիւն]] - [[:en:Chorographie]] * [[Ճակատագիտութիւն]] - [[:en:Métoposcopie]] * [[Բնազանցութիւն]] - [[:en:Metaphysics]] * [[Աստեղագիտութիւն]] - [[:en:Astronomy]] * [[Ջրակշռութիւն]] - [[:en:Hydrostatics]] * [[Թաղանթախօսութիւն]] - [[:en:Hyménologie]] * [[Վիմախօսութիւն]] - [[:en:Lithologie]] * [[Բնախօսութիւն]] - [[:en:Physiology]] * [[Իրաւագիտութիւն]] - [[:en:Jurisprudence]] * [[Հայրասպան]] - [[:en:Patricide]] * [[Մայրասպան]] - [[:en:Matricide]] * [[Բեռնարգելք]] - [[:hy:Էմբարգո]] -[[:en:Economic sanctions]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Եղիշէ Չարենցի կեանքի ժամանակագրութիւն]] - [[:hy:Եղիշե_Չարենցի_կյանքի_ժամանակագրություն|Եղիշե Չարենցի կյանքի ժամանակագրություն]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Հարաւային Քալիֆորնիոյ Համալսարան]] - [[:en:University of Southern California]] * [[Ալեն Տըլոն]] - [[:en:Alain Delon]] * [[Տնտեսական Համագործակցութեան եւ Զարգացման Կազմակերպութիւն]] - [[:en:OECD]] * [[Կամալ Ապտել Նասեր]] - [[:en:Gamal Abdel Nasser]] * [[Տուպայ]] - [[:en:Dubai]] * [[Սեւիլիոյ տաճար]] - [[:hy:Սևիլյայի_տաճար|Սևիլյայի տաճար]] - [[:en:Seville_Cathedral|Seville Cathedral]] * [[Օքլընտի Համալսարան]] - [[:en:University of Auckland|University of Auckland]] * [[Պալամանտ Համալսարան]] - [[:en:University of Balamand]] * [[Քուրա, Լիբանան]] - [[:en:Koura District]] * [[Փանամայի ջրանցք]] - [[:en:Panama Canal|Panama Canal]] * [[Հիւսիսային Սառուցեալ Ովկիանոս]] - [[:en:Arctic Ocean|Arctic Ocean]] * [[ՏՀԶԿ]] - [[:en:|OECD]] 4xibh32rz3bs6rxtgvyj5z5u0sudnrf 252161 252160 2026-06-04T13:20:28Z ShahenWasHere 140 /* CEE Ցանկ */ 252161 wikitext text/x-wiki == Անհրաժեշտ յօդուածներ == Բարե՛ւ, ստորեւ կրնաք գտնել յօդուածներու ցանկ մը: Այս յօդուածներուն ներկայութիւնը արեւմտահայերէն ուիքիի վրայ անհրաժեշտ է, իրենց տուն տուէք մեր ուիքիին վրայ եւ գրեցէք իրենց մասին 😃 === Դիցաբանութիւն === * [[պերեդիքսոն]] - [[:en:Peridexion tree]] * [[Հրուդէն]] - [[:hy:Ֆերեյդուն]] - [[:en:Fereydun]] * [[Առասպելական արարած]] - [[:hy:Առասպելական արարած]] - [[:en:Legendary creature]] * [[Հսկայ]] - [[:hy:Հսկա]] - [[:en:Giant]] === Կենդանիներ === * [[գետակինճ]] - [[:hy:Գետակինճեր]] - [[:en:Tapirus]] * [[ռնգեղջիւր]] - [[:hy:Ռնգեղջյուր]] - [[:en:Rhinoceros]] * [[սարեակ]] - [[:hy:Սարյակներ (ընտանիք)]] - [[:en:Starling]] * [[շահէն]] - [[:en:Falco peleigrinoides]] * [[սերմնագռավ]] - [[:hy:Սերմնաքաղ]] - [[:en:Rook (bird)]] * [[սիրամարգ]] - [[:en:Peafowl]] * [[փայտփորիկ]] - [[:en:Woodpecker]] * [[յոպոպ]] - [[:en:Hoopoe]] * [[քնարահաւ]] - [[:en:Lyrebird]] * [[հաւալուսն]] - [[:hy:հավալուսն]] - [[:en:Pelican]] * [[ծովակով]] - [[:hy:Ստելլերյան կով]] - [[:en:Steller's sea cow]] === Երկիրներ === * [[:hyw:Պոզնիա եւ Հերցեկովինա|Պոզնիա եւ Հերցեկովինա]] - [[:hy:Բոսնիա և Հերցեգովինա|Բոսնիա և Հերցեգովինա]] - [[:en:Bosnia and Herzegovina|Bosnia and Herzegovina]] * [[:hyw:Քամպոճա|Քամպոճա]] - [[:hy:Կամբոջա|Կամբոջա]] - [[:en:Cambodia|Cambodia]] * [[:hyw:Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն|Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն|Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Central African Republic|Central African Republic]] * [[:hyw:Քոմորեան կղզիներ|Քոմորեան կղզիներ]] - [[:hy:Կոմորյան կղզիներ|Կոմորյան կղզիներ]] - [[:en:Comoros|Comoros]] * [[:hyw:Տոմինիքեան Հանրապետութիւն|Տոմինիքեան Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Դոմինիկյան Հանրապետություն|Դոմինիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Dominican Republic|Dominican Republic]] * [[:hyw:Սալվատոր|Սալվատոր]] - [[:hy:Սալվադոր|Սալվադոր]] - [[:en:El Salvador|El Salvador]] * [[:hyw:Էսուաթինի|Էսուաթինի]] - [[:hy:Էսվատինի|Էսվատինի]] - [[:en:Eswatini|Eswatini]] * [[:hyw:Կամպիա|Կամպիա]] - [[:hy:Գամբիա|Գամբիա]] - [[:en:Gambia|Gambia]] * [[:hyw:Կանա|Կանա]] - [[:hy:Գանա|Գանա]] - [[:en:Ghana|Ghana]] * [[:hyw:Կրենատա|Կրենատա]] - [[:hy:Գրենադա|Գրենադա]] - [[:en:Grenada|Grenada]] * [[:hyw:Կինի|Կինի]] - [[:hy:Գվինեա|Գվինեա]] - [[:en:Guinea|Guinea]] * [[:hyw:Կինի-Պիսաու|Կինի-Պիսաու]] - [[:hy:Գվինեա-Բիսաու|Գվինեա-Բիսաու]] - [[:en:Guinea-Bissau|Guinea-Bissau]] * [[:hyw:Կայանա|Կայանա]] - [[:hy:Գայանա|Գայանա]] - [[:en:Guyana|Guyana]] * [[:hyw:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:hy:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:en:Haiti|Haiti]] * [[:hyw:Հոնտուրաս|Հոնտուրաս]] - [[:hy:Հոնդուրաս|Հոնդուրաս]] - [[:en:Honduras|Honduras]] * [[:hyw:Քիրիպաթի|Քիրիպաթի]] - [[:hy:Կիրիբատի|Կիրիբատի]] - [[:en:Kiribati|Kiribati]] * [[:hyw:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:hy:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:en:Kyrgyzstan|Kyrgyzstan]] * [[:hyw:Մալաուի|Մալաուի]] - [[:hy:Մալավի|Մալավի]] - [[:en:Malawi|Malawi]] * [[:hyw:Մալի|Մալի]] - [[:hy:Մալի|Մալի]] - [[:en:Mali|Mali]] * [[:hyw:Մարշալեան Կղզիներ|Մարշալեան Կղզիներ]] - [[:hy:Մարշալյան կղզիներ|Մարշալյան կղզիներ]] - [[:en:Marshall Islands|Marshall Islands]] * [[:hyw:Մորիթանիա|Մորիթանիա]] - [[:hy:Մավրիտանիա|Մավրիտանիա]] - [[:en:Mauritania|Mauritania]] * [[:hyw:Մաւրիկիոս|Մաւրիկիոս]] - [[:hy:Մավրիկիոս|Մավրիկիոս]] - [[:en:Mauritius|Mauritius]] * [[:hyw:Միքրոնեզիա|Միքրոնեզիա]] - [[:hy:Միկրոնեզիա|Միկրոնեզիա]] - [[:en:Micronesia|Micronesia]] * [[:hyw:Մոնկոլիա|Մոնկոլիա]] - [[:hy:Մոնղոլիա|Մոնղոլիա]] - [[:en:Mongolia|Mongolia]] * [[:hyw:Մոզամպիք|Մոզամպիք]] - [[:hy:Մոզամբիկ|Մոզամբիկ]] - [[:en:Mozambique|Mozambique]] * [[:hyw:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:hy:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:en:Nauru|Nauru]] * [[:hyw:Նիժեր|Նիժեր]] - [[:hy:Նիգեր|Նիգեր]] - [[:en:Niger|Niger]] * [[:hyw:Փալաու|Փալաու]] - [[:hy:Պալաու|Պալաու]] - [[:en:Palau|Palau]] * [[:hyw:Բաբուա Նոր Կինի|Բաբուա Նոր Կինի]] - [[:hy:Պապուա Նոր Գվինեա|Պապուա Նոր Գվինեա]] - [[:en:Papua New Guinea|Papua New Guinea]] * [[:hyw:Բարակուայ|Բարակուայ]] - [[:hy:Պարագվայ|Պարագվայ]] - [[:en:Paraguay|Paraguay]] * [[:hyw:Բերու|Բերու]] - [[:hy:Պերու|Պերու]] - [[:en:Peru|Peru]] * [[:hyw:Ֆիլիբիններ|Ֆիլիբիններ]] - [[:hy:Ֆիլիպիններ|Ֆիլիպիններ]] - [[:en:Philippines|Philippines]] * [[:hyw:Սան Լուսիա|Սան Լուսիա]] - [[:hy:Սենթ Լյուսիա|Սենթ Լյուսիա]] - [[:en:Saint Lucia|Saint Lucia]] * [[:hyw:Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ|Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ]] - [[:hy:Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ|Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ]] - [[:en:Saint Vincent and the Grenadines|Saint Vincent and the Grenadines]] * [[:hyw:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:hy:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:en:San Marino|San Marino]] * [[:hyw:Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի|Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի]] - [[:hy:Սան Տոմե և Պրինսիպի|Սան Տոմե և Պրինսիպի]] - [[:en:Sao Tome and Principe|Sao Tome and Principe]] * [[:hyw:Սեյշելեան կղզիներ|Սեյշելեան կղզիներ]] - [[:hy:Սեյշելյան կղզիներ|Սեյշելյան կղզիներ]] - [[:en:Seychelles|Seychelles]] * [[:hyw:Սոմալիա|Սոմալիա]] - [[:hy:Սոմալի|Սոմալի]] - [[:en:Somalia|Somalia]] * [[:hyw:Շրի Լանքա|Շրի Լանքա]] - [[:hy:Շրի Լանկա|Շրի Լանկա]] - [[:en:Sri Lanka|Sri Lanka]] * [[:hyw:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:hy:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:en:Suriname|Suriname]] * [[:hyw:Թաճիքստան|Թաճիքստան]] - [[:hy:Տաջիկստան|Տաջիկստան]] - [[:en:Tajikistan|Tajikistan]] * [[:hyw:Արեւելեան Թիմոր|Արեւելեան Թիմոր]] - [[:hy:Արևելյան Թիմոր|Արևելյան Թիմոր]] - [[:en:Timor-Leste|Timor-Leste]] * [[:hyw:Թոկո|Թոկո]] - [[:hy:Տոգո|Տոգո]] - [[:en:Togo|Togo]] * [[:hyw:Թոնկա|Թոնկա]] - [[:hy:Տոնգա|Տոնգա]] - [[:en:Tonga|Tonga]] * [[:hyw:Թրինիտատ եւ Թոպակո|Թրինիտատ եւ Թոպակո]] - [[:hy:Տրինիդադ և Տոբագո|Տրինիդադ և Տոբագո]] - [[:en:Trinidad and Tobago|Trinidad and Tobago]] * [[:hyw:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:hy:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:en:Turkmenistan|Turkmenistan]] * [[:hyw:Թուվալու|Թուվալու]] - [[:hy:Տուվալու|Տուվալու]] - [[:en:Tuvalu|Tuvalu]] ==== Երկիրներ, որոնք ՄԱԿ-ի անդամ չեն, ոչ ալ դիտորդ ==== * [[Աբխազիոյ Հանրապետութիւն։]] - [[:hy:Աբխազիայի Հանրապետություն]] - [[:en:Abkhazia]] * [[:hyw:Հարաւային Օսիա|Հարաւային Օսիա]] - [[:hy:Հարավային Օսիա|Հարավային Օսիա]] - [[:en:South Ossetia|South Ossetia]] === Պատմական շրջաններ եւ երկիրներ === * [[Ասորեստան]] - [[:hy:Ասորեստան]] - [[:en:Assyria]] * [[Մակեդոնիա]] - [[:hy:Մակեդոնիա (տերմինաբանություն)]] - [[:en:Macedonia (terminology)]] * [[Մարաստան]] կամ Մարք - [[:hy:Մարաստան]] - [[:en:Media (region)]] * [[Ալանք]] - [[:hy:Ալանիա]] - [[:en:Alania]] === Լեզուներ === * [[Մանտարին Չինարէն]] - [[:en:Mandarin Chinese]] * [[Հինտի]] - [[:en:Hindi]] * [[Սպաներէն]] - [[:en:Spanish language]] * [[Պենկալերէն]] - [[:en:Bengali language]] * [[Փորթուկալերէն]] - [[:en:Portuguese language]] * [[Ուրտու]] - [[:en:Urdu]] * [[Ինտոնեզերէն]] - [[:en:Indonesian language]] * [[Մարաթերէն]] - [[:en:Marathi language]] * [[Թելուկերէն]] - [[:en:Telugu language]] * [[Հաուներէն]] - [[:en:Hausa language]] * [[Թամիլերէն]] - [[:en:Tamil language]] * [[Սուահիլերէն]] - [[:en:Swahili language]] * [[Վիեդնամերէն]] - [[:en:Vietnamese language]] * [[Թակալերէն]] - [[:en:Tagalog language]] * [[Փունճապերէն]] - [[:en:Punjabi language]] * [[Քորերէն]] - [[:en:Korean language]] * [[Ճավանեզերէն]] - [[:en:Javanese language]] * [[Կուճարաթերէն]] - [[:en:Gujarati language]] * [[Ամհարերէն]] - [[:en:Amharic]] * [[Քաննատերէն]] - [[:en:Kannada]] * [[Ապխազերէն]] - [[:en:Abkhaz language]] * [[Ալպաներէն]] - [[:en:Albanian language]] * [[Պրեթոներէն]] - [[:en:Breton language]] * [[Պուլկարերէն]] - [[:en:Bulgarian language]] * [[Քաթալաներէն]] - [[:en:Catalan language]] * [[Քորսիքերէն]] - [[:en:Corsican language]] * [[Խրիմի Թաթարերէն]] - [[:en:Crimean Tatar language]] * [[Չեխերէն]] - [[:en:Czech language]] * [[Տանիերէն]] - [[:en:Danish language]] * [[Հոլանտերէն]] - [[:en:Dutch language]] * [[Էսթոներէն]] - [[:en:Estonian language]] * [[ֆիններէն]] - [[:en:Finnish language]] * [[Իսլանտերէն]] - [[:en:Icelandic language]] * [[Իռլանտերէն]] - [[:en:Irish language]] * [[Լադիշերէն]] - [[:en:Latvian language]] * [[Լիդվերէն]] - [[:en:Lithuanian language]] * [[Լիւքսամպուրկերէն]] - [[:en:Luxembourgish]] * [[Մակեդոներէն]] - [[:en:Macedonian language]] * [[Մալթայերէն]] - [[:en:Maltese language]] * [[Նորվեկերէն]] - [[:en:Norweigian language]] * [[Լեհերէն]] - [[:en:Polish language]] * [[Ռոմանշերէն]] - [[:en:Romansh language]] * [[Ռումանիրէն]] - [[:en:Romanian language]] * [[Սերպոխորվաթերէն]] - [[:en:Serbo-Croatian]] * [[Սլովաքերէն]] - [[:en:Slovak language]] * [[Սլովեներէն]] - [[:en:Slovenian language]] * [[Շուետերէն]] - [[:en:Swedish language]] === Երաժշտական Նուագարաններ === * [[Քլարինեթ]] - [[:hy:Կլառնետ|Կլառնետ]] - [[:en:Clarinet|Clarinet]] * [[Աւագափող]] - [[:hy:Ֆլէյտա|Ֆլէյտա]] - [[:en:Flute|Flute]] * [[Հոպոյ]] - [[:hy:Հոբոյ|Հոբոյ]] - [[:en:Oboe|Oboe]] * [[Պասուն]] - [[:hy:Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)|Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)]] - [[:en:Bassoon|Bassoon]] * [[Թուպա]] - [[:en:Tuba|Tuba]] * [[Թրոմպոն]] - [[:hy:Տրոմբոն|Տրոմբոն]] - [[:en:Trombone|Trombone]] * [[Գալարափող]] - [[:hy:Գալարափող|Գալարափող]] - [[:en:French horn|French horn]] * [[Շեփոր]] - [[:hy:Շեփոր|Շեփոր]] - [[:en:Trumpet|Trumpet]] * [[Շվի]] - [[:en:Shvi]] === CEE Ցանկ === * [[Հայերը Իրաքի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iraqi_Armenians * [[Հայերը Վրաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Georgia * [[Հայերը Արժանթինի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Argentine * [[Հայերը Սուրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Syria * [[Հայերը Ուքրանիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Ukraine * [[Հայերը Աւստրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Austria * [[Հայերը Գանատայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Canadians * [[Հայերը Աւստրալիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Australians * [[Հայերը Թուրքիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Turkey * [[Հայերը Սինկափուրի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Singapore * [[Թագնուած Հայեր]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Hidden_Armenians * [[Հայերը Հունգարիոյ մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Hungary * [[Հայերը Միացեալ Թագաւորութեան մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_the_United_Kingdom === Հայ անձնաւորութիւններ === * [[Քարիմ Բագրատունի]] - [[:en:Karim Pakradouni]] * [[Վիգէն Պապիկեան]] - [[:en:Viken Babikian]] * [[Ճօ Մանճանիելօ]] - [[:en:Joe Manganiello]] * [[Սոնա Մովսէսեան]] - [[:en:Sona Movsesian]] * [[Լէրի Կակոսեան]] - [[:en:Larry Gagosian]] * [[Ալիս Փանիկեան]] - [[:en:Alice Panikian]] * [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]] * [[Զաւեն Գույումճեան]] - [[:en:Zaven Kouyoumdjian]] * [[Մարիա Նալպանտեան]] - [[:en:Maria Nalbandian]] * [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]] * [[Նիքոլ Սապա]] - [[:en:Nicole Saba]] * [[Նշան Տէր Յարութիւնեան]] - [[:ar:نيشان (إعلامي)]] * [[Թուլիփ Ճոշի]] - [[:en:Tulip Joshi]] * [[Նուրա Գէւորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]] * [[Սագօ Շահինեան]] - [[:en:Sako Shahinian]] * [[Մարիամ Նուր]] - [[:en:Mariam Nour]] * [[Մարտիկ Չափարեան]] - [[:en:Mardik Tchaparian]] * [[Յակոբ Տոնապետեան]] - [[:en:Agop Donabidian]] * [[Վարդան Ղազարեան]] - [[:en:Vardan Ghazaryan]] * [[Կրեթա Թասլաքեան]] - [[:en:Gretta Taslakian]] * [[Կլատիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Խորէն Աբրահամեան]] - [[:en:Khoren Abrahamyan]] * [[Տորք Անգեղ]] - [[:en:Tork Angegh]] - [[:hy:Տորք Անգեղ]] * [[Ալեքսանտր Երիցեան]] - [[:hy:Ալեքսանդր Երիցյան]] * [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]] * [[Ֆրանսիս Վեպեր]] - [[:en:Francis Veber]] * [[Ֆրանսուա Պերլեան]] - [[:en:François Berléand]] * [[Ալեն Պերպերեան]] - [[:en:Alain Berbérian]] * [[Փասքալ Լեժիթիմուս]] - [[:en:Pascal Légitimus]] * [[Մայքըլ Վարդան]] - [[:en:Michael Vartan]] * [[Մարիանա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]] * [[Մաթիո Մատենեան]] - [[:en:Mathieu Madénian]] * [[Ռաֆֆի Շարթ]] - [[:en:Raffy Shart]] * [[Նինա Պերպերովա]] - [[:en:Nina Berberova]] * [[Ֆիլիփ Ճեան]] - [[:en:Philippe Djian]] * [[Ժան-Քլոտ Քեպապճեան]] - [[:en:Jean-Claude Kebabdjian]] * [[Ժաք Հելեան]] - [[:en:Jacques Hélian]] * [[Լեւոն Սայեան]] - [[:en:Lévon Sayan]] * [[Տանիել Ժերարտ]] - [[:en:Danyel Gérard]] * [[Ֆրանսուա Գէորքեան]] - [[:en:François Kevorkian]] * [[Անտրէ Մանուկեան]] - [[:en:André Manoukian]] * [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]] * [[Եսայի Ալթունեան]] - [[:en:Essaï Altounian]] * [[Աննա Կասեան]] - [[:en:Anna Kasyan]] * [[Լեոն Արթիւր Թիւթիւնճեան]] - [[:en:Léon Arthur Tutundjian]] * [[Մելիք Օհանեան]] - [[:en:Melik Ohanian]] * [[Էտուարտ Պալլատուր]] - [[:en:Édouard Balladur]] * [[Հիլտա Չոպոյեան]] - [[:en:Hilda Tchoboian]] * [[Ժերարտ Տարմանին]] - [[:en:Gérald Darmanin]] * [[Սարա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]] * [[Արսեն Չաքարեան]] - [[:en:Arsène Tchakarian]] * [[Ալեն Փրոսթ]] - [[:en:Alain Prost]] * [[Էրիք Ասատուրեան]] - [[:en:Éric Assadourian]] * [[Եուրի Ճորքաէֆ]] - [[:en:Youri Djorkaeff]] * [[Ալեն Պողոսեան]] - [[:en:Alain Boghossian]] * [[Տիմիթրի Եաչվիլի]] - [[:en:Dimitri Yachvili]] * [[Սիրիաք Ռիվիերեան]] - [[:en:Cyriaque Rivieyran]] * [[Իտա Ատամոֆ]] - [[:en:Ida Adamoff]] * [[Փաթրիք Տոնապետեան]] - [[:en:Patrick Donabédian]] * [[Անահիտ Տոնապետեան Տեմոփուլոս]] - [[:hy:Անահիտ Տոնապետյան-Դեմոպուլոս]] * [[Սերժ Չուրուք]] - [[:en:Serge Tchuruk]] * [[Ալեն Մանուքեան]] - [[:en:Alain Manoukian]] * [[Ալեն Միքլի]] - [[:en:Alain Mikli]] * [[Ռաֆֆի Հալաճեան]] - [[:en:Rafi Haladjian]] * [[Փոլ-Լուի Արսլանեան]] - [[:en:Paul-Louis Arslanian]] * [[Կլետիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Վիք Տարչինեան]] - [[:en:Vic Darchinyan]] * [[Ճորճ Տոնիկեան]] - [[:en:George Donikian]] * [[Պրայըն Կուրճեան]] - [[:en:Brian Goorjian]] * [[Սլավա Գրիգորեան]] - [[:en:Slava Grigoryan]] * [[Ժանօ Թուսունեան]] - [[:en:Jano Toussounian]] * [[Ճոն Քաչոյեան]] - [[:en:John Kachoyan]] * [[Եուրիկ Սարգիսեան]] - [[:en:Yurik Sarkisyan]] * [[Պորիս Պապայեան]] - [[:en:Boris Babayan]] * [[Ալեքսէյ Հեքիմեան]] - [[:en:Alexey Ekimyan]] * [[Կարի Քասփարով]] - [[:en:Garry Kasparov]] * [[Վլատիմիր Յակոբեան]] - [[:en:Vladimir Akopian]] * [[Աշոտ Նադանեան]] - [[:en:Ashot Nadanian]] * [[Վլադիմիր Պաղիրով]] - [[:en:Vladimir Bagirov]] * [[Եւկենի Պետրոսեան]] - [[:en:Yevgeny Petrosyan]] * [[Սերկեյ Ղազարով]] - [[:en:Sergey Gazarov]] * [[Կիորկի Շահնազարով]] - [[:en:Georgy Shakhnazarov]] * [[Ռաֆայել Կապրելեան]] - [[:en:Rafael Kaprelyan]] * [[Սերկեյ Պետրոսեան]] - [[:en:Sergey Petrosyan]] * [[Կարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]] * [[Կարապետ Կարապետեան]] - [[:en:Karapet Karapetyan]] * [[Յարութիւն Խաչադրեան]] - [[:en:Harutyun Khachatryan]] * [[Վաղարշակ Յարութիւնեան]] - [[:en:Vagharshak Harutiunyan]] * [[Յովնաթանեան ընտանիք]] - [[:en:Hovnatanian]] * [[Յակոբ Դաւթեան]] - [[:en:Yakov Davydov]] * [[Վլատիմիր Սարգսեան]] - [[:en:Vladimir Sargsyan]] * [[Աղվան Վարդանեան]] - [[:en:Aghvan Vardanyan]] * [[Արթիւր Յակոբեան]] - [[:en:Arturs Akopjans]] * [[Ալան Մելիքճանեան]] - [[:en:Captain Disillusion]] * [[Պորիս Փարսատանեան]] - [[:en:Boris Parsadanian]] * [[Եուրի Սարգիսեան]] - [[:en:Yuriy Sarkisyan]] * [[Արթեոմ Ֆիլիփոսեան]] - [[:en:Artyom Filiposyan]] * [[Վատիմ Ապրամով]] - [[:en:Vadim Abramov]] * [[Արթիւր Գրիգորեան]] - [[:en:Artur Grigorian]] * [[Անտրեյ Յակոբեանց]] - [[:en:Andrey Akopyants]] * [[Թամարա Խանում]] - [[:en:Tamara Khanum]] * [[Ռալֆ Եիրիկեան]] - [[:en:Ralph Yirikian]] === Ծով === * [[Կասպից ծով]] - [[:hy:Կասպից ծով]] - [[:en:Caspian Sea]] === Բնագիտութիւն === * [[Ժառանգաբանութիւն]] - [[:hy:Գենետիկա]] - [[:en:Genetics]] * [[Լուսասինթեզ]] - [[:hy:Ֆոտոսինթեզ]] - [[:en:Photosynthesis]] * [[Բնահամակարգ]] - [[:hy:Էկոհամակարգ]] - [[:en:Ecosystem]] * [[Կլիմայի փոփոխութիւն]] - [[:hy:Կլիմայի փոփոխություն]] - [[:en:Climate change]] * [[Պարբերական աղիւսակ]] - [[:hy:Պարբերական համակարգ]] - [[:en:Periodic table]] * [[Քուանթային մեքանիկա]] - [[:hy:Քվանտային մեխանիկա]] - [[:en:Quantum mechanics]] * [[Յարաբերականութեան տեսութիւն]] - [[:hy:Հարաբերականության տեսություն]] - [[:en:Theory of relativity]] * [[Ջերմադինամիկա]] - [[:hy:Թերմոդինամիկա]] - [[:en:Thermodynamics]] * [[Էնթրոփիա]] - [[:hy:Էնտրոպիա]] - [[:en:Entropy]] === Թուաբանութիւն եւ արհեստագիտութիւն === * [[Հաւանականութիւն]] - [[:hy:Հավանականություն]] - [[:en:Probability]] * [[Վիճակագրութիւն]] - [[:hy:Վիճակագրություն]] - [[:en:Statistics]] * [[Հանրահաշիւ]] - [[:hy:Հանրահաշիվ]] - [[:en:Algebra]] * [[Թուաբանական վերլուծութիւն]] - [[:hy:Մաթեմատիկական անալիզ]] - [[:en:Calculus]] * [[Արհեստական բանականութիւն]] - [[:hy:Արհեստական բանականություն]] - [[:en:Artificial intelligence]] * [[Կիսահաղորդիչ]] - [[:hy:Կիսահաղորդիչ]] - [[:en:Semiconductor]] === Իմաստասիրութիւն եւ ընկերութիւն === * [[Բարոյագիտութիւն]] - [[:hy:Էթիկա]] - [[:en:Ethics]] * [[Մարդու իրաւունքներ]] - [[:hy:Մարդու իրավունքներ]] - [[:en:Human rights]] * [[Համաշխարհայնացում]] - [[:hy:Գլոբալիզացիա]] - [[:en:Globalization]] === Պատմութիւն === * [[Լուսաւորութեան դարաշրջան]] - [[:hy:Լուսավորության դարաշրջան]] - [[:en:Age of Enlightenment]] * [[Արդիւնաբերական յեղափոխութիւն]] - [[:hy:Արդյունաբերական հեղափոխություն]] - [[:en:Industrial Revolution]] * [[Պաղ պատերազմ]] - [[:hy:Սառը պատերազմ]] - [[:en:Cold War]] * [[Մոնկոլական կայսրութիւն]] - [[:hy:Մոնղոլական կայսրություն]] - [[:en:Mongol Empire]] * [[Ֆրանսական յեղափոխութիւն]] - [[:hy:Ֆրանսիական մեծ հեղափոխություն]] - [[:en:French Revolution]] * [[Յուլիոս Կեսար]] - [[:hy:Հուլիոս Կեսար]] - [[:en:Julius Caesar]] * [[Նափոլէոն Պոնափարթ]] - [[:hy:Նապոլեոն Բոնապարտ]] - [[:en:Napoleon]] === Աշխարհագրութիւն === * [[Մայրցամաք]] - [[:hy:Մայրցամաք]] - [[:en:Continent]] === Համաշխարհային դէմքեր === * [[Իսահակ Նիւթըն]] - [[:hy:Իսահակ Նյուտոն]] - [[:en:Isaac Newton]] * [[Քարլ Մարքս]] - [[:hy:Կարլ Մարքս]] - [[:en:Karl Marx]] === Աստղագիտութիւն === * [[Գալակտիկա]] - [[:hy:Գալակտիկա]] - [[:en:Galaxy]] * [[Արեւ]] - [[:hy:Արեգակ]] - [[:en:Sun]] * [[Աստղ]] - [[:hy:Աստղ]] - [[:en:Star]] * [[Մեծ պայթիւն]] - [[:hy:Մեծ պայթյուն]] - [[:en:Big Bang]] * [[Ձգողականութիւն]] - [[:hy:Ձգողականություն]] - [[:en:Gravity]] === Մարդու մարմին եւ բժշկութիւն === * [[Մարդու մարմին]] - [[:hy:Մարդու մարմին]] - [[:en:Human body]] * [[Կմախք]] - [[:hy:Կմախք]] - [[:en:Skeleton]] * [[Հակամանրէ]] - [[:hy:Հակաբիոտիկներ]] - [[:en:Antibiotic]] * [[Համավարակ]] - [[:hy:Պանդեմիա]] - [[:en:Pandemic]] * [[Սնուցում]] - [[:hy:Սնուցում]] - [[:en:Nutrition]] === Գիտութիւն === * [[Քիմիական տարր]] - [[:hy:Քիմիական տարր]] - [[:en:Chemical element]] * [[Երկաթ]] - [[:hy:Երկաթ]] - [[:en:Iron]] * [[Ուժ]] - [[:hy:Ուժ]] - [[:en:Force]] * [[Ուժանիւթ]] - [[:hy:Էներգիա]] - [[:en:Energy]] === Կրօնք === * [[Կրօնք]] - [[:hy:Կրոն]] - [[:en:Religion]] * [[Հրէականութիւն]] - [[:hy:Հուդայականություն]] - [[:en:Judaism]] * [[Հնդուականութիւն]] - [[:hy:Հինդուիզմ]] - [[:en:Hinduism]] * [[Ղուրան]] - [[:hy:Ղուրան]] - [[:en:Quran]] * [[Կաթողիկէ Եկեղեցի]] - [[:hy:Կաթոլիկ եկեղեցի]] - [[:en:Catholic Church]] === Ընկերութիւն եւ առօրեայ կեանք === * [[Ընտանիք]] - [[:hy:Ընտանիք]] - [[:en:Family]] * [[Կրթութիւն]] - [[:hy:Կրթություն]] - [[:en:Education]] * [[Սնունդ]] - [[:hy:Սնունդ]] - [[:en:Food]] * [[Քաղաք]] - [[:hy:Քաղաք]] - [[:en:City]] === Արուեստ եւ մշակոյթ === * [[Շարժապատկեր]] - [[:hy:Կինոարվեստ]] - [[:en:Film]] * [[Օփերա]] - [[:hy:Օպերա]] - [[:en:Opera]] === Գրականութիւն === * [[Բանաստեղծութիւն]] - [[:hy:Պոեզիա]] - [[:en:Poetry]] * [[Թատերգութիւն]] - [[:hy:Դրամա]] - [[:en:Drama]] * [[Դիւցազնավէպ]] - [[:hy:Էպոս]] - [[:en:Epic poetry]] === Արհեստագիտութիւն === * [[Համացանց]] - [[:hy:Համացանց]] - [[:en:Internet]] * [[Ծրագրաշար]] - [[:hy:Ծրագրային ապահովում]] - [[:en:Software]] * [[Խելախօս]] - [[:hy:Սմարթֆոն]] - [[:en:Smartphone]] * [[Ընկերային ցանց]] - [[:hy:Սոցիալական ցանց]] - [[:en:Social media]] * [[Հեռախօս]] - [[:hy:Հեռախոս]] - [[:en:Telephone]] * [[Հեռատեսիլ]] - [[:hy:Հեռուստատեսություն]] - [[:en:Television]] * [[Ռոպոթ]] - [[:hy:Ռոբոտ]] - [[:en:Robot]] === Տնտեսութիւն === * [[Դրամատուն]] - [[:hy:Բանկ]] - [[:en:Bank]] * [[Սղաճ]] - [[:hy:Գնաճ]] - [[:en:Inflation]] * [[Առեւտուր]] - [[:hy:Առևտուր]] - [[:en:Trade]] * [[Հարկ]] - [[:hy:Հարկ (պետական)]] - [[:en:Tax]] * [[Պորսա]] - [[:hy:Ֆոնդային բորսա]] - [[:en:Stock exchange]] === Մարզաձեւեր === * [[Ոտնագնդակ]] - [[:hy:Ֆուտբոլ]] - [[:en:Association football]] * [[Պասքեթպոլ]] - [[:hy:Բասկետբոլ]] - [[:en:Basketball]] * [[Ողիմպիական խաղեր]] - [[:hy:Օլիմպիական խաղեր]] - [[:en:Olympic Games]] === Այլ === * [[Օդերեւութախօսութիւն]] - [[:en:Meteorology]] * [[Հանքախօսութիւն]] - [[:en:Mineralogy]] * [[Երկրախօսութիւն]] - [[:en:Geology]] * [[Ուժական գիտութիւն]] - [[:en:Dynamics]] * [[Դնդերախօսութիւն]] - [[:en:Myology]] * [[Աճառախօսութիւն]] - [[:en:Chondrology]] * [[Գաւառագրութիւն]] - [[:en:Chorographie]] * [[Ճակատագիտութիւն]] - [[:en:Métoposcopie]] * [[Բնազանցութիւն]] - [[:en:Metaphysics]] * [[Աստեղագիտութիւն]] - [[:en:Astronomy]] * [[Ջրակշռութիւն]] - [[:en:Hydrostatics]] * [[Թաղանթախօսութիւն]] - [[:en:Hyménologie]] * [[Վիմախօսութիւն]] - [[:en:Lithologie]] * [[Բնախօսութիւն]] - [[:en:Physiology]] * [[Իրաւագիտութիւն]] - [[:en:Jurisprudence]] * [[Հայրասպան]] - [[:en:Patricide]] * [[Մայրասպան]] - [[:en:Matricide]] * [[Բեռնարգելք]] - [[:hy:Էմբարգո]] -[[:en:Economic sanctions]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Եղիշէ Չարենցի կեանքի ժամանակագրութիւն]] - [[:hy:Եղիշե_Չարենցի_կյանքի_ժամանակագրություն|Եղիշե Չարենցի կյանքի ժամանակագրություն]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Հարաւային Քալիֆորնիոյ Համալսարան]] - [[:en:University of Southern California]] * [[Ալեն Տըլոն]] - [[:en:Alain Delon]] * [[Տնտեսական Համագործակցութեան եւ Զարգացման Կազմակերպութիւն]] - [[:en:OECD]] * [[Կամալ Ապտել Նասեր]] - [[:en:Gamal Abdel Nasser]] * [[Տուպայ]] - [[:en:Dubai]] * [[Սեւիլիոյ տաճար]] - [[:hy:Սևիլյայի_տաճար|Սևիլյայի տաճար]] - [[:en:Seville_Cathedral|Seville Cathedral]] * [[Օքլընտի Համալսարան]] - [[:en:University of Auckland|University of Auckland]] * [[Պալամանտ Համալսարան]] - [[:en:University of Balamand]] * [[Քուրա, Լիբանան]] - [[:en:Koura District]] * [[Փանամայի ջրանցք]] - [[:en:Panama Canal|Panama Canal]] * [[Հիւսիսային Սառուցեալ Ովկիանոս]] - [[:en:Arctic Ocean|Arctic Ocean]] * [[ՏՀԶԿ]] - [[:en:|OECD]] 8l2f95krfouq46eytvz0ohcimi2fkn8 252162 252161 2026-06-04T13:21:24Z ShahenWasHere 140 /* Հայ անձնաւորութիւններ */ 252162 wikitext text/x-wiki == Անհրաժեշտ յօդուածներ == Բարե՛ւ, ստորեւ կրնաք գտնել յօդուածներու ցանկ մը: Այս յօդուածներուն ներկայութիւնը արեւմտահայերէն ուիքիի վրայ անհրաժեշտ է, իրենց տուն տուէք մեր ուիքիին վրայ եւ գրեցէք իրենց մասին 😃 === Դիցաբանութիւն === * [[պերեդիքսոն]] - [[:en:Peridexion tree]] * [[Հրուդէն]] - [[:hy:Ֆերեյդուն]] - [[:en:Fereydun]] * [[Առասպելական արարած]] - [[:hy:Առասպելական արարած]] - [[:en:Legendary creature]] * [[Հսկայ]] - [[:hy:Հսկա]] - [[:en:Giant]] === Կենդանիներ === * [[գետակինճ]] - [[:hy:Գետակինճեր]] - [[:en:Tapirus]] * [[ռնգեղջիւր]] - [[:hy:Ռնգեղջյուր]] - [[:en:Rhinoceros]] * [[սարեակ]] - [[:hy:Սարյակներ (ընտանիք)]] - [[:en:Starling]] * [[շահէն]] - [[:en:Falco peleigrinoides]] * [[սերմնագռավ]] - [[:hy:Սերմնաքաղ]] - [[:en:Rook (bird)]] * [[սիրամարգ]] - [[:en:Peafowl]] * [[փայտփորիկ]] - [[:en:Woodpecker]] * [[յոպոպ]] - [[:en:Hoopoe]] * [[քնարահաւ]] - [[:en:Lyrebird]] * [[հաւալուսն]] - [[:hy:հավալուսն]] - [[:en:Pelican]] * [[ծովակով]] - [[:hy:Ստելլերյան կով]] - [[:en:Steller's sea cow]] === Երկիրներ === * [[:hyw:Պոզնիա եւ Հերցեկովինա|Պոզնիա եւ Հերցեկովինա]] - [[:hy:Բոսնիա և Հերցեգովինա|Բոսնիա և Հերցեգովինա]] - [[:en:Bosnia and Herzegovina|Bosnia and Herzegovina]] * [[:hyw:Քամպոճա|Քամպոճա]] - [[:hy:Կամբոջա|Կամբոջա]] - [[:en:Cambodia|Cambodia]] * [[:hyw:Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն|Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն|Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Central African Republic|Central African Republic]] * [[:hyw:Քոմորեան կղզիներ|Քոմորեան կղզիներ]] - [[:hy:Կոմորյան կղզիներ|Կոմորյան կղզիներ]] - [[:en:Comoros|Comoros]] * [[:hyw:Տոմինիքեան Հանրապետութիւն|Տոմինիքեան Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Դոմինիկյան Հանրապետություն|Դոմինիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Dominican Republic|Dominican Republic]] * [[:hyw:Սալվատոր|Սալվատոր]] - [[:hy:Սալվադոր|Սալվադոր]] - [[:en:El Salvador|El Salvador]] * [[:hyw:Էսուաթինի|Էսուաթինի]] - [[:hy:Էսվատինի|Էսվատինի]] - [[:en:Eswatini|Eswatini]] * [[:hyw:Կամպիա|Կամպիա]] - [[:hy:Գամբիա|Գամբիա]] - [[:en:Gambia|Gambia]] * [[:hyw:Կանա|Կանա]] - [[:hy:Գանա|Գանա]] - [[:en:Ghana|Ghana]] * [[:hyw:Կրենատա|Կրենատա]] - [[:hy:Գրենադա|Գրենադա]] - [[:en:Grenada|Grenada]] * [[:hyw:Կինի|Կինի]] - [[:hy:Գվինեա|Գվինեա]] - [[:en:Guinea|Guinea]] * [[:hyw:Կինի-Պիսաու|Կինի-Պիսաու]] - [[:hy:Գվինեա-Բիսաու|Գվինեա-Բիսաու]] - [[:en:Guinea-Bissau|Guinea-Bissau]] * [[:hyw:Կայանա|Կայանա]] - [[:hy:Գայանա|Գայանա]] - [[:en:Guyana|Guyana]] * [[:hyw:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:hy:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:en:Haiti|Haiti]] * [[:hyw:Հոնտուրաս|Հոնտուրաս]] - [[:hy:Հոնդուրաս|Հոնդուրաս]] - [[:en:Honduras|Honduras]] * [[:hyw:Քիրիպաթի|Քիրիպաթի]] - [[:hy:Կիրիբատի|Կիրիբատի]] - [[:en:Kiribati|Kiribati]] * [[:hyw:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:hy:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:en:Kyrgyzstan|Kyrgyzstan]] * [[:hyw:Մալաուի|Մալաուի]] - [[:hy:Մալավի|Մալավի]] - [[:en:Malawi|Malawi]] * [[:hyw:Մալի|Մալի]] - [[:hy:Մալի|Մալի]] - [[:en:Mali|Mali]] * [[:hyw:Մարշալեան Կղզիներ|Մարշալեան Կղզիներ]] - [[:hy:Մարշալյան կղզիներ|Մարշալյան կղզիներ]] - [[:en:Marshall Islands|Marshall Islands]] * [[:hyw:Մորիթանիա|Մորիթանիա]] - [[:hy:Մավրիտանիա|Մավրիտանիա]] - [[:en:Mauritania|Mauritania]] * [[:hyw:Մաւրիկիոս|Մաւրիկիոս]] - [[:hy:Մավրիկիոս|Մավրիկիոս]] - [[:en:Mauritius|Mauritius]] * [[:hyw:Միքրոնեզիա|Միքրոնեզիա]] - [[:hy:Միկրոնեզիա|Միկրոնեզիա]] - [[:en:Micronesia|Micronesia]] * [[:hyw:Մոնկոլիա|Մոնկոլիա]] - [[:hy:Մոնղոլիա|Մոնղոլիա]] - [[:en:Mongolia|Mongolia]] * [[:hyw:Մոզամպիք|Մոզամպիք]] - [[:hy:Մոզամբիկ|Մոզամբիկ]] - [[:en:Mozambique|Mozambique]] * [[:hyw:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:hy:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:en:Nauru|Nauru]] * [[:hyw:Նիժեր|Նիժեր]] - [[:hy:Նիգեր|Նիգեր]] - [[:en:Niger|Niger]] * [[:hyw:Փալաու|Փալաու]] - [[:hy:Պալաու|Պալաու]] - [[:en:Palau|Palau]] * [[:hyw:Բաբուա Նոր Կինի|Բաբուա Նոր Կինի]] - [[:hy:Պապուա Նոր Գվինեա|Պապուա Նոր Գվինեա]] - [[:en:Papua New Guinea|Papua New Guinea]] * [[:hyw:Բարակուայ|Բարակուայ]] - [[:hy:Պարագվայ|Պարագվայ]] - [[:en:Paraguay|Paraguay]] * [[:hyw:Բերու|Բերու]] - [[:hy:Պերու|Պերու]] - [[:en:Peru|Peru]] * [[:hyw:Ֆիլիբիններ|Ֆիլիբիններ]] - [[:hy:Ֆիլիպիններ|Ֆիլիպիններ]] - [[:en:Philippines|Philippines]] * [[:hyw:Սան Լուսիա|Սան Լուսիա]] - [[:hy:Սենթ Լյուսիա|Սենթ Լյուսիա]] - [[:en:Saint Lucia|Saint Lucia]] * [[:hyw:Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ|Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ]] - [[:hy:Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ|Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ]] - [[:en:Saint Vincent and the Grenadines|Saint Vincent and the Grenadines]] * [[:hyw:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:hy:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:en:San Marino|San Marino]] * [[:hyw:Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի|Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի]] - [[:hy:Սան Տոմե և Պրինսիպի|Սան Տոմե և Պրինսիպի]] - [[:en:Sao Tome and Principe|Sao Tome and Principe]] * [[:hyw:Սեյշելեան կղզիներ|Սեյշելեան կղզիներ]] - [[:hy:Սեյշելյան կղզիներ|Սեյշելյան կղզիներ]] - [[:en:Seychelles|Seychelles]] * [[:hyw:Սոմալիա|Սոմալիա]] - [[:hy:Սոմալի|Սոմալի]] - [[:en:Somalia|Somalia]] * [[:hyw:Շրի Լանքա|Շրի Լանքա]] - [[:hy:Շրի Լանկա|Շրի Լանկա]] - [[:en:Sri Lanka|Sri Lanka]] * [[:hyw:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:hy:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:en:Suriname|Suriname]] * [[:hyw:Թաճիքստան|Թաճիքստան]] - [[:hy:Տաջիկստան|Տաջիկստան]] - [[:en:Tajikistan|Tajikistan]] * [[:hyw:Արեւելեան Թիմոր|Արեւելեան Թիմոր]] - [[:hy:Արևելյան Թիմոր|Արևելյան Թիմոր]] - [[:en:Timor-Leste|Timor-Leste]] * [[:hyw:Թոկո|Թոկո]] - [[:hy:Տոգո|Տոգո]] - [[:en:Togo|Togo]] * [[:hyw:Թոնկա|Թոնկա]] - [[:hy:Տոնգա|Տոնգա]] - [[:en:Tonga|Tonga]] * [[:hyw:Թրինիտատ եւ Թոպակո|Թրինիտատ եւ Թոպակո]] - [[:hy:Տրինիդադ և Տոբագո|Տրինիդադ և Տոբագո]] - [[:en:Trinidad and Tobago|Trinidad and Tobago]] * [[:hyw:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:hy:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:en:Turkmenistan|Turkmenistan]] * [[:hyw:Թուվալու|Թուվալու]] - [[:hy:Տուվալու|Տուվալու]] - [[:en:Tuvalu|Tuvalu]] ==== Երկիրներ, որոնք ՄԱԿ-ի անդամ չեն, ոչ ալ դիտորդ ==== * [[Աբխազիոյ Հանրապետութիւն։]] - [[:hy:Աբխազիայի Հանրապետություն]] - [[:en:Abkhazia]] * [[:hyw:Հարաւային Օսիա|Հարաւային Օսիա]] - [[:hy:Հարավային Օսիա|Հարավային Օսիա]] - [[:en:South Ossetia|South Ossetia]] === Պատմական շրջաններ եւ երկիրներ === * [[Ասորեստան]] - [[:hy:Ասորեստան]] - [[:en:Assyria]] * [[Մակեդոնիա]] - [[:hy:Մակեդոնիա (տերմինաբանություն)]] - [[:en:Macedonia (terminology)]] * [[Մարաստան]] կամ Մարք - [[:hy:Մարաստան]] - [[:en:Media (region)]] * [[Ալանք]] - [[:hy:Ալանիա]] - [[:en:Alania]] === Լեզուներ === * [[Մանտարին Չինարէն]] - [[:en:Mandarin Chinese]] * [[Հինտի]] - [[:en:Hindi]] * [[Սպաներէն]] - [[:en:Spanish language]] * [[Պենկալերէն]] - [[:en:Bengali language]] * [[Փորթուկալերէն]] - [[:en:Portuguese language]] * [[Ուրտու]] - [[:en:Urdu]] * [[Ինտոնեզերէն]] - [[:en:Indonesian language]] * [[Մարաթերէն]] - [[:en:Marathi language]] * [[Թելուկերէն]] - [[:en:Telugu language]] * [[Հաուներէն]] - [[:en:Hausa language]] * [[Թամիլերէն]] - [[:en:Tamil language]] * [[Սուահիլերէն]] - [[:en:Swahili language]] * [[Վիեդնամերէն]] - [[:en:Vietnamese language]] * [[Թակալերէն]] - [[:en:Tagalog language]] * [[Փունճապերէն]] - [[:en:Punjabi language]] * [[Քորերէն]] - [[:en:Korean language]] * [[Ճավանեզերէն]] - [[:en:Javanese language]] * [[Կուճարաթերէն]] - [[:en:Gujarati language]] * [[Ամհարերէն]] - [[:en:Amharic]] * [[Քաննատերէն]] - [[:en:Kannada]] * [[Ապխազերէն]] - [[:en:Abkhaz language]] * [[Ալպաներէն]] - [[:en:Albanian language]] * [[Պրեթոներէն]] - [[:en:Breton language]] * [[Պուլկարերէն]] - [[:en:Bulgarian language]] * [[Քաթալաներէն]] - [[:en:Catalan language]] * [[Քորսիքերէն]] - [[:en:Corsican language]] * [[Խրիմի Թաթարերէն]] - [[:en:Crimean Tatar language]] * [[Չեխերէն]] - [[:en:Czech language]] * [[Տանիերէն]] - [[:en:Danish language]] * [[Հոլանտերէն]] - [[:en:Dutch language]] * [[Էսթոներէն]] - [[:en:Estonian language]] * [[ֆիններէն]] - [[:en:Finnish language]] * [[Իսլանտերէն]] - [[:en:Icelandic language]] * [[Իռլանտերէն]] - [[:en:Irish language]] * [[Լադիշերէն]] - [[:en:Latvian language]] * [[Լիդվերէն]] - [[:en:Lithuanian language]] * [[Լիւքսամպուրկերէն]] - [[:en:Luxembourgish]] * [[Մակեդոներէն]] - [[:en:Macedonian language]] * [[Մալթայերէն]] - [[:en:Maltese language]] * [[Նորվեկերէն]] - [[:en:Norweigian language]] * [[Լեհերէն]] - [[:en:Polish language]] * [[Ռոմանշերէն]] - [[:en:Romansh language]] * [[Ռումանիրէն]] - [[:en:Romanian language]] * [[Սերպոխորվաթերէն]] - [[:en:Serbo-Croatian]] * [[Սլովաքերէն]] - [[:en:Slovak language]] * [[Սլովեներէն]] - [[:en:Slovenian language]] * [[Շուետերէն]] - [[:en:Swedish language]] === Երաժշտական Նուագարաններ === * [[Քլարինեթ]] - [[:hy:Կլառնետ|Կլառնետ]] - [[:en:Clarinet|Clarinet]] * [[Աւագափող]] - [[:hy:Ֆլէյտա|Ֆլէյտա]] - [[:en:Flute|Flute]] * [[Հոպոյ]] - [[:hy:Հոբոյ|Հոբոյ]] - [[:en:Oboe|Oboe]] * [[Պասուն]] - [[:hy:Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)|Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)]] - [[:en:Bassoon|Bassoon]] * [[Թուպա]] - [[:en:Tuba|Tuba]] * [[Թրոմպոն]] - [[:hy:Տրոմբոն|Տրոմբոն]] - [[:en:Trombone|Trombone]] * [[Գալարափող]] - [[:hy:Գալարափող|Գալարափող]] - [[:en:French horn|French horn]] * [[Շեփոր]] - [[:hy:Շեփոր|Շեփոր]] - [[:en:Trumpet|Trumpet]] * [[Շվի]] - [[:en:Shvi]] === CEE Ցանկ === * [[Հայերը Իրաքի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iraqi_Armenians * [[Հայերը Վրաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Georgia * [[Հայերը Արժանթինի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Argentine * [[Հայերը Սուրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Syria * [[Հայերը Ուքրանիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Ukraine * [[Հայերը Աւստրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Austria * [[Հայերը Գանատայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Canadians * [[Հայերը Աւստրալիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Australians * [[Հայերը Թուրքիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Turkey * [[Հայերը Սինկափուրի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Singapore * [[Թագնուած Հայեր]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Hidden_Armenians * [[Հայերը Հունգարիոյ մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Hungary * [[Հայերը Միացեալ Թագաւորութեան մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_the_United_Kingdom === Հայ անձնաւորութիւններ === * [[Վիգէն Պապիկեան]] - [[:en:Viken Babikian]] * [[Ճօ Մանճանիելօ]] - [[:en:Joe Manganiello]] * [[Լէրի Կակոսեան]] - [[:en:Larry Gagosian]] * [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]] * [[Զաւեն Գույումճեան]] - [[:en:Zaven Kouyoumdjian]] * [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]] * [[Նիքոլ Սապա]] - [[:en:Nicole Saba]] * [[Նշան Տէր Յարութիւնեան]] - [[:ar:نيشان (إعلامي)]] * [[Նուրա Գէւորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]] * [[Սագօ Շահինեան]] - [[:en:Sako Shahinian]] * [[Մարտիկ Չափարեան]] - [[:en:Mardik Tchaparian]] * [[Յակոբ Տոնապետեան]] - [[:en:Agop Donabidian]] * [[Վարդան Ղազարեան]] - [[:en:Vardan Ghazaryan]] * [[Խորէն Աբրահամեան]] - [[:en:Khoren Abrahamyan]] * [[Ալեքսանտր Երիցեան]] - [[:hy:Ալեքսանդր Երիցյան]] * [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]] * [[Ֆրանսիս Վեպեր]] - [[:en:Francis Veber]] * [[Ֆրանսուա Պերլեան]] - [[:en:François Berléand]] * [[Ալեն Պերպերեան]] - [[:en:Alain Berbérian]] * [[Փասքալ Լեժիթիմուս]] - [[:en:Pascal Légitimus]] * [[Մայքըլ Վարդան]] - [[:en:Michael Vartan]] * [[Մարիանա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]] * [[Մաթիո Մատենեան]] - [[:en:Mathieu Madénian]] * [[Ռաֆֆի Շարթ]] - [[:en:Raffy Shart]] * [[Նինա Պերպերովա]] - [[:en:Nina Berberova]] * [[Ֆիլիփ Ճեան]] - [[:en:Philippe Djian]] * [[Ժան-Քլոտ Քեպապճեան]] - [[:en:Jean-Claude Kebabdjian]] * [[Ժաք Հելեան]] - [[:en:Jacques Hélian]] * [[Լեւոն Սայեան]] - [[:en:Lévon Sayan]] * [[Տանիել Ժերարտ]] - [[:en:Danyel Gérard]] * [[Ֆրանսուա Գէորքեան]] - [[:en:François Kevorkian]] * [[Անտրէ Մանուկեան]] - [[:en:André Manoukian]] * [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]] * [[Եսայի Ալթունեան]] - [[:en:Essaï Altounian]] * [[Լեոն Արթիւր Թիւթիւնճեան]] - [[:en:Léon Arthur Tutundjian]] * [[Մելիք Օհանեան]] - [[:en:Melik Ohanian]] * [[Էտուարտ Պալլատուր]] - [[:en:Édouard Balladur]] * [[Ժերարտ Տարմանին]] - [[:en:Gérald Darmanin]] * [[Սարա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]] * [[Արսեն Չաքարեան]] - [[:en:Arsène Tchakarian]] * [[Ալեն Փրոսթ]] - [[:en:Alain Prost]] * [[Էրիք Ասատուրեան]] - [[:en:Éric Assadourian]] * [[Եուրի Ճորքաէֆ]] - [[:en:Youri Djorkaeff]] * [[Ալեն Պողոսեան]] - [[:en:Alain Boghossian]] * [[Տիմիթրի Եաչվիլի]] - [[:en:Dimitri Yachvili]] * [[Սիրիաք Ռիվիերեան]] - [[:en:Cyriaque Rivieyran]] * [[Իտա Ատամոֆ]] - [[:en:Ida Adamoff]] * [[Փաթրիք Տոնապետեան]] - [[:en:Patrick Donabédian]] * [[Անահիտ Տոնապետեան Տեմոփուլոս]] - [[:hy:Անահիտ Տոնապետյան-Դեմոպուլոս]] * [[Սերժ Չուրուք]] - [[:en:Serge Tchuruk]] * [[Ալեն Մանուքեան]] - [[:en:Alain Manoukian]] * [[Ալեն Միքլի]] - [[:en:Alain Mikli]] * [[Ռաֆֆի Հալաճեան]] - [[:en:Rafi Haladjian]] * [[Փոլ-Լուի Արսլանեան]] - [[:en:Paul-Louis Arslanian]] * [[Կլետիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Վիք Տարչինեան]] - [[:en:Vic Darchinyan]] * [[Ճորճ Տոնիկեան]] - [[:en:George Donikian]] * [[Պրայըն Կուրճեան]] - [[:en:Brian Goorjian]] * [[Սլավա Գրիգորեան]] - [[:en:Slava Grigoryan]] * [[Ժանօ Թուսունեան]] - [[:en:Jano Toussounian]] * [[Ճոն Քաչոյեան]] - [[:en:John Kachoyan]] * [[Եուրիկ Սարգիսեան]] - [[:en:Yurik Sarkisyan]] * [[Պորիս Պապայեան]] - [[:en:Boris Babayan]] * [[Ալեքսէյ Հեքիմեան]] - [[:en:Alexey Ekimyan]] * [[Կարի Քասփարով]] - [[:en:Garry Kasparov]] * [[Վլատիմիր Յակոբեան]] - [[:en:Vladimir Akopian]] * [[Աշոտ Նադանեան]] - [[:en:Ashot Nadanian]] * [[Վլադիմիր Պաղիրով]] - [[:en:Vladimir Bagirov]] * [[Եւկենի Պետրոսեան]] - [[:en:Yevgeny Petrosyan]] * [[Սերկեյ Ղազարով]] - [[:en:Sergey Gazarov]] * [[Կիորկի Շահնազարով]] - [[:en:Georgy Shakhnazarov]] * [[Ռաֆայել Կապրելեան]] - [[:en:Rafael Kaprelyan]] * [[Սերկեյ Պետրոսեան]] - [[:en:Sergey Petrosyan]] * [[Կարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]] * [[Կարապետ Կարապետեան]] - [[:en:Karapet Karapetyan]] * [[Յարութիւն Խաչադրեան]] - [[:en:Harutyun Khachatryan]] * [[Վաղարշակ Յարութիւնեան]] - [[:en:Vagharshak Harutiunyan]] * [[Յովնաթանեան ընտանիք]] - [[:en:Hovnatanian]] * [[Յակոբ Դաւթեան]] - [[:en:Yakov Davydov]] * [[Վլատիմիր Սարգսեան]] - [[:en:Vladimir Sargsyan]] * [[Աղվան Վարդանեան]] - [[:en:Aghvan Vardanyan]] * [[Արթիւր Յակոբեան]] - [[:en:Arturs Akopjans]] * [[Ալան Մելիքճանեան]] - [[:en:Captain Disillusion]] * [[Պորիս Փարսատանեան]] - [[:en:Boris Parsadanian]] * [[Եուրի Սարգիսեան]] - [[:en:Yuriy Sarkisyan]] * [[Արթեոմ Ֆիլիփոսեան]] - [[:en:Artyom Filiposyan]] * [[Վատիմ Ապրամով]] - [[:en:Vadim Abramov]] * [[Արթիւր Գրիգորեան]] - [[:en:Artur Grigorian]] * [[Անտրեյ Յակոբեանց]] - [[:en:Andrey Akopyants]] * [[Թամարա Խանում]] - [[:en:Tamara Khanum]] * [[Ռալֆ Եիրիկեան]] - [[:en:Ralph Yirikian]] === Ծով === * [[Կասպից ծով]] - [[:hy:Կասպից ծով]] - [[:en:Caspian Sea]] === Բնագիտութիւն === * [[Ժառանգաբանութիւն]] - [[:hy:Գենետիկա]] - [[:en:Genetics]] * [[Լուսասինթեզ]] - [[:hy:Ֆոտոսինթեզ]] - [[:en:Photosynthesis]] * [[Բնահամակարգ]] - [[:hy:Էկոհամակարգ]] - [[:en:Ecosystem]] * [[Կլիմայի փոփոխութիւն]] - [[:hy:Կլիմայի փոփոխություն]] - [[:en:Climate change]] * [[Պարբերական աղիւսակ]] - [[:hy:Պարբերական համակարգ]] - [[:en:Periodic table]] * [[Քուանթային մեքանիկա]] - [[:hy:Քվանտային մեխանիկա]] - [[:en:Quantum mechanics]] * [[Յարաբերականութեան տեսութիւն]] - [[:hy:Հարաբերականության տեսություն]] - [[:en:Theory of relativity]] * [[Ջերմադինամիկա]] - [[:hy:Թերմոդինամիկա]] - [[:en:Thermodynamics]] * [[Էնթրոփիա]] - [[:hy:Էնտրոպիա]] - [[:en:Entropy]] === Թուաբանութիւն եւ արհեստագիտութիւն === * [[Հաւանականութիւն]] - [[:hy:Հավանականություն]] - [[:en:Probability]] * [[Վիճակագրութիւն]] - [[:hy:Վիճակագրություն]] - [[:en:Statistics]] * [[Հանրահաշիւ]] - [[:hy:Հանրահաշիվ]] - [[:en:Algebra]] * [[Թուաբանական վերլուծութիւն]] - [[:hy:Մաթեմատիկական անալիզ]] - [[:en:Calculus]] * [[Արհեստական բանականութիւն]] - [[:hy:Արհեստական բանականություն]] - [[:en:Artificial intelligence]] * [[Կիսահաղորդիչ]] - [[:hy:Կիսահաղորդիչ]] - [[:en:Semiconductor]] === Իմաստասիրութիւն եւ ընկերութիւն === * [[Բարոյագիտութիւն]] - [[:hy:Էթիկա]] - [[:en:Ethics]] * [[Մարդու իրաւունքներ]] - [[:hy:Մարդու իրավունքներ]] - [[:en:Human rights]] * [[Համաշխարհայնացում]] - [[:hy:Գլոբալիզացիա]] - [[:en:Globalization]] === Պատմութիւն === * [[Լուսաւորութեան դարաշրջան]] - [[:hy:Լուսավորության դարաշրջան]] - [[:en:Age of Enlightenment]] * [[Արդիւնաբերական յեղափոխութիւն]] - [[:hy:Արդյունաբերական հեղափոխություն]] - [[:en:Industrial Revolution]] * [[Պաղ պատերազմ]] - [[:hy:Սառը պատերազմ]] - [[:en:Cold War]] * [[Մոնկոլական կայսրութիւն]] - [[:hy:Մոնղոլական կայսրություն]] - [[:en:Mongol Empire]] * [[Ֆրանսական յեղափոխութիւն]] - [[:hy:Ֆրանսիական մեծ հեղափոխություն]] - [[:en:French Revolution]] * [[Յուլիոս Կեսար]] - [[:hy:Հուլիոս Կեսար]] - [[:en:Julius Caesar]] * [[Նափոլէոն Պոնափարթ]] - [[:hy:Նապոլեոն Բոնապարտ]] - [[:en:Napoleon]] === Աշխարհագրութիւն === * [[Մայրցամաք]] - [[:hy:Մայրցամաք]] - [[:en:Continent]] === Համաշխարհային դէմքեր === * [[Իսահակ Նիւթըն]] - [[:hy:Իսահակ Նյուտոն]] - [[:en:Isaac Newton]] * [[Քարլ Մարքս]] - [[:hy:Կարլ Մարքս]] - [[:en:Karl Marx]] === Աստղագիտութիւն === * [[Գալակտիկա]] - [[:hy:Գալակտիկա]] - [[:en:Galaxy]] * [[Արեւ]] - [[:hy:Արեգակ]] - [[:en:Sun]] * [[Աստղ]] - [[:hy:Աստղ]] - [[:en:Star]] * [[Մեծ պայթիւն]] - [[:hy:Մեծ պայթյուն]] - [[:en:Big Bang]] * [[Ձգողականութիւն]] - [[:hy:Ձգողականություն]] - [[:en:Gravity]] === Մարդու մարմին եւ բժշկութիւն === * [[Մարդու մարմին]] - [[:hy:Մարդու մարմին]] - [[:en:Human body]] * [[Կմախք]] - [[:hy:Կմախք]] - [[:en:Skeleton]] * [[Հակամանրէ]] - [[:hy:Հակաբիոտիկներ]] - [[:en:Antibiotic]] * [[Համավարակ]] - [[:hy:Պանդեմիա]] - [[:en:Pandemic]] * [[Սնուցում]] - [[:hy:Սնուցում]] - [[:en:Nutrition]] === Գիտութիւն === * [[Քիմիական տարր]] - [[:hy:Քիմիական տարր]] - [[:en:Chemical element]] * [[Երկաթ]] - [[:hy:Երկաթ]] - [[:en:Iron]] * [[Ուժ]] - [[:hy:Ուժ]] - [[:en:Force]] * [[Ուժանիւթ]] - [[:hy:Էներգիա]] - [[:en:Energy]] === Կրօնք === * [[Կրօնք]] - [[:hy:Կրոն]] - [[:en:Religion]] * [[Հրէականութիւն]] - [[:hy:Հուդայականություն]] - [[:en:Judaism]] * [[Հնդուականութիւն]] - [[:hy:Հինդուիզմ]] - [[:en:Hinduism]] * [[Ղուրան]] - [[:hy:Ղուրան]] - [[:en:Quran]] * [[Կաթողիկէ Եկեղեցի]] - [[:hy:Կաթոլիկ եկեղեցի]] - [[:en:Catholic Church]] === Ընկերութիւն եւ առօրեայ կեանք === * [[Ընտանիք]] - [[:hy:Ընտանիք]] - [[:en:Family]] * [[Կրթութիւն]] - [[:hy:Կրթություն]] - [[:en:Education]] * [[Սնունդ]] - [[:hy:Սնունդ]] - [[:en:Food]] * [[Քաղաք]] - [[:hy:Քաղաք]] - [[:en:City]] === Արուեստ եւ մշակոյթ === * [[Շարժապատկեր]] - [[:hy:Կինոարվեստ]] - [[:en:Film]] * [[Օփերա]] - [[:hy:Օպերա]] - [[:en:Opera]] === Գրականութիւն === * [[Բանաստեղծութիւն]] - [[:hy:Պոեզիա]] - [[:en:Poetry]] * [[Թատերգութիւն]] - [[:hy:Դրամա]] - [[:en:Drama]] * [[Դիւցազնավէպ]] - [[:hy:Էպոս]] - [[:en:Epic poetry]] === Արհեստագիտութիւն === * [[Համացանց]] - [[:hy:Համացանց]] - [[:en:Internet]] * [[Ծրագրաշար]] - [[:hy:Ծրագրային ապահովում]] - [[:en:Software]] * [[Խելախօս]] - [[:hy:Սմարթֆոն]] - [[:en:Smartphone]] * [[Ընկերային ցանց]] - [[:hy:Սոցիալական ցանց]] - [[:en:Social media]] * [[Հեռախօս]] - [[:hy:Հեռախոս]] - [[:en:Telephone]] * [[Հեռատեսիլ]] - [[:hy:Հեռուստատեսություն]] - [[:en:Television]] * [[Ռոպոթ]] - [[:hy:Ռոբոտ]] - [[:en:Robot]] === Տնտեսութիւն === * [[Դրամատուն]] - [[:hy:Բանկ]] - [[:en:Bank]] * [[Սղաճ]] - [[:hy:Գնաճ]] - [[:en:Inflation]] * [[Առեւտուր]] - [[:hy:Առևտուր]] - [[:en:Trade]] * [[Հարկ]] - [[:hy:Հարկ (պետական)]] - [[:en:Tax]] * [[Պորսա]] - [[:hy:Ֆոնդային բորսա]] - [[:en:Stock exchange]] === Մարզաձեւեր === * [[Ոտնագնդակ]] - [[:hy:Ֆուտբոլ]] - [[:en:Association football]] * [[Պասքեթպոլ]] - [[:hy:Բասկետբոլ]] - [[:en:Basketball]] * [[Ողիմպիական խաղեր]] - [[:hy:Օլիմպիական խաղեր]] - [[:en:Olympic Games]] === Այլ === * [[Օդերեւութախօսութիւն]] - [[:en:Meteorology]] * [[Հանքախօսութիւն]] - [[:en:Mineralogy]] * [[Երկրախօսութիւն]] - [[:en:Geology]] * [[Ուժական գիտութիւն]] - [[:en:Dynamics]] * [[Դնդերախօսութիւն]] - [[:en:Myology]] * [[Աճառախօսութիւն]] - [[:en:Chondrology]] * [[Գաւառագրութիւն]] - [[:en:Chorographie]] * [[Ճակատագիտութիւն]] - [[:en:Métoposcopie]] * [[Բնազանցութիւն]] - [[:en:Metaphysics]] * [[Աստեղագիտութիւն]] - [[:en:Astronomy]] * [[Ջրակշռութիւն]] - [[:en:Hydrostatics]] * [[Թաղանթախօսութիւն]] - [[:en:Hyménologie]] * [[Վիմախօսութիւն]] - [[:en:Lithologie]] * [[Բնախօսութիւն]] - [[:en:Physiology]] * [[Իրաւագիտութիւն]] - [[:en:Jurisprudence]] * [[Հայրասպան]] - [[:en:Patricide]] * [[Մայրասպան]] - [[:en:Matricide]] * [[Բեռնարգելք]] - [[:hy:Էմբարգո]] -[[:en:Economic sanctions]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Եղիշէ Չարենցի կեանքի ժամանակագրութիւն]] - [[:hy:Եղիշե_Չարենցի_կյանքի_ժամանակագրություն|Եղիշե Չարենցի կյանքի ժամանակագրություն]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Հարաւային Քալիֆորնիոյ Համալսարան]] - [[:en:University of Southern California]] * [[Ալեն Տըլոն]] - [[:en:Alain Delon]] * [[Տնտեսական Համագործակցութեան եւ Զարգացման Կազմակերպութիւն]] - [[:en:OECD]] * [[Կամալ Ապտել Նասեր]] - [[:en:Gamal Abdel Nasser]] * [[Տուպայ]] - [[:en:Dubai]] * [[Սեւիլիոյ տաճար]] - [[:hy:Սևիլյայի_տաճար|Սևիլյայի տաճար]] - [[:en:Seville_Cathedral|Seville Cathedral]] * [[Օքլընտի Համալսարան]] - [[:en:University of Auckland|University of Auckland]] * [[Պալամանտ Համալսարան]] - [[:en:University of Balamand]] * [[Քուրա, Լիբանան]] - [[:en:Koura District]] * [[Փանամայի ջրանցք]] - [[:en:Panama Canal|Panama Canal]] * [[Հիւսիսային Սառուցեալ Ովկիանոս]] - [[:en:Arctic Ocean|Arctic Ocean]] * [[ՏՀԶԿ]] - [[:en:|OECD]] c5pe73b45qflfdkxx9c0arsgsl60e81 252164 252162 2026-06-04T13:38:44Z ShahenWasHere 140 252164 wikitext text/x-wiki == Անհրաժեշտ յօդուածներ == Բարե՛ւ, ստորեւ կրնաք գտնել յօդուածներու ցանկ մը: Այս յօդուածներուն ներկայութիւնը արեւմտահայերէն ուիքիի վրայ անհրաժեշտ է, իրենց տուն տուէք մեր ուիքիին վրայ եւ գրեցէք իրենց մասին 😃 === Դիցաբանութիւն === * [[պերեդիքսոն]] - [[:en:Peridexion tree]] * [[Հրուդէն]] - [[:hy:Ֆերեյդուն]] - [[:en:Fereydun]] * [[Առասպելական արարած]] - [[:hy:Առասպելական արարած]] - [[:en:Legendary creature]] * [[Հսկայ]] - [[:hy:Հսկա]] - [[:en:Giant]] === Կենդանիներ === * [[գետակինճ]] - [[:hy:Գետակինճեր]] - [[:en:Tapirus]] * [[ռնգեղջիւր]] - [[:hy:Ռնգեղջյուր]] - [[:en:Rhinoceros]] * [[սարեակ]] - [[:hy:Սարյակներ (ընտանիք)]] - [[:en:Starling]] * [[շահէն]] - [[:en:Falco peleigrinoides]] * [[սերմնագռավ]] - [[:hy:Սերմնաքաղ]] - [[:en:Rook (bird)]] * [[սիրամարգ]] - [[:en:Peafowl]] * [[փայտփորիկ]] - [[:en:Woodpecker]] * [[յոպոպ]] - [[:en:Hoopoe]] * [[քնարահաւ]] - [[:en:Lyrebird]] * [[հաւալուսն]] - [[:hy:հավալուսն]] - [[:en:Pelican]] * [[ծովակով]] - [[:hy:Ստելլերյան կով]] - [[:en:Steller's sea cow]] === Երկիրներ === * [[:hyw:Պոզնիա եւ Հերցեկովինա|Պոզնիա եւ Հերցեկովինա]] - [[:hy:Բոսնիա և Հերցեգովինա|Բոսնիա և Հերցեգովինա]] - [[:en:Bosnia and Herzegovina|Bosnia and Herzegovina]] * [[:hyw:Քամպոճա|Քամպոճա]] - [[:hy:Կամբոջա|Կամբոջա]] - [[:en:Cambodia|Cambodia]] * [[:hyw:Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն|Կենդրոնային Ափրիկէի Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն|Կենտրոնաաֆրիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Central African Republic|Central African Republic]] * [[:hyw:Քոմորեան կղզիներ|Քոմորեան կղզիներ]] - [[:hy:Կոմորյան կղզիներ|Կոմորյան կղզիներ]] - [[:en:Comoros|Comoros]] * [[:hyw:Տոմինիքեան Հանրապետութիւն|Տոմինիքեան Հանրապետութիւն]] - [[:hy:Դոմինիկյան Հանրապետություն|Դոմինիկյան Հանրապետություն]] - [[:en:Dominican Republic|Dominican Republic]] * [[:hyw:Սալվատոր|Սալվատոր]] - [[:hy:Սալվադոր|Սալվադոր]] - [[:en:El Salvador|El Salvador]] * [[:hyw:Էսուաթինի|Էսուաթինի]] - [[:hy:Էսվատինի|Էսվատինի]] - [[:en:Eswatini|Eswatini]] * [[:hyw:Կամպիա|Կամպիա]] - [[:hy:Գամբիա|Գամբիա]] - [[:en:Gambia|Gambia]] * [[:hyw:Կանա|Կանա]] - [[:hy:Գանա|Գանա]] - [[:en:Ghana|Ghana]] * [[:hyw:Կրենատա|Կրենատա]] - [[:hy:Գրենադա|Գրենադա]] - [[:en:Grenada|Grenada]] * [[:hyw:Կինի|Կինի]] - [[:hy:Գվինեա|Գվինեա]] - [[:en:Guinea|Guinea]] * [[:hyw:Կինի-Պիսաու|Կինի-Պիսաու]] - [[:hy:Գվինեա-Բիսաու|Գվինեա-Բիսաու]] - [[:en:Guinea-Bissau|Guinea-Bissau]] * [[:hyw:Կայանա|Կայանա]] - [[:hy:Գայանա|Գայանա]] - [[:en:Guyana|Guyana]] * [[:hyw:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:hy:Հայիթի|Հայիթի]] - [[:en:Haiti|Haiti]] * [[:hyw:Հոնտուրաս|Հոնտուրաս]] - [[:hy:Հոնդուրաս|Հոնդուրաս]] - [[:en:Honduras|Honduras]] * [[:hyw:Քիրիպաթի|Քիրիպաթի]] - [[:hy:Կիրիբատի|Կիրիբատի]] - [[:en:Kiribati|Kiribati]] * [[:hyw:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:hy:Ղրղզստան|Ղրղզստան]] - [[:en:Kyrgyzstan|Kyrgyzstan]] * [[:hyw:Մալաուի|Մալաուի]] - [[:hy:Մալավի|Մալավի]] - [[:en:Malawi|Malawi]] * [[:hyw:Մալի|Մալի]] - [[:hy:Մալի|Մալի]] - [[:en:Mali|Mali]] * [[:hyw:Մարշալեան Կղզիներ|Մարշալեան Կղզիներ]] - [[:hy:Մարշալյան կղզիներ|Մարշալյան կղզիներ]] - [[:en:Marshall Islands|Marshall Islands]] * [[:hyw:Մորիթանիա|Մորիթանիա]] - [[:hy:Մավրիտանիա|Մավրիտանիա]] - [[:en:Mauritania|Mauritania]] * [[:hyw:Մաւրիկիոս|Մաւրիկիոս]] - [[:hy:Մավրիկիոս|Մավրիկիոս]] - [[:en:Mauritius|Mauritius]] * [[:hyw:Միքրոնեզիա|Միքրոնեզիա]] - [[:hy:Միկրոնեզիա|Միկրոնեզիա]] - [[:en:Micronesia|Micronesia]] * [[:hyw:Մոնկոլիա|Մոնկոլիա]] - [[:hy:Մոնղոլիա|Մոնղոլիա]] - [[:en:Mongolia|Mongolia]] * [[:hyw:Մոզամպիք|Մոզամպիք]] - [[:hy:Մոզամբիկ|Մոզամբիկ]] - [[:en:Mozambique|Mozambique]] * [[:hyw:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:hy:Նաուրու|Նաուրու]] - [[:en:Nauru|Nauru]] * [[:hyw:Նիժեր|Նիժեր]] - [[:hy:Նիգեր|Նիգեր]] - [[:en:Niger|Niger]] * [[:hyw:Փալաու|Փալաու]] - [[:hy:Պալաու|Պալաու]] - [[:en:Palau|Palau]] * [[:hyw:Բաբուա Նոր Կինի|Բաբուա Նոր Կինի]] - [[:hy:Պապուա Նոր Գվինեա|Պապուա Նոր Գվինեա]] - [[:en:Papua New Guinea|Papua New Guinea]] * [[:hyw:Բարակուայ|Բարակուայ]] - [[:hy:Պարագվայ|Պարագվայ]] - [[:en:Paraguay|Paraguay]] * [[:hyw:Բերու|Բերու]] - [[:hy:Պերու|Պերու]] - [[:en:Peru|Peru]] * [[:hyw:Ֆիլիբիններ|Ֆիլիբիններ]] - [[:hy:Ֆիլիպիններ|Ֆիլիպիններ]] - [[:en:Philippines|Philippines]] * [[:hyw:Սան Լուսիա|Սան Լուսիա]] - [[:hy:Սենթ Լյուսիա|Սենթ Լյուսիա]] - [[:en:Saint Lucia|Saint Lucia]] * [[:hyw:Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ|Սան Վինսնթ եւ Կրենատիններ]] - [[:hy:Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ|Սենթ Վինսենթ և Գրենադիններ]] - [[:en:Saint Vincent and the Grenadines|Saint Vincent and the Grenadines]] * [[:hyw:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:hy:Սան Մարինո|Սան Մարինո]] - [[:en:San Marino|San Marino]] * [[:hyw:Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի|Սան Թոմէ եւ Բրինսիբի]] - [[:hy:Սան Տոմե և Պրինսիպի|Սան Տոմե և Պրինսիպի]] - [[:en:Sao Tome and Principe|Sao Tome and Principe]] * [[:hyw:Սեյշելեան կղզիներ|Սեյշելեան կղզիներ]] - [[:hy:Սեյշելյան կղզիներ|Սեյշելյան կղզիներ]] - [[:en:Seychelles|Seychelles]] * [[:hyw:Սոմալիա|Սոմալիա]] - [[:hy:Սոմալի|Սոմալի]] - [[:en:Somalia|Somalia]] * [[:hyw:Շրի Լանքա|Շրի Լանքա]] - [[:hy:Շրի Լանկա|Շրի Լանկա]] - [[:en:Sri Lanka|Sri Lanka]] * [[:hyw:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:hy:Սուրինամ|Սուրինամ]] - [[:en:Suriname|Suriname]] * [[:hyw:Թաճիքստան|Թաճիքստան]] - [[:hy:Տաջիկստան|Տաջիկստան]] - [[:en:Tajikistan|Tajikistan]] * [[:hyw:Արեւելեան Թիմոր|Արեւելեան Թիմոր]] - [[:hy:Արևելյան Թիմոր|Արևելյան Թիմոր]] - [[:en:Timor-Leste|Timor-Leste]] * [[:hyw:Թոկո|Թոկո]] - [[:hy:Տոգո|Տոգո]] - [[:en:Togo|Togo]] * [[:hyw:Թոնկա|Թոնկա]] - [[:hy:Տոնգա|Տոնգա]] - [[:en:Tonga|Tonga]] * [[:hyw:Թրինիտատ եւ Թոպակո|Թրինիտատ եւ Թոպակո]] - [[:hy:Տրինիդադ և Տոբագո|Տրինիդադ և Տոբագո]] - [[:en:Trinidad and Tobago|Trinidad and Tobago]] * [[:hyw:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:hy:Թուրքմենստան|Թուրքմենստան]] - [[:en:Turkmenistan|Turkmenistan]] * [[:hyw:Թուվալու|Թուվալու]] - [[:hy:Տուվալու|Տուվալու]] - [[:en:Tuvalu|Tuvalu]] ==== Երկիրներ, որոնք ՄԱԿ-ի անդամ չեն, ոչ ալ դիտորդ ==== * [[Աբխազիոյ Հանրապետութիւն։]] - [[:hy:Աբխազիայի Հանրապետություն]] - [[:en:Abkhazia]] * [[:hyw:Հարաւային Օսիա|Հարաւային Օսիա]] - [[:hy:Հարավային Օսիա|Հարավային Օսիա]] - [[:en:South Ossetia|South Ossetia]] === Պատմական շրջաններ եւ երկիրներ === * [[Ասորեստան]] - [[:hy:Ասորեստան]] - [[:en:Assyria]] * [[Մակեդոնիա]] - [[:hy:Մակեդոնիա (տերմինաբանություն)]] - [[:en:Macedonia (terminology)]] * [[Մարաստան]] կամ Մարք - [[:hy:Մարաստան]] - [[:en:Media (region)]] * [[Ալանք]] - [[:hy:Ալանիա]] - [[:en:Alania]] === Լեզուներ === * [[Մանտարին Չինարէն]] - [[:en:Mandarin Chinese]] * [[Հինտի]] - [[:en:Hindi]] * [[Սպաներէն]] - [[:en:Spanish language]] * [[Պենկալերէն]] - [[:en:Bengali language]] * [[Փորթուկալերէն]] - [[:en:Portuguese language]] * [[Ուրտու]] - [[:en:Urdu]] * [[Ինտոնեզերէն]] - [[:en:Indonesian language]] * [[Մարաթերէն]] - [[:en:Marathi language]] * [[Թելուկերէն]] - [[:en:Telugu language]] * [[Հաուներէն]] - [[:en:Hausa language]] * [[Թամիլերէն]] - [[:en:Tamil language]] * [[Սուահիլերէն]] - [[:en:Swahili language]] * [[Վիեդնամերէն]] - [[:en:Vietnamese language]] * [[Թակալերէն]] - [[:en:Tagalog language]] * [[Փունճապերէն]] - [[:en:Punjabi language]] * [[Քորերէն]] - [[:en:Korean language]] * [[Ճավանեզերէն]] - [[:en:Javanese language]] * [[Կուճարաթերէն]] - [[:en:Gujarati language]] * [[Ամհարերէն]] - [[:en:Amharic]] * [[Քաննատերէն]] - [[:en:Kannada]] * [[Ապխազերէն]] - [[:en:Abkhaz language]] * [[Ալպաներէն]] - [[:en:Albanian language]] * [[Պրեթոներէն]] - [[:en:Breton language]] * [[Պուլկարերէն]] - [[:en:Bulgarian language]] * [[Քաթալաներէն]] - [[:en:Catalan language]] * [[Քորսիքերէն]] - [[:en:Corsican language]] * [[Խրիմի Թաթարերէն]] - [[:en:Crimean Tatar language]] * [[Չեխերէն]] - [[:en:Czech language]] * [[Տանիերէն]] - [[:en:Danish language]] * [[Հոլանտերէն]] - [[:en:Dutch language]] * [[Էսթոներէն]] - [[:en:Estonian language]] * [[ֆիններէն]] - [[:en:Finnish language]] * [[Իսլանտերէն]] - [[:en:Icelandic language]] * [[Իռլանտերէն]] - [[:en:Irish language]] * [[Լադիշերէն]] - [[:en:Latvian language]] * [[Լիդվերէն]] - [[:en:Lithuanian language]] * [[Լիւքսամպուրկերէն]] - [[:en:Luxembourgish]] * [[Մակեդոներէն]] - [[:en:Macedonian language]] * [[Մալթայերէն]] - [[:en:Maltese language]] * [[Նորվեկերէն]] - [[:en:Norweigian language]] * [[Լեհերէն]] - [[:en:Polish language]] * [[Ռոմանշերէն]] - [[:en:Romansh language]] * [[Ռումանիրէն]] - [[:en:Romanian language]] * [[Սերպոխորվաթերէն]] - [[:en:Serbo-Croatian]] * [[Սլովաքերէն]] - [[:en:Slovak language]] * [[Սլովեներէն]] - [[:en:Slovenian language]] * [[Շուետերէն]] - [[:en:Swedish language]] === Երաժշտական Նուագարաններ === * [[Քլարինեթ]] - [[:hy:Կլառնետ|Կլառնետ]] - [[:en:Clarinet|Clarinet]] * [[Աւագափող]] - [[:hy:Ֆլէյտա|Ֆլէյտա]] - [[:en:Flute|Flute]] * [[Հոպոյ]] - [[:hy:Հոբոյ|Հոբոյ]] - [[:en:Oboe|Oboe]] * [[Պասուն]] - [[:hy:Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)|Ֆագոտ (երաժշտական գործիք)]] - [[:en:Bassoon|Bassoon]] * [[Թուպա]] - [[:en:Tuba|Tuba]] * [[Թրոմպոն]] - [[:hy:Տրոմբոն|Տրոմբոն]] - [[:en:Trombone|Trombone]] * [[Գալարափող]] - [[:hy:Գալարափող|Գալարափող]] - [[:en:French horn|French horn]] * [[Շեփոր]] - [[:hy:Շեփոր|Շեփոր]] - [[:en:Trumpet|Trumpet]] * [[Շվի]] - [[:en:Shvi]] === CEE Ցանկ === * [[Հայերը Իրաքի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Iraqi_Armenians * [[Հայերը Վրաստանի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Georgia * [[Հայերը Արժանթինի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Argentine * [[Հայերը Սուրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Syria * [[Հայերը Ուքրանիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Ukraine * [[Հայերը Աւստրիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Austria * [[Հայերը Գանատայի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Canadians * [[Հայերը Աւստրալիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenian_Australians * [[Հայերը Թուրքիոյ Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Turkey * [[Հայերը Սինկափուրի Մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Singapore * [[Թագնուած Հայեր]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Hidden_Armenians * [[Հայերը Հունգարիոյ մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_Hungary * [[Հայերը Միացեալ Թագաւորութեան մէջ]] - https://en.wikipedia.org/wiki/Armenians_in_the_United_Kingdom === Հայ անձնաւորութիւններ === * [[Վիգէն Պապիկեան]] - [[:en:Viken Babikian]] * [[Ճօ Մանճանիելօ]] - [[:en:Joe Manganiello]] * [[Լէրի Կակոսեան]] - [[:en:Larry Gagosian]] * [[Լոռի Հայթայեան]] - [[:en:Laury Haytayan]] * [[Զաւեն Գույումճեան]] - [[:en:Zaven Kouyoumdjian]] * [[Նուրհան]] - [[:en:Nourhanne]] * [[Նիքոլ Սապա]] - [[:en:Nicole Saba]] * [[Նշան Տէր Յարութիւնեան]] - [[:ar:نيشان (إعلامي)]] * [[Նուրա Գէւորգեան]] - [[:en:Noura Kevorkian]] * [[Սագօ Շահինեան]] - [[:en:Sako Shahinian]] * [[Մարտիկ Չափարեան]] - [[:en:Mardik Tchaparian]] * [[Յակոբ Տոնապետեան]] - [[:en:Agop Donabidian]] * [[Վարդան Ղազարեան]] - [[:en:Vardan Ghazaryan]] * [[Խորէն Աբրահամեան]] - [[:en:Khoren Abrahamyan]] * [[Ալեքսանտր Երիցեան]] - [[:hy:Ալեքսանդր Երիցյան]] * [[Քաթրին Ռոպ-Կրիյէ]] - [[:en:Catherine Robbe-Grillet]] * [[Ֆրանսիս Վեպեր]] - [[:en:Francis Veber]] * [[Ֆրանսուա Պերլեան]] - [[:en:François Berléand]] * [[Ալեն Պերպերեան]] - [[:en:Alain Berbérian]] * [[Փասքալ Լեժիթիմուս]] - [[:en:Pascal Légitimus]] * [[Մայքըլ Վարդան]] - [[:en:Michael Vartan]] * [[Մարիանա Շիրինեան]] - [[:en:Marianna Shirinyan]] * [[Մաթիո Մատենեան]] - [[:en:Mathieu Madénian]] * [[Ռաֆֆի Շարթ]] - [[:en:Raffy Shart]] * [[Նինա Պերպերովա]] - [[:en:Nina Berberova]] * [[Ֆիլիփ Ճեան]] - [[:en:Philippe Djian]] * [[Ժան-Քլոտ Քեպապճեան]] - [[:en:Jean-Claude Kebabdjian]] * [[Ժաք Հելեան]] - [[:en:Jacques Hélian]] * [[Լեւոն Սայեան]] - [[:en:Lévon Sayan]] * [[Տանիել Ժերարտ]] - [[:en:Danyel Gérard]] * [[Ֆրանսուա Գէորքեան]] - [[:en:François Kevorkian]] * [[Անտրէ Մանուկեան]] - [[:en:André Manoukian]] * [[Նարինէ Սիմոնեան]] - [[:en:Nariné Simonian]] * [[Եսայի Ալթունեան]] - [[:en:Essaï Altounian]] * [[Լեոն Արթիւր Թիւթիւնճեան]] - [[:en:Léon Arthur Tutundjian]] * [[Մելիք Օհանեան]] - [[:en:Melik Ohanian]] * [[Էտուարտ Պալլատուր]] - [[:en:Édouard Balladur]] * [[Ժերարտ Տարմանին]] - [[:en:Gérald Darmanin]] * [[Սարա Թանզիլլի]] - [[:en:Sarah Tanzilli]] * [[Արսեն Չաքարեան]] - [[:en:Arsène Tchakarian]] * [[Ալեն Փրոսթ]] - [[:en:Alain Prost]] * [[Էրիք Ասատուրեան]] - [[:en:Éric Assadourian]] * [[Եուրի Ճորքաէֆ]] - [[:en:Youri Djorkaeff]] * [[Ալեն Պողոսեան]] - [[:en:Alain Boghossian]] * [[Տիմիթրի Եաչվիլի]] - [[:en:Dimitri Yachvili]] * [[Սիրիաք Ռիվիերեան]] - [[:en:Cyriaque Rivieyran]] * [[Իտա Ատամոֆ]] - [[:en:Ida Adamoff]] * [[Փաթրիք Տոնապետեան]] - [[:en:Patrick Donabédian]] * [[Անահիտ Տոնապետեան Տեմոփուլոս]] - [[:hy:Անահիտ Տոնապետյան-Դեմոպուլոս]] * [[Սերժ Չուրուք]] - [[:en:Serge Tchuruk]] * [[Ալեն Մանուքեան]] - [[:en:Alain Manoukian]] * [[Ալեն Միքլի]] - [[:en:Alain Mikli]] * [[Ռաֆֆի Հալաճեան]] - [[:en:Rafi Haladjian]] * [[Փոլ-Լուի Արսլանեան]] - [[:en:Paul-Louis Arslanian]] * [[Կլետիս Պերեճիքլեան]] - [[:en:Gladys Berejiklian]] * [[Վիք Տարչինեան]] - [[:en:Vic Darchinyan]] * [[Ճորճ Տոնիկեան]] - [[:en:George Donikian]] * [[Պրայըն Կուրճեան]] - [[:en:Brian Goorjian]] * [[Սլավա Գրիգորեան]] - [[:en:Slava Grigoryan]] * [[Ժանօ Թուսունեան]] - [[:en:Jano Toussounian]] * [[Ճոն Քաչոյեան]] - [[:en:John Kachoyan]] * [[Եուրիկ Սարգիսեան]] - [[:en:Yurik Sarkisyan]] * [[Պորիս Պապայեան]] - [[:en:Boris Babayan]] * [[Ալեքսէյ Հեքիմեան]] - [[:en:Alexey Ekimyan]] * [[Կարի Քասփարով]] - [[:en:Garry Kasparov]] * [[Վլատիմիր Յակոբեան]] - [[:en:Vladimir Akopian]] * [[Աշոտ Նադանեան]] - [[:en:Ashot Nadanian]] * [[Վլադիմիր Պաղիրով]] - [[:en:Vladimir Bagirov]] * [[Եւկենի Պետրոսեան]] - [[:en:Yevgeny Petrosyan]] * [[Սերկեյ Ղազարով]] - [[:en:Sergey Gazarov]] * [[Կիորկի Շահնազարով]] - [[:en:Georgy Shakhnazarov]] * [[Ռաֆայել Կապրելեան]] - [[:en:Rafael Kaprelyan]] * [[Սերկեյ Պետրոսեան]] - [[:en:Sergey Petrosyan]] * [[Կարինա Ազնաւուրեան]] - [[:en:Karina Aznavourian]] * [[Կարապետ Կարապետեան]] - [[:en:Karapet Karapetyan]] * [[Յարութիւն Խաչադրեան]] - [[:en:Harutyun Khachatryan]] * [[Վաղարշակ Յարութիւնեան]] - [[:en:Vagharshak Harutiunyan]] * [[Յովնաթանեան ընտանիք]] - [[:en:Hovnatanian]] * [[Յակոբ Դաւթեան]] - [[:en:Yakov Davydov]] * [[Վլատիմիր Սարգսեան]] - [[:en:Vladimir Sargsyan]] * [[Աղվան Վարդանեան]] - [[:en:Aghvan Vardanyan]] * [[Արթիւր Յակոբեան]] - [[:en:Arturs Akopjans]] * [[Ալան Մելիքճանեան]] - [[:en:Captain Disillusion]] * [[Պորիս Փարսատանեան]] - [[:en:Boris Parsadanian]] * [[Եուրի Սարգիսեան]] - [[:en:Yuriy Sarkisyan]] * [[Արթեոմ Ֆիլիփոսեան]] - [[:en:Artyom Filiposyan]] * [[Վատիմ Ապրամով]] - [[:en:Vadim Abramov]] * [[Արթիւր Գրիգորեան]] - [[:en:Artur Grigorian]] * [[Անտրեյ Յակոբեանց]] - [[:en:Andrey Akopyants]] * [[Թամարա Խանում]] - [[:en:Tamara Khanum]] * [[Ռալֆ Եիրիկեան]] - [[:en:Ralph Yirikian]] === Ծով === * [[Կասպից ծով]] - [[:hy:Կասպից ծով]] - [[:en:Caspian Sea]] === Բնագիտութիւն === * [[Ժառանգաբանութիւն]] - [[:hy:Գենետիկա]] - [[:en:Genetics]] * [[Լուսասինթեզ]] - [[:hy:Ֆոտոսինթեզ]] - [[:en:Photosynthesis]] * [[Բնահամակարգ]] - [[:hy:Էկոհամակարգ]] - [[:en:Ecosystem]] * [[Կլիմայի փոփոխութիւն]] - [[:hy:Կլիմայի փոփոխություն]] - [[:en:Climate change]] * [[Պարբերական աղիւսակ]] - [[:hy:Պարբերական համակարգ]] - [[:en:Periodic table]] * [[Քուանթային մեքանիկա]] - [[:hy:Քվանտային մեխանիկա]] - [[:en:Quantum mechanics]] * [[Յարաբերականութեան տեսութիւն]] - [[:hy:Հարաբերականության տեսություն]] - [[:en:Theory of relativity]] * [[Ջերմադինամիկա]] - [[:hy:Թերմոդինամիկա]] - [[:en:Thermodynamics]] * [[Էնթրոփիա]] - [[:hy:Էնտրոպիա]] - [[:en:Entropy]] === Թուաբանութիւն եւ արհեստագիտութիւն === * [[Հաւանականութիւն]] - [[:hy:Հավանականություն]] - [[:en:Probability]] * [[Վիճակագրութիւն]] - [[:hy:Վիճակագրություն]] - [[:en:Statistics]] * [[Հանրահաշիւ]] - [[:hy:Հանրահաշիվ]] - [[:en:Algebra]] * [[Թուաբանական վերլուծութիւն]] - [[:hy:Մաթեմատիկական անալիզ]] - [[:en:Calculus]] * [[Արհեստական բանականութիւն]] - [[:hy:Արհեստական բանականություն]] - [[:en:Artificial intelligence]] * [[Կիսահաղորդիչ]] - [[:hy:Կիսահաղորդիչ]] - [[:en:Semiconductor]] === Իմաստասիրութիւն եւ ընկերութիւն === * [[Բարոյագիտութիւն]] - [[:hy:Էթիկա]] - [[:en:Ethics]] * [[Մարդու իրաւունքներ]] - [[:hy:Մարդու իրավունքներ]] - [[:en:Human rights]] * [[Համաշխարհայնացում]] - [[:hy:Գլոբալիզացիա]] - [[:en:Globalization]] === Պատմութիւն === * [[Լուսաւորութեան դարաշրջան]] - [[:hy:Լուսավորության դարաշրջան]] - [[:en:Age of Enlightenment]] * [[Արդիւնաբերական յեղափոխութիւն]] - [[:hy:Արդյունաբերական հեղափոխություն]] - [[:en:Industrial Revolution]] * [[Պաղ պատերազմ]] - [[:hy:Սառը պատերազմ]] - [[:en:Cold War]] * [[Մոնկոլական կայսրութիւն]] - [[:hy:Մոնղոլական կայսրություն]] - [[:en:Mongol Empire]] * [[Ֆրանսական յեղափոխութիւն]] - [[:hy:Ֆրանսիական մեծ հեղափոխություն]] - [[:en:French Revolution]] * [[Յուլիոս Կեսար]] - [[:hy:Հուլիոս Կեսար]] - [[:en:Julius Caesar]] * [[Նափոլէոն Պոնափարթ]] - [[:hy:Նապոլեոն Բոնապարտ]] - [[:en:Napoleon]] === Աշխարհագրութիւն === * [[Մայրցամաք]] - [[:hy:Մայրցամաք]] - [[:en:Continent]] === Համաշխարհային դէմքեր === * [[Իսահակ Նիւթըն]] - [[:hy:Իսահակ Նյուտոն]] - [[:en:Isaac Newton]] * [[Քարլ Մարքս]] - [[:hy:Կարլ Մարքս]] - [[:en:Karl Marx]] === Աստղագիտութիւն === * [[Գալակտիկա]] - [[:hy:Գալակտիկա]] - [[:en:Galaxy]] * [[Արեւ]] - [[:hy:Արեգակ]] - [[:en:Sun]] * [[Աստղ]] - [[:hy:Աստղ]] - [[:en:Star]] * [[Մեծ պայթիւն]] - [[:hy:Մեծ պայթյուն]] - [[:en:Big Bang]] * [[Ձգողականութիւն]] - [[:hy:Ձգողականություն]] - [[:en:Gravity]] === Մարդու մարմին եւ բժշկութիւն === * [[Մարդու մարմին]] - [[:hy:Մարդու մարմին]] - [[:en:Human body]] * [[Կմախք]] - [[:hy:Կմախք]] - [[:en:Skeleton]] * [[Հակամանրէ]] - [[:hy:Հակաբիոտիկներ]] - [[:en:Antibiotic]] * [[Համավարակ]] - [[:hy:Պանդեմիա]] - [[:en:Pandemic]] * [[Սնուցում]] - [[:hy:Սնուցում]] - [[:en:Nutrition]] === Գիտութիւն === * [[Քիմիական տարր]] - [[:hy:Քիմիական տարր]] - [[:en:Chemical element]] * [[Երկաթ]] - [[:hy:Երկաթ]] - [[:en:Iron]] * [[Ուժ]] - [[:hy:Ուժ]] - [[:en:Force]] * [[Ուժանիւթ]] - [[:hy:Էներգիա]] - [[:en:Energy]] === Կրօնք === * [[Կրօնք]] - [[:hy:Կրոն]] - [[:en:Religion]] * [[Հրէականութիւն]] - [[:hy:Հուդայականություն]] - [[:en:Judaism]] * [[Հնդուականութիւն]] - [[:hy:Հինդուիզմ]] - [[:en:Hinduism]] * [[Ղուրան]] - [[:hy:Ղուրան]] - [[:en:Quran]] * [[Կաթողիկէ Եկեղեցի]] - [[:hy:Կաթոլիկ եկեղեցի]] - [[:en:Catholic Church]] === Ընկերութիւն եւ առօրեայ կեանք === * [[Ընտանիք]] - [[:hy:Ընտանիք]] - [[:en:Family]] * [[Կրթութիւն]] - [[:hy:Կրթություն]] - [[:en:Education]] * [[Սնունդ]] - [[:hy:Սնունդ]] - [[:en:Food]] * [[Քաղաք]] - [[:hy:Քաղաք]] - [[:en:City]] === Արուեստ եւ մշակոյթ === * [[Շարժապատկեր]] - [[:hy:Կինոարվեստ]] - [[:en:Film]] * [[Օփերա]] - [[:hy:Օպերա]] - [[:en:Opera]] === Գրականութիւն === * [[Բանաստեղծութիւն]] - [[:hy:Պոեզիա]] - [[:en:Poetry]] * [[Թատերգութիւն]] - [[:hy:Դրամա]] - [[:en:Drama]] * [[Դիւցազնավէպ]] - [[:hy:Էպոս]] - [[:en:Epic poetry]] === Արհեստագիտութիւն === * [[Համացանց]] - [[:hy:Համացանց]] - [[:en:Internet]] * [[Ծրագրաշար]] - [[:hy:Ծրագրային ապահովում]] - [[:en:Software]] * [[Խելախօս]] - [[:hy:Սմարթֆոն]] - [[:en:Smartphone]] * [[Ընկերային ցանց]] - [[:hy:Սոցիալական ցանց]] - [[:en:Social media]] * [[Հեռախօս]] - [[:hy:Հեռախոս]] - [[:en:Telephone]] * [[Հեռատեսիլ]] - [[:hy:Հեռուստատեսություն]] - [[:en:Television]] * [[Ռոպոթ]] - [[:hy:Ռոբոտ]] - [[:en:Robot]] === Տնտեսութիւն === * [[Դրամատուն]] - [[:hy:Բանկ]] - [[:en:Bank]] * [[Սղաճ]] - [[:hy:Գնաճ]] - [[:en:Inflation]] * [[Առեւտուր]] - [[:hy:Առևտուր]] - [[:en:Trade]] * [[Հարկ]] - [[:hy:Հարկ (պետական)]] - [[:en:Tax]] * [[Պորսա]] - [[:hy:Ֆոնդային բորսա]] - [[:en:Stock exchange]] === Մարզաձեւեր === * [[Ոտնագնդակ]] - [[:hy:Ֆուտբոլ]] - [[:en:Association football]] * [[Պասքեթպոլ]] - [[:hy:Բասկետբոլ]] - [[:en:Basketball]] * [[Ողիմպիական խաղեր]] - [[:hy:Օլիմպիական խաղեր]] - [[:en:Olympic Games]] === Ժամանակ === * [[Ժամ]] - [[:hy:Ժամ]] - [[:en:Hour]] * [[Օր]] - [[:hy:Օր]] - [[:en:Day]] * [[Շաբաթ]] - [[:hy:Շաբաթ]] - [[:en:Week]] * [[Ամիս]] - [[:hy:Ամիս]] - [[:en:Month]] * [[Տարի]] - [[:hy:Տարի]] - [[:en:Year]] * [[Տասնամեակ]] - [[:hy:Տասնամյակ]] - [[:en:Decade]] * [[Հազարամեակ]] - [[:hy:Հազարամյակ]] - [[:en:Millennium]] * [[Տեւողութիւն]] - [[:en:Duration]] * [[Ակնթարթ]] - [[:en:Instant]] * [[Դարաշրջան]] - [[:hy:Դարաշրջան]] - [[:en:Era]] * [[Տարուան եղանակ]] - [[:hy:Տարվա եղանակ]] - [[:en:Season]] * [[Ամսաթիւ]] - [[:hy:Ամսաթիվ]] - [[:en:Calendar date]] * [[Ժամային գօտի]] - [[:hy:Ժամային գոտի]] - [[:en:Time zone]] * [[Յուլեան օրացոյց]] - [[:hy:Հուլյան օրացույց]] - [[:en:Julian calendar]] === Այլ === * [[Օդերեւութախօսութիւն]] - [[:en:Meteorology]] * [[Հանքախօսութիւն]] - [[:en:Mineralogy]] * [[Երկրախօսութիւն]] - [[:en:Geology]] * [[Ուժական գիտութիւն]] - [[:en:Dynamics]] * [[Դնդերախօսութիւն]] - [[:en:Myology]] * [[Աճառախօսութիւն]] - [[:en:Chondrology]] * [[Գաւառագրութիւն]] - [[:en:Chorographie]] * [[Ճակատագիտութիւն]] - [[:en:Métoposcopie]] * [[Բնազանցութիւն]] - [[:en:Metaphysics]] * [[Աստեղագիտութիւն]] - [[:en:Astronomy]] * [[Ջրակշռութիւն]] - [[:en:Hydrostatics]] * [[Թաղանթախօսութիւն]] - [[:en:Hyménologie]] * [[Վիմախօսութիւն]] - [[:en:Lithologie]] * [[Բնախօսութիւն]] - [[:en:Physiology]] * [[Իրաւագիտութիւն]] - [[:en:Jurisprudence]] * [[Հայրասպան]] - [[:en:Patricide]] * [[Մայրասպան]] - [[:en:Matricide]] * [[Բեռնարգելք]] - [[:hy:Էմբարգո]] -[[:en:Economic sanctions]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Եղիշէ Չարենցի կեանքի ժամանակագրութիւն]] - [[:hy:Եղիշե_Չարենցի_կյանքի_ժամանակագրություն|Եղիշե Չարենցի կյանքի ժամանակագրություն]] * [[Մայքրոսոֆթ Ուինտոուզ]] - [[:hy:Մայքրոսոֆթ Վինդոուզ]] - [[:en:Microsoft Windows]] * [[Հարաւային Քալիֆորնիոյ Համալսարան]] - [[:en:University of Southern California]] * [[Ալեն Տըլոն]] - [[:en:Alain Delon]] * [[Տնտեսական Համագործակցութեան եւ Զարգացման Կազմակերպութիւն]] - [[:en:OECD]] * [[Կամալ Ապտել Նասեր]] - [[:en:Gamal Abdel Nasser]] * [[Տուպայ]] - [[:en:Dubai]] * [[Սեւիլիոյ տաճար]] - [[:hy:Սևիլյայի_տաճար|Սևիլյայի տաճար]] - [[:en:Seville_Cathedral|Seville Cathedral]] * [[Օքլընտի Համալսարան]] - [[:en:University of Auckland|University of Auckland]] * [[Պալամանտ Համալսարան]] - [[:en:University of Balamand]] * [[Քուրա, Լիբանան]] - [[:en:Koura District]] * [[Փանամայի ջրանցք]] - [[:en:Panama Canal|Panama Canal]] * [[Հիւսիսային Սառուցեալ Ովկիանոս]] - [[:en:Arctic Ocean|Arctic Ocean]] * [[ՏՀԶԿ]] - [[:en:|OECD]] a0vhl0m85qxvw6rmz59ptj5m669bt80 Մարս (մոլորակ) 0 20361 252165 190005 2026-06-04T23:41:45Z EmausBot 26 Fixing double redirect from [[Հրատ մոլորակ (Մարս)]] to [[Հրատ]] 252165 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Հրատ]] 0wd9z0qmbolb7qmrkbo3yfqkq5s6sfw Վեներա կամ Արուսեակ (մոլորակ) 0 20384 252167 190146 2026-06-04T23:42:05Z EmausBot 26 Fixing double redirect from [[Արուսեակ (մոլորակ)]] to [[Արուսեակ]] 252167 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Արուսեակ]] dxaril4qxle3kbiu22st1iait1hdq2j Գիտա-երեւակայութիւն (science fiction) 0 21691 252172 252111 2026-06-05T04:55:33Z Azniv Stepanian 8 252172 wikitext text/x-wiki '''Գիտա-երեւակայութիւն''' ({{Lang-en|science fiction}}, յաճախակիօրէն կրճատուած որպէս ''sci-fi'' կամ ''SF'' ), մօտաւոր կամ հեռաւոր ապագայի մասին պատմութիւններու ստեղծումն է՝ օգտագործելով գիտութեան եւ փորձագիտութեան տարրերը<ref>{{Cite web|url=https://www.writing-world.com/sf/sf.shtml|title=Science Fiction: The Literature of Ideas|website=Writing-World.com|language=անգլերէն|accessdate=2022-02-06}}</ref>: Գիտա-երեւակայական ստեղծագործութիւններու առանձնայատկութիւնը այն է, որ դէպքերը հիմնուած են գիտական ենթադրութիւններու վրայ<ref>{{Cite web|url=http://www.jamanak.com/|title=ժամանակ|website=www.jamanak.com|accessdate=2022-02-06}}</ref>։ Այլ ձեւով<ref>{{Citation|title=Science fiction|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Science_fiction&oldid=1356679166|date=2026-05-29|accessdate=2026-06-04|language=en}}</ref>, անիկա ենթադրական գրականութեան (speculative fiction) այն ժանրն է, որ կը պատկերացնէ գիտական կամ արհեստագիտական (տեխնոլոգիական) յառաջընթացի զարգացած ու ապագայամէտ տարբերակներ։ Գիտա-երեւակայութեան բնորոշ տարրերը ժամանակի ընթացքին աւելցած են. տիեզերքի հետազօտութենէն, արտերկրային կեանքէն, ժամանակի ճամբորդութենէն ու ռոպոթաշինութենէն անցնելով դէպի զուգահեռ տիեզերքներ, հակաուտոպիստական (դիստոպիական) հասարակութիւններ եւ [[Կենսաբանութիւն|կենսաբանական]] միջամտութիւններ (manipulations). իսկ վերջին շրջանին՝ դէպի տեղեկատուական արհեստագիտութիւն, տրանսհումանիզմ (գերմարդկայնութիւն), պոստհումանիզմ (յետմարդկայնութիւն) եւ բնապահպանական մարտահրաւէրներ։ Գիտա-երեւակայութիւնը յաճախ կը քննէ մարդկային արձագանգները՝ գիտական այսօրինակ ենթադրեալ կամ պատկերացուած նուաճումներուն ձգած հետեւանքներուն հանդէպ։ Գիտա-երեւակայութեան ճշգրիտ սահմանումը երկար ժամանակէ ի վեր վէճերու առարկայ դարձած է հեղինակներու, քննադատներու, գիտնականներու եւ ընթերցողներու միջեւ։ Անիկա կը պարունակէ բազմաթիւ ենթաժանրեր, ներառեալ՝ «խիստ» գիտա-երեւակայութիւնը, որ շեշտը կը դնէ գիտական ճշգրտութեան վրայ, եւ «մեղմ» (soft) գիտա-երեւակայութիւնը, որ կը կեդրոնանայ ընկերային գիտութիւններու վրայ։ Այլ ուշագրաւ ենթաժանրերէն են՝ տիեզերական օփերան, որ կը շեշտադրէ զուտ արկածախնդրութիւնը այնպիսի տիեզերքի մը մէջ, ուր տիեզերական ճամբորդութիւնը սովորական երեւոյթ է. սայպըրփանքը, որ կը քննէ արհեստագիտութեան եւ հասարակութեան միջեւ կապը. եւ կլիմայական երեւակայութիւնը, որ կանդրադառնայ բնապահպանական հարցերուն։ Կը պնդուի, որ գիտա-երեւակայութեան նախատիպերը գոյութիւն ունեցած են դեռեւս հնադարէն։ Գիտական յեղափոխութեան եւ Լուսաւորութեան դարաշրջանին գրուած որոշ գիրքեր կը նկատուէին վաղ շրջանի գիտա-ֆանթըզի պատմուածքներ։ Ժամանակակից ժանրը հիմնականին մէջ յառաջացաւ ԺԹ. դարուն եւ Ի. դարու սկիզբը, երբ հանրայայտ գրողներ սկսան արհեստագիտական յառաջընթացին նայիլ որպէս ներշնչման եւ ենթադրութիւններու աղբիւր։ Մէրի Շելլիի «Ֆրանքընշթայն»-ը (Frankenstein), որ գրուած է 1818-ին, յաճախ կը համարուի առաջին վաւերական գիտաֆանտաստիկ վէպը։ Ժիւլ Վեռնը եւ Հ. Ճ. Ուելսը առանցքային դէմքեր են այս ժանրի զարգացման գործին մէջ։ Ի. դարուն ժանրը աճեցաւ Գիտա-երեւակայութեան [[Ոսկեդար|Ոսկեդարուն]] ընթացքին եւ ընդարձակուեցաւ տիեզերական օփերաներու, հակաուտոպիստական գրականութեան եւ հանրամատչելի ամսագիրերու (pulp magazines) ներմուծմամբ։ Գիտա-երեւակայութիւնը եկած է ազդելու ոչ միայն [[Գրականութիւն|գրականութեան]], այլեւ շարժապատկերի, հեռուստատեսութեան եւ ընդհանրապէս մշակոյթի վրայ։ Գիտա-երեւակայութիւնը կրնայ քննադատել ներկայ հասարակութիւնը եւ փնտռել այլընտրանքներ, ինչպէս նաեւ ապահովել ժամանց ու ներշնչել զարմանքի ու հիացմունքի զգացում։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Արուեստ]] [[Ստորոգութիւն:Գրականութիւն]] pi7nfxmsbsa2oiq42tzce0dspg4m3b5 Հայկ Շէքէրճեան 0 23118 252175 245576 2026-06-05T05:17:27Z Azniv Stepanian 8 252175 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Հայկ Շէքէրճեան''' ({{ԱԾ}}), հայկական ծագմամբ ամերիկեան ռազմական գործիչ։ Աւագ գնդապետ, հայկական ծագումով առաջին շրջանաւարտը՝ Ուէսթ Փոյնթի հռչակաւոր ռազմական ուսումնարանին եւ ամերիկեան բանակին մէջ ծառայած՝ ամէնաբարձր աստիճանով ամերիկահայերէն մէկը։ == Կենսագրութիւն == Ծնած է [[Ատափազար]] ([[Թուրքիա]])։ Հինգ տարեկանին Միացեալ Նահանգներ փոխադրուած է իր ծնողներուն հետ։ 1907-1911-ին ուսանած է Ուէսթ Փոյնթի մէջ, շրջանաւարտ ըլլալով գիտութեան վկայականով։ Ամերիկեան բանակը մտած է հետեւակազօրի Բ. տեղակալի աստիճանով եւ Ապրիլ 1916-էն Փետրուար 1917-ին մասնակցած է [[Մեքսիքա|Մեքսիքոյի]] ռազմարշաւին, ընդդէմ մեքսիքական յեղափոխական զօրավար Փանչօ Վիլլայի։ Ա. Աշխարհամարտին ծառայած է իբրեւ զինուորական օգնական կցորդ՝ [[Յունաստան|Յունաստանի]] մէջ եւ այնուհետեւ՝ [[Միջին Արեւելք|Միջին Արեւելքի]] դաշնակից բանակներուն մէջ<ref>{{Cite web|url=https://armedia.am/arm/news/56529/ashkharhi-haytni-hayazgi-zinvorakannery-avagyanc-sheqerjyanterunyan.html|title=Աշխարհի յայտնի հայազգի զինուորականները (Աւագեանց, Շէքէրճեան, Տէրունեան)|website=armedia.am|language=|accessdate=2022-08-06|archive-date=2022-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20220806071851/https://armedia.am/arm/news/56529/ashkharhi-haytni-hayazgi-zinvorakannery-avagyanc-sheqerjyanterunyan.html|dead-url=yes}}</ref>։ 1919-ին այցելած է Արեւմտեան եւ Արեւելեան Հայաստան՝ մաս կազմելով ամերիկեան զինուորական առաքելութեան եւ ականատես եղած՝ հայերու սրտաճմլիկ վիճակին։ 1923-ին փոխանցուած է բանակի քիմիական պատերազմի սպասարկութեան, ուր ծառայած է մինչեւ հանգստեան կոչուիլը՝ 1946-ին։ Նախագահ Ֆրէնքլին Ռուզվելթի հրամանով, Շէքէրճեան ստացած է պրիկատիր զօրավարի աստիճանը 1942-ին, դառնալով նման տիտղոսի արժանացող առաջին ամերիկահայը։ 1942-1943-ին քիմիական պատերազմի փոխանորդներու մարզումի կեդրոնի հրամանատար նշանակուած է: 1943-1945-ին՝ Սիպըրթ ճամբարի (Ալապամա) հրամանատար, եւ 1945-1946ին՝ միջին-արեւելեան ռազմաբեմի բանակի եւ ծովուժի հաշուեյարդարի յանձնախումբի վարիչի տեղակալ։ [[Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմ|Բ. Աշխարհամարտի]] ընթացքին, Շէքէրճեան բազմիցս ամերիկահայութեան դիմումներ ըրած է՝ պատերազմական ճիգերուն անոր աջակցութիւնը ապահովելու համար։ Իր ծառայութեան համար, ստացած է Արժանեաց շքանշանը։ Հանգստեան կոչուելէ ետք, Շէքէրճեան ներգրաւուած է Ճորճ Մարտիկեանի գլխաւորած Անտուն Հայերու Օժանդակութեան Ամերիկեան Ազգային Յանձնախումբի (ԱՆՉԱ) աշխատանքներուն մէջ։ ԱՆՉԱն հազարաւոր հայերու օժանդակած է, որոնք խորհրդային բանակի նախկին ռազմագերիներ էին Եւրոպայի տարածքին, յատկապէս՝ Գերմանիոյ մէջ մնացած։ 1948ին Շէքէրճեան մեկնած է [[Գերմանիա]], ուր ԱՆՉԱյի տեղւոյն ներկայացուցիչը դարձած է՝ Շթութկարթի հայկական ճամբարին մօտ։ Ան գործօն մասնակցութիւն ունեցած է շուրջ 3,500 հայերու տեղափոխութեան մէջ, որոնց մեծ մասը Միացեալ Նահանգներ հաստատուած է, իսկ մնացեալը՝ Հարաւային Ամերիկա եւ Միջին Արեւելք։ Թաղուած է քաղաքի ազգային գերեզմանատան մէջ իր կնոջ՝ Հելըն Պէյն Շէքէրճեանի (1892-1982) կողքին։ == Կրթութիւն<ref>{{Citation|title=Հայկ Շեքերջյան|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%AF_%D5%87%D5%A5%D6%84%D5%A5%D6%80%D5%BB%D5%B5%D5%A1%D5%B6&oldid=10306515|date=2025-05-09|accessdate=2025-11-14|language=hy}}</ref> == 1907 թուականին 21-ամեայ Հայկ Շէքէրճեան կ'ընդունուի ԱՄՆ-ի Վեսթ-Փոյնթ ռազմական ակադեմիա որ այսօր ալ կը համարուի է աշխարհի ամէնահեղինակաւոր ռազմական ուսումնական հաստատութիւններէն մէկը: Ան հայազգի առաջին ամերիկացի զինուորականն էր, որ ընդունուած է Ուեսթ Փոյնթի Ռազմական ակադեմիա՝ բացառիկ քաղաքացիական արիութեան համար, որ ցուցաբերած է դեռեւս պատանի տարիքին (16 տարեկանին ան նետուած է կրակի ճիրաններուն մէջ յայտնուած շէնք ու փրկած՝ կին մը եւ իր երեխան)։ 1911 թուականի Յունիս 13-ին՝ իր ծննդեան օրը երիտասարդ Հայկ Շէքէրճեանը՝ Վեսթ-Փոյնթի հայկական ծագումով առաջին կադետը (կուրսանտ), կը դառնայ ԱՄՆ-ի Զինուած Ուժերի գլխաւոր ռազմական ակադեմիայի շրջանաւարտ։ ԱՄՆ-ի բանակի լեյտենանտի ռազմական կոչումի հետ միասին իրեն կը շնորհուի նաեւ պաքալավրի գիտական աստիճան։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Սփիւռքահայեր]] [[Ստորոգութիւն:Ռազմական գործիչներ]] qz0ievk4h4npa92h69y0qzoa51hwrsm Ուիքիփետիա:CEE Women Campaign 2026 4 30868 252112 248811 2026-06-04T12:30:03Z ShahenWasHere 140 252112 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; padding:0; margin:0; border:0; border-spacing:0;" | style="height:100%; width:60%; margin:0; padding:0; vertical-align:top; -moz-box-shadow: 5px 0px 5px #ccc; -webkit-box-shadow: 5px 0px 5px #ccc; box-shadow: 5px 0px 5px #ccc;" | {| style="height:100%; width:100%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;" | style="font-size:120%; padding-right; font-family:Georgia, serif; color:#4a4a4a; padding:5px 0; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #ccc; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #ccc; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #ccc; vertical-align:middle;" | [[Պատկեր:CEE Women Campaign logo (black).svg|125px|աջից]]<span style="float: left; color: #e1367a; font-size:180%;padding-leftt:20px;">'''CEE Women Campaign 2026'''</span><br /><br> <!--T:19--> <span style="float: leftt; color: #11679A; font-size: 100%;padding-leftt:10px;"> '''1 Մարտ 2026 - 31 Մայիս 2026'''</span> |- | style="padding:10px 0; font-family: sans-serif; font-size: 15px; vertical-align:top;" | <div style="position: relative;overflow: hidden;max-width 250px:;height: 720px;"> '''<!--T:1--> «CEE Women campaign 2026»ը արշաւ մըն է, որ սկսած է 1 Մարտ 2026-ին եւ պիտի տեւէ մինչեւ 31 Մայիս` ժամը 24:00։ Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի խմբագիրները արշաւին պիտի միանան 15 Մարտ 2026-ին։ <div style="font-family:serif;font-variant:small-caps;font-size:1.25rem;">Ի՞նչ կը ներկայացնէ այս արշաւը</div> <div style="border-left: solid 4px #D33; padding-left:0.5rem;margin-left:1rem;"> Արշաւը Նուիրուած է կանանց եւ կազմակերպուած է կանանց միջազգային տօնին առթիւ։ Անիկա կեդրոնացած է իգական սեռին առնչուող նիւթերու հարստացման, ինչպէս նաեւ Ուիքիփետիայի նախագիծերուն մէջ աւելի լայն մասնակցութեան խրախուսման վրայ: Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի խմբագիրներուն խմբագրական աշխատանոցները տեղի պիտի ունենան առցանց՝ խմբային եւ անհատական մակարդակներով։ </div> <div style="font-family:serif;font-variant:small-caps;font-size:1.25rem;">Ինչպէ՞ս մասնակցիլ</div> <div style="border-left: solid 4px #FC3; padding-left:0.5rem;margin-left:1rem;"> Կանանց նուիրուած [[Ուիքիփետիա:CEE Women Campaign 2026/Առաջարկուած յօդուածներու ցանկ|յօդուածներու ցանկ մը]] տրամդրուած է, զոր կարելի է գտնել տարբեր լեզուներով (ցանկի յօդուածներուն քով նշուած են միայն անգլերէն տարբերակները)։ Ցանկը կարելի է հարստացնել նաեւ իւրաքանչիւրին նախընտրած կամ նախասիրած յօդուածով մը՝ իգական սեռին վերաբերող։ </div> <div style="font-family:serif;font-variant:small-caps;font-size:1.25rem;">Անակնկալներ կա՞ն</div> <div style="border-left: solid 4px #00AF89; padding-left:0.5rem;margin-left:1rem;"> Նշենք, որ արշաւը պիտի ամփոփուի հաճելի անակնկալով մը։ Արշաւին առաջին հինգ դիրքերը գրաւող մասնակից խմբագիրները՝ ըստ իրենց ստեղծած յօդուածներուն, պիտի գնահատուին նիւթական նուէրներով։ Նշենք, որ նիւթական նուէրները պիտի տրամադրուին ըստ՝ «CEE Hub micro-grant» դրամաշնորհային ծրագիրին եւ Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի միջեւ կնքուած պայմանագիրին։ </div> <div style="font-family:serif;font-variant:small-caps;font-size:1.25rem;">Կանոններ կա՞ն</div> <div style="border-left: solid 4px #C35817; padding-left:0.5rem;margin-left:1rem;"> * Անհրաժեշտ է, որ մասնակիցները ստորագրեն իրենց յօդուածին քովը՝ նախքան խմբագրման անցնիլը։ * Յօդուածներու խմբագրման ընթացքին անհրաժեշտ է յատուկ ուշադրութիւն դարձնել լեզուի անաղարտութեան եւ շարադասութեան ճշգրտութեան։ * Խմբագրուած յօդուածը հրապարակելէ առաջ, անպայման ուշադրութեամբ կարդալ կատարուած կարդալ ներդրումը եւ, անհրաժեշտութեան պարագային, սրբագրել։ * Ողջունելի է յօդուածները հարստացնել բազմալեզու աղբիւրներով եւ ծանօթագրութիւններով։ * Հեղինակային իրաւունքը պահպանելու համար, աղբիւրներուն բովանդակութիւնը նոյնութեամբ չկրկնօրինակել։ * Իւրաքանչիւր յօդուած, զոր կը ստեղծուի, կը համարուի մէկ կէտ։ Ստեղծուած յօդուածը նուազագոյնը պէտք է ըլլայ 2 հազար պայթ։ == Ցանկ == Գտնել առաջարկուած յօդուածներու ցանկը [[Ուիքիփետիա:CEE Women Campaign 2026/Առաջարկուած յօդուածներու ցանկ|այստեղ]]։ 4ec5qk5bdnskfu7x8i3nnsjeou1kts1 Վարդուհի Խաչատրեան (օփերայի երգչուհի) 0 31027 252181 248948 2026-06-05T06:16:43Z Azniv Stepanian 8 252181 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Վարդուհի Ալպերթի Խաչատրեան''' ([[20 Նոյեմբեր]] [[1971 թուական|1971]], [[Երեւան]], [[Հայկական Խորհրդային Ընկերվար Հանրապետութիւն|Հայկական ԽՍՀ]], ԽՍՀՄ), հայ օփերային երգչուհի (մեցցօ-սոփրանօ)։ օփերային երգիչ, ՀԽՍՀ ժողովրդական արուեստագէտ Ալպերթ Խաչատրեանի դուստրը։ == Կենսագրութիւն == Վարդուհի Խաչատրեանը ծնած է [[20 Նոյեմբեր]] [[1971 թուական|1971]]-ին, [[Երեւան]], ՀԽՍՀ ժողովրդական արուեստագէտ Ալպերթ Խաչատրեանի ընտանիքին մէջ։ [[1986 թուական|1986]]-[[1990 թուական|1990]] թուականներուն ուսանա է Երեւանի Ռոմանոս Մելիքեանի անուան երաժշտական ուսումնարանին մէջ (Վլադիմիր Խաչատրեանի դասարան), [[1990 թուական|1990]]-[[1995 թուական|1995]] թուականներուն՝ Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական կոնսերվատորիային մէջ (Մարիաննա Յարութիւնեանի դասարան)։ [[1995 թուական|1995]]-[[1997 թուական|1997]] թուականներուն աշակերտած է [[Գոհար Գասպարեան|Գոհար Գասպարեանին]]<ref name="zarkfoundation">[https://zarkfoundation.com/library/%d5%be%d5%a1%d6%80%d5%a4%d5%b8%d6%82%d5%b0%d5%ab-%d5%ad%d5%a1%d5%b9%d5%a1%d5%bf%d6%80%d5%b5%d5%a1%d5%b6-2/ Վարդուհի Խաչատրյանի կենսագրությունը zarkfoundation.com կայքում]</ref>։ Առաջնաելոյթը կայացած է [[1996 թուական|1996]] թուականին Երեւանի [[Ալեքսանդր Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ պալէի ազգային ակադեմական թատրոն|Ալեքսանդր Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնին]] մէջ, ուր [[Տիգրան Չուխաճեան|Տիգրան Չուխաճեանի]] «Արշակ Երկրորդ» օփերային մէջ կատարած է Փառանձեմի դերերգը։ [[1997 թուական|1997]]-[[2004 թուական|2004]] թուականներուն Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնին մէջ հանդէս եկած է շարք մը օփերաներու մէջ` [[Ժորժ Պիզէ|Ժորժ Պիզէի]] «Քարմէն», Փէօտր Չայկովսկիի «Պիկովայա Տամա» (Փոլինա), Ճուզեպպէ Վերդիի «Դրուպատուր» (Ազուչենա), Պելլինիի «Նորմա» (Ատալկիսա), Ճուզեպպէ Վերդիի «Այտա»։ [[1999 թուական|1999]] թուականին [[Լոս Անճելըս|Լոս Անճելըսի]] մէջ ներկայացուցած է [[Արմէն Տիգրանեան|Արմէն Տիգրանեանի]] «Անուշ» օփերային մէջ<ref name="zarkfoundation" />։ Ելոյթ ունեցեցած է [[Սպանիա|Սպանիոյ]] «Festival Castell de Peralada», [[Իտալիա|Իտալիոյ]] «Musicastello» եւ «Festival Euro Mediterraneo», [[Ֆրանսա|Ֆրանսայի]] «Festival Flaneries Musicales d’Eté in Reims» եւ «Festival d’Ambronay» եւ այլն, հանդէս եկած է Մոնսէրատ Քապալիէի, Խօսէ Քուրայի, Անկելա Ճորճուի եւ այլոց հետ<ref name="zarkfoundation" /><ref>{{Cite web|url=https://www.aravot.am/2015/07/04/589874/|title=Հայ երգչուհին՝ Կաբալիեի, իր խենթ Ազուչենայի եւ Հայաստանի մասին}}</ref>։ [[2010]] թուականին «Վերադարձի» փառատօնի շրջանակներուն հանդէս եկած է «օփերային դիմակներ» համերգային ծրագրին մէջ<ref>[http://panarmenian.net/arm/news/53915 Հայտնի օպերային երգչուհի Վարդուհի Խաչատրյանը համերգով կբացի «Վերադարձի» փառատոնը Երևանում]</ref>։ Կ՚ապրի եւ կը ստեղծագործէ [[Զուիցերիա|Զուիցերիոյ]] մէջ<ref>[https://www.aravot.am/2016/08/29/729843/ «Արդյոք հիշո՞ւմ են իմ բեմական 20-ամյակի մասին]»</ref>։ [[2011]] թուականին հիմնադրած է «Աւետիս» ասոցիացիան<ref>{{Cite web|url=http://www.avetis.ch/|title=ASSOCIATION AVETIS|website=www.avetis.ch|accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 4}}</ref>, որ [[Եւրոպա|Եւրոպայի]] մէջ կը տարածէ հայ մշակոյթը եւ կը ներկայացնէ հայ երաժիշտներուն<ref>[https://www.aravot.am/2016/08/26/729344/ Խատիա Բունիաթիշվիլին Ժնեւում Կոմիտաս եւ Բաբաջանյան կկատարի]</ref>։ == Մրցանակներ == Մասնակցած է բազմաթիւ միջազգային մրցոյթներու ու փառատօներու, արժանացած է միջազգային մրցանակներ։ * Մարիա Քալասի անուան միջազգային մրցոյթի Կրան Փրի մրցանակ, [[2001 թուական|2001]] թուական, [[Աթէնք]]։ * «Արտաւազդ» ազգային մրցանակ «Տարուայ լաւագոյն օփերային երգչուհի» անուանակարգ, [[2004 թուական|2004]] թուական։ == Դերերգէր == {| class="wikitable" !Հեղինակ !օփերայ !Դեր |- |[[Տիգրան Չուխաճեան]] |«Արշակ Երկրորդ» |Փառանձեմ |- |Ճորճ Պիզէ |Քարմէն |Քարմեն |- |Փէօտր Չայկովսկի |Փիկովայա տամայ |Փոլինա |- |Ճուզեպպէ Վերտի |Դրուպատուր |Ազուչենա |- |Պելլինի |Նորմա |Ատալժիզա |- |Ճուզեպպէ Վերտի |Այտա | |- |[[Արմէն Տիգրանեան]] |Անուշ | |} == Ծանօթագրութիւններ == <references /> == Արտաքին յղումներ == * [http://www.varduhikhachatryan.com/ Պաշտօնական կայք] [[Ստորոգութիւն:Սոփրանօներ]] [[Ստորոգութիւն:Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական քոնսերուադորիայի շրջանաւարտներ]] [[Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ այբբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Հայ օփերային երգչուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ռոմանոս Մելիքեանի անուան պետական երաժշտական քոլէճի շրջանաւարտներ]] nsyn9d6aq4gzcqr6vun8zlek3g1ca7o Դարեր 0 32021 252114 2026-06-04T12:36:51Z ShahenWasHere 140 Էջը վերայղուած է դէպի [[Դար]] 252114 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Դար]] cop2f40jtuarujghgqj8xp463802pi2 Բիւզանդական կայսրութիւն 0 32022 252118 2026-06-04T12:42:53Z ShahenWasHere 140 Էջը վերայղուած է դէպի [[Բիւզանդական Կայսրութիւն]] 252118 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Բիւզանդական Կայսրութիւն]] 8kwzyjwqpnkongdgtx48at2lgqjxf5j Համշէնահայեր 0 32023 252120 2026-06-04T12:47:14Z ShahenWasHere 140 Էջը վերայղուած է դէպի [[Համշէնցիներ]] 252120 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Համշէնցիներ]] rbfqxjm23q7ft2tbqndzvlsu7ywbhl5 Հայերը Միացեալ Նահանգներու մէջ 0 32024 252121 2026-06-04T12:48:18Z ShahenWasHere 140 Էջը վերայղուած է դէպի [[Հայերը Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ]] 252121 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Հայերը Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ]] re2c076rx3832wml1diywxgb6plfa78 Հայերը Լիբանանի մէջ 0 32025 252122 2026-06-04T12:48:55Z ShahenWasHere 140 Էջը վերայղուած է դէպի [[Լիբանանի Հայերը]] 252122 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Լիբանանի Հայերը]] bxljun4jai9stzbp3wjgvwpqo5rigy1 Հայերը Կիպրոսի մէջ 0 32026 252123 2026-06-04T12:49:26Z ShahenWasHere 140 Էջը վերայղուած է դէպի [[Կիպրոսի Հայերը]] 252123 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Կիպրոսի Հայերը]] kyn4tq2i391zd04kbx4j3tc9qplzoch Հայերը Ռուսիոյ մէջ 0 32027 252124 2026-06-04T12:49:52Z ShahenWasHere 140 Էջը վերայղուած է դէպի [[Հայերը Ռուսիոյ Մէջ]] 252124 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Հայերը Ռուսիոյ Մէջ]] kmqxgm7s5k414q8vn1sozqskdvuyu0v Հայերը Լեհաստանի մէջ 0 32028 252125 2026-06-04T12:50:23Z ShahenWasHere 140 Էջը վերայղուած է դէպի [[Լեհաստանի Հայերը]] 252125 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Լեհաստանի Հայերը]] qxhp76p9ldzo3oqwoh5mu66e827cpzd Հայերը Ռումանիոյ մէջ 0 32029 252126 2026-06-04T12:52:56Z ShahenWasHere 140 Էջը վերայղուած է դէպի [[Ռումանիոյ Հայերը]] 252126 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ռումանիոյ Հայերը]] l5j5mqq8hgjua3xgiuv5oddw5h8ufs4 Հայերը Պուլկարիոյ մէջ 0 32030 252127 2026-06-04T12:53:25Z ShahenWasHere 140 Էջը վերայղուած է դէպի [[Պուլկարիոյ Հայերը]] 252127 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Պուլկարիոյ Հայերը]] 3u2oe9jcvith7iehjz62xhho5qk59jf Հայերը Պրազիլի մէջ 0 32031 252128 2026-06-04T12:54:00Z ShahenWasHere 140 Էջը վերայղուած է դէպի [[Պրազիլի Հայերը]] 252128 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Պրազիլի Հայերը]] hqhusmox8hunzfmvichwhwadnypu3fs Հայերը Գերմանիոյ մէջ 0 32032 252129 2026-06-04T12:54:45Z ShahenWasHere 140 Էջը վերայղուած է դէպի [[Գերմանիոյ Հայերը]] 252129 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Գերմանիոյ Հայերը]] e3qwx5jju7vc9ooidol9hi9558hr4uv Հայերը Հնդկաստանի մէջ 0 32033 252130 2026-06-04T12:55:12Z ShahenWasHere 140 Էջը վերայղուած է դէպի [[Հնդկահայեր]] 252130 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Հնդկահայեր]] 3y1masvllqjioeb5vax6z8lplfbourt Հայերը Իտալիոյ մէջ 0 32034 252131 2026-06-04T12:55:38Z ShahenWasHere 140 Էջը վերայղուած է դէպի [[Իտալիոյ Հայերը]] 252131 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Իտալիոյ Հայերը]] fxko3bwxcnzaso85comabawoi7y5d75 Անթարքթիտա 0 32035 252133 2026-06-04T12:57:06Z ShahenWasHere 140 Էջը վերայղուած է դէպի [[Անթարքթիքա]] 252133 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Անթարքթիքա]] 2nv95udkqzi9450dg6bllgx09o6ks13 Էվերեստ 0 32036 252134 2026-06-04T12:57:54Z ShahenWasHere 140 Էջը վերայղուած է դէպի [[Էվերեսթ]] 252134 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Էվերեսթ]] dizofl94vyfwh6qdwuj5kxdchjxeegb Նեղոս գետ 0 32037 252136 2026-06-04T12:58:36Z ShahenWasHere 140 ShahenWasHere տեղափոխեց էջը «[[Նեղոս գետ]]»-էն «[[Նեղոս]]» 252136 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Նեղոս]] 23s327nvrw8s2rxwlaptseym8re8k1m Անապատներ 0 32038 252138 2026-06-04T12:59:00Z ShahenWasHere 140 ShahenWasHere տեղափոխեց էջը «[[Անապատներ]]»-էն «[[Անապատ]]» 252138 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Անապատ]] a3f5sml8r0vdi5r8jppk8ryinnoweu3 Սահարա Անապատ 0 32039 252140 2026-06-04T12:59:15Z ShahenWasHere 140 ShahenWasHere տեղափոխեց էջը «[[Սահարա Անապատ]]»-էն «[[Սահարա]]» 252140 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Սահարա]] cwlot0ffc9s2jlc7u9acdvb7gqpttlg Արիստոթէլ 0 32040 252142 2026-06-04T13:00:48Z ShahenWasHere 140 Էջը վերայղուած է դէպի [[Արիստոտէլ]] 252142 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Արիստոտէլ]] 5xyrhj9usvwlf8i49gam4k4jrs3ebbx Սոկրատէս 0 32041 252143 2026-06-04T13:01:15Z ShahenWasHere 140 Էջը վերայղուած է դէպի [[Սոկրատ]] 252143 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Սոկրատ]] dp3kwtlsabylbqq69enp3w9gfyh4754 Լէոնարտօ Տա Վինչի 0 32042 252144 2026-06-04T13:01:42Z ShahenWasHere 140 Էջը վերայղուած է դէպի [[Լէոնարտօ տա Վինչի]] 252144 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Լէոնարտօ տա Վինչի]] r6dyktn8brvn6ix3845r7r891jwedih Քոնֆուցիոս 0 32043 252145 2026-06-04T13:02:28Z ShahenWasHere 140 Էջը վերայղուած է դէպի [[Քոնֆուսիուս]] 252145 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Քոնֆուսիուս]] 8nr60tg6q95l4dehxsbyh2hanhfxyw1 Արեգակնային համակարգ 0 32044 252146 2026-06-04T13:04:08Z ShahenWasHere 140 Էջը վերայղուած է դէպի [[Արեգակնային Դրութիւն]] 252146 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Արեգակնային Դրութիւն]] rigbnq3yk5hlb4p7cmrfrinr4rloi59 Մոլորակներ 0 32045 252148 2026-06-04T13:04:54Z ShahenWasHere 140 ShahenWasHere տեղափոխեց էջը «[[Մոլորակներ]]»-էն «[[Մոլորակ]]» 252148 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Մոլորակ]] bip8b5i8ot6vfb3x8127alxfw0v2tbw Հրատ մոլորակ (Մարս) 0 32046 252150 2026-06-04T13:05:43Z ShahenWasHere 140 ShahenWasHere տեղափոխեց էջը «[[Հրատ մոլորակ (Մարս)]]»-էն «[[Հրատ]]» 252150 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Հրատ]] 0wd9z0qmbolb7qmrkbo3yfqkq5s6sfw Մարս 0 32047 252151 2026-06-04T13:05:58Z ShahenWasHere 140 Էջը վերայղուած է դէպի [[Հրատ]] 252151 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Հրատ]] 0wd9z0qmbolb7qmrkbo3yfqkq5s6sfw Արուսեակ (մոլորակ) 0 32048 252153 2026-06-04T13:06:29Z ShahenWasHere 140 ShahenWasHere տեղափոխեց էջը «[[Արուսեակ (մոլորակ)]]»-էն «[[Արուսեակ]]» 252153 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Արուսեակ]] dxaril4qxle3kbiu22st1iait1hdq2j Աղեքսանդր Մակեդոնացի 0 32049 252154 2026-06-04T13:13:05Z ShahenWasHere 140 Էջը վերայղուած է դէպի [[Մեծն Աղեքսանտր]] 252154 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Մեծն Աղեքսանտր]] bn7l9a4g9haohmrri6sgakej9nr16sr Դար 0 32050 252163 2026-06-04T13:25:52Z ShahenWasHere 140 Նոր էջ «'''Դարը''' 100 [[Տարի|տարուան]] ժամանակաշրջան մըն է։ Դարերը [[Անգլերէն|անգլերէնի]] եւ շատ ուրիշ լեզուներու մէջ կը համարակալուին կարգաթիւերով։ «Century» (դար) բառը կու գայ [[լատիներէն]] centum բառէն, որ կը նշանակէ հարիւր։ Անգլերէնի մէջ «century» երբեմն կը կարճուի որպէս c.։<ref>{{Cite web|u...»: 252163 wikitext text/x-wiki '''Դարը''' 100 [[Տարի|տարուան]] ժամանակաշրջան մըն է։ Դարերը [[Անգլերէն|անգլերէնի]] եւ շատ ուրիշ լեզուներու մէջ կը համարակալուին կարգաթիւերով։ «Century» (դար) բառը կու գայ [[լատիներէն]] centum բառէն, որ կը նշանակէ հարիւր։ Անգլերէնի մէջ «century» երբեմն կը կարճուի որպէս c.։<ref>{{Cite web|url=http://public.oed.com/how-to-use-the-oed/abbreviations/|title=Oxford English Dictionary – List of Abbreviations}}</ref> Հարիւրամեակը հարիւրերորդ տարեդարձ մըն է, կամ ատոր տօնակատարութիւնը, սովորաբար հարիւր տարի առաջ պատահած դէպքի մը յիշատակումը։ == Դարերու սկիզբը եւ վերջը == Թէեւ դար բառը կրնայ նշանակել 100 տարուան որեւէ կամայական ժամանակաշրջան, դարերու բնոյթին մասին գոյութիւն ունին երկու տեսակէտներ։ Մէկը հիմնուած է խիստ մեկնաբանութեան վրայ, իսկ միւսը՝ համաժողովրդական ընկալման։ Ըստ խիստ մեկնաբանութեան, Ք.Ե. 1-ին դարը, որ սկսաւ Ք.Ե. 1 թուականով, վերջացաւ Ք.Ե. 100-ով, իսկ 2-րդ դարը՝ Ք.Ե. 200-ով. այս կաղապարին մէջ x-րդ դարը կը սկսի այն տարիով, որ կը հետեւի 100-ի բազմապատիկ հանդիսացող տարիի մը (բացառութեամբ առաջին դարուն, որ սկսաւ Ք.Ա. 1 տարիէն ետք) եւ կը վերջանայ յաջորդ՝ 100-ի բազմապատիկ հանդիսացող տարիով (100n), այսինքն 20-րդ դարը կ՚ընդգրկէ 1901-էն 2000 տարիները, իսկ 21-րդ դարը կ՚ընդգրկէ 2001-էն 2100 տարիները՝ խիստ կիրարկման մէջ։<ref>{{cite web|url=https://www.timeanddate.com/counters/mil2000.html#:~:text=The%2021st%20Century%20Started%20in%202001&text=The%20year%20number%20in%20the,BC%2C%3A%20What's%20the%20difference%3F|title=When Did the 21st Century Start?|website=timeanddate.com|access-date=23 November 2020}}</ref> Համընդհանուր ընկալման եւ կիրարկման մէջ դարերը կառուցուած են՝ տարիները ըստ նոյն «հարիւրեակի» թուանշանին (թուանշաններուն) խմբաւորելով։ Այս կաղապարին մէջ n-րդ դարը կը սկսի «00»-ով վերջացող տարիով եւ կը վերջանայ «99»-ով վերջացող տարիով.<ref>{{Cite web|url=https://www.lexico.com/definition/century|title=century|work=Oxford Dictionaries|archive-url=https://web.archive.org/web/20191230065254/https://www.lexico.com/definition/century|archive-date=December 30, 2019|access-date=20 January 2021|url-status=dead}}</ref> օրինակ՝ ժողովրդական մշակոյթին մէջ 1900-էն 1999 տարիները կը կազմեն 20-րդ դարը, իսկ 2000-էն 2099 տարիները կը կազմեն 21-րդ դարը։ (Ասիկա նման է «0-էն-9 տասնամեակներու» խմբաւորման, որոնք ունին նոյն «տասնեակի» թուանշանը։)<ref>{{Cite web|url=https://www.merriam-webster.com/words-at-play/centuries-and-how-to-refer-to-them|title=Centuries and How to Refer to Them|work=Merriam-Webster|access-date=27 April 2021}}</ref> Համակարգիչով օրացուցային հաշուարկները դիւրացնելու համար՝ աստղագիտական տարեթուարկման եւ ISO 8601 համակարգերը երկուքն ալ կը պարունակեն զերոյ տարի մը, ուր աստղագիտական 0 տարին կը համապատասխանէ Ք.Ա. 1 տարիին, աստղագիտական -1 տարին կը համապատասխանէ Ք.Ա. 2-ին, եւ այլն։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծանցանկ}} c7gkz1o94xp7hya3jt6yhnbvkw8dvuw Լանա Թըրնըր 0 32051 252168 2026-06-05T04:33:58Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Լանա Թըրնըր''' ({{ԱԾ}}), ամերիկացի դերասանուհի։ == Կենսագրական գիծեր == == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Դերասանուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասանուհիներ]]»: 252168 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Լանա Թըրնըր''' ({{ԱԾ}}), ամերիկացի դերասանուհի։ == Կենսագրական գիծեր == == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Դերասանուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասանուհիներ]] clri3aml3c4xxhff3l7kktsji73kpue 252169 252168 2026-06-05T04:34:40Z Azniv Stepanian 8 252169 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Լանա Թըրնըր''' ({{Lang-en|Lana Turner}}, {{ԱԾ}}), ամերիկացի դերասանուհի։ == Կենսագրական գիծեր == == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Դերասանուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասանուհիներ]] 72zxhbre0j4ljep063fwxmap7htve9r 252170 252169 2026-06-05T04:36:53Z Azniv Stepanian 8 252170 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ|ծնած է=8 Փետրուար 1921}} '''Լանա Թըրնըր''' ({{Lang-en|Lana Turner}}, {{ԱԾ}}), ամերիկացի դերասանուհի։ == Կենսագրական գիծեր == == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Դերասանուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասանուհիներ]] 8l8m612da827tutltxah98lxt5vqvri 252186 252170 2026-06-05T06:41:05Z Maral Dikbikian 4797 252186 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ|ծնած է=8 Փետրուար 1921}} '''Լանա Թըրնըր''' ({{Lang-en|Lana Turner}}, {{ԱԾ}}), ամերիկացի դերասանուհի։ == Կենսագրական գիծեր == Մօտ հինգ տասնամեակ տեւած իր ասպարէզին ընթացքին, ան հռչակ շահեցաւ թէ՛ իբրեւ «փին-ափ» (pin-up) բնորդուհի եւ ժապաւէնի դերասանուհի, եւ թէ՛ իր մեծ արձագանգ գտած անձնական կեանքին շնորհիւ։ 1940-ականներու կէսերուն, ան ամերիկացի ամենաբարձր վարձատրուող դերասանուհիներէն մէկն էր եւ «MGM»-ի ամենամեծ աստղերէն մէկը. իր 18 տարուան պայմանագիրին ընթացքին անոր նկարահանած ժապաւէնները արտադրատան համար ապահովեցին աւելի քան մէկ միլիառ տոլարի եկամուտ՝ հաշուըուած 2026 թուականի դրամանիշի արժէքով։ Թըրնըր յաճախ կը յիշատակուի իբրեւ ժողովրդական մշակոյթի (popular culture) տիպար՝ շնորհիւ իր հրապուրիչ ու փայլուն կերպարին, ինչպէս նաեւ [[Հոլիվուտի Ոսկեդար|Հոլիվուտի Ոսկեդարու]] պաստառի լեգենդ մը<ref>{{Citation|title=Cryptography|url=https://doi.org/10.1090/stml/041/04|publisher=American Mathematical Society|date=2007-11-09|accessdate=2026-06-05|isbn=978-1-4704-2150-2|pages=109–131|first=Gary|last=Mullen|first2=Carl|last2=Mummert}}</ref>։ Այտահոյի մէջ ծնած աշխատաւոր դասակարգի ընտանիքի մը մէջ, Թըրնըր իր մանկութիւնը հոն անցուց, նախքան ընտանիքին Քալիֆորնիա տեղափոխուիլը։ 1936-ին, 15 տարեկան հասակին, անոր տաղանդը յայտնաբերուեցաւ գեղեցկութեան որոնողի (talent scout) մը կողմէ, երբ ան գնումներ կ՚ընէր Հոլիվուտի «Top Hat» ըմպելարանին մէջ։ 16 տարեկանին, ան անձնական պայմանագիր կնքեց [[«Warner Bros.»|«Warner Bros.»-ի]] բեմադրիչ Մերվին ԼըՌոյի հետ, որ զինք իրեն հետ տարաւ, երբ 1938-ին փոխադրուեցաւ «MGM»։ Ան շուտով գրաւեց բոլորին ուշադրութիւնը՝ մարմնաւորելով սպանութեան զոհ մը իր առաջին ժապաւէնին մէջ՝ ԼըՌոյի «They Won't Forget» (1937) գործին մէջ, իսկ աւելի ուշ անցաւ երկրորդական դերերու, որոնք զինք յաճախ կը ներկայացնէին իբրեւ միամիտ ու անմեղ օրիորդ (ingénue)։ 1940-ականներու սկիզբը, Թըրնըր հաստատուեցաւ իբրեւ գլխաւոր դերակատար հերոսուհի եւ «MGM»-ի գլխաւոր աստղերէն մէկը՝ հանդէս գալով այնպիսի ժապաւէններու մէջ, ինչպիսիք են «Johnny Eager» (1941) քրէական սեւ ժապաւէնը (film noir), «Ziegfeld Girl» (1941) երաժշտականը, «Dr. Jekyll and Mr. Hyde» (1941) սարսափազդու ժապաւէնը եւ «Somewhere I'll Find You» (1942) սիրային պատերազմական թատերգութիւնը. վերջինս այն բազմաթիւ ժապաւէններէն մէկն էր, որոնց մէջ ան հանդէս եկաւ Քլարք Կէյպըլի կողքին։ Իբրեւ հրապուրիչ ու կործանարար կին (femme fatale) անոր համբաւը աւելի եւս ամրապնդուեցաւ «The Postman Always Rings Twice» (1946) սեւ ժապաւէնին մէջ իր քննադատներու կողմէ գնահատուած կատարումով. դեր մը, որ զինք հաստատեց իբրեւ լուրջ թատերական դերասանուհի։ Անոր ժողովրդականութիւնը շարունակուեցաւ 1950-ականներուն՝ այնպիսի թատերգութիւններով, ինչպիսիք են [[«The Bad and the Beautiful»]] (1952) եւ [[«Peyton Place»]] (1957) ժապաւէնները. վերջինին համար ան առաջադրուեցաւ Օսքարի՝ իբրեւ Լաւագոյն Դերասանուհի։ 1958-ին, լրատուամիջոցներու խիստ ուշադրութիւնը սեւեռեցաւ Թըրնըրի վրայ, երբ անոր սիրեկանը՝ Ճոնի Սթոմփանաթոն, իրենց տան մէջ տեղի ունեցած ընտանեկան վէճի մը ընթացքին դանակահարուելով սպաննուեցաւ դերասանուհիին դեռահաս դստեր՝ Շերիլ Քրէյնի կողմէ։ Անոր յաջորդ ժապաւէնը՝ «Imitation of Life»-ը (1959), հանդիսացաւ իր ասպարէզի նիւթական ամենամեծ յաջողութիւններէն մէկը, իսկ «Madame X» (1966) ժապաւէնին մէջ իր գլխաւոր դերը անոր պարգեւեց «David di Donatello» մրցանակը՝ իբրեւ Լաւագոյն Օտարերկրեայ Դերասանուհի։ Ան 1970-ականներու մեծ մասը անցուց կիսաթոշակառուի կարգավիճակով՝ իր վերջին դերակատարումը ունենալով 1980-ին։ 1982-ին ան ընդունեց մեծ արձագանգ գտած եւ շահութաբեր հիւր-դեր մը «Falcon Crest» հեռուստաշարքին մէջ, որմէ ետք հեռուստաշարքը արձանագրեց յատկանշականօրէն բարձր վարկանիշներ։ Անոր մօտ կոկորդի քաղցկեղ ախտորոշուեցաւ 1992-ին, եւ ան մահացաւ երեք տարի ետք՝ 74 տարեկան հասակին։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Դերասանուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասանուհիներ]] 3je3aoizkvu1ev11zljjl1a69fj0qki 252187 252186 2026-06-05T06:42:16Z Maral Dikbikian 4797 252187 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ|ծնած է=8 Փետրուար 1921}} '''Լանա Թըրնըր''' ({{Lang-en|Lana Turner}}, {{ԱԾ}}), ամերիկացի դերասանուհի։ == Կենսագրական գիծեր<ref>{{Citation|title=Lana Turner|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lana_Turner&oldid=1355377038|date=2026-05-21|accessdate=2026-06-05|language=en}}</ref> == Մօտ հինգ տասնամեակ տեւած իր ասպարէզին ընթացքին, ան հռչակ շահեցաւ թէ՛ իբրեւ «փին-ափ» (pin-up) բնորդուհի եւ ժապաւէնի դերասանուհի, եւ թէ՛ իր մեծ արձագանգ գտած անձնական կեանքին շնորհիւ։ 1940-ականներու կէսերուն, ան ամերիկացի ամենաբարձր վարձատրուող դերասանուհիներէն մէկն էր եւ «MGM»-ի ամենամեծ աստղերէն մէկը. իր 18 տարուան պայմանագիրին ընթացքին անոր նկարահանած ժապաւէնները արտադրատան համար ապահովեցին աւելի քան մէկ միլիառ տոլարի եկամուտ՝ հաշուըուած 2026 թուականի դրամանիշի արժէքով։ Թըրնըր յաճախ կը յիշատակուի իբրեւ ժողովրդական մշակոյթի (popular culture) տիպար՝ շնորհիւ իր հրապուրիչ ու փայլուն կերպարին, ինչպէս նաեւ [[Հոլիվուտի Ոսկեդար|Հոլիվուտի Ոսկեդարու]] պաստառի լեգենդ մը<ref>{{Citation|title=Cryptography|url=https://doi.org/10.1090/stml/041/04|publisher=American Mathematical Society|date=2007-11-09|accessdate=2026-06-05|isbn=978-1-4704-2150-2|pages=109–131|first=Gary|last=Mullen|first2=Carl|last2=Mummert}}</ref>։ Այտահոյի մէջ ծնած աշխատաւոր դասակարգի ընտանիքի մը մէջ, Թըրնըր իր մանկութիւնը հոն անցուց, նախքան ընտանիքին Քալիֆորնիա տեղափոխուիլը։ 1936-ին, 15 տարեկան հասակին, անոր տաղանդը յայտնաբերուեցաւ գեղեցկութեան որոնողի (talent scout) մը կողմէ, երբ ան գնումներ կ՚ընէր Հոլիվուտի «Top Hat» ըմպելարանին մէջ։ 16 տարեկանին, ան անձնական պայմանագիր կնքեց [[«Warner Bros.»|«Warner Bros.»-ի]] բեմադրիչ Մերվին ԼըՌոյի հետ, որ զինք իրեն հետ տարաւ, երբ 1938-ին փոխադրուեցաւ «MGM»։ Ան շուտով գրաւեց բոլորին ուշադրութիւնը՝ մարմնաւորելով սպանութեան զոհ մը իր առաջին ժապաւէնին մէջ՝ ԼըՌոյի «They Won't Forget» (1937) գործին մէջ, իսկ աւելի ուշ անցաւ երկրորդական դերերու, որոնք զինք յաճախ կը ներկայացնէին իբրեւ միամիտ ու անմեղ օրիորդ (ingénue)։ 1940-ականներու սկիզբը, Թըրնըր հաստատուեցաւ իբրեւ գլխաւոր դերակատար հերոսուհի եւ «MGM»-ի գլխաւոր աստղերէն մէկը՝ հանդէս գալով այնպիսի ժապաւէններու մէջ, ինչպիսիք են «Johnny Eager» (1941) քրէական սեւ ժապաւէնը (film noir), «Ziegfeld Girl» (1941) երաժշտականը, «Dr. Jekyll and Mr. Hyde» (1941) սարսափազդու ժապաւէնը եւ «Somewhere I'll Find You» (1942) սիրային պատերազմական թատերգութիւնը. վերջինս այն բազմաթիւ ժապաւէններէն մէկն էր, որոնց մէջ ան հանդէս եկաւ Քլարք Կէյպըլի կողքին։ Իբրեւ հրապուրիչ ու կործանարար կին (femme fatale) անոր համբաւը աւելի եւս ամրապնդուեցաւ «The Postman Always Rings Twice» (1946) սեւ ժապաւէնին մէջ իր քննադատներու կողմէ գնահատուած կատարումով. դեր մը, որ զինք հաստատեց իբրեւ լուրջ թատերական դերասանուհի։ Անոր ժողովրդականութիւնը շարունակուեցաւ 1950-ականներուն՝ այնպիսի թատերգութիւններով, ինչպիսիք են [[«The Bad and the Beautiful»]] (1952) եւ [[«Peyton Place»]] (1957) ժապաւէնները. վերջինին համար ան առաջադրուեցաւ Օսքարի՝ իբրեւ Լաւագոյն Դերասանուհի։ 1958-ին, լրատուամիջոցներու խիստ ուշադրութիւնը սեւեռեցաւ Թըրնըրի վրայ, երբ անոր սիրեկանը՝ Ճոնի Սթոմփանաթոն, իրենց տան մէջ տեղի ունեցած ընտանեկան վէճի մը ընթացքին դանակահարուելով սպաննուեցաւ դերասանուհիին դեռահաս դստեր՝ Շերիլ Քրէյնի կողմէ։ Անոր յաջորդ ժապաւէնը՝ «Imitation of Life»-ը (1959), հանդիսացաւ իր ասպարէզի նիւթական ամենամեծ յաջողութիւններէն մէկը, իսկ «Madame X» (1966) ժապաւէնին մէջ իր գլխաւոր դերը անոր պարգեւեց «David di Donatello» մրցանակը՝ իբրեւ Լաւագոյն Օտարերկրեայ Դերասանուհի։ Ան 1970-ականներու մեծ մասը անցուց կիսաթոշակառուի կարգավիճակով՝ իր վերջին դերակատարումը ունենալով 1980-ին։ 1982-ին ան ընդունեց մեծ արձագանգ գտած եւ շահութաբեր հիւր-դեր մը «Falcon Crest» հեռուստաշարքին մէջ, որմէ ետք հեռուստաշարքը արձանագրեց յատկանշականօրէն բարձր վարկանիշներ։ Անոր մօտ կոկորդի քաղցկեղ ախտորոշուեցաւ 1992-ին, եւ ան մահացաւ երեք տարի ետք՝ 74 տարեկան հասակին։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Դերասանուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասանուհիներ]] k0yjk8azdn42nbja0im6flc5244xgcs 252188 252187 2026-06-05T06:55:27Z Maral Dikbikian 4797 252188 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ|ծնած է=8 Փետրուար 1921}} '''Լանա Թըրնըր''' ({{Lang-en|Lana Turner}}, {{ԱԾ}}), ամերիկացի դերասանուհի։ == Կենսագրական գիծեր<ref>{{Citation|title=Lana Turner|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lana_Turner&oldid=1355377038|date=2026-05-21|accessdate=2026-06-05|language=en}}</ref> == Մօտ հինգ տասնամեակ տեւած իր ասպարէզին ընթացքին, ան հռչակ շահեցաւ թէ՛ իբրեւ «փին-ափ» (pin-up) բնորդուհի եւ ժապաւէնի դերասանուհի, եւ թէ՛ իր մեծ արձագանգ գտած անձնական կեանքին շնորհիւ։ 1940-ականներու կէսերուն, ան ամերիկացի ամէնաբարձր վարձատրուող դերասանուհիներէն մէկն էր եւ «MGM»-ի ամէնամեծ աստղերէն մէկը. իր 18 տարուան պայմանագիրին ընթացքին անոր նկարահանած ժապաւէնները արտադրատան համար ապահովեցին աւելի քան մէկ միլիառ տոլարի եկամուտ՝ հաշուըուած 2026 թուականի դրամանիշի արժէքով։ Թըրնըր յաճախ կը յիշատակուի իբրեւ ժողովրդական մշակոյթի (popular culture) տիպար՝ շնորհիւ իր հրապուրիչ ու փայլուն կերպարին, ինչպէս նաեւ [[Հոլիվուտի Ոսկեդար|Հոլիվուտի Ոսկեդարու]] պաստառի լեգենդ մը<ref>{{Citation|title=Cryptography|url=https://doi.org/10.1090/stml/041/04|publisher=American Mathematical Society|date=2007-11-09|accessdate=2026-06-05|isbn=978-1-4704-2150-2|pages=109–131|first=Gary|last=Mullen|first2=Carl|last2=Mummert}}</ref>։ Այտահոյի մէջ ծնած աշխատաւոր դասակարգի ընտանիքի մը մէջ, Թըրնըր իր մանկութիւնը հոն անցուց, նախքան ընտանիքին Քալիֆորնիա տեղափոխուիլը։ 1936-ին, 15 տարեկան հասակին, անոր տաղանդը յայտնաբերուեցաւ գեղեցկութեան որոնողի (talent scout) մը կողմէ, երբ ան գնումներ կ՚ընէր Հոլիվուտի «Top Hat» ըմպելարանին մէջ։ 16 տարեկանին, ան անձնական պայմանագիր կնքեց [[«Warner Bros.»|«Warner Bros.»-ի]] բեմադրիչ Մերվին ԼըՌոյի հետ, որ զինք իրեն հետ տարաւ, երբ 1938-ին փոխադրուեցաւ «MGM»։ Ան շուտով գրաւեց բոլորին ուշադրութիւնը՝ մարմնաւորելով սպանութեան զոհ մը իր առաջին ժապաւէնին մէջ՝ ԼըՌոյի «They Won't Forget» (1937) գործին մէջ, իսկ աւելի ուշ անցաւ երկրորդական դերերու, որոնք զինք յաճախ կը ներկայացնէին իբրեւ միամիտ ու անմեղ օրիորդ (ingénue)։ 1940-ականներու սկիզբը, Թըրնըր հաստատուեցաւ իբրեւ գլխաւոր դերակատար հերոսուհի եւ «MGM»-ի գլխաւոր աստղերէն մէկը՝ հանդէս գալով այնպիսի ժապաւէններու մէջ, ինչպիսիք են «Johnny Eager» (1941) քրէական սեւ ժապաւէնը (film noir), «Ziegfeld Girl» (1941) երաժշտականը, «Dr. Jekyll and Mr. Hyde» (1941) սարսափազդու ժապաւէնը եւ «Somewhere I'll Find You» (1942) սիրային պատերազմական թատերգութիւնը. վերջինս այն բազմաթիւ ժապաւէններէն մէկն էր, որոնց մէջ ան հանդէս եկաւ Քլարք Կէյպըլի կողքին։ Իբրեւ հրապուրիչ ու կործանարար կին (femme fatale) անոր համբաւը աւելի եւս ամրապնդուեցաւ «The Postman Always Rings Twice» (1946) սեւ ժապաւէնին մէջ իր քննադատներու կողմէ գնահատուած կատարումով. դեր մը, որ զինք հաստատեց իբրեւ լուրջ թատերական դերասանուհի։ Անոր ժողովրդականութիւնը շարունակուեցաւ 1950-ականներուն՝ այնպիսի թատերգութիւններով, ինչպիսիք են [[«The Bad and the Beautiful»]] (1952) եւ [[«Peyton Place»]] (1957) ժապաւէնները. վերջինին համար ան առաջադրուեցաւ Օսքարի՝ իբրեւ Լաւագոյն Դերասանուհի։ 1958-ին, լրատուամիջոցներու խիստ ուշադրութիւնը սեւեռեցաւ Թըրնըրի վրայ, երբ անոր սիրեկանը՝ Ճոնի Սթոմփանաթոն, իրենց տան մէջ տեղի ունեցած ընտանեկան վէճի մը ընթացքին դանակահարուելով սպաննուեցաւ դերասանուհիին դեռահաս դստեր՝ Շերիլ Քրէյնի կողմէ։ Անոր յաջորդ ժապաւէնը՝ «Imitation of Life»-ը (1959), հանդիսացաւ իր ասպարէզի նիւթական ամէնամեծ յաջողութիւններէն մէկը, իսկ «Madame X» (1966) ժապաւէնին մէջ իր գլխաւոր դերը անոր պարգեւեց «David di Donatello» մրցանակը՝ իբրեւ Լաւագոյն Օտարերկրեայ Դերասանուհի։ Ան 1970-ականներու մեծ մասը անցուց կիսաթոշակառուի կարգավիճակով՝ իր վերջին դերակատարումը ունենալով 1980-ին։ 1982-ին ան ընդունեց մեծ արձագանգ գտած եւ շահութաբեր հիւր-դեր մը «Falcon Crest» հեռուստաշարքին մէջ, որմէ ետք հեռուստաշարքը արձանագրեց յատկանշականօրէն բարձր վարկանիշներ։ Անոր մօտ կոկորդի քաղցկեղ ախտորոշուեցաւ 1992-ին, եւ ան մահացաւ երեք տարի ետք՝ 74 տարեկան հասակին։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Դերասանուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասանուհիներ]] 9rfpj90id9hl9hvc8hiv2c3gipg01ic Ճէյն Մենսֆիլտ 0 32052 252171 2026-06-05T04:48:21Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Ճէյն Մենսֆիլտ''' ({{Lang-en|Jayne Mansfield}}, {{ԱԾ}}), [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ամերիկացի]] դերասանուհի։ == Կենսագրական գիծեր == Մենսֆիլտ մասնագիտական ​​մականունը ծագած է իր առաջին ամուսնիի՝ Փոլ Մենսֆիլդի անունէն։ Ճէյն երեք անգամ ամուսնացած է եւ հինգ...»: 252171 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Ճէյն Մենսֆիլտ''' ({{Lang-en|Jayne Mansfield}}, {{ԱԾ}}), [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ամերիկացի]] դերասանուհի։ == Կենսագրական գիծեր == Մենսֆիլտ մասնագիտական ​​մականունը ծագած է իր առաջին ամուսնիի՝ Փոլ Մենսֆիլդի անունէն։ Ճէյն երեք անգամ ամուսնացած է եւ հինգ զաւակ ունեցած է։ 29 Յունիս [[1967 թուական|1967]] թուականին ան ինքնաշարժի արկածի զոհ գացած է՝ 34 տարեկան հասակին։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Դերասանուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասանուհիներ]] 6i5t2l0ba52k3gmqrrh6i784jh7moj6 252192 252171 2026-06-05T07:41:06Z Maral Dikbikian 4797 252192 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Ճէյն Մենսֆիլտ''' ({{Lang-en|Jayne Mansfield}}, {{ԱԾ}}), [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ամերիկացի]] դերասանուհի։ «Playboy»-ի «Փլէյմէյթ» (Playmate) եւ երգչուհի։ Մանսֆիլտ 1950-ականներու եւ 1960-ականներու սկիզբի սեքս-խորհրդանիշ (sex symbol) մըն էր, որ յայտնի էր հանրային ուշադրութիւն գրաւելու իր բազմաթիւ հնարքներով, փարթամ մարմնաձեւով եւ անձնական կեանքով։ Ան համբաւ շահեցաւ իբրեւ Հոլիվուտի «ամէնախելացի յիմար շիկահերը» (smartest dumb blonde)։ Մանսֆիլտ մարմնաւորեց հնարովի դերասանուհի Ռիթա Մարլոուն «Will Success Spoil Rock Hunter?» ներկայացման մէջ Պրոտուէյի (Broadway) վրայ 1955–1956 թուականներուն՝ այդ դերակատարման համար արժանանալով «Theatre World Award» մրցանակին, եւ նոյն դերը կրկնեց ժապաւէնի 1957 թուականի պաստառային տարբերակին մէջ։ Անոր միւս դերերը ժապաւէններու մէջ կը ներառեն «The Girl Can't Help It» (1956) երաժշտական կատակերգութիւնը, «The Wayward Bus» (1957) թատերգութիւնը, «Too Hot to Handle» (1960) նոր-սեւ ժապաւէնը (neo-noir) եւ «Promises! Promises!» (1963) սեքս-կատակերգութիւնը։ «Promises! Promises!» ժապաւէնով Մանսֆիլտ դարձաւ առաջին ամերիկացի դերասանուհին, որ հանդէս եկաւ մերկ տեսարանով գլխաւոր դերակատարութիւն ունեցող ժապաւէնի մը մէջ։ «The Girl Can't Help It» ժապաւէնին մէջ իր կատարումին համար ան արժանացաւ «Ոսկէ Գնդակ» (Golden Globe) մրցանակին՝ իբրեւ Նոր Աստղ։ Մանսֆիլտի ասպարէզային անունը եկած է իր առաջին ամուսինէն՝ հանրային կապերու (PR) մասնագէտ Փոլ Մանսֆիլտէն։ Ան ամուսնացած է երեք անգամ եւ ունեցած է հինգ զաւակ։ 29 Յունիս 1967-ին, ան մահացած է ինքնաշարժի արկածի հետեւանքով՝ 34 տարեկան հասակին։ == Կենսագրական գիծեր == === Վաղ կեանք === Ճէյն Մանսֆիլտ ծնած է իբրեւ Վերա Ճէյն Փալմըր՝ 19 Ապրիլ 1933-ին, Փենսիլվանիոյ Պրին Մաուր քաղաքի «Bryn Mawr» հիւանդանոցին մէջ. ան Հըրպըրթ Ուիլիըմ Փալմըրի եւ Վերա Ճեֆրի Փալմըրի միակ զաւակն էր։ 1958-ին, ան աւելի քան 90,000 տոլար ժառանգեց իր մօրենական մեծ հօրմէն՝ Թոմաս Հ. Փալմըրէն, եւ աւելի քան 36,000 տոլար՝ իր մօրենական մեծ մօրմէն՝ Պիաթրիս Մերի Փալմըրէն։ Մինչեւ վեց տարեկան հասակը, Փալմըր կ՚ապրէր Նիւ Ճըրզիի Ֆիլիփսպըրկ քաղաքին մէջ, ուր իր հայրը՝ Հըրպըրթը, փաստաբան էր եւ կ՚աշխատէր Նիւ Ճըրզիի ապագայ նահանգապետ Ռոպըրթ Պ. Մէյնըրի հետ։ 1936-ին, անոր հայրը մահացաւ սրտի կաթուածէ՝ ինքնաշարժ վարած պահուն. երեք տարեկան Փալմըր այդ միջոցին նոյնպէս ինքնաշարժին մէջ էր։ 1939-ին, Փալմըրի այրիացած մայրը ամուսնացաւ վաճառքի ճարտարագէտ Հարի Լորընս Փիրզի հետ։ Ընտանիքը տեղափոխուեցաւ Տալաս՝ Թեքսաս։ Իբրեւ աղջնակ, Ճէյն յայտնի էր որպէս Վերա Ճէյն Փիրզ։ Մանուկ հասակին, Փալմըր կը փափաքէր Հոլիվուտի աստղ դառնալ՝ Շիրլի Թեմփըլի նման։ 12 տարեկանին ան պարահանդէսային պարի (ballroom dance) դասերու հետեւեցաւ։ Ան 1950-ին աւարտեց «Highland Park» երկրորդական վարժարանը։ Դպրոցական տարիներուն ան ջութակի, դաշնամուրի եւ ալտի (viola) դասեր կ՚առնէր, ինչպէս նաեւ կ՚ուսանէր սպաներէն ու գերմաներէն։ == Ասպարէզ == ==== Վաղ շրջանի բնորդումն ու ելոյթները ==== Օսթինի Թեքսասի համալսարանը յաճախած միջոցին, Փալմըր յաղթեց գեղեցկութեան քանի մը մրցոյթներու, որոնց կարգին՝ «Miss Photoflash», «Miss Magnesium Lamp» եւ «Miss Fire Prevention Week»։ Իր իսկ վկայութեամբ, միակ տիտղոսը, որմէ հրաժարած է, «Miss Roquefort Cheese»-ն (Օրիորդ Ռոքֆոր պանիր) էր, որովհետեւ կը հաւատար, որ այն «պարզապէս լաւ չէր հնչեր»։ Մանսֆիլտ նմանապէս մերժեց «Miss Prime Rib» տիտղոսը 1957-ին։ Փալմըր ամուսնացաւ Փոլ Մանսֆիլտի հետ 1950-ին։ 1952-ին, Տալասի մէջ եղած միջոցին, Ճէյն եւ Փոլ Մանսֆիլտ մասնակցեցան տեղական փոքր թատրոններու «The Slaves of Demon Rum» եւ «Ten Nights in a Barroom» ներկայացումներուն։ Անոնք հանդէս եկան նաեւ «Anything Goes» ներկայացման մէջ՝ Ճորճիոյ «Camp Gordon»-ի մէջ։ Փոլի զինուորական ծառայութեան մեկնելէն ետք, Ճէյն Մանսֆիլտ ունեցաւ իր առաջին նշանակալից բեմական ելոյթը՝ Արթուր Միլըրի «Death of a Salesman» (Վաճառորդի մը մահը) ներկայացման մէջ 22 Հոկտեմբեր 1953-ին, «Knox Street Theater»-ի դերասանախումբին հետ, որ կը գլխաւորէր Սիտնի Լումէթը։ Մանսֆիլտները իրենց դստեր՝ Ճէյն Մարիի հետ, 1954-ին տեղափոխուեցան Լոս Անճելըս։ Ճէյն Մանսֆիլտ փոփ-քորն (աղանձ) կը վաճառէր «Stanley Warner» թատրոնին մէջ, պար կը դասաւանդէր, կոնֆետ կը ծախէր շարժապատկերի սրահի մը մէջ, կէս դրոյքով իբրեւ բնորդուհի կ՚աշխատէր «Blue Book Model Agency»-ին մէջ եւ լուսանկարիչ էր Էսթըր Ուիլիըմսի «Trails» ճաշարանին մէջ։ Ճէյն Մանսֆիլտի ասպարէզի սկզբնական շրջանին, որոշ ծանուցողներ անոր ակնառու կուրծքը անցանկալի կամ անպատշաճ կը նկատէին։ Ան կորսնցուց իր առաջին արհեստավարժ աշխատանքը՝ «General Electric»-ի ծանուցում մը, ուր լողազգեստով երիտասարդ կիներ կը հանգստանային լողաւազանի մը շուրջ. զինք պարզապէս դուրս ձգած (կտրած) էին վերջնական լուսանկարներէն։ Լուսանկարիչ Ճին Լեսթըրը, որ կ՚աշխատէր այդ լուսանկարահանման վրայ, յայտնեց, որ Մանսֆիլտ «չափազանց հրապուրիչ (sexy)» էր այդ ծանուցումին համար։ 1954-ին, Մանսֆիլտ փորձնական ելոյթներ (audition) ունեցաւ թէ՛ «Paramount Pictures»-ի եւ թէ՛ «Warner Bros.»-ի մօտ։ Ապրիլին կայացած «Paramount»-ի փորձին համար, Մանսֆիլտ դերաբաշխման տնօրէն Միլթըն Լուիսի համար կատարեց դրուագ մը «Ժան տ՚Արք»-էն (Joan of Arc)։ Լուիս ըսաւ անոր, որ ան ի զուր կը վատնէ իր «ակնյայտ տաղանդը» եւ խնդրեց, որ շաբաթ մը ետք վերադառնայ՝ կատարելու «The Seven Year Itch»-ի դաշնամուրի տեսարանը։ Մանսֆիլտ չյաջողեցաւ տպաւորել, բայց ընդունեց դերաբաշխման տնօրէնի առաջարկը՝ մազերը փլաթին շիկահեր ներկելու մասին։ Ան դաշնամուրի տեսարանը կատարեց նաեւ «Warner Brothers»-ի համար, բայց դարձեալ չկրցաւ տպաւորել։ Մանսֆիլտ ստացաւ իր առաջին դերասանական աշխատանքը «CBS»-ի «Lux Video Theatre» հեռուստաշարքին մէջ՝ «An Angel Went AWOL» դրուագով, որ սփռուեցաւ 21 Հոկտեմբեր 1954-ին։ Այդտեղ ան նստած էր դաշնամուրի առջեւ եւ խօսեցաւ քանի մը տող երկխօսութիւն։ Անոր վճարեցին 300 տոլար։ 1955-ին Մանսֆիլտները բաժնուեցան, թէեւ Ճէյնը պահեց Փոլի ազգանունը։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Դերասանուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասանուհիներ]] bzffknkwr80lq150lzzdoi9ps550wde 252193 252192 2026-06-05T09:19:36Z Maral Dikbikian 4797 252193 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Ճէյն Մենսֆիլտ''' ({{Lang-en|Jayne Mansfield}}, {{ԱԾ}}), [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ամերիկացի]] դերասանուհի։ «Playboy»-ի «Փլէյմէյթ» (Playmate) եւ երգչուհի։ Մենսֆիլտ 1950-ականներու եւ 1960-ականներու սկիզբի սեքս-խորհրդանիշ (sex symbol) մըն էր, որ յայտնի էր հանրային ուշադրութիւն գրաւելու իր բազմաթիւ հնարքներով, փարթամ մարմնաձեւով եւ անձնական կեանքով։ Ան համբաւ շահեցաւ իբրեւ Հոլիվուտի «ամէնախելացի յիմար շիկահերը» (smartest dumb blonde)։ Մենսֆիլտ մարմնաւորեց հնարովի դերասանուհի Ռիթա Մարլոուն «Will Success Spoil Rock Hunter?» ներկայացման մէջ Պրոտուէյի (Broadway) վրայ 1955–1956 թուականներուն՝ այդ դերակատարման համար արժանանալով «Theatre World Award» մրցանակին, եւ նոյն դերը կրկնեց ժապաւէնի 1957 թուականի պաստառային տարբերակին մէջ։ Անոր միւս դերերը ժապաւէններու մէջ կը ներառեն «The Girl Can't Help It» (1956) երաժշտական կատակերգութիւնը, «The Wayward Bus» (1957) թատերգութիւնը, «Too Hot to Handle» (1960) նոր-սեւ ժապաւէնը (neo-noir) եւ «Promises! Promises!» (1963) սեքս-կատակերգութիւնը։ «Promises! Promises!» ժապաւէնով Մենսֆիլտ դարձաւ առաջին ամերիկացի դերասանուհին, որ հանդէս եկաւ մերկ տեսարանով գլխաւոր դերակատարութիւն ունեցող ժապաւէնի մը մէջ։ «The Girl Can't Help It» ժապաւէնին մէջ իր կատարումին համար ան արժանացաւ «Ոսկէ Գնդակ» (Golden Globe) մրցանակին՝ իբրեւ Նոր Աստղ։ Մենսֆիլտի ասպարէզային անունը եկած է իր առաջին ամուսինէն՝ հանրային կապերու (PR) մասնագէտ Փոլ Մենսֆիլտէն։ Ան ամուսնացած է երեք անգամ եւ ունեցած է հինգ զաւակ։ 29 Յունիս 1967-ին, ան մահացած է ինքնաշարժի արկածի հետեւանքով՝ 34 տարեկան հասակին։ == Կենսագրական գիծեր == === Վաղ կեանք === Ճէյն Մենսֆիլտ ծնած է իբրեւ Վերա Ճէյն Փալմըր՝ 19 Ապրիլ 1933-ին, Փենսիլվանիոյ Պրին Մաուր քաղաքի «Bryn Mawr» հիւանդանոցին մէջ. ան Հըրպըրթ Ուիլիըմ Փալմըրի եւ Վերա Ճեֆրի Փալմըրի միակ զաւակն էր։ 1958-ին, ան աւելի քան 90,000 տոլար ժառանգեց իր մօրենական մեծ հօրմէն՝ Թոմաս Հ. Փալմըրէն, եւ աւելի քան 36,000 տոլար՝ իր մօրենական մեծ մօրմէն՝ Պիաթրիս Մերի Փալմըրէն։ Մինչեւ վեց տարեկան հասակը, Փալմըր կ՚ապրէր Նիւ Ճըրզիի Ֆիլիփսպըրկ քաղաքին մէջ, ուր իր հայրը՝ Հըրպըրթը, փաստաբան էր եւ կ՚աշխատէր Նիւ Ճըրզիի ապագայ նահանգապետ Ռոպըրթ Պ. Մէյնըրի հետ։ 1936-ին, անոր հայրը մահացաւ սրտի կաթուածէ՝ ինքնաշարժ վարած պահուն. երեք տարեկան Փալմըր այդ միջոցին նոյնպէս ինքնաշարժին մէջ էր։ 1939-ին, Փալմըրի այրիացած մայրը ամուսնացաւ վաճառքի ճարտարագէտ Հարի Լորընս Փիրզի հետ։ Ընտանիքը տեղափոխուեցաւ Տալաս՝ Թեքսաս։ Իբրեւ աղջնակ, Ճէյն յայտնի էր որպէս Վերա Ճէյն Փիրզ։ Մանուկ հասակին, Փալմըր կը փափաքէր Հոլիվուտի աստղ դառնալ՝ Շիրլի Թեմփըլի նման։ 12 տարեկանին ան պարահանդէսային պարի (ballroom dance) դասերու հետեւեցաւ։ Ան 1950-ին աւարտեց «Highland Park» երկրորդական վարժարանը։ Դպրոցական տարիներուն ան ջութակի, դաշնամուրի եւ ալտի (viola) դասեր կ՚առնէր, ինչպէս նաեւ կ՚ուսանէր սպաներէն ու գերմաներէն։ === Մահ === 28 Յունիս 1967-ին, Մենսֆիլտ Միսիսիփիի Պիլոքսի քաղաքին մէջ էր՝ «Gus Stevens Supper Club» գիշերային ակումբին մէջ ելոյթ ունենալու համար։ Կէս գիշերէն ետք, Մենսֆիլտ, իր փաստաբանն ու զուգընկերը՝ Սեմ Պրոտին, «Gus Stevens Supper Club»-ի 19 տարեկան վարորդ Ռոնըլտ Պ. Հարիսընը (որ ինքնաշարժը կը վարէր), դերասանուհիին զաւակներէն երեքը եւ անոր չորս չիհուահուա տեսակի շունիկները Պիլոքսիէն մեկնեցան Նիւ Օրլանզ, ուր Մենսֆիլտ պիտի հիւրընկալուէր WDSU կայանի «Midday Show» յայտագիրին։ 29 Յունիսի մօտաւորապէս ժամը 2:25-ին, «U.S. Highway 90» մայրուղիին վրայ՝ Ռիկոլեթս կամուրջէն (Rigolets Bridge) 1 մղոն (1.6 քմ) դէպի արեւմուտք, անոնց ինքնաշարժը ժամական 60-էն 80 մղոն (97-129 քմ/ժ) արագութեամբ ընթացած պահուն բախեցաւ բեռնատար-կցասայլի մը ետնամասին, որ իր արագութիւնը ժամական 50 մղոնէն իջեցուցած էր 35-ի (80-էն 56 քմ/ժ)՝ իր առջեւէն ընթացող եւ կարմիր լոյսով ազդանշան տուող միջատասպան դեղեր սրսկող բեռնատարի մը պատճառով։ Մենսֆիլտ, առջեւի նստարանին գտնուող միւս երկու չափահասները եւ շունիկներէն երկուքը տեղն ու տեղը մահացան։ Ետնամասի նստարանին վրայ քնացած զաւակները փրկուեցան թեթեւ վնասուածքներով։ Անոնք փութով փոխադրուեցան «Ochsner Foundation» հիւանդանոց, ուր նոյն օրը ժամանեց նաեւ Միքի ՀարԿիթէյը՝ պատահածին մասին տեղեկանալէ անմիջապէս ետք։ Լուրերը, թէ Մենսֆիլտ գլխատուած էր, չեն համապատասխաներ իրականութեան, թէեւ ան գլխու ծանր վնասուածք (թրամուա) ստացած էր։ Այս քաղաքային առասպելը սկիզբ առաւ ոստիկանական լուսանկարներէն, ուր ջախջախուած ինքնաշարժին վերնամասը գրեթէ ամբողջութեամբ պոկուած էր, իսկ կոտրած դիմապակիին մէջ կը տեսնուէր շեկ մազերով գլուխ յիշեցնող պատկեր մը։ Մենսֆիլտի մահուան վկայականին մէջ իբրեւ մահուան անմիջական պատճառ նշուած է «գանկի ջախջախում՝ գանկոսկրի եւ ուղեղի արմատախլմամբ (avulsion)»։ Գլուխ յիշեցնող այդ պատկերին ճշգրիտ աղբիւրը վերջնականապէս չէ պարզուած։ Անոր մահէն ետք, Մայրուղիներու երթեւեկութեան անվտանգութեան ազգային վարչութիւնը (NHTSA) յանձնարարեց բոլոր բեռնատար-կցասայլերու վրայ պարտադիր դարձնել տակի թափքի պաշտպանիչ արգելապատնէշ (պողպատէ խողովակներէ պատրաստուած ամուր ձող). բեռնատարներու արտադրութեան ոլորտը դանդաղօրէն որդեգրեց այս փոփոխութիւնը։ Ամերիկայի մէջ այդ արգելապատնէշը երբեմն յայտնի է իբրեւ «Մենսֆիլտի ձող» (Mansfield bar)։ Մենսֆիլտի մարմինը Նիւ Օրլանզէն փոխադրուեցաւ Նիւ Եորք, եւ Յուլիս 3-ին ընտանեկան յուղարկաւորութիւն տեղի ունեցաւ Փենսիլվանիոյ Փեն Արկիլ քաղաքի «Pullis» սգասրահի մատուռին մէջ, զոր առաջնորդեց Սիոն Մեթոտական եկեղեցւոյ հովիւ, վերապատուելի Չարլզ Մոնթկամըրին։ Մենսֆիլտ թաղուեցաւ «Fairview» գերեզմանատան մէջ՝ իր հօր կողքին։ Միքի ՀարԿիթէյը Մենսֆիլտի նախկին ամուսիններէն միակն էր, որ ներկայ գտնուեցաւ յուղարկաւորութեան։ 1968-ին, Մենսֆիլտի եւ անոր նախկին ամուսին Մաթ Քիմպըրի անունով անօրինական մահուան պատճառով երկու դատական հայց ներկայացուեցաւ։ 1971-ին, 16 օր տեւած դատավարութենէ ետք, երդուեալ ատենակալները վճռեցին, որ ինքնաշարժի վարորդ Հարիսընը անփոյթ գտնուած է, իսկ այն բեռնատարի վարորդ Ռիչըրտ Ռեմպոն, որուն բախած էր Մենսֆիլտի մեքենան, անփոյթ չէ եղած։ Դատարանը գտաւ նաեւ, որ դեղագործական սրսկումներ ընող բեռնատարի վարորդ Ճէյմս ՄաքԼելընը անփոյթ եղած է, բայց անոր անփութիւնը պատահարի անմիջական պատճառը չէր. կրկնակի դատական լսումներու խնդրանքը մերժուեցաւ։ Ջախջախուած ինքնաշարժը պահպանուեցաւ Ֆլորիտայի մէջ գտնուող անհատ հաւաքորդի մը կողմէ, ուր 1970-ականներուն անիկա ճամբեզրի տեսարժան վայր դարձաւ, իսկ աւելի ուշ ցուցադրուեցաւ «Dearly Departed Tours & Artifact Museum» թանգարանին մէջ՝ մինչեւ ՔՈՎԻՏ-19 համավարակը, երբ այն փոխադրուեցաւ պահեստ։ == Ասպարէզ == ==== Վաղ շրջանի բնորդումն ու ելոյթները ==== Օսթինի Թեքսասի համալսարանը յաճախած միջոցին, Փալմըր յաղթեց գեղեցկութեան քանի մը մրցոյթներու, որոնց կարգին՝ «Miss Photoflash», «Miss Magnesium Lamp» եւ «Miss Fire Prevention Week»։ Իր իսկ վկայութեամբ, միակ տիտղոսը, որմէ հրաժարած է, «Miss Roquefort Cheese»-ն (Օրիորդ Ռոքֆոր պանիր) էր, որովհետեւ կը հաւատար, որ այն «պարզապէս լաւ չէր հնչեր»։ Մենսֆիլտ նմանապէս մերժեց «Miss Prime Rib» տիտղոսը 1957-ին։ Փալմըր ամուսնացաւ Փոլ Մենսֆիլտի հետ 1950-ին։ 1952-ին, Տալասի մէջ եղած միջոցին, Ճէյն եւ Փոլ Մենսֆիլտ մասնակցեցան տեղական փոքր թատրոններու «The Slaves of Demon Rum» եւ «Ten Nights in a Barroom» ներկայացումներուն։ Անոնք հանդէս եկան նաեւ «Anything Goes» ներկայացման մէջ՝ Ճորճիոյ «Camp Gordon»-ի մէջ։ Փոլի զինուորական ծառայութեան մեկնելէն ետք, Ճէյն Մենսֆիլտ ունեցաւ իր առաջին նշանակալից բեմական ելոյթը՝ Արթուր Միլըրի «Death of a Salesman» (Վաճառորդի մը մահը) ներկայացման մէջ 22 Հոկտեմբեր 1953-ին, «Knox Street Theater»-ի դերասանախումբին հետ, որ կը գլխաւորէր Սիտնի Լումէթը։ Մենսֆիլտները իրենց դստեր՝ Ճէյն Մարիի հետ, 1954-ին տեղափոխուեցան Լոս Անճելըս։ Ճէյն Մենսֆիլտ փոփ-քորն (աղանձ) կը վաճառէր «Stanley Warner» թատրոնին մէջ, պար կը դասաւանդէր, կոնֆետ կը ծախէր շարժապատկերի սրահի մը մէջ, կէս դրոյքով իբրեւ բնորդուհի կ՚աշխատէր «Blue Book Model Agency»-ին մէջ եւ լուսանկարիչ էր Էսթըր Ուիլիըմսի «Trails» ճաշարանին մէջ։ Ճէյն Մենսֆիլտի ասպարէզի սկզբնական շրջանին, որոշ ծանուցողներ անոր ակնառու կուրծքը անցանկալի կամ անպատշաճ կը նկատէին։ Ան կորսնցուց իր առաջին արհեստավարժ աշխատանքը՝ «General Electric»-ի ծանուցում մը, ուր լողազգեստով երիտասարդ կիներ կը հանգստանային լողաւազանի մը շուրջ. զինք պարզապէս դուրս ձգած (կտրած) էին վերջնական լուսանկարներէն։ Լուսանկարիչ Ճին Լեսթըրը, որ կ՚աշխատէր այդ լուսանկարահանման վրայ, յայտնեց, որ Մենսֆիլտ «չափազանց հրապուրիչ (sexy)» էր այդ ծանուցումին համար։ 1954-ին, Մենսֆիլտ փորձնական ելոյթներ (audition) ունեցաւ թէ՛ «Paramount Pictures»-ի եւ թէ՛ «Warner Bros.»-ի մօտ։ Ապրիլին կայացած «Paramount»-ի փորձին համար, Մենսֆիլտ դերաբաշխման տնօրէն Միլթըն Լուիսի համար կատարեց դրուագ մը «Ժան տ՚Արք»-էն (Joan of Arc)։ Լուիս ըսաւ անոր, որ ան ի զուր կը վատնէ իր «ակնյայտ տաղանդը» եւ խնդրեց, որ շաբաթ մը ետք վերադառնայ՝ կատարելու «The Seven Year Itch»-ի դաշնամուրի տեսարանը։ Մենսֆիլտ չյաջողեցաւ տպաւորել, բայց ընդունեց դերաբաշխման տնօրէնի առաջարկը՝ մազերը փլաթին շիկահեր ներկելու մասին։ Ան դաշնամուրի տեսարանը կատարեց նաեւ «Warner Brothers»-ի համար, բայց դարձեալ չկրցաւ տպաւորել։ Մենսֆիլտ ստացաւ իր առաջին դերասանական աշխատանքը «CBS»-ի «Lux Video Theatre» հեռուստաշարքին մէջ՝ «An Angel Went AWOL» դրուագով, որ սփռուեցաւ 21 Հոկտեմբեր 1954-ին։ Այդտեղ ան նստած էր դաշնամուրի առջեւ եւ խօսեցաւ քանի մը տող երկխօսութիւն։ Անոր վճարեցին 300 տոլար։ 1955-ին Մենսֆիլտները բաժնուեցան, թէեւ Ճէյնը պահեց Փոլի ազգանունը։ == Նուաճումներ եւ ժառանգութիւն == ==== Մրցանակներ եւ առաջադրումներ ==== * 1956-ին, Մենսֆիլտ արժանացաւ «Theatre World Award» մրցանակին (իբրեւ Խոստմնալից յայտնութիւն)՝ «Will Success Spoil Rock Hunter?» ներկայացման համար։ * 1957-ին, ան ստացաւ «Ոսկէ Գնդակ» (Golden Globe) մրցանակը (իբրեւ Տարուան նոր աստղ՝ դերասանուհի)՝ «The Girl Can't Help It» ժապաւէնին համար։ * 8 Փետրուար 1960-ին, շարժապատկերի արուեստին մէջ ունեցած իր աւանդին համար, ան արժանացաւ աստղի մը Հոլիվուտի Փառքի ճեմուղիին վրայ։ * 1960 թուականի Մայրերու տօնին, Նիւ Եորքի Սինա լերան (Mount Sinai) հիւանդանոցի «Mildred Strauss» մանկախնամ կեդրոնը անոր ընտանիքը յայտարարեց «Տարուան ընտանիք»։ * Իտալացի շարժապատկերի, ձայնասփիւռի եւ պատկերասփիւռի լրագրողները 1962-ին անոր շնորհեցին «Արծաթէ դիմակ» (Silver Mask) մրցանակը։ * Մենսֆիլտ Իտալիոյ մէջ արժանացաւ նաեւ «Երկու աշխարհներու Օսքար» (Oscar of the Two Worlds) մրցանակին։ * 1963-ին, ամերիկեան թատրոններու սեփականատէրերու կազմակերպութեան մը կողմէ Մենսֆիլտ ընտրուեցաւ ամէնաշատ հասոյթ ապահովող լաւագոյն տասնեակի (top-10 box-office attractions) դերասանուհիներէն մէկը՝ «Promises! Promises!» ժապաւէնին մէջ իր կատարումին համար (ժապաւէն մը, որ արգիլուած էր Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու որոշ շրջաններուն մէջ)։ * 1968-ին, Հոլիվուտի հանրային կապերու համ gild-ը (Hollywood Publicists Guild) հաստատեց «Ճէյն Մենսֆիլտի անուան մրցանակ»-ը, որ պիտի տրուէր այն դերասանուհիին, որ տարուան ընթացքին կ՚արժանանար ամէնամեծ լրատուական անդրադարձին ու հանրային ուշադրութեան։ Ռաքել Ուելչը եղաւ այս մրցանակի առաջին յաղթողը 1969-ին։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Դերասանուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասանուհիներ]] sm5nfbrvwjggze3vuqhy22sxmw02qn8 Բիւզանդ Քեչեան 0 32053 252174 2026-06-05T05:05:46Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Բիւզանդ Քեչեան''' ({{ԱԾ}}), խմբագիր, հրապարակախօս եւ տպարանատէր։ == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է [[Կոստանդնուպոլիս]]։ Եղած է «<nowiki/>[[Բիւզանդիոն (թերթ)|Բիւզանդիոն]]<nowiki/>» օրաթերթի աշխատակից, «Արեւելք», «Լրագիր» եւ «<nowiki/>[[Մասիս (օրաթերթ)|Մասիս]]<nowiki/>» թե...»: 252174 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Բիւզանդ Քեչեան''' ({{ԱԾ}}), խմբագիր, հրապարակախօս եւ տպարանատէր։ == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է [[Կոստանդնուպոլիս]]։ Եղած է «<nowiki/>[[Բիւզանդիոն (թերթ)|Բիւզանդիոն]]<nowiki/>» օրաթերթի աշխատակից, «Արեւելք», «Լրագիր» եւ «<nowiki/>[[Մասիս (օրաթերթ)|Մասիս]]<nowiki/>» թերթերու խմբագիր։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակախօսներ]] s7xqxsr0lq93qcl5jggdi2xqmwon37d Փանչօ Վիլլա 0 32054 252176 2026-06-05T05:27:09Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Փանչօ Վիլլա''' ({{Lang-pt|Pancho Villa}}, {{ԱԾ}}), [[Սպանիա|սպանացի]] յեղափոխական: Մեքսիկական յեղափոխութեան (1910—1917 թուականներ) զօրավարներէն մին: == Կենսագրական գիծեր == == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Յեղափոխականներ]]»: 252176 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Փանչօ Վիլլա''' ({{Lang-pt|Pancho Villa}}, {{ԱԾ}}), [[Սպանիա|սպանացի]] յեղափոխական: Մեքսիկական յեղափոխութեան (1910—1917 թուականներ) զօրավարներէն մին: == Կենսագրական գիծեր == == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Յեղափոխականներ]] 2ldttl4jveugt8xdd3tveoebhsjd74u 252177 252176 2026-06-05T05:30:46Z Azniv Stepanian 8 252177 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Փանչօ Վիլլա''' ({{Lang-pt|Pancho Villa}}, {{ԱԾ}}), [[Սպանիա|սպանացի]] յեղափոխական: Մեքսիկական յեղափոխութեան զօրավարներէն մին: == Կենսագրական գիծեր == == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Յեղափոխականներ]] 5faxke336x2ss7mjo2upg290zfxiqvx Խա­քա­նի Շիրուանի 0 32055 252180 2026-06-05T05:50:48Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Խա­քա­նի Շիրուանի''' ({{Lang-fa|خاقانی شروانی}}, {{ԱԾ}}), պարսիկ բանաստեղծ եւ արձակագիր։ == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է Շիրուան (այժմեան [[Ազրպէյճան|Ազրպէյճանի]] արեւելեան մասը), արհեստաւորի ընտանիքի մէջ<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/kaqani-servani-poet|ti...»: 252180 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Խա­քա­նի Շիրուանի''' ({{Lang-fa|خاقانی شروانی}}, {{ԱԾ}}), պարսիկ բանաստեղծ եւ արձակագիր։ == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է Շիրուան (այժմեան [[Ազրպէյճան|Ազրպէյճանի]] արեւելեան մասը), արհեստաւորի ընտանիքի մէջ<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/kaqani-servani-poet|title=ḴĀQĀNI ŠERVĀNI i. Life|last=Beelaert|first=Anna Livia|date=2010|website=Encyclopaedia Iranica|language=անգլերէն|accessdate=}}</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Բանաստեղծներ]] [[Ստորոգութիւն:Արձակագիրներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարսիկ բանաստեղծներ]] itbarbc6aa29fwpm2j1m6mjuurkoyr5 Ժորժ Պիզէ 0 32056 252182 2026-06-05T06:25:10Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Ժորժ Պիզէ''' ({{Lang-fr|Alexandre-César-Léopold Bizet}}, {{ԱԾ}}), [[Ֆրանսա|ֆրանսացի]] յօրինող, երգահան: Անոր լաւագոյն ստեղծագործութիւններէն մին «Քարմէն» օփերան է։ == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է [[Փարիզ]]։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Երգահաններ]] ...»: 252182 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Ժորժ Պիզէ''' ({{Lang-fr|Alexandre-César-Léopold Bizet}}, {{ԱԾ}}), [[Ֆրանսա|ֆրանսացի]] յօրինող, երգահան: Անոր լաւագոյն ստեղծագործութիւններէն մին «Քարմէն» օփերան է։ == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է [[Փարիզ]]։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Երգահաններ]] [[Ստորոգութիւն:Յօրինողներ]] letun5hfcwjgb2v4rfd581rs1rnro3v Շարլ Կունօ 0 32057 252185 2026-06-05T06:40:00Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Շարլ Կունօ''' ({{Lang-fr|Charles Gounod}}, {{ԱԾ}}), ֆրանսացի երաժշտահան։ [[Ֆրանսա|Ֆրանսայի]] կաճառի անդամ՝ 1866 թուականէն։ == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է [[Փարիզ]]։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Երաժշտահաններ այբբենական կարգով]] Ստորոգութիւն:Ե...»: 252185 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Շարլ Կունօ''' ({{Lang-fr|Charles Gounod}}, {{ԱԾ}}), ֆրանսացի երաժշտահան։ [[Ֆրանսա|Ֆրանսայի]] կաճառի անդամ՝ 1866 թուականէն։ == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է [[Փարիզ]]։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Երաժշտահաններ այբբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Երաժշտահաններ]] [[Ստորոգութիւն:Յօրինողներ]] g7pc80yyyf481tp244c23nadxwb1rhi Յովհաննէս Կարապետեան 0 32058 252189 2026-06-05T07:00:54Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Յովհաննէս Կարապետեան''' ({{ԱԾ}}), հայ երկրաբան, գիտութեան վաստակաւոր գործիչ (1935), երկրա-բանահանքաբանական գիտութիւններու դոկտոր (1936)։ == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է [[Ախալքալաք]]։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}}{{ՀՍՀ}} Ստորոգութիւն:Հայ երկրաբաննե...»: 252189 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Յովհաննէս Կարապետեան''' ({{ԱԾ}}), հայ երկրաբան, գիտութեան վաստակաւոր գործիչ (1935), երկրա-բանահանքաբանական գիտութիւններու դոկտոր (1936)։ == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է [[Ախալքալաք]]։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}}{{ՀՍՀ}} [[Ստորոգութիւն:Հայ երկրաբաններ]] lbtc09i6ccw94g4xaoprs6xnicml1tz Ճոզէֆ Հեքեքեան 0 32059 252190 2026-06-05T07:11:21Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Ճոզէֆ Հեքեքեան''' ({{ԱԾ}}), [[:hy:Հայաստան|հայ]] կառավարիչ, [[Հանգիտութիւն|հնագէտ]] եւ Ճարտարագէտ։ Հեքեքեան իր կեանքին մեծ մասը ապրած է [[Եգիպտոս]]<ref>{{Cite web|url=https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG53837|title=Joseph Hekekyan Bey|website=British Museum|language=անգլերէն|accessdate=}}</ref><ref name=":72">{{Cite...»: 252190 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Ճոզէֆ Հեքեքեան''' ({{ԱԾ}}), [[:hy:Հայաստան|հայ]] կառավարիչ, [[Հանգիտութիւն|հնագէտ]] եւ Ճարտարագէտ։ Հեքեքեան իր կեանքին մեծ մասը ապրած է [[Եգիպտոս]]<ref>{{Cite web|url=https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG53837|title=Joseph Hekekyan Bey|website=British Museum|language=անգլերէն|accessdate=}}</ref><ref name=":72">{{Cite web|url=https://issuu.com/theees/docs/ea_37_reduced|title=Egyptian Archaeology 37 by TheEES - Issuu|website=issuu.com|language=անգլերէն|accessdate=}}</ref>։ == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է [[Պոլիս]]։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Հայ հնագէտներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ ճարտարագէտներ]] htw5hqv5kmv0npglm8dvn502dovyl0k Ճիուզեփփէ Կարիպալտի 0 32060 252191 2026-06-05T07:22:51Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ « {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Ճիուզեփփէ Կարիպալտի''' ({{Lang-it|Giuseppe Garibaldi}}, {{ԱԾ}}), [[Իտալիա|Իտալիոյ]] միաւորման առաջնորդներէն, քաղաքական գործիչ, գրող, ինքնակենսագիր եւ ազգայնական։ Ան մեծ դեր ունեցեած է ժամանակակից Իտալիոյի պատմութեան մէջ։ == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է [[Նիս]]։ ==...»: 252191 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Ճիուզեփփէ Կարիպալտի''' ({{Lang-it|Giuseppe Garibaldi}}, {{ԱԾ}}), [[Իտալիա|Իտալիոյ]] միաւորման առաջնորդներէն, քաղաքական գործիչ, գրող, ինքնակենսագիր եւ ազգայնական։ Ան մեծ դեր ունեցեած է ժամանակակից Իտալիոյի պատմութեան մէջ։ == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է [[Նիս]]։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}}{{ՀՍՀ}} [[Ստորոգութիւն:Քաղաքական գործիչներ]] btd66lyy2q9959nmsbfgorhca0lkqtr Խոճա Ահմատ Ապպաս 0 32061 252194 2026-06-05T09:56:53Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Խոճա Ահմատ Ապպաս''' ({{Lang-en|Khwaja Ahmad Abbas}}, {{ԱԾ}}), շարժապատկերի հնդիկ բեմադրիչ, բեմագիր եւ գրող։ == Կենսագրական գիծեր == Գրական գործունեութիւնը սկսած է 1935 թուականէն։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}}{{ՀՍՀ}}»: 252194 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Խոճա Ահմատ Ապպաս''' ({{Lang-en|Khwaja Ahmad Abbas}}, {{ԱԾ}}), շարժապատկերի հնդիկ բեմադրիչ, բեմագիր եւ գրող։ == Կենսագրական գիծեր == Գրական գործունեութիւնը սկսած է 1935 թուականէն։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}}{{ՀՍՀ}} p6dkblgoordc16p31ka5d6h66il6at9