Ուիքիփետիա hywwiki https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%80_%D4%B7%D5%BB MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Մեդիա Սպասարկող Քննարկում Մասնակից Մասնակցի քննարկում Ուիքիփետիա Ուիքիփետիայի քննարկում Պատկեր Պատկերի քննարկում MediaWiki MediaWiki քննարկում Կաղապար Կաղապարի քննարկում Օգնություն Օգնության քննարկում Ստորոգութիւն Կատեգորիայի քննարկում TimedText TimedText talk Մոդուլ Մոդուլի քննարկում Event Event talk 0 5160 252205 248185 2026-06-06T10:47:24Z ~2026-33331-38 14613 252205 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Երկիր |բնագիր_անուանում = Kongeriket Norge |հայերէն_անուանում = Նորվեկիայի Թագաւորութիւն |common_name = Նորվեկիա |դրօշի_պատկեր = |դրօշի_նկարագրութիւն = Flag of Norway.svg |զինանշանի_պատկեր = |զինանշանի_նկարագրութիւն = {{PAGENAME}}ի զինանշան |քարտէզի_պատկեր = |քարտէզի_նկարագրութիւն = |քարտէզի_պատկեր_2 = |քարտէզ_2-ի_նկարագրութիւն = |ազգային_նշանաբան = |ազգային_քայլերգ = |թագաւորական_քայլերգ = |քայլերգ = |պաշտօնական_լեզուներ = |շրջանային_լեզուներ = |էթնիք_խումբեր = |մայրաքաղաք = |latd= |latm= |latNS= |longd= |longm= |longEW= |ամենամեծ_քաղաք = |կառավարութեան_տեսակ = |ղեկավար_տիտղոս_1 = |ղեկավարի_անուն_1 = |ղեկավար_տիտղոս_2 = |ղեկավարի_անուն_2 = |ղեկավար_տիտղոս_3 = |ղեկավարի_անուն_3 = |ղեկավար_տիտղոս_4 = |ղեկավարի_անուն_4 = |ղեկավար_տիտղոս_5 = |ղեկավարի_անուն_5 = |ինքնիշխանութեան_տեսակ = |ինքնիշխանութեան_նշում = |established_event1 = |established_date1 = |established_event2 = |established_date2 = |established_event3 = |established_date3 = |established_event4 = |established_date4 = |established_event5 = |established_date5 = |established_event6 = |established_date6 = |established_event7 = |established_date7 = |established_event8 = |established_date8 = |established_event9 = |established_date9 = |area_rank = |area = |areami² = |percent_water = |population_estimate = 5 627 400<ref name="ssbf">{{Cite web|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|title=Population, 2026-01-01|publisher=Statistics Norway|date=2026-02-25|accessdate=2026-02-26|language=en}}</ref> |population_estimate_rank = |population_estimate_year = 2026 |population_census = |population_census_year = |population_density = 15 |population_densitymi² = 38 |population_density_rank = |GDP_PPP_year = |GDP_PPP = |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_per_capita = |GDP_PPP_per_capita_rank = |GDP_nominal = |GDP_nominal_rank = |GDP_nominal_year = |GDP_nominal_per_capita = |GDP_nominal_per_capita_rank = |Gini = |Gini_year = |Gini_category = |HDI_year = |HDI = |HDI_rank = |HDI_category = |currency = |currency_code = |country_code = |time_zone = |utc_offset = |time_zone_DST = |utc_offset_DST = |cctld = |calling_code = }} [[File:Flag of Norway.svg|thumb|]] '''Նորվեկիա''' ([[նորվեկերէն]]՝ {{audio|Norge (country).ogg|''Norge''|help=no}} ([[խորհրդարարութիւն]]) կամ {{audio|No-Noreg.oga|''Noreg''|help=no}}, պաշտօնական անուանում՝ '''Նորվեկիայի Թագաւորութիւն''' ({{lang-no|Kongeriket Norge}}), [[Ինքնիշխանութիւն|ինքնիշխան]] եւ [[Միասնականութիւն|միատարր]] [[Միաբետութիւն|միապետութիւն]], որ կը գրաւէ [[Սկանդինավեան Թերակղզի|Սկանտինավեան թերակղզիի]] արեւմտեան բաժինը, [[Յան Մայէն|Եան Մայէն]] կղզին եւ [[Շպիցբերգէն]] կղզիի խումբը ([[Արշիբեղագոս|արշիպեղագոս]])<ref name="Board1986">{{cite book|author=National Research Council (U.S.). Polar Research Board|title=Antarctic treaty system: an assessment|publisher=National Academies Press|url=https://books.google.am/books?id=gNxjxfm4cSgC&pg=PA370|accessdate=24 July 2011|year=1986|isbn=978-0-309-03640-5|pages=}}</ref>։ [[Անդարքդիքա|Անդարքդիքայի]] մէջ գտնուող [[Պետրոս I Կղզի|Պետրոս I-ի կղզին]] եւ ցեղային [[Բուվէ]] կղզին կախեալ տարածքներ են, ուստի թագաւորութեան կազմին մէջ չեն մտներ։ Նորվեկիան կը յաւակնի նաեւ [[Անտարկտիդա|Անդարքդիքա]]յի մաս կազմող [[Մոդ թագուհիի երկիր|Մոդ թագուհիի երկրին]]։ Մինչեւ 1814, Թագաւորութեան կազմին մէջ կը մտնէին [[Ֆարերեան կղզիներ]]ը (1035-էն), [[Կրենլանտիա|Կրենլանտիան]] (1261-էն) եւ [[Իսլանտա|Իսլանտան]] (1262-էն), իսկ մինչեւ 1468՝ նաեւ [[Շետլանդեան Կղզիներ|Շետլանդեան]] եւ [[Օրկնեան կղզիներ|Օրկնեան]] կղզիները։ Նորվեկիան ունի 385,252 քմ² տարածք եւ Մայիս 2016-ի տուեալներով՝ 5,627,400 բնակչութիւն<ref name="ssbf">։ Ամէնաերկարը [[Շուէտ|Շուէտի]] հետ սահմանն է՝ 1,619 քմ։ Հիւսիս-արեւելքէն կը սահմանակցի [[Ֆինլանտա]]յին եւ [[Ռուսաստան]]ին, հարաւէն՝ [[Սկագերակ]] նեղուցին եւ [[Դանիա]]յին։ Նորվեկիան երկարաձիգ գետափ ունի [[Ատլանտեան օվկիանոս|Ատլանտեան ովկիանոս]]ով եւ [[Բարենցի Ծով|Բարենցի ծովով]]։ [[Հարալտ V]]-ը՝ [[Կլիւքսպուրկներու Գահատոհմ|Կլիւքսպուրկներու]] գերմանա-դանիական հարստութեան մէջ, Նորվեկիայի ներկայիս միապետն է։ 2013-ին վարչապետ դարձաւ [[Էռնա Սօլպերկ]], որ փոխարինեց [[Յենս Ստոլտենպերկ]]ին։ [[Սահմանադրական Միապետութիւն|Սահմանադրական միապետութիւն]] համարուող Նորվեկիայի մէջ՝ 1814-ի Սահմանադրութեան համաձայն, պետական իշխանութիւնը բաժնուած է [[Նորվեկիայի Խորհրդարան|խորհրդարանի]], [[Նորվեկիայի Կառավարութիւն|կառավարութեան]] եւ [[Նորվեկիայի Գերագոյն Դատարան|գերագոյն դատարանի]] միջեւ։ Նորվեկիայի Թագաւորութիւնը ստեղծուած է քանի մը [[Փոքր Թագաւորութիւններ|փոքր թագաւորութիւններու]] միաձուլման պատճառով։ Աւանդական ժամանակագրութեան համաձայն՝ Թագաւորութիւնը շարունակաբար գոյութիւն ունեցած է սկսած 872-էն, այսինքն՝ արդէն 1144 տարի է։ Այս երկիրը յաջորդաբար ղեկավարուած է աւելի քան 60 թագաւորներու եւ կոմսերու կողմէ։ Նորվեկիայի տարածքը ենթարկուած է թէ՛ վարչական եւ թէ՛ քաղաքական բաժանումի: Այս մէկուն համաձայն, վարչական ու քաղաքական բաժանումի միաւորները 2 մակարդակով են՝ կոմսութիւններ (շրջաններ) եւ թաղապետութիւններ (տեղական ինքնակառավարման մարմիններ)։ [[Սաամ]]ի ժողովուրդը որոշակի ինքնորոշում (self-determination) եւ ազդեցութիւն ունի իր բնակութեան աւանդական տարածքներուն մէջ՝ [[Սաամի Խորհրդարան|Սաամի խորհրդարանի]] եւ [[Ֆինմարկի Համաձայնագիր|Ֆինմարկի համաձայնագիրի]] միջոցով։ Նորվեկիան սերտ կապեր ունի [[Եւրոպական Միութիւն|Եւրամիութեան]] եւ [[Միացեալ Նահանգներ]]ու հետ։ [[ՄԱՏ|ՄԱԿ]]-ի, [[ՆԱԹՕ]]-ի, [[Եւրախորհուրդ|Եւրախորհուրդի]], [[Անթարթիքայի Պայմանագիր|Անդարքդիքայի]] [[Անթարթիքայի Պայմանագիր|պայմանագիրի]] եւ [[Հիւսիսային Խորհուրդ]]ի հիմնադիր անդամ է, [[Եւրոպական Տնտեսական Գօտի|Եւրոպական տնտեսական գօտիի]], [[Առեւտուրի Համաշխարհային Կազմակերպութիւն|Առեւտուրի համաշխարհային կազմակերպութեան]] եւ [[Տնտեսական Համագործակցութեան եւ Զարգացման Կազմակերպութիւն|Տնտեսական համագործակցութեան եւ զարգացման կազմակերպութեան]] անդամ է, ինչպէս նաեւ [[Շենկենեան Գոտի|Շենկենեան գօտիի]] մաս կը կազմէ։ Երկիրը կը պահպանէ [[Շուկայական Տնտեսութիւն|շուկայական տնտեսութեան]] եւ [[Սքանտինաւեան բարեկեցութեան ձեւ]]ի համադրումը համընդհանուր առողջապահական եւ [[Սոցիալական Ապահովութիւն|սոցիալական ապահովութեան]] համակարգի հետ։ Ունի [[նաւթ]]ի, [[Պնական Կազ|բնական կազի]], [[հանածոներ]]ու, [[անտառանոյթ|անտառանիւթ]]ի, [[ծովամթերք]]ի եւ [[Քաղցրահամ Ջուր|քաղցրահամ ջուրի]] մեծ պաշարներ։ Նաւթի արդիւնահանումը կը կազմէ երկիրի [[ՀՆԱ]]-ի մօտ քառորդ մասը<ref>{{cite news |url=http://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906 |title=UPDATE 1-Statistics Norway raises '07 GDP outlook, cuts '08 |agency=Ռոյթերս |date=6 September 2007 |accessdate=8 March 2009 |archive-date=22 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200922054630/https://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906 |dead-url=yes }}</ref>։ [[Մերձաւոր Արեւելք]]էն դուրս նաւթի եւ բնական կազի ամէնամեծ արդիւնահանողն է<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|title=Country Comparison :: Crude oil – production|work=CIA – The World Factbook|accessdate=2016-03-16|archive-date=2017-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307234343/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|title=Country Comparison :: Natural gas – production|work=CIA – The World Factbook|accessdate=2016-03-16|archive-date=2016-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315051210/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|dead-url=yes}}</ref>։ Նորվեկիան [[Համաշխարհային Դրամատուն|Համաշխարհային դրամատան]] եւ [[Արժոյթի Միջազգային Հիմնադրամ|Արժոյթի միջազգային հիմնադրամի]] ցանկին մէջ 4-րդը կը հանդիսանայ, որպէս ամէնաբարձր եկամուտ ունեցող երկիր<ref>{{cite web|title=The World's Richest Countries|url=http://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|website=forbes.com|accessdate=12 December 2014}}</ref>։ [[Կեդրոնական Հետախուզական Վարչութիւն|Կեդրոնական հետախուզական վարչութեան]] ՀՆԱ-ի ցանկին մէջ (2015-ի տուեալներ), ուր բացի ինքնիշխան պետութիւններէն, ներառուած են նաեւ որոշ տարածքներ եւ տարածաշրջաններ, Նորվեկիան կը գրաւէ 11-րդ հորիզոնականը<ref>{{cite web|title=The World Factbook|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2004rank.html#no|website=Central Intelligence Agency Library|publisher=Central Intelligence Agency|accessdate=23 May 2016|archive-date=24 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130424075526/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2004rank.html#no|dead-url=yes}}</ref>։ 2001-2006 թուականներուն<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/media/HDI_2008_EN_Tables.pdf|title=Human development indices 2008|date=18 December 2008|work=Human Development Report|publisher=hdr.undp.org|accessdate=12 May 2009}}</ref>, իսկ ապա՝ 2009-2015-ններուն, Նորվեկիան աշխարհի մէջ [[Մարդկային Զարգացման Գործակից|մարդկային զարգացման]] ամէնաբարձր գործակիցը ունեցած է<ref name="HDI"/><ref name="HDI2">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2009_EN_Complete.pdf|title=Human Development Index 2009|date=5 October 2009|work=Human Development Report|publisher=hdr.undp.org|accessdate=5 October 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf|title=Human Development Report 2011|publisher=United Nations|accessdate=2 November 2011}}</ref><ref>[http://www.upi.com/Top_News/World-News/2013/03/15/Norway-top-country-in-human-well-being/UPI-38211363358148/ Norway top country in human well-being]. ''United Press International'', 15 March 2013. Retrieved 27 August 2013.</ref>։ 7 տարի շարունակ՝ մինչեւ 2015, [[Legatum Բարեկեցութեան Գործակից|Legatum բարեկեցութեան]] ամէնաբարձր գործակիցը ունեցած է<ref>{{cite web |title=This Is the World's Most Prosperous Nation (Hint: It's Not the U.S.) |work=TakePart |url=http://www.takepart.com/article/2015/11/02/this-is-most-prosperous-nation-in-world-hint-not-us |date=3 November 2015 |accessdate=5 November 2015 |archive-date=30 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170430210154/http://www.takepart.com/article/2015/11/02/this-is-most-prosperous-nation-in-world-hint-not-us/ |dead-url=yes }}</ref>։ Երկրին մէջ կայ նաեւ [[Տնտեսական Համագործակցութեան եւ Զարգացման Կազմակերպութիւն|Տնտեսական համագործակցութեան եւ զարգացման կազմակերպութեան]] «Աւելի լաւ կեանք» գործակիցի, [[Համաշխարհային Ամբողջականութեան Գործակից|Համաշխարհային ամբողջականութեան]] եւ [[Ժողովրդավարութեան Գործակից|Ժողովրդավարութեան]] ամէնաբարձր գործակիցը<ref>{{cite web|url=http://integrity-index.org/about/|title=Index of Public Integrity|website=integrity-index.org|language=en-US|access-date=2016-06-15}}</ref>։ == Ծագում == [[Պատկեր:Ohthere.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ohthere.jpg|ձախից|մինի|300x300փքս|Օտտարի հին անգլերէն յիշատակութիւնը, որ կը թարգմանուի որպէս՝ «Օտտարը իր տիրակալին անուանեց ''Ælfrede'' թագաւոր, որ կ'ապրի բոլոր նորվեկացիներէն դէպի հիւսիս․․․»։]] Նորվեկիան ունի երկու պաշտօնական անուանում՝ ''Noreg'' [[նիւնորսկ|Նիւ Նորսկ]]ի մէջ ([[հին նորվեկերէն]]՝ ''Noregr'') եւ ''Norge'' [[Պոքմալ]]ի մէջ ([[հին նորվեկերէն]]՝''Noregi'', ''Noregr''-ի տրական հոլով)։ Նորվեկիա անուանումը ծագած է [[Հին Անգլերէն|հին անգլերէն]] ''Norðrveg(r)'' բառէն, որ առաջին անգամ յիշուած է 880-ին եւ «հիւսիսային ճանապարհ» կամ «դէպի հիւսիս տանող» կը նշանակէ, ըստ որուն [[Անգլո-սաքսեր|անգլոսաքսերը]] անուանած են Նորվեկիայի ատլանտեան ափեզերքը<ref name="Nomino-NRK">{{Cite episode|title=Nomino 6:6|episode-link=|url=https://tv.nrk.no/serie/nomino/DVFJ63000615/sesong-2/episode-6#t=22m18s|access-date=5 October 2016|series=Nomino|station=[[NRK]]|date=4 October 2016|season=2|time=22:18|language=Norwegian}}</ref><ref name="Tvil-Forskning">{{cite web|url=http://forskning.no/historie-sprak/2016/02/sar-tvil-om-norges-opphav|title=Sår tvil om Norges opphav|publisher=Forskning.no for [[Universitetet i Agder]]|language=Norwegian|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170822095851/http://forskning.no/historie-sprak/2016/02/sar-tvil-om-norges-opphav|archivedate=22 August 2017|accessdate=24 July 2017|dead-url=}}</ref>։ Նոյն ձեւով կառուցուած են նաեւ ''suðrvegar'' «հարաւային ճանապարհ»-ը՝ [[Գերմանիա|Գերմանիոյ]] եւ ''austrvegr'' «արեւելեան ճանապարհ»-ը՝ [[Պալքանեան Ծով|Պալքանեան ծովու]] համար։ [[Անգլիական Կայսրութիւն|Անգլիոյ]] հոգեւոր միջնորդները Նորվեկիայի թագաւորութիւնը 880-ին անուանած են նաեւ ''Norðmanna land''<ref name="Nomino-NRK" /><ref name="Tvil-Forskning" />։ Լեզուաբան Միքայէլ Շուլթեն կը նշէ, որ հին նորվեկերէն ''Nuruiak'', ''Nuriki'' (Nur- :նեղուց, -riki :թագաւորութիւն) անուանումները եւ աւելի ուշ՝ ''Noregr'' (Nore- :նեղուց -gr :ուղի) անուանումը, որ Նորվեկիայի բնակիչներու ինքնանուանումն էր, ներարշիպելագեան հարաւարեւմտեան Նորվեկիայի նաւագնացութեան ուղիին կը վերաբերէր<ref name="Nomino-NRK" /><ref name="Tvil-Forskning" />։ Այս մէկը Նորվեկիայի առաջին թագաւոր՝ [[Հարալդ Շիկահեր]]ի կառավարման տարածքն էր, որուն պատճառով ալ անուանումը տարածուեցաւ ամբողջ երկրի վրայ։ Աւելի նոր մեկնաբանութեան համաձայն՝ ''Norvegr'' բառին մէջ, ''nor(ve), '' կը նշանակէ նեղ եւ ''-(ve)gr'' կը նշանակէ նաւարկման ուղի<ref name="Nomino-NRK" /><ref name="Tvil-Forskning" />։ Բառի ամէնահին նշանակութիւնը կը մեկնաբանուի «նեղուցով նեղ ուղի»<ref name="Nomino-NRK" /><ref name="Tvil-Forskning" />։ ''Nore'' բառը տակաւին տեղանուններու մէջ կ'օգտագործուի եւ ունի նոյն նշանակութիւնը<ref name="Nomino-NRK" /><ref name="Tvil-Forskning" />։ 849-ի [[լատիներէն]] ձեռագիրի մը մէջ նշուած է ''Northuagia'' անուանումը, այս պարագային, երբ մօտ 900-ականներուն թուագրուող [[ֆրանսերէն]] ժամանակագրութեան մէջ օգտագործուած են ''Northwegia'' եւ ''Norwegia'' անուանումները<ref name="Sigurdsson Riisoy">Sigurðsson and Riisøy: Norsk historie 800–1536. Page 24.</ref>։ [[Օտտար Հալոգալանցի]]ն 9-րդ դարու վերջը, Անգլիոյ մէջ կ'այցելէ [[Ալֆրետ Մեծ]]ին, երկիրը ''Norðwegr'' եւ ''norðmanna land'' կ'անուանուէր<ref name="Sigurdsson Riisoy" />։ Հին նորվեկերէն ''norðmaðr'' 9-րդ դարուն լատինականացուած է ''Nortmannus'' եւ նշանակած է որպէս [[Նորվեկացիներ|նորվեկիացի]], այնպէս ալ [[Վիքինկներ|վիքինկ]]՝ ծնունդ տալով [[Նորամաններ|նորմաններու]] անուանմանը<ref>{{cite web|url=http://www.cnrtl.fr/etymologie/normand|title=Etymologie de Normand|publisher=Centre National de Ressources Textuelles et Lexicales|language=French|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120130052010/http://www.cnrtl.fr/etymologie/normand|archivedate=30 January 2012}}</ref>։ Նորվեկիայի քրիստոնէութիւնը ընդունելէ ետք, ''Noregr'' եւ ''Noregi'' բառերը դարձան ամէնատարածուածները, բայց 15-րդ դարու ընթացքին, երկու նոր ձեւ ''Noreg(h)'' եւ ''Norg(h)e'' տարածուեցաւ միջնադարեան [[Իրլանտա]]յի ձեռագիրներուն մէջ՝ պահպանուելով մինչեւ մեր օրերը։ == Պատմութիւն == === Նախնադար === [[Պատկեր:Joan Blaeu-Norvegia Regnum ca. 1662.jpg|thumb|300x300px|Նորվեկիայի եւ Շուէտիքարտէսը՝ [[1662]] (քարտէսը՝ Ճօան Պլյուի կողմէն)]]Առաջին բնակիչները պատկանած են Արենսպուրկեան մշակոյթին (մ․թ․ա․ 11-10-րդ հազարամեակ), որ վաղ Դրիասի (Վաքսելեան սառէ շրջանի վերջին փուլ) վերի հին քարէդարեան մշակոյթ էր։ Մշակոյթը կոչուած է Արենսպուրկ գիւղի անունով, որ Գերմանիոյ Համպուրկ քաղաքէն 25 քմ հիւսիս-արեւելք կը գտնուի, ուր պեղուած են նետերու փայտէ ձողեր եւ սայրեր<ref name="Genetics">{{Cite journal|last2=Cavalleri|first2=G. L.|last3=Lin|first3=A. A.|last4=Cavalli-Sforza|first4=L. L.|last5=Børresen-Dale|first5=A. L.|last6=Underhill|first6=P. A.|year=2002|title=Different genetic components in the Norwegian population revealed by the analysis of mtDNA and Y chromosome polymorphisms|journal=European Journal of Human Genetics|volume=10|issue=9|pages=521–9|doi=10.1038/sj.ejhg.5200834|pmid=12173029|author1=Passarino|first1=G}}</ref>։ Նորվեկիայի մէջ մարդկութեան բնակութեան առաջին հետքերը յայտնաբերուած են ափամերձ շրջաններու մէջ, ուր մ․թ․ա․ 11000 - 8000-ականներուն հալած է վերջին սառէ դարաշրջանի հսկայական ծանծաղուտային սառցադաշտը։ Ամէնահին գտածոները թուագրուած մ․թ․ա․ 9500-6000-ններուն եւ յայտնաբերուած են հիւսիսի մէջ՝ Ֆինմարկի (Կոմսայ մշակոյթ) եւ հարաւ-արեւմուտքի մէջ՝ Ռոգալանտի (Ֆոսնա մշակոյթ)։ Երկու տարբեր մշակոյթներու մասին տեսութիւնները 1970-ականներուն մերժուեցան։ Ափամերձ շրջանին մէջ հնագէտներու յայտնաբերած վերջին գտածոներու հիման վրայ կ'ենթադրուի, որ տարբերութիւնները կրնան ծագիլ տարբեր գործիքներ օգտագործելու պատճառով եւ ո՛չ թէ այն պատճառով, որ անոնք տարբեր մշակոյթներու կը պատկանին։ Ծովային կենդանական աշխարհը հնարաւոր դարձուցած է ձկնորսներու եւ որսորդներու բնակութիւնը, որոնք ենթադրաբար ապրած են տակաւին մ․թ․ա․ 10,000-ին, երբ ցամաքը տակաւին սառոյցով պատուած էր։ Երկրի հարաւային հատուածին մէջ յայտնաբերուած են մ․թ․ա․ 5,000-ին թուագրուող բնակատեղիներ։ Այս բնակատեղիներէն յայտնաբերուած գտածոները թոյլ կու տան ենթադրել, որ անոնք որսորդութեամբ եւ ձկնորսութեամբ զբաղած են։ Գործիքները կը տարբերին չափերով եւ սովորաբար պատրաստուած են տարբեր տեսակի քարերէ։ Ուշ շրջանի գործիքները աւելի լաւ պատրաստուած են։ Որսորդութեան եւ ձկնորսութեան շրջաններուն մէջ յայտնաբերուած են ժայռապատկերներ, ուր պատկերուած են եղնիկներ, արջեր, թռչուններ, որմզդեղներ, հիւսիսային եղջերուներ, փոկեր, կէտեր եւ ձուկեր (յատկապէս՝ սաղմոն ու վահանձուկ), որոնք բոլորը կարեւոր էին այստեղ բնակող մարդոց կեանքին համար։ Ֆինմարկի Ալտայի փորագրութիւնները, որոնք Սքանտինաւեան երկրներուն մէջ ամէնամեծն են, ստեղծուած են ծովու մակարդակի վրայ, մ․թ․ա․ 4,200-500-ականներուն եւ ցոյց կու տան ջուրի մակարդակի բարձրացումը վերջին սառէ դարաշրջանի աւարտէն ետք։ === Պրոնզէ Դար === Մ․թ․ա․ 3000-2500-ականներուն Արեւելեան Նորվեկիա թափանցեցին նոր բնակիչներ (ռազմական կացիններու մշակոյթ): Անոնք հնդեւրոպական հողագործներ էին, որոնք հացահատիկ կ'աճեցնէին եւ կովեր ու ոչխարներ կը պահէին։ Արեւմտեան ափի ձկնորս-որսորդներու բոբուլեացիները նոյնպէս հետզհետէ փոխարինուեցան հողագործներու ժողովուրդներով, չնայած այն իրողութեան, որ որսորդութիւնն ու ձկնորսութիւնը որպէս կեանքի պահպանման երկրորդական միջոցներ կը մնային։ Մ․թ․ա․ 15000-ին հետզհետէ պրոնզը յայտնաբերուեցաւ, բայց քարը տակաւին կը շարունակուէր օգտագործուիլ։ Նորվեկիայի տարածքէն քիչ քանակով պրոնզէ իրեր յայտնաբերուած են, եւ գտածոները գլխաւորաբար զէնքեր են եւ ապարանջաններ։ Հսկայ դամբարաններ պատրաստուած են ծովափին՝ հիւսիսի վրայէն ձգուելով մինչեւ Հարստադ, ինչպէս նաեւ հարաւը՝ ցամաքի վրայ։ Ժայռապատկերները կը տարբերուէին քարէդարեան ժայռապատկերներէն։ Արեւի, կենդանիներու, ծառերու, զէնքերու, նաւերու եւ մարդոց պատկերները յատուկ ոճ ունէին։ Այս շրջանի հազարաւոր ժայռապատկերները կը պարունակեն նաւերու պատկերներ, հսկայ քարէ դամբարանային յուշարձաններ, որոնք յայտնի են քարէ նաւեր անուանումով, ցոյց կու տան, որ նաւագնացութիւնն ու նաւերը մեծ դեր խաղցած են այս մշակոյթին մէջ<ref>Ling 2008. ''Elevated Rock Art''. GOTARC Serie B. Gothenburg Archaeological Thesis 49. Department of Archaeology and Ancient History, University of Gothenburg, Goumlteborg, 2008. ISBN 978-91-85245-34-5.</ref>։ [[Պատկեր:Norge og Sverige 1847 copy.jpg|right|thumb|272x272px|Նորվեկիայի եւ Շուէտիքարտէսը՝ [[1847]] (քարտէսը՝ Պետեր Անդրէաս Մանչի կողմէն)]] Նորվեկիայի տարածքին մարդիկ բնակութիւն հաստատած են հաւանաբար մ․թ․ա․ VI հազարամեակէն սկսեալ։ Յետագային, բնիկները խառնուած են գերմանական ցեղերուն, որոնք եկած են Սքանտինաւիոյ հարաւէն մօտ մ․ թ․ ա․ XVII դարուն։ Բնակիչները զբաղած են որսորդութեամբ ու ձկնորսութեամբ, մ․ թ․ սկիզբը ապրած են նահապետական-տոհմատիրական կարգով, որ քայքայուած է [[VIII դար|VIII]]-[[IX դար]]երուն: Հիմնական սոցիալական խաւը կազմած են ազատ համայնականները եւ տոհմացեղային աւագանին, ռազմական առաջնորդները՝ [[կոնաձեւ|կոնաձեւերը]], իրենց նշանակութիւնը մեծապէս պահպանած են ժողովրդական ժողովները (թինգի)։ [[IX դար|IX]]-[[XI դար|XI դարերուն]] մեծ չափերու հասած են նորմաններու ([[վիքինկ]]ներու) առեւտրակողոպտչական արշաւանքները դէպի [[Իրլանտա]] եւ այլ երկիրներ։ [[IX դար|IX]]-[[X դար]]երու սահմանագիծին մէջ սկսած է Նորվեկիայի քաղաքական միաւորումը (կոնունգ Հարալդ Գեղեցկածամը իր իշխանութեան ենթարկած է շարք մը մարզեր եւ ստեղծած է թագաւորութիւն), որ աւարտած է [[XI դար]]ուն Օլաֆ II ([[1016]]-[[1028]]) թագաւորի օրով։ [[X դար]]ու վերջէն սկսած է Նորվեկիայի քրիստոնէացումը։ Ստեղծուած վաղ աւատական պետութեան պայմաններուն մէջ ուժեղացած է շահագործումը, որուն հետեւանքներն էին գիւղացիական ապստամբութիւններն ու ժողովրդական շարժումները, [[XII դար]]ու [[2]]-րդ կիսուն եւ [[XIII դար]]ուն: Նորվեկիայի գիւղացիները յաջողած են անձնապէս ազատ մնալ։ [[1262]]-ին Նորվեկիան իր իշխանութեան տակ առած է Իրլանտան։ [[1319]]-ին կնքուած է Նորվեկիայի անձնական ունիան [[Շուէտ|Շուէտի]] հետ, [[1380]]-ին՝ [[Դանիա|Դանիայի]], որուն հետեւանքով Նորվեկիան տնտեսապէս եւ քաղաքականապէս ենթարկուած է Դանիային, իսկ [[1397]]-ին կնքուած է [[Կալմարեան ունիա]]ն Դանիայի, Շուէտի եւ Նորվեկիայի (Իրլանտայի հետ) միջեւ։ [[1536]]-ին Նորվեկիայի մէջ բռնի [[բարեկարգութիւն]] եղած է՝ Լիւթերականութեան ձեւով, որ նպաստած է դանիական տիրապետութեան ամրապնդման։ Ուժեղացած է դանիական լուծը եւ նորվեկացիներու բարեկարգութեան շահագործումը, որուն իբրեւ հետեւանք գիւղացիական մեծ ապստամբութիւններ տեղի ունեցած են ([[XV դար]] կէս-[[XVI դար]]ու սկիզբ)։ [[XVII դար|XVII]]-[[XVIII դար]]երուն Նորվեկիան Դանիայի մղած աւերիչ պատերազմներուն մէջ ներքաշուեցաւ։ Նորվեկական քաղքենիքը, որ սկսած էր ձեւաւորուիլ [[XVII դար]]ու վերջը, կը պայքարէր Դանիայէն Նորվեկիան անջատելու համար։ Դանիան պարտութիւն կրելով Շուէտէն, [[1814]]-ին անոր յանձնեց Նորվեկիան։ Շուէտը հզօրութեամբ Նորվեկիային պարտադրեց [[շուետա-նորվեկական ունիա|շուէտա-նորվեկական ունիա]] ([[1814]]-[[1905]])։ Նորվեկական ժողովուրդը պայքարեցաւ յանուն անկախութեան։ [[1887]]-ին հիմնադրուեցաւ նորվեկական բանուորական կուսակցութիւնը (ՆԲԿ)։ [[1905]]-[[1907]]-ի ռուսական յեղափոխութեան ազդեցութեամբ, [[Եւրոպա]]յի մէջ բանուորական շարժման աշխուժացումը մէկ կողմէն, կայսերական հակասութիւններու աճը՝ միւս կողմէն, Նորվեկիային հնարաւորութիւն տուին [[1905]]-ին խզել Շուէտի հետ ունիան: == Պատմագիտութիւն == [[Պատկեր:Historisk museum oslo.jpg|right|thumb|350x350px| Պատմագիտութեան հիմնարկ Օսլոյի մէջ ]] [[XII դար]]ու վերջը գրուած է «Նորվեկական թագաւորներու պատմութիւն» (վանական Թեոդրիկ), «Սագա Սուեռիրու մասին» (հին [[իրլանտերէն]]), [[XIII դար]]ու սկիզբը «Նորվեկիայի պատմութիւն» աշխատութիւնները, աւելի ուշ՝ [[Օլաֆ Սուրբ (արեւնտահայերէն)|Օլաֆ Սուրբ]] թագաւորի մասին աոաջին սակաները, [[XIII դար]]ու վերջը՝ «Քաղուածքներ նորվեկական թագաւորներու մասին սականերէն» անանուն ժամանակագրութիւնը, որ հին նորվեկերէնով Նորվեկիայի պատմութեան առաջին երկն է։ Նորվեկիայի վաղ շրջանի պատմութեան վերաբերեալ շարք մը գործեր գրուած են Իրլանտայի կամ Նորվեկիայի մէջ՝ իրլանտացիներու կողմէ։ [[XVII դար|XVI]]-[[XVIII դար]]էն Դանիայէն Նորվեկիայի քաղաքական լարուածութեան պայմաններուն մէջ, նորվեկական պատմագիտութիւնը սերտօրէն կապուած էր դանիականի պատմագիտութեան հետ։ Նոր ժամանակի նորվեկական առաջին մեծ պատմաբանը լուսաւորականութեան ներկայացուցիչ Դ․ Շենինգն էր։ Նորվեկիայի պատմագիտութիւնը զգալիօրէն զարգացած է [[XIX դար]]ուն, երբ հետաքրքրութեան առարկայ դարձած են ազգային հարցերը, երկրի ազգային-ազատագրական խնդիրները եւ այլն։ [[XIX դար]]ու առաջին կիսուն, մեծ պատմաբաններն էին ազատամիտ-ռոմանթիք ուղղութեան ներկայացուցիչներ Ռ․ Կէյսերը եւ Պ․ Ա․ Մունկը։ [[XIX դար]]ու վերջը եւ [[XX դար]]ու սկիզբը ձեւաւորուած է նոր, դրապաշտ, ազգային-ժողովրդավարական ուղղութիւնը, որուն առաջացումը կապուած է Է․ Սարսի անուան հետ։ Սարսը իտէալական հիմքի վրայ ստեղծած է Նորվեկիոյ պատմութեան կապուած աշխարհայեացք մը, ընդգծած Նորվեկիոյ ժողովուրդի պատմական ճակատագիրի բացառիկութիւնը եւ անոր բնորոշ գիւղացիական ժողովրդապետութեան, պատմական ընթացքը դիտած է իբրեւ ներդաշնակ [[Յեղափոխութիւն|յեղափոխութեան]] երեւոյթ։ Սարսի ոգիով կազմուած է «Նորվեկիայի պատմութիւն նորվեկական ժողովուրդի համար» ([[1907]]-[[1917]]) [[13]] հատորանոց աշխատութիւնը (բացի Է․ Սարսէն, հեղինակներ են Ս․ Բուգգէն, է․ Հերցբերգը եւ ուրիշներ)։ Պատմութեան խուզարկութեան ձեւերու կատարելագործումը, նոր նիւթերու կուտակումը, հասարակական-տնտեսական խնդիրներու առաջին ծրագիրի քաշուիլը ([[1905]]-ին շուետա-նորվեկական ունիայի կազմալուծումէն ետք)՝ [[XX դար]]ու [[10]]-[[20]]-ական թուականներուն նպաստեցին Նորվեկիայի պատմութեան շարք մը կարեւոր հարցերու վերաբերեալ հին տեսակէտներու վերանայման։ Այդ գործին մէջ էական դեր խաղացին սոցիալ-դեմոկրատ պատմաբաններ Հ․ Կուտը եւ Է․ Բուլը, որոնք զգալիօրէն մարքսիզմի ազդեցութիւնը կը կրէին։ Անոնք հանդէս եկան Նորվեկիայի բացառիկութեան տեսակէտին դէմ եւ ցոյց տուին անոր պատմական զարգացման նմանութիւնը համաեւրոպականին, փորձելով դասակարգային պայքարի սկզբունքէն նոր հարցեր մեկնաբանել։ Նոր տեսակէտներու ազդեցութեամբ «Նորվեկական ժողովուրդի կեանքը եւ պատմութիւնը դարերու ընթացքին» ([[1930]]-[[1938]]) ընդարձակ աշխատութիւնը (Է․ Բուլ, Ս․ Ստեն եւ ուրիշներ) կազմուեցաւ։ [[Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմ|Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի]] եւ յետպատերազմեան տարիներուն ազգայնական միտումներու աշխուժացում նկատուեցաւ, հետաքրքրութիւնը թուլացաւ հասարակական-տնտեսական պատմութեան եւ դասակարգային պայքարի նկատմամբ։ Մեծ տեղ գրաւեց երկրորդ համաշխարհային պատերազմի պատմութեան եւ ժամանակակից արտաքին քաղաքականութեան ակունքներու ուսումնասիրութիւնը (Մ․ Սկոդվին, Ն․ Էրվիկ եւ ուրիշներ)։ [[1962]]-էն սկսած է լոյս տեսնել նորվեկական պատմաբաններու նոր հաւաքական աշխատանքը «Մեր ժողովուրդի պատմութիւնը»: [[XX դար]]ու Նորվեկիոյ պատմաբանները զգալի աւանդ ներդրած են նաեւ համաշխարհային պատմութեան մշակման մէջ, մասնաւորապէս տարբեր ժողովուրդներու մշակութային զարգացման համեմատական ուսումնասիրութեան եւ ազգագրութեան, երկրորդ համաշխարհային պատերազմէն ետք [[Միջազգային Յարաբրեութիւններ|միջազգային յարաբերութիւններու]] պատմութեան, [[Ֆրանսական Մեծ Յեղափոխութիւն|Ֆրանսական մեծ յեղափոխութեան]] շրջանին զանգուածային շարժումներու ուսումնասիրութեան մէջ։ Պատմութեան հարցերը լուսաբանող հիմնական հրատարակութիւնն է «Historisk Tidsskrift-ը ([[1870]]-էն)։ == Աշխարհագրութիւն == [[Կաղապար:Նորվեկիոյ Աշխարհագրութիւն]] [[Պատկեր:Norgeskart.png|մինի|ձախից|Նորվեկիան քարտէսի վրայ]] Տարածքը 385,2 հզ. քմ² է, հարաւ-արեւմուտքէն հիւսիս-արեւելք 1750 քմ երկարութեամբ եւ 7430 քմ լայնութեամբ։ Նորվեկիոյ ափերը կ'ողողեն [[Պարենցեան ծով]]ը՝ հիւսիս-արեւելքէն, [[Նորվեկեան Ծով|Նորվեկեան ծովը]] արեւմուտքէն եւ [[Հիւսիսային Ծով|Հիւսիսային ծովը]] հարաւ-արեւմուտքէն<ref>"factbook"</ref>: Անոր մաս կը համարուի նաեւ Արքիպելագ Շպիցբերգենը (Սուալբարտ) եւ Եան-Մայէն կղզին, որ կը գտնուի [[Հիւսիսային Սառուցեալ Ովկեանոս|Հիւսիսային Սառուցեալ ովկիանոսին]] մէջ։ Նորվեկիային մաս կը համարուի նաեւ [[Աթլանթեան ովկիանոս]]ի հարաւը գտնուող [[Բուվէ կղզին]]: Լեռնային երկիր է։ Տարածքի մեծ մասը կը կազմեն Սկանտինաւեան լեռները, հիւսիսէն Ֆինմարկէն սարահարթն է։ Ծովամերձ նեղ (40–50 քմ) շերտը դաշտավայրերն են։ Հիւսիսային եւ Նորվեկիայի ծովերու ափերը մասնատուած են ֆիորդներով։ == Արտաքին Յղումներ == * [http://www.norway.no/ Norway.no], Norway's official portal * [http://www.ssb.no/english/ Statistics Norway] * [http://www.environment.no/ State of the Environment Norway] * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/420178/Norway Norway] entry at ''[[Encyclopædia Britannica]]'' * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/norway.htm Norway] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160126102504/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/norway.htm |date=2016-01-26 }} from ''UCB Libraries GovPubs'' * [http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17743896 Norway profile] from the [[BBC News]] * [http://www.norway.info/ Norway.info], official foreign portal of the [[Ministry of Foreign Affairs (Norway)|Norwegian Ministry of Foreign Affairs]] * [http://www.ssb.no/a/english/minifakta/en/ Official facts about Norway] * [http://www.visitnorway.com/ VisitNorway.com], official travel guide to Norway. * [http://www.vifanord.de/index.php?id=1&L=1&rd=243343734 vifanord] – a digital library that provides scientific information on the Nordic and Baltic countries as well as the Baltic region as a whole. * {{YouTube|M1h_wIvwhzI|National Anthem of Norway}} * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=NO Key Development Forecasts for Norway] from [[International Futures]] * [http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/NOR/Year/2012/Summary World Bank Summary Trade Statistics Norway] * [http://www.visitnorway.com/ru/ Նորվեկիայի զբոսաշրջիկների պաշտոնական պորտալ] * [http://www.norge.ru Բոլորը Նորվեկիայի մասին Ռուսերէն] * [https://biz.norge.ru բիզնես Նորվեգիայում] * [https://cities.norge.ru Նորվեգիայի քաղաքներ] * [https://job.norge.ru աշխատանք Նորվեգիայումм * [https://travel.norge.ru ճանապարհորդություն Նորվեգիայում] * [https://visa.norge.ru Նորվեգիայի վիզա] * [https://professional-olimp.ru Մանրամասն աշխատանքի պաշտպանության և արդյունաբերական անվտանգության մասին] * [http://www.russisk.org/ Ռուսական պորտալ Նորվեկիայի մասին] * [http://norse.ru/culture/norway/ Культурологические статьи о Норвегии] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100618023357/http://norse.ru/culture/norway/ |date=2010-06-18 }} * [http://norvegus.ru/ Ближе к Норвегии, вместе с Norvegus.ru]{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://ru.norge.wikia.com/wiki/Норвегия Норвегия Вики] == Ծանօթագրոթիւներ == {{ծանտուփ}} {{Արտաքին յղումներ}} [[Ստորոգութիւն:Երկիրներ այբբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Նորվեկիա]] [[Ստորոգութիւն:Եւրոպայի երկրներ]] [[Ստորոգութիւն:Եւրոպական Միութեան անդամ երկիրներ]] l3lkjf36bgavlq3er09wxqdvr4p2g21 0 30189 252195 248584 2026-06-05T13:22:18Z ~2026-33330-64 14605 252195 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Detailed view of the inside of the human mouth.jpg|մինի|Բերանի խոռոչ]] '''Բերան,''' [[Մարսողութիւն|մարսողական ուղիին]] սկզբնական բաժինը, որուն միջոցով մարմինին մէջ մուտք կը գործեն ուտելիք-կերակուր, հեղուկ-[[ջուր]], [[օդ]] եւ տեսակաւոր օտար մարմիններ։ Բնական պայմաններու մէջ, օդը կ'ուղղուի դէպի [[խռչափող]] (larynx), [[շնչափող]] (trachea), ապա [[թոքեր]]: Ուտելիքները եւ հեղուկները կ'ուղղուին դէպի [[ըմբան]] (pharynx), [[որկոր]] (esophagus), ապա [[ստամոքս]], իսկ օտար մարմիններ կրնան ուղղուիլ երկու ուղղութեամբ ալ։ Բերանը անմիջական կապակցութեան մէջ է շրջապատին հետ, որովհետեւ [[Շրթունք|շրթունքները]] բաց են. անիկա կը բացուի դէպի որկոր՝ ըմբանի միջոցով. քիմքը (palate) իր [[Ոսկոր|ոսկրային]] եւ [[Մկան|մկանային]] բաժիններով կը կազմէ բերանի վերի պատը եւ կամ առաստաղը, լեզուն եւ ծնօտը (mandible) կը կազմեն անոր վարի պատը եւ կամ ստորոտը, իսկ այտերու մկանները եւ անոնց մակերեսային թաղանթը կը կազմեն բերանի երկու կողմի պատերը։ Ամբողջ բերանը ծածկուած է [[Խլնաթաղանթ|խլնաթաղանթով]] (mucosa) մը, որ հարուստ է մանր [[Լորձնքաբեր գեղձեր|լորձնքաբեր գեղձերով]]։ Բերանին մաս կը կազմեն՝ [[լեզուն]], [[Լինտեր|լինտերը]], [[Ակռայ|ատամները]], շրթունքները, [[Նշագեղձ|նշիկները]] (tonsil) եւ ենթալեզուային լորձնքային գեղձերը (sublingual glands)<ref>[https://archive.org/details/graysanatomyanat0000unse_c5d4 Բերանին յատկութիւնները]</ref>։ Բերանի միջոցով մարդիկ կ'ուտեն, կը ծամեն, կը կլլեն, կը շնչեն<ref>[https://health.clevelandclinic.org/breathe-mouth-nose Բերանի միջոցով մարդիկ կը շնչեն]</ref>, կը խօսին եւ կ'երգեն։ Խօսիլ բերանի հիւանդութիւններու մասին՝ կը նշանակէ խօսիլ շրթունքներու, քիմքի, լինտերու, ատամներու, լեզուի, բերանի խլնաթաղանթի եւ ենթալորձնքաբեր գեղձերու հիւանդութիւններու մասին<ref>[https://books.google.com.lb/books?id=j5HTDwAAQBAJ&pg=PA105&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Բերանը]</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Բժշկութիւն]] [[Ստորոգութիւն:Հիւանդութիւններ]] sv6skylgmymaonea5tyk2ib57nvmjpl 0 32062 252196 2026-06-05T14:28:11Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Մարք Ռուֆալոն''' ({{Lang-en|Mark Alan Ruffalo}}, {{ԱԾ}}), ամերիկացի դերասան։ Ստացած է «Էմմի» (2014), «<nowiki/>[[Օսքար Մրցանակ|Օսքար]]<nowiki/>» «<nowiki/>[[Ոսկէ Երկրագունդ]]<nowiki/>» ([[:hy:BAFTA|«BAFTA»]] 2011, 2015) եւ քանի մը այլ մրցանակներ<ref>[https://www.imdb.com/name/nm0749263/awards?ref_=nm_awd Մարկ Ռուֆալո]</ref>։...»: 252196 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Մարք Ռուֆալոն''' ({{Lang-en|Mark Alan Ruffalo}}, {{ԱԾ}}), ամերիկացի դերասան։ Ստացած է «Էմմի» (2014), «<nowiki/>[[Օսքար Մրցանակ|Օսքար]]<nowiki/>» «<nowiki/>[[Ոսկէ Երկրագունդ]]<nowiki/>» ([[:hy:BAFTA|«BAFTA»]] 2011, 2015) եւ քանի մը այլ մրցանակներ<ref>[https://www.imdb.com/name/nm0749263/awards?ref_=nm_awd Մարկ Ռուֆալո]</ref>։ == Կենսագրական գիծեր == == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Դերասաններ ըստ ազգութեան]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասաններ]] [[Ստորոգութիւն:Դերասաններ]] 0h8xblbw7p38iq4z4bv9l32ron244ca 252197 252196 2026-06-05T14:29:48Z Azniv Stepanian 8 Azniv Stepanianը տեղափոխեց էջ [[Մարք Ռուֆալոն]]էն էջ [[Մարք Ռուֆալօ]] առանց վերայղում ձգելու 252196 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Մարք Ռուֆալոն''' ({{Lang-en|Mark Alan Ruffalo}}, {{ԱԾ}}), ամերիկացի դերասան։ Ստացած է «Էմմի» (2014), «<nowiki/>[[Օսքար Մրցանակ|Օսքար]]<nowiki/>» «<nowiki/>[[Ոսկէ Երկրագունդ]]<nowiki/>» ([[:hy:BAFTA|«BAFTA»]] 2011, 2015) եւ քանի մը այլ մրցանակներ<ref>[https://www.imdb.com/name/nm0749263/awards?ref_=nm_awd Մարկ Ռուֆալո]</ref>։ == Կենսագրական գիծեր == == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Դերասաններ ըստ ազգութեան]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասաններ]] [[Ստորոգութիւն:Դերասաններ]] 0h8xblbw7p38iq4z4bv9l32ron244ca 252198 252197 2026-06-05T14:30:07Z Azniv Stepanian 8 252198 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Մարք Ռուֆալօ''' ({{Lang-en|Mark Alan Ruffalo}}, {{ԱԾ}}), ամերիկացի դերասան։ Ստացած է «Էմմի» (2014), «<nowiki/>[[Օսքար Մրցանակ|Օսքար]]<nowiki/>» «<nowiki/>[[Ոսկէ Երկրագունդ]]<nowiki/>» ([[:hy:BAFTA|«BAFTA»]] 2011, 2015) եւ քանի մը այլ մրցանակներ<ref>[https://www.imdb.com/name/nm0749263/awards?ref_=nm_awd Մարկ Ռուֆալո]</ref>։ == Կենսագրական գիծեր == == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Դերասաններ ըստ ազգութեան]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասաններ]] [[Ստորոգութիւն:Դերասաններ]] jf8vtx98apa0mxzf3lx922ee4w48t6y 252199 252198 2026-06-05T14:30:33Z Azniv Stepanian 8 252199 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Մարք Ռուֆալօ''' ({{Lang-en|Mark Alan Ruffalo}}, {{ԱԾ}}), ամերիկացի դերասան։ Ստացած է «Էմմի» (2014), «<nowiki/>[[Օսքար Մրցանակ|Օսքար]]<nowiki/>» «<nowiki/>[[Ոսկէ Երկրագունդ]]<nowiki/>» («BAFTA» 2011, 2015) եւ քանի մը այլ մրցանակներ<ref>[https://www.imdb.com/name/nm0749263/awards?ref_=nm_awd Մարկ Ռուֆալո]</ref>։ == Կենսագրական գիծեր == == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Դերասաններ ըստ ազգութեան]] [[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասաններ]] [[Ստորոգութիւն:Դերասաններ]] 404cgw8npqmog870ky8tafegl0t7e1y 0 32063 252200 2026-06-05T14:40:08Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Շարլոթ Ռամփլինկ''' ({{Lang-en|Tessa Charlotte Rampling}}, {{ԱԾ}}), [[:hy:Անգլիա|անգլիացի]] դերասանուհի<ref>{{Cite web|url=http://www.filmreference.com/film/89/Charlotte-Rampling.html|title=Charlotte Rampling Biography (1946)|date=|language=անգլերէն|accessdate=}}</ref>։ Բրիտանական կայսրութեյան շքանանի դափնեկիր, շարք մը միջազգային եւ ա...»: 252200 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Շարլոթ Ռամփլինկ''' ({{Lang-en|Tessa Charlotte Rampling}}, {{ԱԾ}}), [[:hy:Անգլիա|անգլիացի]] դերասանուհի<ref>{{Cite web|url=http://www.filmreference.com/film/89/Charlotte-Rampling.html|title=Charlotte Rampling Biography (1946)|date=|language=անգլերէն|accessdate=}}</ref>։ Բրիտանական կայսրութեյան շքանանի դափնեկիր, շարք մը միջազգային եւ ազգային մրցանակներու մրցանակակիր։ «<nowiki/>[[Օսքար Մրցանակ|Օսքար]]<nowiki/>» մրցանակի յաւակնորդ։ == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է Էսեքս։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Դերասանուհիներ]] [[Ստորոգութիւն:Դերասանուհիներ այբենական կարգով]] 177oji12o5k66wkqdcasvjbqmkeatcg 0 32064 252201 2026-06-05T14:58:10Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Օգոստինոս Երանելի''' ({{Lang-lat|Augustinus Sanctus}}, {{ԱԾ}}), [[Քրիստոնէութիւն|քրիստոնեայ]] [[Աստուածաբանութիւն|աստուածաբան]] եւ [[փիլիսոփայ]]։ Ան ընդհանուր առմամբկը համարուի արեւմտեան աշխարհի պատմութեան ամէնէն ազդեցիկ փիլիսոփաներէն մէկը, ինչպէս նաեւ կը համա...»: 252201 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Օգոստինոս Երանելի''' ({{Lang-lat|Augustinus Sanctus}}, {{ԱԾ}}), [[Քրիստոնէութիւն|քրիստոնեայ]] [[Աստուածաբանութիւն|աստուածաբան]] եւ [[փիլիսոփայ]]։ Ան ընդհանուր առմամբկը համարուի արեւմտեան աշխարհի պատմութեան ամէնէն ազդեցիկ փիլիսոփաներէն մէկը, ինչպէս նաեւ կը համարուի Լատինական եկեղեցիի ամէնէն կարեւոր եկեղեցական հայրերէն մէկը՝ հայրական ժամանակաշրջանին։ == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փիլիսոփաներ]] [[Ստորոգութիւն:Աստուածաբաններ]] 57oti2jpmstn22waa4a1gyqrwb5ipy9 252202 252201 2026-06-05T14:59:20Z Azniv Stepanian 8 252202 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Օգոստինոս Երանելի''' ({{Lang-lat|Augustinus Sanctus}}, {{ԱԾ}}), [[Քրիստոնէութիւն|քրիստոնեայ]] [[Աստուածաբանութիւն|աստուածաբան]] եւ [[փիլիսոփայ]]։ Ան ընդհանուր առմամբկը համարուի արեւմտեան աշխարհի պատմութեան ամէնէն ազդեցիկ փիլիսոփաներէն մէկը, ինչպէս նաեւ կը համարուի Լատինական եկեղեցիի ամէնէն կարեւոր եկեղեցական հայրերէն մէկը՝ հայրական ժամանակաշրջանին։ == Կենսագրական գիծեր == == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փիլիսոփաներ]] [[Ստորոգութիւն:Աստուածաբաններ]] g4xhqzdv1scgff75he6i3hx7ftzesuk 252203 252202 2026-06-05T14:59:57Z Azniv Stepanian 8 252203 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Օգոստինոս Երանելի''' ({{Lang-lat|Augustinus Sanctus}}, {{ԱԾ}}), [[Քրիստոնէութիւն|քրիստոնեայ]] [[Աստուածաբանութիւն|աստուածաբան]] եւ [[փիլիսոփայ]]։ Ան, ընդհանուր առմամբ, կը համարուի արեւմտեան աշխարհի պատմութեան ամէնէն ազդեցիկ փիլիսոփաներէն մէկը, ինչպէս նաեւ Լատինական եկեղեցիի ամէնէն կարեւոր եկեղեցական հայրերէն մէկը՝ հայրական ժամանակաշրջանին։ == Կենսագրական գիծեր == == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փիլիսոփաներ]] [[Ստորոգութիւն:Աստուածաբաններ]] 8xtwionowtkx84cse7r17c5yqwvw8jb 0 32065 252204 2026-06-05T15:17:10Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Լուչինօ Վիսքոնթի''' ({{Lang-it|Luchino Visconti di Modrone}}, {{ԱԾ}}), իտալացի բեմադրիչ: [[Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմ|Համաշխարհային Երկրորդ պատերազմի]] տարիներուն մասնակցած է Դիմադրութեան շարժումին։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} Ստորոգութիւն:Բեմադր...»: 252204 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Լուչինօ Վիսքոնթի''' ({{Lang-it|Luchino Visconti di Modrone}}, {{ԱԾ}}), իտալացի բեմադրիչ: [[Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմ|Համաշխարհային Երկրորդ պատերազմի]] տարիներուն մասնակցած է Դիմադրութեան շարժումին։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Բեմադրիչներ]] sn1b24b4vx2yeb5dd9t2pbi7br5rf4n