Ուիքիփետիա:Զրուցարան

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="hyw">
  <siteinfo>
    <sitename>Ուիքիփետիա</sitename>
    <dbname>hywwiki</dbname>
    <base>https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%80_%D4%B7%D5%BB</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.7</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Մեդիա</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Սպասարկող</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Քննարկում</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Մասնակից</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Մասնակցի քննարկում</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Ուիքիփետիա</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Ուիքիփետիայի քննարկում</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Պատկեր</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Պատկերի քննարկում</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki քննարկում</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Կաղապար</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Կաղապարի քննարկում</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Օգնություն</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Օգնության քննարկում</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Ստորոգութիւն</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Կատեգորիայի քննարկում</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Մոդուլ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Մոդուլի քննարկում</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Ուիքիփետիա:Զրուցարան</title>
    <ns>4</ns>
    <id>35</id>
    <revision>
      <id>252436</id>
      <parentid>251793</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T17:11:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>907</id>
      </contributor>
      <comment>/* RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons */ նոր բաժին</comment>
      <origin>252436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="278179" sha1="4rsgaruywt22tlud0p9oa3egesn6din" xml:space="preserve">__ՀՂՈՒՄ_ՆՈՐ_ԲԱԺՆԻ_ՎՐԱ__

* '''en:''' Requests for the [[m:bot|bot]] flag should be made on this page. This wiki uses the [[m:bot policy|standard bot policy]], and allows [[m:bot policy#Global_bots|global bots]] and [[m:bot policy#Automatic_approval|automatic approval of certain types of bots]]. Other bots should apply below, and then [[m:Steward requests/Bot status|request access]] from a steward if there is no objection.

Թեքնիկական վարիչի իրաւունքը ստանալու համար դիմած եմ [[Ուիքիփետիա:Քուէարկութիւններ|այստեղ]], ուր պիտի կատարուի քուէարկութիւնը։ Իւրաքանչիւր խմբագիր կրնայ բերել իր մասնակցութիւնը։--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:27, 29 Մայիս 2019 (UTC)

== Խնդրանք ==
Արեւմտահայերէնի մասնագետներ ջան, թե ժամանակ ունենաք խնդրում եմ այս մոդուլի  տեքստը թարգմանեք՝ [[:Մոդուլ:Languages/data]]։--[[Մասնակից:Ավետիսյան91|Ավետիսյան91]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ավետիսյան91|քննարկում]]) 10:53, 26 Յունիս 2019 (UTC)
: Սա էլ՝ [[:Կաղապար:Ողջոյն]]։ Շնորհակալ եմ։--[[Մասնակից:Ավետիսյան91|Ավետիսյան91]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ավետիսյան91|քննարկում]]) 11:39, 26 Յունիս 2019 (UTC)
:: Սա էլ ստուգել [[:Կաղապար:ՀՀՀ]]--[[Մասնակից:Ավետիսյան91|Ավետիսյան91]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ավետիսյան91|քննարկում]]) 12:36, 26 Յունիս 2019 (UTC)
::: [[Մասնակից:Ավետիսյան91|Ավետիսյան91]] ջան, որոշ թարգմանութիւններ հնարաւոր է որոնել Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիա կայքէջի մէջ, նաեւ թրանսլեյթուիքիի մէջ։ - [[Մասնակից:Kareyac|Kareyac]] ([[Մասնակցի քննարկում:Kareyac|քննարկում]]) 13:38, 26 Յունիս 2019 (UTC)
::::Յարգելիներ [[Մասնակից:Ավետիսյան91|Ավետիսյան91]] եւ [[Մասնակից:Kareyac|Kareyac]], ներող եղէք ուշ արձագանգելուս համար։ Հարկ եղած ժամանակ ես պատրաստ եմ իմ կարողութիւններս ի սպաս դնել։--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 06:18, 28 Յունիս 2019 (UTC)
[[Մասնակից:Kareyac|Kareyac]] ջան, [https://hy.wikipedia.org/wiki/%D4%BF%D5%A1%D5%BF%D5%A5%D5%A3%D5%B8%D6%80%D5%AB%D5%A1:%D5%8E%D5%AB%D6%84%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%A1:%D4%B1%D6%80%D5%A1%D5%A3_%D5%BB%D5%B6%D5%BB%D5%B4%D5%A1%D5%B6_%D5%A5%D5%B6%D5%A9%D5%A1%D5%AF%D5%A1_%D5%A7%D5%BB%D5%A5%D6%80  այս յօդուծները] չեն տեղափոխուել։ Ի՞նչ կարող ենք անել։--[[Մասնակից:Ավետիսյան91|Ավետիսյան91]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ավետիսյան91|քննարկում]]) 06:23, 28 Յունիս 2019 (UTC)
:[[Մասնակից:Ավետիսյան91|Ավետիսյան91]] ջան, ավելի ճիշտ ցանկը hy:Մասնակից:23artashes/Արևմտահայերեն Վիքիպեդիա չտեղափոխված հոդվածներ էջում է։ Ես սպասում եմ երբ դա լրացվի, հետո դիմեմ համապատասխան իրավունք ունեցող մասնակցին էջեր (պատմության հետ) տեղափոխելու խնդրանքով։ - [[Մասնակից:Kareyac|Kareyac]] ([[Մասնակցի քննարկում:Kareyac|քննարկում]]) 08:20, 28 Յունիս 2019 (UTC)

== Առաջարկ «Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի յօդուածներու բարելաւման նախագիծ» ==
Յարգելի խմբագիրներ, նկատի առած շատ մը յօդուածներու բարելաւման կարիքը, պիտի առաջարկեմ «Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի յօդուածներու բարելաւման» նախագիծի մը առաջացումը։ Կը խնդրեմ քուէարկէք։ --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 08:46, 3 Օգոստոս 2019 (UTC)
=== Քուէարկութիւն ===
* Կողմ
# {{կողմ}}, - [[Մասնակից:Kareyac|Kareyac]] ([[Մասնակցի քննարկում:Kareyac|քննարկում]]) 09:01, 3 Օգոստոս 2019 (UTC)
# {{կողմ}}, որովհետեւ Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի զարգացումը պէտք է տեղի ունենայ ո՛չ միայն նոր յօդուածներ խմբագրելով, այլ նաեւ՝ արդէն իսկ խմբագրուած յօդուածները բարելաւելով։--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 10:27, 6 Օգոստոս 2019 (UTC)
# {{կողմ}}, --[[Մասնակից:Galy02|Galy02]] ([[Մասնակցի քննարկում:Galy02|քննարկում]]) 10:39, 6 Օգոստոս 2019 (UTC) 
# {{կողմ}}, Յօդուածներու բարելաւումը անհրաժեշտ կը նկատեմ:--[[Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 17:34, 6 Օգոստոս 2019 (UTC)--
# {{կողմ}}--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:08, 12 Օգոստոս 2019 (UTC)*
# {{կողմ}}--[[Մասնակից:Werldwayd|Werldwayd]] ([[Մասնակցի քննարկում:Werldwayd|քննարկում]]) 00:48, 29 Դեկտեմբեր 2019 (UTC)
* Դէմ 
*Ձեռնպահ

== Category եւ redirect թարգմանութիւններ ==
Յարգելի խմբագիրներ, մեր ուքին պատշաճ գործելու համար պիտի ներկայացնեմ թարգմանել արեւմտահայերէն անգլերէնէն

1. Category

ա. '''Ստորոգութիւն'''
 + '''Category talk = Ստորոգութեան քննարկում'''
==== Քուէարկութիւն ====
* Կողմ
# {{Կողմ}}--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 17:37, 10 Օգոստոս 2019 (UTC)
# {{Կողմ}} --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 07:27, 12 Օգոստոս 2019 (UTC)
# {{Կողմ}} --[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:09, 12 Օգոստոս 2019 (UTC)*
# {{Կողմ}}--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]])11:09, 12 Օգոստոս 2019 (UTC)
# {{Կողմ}} --[[Մասնակից:Galy02|Galy02]] ([[Մասնակցի քննարկում:Galy02|քննարկում]]) 10:47, 13 Օգոստոս 2019 (UTC)
# {{Կողմ}} --[[Մասնակից:Werldwayd|Werldwayd]] ([[Մասնակցի քննարկում:Werldwayd|քննարկում]]) 00:45, 29 Դեկտեմբեր 2019 (UTC)
* Դէմ 
* Ձեռնպահ

բ. ''այլ թարգմանութիւն''

2. REDIRECT

ա. '''ՎԵՐԱՅՂՈՒՄ'''

==== Քուէարկութիւն ====
* Կողմ
# {{Կողմ}}--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 17:37, 10 Օգոստոս 2019 (UTC)
# {{Կողմ}} --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 07:27, 12 Օգոստոս 2019 (UTC)
# {{Կողմ}}----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:06, 12 Օգոստոս 2019 (UTC)*
# {{Կողմ}}--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]])11:15, 12 Օգոստոս 2019 (UTC)
# {{Կողմ}}--[[Մասնակից:Galy02|Galy02]] ([[Մասնակցի քննարկում:Galy02|քննարկում]]) 10:48, 13 Օգոստոս 2019 (UTC)
# {{Կողմ}}--[[Մասնակից:Werldwayd|Werldwayd]] ([[Մասնակցի քննարկում:Werldwayd|քննարկում]]) 00:44, 29 Դեկտեմբեր 2019 (UTC)
* Դէմ 
* Ձեռնպահ

բ. ''այլ թարգմանութիւն''

- [[Մասնակից:Kareyac|Kareyac]] ([[Մասնակցի քննարկում:Kareyac|քննարկում]]) 16:51, 10 Օգոստոս 2019 (UTC)

{{Արուած է}} - [[Մասնակից:Kareyac|Kareyac]] ([[Մասնակցի քննարկում:Kareyac|քննարկում]]) 11:50, 6 Յունուար 2020 (UTC)

== Ուիքիփետիա:Համայնքային դարպաս → Զրուցարան ==
Վերանուանել այս էջը դեպի ''Զրուցարան''

# {{Կողմ}} - [[Մասնակից:Kareyac|Kareyac]] ([[Մասնակցի քննարկում:Kareyac|քննարկում]]) 06:21, 14 Օգոստոս 2019 (UTC)
# {{Կողմ}} -  [[Մասնակից:Werldwayd|Werldwayd]] ([[Մասնակցի քննարկում:Werldwayd|քննարկում]]) 07:02, 10 Դեկտեմբեր 2019 (UTC)
# {{Կողմ}} - [[Մասնակից:Գաբրիելյան Աշոտ|Գաբրիելյան Աշոտ]] ([[Մասնակցի քննարկում:Գաբրիելյան Աշոտ|քննարկում]]) 23:31, 28 Դեկտեմբեր 2019 (UTC)
# {{Կողմ}} - [[Մասնակից:Karekin Ash|Karekin Ash]] ([[Մասնակցի քննարկում:Karekin Ash|քննարկում]]) 19:32, 2 Յունուար 2020 (UTC)

{{Կողմ}} [[Շաքէ Մանկասարեան]]

== ծնածներ եւ մահացածներ / ծնունդներ եւ մահեր ==
Յարգելի համայնք, մեր մօտ կան զոյգ ստորոգութիւններ անձերու մահուան եւ ծննդեան ամսաթիւեր նշելու համար։ Օրինակ՝ 22 Հոկտեմբերի մահեր եւ 22 Հոկտեմբերի մահացածներ։ Ուիքիմետիայի շարժիչը պիտի աշխատի միայն մէկ ձեւով՝ կամ ծնածներ կամ ծնունդներ եւ կամ մահացածներ կամ մահեր։ Միայն մէկ ձեւ եւ օր եւ տարեթիւ նշելու համար - [[Մասնակից:Kareyac|Kareyac]] ([[Մասնակցի քննարկում:Kareyac|քննարկում]]) 06:40, 14 Օգոստոս 2019 (UTC)

Կը խնդրեմ ընտրել

=== ծնածներ ===
* Կողմ

=== մահացածներ ===
* Կողմ

=== ծնունդներ ===
* Կողմ
# {{Կողմ}} --[[Մասնակից:Werldwayd|Werldwayd]] ([[Մասնակցի քննարկում:Werldwayd|քննարկում]]) 15:38, 10 Դեկտեմբեր 2019 (UTC)
# {{Կողմ}} --[[Մասնակից:Armen Ohanian|Armen Ohanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Armen Ohanian|քննարկում]]) 
# {{Կողմ}} -- [[Մասնակից:Modern Sciences|Modern Sciences]] ([[Մասնակցի քննարկում:Modern Sciences|քննարկում]]) 19:21, 1 Յունուար 2020 (UTC)
# {{Կողմ}} - [[Մասնակից:Karekin Ash|Karekin Ash]] ([[Մասնակցի քննարկում:Karekin Ash|քննարկում]]) 19:32, 2 Յունուար 2020 (UTC)

=== մահեր ===
* Կողմ
# {{Կողմ}} -- [[Մասնակից:Werldwayd|Werldwayd]] ([[Մասնակցի քննարկում:Werldwayd|քննարկում]]) 07:04, 10 Դեկտեմբեր 2019 (UTC)
# {{Կողմ}} --[[Մասնակից:Armen Ohanian|Armen Ohanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Armen Ohanian|քննարկում]])
# {{Կողմ}} -- [[Մասնակից:Modern Sciences|Modern Sciences]] ([[Մասնակցի քննարկում:Modern Sciences|քննարկում]]) 19:21, 1 Յունուար 2020 (UTC)
# {{Կողմ}} - [[Մասնակից:Karekin Ash|Karekin Ash]] ([[Մասնակցի քննարկում:Karekin Ash|քննարկում]]) 19:32, 2 Յունուար 2020 (UTC)

== Վարիչի իրաւունք ստանալու խնդրանք ==
{{Քննարկման փակում|Դիմումը ուղարկուած է Meta:--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 07:28, 12 Նոյեմբեր 2019 (UTC)}}
Յարգելի՛ խմբագիրներ,

Իբրեւ փորձառու վարիչ, դարձեալկը դիմեմ Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի էջին համակարգող ընտրուելու խնդրանքով։

Կրկին, Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի հարթակը բարեկարգելու, վերահսկելու եւ այլ աշխատանքներ կատարելու համար ես պէտք ունիմ ձեր քուէներուն։

Հետեւաբար, կը ներկայացնեմ թեկնածութիւնս՝ կրկին ստանձնելու այս աշխատանքը։

Իրբեւ հարթակին համակարգող իմ ընտրութիւնս պէտք է կատարուի Ուիքի համայնքին քուէարկութեամբ։

Կը խնդրեմ, որ մասնակցիք քուէարկութեան։

Քուէարկութեան տեւողութիւնը 1 շաբաթ է։--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 10:20, 4 Նոյեմբեր 2019 (UTC)

=== Քուէարկութիւն ===
* {{Կողմ}}
# {{Կողմ}}--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:38, 4 Նոյեմբեր 2019 (UTC)
# {{Կողմ}}----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 10:44, 4 Նոյեմբեր 2019 (UTC)
#{{Կողմ}}--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 13:43, 5 Նոյեմբեր 2019 (UTC)|[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 13:43, 5 Նոյեմբեր 2019 (UTC)
#{{Կողմ}}: --[[Մասնակից:GeoO|GeoO]] ([[Մասնակցի քննարկում:GeoO|քննարկում]]) 14:47, 7 Նոյեմբեր 2019 (UTC)
#{{Կողմ}}:--[[User:Beko|&lt;font face=&quot;Comic Sans MS&quot; color=&quot;black&quot;&gt;'''Beko'''&lt;/font&gt;]][[User talk:Beko|&lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:blue;cursor:help&quot;&gt;Քննարկում&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;]] 06:16, 8 Նոյեմբեր 2019 (UTC)
#{{Կողմ}} --[[Մասնակից:Armenmir|Armenmir]] ([[Մասնակցի քննարկում:Armenmir|քննարկում]]) 17:26, 8 Նոյեմբեր 2019 (UTC)
#{{Կողմ}} - [[Մասնակից:Kareyac|Kareyac]] ([[Մասնակցի քննարկում:Kareyac|քննարկում]]) 07:38, 11 Նոյեմբեր 2019 (UTC)
#{{Կողմ}}--[[Մասնակից:Bea Panossian|Bea Panossian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Bea Panossian|քննարկում]]) 09:06, 11 Նոյեմբեր 2019 (UTC)
# {{Կողմ}}--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 16:03, 11 Նոյեմբեր 2019 (UTC)
* {{Դէմ}} 
* {{Ձեռնպահ}}
{{ՔՎ}}
== Սեւագրութիւն ==
{{Քննարկման փակում|Դիմումը հաստատուած է:--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 06:28, 11 Դեկտեմբեր 2019 (UTC)}}
Յարգելի՛ խմբագիրներ,

Ուիքիփետիայի միւս լեզուներուն օրինակին հետեւելով, կ'առաջարկեմ մենք եւս ունենանք «Սեւագրութիւն» բաժինը։

«Սեւագրութիւն» բաժինը գործնական է այն առումով, որ այնտեղ կարելի է յօդուածը խմբագրել ու պատրաստել, ապա տեղադրել հարթակին մէջ։

Հետեւաբար, կը ներկայացնեմ առաջարկս ու կը խնդրեմ, որ մասնակցիք քուէարկութեան։

Քուէարկութեան տեւողութիւնը 1 շաբաթ է։--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 17:03, 2 Դեկտեմբեր 2019 (UTC)

=== Քուէարկութիւն ===
* {{Կողմ}}
# {{Կողմ}}, --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 17:31, 2 Դեկտեմբեր 2019 (UTC)
# {{Կողմ}},--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 19:34, 2 Դեկտեմբեր 2019 (UTC)}}
# {{Կողմ}},--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 19:48, 2 Դեկտեմբեր 2019 (UTC)
# {{Կողմ}},--[[Մասնակից:Bea Panossian|Bea Panossian]]
# {{Կողմ}}, --[[Մասնակից:Galy02|Galy02]] ([[Մասնակցի քննարկում:Galy02|քննարկում]]) 13:26, 9 Դեկտեմբեր 2019 (UTC)
# {{Կողմ}}, --[[Մասնակից:Werldwayd|Werldwayd]] ([[Մասնակցի քննարկում:Werldwayd|քննարկում]]) 07:05, 10 Դեկտեմբեր 2019 (UTC)
#{{Կողմ}}, --[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակիցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 17:50, 10 Դեկտեմբեր 2019 (UTC) 
#{{Կողմ}}, -- --[[Մասնակից:AliagM|AliagM]] ([[Մասնակցի քննարկում:AliagM|քննարկում]]) 18:09, 10 Դեկտեմբեր 2019 (UTC) 
* {{Դէմ}} 
* {{Ձեռնպահ}}
{{ՔՎ}}

== Թեքնիկական hամակարգողի թեկնածութիւն․ Kareyac ==
Յարգելի՛ համայնք,

Իբրեւ Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի եւ այլ նախագծերի (Ուիքիտուեալներ, Ուիքիպահեստ, հայերէն եւ այլ լեզուների ուիքիներ) թեքնիկական ասպարէզի ծանօթ խմբագիր, թեքնիկական հարցերը կարգաւորելու համար կրկին կը ներկայացնեմ թեկնածութիւնս։ Կը դիմեմ ձեզի քուէարկել։ Քուէարկութեան տեւողութիւնը 1 շաբաթ է։ - [[Մասնակից:Kareyac|Kareyac]] ([[Մասնակցի քննարկում:Kareyac|քննարկում]]) 22:48, 28 Դեկտեմբեր 2019 (UTC)

=== Քուէարկութիւն ===
{{Քննարկման փակում}}
* {{Կողմ}}
# {{Կողմ}} -- [[Մասնակից:Werldwayd|Werldwayd]] ([[Մասնակցի քննարկում:Werldwayd|քննարկում]]) 00:43, 29 Դեկտեմբեր 2019 (UTC) - Անշուշտ։
# {{Կողմ}} --[[Մասնակից:Ավետիսյան91|Ավետիսյան91]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ավետիսյան91|քննարկում]]) 05:11, 29 Դեկտեմբեր 2019 (UTC)
# {{Կողմ}}։ --[[Մասնակից:23artashes|23artashes]] ([[Մասնակցի քննարկում:23artashes|քննարկում]]) 09:02, 29 Դեկտեմբեր 2019 (UTC)
# {{Կողմ}}։ Չնայած ես շատ քիչ եմ խմբագրում Արեւմտահայերեն Ուիքիփետիայում, բայց քանի որ Կարեյեցի հսկայական ներդրումն այնքան ակնհայտ է, որ չեմ կարող չմասնակցել քվեարկությանը, միանշանակ կողմ եմ։ -[[Մասնակից:Gardmanahay|Gardmanahay]] ([[Մասնակցի քննարկում:Gardmanahay|քննարկում]]) 13:24, 29 Դեկտեմբեր 2019 (UTC)
# {{Կողմ}}։ --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 18:28, 30 Դեկտեմբեր 2019 (UTC)
# {{Կողմ}}: --[[Մասնակից:Galy02|Galy02]] ([[Մասնակցի քննարկում:Galy02|քննարկում]]) 18:56, 1 Յունուար 2020 (UTC)
# {{Կողմ}} - [[Մասնակից:Karekin Ash|Karekin Ash]] ([[Մասնակցի քննարկում:Karekin Ash|քննարկում]]) 19:32, 2 Յունուար 2020 (UTC)
# {{Կողմ}}--[[Մասնակից:Bilgemagma|Bilgemagma]] ([[Մասնակցի քննարկում:Bilgemagma|քննարկում]]) 18:42, 3 Յունուար 2020 (UTC)
# {{Կողմ}}----[[Մասնակից:Chukovsky|Chukovsky]] ([[Մասնակցի քննարկում:Chukovsky|քննարկում]]) 13:03, 4 Յունուար 2020 (UTC)
* {{Դէմ}}
* {{Ձեռնպահ}}
{{ՔՎ}}

== Կոչ համայնքին ==
@ [[Մասնակից:Bea Panossian|Bea Panossian]], [[Մասնակից:Werldwayd|Werldwayd]], [[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]], [[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]], [[Մասնակից:Galy02|Galy02]], [[Մասնակից:HoMen|HoMen]], [[Մասնակից:HoMen|HoMen]], [[Մասնակից:Շաքէ Մանկասարեան|Շաքէ Մանկասարեան]], [[Մասնակից:Sylvia Seraydarian 5|Sylvia Seraydarian 5]], [[Մասնակից:Irenyan|Irenyan]], [[Մասնակից:AliagM|AliagM]]։

Ես ունիմ նամակ իմ &quot;լեզուական եւ շարահիւսական սխալներուն&quot; մասին, &quot;... շատ կ'ըլլան, դժուար է նշելը&quot;, չունիմ գոնե մէկ օրինակ։ Կը խնդրեմ ուղղելու համար գրել իմ քննարկան էջ կամ յոդվածի քննարկման էջ։ Կը խնդրեմ նշել ճիշտ գրելու աղբիւր։ Խօսքը յոդվածներու, կաղապարներու, ստորոգութիւններու մասին է։

Իմ մեքենայիկի աշխատանքի մասին կը խնդրեմ գրել մեքենայիկի քննարկման էջ [[Մասնակցի քննարկում:KareyacBot]]։

Խնդրանք՝ թարգմանել Կաղապար:Մասնակից/Ուղղեք, Վիքիպեդիա:Հինգ սյուներ եւ Վիքիպեդիա:Վստահելի աղբյուրներ ([https://hy.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D5%BE%D5%B8%D6%80_%D5%A7%D5%BB hyWP] - արեւմտահայերէն տարբերակ)։

Շնորհակալութիւն։

- [[Մասնակից:Kareyac|Kareyac]] ([[Մասնակցի քննարկում:Kareyac|քննարկում]]) 16:14, 22 Յունուար 2020 (UTC)

== ծնածներ թե՞ ծնունդներ ==
Բարեւ Ձեզ, հարգելի խմբագիրներ։ Ներողություն եմ խնդրում իմ արեւելահայերենի համար (ես չեմ կարողանում ճիշտ արեւմտահայերեն գրել, դեռ։()։ [[:Ստորոգութիւն:Անձինք ըստ իրենց ծննդեան օրուան]]ում ունենք եւ՛ «22 Յունիսի ծնածներ» եւ՛ «22 Յունիսի ծնունդներ»։ Ու սա միակը չէ, գրեթե բոլոր ամսաթվերի դեպքում նման խնդիր կա։ Կասե՞ք ճիշտ տարբերակը որն է, որպեսզի համապատասխան փոփոխությունները անեմ [[Մոդուլ:Wikidata/date|մոդուլում]]։ --[[Մասնակից:ԱշոտՏՆՂ|ԱշոտՏՆՂ]] ([[Մասնակցի քննարկում:ԱշոտՏՆՂ|քննարկում]]) 14:49, 17 Յուլիս 2020 (UTC)
:Բարեւ, [[Մասնակից:ԱշոտՏՆՂ|ԱշոտՏՆՂ]] ջան, տես Ուիքիփետիա:Զրուցարան#ծնածներ եւ մահացածներ / ծնունդներ եւ մահեր։ Կը խնդրեմ քուէարկել։ - [[Մասնակից:Kareyac|Kareyac]] ([[Մասնակցի քննարկում:Kareyac|քննարկում]]) 17:50, 21 Յուլիս 2020 (UTC)
::Վայ կներեք, ուշադիր չէի եղել։ --[[Մասնակից:ԱշոտՏՆՂ|ԱշոտՏՆՂ]] ([[Մասնակցի քննարկում:ԱշոտՏՆՂ|քննարկում]]) 15:18, 22 Յուլիս 2020 (UTC)

== Ահրաժեշտ Ստորոգութիւն ==

Բարեւ Ձեզ։ [[Մասնակից:ԱշոտՏՆՂ/Սեւագրութիւն]] էջում կարող եք գտնել ստորոգութիւններ, որոնք բացակայում են (կամ ստորոգութիւնը կա, բայց հոդվածները ավելացված չեն այդ ստորոգութիւունում)։ Ստեղծելուց հետո հոդվածները կարող եք գտնել [https://mormegil.toolforge.org/catcompleter/ catcompleter] գործիքով։ Ես չեմ կարող ճիշտ ստեղծել, բայց եթե Դուք ստեղծեք, կարող եմ օգտնել հոդվածներում ավելացնելու գործում։ --[[Մասնակից:ԱշոտՏՆՂ|ԱշոտՏՆՂ]] ([[Մասնակցի քննարկում:ԱշոտՏՆՂ|քննարկում]]) 16:46, 17 Յուլիս 2020 (UTC)
:Բարեւ, [[Մասնակից:ԱշոտՏՆՂ|ԱշոտՏՆՂ]] ջան, շնորհակալութիւն։ Յարգելի համայնք կա նաեւ [https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D5%8D%D5%BA%D5%A1%D5%BD%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B8%D5%B2:%D4%B1%D5%B6%D5%B0%D6%80%D5%A1%D5%AA%D5%A5%D5%B7%D5%BF%D5%AF%D5%A1%D5%BF%D5%A5%D5%A3%D5%B8%D6%80%D5%AB%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8 Անհրաժեշտ ստորոգութիւններ] եւ [https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D5%8D%D5%BA%D5%A1%D5%BD%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B8%D5%B2:%D5%89%D5%A4%D5%A1%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%A7%D5%BB%D5%A5%D6%80%D5%A8 Առանց ստորոգութիւններու էջեր]։ - [[Մասնակից:Kareyac|Kareyac]] ([[Մասնակցի քննարկում:Kareyac|քննարկում]]) 17:54, 21 Յուլիս 2020 (UTC)

== Վարիչ դառնալու թեկնածութեան առաջարկ․ Շահէն ==
{{Քննարկման փակում|Դարձած է վարիչ:--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:20, 2 Դեկտեմբեր 2020 (UTC)}}
Յարգելի՛ խմբագիրներ, 

Բոլորս ալ քաջածանօթ ենք, որ Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի հարթակը բարեկարգելու եւ վերահսկելու համար, աւելի շատ թիւով փորձառու մասնակիցներու եւ վարիչներու պէտք ունինք։ Ուստի կը դիմեմ ձեզի եւ կ'առաջարկեմ մասնակից [[Մասնակից:Շահէն|Շահէնին]] Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի էջին վարիչ դառնալու թեկնածութիւնը։ Իսկ վարիչ դառնալու առաջարկը ներեկայացնելու համար Ուիքի համայնքին քուէարկութեան պէտք ունինք։

Հետեւաբար, իրբեւ հարթակի վարիչ, կը խնդրեմ մասնակցիք քուէարկութեան, որպէսզի ունենանք հարթակին աշխատանքները կարգաւորող եւս մէկ վարիչ։

Ձեր ուշադրութեան կը յանձնեմ, որ մասնակիցը իր քննարկման էջին մէջ [[Մասնակցի_քննարկում:Շահէն#Վարիչ դառնալու առաջարկ|ընդառաջացած է առաջարկիս]]։

Քուէարկութեան տեւողութիւնը 1 շաբաթ է։--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:42, 23 Նոյեմբեր 2020 (UTC)

=== Քուէարկութիւն ===
; Կողմ
# {{կողմ}}, --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 16:05, 23 Նոյեմբեր 2020 (UTC)
#{{կողմ}},--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 16:10, 23 Նոյեմբեր 2020 (UTC)
# {{կողմ}}, --[[Մասնակից:Ալիսիա|Ալիսիա Իշխանեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ալիսիա|քննարկում]]) --[[Մասնակից:Ալիսիա|Ալիսիա]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ալիսիա|քննարկում]]) 18:15, 23 Նոյեմբեր 2020 (UTC)
#{{կողմ}},--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 18:30, 23 Նոյեմբեր 2020 (UTC) 
# {{կողմ}}, --[[Մասնակից:Ասատուր Պասմաճեան|Ասատուր Պասմաճեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ասատուր Պասմաճեան|քննարկում]])
#{{կողմ}},--[[Մասնակից:AliagM|AliagM]] ([[Մասնակցի քննարկում:AliagM|քննարկում]]) 17:35, 25 Նոյեմբեր 2020 (UTC)
#{{կողմ}},--[[Մասնակից:Aram Terterian|Aram Terterian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Aram Terterian|քննարկում]]) 8:55, 26 Նոյեմբեր 2020 (UTC)
# {{կողմ}}, --[[Մասնակից:Galy02|Galy02]] ([[Մասնակցի քննարկում:Galy02|քննարկում]]) 11:09, 28 Նոյեմբեր 2020 (UTC)
#{{կողմ}},--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 09:30, 30 Նոյեմբեր 2020 (UTC)

; Դէմ 

;Ձեռնպահ
{{ՔՎ}}

== Wiki Loves Folklore 2021 is back! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

{{int:please-translate}}

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2021|Wiki Loves Folklore 2021]]''' an international photography contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the 1st till the 28th of February.

You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&amp;campaign=wlf_2021 submitting] them in this commons contest.

Please support us in translating the [[:c:Commons: Wiki Loves Folklore 2021|project page]] and a [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:Translate?group=Centralnotice-tgroup-wikiloveslove2020&amp;language=en&amp;filter=%21translated&amp;action=translate|one-line banner message] to help us spread the word in your native language.

'''Kind regards,'''

'''Wiki loves Folklore International Team'''

[[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 13:25, 6 Փետրուար 2021 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wll&amp;oldid=21073884 --&gt;

== Feminism &amp; Folklore 1 February - 31 March ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

{{int:please-translate}}

Greetings! 

You are invited to participate in '''[[m:Feminism and Folklore 2021|Feminism and Folklore]] writing contest'''. This year Feminism and Folklore will focus on feminism, women's biographies and gender-focused topics for the project in league with Wiki Loves Folklore gender gap focus with folk culture theme on Wikipedia. folk activities, folk games, folk cuisine, folk wear, fairy tales, folk plays, folk arts, folk religion, mythology, etc.

You can help us in enriching the folklore documentation on Wikipedia from your region by creating or improving articles centered on folklore around the world, including, but not limited to folk festivals, folk dances, folk music, women and queer personalities in folklore, folk culture (folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch-hunting, fairy tales and more. You can contribute to new articles or translate from the list of [[:m:Feminism and Folklore 2021/List of Articles|suggested articles here]]. 

You can also support us in translating the [[m:Feminism and Folklore 2021|project page]] and help us spread the word in your native language. 

Learn more about the contest and prizes from our [[m:Feminism and Folklore 2021|project page]]. Thank you. 

Feminism and Folklore team,

[[m:User:Joy Agyepong|Joy Agyepong]] ([[m:User talk:Joy Agyepong|talk]]) 02:40, 16 Փետրուար 2021 (UTC)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=20421065 --&gt;

== Վարիչ դառնալու թեկնածութեան առաջարկ․ Սեւան Դանիէլեան Մկրեան ==
{{Քննարկման փակում}}
Բարեւ բարե՜ւ, յուսամ բոլորդ լաւ էք սիրելիներ. վերջապէ՛ս ժամանակն է վարիչ մը եւս ունենալու:😃

Մասնակից [[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւանը]] ունի գրեթէ վեց տարուան փորձառութիւն Ուիքիի, մանաւանդ Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի հարթակներուն մէջ: Մենք, իբրեւ Ուիքի համայնք, պէտք ունինք Սեւանին նման փորձառու վարիչներու, որոնք մօտէն ծանօթ են հանրագիտարանին առնչուող աշխատանքներուն: Ուստի, կ'ուզեմ ձեզի ներկայացնել մասնակից [[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեանի]] վարիչ դառնալու թեկնածութիւնը: 💃

Որպէսզի մեր հարթակը ունենայ նոր վարիչ մը՝ կը խնդրեմ մասնակցիք այս քուէարկութեան եւ շուտով քուէարկէք: Կրնաք քուէարկել մինչեւ 24 Փետրուար, ժամը՝ 23:59 (Պէյրութի ժամով): --[[Մասնակից:Շահէն|Շահէն]] ([[Մասնակցի քննարկում:Շահէն|քննարկում]]) 23:30, 16 Փետրուար 2021 (UTC)

=== Քուէարկութիւն ===
; Կողմ
* {{Կողմ}} --[[Մասնակից:Շահէն|Շահէն]] ([[Մասնակցի քննարկում:Շահէն|քննարկում]]) 23:30, 16 Փետրուար 2021 (UTC)
* {{կողմ}}, [[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւանը]] 5 տարի շարունակ անձնուէր մօտեցումով, բծախնդիր եւ տքնաջան աշխատանքով լաւագոյնս արդարացուցած է իր առաքելութիւնը, միշտ նեցուկ կանգնելով ոչ մէկ ճիգ խնայած է` հարթակը աւելի զարգացնելու համար։ Կը կարծեմ, որ նշեալները բաւարար երաշխիքներ են վարիչ դառնալու համար։--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:53, 17 Փետրուար 2021 (UTC)
* {{Կողմ}} --[[Մասնակից:Ալիսիա|Ալիսիա]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ալիսիա|քննարկում]]) 13:02, 17 Փետրուար 2021 (UTC)
* {{Կողմ}} --[[Մասնակից:Galy02|Galy02]] ([[Մասնակցի քննարկում:Galy02|քննարկում]]) 18:47, 17 Փետրուար 2021 (UTC)
* {{Կողմ}} --[[Մասնակից:irenyan|irenyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:irenyan|քննարկում]])
* {{Կողմ}} --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 08:59, 19 Փետրուար 2021 (UTC)
* {{Կողմ}}----[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 17:27, 19 Փետրուար 2021 (UTC)
* {{Կողմ}} --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:07, 19 Փետրուար 2021 (UTC) 
* {{Կողմ}} --[[Մասնակից:Ասատուր Պասմաճեան|Ասատուր Պասմաճեան]]

;{{Դէմ}}

;{{Ձեռնպահ}}
{{ՔՎ}}

== Proposal: Set two-letter project shortcuts as alias to project namespace globally ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
{{int:please-translate}}

Hello everyone,

I apologize for posting in English. I would like to inform everyone that I created a new global request for comment (GRFC) at Meta Wiki, which may affect your project: [[:m:Requests for comment/Set short project namespace aliases by default globally]].

In this GRFC, I propose that two-project shortcuts for project names will become a default alias for the project namespace. For instance, on all Wikipedias, WP will be an alias to the Wikipedia: namespace (and similar for other projects). Full list is available in the GRFC.

This is already the case for Wikivoyages, and many individual projects asked for this alias to be implemented. I believe this makes it easier to access the materials in the project namespace, as well as creating shortcuts like &lt;tt&gt;WP:NPOV&lt;/tt&gt;, as well as helps new projects to use this feature, without having to figure out how to request site configuration changes first.

As far as I can see, {{SITENAME}} currently does not have such an alias set. This means that such an alias will be set for you, if the GRFC is accepted by the global community.

I would like to ask all community members to participate in the request for comment at Meta-Wiki, see [[:m:Requests for comment/Set short project namespace aliases by default globally]].

Please feel free to [[:m:User talk:Martin Urbanec|ask me]] if you have any questions about this proposal.

Best regards,&lt;br /&gt;
--[[:m:User:Martin Urbanec|Martin Urbanec]] ([[:m:User talk:Martin Urbanec|talk]]) 14:12, 18 Փետրուար 2021 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Martin Urbanec@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Martin_Urbanec/MassMessage&amp;oldid=21125035 --&gt;

== Azniv Stepanian - Two-Factor Authentication ==

Սիրելի Արեւմտահայերէն Ուիքիի համայնք, 

Azniv Stepanian մասնակիցը իր մասնակցային հաշիւի [https://meta.wikimedia.org/wiki/Help:Two-factor_authentication two-factor authentication-ը] արտօնած է, սակայն իր scratch code-ը այլեւս չունի, որովհետեւ իր հին իմակի հասցէին նամակատուփին մէջն է: Հետեւաբար, եթէ անձամբ կը ճանչնաք Azniv Stepanian մասնակիցը, կը խնդրեմ այս քննարկման տակ ստորագրէք, որպէսզի մեթայի դրութեամբ փորձենք վերականգնել իր մասնակցային հաշիւը ջնջելով two-factor authentication-ի վերահաստատման ձեւը: --[[Մասնակից:Շահէն|Շահէն]] ([[Մասնակցի քննարկում:Շահէն|քննարկում]]) 09:02, 16 Մարտ 2021 (UTC)

* --[[Մասնակից:Շահէն|Շահէն]] ([[Մասնակցի քննարկում:Շահէն|քննարկում]]) 09:16, 16 Մարտ 2021 (UTC)

*--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 09:19, 16 Մարտ 2021 (UTC)

* --[[Մասնակից:Ալիսիա|Ալիսիա]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ալիսիա|քննարկում]]) 09:22, 16 Մարտ 2021 (UTC)
*--[[Մասնակից:Irenyan|Irenyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Irenyan|քննարկում]]) 09:33, 16 Մարտ 2021 (UTC)
* --[[Մասնակից:Galy02|Galy02]] ([[Մասնակցի քննարկում:Galy02|քննարկում]]) 09:42, 16 Մարտ 2021 (UTC)
*--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 10:07, 16 Մարտ 2021 (UTC)
* --[[User:Beko|&lt;font face=&quot;Comic Sans MS&quot; color=&quot;black&quot;&gt;'''Beko'''&lt;/font&gt;]][[User talk:Beko|&lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:blue;cursor:help&quot;&gt;Քննարկում&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;]] 10:14, 16 Մարտ 2021 (UTC)
*--[[Մասնակից:Armenmir|Armenmir]] ([[Մասնակցի քննարկում:Armenmir|քննարկում]]) 10:17, 16 Մարտ 2021 (UTC)
*--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 11:41, 16 Մարտ 2021 (UTC)
*--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 12:42, 16 Մարտ 2021 (UTC) 
*—Ասատուր Պասմաճեան [[Մասնակից:Ասատուր Պասմաճեան|Ասատուր Պասմաճեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ասատուր Պասմաճեան|քննարկում]]) 16:45, 16 Մարտ 2021 (UTC)
* --[[Մասնակից:GeoO|GeoO]] ([[Մասնակցի քննարկում:GeoO|քննարկում]]) 16:47, 16 Մարտ 2021 (UTC)
* --[[Մասնակից:Dav Sargsyan|Dav Sargsyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Dav Sargsyan|քննարկում]]) 18:53, 17 Մարտ 2021 (UTC)

== #WPWP Նախագիծ 2021 ==
{{Քննարկման փակում}}
Բարեւ, բարե՜ւ 💃🏽

Ինչպէս տեղեակ էք, Արեւմտահայերէն Ուիքիի խմբակը հրաւիրուած եւ արձանագրուած է մասնակցելու միջազգային Wikipedia Pages Wanting Photos 2021 նախագիծին, որուն կրնաք դուք ալ դիւրութեամբ մասնակցիլ:

Նախագիծը կը սկսի 10 Յուլիսին եւ կ'աւարտի 31 Օգոստոսին:

Նախագիծին նպատակն է Ուիքիպահեստէն նկարներ աւելցնել այն յօդուածներուն մէջ, որոնք նկար չունին: Չմոռնա՛նք, երբ նկար աւելցնենք որեւէ մէկ յօդուածի մէջ, խմբագրման ամփոփումին մէջ #WPWP դնենք (անպայման):

Փափաքողներէն կը խնդրենք հաստատել իրենց մասնակցութիւնը այս քննարկման տակ քուէարկելով: 👍🏽💃🏽 --[[Մասնակից:Շահէն|Շահէն]] ([[Մասնակցի քննարկում:Շահէն|քննարկում]]) 13:39, 14 Յունիս 2021 (UTC)

=== Քուէարկութիւն ===
; Կողմ
* {{Կողմ}} --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:41, 14 Յունիս 2021 (UTC)
* {{Կողմ}} --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 14:04, 14 Յունիս 2021 (UTC)
* {{Կողմ}} --[[Մասնակից:Galy02|Galy02]] ([[Մասնակցի քննարկում:Galy02|քննարկում]]) 14:19, 14 Յունիս 2021 (UTC)
* {{Կողմ}} --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]])
* {{Կողմ}} -[[Մասնակից:Ալիսիա|Ալիսիա]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ալիսիա|քննարկում]])
* {{Կողմ}} ---[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:46, 14 Յունիս 2021 (UTC)
* {{Կողմ}} --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 15:29, 14 Յունիս 2021 (UTC)
* {{Կողմ}} --[[Մասնակից:Irenyan|Irenyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Irenyan|քննարկում]]) 16:04, 14 Յունիս 2021 (UTC)
* {{Կողմ}} ----[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 16:06, 14 Յունիս 2021 (UTC)
* {{Կողմ}} --[[Մասնակից:AliagM|AliagM]] ([[Մասնակցի քննարկում:AliagM|քննարկում]]) 16:13, 14 Յունիս 2021 (UTC)
; Կողմ
* {{Դէմ}}

; Ձեռնպահ
* {{Ձեռնպահ}}
{{ՔՎ}}

== AznivBot Մեքենայիկի Առաջարկ ==
{{Քննարկման փակում|Դիմումը հաստատուած է:--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 14:09, 27 Սեպտեմբեր 2021 (UTC)}}
Յարգելի խմբագիրներ, Արեւմտահայերէն Ուիքիի վարիչները մեքենայիկներ չունին, որ կը դժուարացնէ Ուիքի յօդուածներուն մէջ ընդհանրացուած սխալներու սրբագրութիւնը. հետեւաբար, կ'առաջարկեմ վարիչ [[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]]-ի նորաստեղծ [[Մասնակից:AznivBot|AznivBot]] հաշիւը դառնայ Արեւմտահայերէն Ուիքիի առաջին վարչական մեքենայիկը:

Որպէսզի մեր հարթակը ունենայ նոր վարչական մեքենայիկ մը՝ կը խնդրեմ մասնակցիք այս քուէարկութեան եւ շուտով քուէարկէք: Կրնաք քուէարկել մինչեւ 16 Սեպտեմբեր, ժամը՝ 23:59 (Պէյրութի ժամով): --[[Մասնակից:Շահէն|Շահէն]] ([[Մասնակցի քննարկում:Շահէն|քննարկում]]) 10:07, 13 Սեպտեմբեր 2021 (UTC)

=== Քուէրակութիւն ===
; {{Կողմ}}
* {{Կողմ}} --[[Մասնակից:Շահէն|Շահէն]] ([[Մասնակցի քննարկում:Շահէն|քննարկում]]) 10:11, 13 Սեպտեմբեր 2021 (UTC)
* {{Կողմ}}--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 12:37, 14 Սեպտեմբեր 2021 (UTC)
* {{Կողմ}}--[[Մասնակից:AliagM|AliagM]] ([[Մասնակցի քննարկում:AliagM|քննարկում]]) 12:42, 14 Սեպտեմբեր 2021 (UTC)
* {{Կողմ}} --[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:50, 14 Սեպտեմբեր 2021 (UTC)
* {{Կողմ}}--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 14:59, 15 Սեպտեմբեր 2021 (UTC)
* {{Կողմ}}--[[Մասնակից:Irenyan|Irenyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Irenyan|քննարկում]]) 15:26, 15 Սեպտեմբեր 2021 (UTC)
* {{Կողմ}}--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 17:43, 15 Սեպտեմբեր 2021 (UTC)

; {{Ձեռնպահ}}
; {{Դէմ}}

{{ՔՎ}}

== Wiki Loves Folklore is back! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

{{int:please-translate}}

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2022|Wiki Loves Folklore 2022]]''' an international photography contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 28th''' of February.

You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&amp;campaign=wlf_2022 submitting] them in this commons contest.

You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2022/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2022/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language.

Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2022|project Talk page]] if you need any assistance. 

'''Kind regards,'''

'''Wiki loves Folklore International Team'''

--[[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 13:15, 9 Յունուար 2022 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf&amp;oldid=22560402 --&gt;

== Subscribe to the This Month in Education newsletter - learn from others and share your stories ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Dear community members, 

Greetings from the EWOC Newsletter team and the education team at Wikimedia Foundation. We are very excited to share that we on tenth years of Education Newsletter ([[m:Education/News|This Month in Education]]) invite you to join us by [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|subscribing to the newsletter on your talk page]] or by [[m:Education/News/Newsroom|sharing your activities in the upcoming newsletters]]. The Wikimedia Education newsletter is a monthly newsletter that collects articles written by community members using Wikimedia projects in education around the world, and it is published by the EWOC Newsletter team in collaboration with the Education team. These stories can bring you new ideas to try, valuable insights about the success and challenges of our community members in running education programs in their context. 

If your affiliate/language project is developing its own education initiatives, please remember to take advantage of this newsletter to publish your stories with the wider movement that shares your passion for education. You can submit newsletter articles in your own language or submit bilingual articles for the education newsletter. For the month of January the deadline to submit articles is on the 20th January. We look forward to reading your stories.

Older versions of this newsletter can be found in the [[outreach:Education/Newsletter/Archives|complete archive]].

More information about the newsletter can be found at [[m:Education/News/Publication Guidelines|Education/Newsletter/About]].

For more information, please contact spatnaik{{@}}wikimedia.org.
------
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[User:ZI Jony|&lt;span style=&quot;color:#8B0000&quot;&gt;'''ZI Jony'''&lt;/span&gt;]] [[User talk:ZI Jony|&lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:Green&quot;&gt;&lt;i&gt;(Talk)&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;]], {{&lt;includeonly&gt;subst:&lt;/includeonly&gt;#time:l G:i, d F Y|}} (UTC)&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/Awareness_of_Education_Newsletter/List_of_Village_Pumps&amp;oldid=21244129 --&gt;
:Thank you for informing us.--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 11:22, 18 Յունուար 2022 (UTC)

== Վարիչ դառնալու թեկնածութեան առաջարկ․ Սեւան Դանիէլեան Մկրեան եւ Շահէն ==
{{Քննարկման փակում}}
Յարգելի՛ խմբագիրներ,

կը դիմեմ ձեզի եւ կ'առաջարկեմ մասնակից [[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեանին]] եւ [[Մասնակից:Շահէն|Շահէնին]] Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի էջին կրկին վարիչ դառնալու թեկնածութիւնը։ Ինչպէս գիտէք, վարիչ դառնալու առաջարկը ներեկայացնելու համար, Ուիքի համայնքին քուէարկութեան պէտք ունինք։

Հետեւաբար, իրբեւ հարթակի վարիչ, կը խնդրեմ մասնակցիք քուէարկութեան, որպէսզի կրկին ստանձնեն իրենց վարչական աշխատանքը։

Քուէարկութեան տեւողութիւնը 1 շաբաթ է։--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 18:54, 10 Մարտ 2022 (UTC)

=== Քուէարկութիւն․ [[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան |Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]]===

* {{Կողմ}}
# {{Կողմ}}, --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 18:55, 10 Մարտ 2022 (UTC)
# {{Կողմ}}, --[[Մասնակից:Ալիսիա|Ալիսիա]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ալիսիա|քննարկում]]) 19:02, 10 Մարտ 2022 (UTC)
# {{Կողմ}}, --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 11:10, 11 Մարտ 2022 (UTC)
# {{Կողմ}}, --[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 11:13, 11 Մարտ 2022 (UTC)
# {{Կողմ}},  --[[Մասնակից:AliagM|AliagM]] ([[Մասնակցի քննարկում:AliagM|քննարկում]]) 14:52, 11 Մարտ 2022 (UTC)
# {{Կողմ}},--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:25, 11 Մարտ 2022 (UTC)
# {{Կողմ}},--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 09:16, 12 Մարտ 2022 (UTC)
# {{Կողմ}}, --[[Մասնակից:Շահէն|Շահէն]] ([[Մասնակցի քննարկում:Շահէն|քննարկում]]) 10:47, 12 Մարտ 2022 (UTC)
# {{Կողմ}},--[[Մասնակից:Irenyan|Irenyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Irenyan|քննարկում]]) 18:15, 14 Մարտ 2022 (UTC)
# {{Կողմ}},--[[Մասնակից:MouRouDou|MouRouDou]] ([[Մասնակցի քննարկում:MouRouDou|քննարկում]]) 18:47, 16 Մարտ 2022 (UTC)
# {{Կողմ}},--[[Մասնակից:NataliEkiz|NataliEkiz]] ([[Մասնակցի քննարկում:NataliEkiz|քննարկում]]) 18:52, 16 Մարտ 2022 (UTC)
* {{Դէմ}}
* {{Ձեռնպահ}}

=== Քուէարկութիւն․ [[Մասնակից:Շահէն|Շահէն]]===

* {{Կողմ}}
# {{Կողմ}}, --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 18:55, 10 Մարտ 2022 (UTC)
# {{Կողմ}}, --[[Մասնակից:Ալիսիա|Ալիսիա]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ալիսիա|քննարկում]]) 19:03, 10 Մարտ 2022 (UTC)
# {{Կողմ}}, --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 11:11, 11 Մարտ 2022 (UTC)
# {{Կողմ}}, --[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 11:14, 11 Մարտ 2022 (UTC)
# {{Կողմ}}, --[[Մասնակից:AliagM|AliagM]] ([[Մասնակցի քննարկում:AliagM|քննարկում]]) 14:54, 11 Մարտ 2022 (UTC)
# {{Կողմ}},--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:02, 11 Մարտ 2022 (UTC)
# {{Կողմ}},--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:26, 11 Մարտ 2022 (UTC)
# {{Կողմ}},--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 09:17, 12 Մարտ 2022 (UTC)
# {{Կողմ}},--[[Մասնակից:Irenyan|Irenyan]] ([[Մասնակցի քննարկում:Irenyan|քննարկում]]) 18:15, 14 Մարտ 2022 (UTC)
# {{Կողմ}},--[[Մասնակից:MouRouDou|MouRouDou]] ([[Մասնակցի քննարկում:MouRouDou|քննարկում]]) 18:50, 16 Մարտ 2022 (UTC)
# {{Կողմ}},--[[Մասնակից:NataliEkiz|NataliEkiz]] ([[Մասնակցի քննարկում:NataliEkiz|քննարկում]]) 18:53, 16 Մարտ 2022 (UTC)
# {{Կողմ}},--[[Մասնակից:AliagM|AliagM]] ([[Մասնակցի քննարկում:AliagM|քննարկում]]) 09:18, 26 Օգոստոս 2024 (UTC)
* {{Դէմ}}
* {{Ձեռնպահ}}
{{ՔՎ}}

== Feminism and Folklore 2022 ends soon ==

[[File:Feminism and Folklore 2022 logo.svg|right|frameless|250px]]
[[:m:Feminism and Folklore 2022|Feminism and Folklore 2022]] which is an international writing contest organized at Wikipedia ends soon that is on &lt;b&gt;31 March 2022 11:59 UTC&lt;/b&gt;. This is the last chance of the year to write about feminism, women biographies and gender-focused topics such as &lt;i&gt;folk festivals, folk dances, folk music, folk activities, folk games, folk cuisine, folk wear, fairy tales, folk plays, folk arts, folk religion, mythology, folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales and more&lt;/i&gt;

Keep an eye on the project page for declaration of Winners. 

We look forward for your immense co-operation.

Thanks 
Wiki Loves Folklore international Team
[[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 14:28, 26 Մարտ 2022 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf&amp;oldid=23060054 --&gt;

== Վարիչ դառնալու թեկնածութեան առաջարկ․ HoMen ==
{{Քննարկման փակում|Դարձած է վարիչ:--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 10:55, 16 Յունիս 2022 (UTC)}}
Յարգելի՛ խմբագիրներ,

Բոլորս ալ քաջածանօթ ենք, որ [[Մասնակից:HoMen|HoMen]]ը՝ իր գործուն աջակցութեամբ, բծախնդիր աշխատանքով եւ աշխուժ մասնակցութեամբ, անշահախնդիր գործունէութիւն կատարած է Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի հարթակը բարեկարգելու եւ զարգազնելու համար։ Իսկ հարթակը աւելի շատ թիւով փորձառու մասնակիցներու եւ վարիչներու պէտք ունի։

Ուստի, կը դիմեմ ձեզի, առաջարկելով մասնակից [[Մասնակից:HoMen|HoMen]]ին Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի հարթակին վարիչ դառնալու թեկնածութիւնը։ Իսկ վարիչ դառնալու առաջարկը ներեկայացնելու համար Ուիքի համայնքին քուէարկութեան պէտք ունինք։

Հետեւաբար, իրբեւ հարթակի վարիչ, կը խնդրեմ մասնակցիք քուէարկութեան, որպէսզի ունենանք հարթակին աշխատանքները կարգաւորող վարիչ մը եւս։

Նշեմ, որ ան ընդառաջացած է առաջարկիս։ Քուէարկութեան տեւողութիւնը 1 շաբաթ է։ --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 06:11, 3 Յունիս 2022 (UTC)

=== Քուէարկութիւն ===
; Կողմ
# {{Կողմ}},--[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 09:46, 3 Յունիս 2022 (UTC)
# {{Կողմ}} --[[Մասնակից:Շահէն|Շահէն]] ([[Մասնակցի քննարկում:Շահէն|քննարկում]]) 10:58, 3 Յունիս 2022 (UTC)
# {{Կողմ}} --[[Մասնակից:NataliEkiz|NataliEkiz]] ([[Մասնակցի քննարկում:NataliEkiz|քննարկում]]) 17:12, 3 Յունիս 2022 (UTC)
# {{Կողմ}} --[[Մասնակից:MouRouDou|MouRouDou]] ([[Մասնակցի քննարկում:MouRouDou|քննարկում]]) 17:14, 3 Յունիս 2022 (UTC)
# {{Կողմ}} --[[Մասնակից:Anniezat1|Anniezat1]] ([[Մասնակցի քննարկում:Anniezat1|քննարկում]]) 17:18, 3 Յունիս 2022 (UTC)
# {{Կողմ}},--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 03:10, 4 Յունիս 2022 (UTC)
# {{Կողմ}}, --[[Մասնակից:AliagM|AliagM]] ([[Մասնակցի քննարկում:AliagM|քննարկում]]) 08:55, 4 Յունիս 2022 (UTC)
# {{Կողմ}}, --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 09:43, 4 Յունիս 2022 (UTC)
# {{Կողմ}}, --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 14:04, 5 Յունիս 2022 (UTC)

; Դէմ 


; Ձեռնպահ
{{ՔՎ}}

== JavaScript error ==

JavaScript parse error (scripts need to be valid ECMAScript 5): Parse error: Missing operand in file '[[MediaWiki:Common.js]]' on line 236 &lt;span id=&quot;Alexis_Jazz:1660124149359:ՈւիքիփետիաBWLCLNԶրուցարան&quot; class=&quot;BawlCmt&quot;&gt;[[Մասնակից:Alexis Jazz|Alexis Jazz]] ([[Մասնակցի քննարկում:Alexis Jazz|քննարկում]]) 09:35, 10 Օգոստոս 2022 (UTC)&lt;/span&gt;

== Bot policy ==

Hello. To facilitate [[:m:Special:MyLanguage/Stewards|steward]] granting of bot access, I suggest implementing the [[m:Special:MyLanguage/Bot policy|standard bot policy]] on this wiki. In particular, this policy allows stewards to automatically flag known interlanguage linking bots (if this page says that is acceptable) or bots that fix double redirects. The policy also enables [[m:Bot policy#Global_bots|global bots]] on this wiki (if this page says that is acceptable), which are trusted bots that will be given bot access on every wiki that allows global bots.

This policy makes bot access requesting much easier for local users, operators, and stewards. To implement it we only need to create a redirect to this page from [[Project:Bot policy]], and add a line at the top noting that it is used here. If you use or prefer to use a dedicated project page for handling bot flag requests, that is also acceptable. Please read [[m:Special:MyLanguage/Bot policy|the text at Meta-Wiki]] before commenting. If you object, please say so; I hope to implement in two weeks if there is no objection, since it is particularly written to streamline bot requests on wikis with little or no community interested in bot access requests. Thank you for your consideration. --[[Մասնակից:Rschen7754|Rschen7754]] ([[Մասնակցի քննարկում:Rschen7754|քննարկում]]) 01:16, 7 Հոկտեմբեր 2022 (UTC)

== Create pages for some car manufacturers on Western Armenian Wikipedia ==

Hi dear Western Armenian users and admins!

Please can you create some pages for some car manufacturers on Western Armenian Wikipedia, like many of them are on Eastern Armenian Wiki:

* Acura
* Audi
* Borgward
* Buick
* Cadillac
* Chevrolet
* Chrysler
* Citroen
* Dacia
* Daewoo
* Daihatsu
* Dodge
* Fiat
* GMC
* Hyundai
* Infiniti
* Jaguar
* Jeep
* Kia
* Lada
* Lancia
* Land Rover
* Lexus
* Lotus
* Mahindra
* Maserati
* Mazda
* Mitsubishi
* Nissan
* Opel
* Peugeot
* Pontiac
* Renault
* SAAB
* SEAT
* Skoda
* Subaru
* Suzuki
* Tata
* Toyota
* Volkswagen
* Volvo

I would be very grateful if someone would create these pages, at least the most important ones (major car manufacturers).

Thanks[[Մասնակից:A TUZI|A TUZI]] ([[Մասնակցի քննարկում:A TUZI|քննարկում]]) 16:06, 13 Հոկտեմբեր 2022 (UTC)

== Armenian biographies ==

I started off (and finished one) several biographies of Armenian Heroes of the Soviet Union on English Wikipedia, but they were mass deleted on the grounds of a technicality (I was using a different account to write them). I figured that people here might want to have some say in the matter or at least be notified about it. I intended to write a lot more biographies of famous Armenians in enwiki, but I'm not sure I will be able to anytime soon. But anyway, the articles in question are [[:en:Sarkis Martirosyan]], [[:en:Armen Ayriev]], and [[:en:Semyon Bagdasaryan]]. Upon request, if someone here really wants to have an article for a particular person added to enwiki, I can write an english-language draft article in my sandbox here for someone to copy into enwiki. &lt;3 Armenia!--[[Մասնակից:PlanespotterA320|PlanespotterA320]] ([[Մասնակցի քննարկում:PlanespotterA320|քննարկում]]) 11:14, 5 Նոյեմբեր 2022 (UTC)

== Community Wishlist Survey 2023 opens in January! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:Please-translate}}''

{{int:Hello}}

The [[m:Community Wishlist Survey 2023|'''Community Wishlist Survey (CWS) 2023''']], which lets contributors propose and vote for tools and improvements, starts next month on Monday, [https://zonestamp.toolforge.org/1674496831 23 January 2023, at 18:00 UTC] and will continue annually.

We are inviting you to share your ideas for technical improvements to our tools and platforms. Long experience in editing or technical skills is not required. If you have ever used our software and thought of an idea to improve it, this is the place to come share those ideas!

The dates for the phases of the Survey will be as follows:
* Phase 1: Submit, discuss, and revise proposals – Monday, Jan 23, 2023 to Sunday, Feb 6, 2023
* Phase 2: WMF/Community Tech reviews and organizes proposals – Monday, Jan 30, 2023 to Friday, Feb 10, 2023
* Phase 3: Vote on proposals – Friday, Feb 10, 2023 to Friday, Feb 24, 2023
* Phase 4: Results posted – Tuesday, Feb 28, 2023

If you want to start writing out your ideas ahead of the Survey, you can start thinking about your proposals and draft them in [[m:Community Wishlist Survey/Sandbox|the CWS sandbox]].

We are grateful to all who participated last year. See you in January 2023!
&lt;/div&gt;

{{int:Feedback-thanks-title}} &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Community Tech, [[m:User:STei (WMF)|STei (WMF)]]&lt;/bdi&gt; 12:59, 13 Դեկտեմբեր 2022 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:STei_(WMF)/CWS_2023_List&amp;oldid=24226232 --&gt;

== Vote for your favourite Wikimedia sound logo ==

''{{int:Please-translate}}''

''We are really sorry for posting in English''
[[Պատկեր:Sound_Logo_Cover_Image_-_Linkedin.png|կենտրոն|800x800փքս]]
Voting in the Wikimedia sound logo contest [[c:Sound_Logo_Vote|'''has started''']]. From December 6 to 19, 2022, please play a part and help chose the sound that will identify Wikimedia content on audio devices. [[wmfblog:2022/12/06/vote-for-the-sound-of-all-human-knowledge/|Learn more on Diff]].

The sound logo team is grateful to everyone who participated in this global contest. We received 3,235 submissions from 2,094 participants in 135 countries. We are incredibly grateful to the team of [[wmfblog:2022/10/31/screening-3235-sound-submissions/|volunteer screeners]] and the [https://meta.wikimedia.org/wiki/Communications/Sound_Logo/Contest_proposal#How_will_the_final_selection_happen? selection committee] who, among others, helped bring us to where we are today. It is now up to Wikimedia to choose the Sound Of All Human Knowledge.

Best wishes, [[Մասնակից:Arupako-WMF|Arupako-WMF]] ([[Մասնակցի քննարկում:Arupako-WMF|քննարկում]]) 09:58, 16 Դեկտեմբեր 2022 (UTC)

== Feminism and Folklore 2023 ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;center&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/center&gt;

Dear Wiki Community,

Christmas Greetings and a Happy New Year 2023,
 
You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition from February 1, 2023, to March 31, 2023 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2023|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia.
 
You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a [[:m:Feminism and Folklore 2023/List of Articles|list]] of suggested articles.
 
Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project:
# Create a page for the contest on the local wiki.
# Set up a fountain tool or dashboard.
# Create the local list and mention the timeline and local and international prizes.
# Request local admins for site notice.
# Link the local page and the fountain/dashboard link on the [[:m:Feminism and Folklore 2023/Project Page|meta project page]].
 
This year we would be supporting the community's financial aid for Internet and childcare support. This would be provided for the local team including their jury and coordinator team. This support is opt-in and non mandatory. Kindly fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this Google form] and mark a mail to [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] with the subject line starting as [Stipend] Name or Username/Language. The last date to sign up for internet and childcare aid from our team is 20th of January 2023, We encourage the language coordinators to sign up their community on this link by the 25th of January 2023.
 
Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2023|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance.
 
We look forward to your immense coordination.
 
Thank you and Best wishes,

[[:m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023 International Team]]

::::Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 10:23, 24 Դեկտեմբեր 2022 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=23942484 --&gt;

== Global ban for PlanespotterA320/RespectCE ==

Per the [[m:Global bans|Global bans]] policy, I'm informing the project of this request for comment: [[m:Requests for comment/Global ban for PlanespotterA320 (2) ]] about banning a member from your community. Thank you.--[[User:Lemonaka|Lemonaka]] ([[User talk:Lemonaka|talk]]) 21:40, 6 February 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Zabe@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Lemonaka/Massmessagelist&amp;oldid=24501599 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Your wiki will be in read only soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] tests the switch between its first and secondary data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. To make sure everything is working, the Wikimedia Technology department needs to do a planned test. This test will show if they can reliably switch from one data centre to the other. It requires many teams to prepare for the test and to be available to fix any unexpected problems. 

All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2023-03-01|en}}'''. The test will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2023-03-01T14:00|en}} {{#time:H:i e|2023-03-01T14:00}}]'''.

Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. 

'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''

*You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2023-03-01|en}}.
*If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.

''Other effects'':

*Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
* We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.

This project may be postponed if necessary.  You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. There will be more notifications about this. A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. '''Please share this information with your community.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span dir=ltr&gt;[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])&lt;/span&gt; 21:20, 27 Փետրուար 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=24390465 --&gt;

== Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023: We are back! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:UCDM 2023 promo.png|180px|right]]
{{int:please-translate}}

Hello, dear Wikipedians!&lt;br/&gt;

[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|Ministry of Foreign Affairs of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the third edition of writing challenge &quot;'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from 1st until 31st March 2023. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contribution in every language! The most active contesters will receive [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023/Prizes|prizes]].&lt;br/&gt;

We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[m:CentralNotice/Request/UCDM 2023|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge!
&lt;/div&gt;
[[m:User:ValentynNefedov (WMUA)|ValentynNefedov (WMUA)]] ([[m:User talk:ValentynNefedov (WMUA)|talk]]) 07:58, 1 March 2023 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:ValentynNefedov (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=23942484 --&gt;

== Office hour(s) - CEE Hub ==

Hello everyone,

We want to invite you to the first monthly office hour(s) that [[metawiki:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] will organize, where you can learn more about newly formed regional hub, and what CEE Hub can help you and your communities. The first session will take place on '''Sunday, March 12&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; at 17:00 CET time'''.

Open office hours are meant as a virtual space where anyone can talk to CEE Hub staff, ask questions, or discuss relevant CEE and Hub related topics.

Please respond to the email addresses toni.ristovski@wmceehub.org or barbara.klen@wmceehub.org, as you can get the invitation link on time.

We will be happy to see some of you. --[[Մասնակից:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[Մասնակցի քննարկում:TRistovski-CEEhub|քննարկում]]) 11:03, 10 Մարտ 2023 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Wikimania 2023 Welcoming Program Submissions&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;wikimania-program-submissions&quot;/&gt;[[File:Wikimania Singapore Logo.svg|right|frameless]]Do you want to host an in-person or virtual session at Wikimania 2023? Maybe a hands-on workshop, a lively discussion, a fun performance, a catchy poster, or a memorable lightning talk? [[wmania:Special:MyLanguage/2023:Program/Submissions|'''Submissions are open until March 28''']]. The event will have dedicated hybrid blocks, so virtual submissions and pre-recorded content are also welcome. If you have any questions, please join us at an upcoming conversation on March 12 or 19, or reach out by email at wikimania@wikimedia.org or on Telegram. More information on-wiki.&lt;section end=&quot;wikimania-program-submissions&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:CKoerner (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=24390465 --&gt;

== Office hour of the CEE Hub (3 April 2023) ==

Hello everyone, 

We want to invite you to the second monthly office hour(s) that [[metawiki:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] will organize, where you can learn more about newly formed regional hub, and what CEE Hub can help you and your communities. The second session will take place on '''Monday, April 3&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; at 18:00 CET time'''.

Open office hours are meant as a virtual space where anyone can talk to CEE Hub staff, ask questions, or discuss relevant CEE and Hub related topics.

Please sign up for the upcoming session at following [[metawiki:Wikimedia CEE Hub/Office hours|Meta page]], as you can get the invitation link on time.

We will be happy to see some of you. --[[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 11:48, 28 Մարտ 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=24715074 --&gt;

== Office hour of the CEE Hub (2 May 2023) and updates from the CEE Hub ==

Hello everyone, 

We want to invite you to the third monthly office hour(s) that [[metawiki:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] will organize, where you can learn more about newly formed regional hub, and what CEE Hub can help you and your communities. The third session will take place on '''Tuesday, May 2&lt;sup&gt;nd&lt;/sup&gt; at 18:00 CEST time'''.

Open office hours are meant as a virtual space where anyone can talk to CEE Hub staff, ask questions, or discuss relevant CEE and Hub related topics. You can find a link on the following [[metawiki:Wikimedia CEE Hub/Office hours|Meta page]].

If you don`t have a time to come on our Office hour, you can read more about development of the CEE Hub on our '''[[metawiki:Wikimedia CEE Hub/News|News page]]'''.

We will be happy to see some of you.
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=24715074 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Seeking volunteers for the next step in the Universal Code of Conduct process&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt; 
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Nominations/Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Nominations/Announcement}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''

Hello,

As follow-up to [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/IOMVS7W75ZYMABQGOQ2QH2JAURC3CHGH/ the message about the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines] by Wikimedia Foundation Board of Trustees Vice Chair, Shani Evenstein Sigalov, I am reaching out about the next steps. I want to bring your attention to the next stage of the Universal Code of Conduct process, which is forming a building committee for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C). I invite community members with experience and deep interest in community health and governance to nominate themselves to be part of the U4C building committee, which needs people who are:

* Community members in good standing
* Knowledgeable about movement community processes, such as, but not limited to, policy drafting, participatory decision making, and application of existing rules and policies on Wikimedia projects
* Aware and appreciative of the diversity of the movement, such as, but not limited to, languages spoken, identity, geography, and project type
* Committed to participate for the entire U4C Building Committee period from mid-May - December 2023
* Comfortable with engaging in difficult, but productive conversations
* Confidently able to communicate in English

The Building Committee shall consist of volunteer community members, affiliate board or staff, and Wikimedia Foundation staff.

The Universal Code of Conduct has been a process strengthened by the skills and knowledge of the community and I look forward to what the U4C Building Committee creates. If you are interested in joining the Building Committee, please either [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/U4C_Building_Committee/Nominations|sign up on the Meta-Wiki page]], or contact ucocproject[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org by May 12, 2023. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/U4C_Building_Committee|Read more on Meta-Wiki]]'''.

Best regards,&lt;br /&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[User:Xeno (WMF)|Xeno (WMF)]] 19:00, 26 Ապրիլ 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Xeno (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=24941045 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Automatic citations based on ISBN are broken&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot; /&gt;
Apologies if this message does not reach you in your favorite language. [[:m:User:Elitre (WMF)/ISBN|You can help translate it centrally at Meta]]. Thanks for your help. 

We have recently become unable to access the WorldCat API which provided the ability to generate citations using ISBN numbers. The Wikimedia Foundation's [[mw:Editing_team|Editing team]] is investigating several options to restore the functionality, but will need to disable ISBN citation generation for now.

This affects citations made with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]], and the use of the citoid API in gadgets and user scripts, such as the autofill button on [[:en:Wikipedia:RefToolbar|refToolbar]]. Please note that all the other automatic ways of generating citations, including via URL or DOI, are still available.

You can keep updated on the situation [[phab:T336298|via Phabricator]], or by reading the next issues of [[m:Tech News]]. If you know of any users or groups who rely heavily on this feature (for instance, someone who has an upcoming editathon), I'd appreciate it if you shared this update with them.

[[User:Elitre (WMF)|Elitre (WMF)]], on behalf of the Editing team.&lt;section end=&quot;message&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 19:45, 11 Մայիս 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Elitre (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox3&amp;oldid=25009633 --&gt;

== News about upcoming sessions and the CEE Newsletter ==

Hello everyone, 

[[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] has two major announcement for the upcoming week:

* Next [[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch up]] – youth edition will take place on May 16th 2023, 18:00-19:00 CEST. Please register for the event using the [https://docs.google.com/forms/d/14xTqCXTH_CKmScGoQ_COjuHtwNziCKITRIssre-a7SQ/edit following link]. This meeting is a part of already established CEE Catch up concept. The goal of the meeting is to gather young CEE Wikimedians/Wikipedians (up to 26 years old) and people who are older than 26 and who are interested in learning about and from youth.

* Learning session dedicated to [[:m:Grants:MSIG/About|Movement Strategy Implementation Grants]], where you can learn how is the process for applying this type of grants, and to learn from first hand about two such funded initiatives in the CEE Region. This session will take place on May 17th 2023, 18:00-19:20 CEST. Please register for the event using the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfW9TASrl_tiiqcBsgK725tianZlv82_I3qA9CaZGrTlJ_P8g/viewform?usp=sf_link following link].

'''CEE Newsletter is back!''' You can wrote first renewed edition of the CEE Newsletter [[:m:CEE/Newsletter/January-April 2023|here]].

''Important remark'': The CEE Newsletter is open for new members in the editorial team, so please show your interest by writing an email to the CEE Hub staff.
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=24715074 --&gt;

== Reminder about registration and submissions for Wikimedia CEE Meeting 2023 ==

Dear all, 

we would like to remind you about submission and registration deadlines for [[:m:Wikimedia CEE Meeting 2023|Wikimedia CEE Meeting 2023]], which are approaching. If you haven’t [[:m:Wikimedia CEE Meeting 2023/Registration|registered]] and/or sent your [[:m:Wikimedia CEE Meeting 2023/Submissions|submissions]], there is still time to do so.

CEE Meeting is a place where we get a chance to share our learning and experience with the region and we are all looking forward to seeing many of you in this September in Tbilisi (Georgia).

If you want some assistance or advice from us, especially related to preparing your presentations, please contact [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]], we will be happy to support you. (barbara.klen@wmceehub.org and toni.ristovski@wmceehub.org)

Toni Ristovski, on behalf of the CEE Hub staff
--[[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 10:02, 17 Մայիս 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=25031695 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Selection of the U4C Building Committee&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The next stage in the Universal Code of Conduct process is establishing a Building Committee to create the charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C). The Building Committee has been selected. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/U4C_Building_Committee|Read about the members and the work ahead on Meta-wiki]].&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Project|UCoC Project Team]], 04:20, 27 Մայիս 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25018085 --&gt;

== Can someone here protect the Main Page? ==

A bunch of vandals (specifically [[en:WP:LTA/LB2]], a cross wiki long term vandal) keep on vandalizing it and protection would really be useful, IMO. [[Մասնակից:Prodraxis|Prodraxis]] ([[Մասնակցի քննարկում:Prodraxis|քննարկում]]) 18:08, 18 Յունիս 2023 (UTC)

== General survey about grants, tools and support from the CEE Hub ==

[[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] created one general survey where we aim to collect information and opinions about several important topics that we believe all of you have experience in at some level.

The survey has three main topics: experience with grants and opinions, what kind of tools you used and want to use, and also what kind of support you want to have from the CEE Hub, which will help us in shaping the second year of the CEE Hub.

'''Please dedicate 15 minutes of your free time and submit your answers [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdvwAVASlWBuCE2XZneYuSCGgYE-6sPNvM4RpPhfZnM_z4Fag/viewform?usp=sf_link on this link].'''

--Toni Ristovski, on behalf of the CEE Hub staff [[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 09:31, 20 Յունիս 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=25178510 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; Announcing the new Elections Committee members&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt; 
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]''
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''
Hello there, 

We are glad to announce [[listarchive:list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/4TALOUFPAP2VDBR27GKRVOP7IGQYU3DB/|the new members and advisors of the Elections Committee]]. The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections_committee|Elections Committee]] assists with the design and implementation of the process to select Community- and Affiliate-Selected trustees for the Wikimedia Foundation Board of Trustees. After an open nomination process, the strongest candidates spoke with the Board and four candidates were asked to join the Elections Committee. Four other candidates were asked to participate as advisors. 

Thank you to all the community members who submitted their names for consideration. We look forward to working with the Elections Committee in the near future.

On behalf of the Wikimedia Foundation Board of Trustees,&lt;br /&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 18:00, 28 Յունիս 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25018085 --&gt;

== Upcoming CEE Catch up – Supporting community health ==

Hello everyone, 

[[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] invites community members to a next [[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]] which will focus on '''community health'''. The meeting will take place on '''''July 31st, 2023, 18:00-19:00 CEST'''''. You can sign up for the event on our [[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|Meta]] page, where you simply just add your username and we will send you a link for the event.

The goal of the session is to gather everyone interested to hear more about practices WMF and different Wikimedia affiliates have established to protect (mental) health and wellbeing of volunteers. The session is interesting for everyone who wants to know about supporting community health or if you want to learn how to implement some new practices in your affiliate/community.

--Toni Ristovski, on behalf of the CEE Hub staff [[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 13:02, 18 Յուլիս 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=25178510 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Review the Charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt; 
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Announcement - Review|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Announcement - Review}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''
Hello all,

I am pleased to share the next step in the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]] work. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) draft charter]] is now ready for your review. 

The [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|Enforcement Guidelines]] require a [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines#4.5_U4C_Building_Committee|Building Committee]] form to draft a charter that outlines procedures and details for a global committee to be called the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines#4._UCoC_Coordinating_Committee_(U4C)|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]]. Over the past few months, the U4C Building Committee worked together as a group to discuss and draft the U4C charter. The U4C Building Committee welcomes feedback about the draft charter now through 22 September 2023. After that date, the U4C Building Committee will revise the charter as needed and a community vote will open shortly afterward.

Join the conversation during the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/U4C Building Committee#Conversation hours|conversation hours]] or on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Meta-wiki]].

Best,&lt;br /&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]], on behalf of the U4C Building Committee, 15:35, 28 Օգոստոս 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25392152 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;== Opportunities open for the Affiliations Committee, Ombuds commission, and the Case Review Committee  ==&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;div style=&quot;margin:.2em 0 .5em;margin-{{#switch:{{PAGELANGUAGE}}|ar|arc|ary|arz|azb|bcc|bgn|ckb|bqi|dv|fa|fa-af|glk|ha-arab|he|kk-arab|kk-cn|ks|ku-arab|ms-arab|mzn|pnb|prd|ps|sd|ug|ur|ydd|yi=right|left}}:3ex;&quot;&gt;
[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short|''You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.'']]

''&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/span&gt;''&lt;/div&gt;

Hi everyone! The [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee]] (AffCom), [[m:Special:MyLanguage/Ombuds_commission|Ombuds commission]] (OC), and the [[m:Special:MyLanguage/Trust_and_Safety/Case_Review_Committee|Case Review Committee]] (CRC) are looking for new members. These volunteer groups provide important structural and oversight support for the community and movement. People are encouraged to nominate themselves or encourage others they feel would contribute to these groups to apply. There is more information about the roles of the groups, the skills needed, and the opportunity to apply on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments|'''Meta-wiki page''']]. 

On behalf of the Committee Support team,&lt;br /&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
~ [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 16:41, 9 Հոկտեմբեր 2023 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25570445 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Review and comment on the 2024 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection rules package&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]''
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/wiki/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:wiki/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''
Dear all, 

Please review and comment on the Wikimedia Foundation Board of Trustees selection rules package from now until 29 October 2023. The selection rules package was based on older versions by the Elections Committee and will be used in the 2024 Board of Trustees selection. Providing your comments now will help them provide a smoother, better Board selection process. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|More on the Meta-wiki page]].

Best,

Katie Chan &lt;br&gt;
Chair of the Elections Committee&lt;br /&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

01:12, 17 Հոկտեմբեր 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25570445 --&gt;

== Plans to enable Content and Section Translation tool in your Wikipedia ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

{{int:Hello}} Friends!

Apologies as this message is not in your native language, {{Int:Please-translate}}.

The WMF Language team is pleased to let you know that we would like to enable the Section and Content translation tool in this Wikipedia. For this, our team will love you to read about the tool and test the [https://design.wikimedia.org/strategy/section-translation.html Section Translation tool] so you can:
*Give us your feedback
*Ask us questions
*Tell us how to improve it
Below is background information about the tools and how you can test the Section translation tool.

'''Background information'''

[https://www.mediawiki.org/wiki/Content_translation Content Translation] has been a successful tool for editors to create content in their language. More than one million articles have been created across all languages since the tool was released in 2015. However, the tool is not out of beta in this Wikipedia, limiting the discoverability of the tool and its use and blocking the enablement of the Section translation in your Wikipedia.

[https://www.mediawiki.org/wiki/Content_translation/Section_translation Section Translation] extends the capabilities of Content Translation to support mobile devices. On mobile, the tool will:
*Guide you to translate one section at a time in order to expand existing articles or create new ones
*Make it easy to transfer knowledge across languages anytime from your mobile device
We plan to enable the tools in the next 2 weeks if there are no objections from your community. After it is enabled, we’ll monitor the content created with the tools and process all the feedback. In any case, feel free to raise any concerns or questions you may already have as a reply to this message or on the [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk:Content_translation/Section_translation project talk page].

'''Try the Section translation tool'''

Before the enablement, you can try the current implementation of the tool in [https://test.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;from=en&amp;to=mhr&amp;sx=true#/ our testing instance]. Once it is enabled, you’ll have access to https://wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation with your mobile device. You can select an article to translate, and machine translation will be provided as a starting point for editors to improve.

'''Provide feedback'''

Please provide feedback about Section translation on the [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk:Content_translation/Section_translation project talk page]. We want to  hear about your impressions on
*The section translation tool
*What you think about our plans to enable it
*Your ideas for improving the tool
Thanks and we look forward to your feedback and questions.
&lt;/div&gt;

[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[User talk:UOzurumba (WMF)|քննարկել]]) 01:54, 2 Նոյեմբեր 2023 (UTC) On behalf of the WMF Language team.
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_and_SX_announcement_list&amp;oldid=25817119 --&gt;

== Office hour of the CEE Hub (6 November 2023) ==

Hello everyone, 

We want to invite you to the ninth monthly office hour(s) that [[metawiki:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] will organise, where you can learn more about newly formed regional hub, and what CEE Hub can help you and your communities. The ninth session will take place on '''Monday, November 6&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; at 17:00 CET time'''.

Open office hours are meant as a virtual space where anyone can talk to CEE Hub staff, ask questions, or discuss relevant CEE and Hub related topics. You can find a link on the following [[metawiki:Wikimedia CEE Hub/Office hours|Meta page]].

If you don`t have a time to come on our Office hour, you can read more about development of the CEE Hub on our '''[[metawiki:Wikimedia CEE Hub/News|News page]]'''.

We will be happy to see some of you. --[[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 09:29, 6 Նոյեմբեր 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=25178510 --&gt;

== Do you use Wikidata in Wikimedia sibling projects? Tell us about your experiences ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''Note: Apologies for cross-posting and sending in English.''

Hello, the '''[[m:WD4WMP|Wikidata for Wikimedia Projects]]''' team at Wikimedia Deutschland would like to hear about your experiences using Wikidata in the sibling projects. If you are interested in sharing your opinion and insights, please consider signing up for an interview with us in this '''[https://wikimedia.sslsurvey.de/Wikidata-for-Wikimedia-Interviews Registration form]'''.&lt;br&gt; 
''Currently, we are only able to conduct interviews in English.''

The front page of the form has more details about what the conversation will be like, including how we would '''compensate''' you for your time.

For more information, visit our ''[[m:WD4WMP/AddIssue|project issue page]]'' where you can also share your experiences in written form, without an interview.&lt;br&gt;We look forward to speaking with you, [[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[m:User talk:Danny Benjafield (WMDE)|talk]]) 08:53, 5 January 2024 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WD4WMP/ScreenerInvite2&amp;oldid=26055343 --&gt;

== Feminism and Folklore 2024 ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;center&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/center&gt;

Dear Wiki Community,

You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition from February 1, 2023, to March 31, 2023 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia.
 
You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles.
 
Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project:
# Create a page for the contest on the local wiki.
# Set up a campaign on '''CampWiz''' tool.
# Create the local list and mention the timeline and local and international prizes.
# Request local admins for site notice.
# Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|meta project page]].

This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools''']

Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2024|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2024/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance.
 
We look forward to your immense coordination.
 
Thank you and Best wishes,

'''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024 International Team]]'''

::::Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 07:26, 18 Յունուար 2024 (UTC)

== Wiki Loves Folklore is back! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

{{int:please-translate}}

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]

Dear Wiki Community,
You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024|Wiki Loves Folklore 2024]]''' an international photography contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March.

You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&amp;campaign=wlf_2024 submitting] them in this commons contest.

You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language.

Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2024|project Talk page]] if you need any assistance. 

'''Kind regards,'''

'''Wiki loves Folklore International Team'''

-- [[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 07:26, 18 Յունուար 2024 (UTC)
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=23942484 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Vote on the Charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting opens}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Hello all,

I am reaching out to you today to announce that the voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) Charter is now open. Community members may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|cast their vote and provide comments about the charter via SecurePoll]] now through '''2 February 2024'''. Those of you who voiced your opinions during the development of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|UCoC Enforcement Guidelines]] will find this process familiar.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|current version of the U4C Charter]] is on Meta-wiki with translations available. 

Read the charter, go vote and share this note with others in your community. I can confidently say the U4C Building Committee looks forward to your participation.

On behalf of the UCoC Project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 18:08, 19 Յունուար 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25853527 --&gt;

== ծնածներ թե՞ ծնունդներ 2 ==

[[:Ստորոգութիւն:Անձինք ըստ իրենց ծննդեան օրուան]]-ում կա և՛ 23 Մարտի ծնունդներ և 23 Մարտի ծնածներ։ Ճիշտ է միայն 23 Մարտի ծնածներ տարբերակ, չէ՞։ [[Մասնակից:ԱշոտՏՆՂ|ԱշոտՏՆՂ]] ([[Մասնակցի քննարկում:ԱշոտՏՆՂ|քննարկում]]) 00:44, 21 Յունուար 2024 (UTC)
:Ես անջատված եմ։ Նույն հարցը չորս տարի առաջ տվել եմ նույն ձևով ու չէի հիշում։ Դեմ չե՞ք լինի, եթե բոտի օգնությամբ ծնածները դարձնեմ ծնունդներ՝ ինչպես վերևի քվեարկությամն մեջ է որոշվել, իսկ ծնածները դնեմ ջնջման։ --[[Մասնակից:ԱշոտՏՆՂ|ԱշոտՏՆՂ]] ([[Մասնակցի քննարկում:ԱշոտՏՆՂ|քննարկում]]) 01:04, 21 Յունուար 2024 (UTC)

== A new feature for previewing references on your wiki ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:Page Previews and Reference Previews.png|alt=Montage of two screenshots, one showing the Reference Previews feature, and one showing the Page Previews feature|right|350x350px]]
''Apologies for writing in English. If you can translate this message, that would be much appreciated.''

Hi. As announced some weeks ago &lt;sup&gt;[&lt;nowiki/&gt;[[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/CNPRQE2IG5ZNAVAOHBMF4AXXRLGJE6UT/|1]]] [&lt;nowiki/&gt;[[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|2]]]&lt;/sup&gt;, Wikimedia Deutschland’s [[m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes]] team introduced [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference_Previews|Reference Previews]] to many wikis, including this one. This feature shows popups for references in the article text.  

While this new feature is already usable on your wiki, most people here are not seeing it yet because your wiki has set [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Relation to gadgets|a gadget as the default]] for previewing references. We plan to remove the default flag from the gadget on your wiki soon. This means: 

* The new default for reference popups on your wiki will be Reference Previews. 
* However, if you want to keep using the gadget, you can still enable it in [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|your personal settings]].
The benefit of having Reference Previews as the default is that the user experience will be consistent across wikis and with the [[mw:Special:MyLanguage/Page_Previews|Page Previews feature]], and that the software will be easier to maintain overall. 

This change is planned for February 14. If you have concerns about this change, [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Reference Previews to become the default for previewing references on more wikis.|please let us know on this talk page]] by February 12. – Kind regards, [[m:User:Johanna Strodt (WMDE)|Johanna Strodt (WMDE)]], 09:30, 23 Յունուար 2024 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Johanna Strodt (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johanna_Strodt_(WMDE)/MassMessageRecipients&amp;oldid=26116190 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Last days to vote on the Charter for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting reminder}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Hello all,

I am reaching out to you today to remind you that the voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) charter will close on '''2 February 2024'''. Community members may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|cast their vote and provide comments about the charter via SecurePoll]]. Those of you who voiced your opinions during the development of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|UCoC Enforcement Guidelines]] will find this process familiar.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|current version of the U4C charter]] is on Meta-wiki with translations available. 

Read the charter, go vote and share this note with others in your community. I can confidently say the U4C Building Committee looks forward to your participation.

On behalf of the UCoC Project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 17:00, 31 Յունուար 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=25853527 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Announcing the results of the UCoC Coordinating Committee Charter ratification vote&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - results}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

Thank you everyone for following the progress of the Universal Code of Conduct. I am writing to you today to announce the outcome of the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|ratification vote]] on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee Charter]]. 1746 contributors voted in this ratification vote with 1249 voters supporting the Charter and 420 voters not. The ratification vote process allowed for voters to provide comments about the Charter. 

A report of voting statistics and a summary of voter comments will be published on Meta-wiki in the coming weeks.

Please look forward to hearing about the next steps soon.

On behalf of the UCoC Project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 18:23, 12 Փետրուար 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26160150 --&gt;

== Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2024: We are back! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[File:UCDM 2024 general.jpg|180px|right]]
{{int:please-translate}}

Hello, dear Wikipedians!&lt;br/&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the forth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2024|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from 1st until 31st March 2024. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contribution in every language! The most active contesters will receive prizes.&lt;br/&gt;

We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/UCDM 2024|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:ValentynNefedov (WMUA)|ValentynNefedov (WMUA)]] ([[:m:User talk:ValentynNefedov (WMUA)|talk]])
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:ValentynNefedov (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=26166467 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; Report of the U4C Charter ratification and U4C Call for Candidates now available&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – call for candidates| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – call for candidates}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Hello all,

I am writing to you today with two important pieces of information. First, the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Vote results|report of the comments from the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter ratification]] is now available. Secondly, the call for candidates for the U4C is open now through April 1, 2024.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members are invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Per the charter, there are 16 seats on the U4C: eight community-at-large seats and eight regional seats to ensure the U4C represents the diversity of the movement.

Read more and submit your application on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|Meta-wiki]].

On behalf of the UCoC project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 16:25, 5 Մարտ 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26276337 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; Wikimedia Foundation Board of Trustees 2024 Selection&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
: ''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]''
: ''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;''
Dear all,

This year, the term of 4 (four) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats.

The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee|Elections Committee]] will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Board Governance Committee created a Board Selection Working Group from Trustees who cannot be candidates in the 2024 community- and affiliate-selected trustee selection process composed of Dariusz Jemielniak, Nataliia Tymkiv, Esra'a Al Shafei, Kathy Collins, and Shani Evenstein Sigalov [3]. The group is tasked with providing Board oversight for the 2024 trustee selection process, and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. 

Here are the key planned dates:

*  May 2024: Call for candidates and call for questions
*  June 2024: Affiliates vote to shortlist 12 candidates (no shortlisting if 15 or less candidates apply) [5]
*  June-August 2024: Campaign period
*  End of August / beginning of September 2024: Two-week community voting period
*  October–November 2024: Background check of selected candidates
*  Board's Meeting in December 2024: New trustees seated

Learn more about the 2024 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|this Meta-wiki page]], and make your plan.

'''Election Volunteers'''

Another way to be involved with the 2024 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Election Volunteers|Meta-wiki page]].

Best regards,

[[m:Special:MyLanguage/User:Pundit|Dariusz Jemielniak]] (Governance Committee Chair, Board Selection Working Group)

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2021/Results#Elected

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter

[3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Minutes:2023-08-15#Governance_Committee

[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles

[5] Even though the ideal number is 12 candidates for 4 open seats, the shortlisting process will be triggered if there are more than 15 candidates because the 1-3 candidates that are removed might feel ostracized and it would be a lot of work for affiliates to carry out the shortlisting process to only eliminate 1-3 candidates from the candidate list.&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[User:MPossoupe_(WMF)|MPossoupe_(WMF)]]19:57, 12 Մարտ 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MPossoupe (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26349432 --&gt;

== Global ban proposal for Slowking4 ==

Hello. This is to notify the community that there is an ongoing global ban proposal for [[User:Slowking4]] who has been active on this wiki. You are invited to participate at [[m:Requests for comment/Global ban for Slowking4 (2)]]. [[Մասնակից:Seawolf35|Seawolf35]] ([[Մասնակցի քննարկում:Seawolf35|քննարկում]]) 13:22, 15 Մարտ 2024 (UTC)

== CEE Hub Office Hour, Catch Up session and other announcements ==

Hi everyone,

We want to inform you about the upcoming calls/sessions that [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] will organise, along with some small announcements of the other sessions that may be interesting for some of you.

First of all, we are inviting you to the next '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Office hours|CEE Hub Office Hour]]''' dedicated this time to the [[:m:Wikimedia CEE Hub/Microgrants|''Microgrants'']]''',''' which will be held on Monday (22 April) at 18:00 CEST (''[[:m:Event:CEE Hub Office Hour/April 2024|'''register here''']]'').

Also, we are making early announcement of the next '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|Catch Up]]''' dedicated to the [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025|Annual Plan of the Wikimedia Foundation for the period 2024/25]], where you will have a chance to hear introduction about this plan directly from the CEO of the WMF, along with CEE Hub updates and later during the call Q&amp;A session of 20 minutes. This session will be held on Wednesday (8 May) at 19:00 CEST ('''''[[:m:Event:CEE Catch Up Nr. 6 (May 2024)|register here]]''''').

Additionally, during this Friday (19 April) at 19:30 CEST at [[:m:Wikimedia Summit 2024|Wikimedia Summit]] in Berlin will be organised a [[:m:Wikimedia Summit 2024/Regional Meetups|'''regional CEE meet-up''']] with hybrid option, so you can join remotely as well (''[http://meet.google.com/bue-khkb-onr Google Meeting ID]'').

Please use the registration pages on Meta for the CEE Hub Office Hour and CEE Catch Up session, so you will get a link directly.

___________________________________

At the end, if you are interested to hear more about [[:en:Wikipedia:The_Wikipedia_Library|'''Wikipedia Library''']] and how this works, that every Wikimedia user with an active account for at least 6 months, contributed at least 500 times to Wikimedia projects, made at least 10 edits in the past month, and not be currently blocked from writing on any Wikimedia project, can have an access to the Wikipedia Library, you can attend one of two possible [[Grants:Knowledge Sharing/Connect|Let’s Connect learning clinics]]:

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; '''Time zone 1''' [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdKuS77ymmedlOnrqfdwv-Y1j3T8a197b6lZ33GbMZJ24OaAQ/viewform Registration link here] ('''April 23rd,  18:00 CEST''')

'''* Time zone 2''' [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfKP-MZ8F342dTFMIKp8WyjEPEntwkb3af8fEGOlM2J-BAfWA/viewform Registration link here] ('''April 26th, 09:00 CEST''')

If you need more information about these sessions, you can contact Gorana Gomirac ([mailto:gorana.gomirac@vikimedija.org gorana.gomirac@vikimedija.org]).
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=25178510 --&gt;

== Application for WikiOutdoor Training 2024 ==

Hi everyone,

Application is now officially OPEN for the unforgettable adventure with WikiOutdoor Training 2024! Whether you're a seasoned explorer or a newcomer to the world of outdoor documentation, this is your chance to join us in the mesmerizing Prespa Region of Macedonia from September 7th to 9th, 2024.

Fill the application form and share with us why you're excited to be part of this incredible journey.  Let's come together to explore, learn, and capture the beauty of our world!

Please share this survey also with other community members. If you have any other questions or concerns, please let us know.

'''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScMUXq4M7N44ZwrLUxrusUPh0rjNk0qGb_uYyJ-84uzLJ3mQg/viewform?usp=sf_link Register here]'''. Deadline for applying is 20th of May, 2024 [[Մասնակից:Деан Лазаревски|Деан Лазаревски]] ([[Մասնակցի քննարկում:Деан Лазаревски|քննարկում]]) 12:51, 22 Ապրիլ 2024 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Vote now to select members of the first U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote opens}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

I am writing to you to let you know the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is open now through May 9, 2024. Read the information on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility.

The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

On behalf of the UCoC project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 20:20, 25 Ապրիլ 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26390244 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Sign up for the language community meeting on May 31st, 16:00 UTC&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;Hello all,

The next language community meeting is scheduled in a few weeks - May 31st at 16:00 UTC. If you're interested, you can [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Wikimedia_Language_engineering/Community_meetings#31_May_2024 sign up on this wiki page].

This is a participant-driven meeting, where we share language-specific updates related to various projects, collectively discuss technical issues related to language wikis, and work together to find possible solutions. For example, in the last meeting, the topics included the machine translation service (MinT) and the languages and models it currently supports, localization efforts from the Kiwix team, and technical challenges with numerical sorting in files used on Bengali Wikisource.

Do you have any ideas for topics to share technical updates related to your project? Any problems that you would like to bring for discussion during the meeting? Do you need interpretation support from English to another language? Please reach out to me at ssethi(__AT__)wikimedia.org and [[etherpad:p/language-community-meeting-may-2024|add agenda items to the document here]].

We look forward to your participation!
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:22, 14 Մայիս 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26390244 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt; Feedback invited on Procedure for Sibling Project Lifecycle&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

[[File:Sibling Project Lifecycle Conversation 3.png|150px|right|link=:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle]]

Dear community members,

The [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee]] (CAC) of the [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] invites you to give feedback on a '''[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle|draft Procedure for Sibling Project Lifecycle]]'''. This draft Procedure outlines proposed steps and requirements for opening and closing Wikimedia Sibling Projects, and aims to ensure any newly approved projects are set up for success. This is separate from the procedures for opening or closing language versions of projects, which is handled by the [[:m:Special:MyLanguage/Language committee|Language Committee]] or [[m:Special:MyLanguage/Closing_projects_policy|closing projects policy]]. 

You can find the details on [[:m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle#Review|this page]], as well as the ways to give your feedback from today until the end of the day on '''June 23, 2024''', anywhere on Earth. 

You can also share information about this with the interested project communities you work with or support, and you can also help us translate the procedure into more languages, so people can join the discussions in their own language.

On behalf of the CAC,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 02:25, 22 Մայիս 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26390244 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Announcing the first Universal Code of Conduct Coordinating Committee&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Hello,

The scrutineers have finished reviewing the vote results. We are following up with the results of the first [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) election]]. 

We are pleased to announce the following individuals as regional members of the U4C, who will fulfill a two-year term:

* North America (USA and Canada)
** –
* Northern and Western Europe
** [[m:Special:MyLanguage/User:Ghilt|Ghilt]]
* Latin America and Caribbean
** –
* Central and East Europe (CEE)
** —
* Sub-Saharan Africa
** –
* Middle East and North Africa
** [[m:Special:MyLanguage/User:Ibrahim.ID|Ibrahim.ID]]
* East, South East Asia and Pacific (ESEAP)
** [[m:Special:MyLanguage/User:0xDeadbeef|0xDeadbeef]]
* South Asia
** –

The following individuals are elected to be community-at-large members of the U4C, fulfilling a one-year term:

* [[m:Special:MyLanguage/User:Barkeep49|Barkeep49]]
* [[m:Special:MyLanguage/User:Superpes15|Superpes15]]
* [[m:Special:MyLanguage/User:Civvì|Civvì]]
* [[m:Special:MyLanguage/User:Luke081515|Luke081515]]
* –
* –
* –
* –

Thank you again to everyone who participated in this process and much appreciation to the candidates for your leadership and dedication to the Wikimedia movement and community.

Over the next few weeks, the U4C will begin meeting and planning the 2024-25 year in supporting the implementation and review of the UCoC and Enforcement Guidelines. Follow their work on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Meta-wiki]].

On behalf of the UCoC project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 08:14, 3 Յունիս 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26390244 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;The final text of the Wikimedia Movement Charter is now on Meta&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final draft available|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final draft available}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Hi everyone,

The final text of the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] is now up on Meta in more than 20 languages for your reading.

'''What is the Wikimedia Movement Charter?'''

The Wikimedia Movement Charter is a proposed document to define roles and responsibilities for all the members and entities of the Wikimedia movement, including the creation of a new body – the Global Council – for movement governance.

'''Join the Wikimedia Movement Charter “Launch Party”'''

Join the [[m:Special:MyLanguage/Event:Movement Charter Launch Party|“Launch Party”]] on '''June 20, 2024''' at '''14.00-15.00 UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1718892000 your local time]). During this call, we will celebrate the release of the final Charter and present the content of the Charter. Join and learn about the Charter before casting your vote.

'''Movement Charter ratification vote'''

Voting will commence on SecurePoll on '''June 25, 2024''' at '''00:01 UTC''' and will conclude on '''July 9, 2024''' at '''23:59 UTC.''' You can read more about the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting|voting process, eligibility criteria, and other details]] on Meta.

If you have any questions, please leave a comment on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Charter|Meta talk page]] or email the MCDC at [mailto:mcdc@wikimedia.org mcdc@wikimedia.org].

On behalf of the MCDC,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 08:44, 11 Յունիս 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26390244 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Voting to ratify the Wikimedia Movement Charter is now open – cast your vote&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Ratification vote opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Ratification vote opens}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Hello everyone,

The voting to ratify the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|'''Wikimedia Movement Charter''']] is now open. The Wikimedia Movement Charter is a document to define roles and responsibilities for all the members and entities of the Wikimedia movement, including the creation of a new body – the Global Council – for movement governance.

The final version of the Wikimedia Movement Charter is [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|available on Meta in different languages]] and attached [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wikimedia_Movement_Charter_(June_2024).pdf here in PDF format] for your reading.

Voting commenced on SecurePoll on '''June 25, 2024''' at '''00:01 UTC''' and will conclude on '''July 9, 2024''' at '''23:59 UTC'''. Please read more on the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting|voter information and eligibility details]].

After reading the Charter, please [[Special:SecurePoll/vote/398|'''vote here''']] and share this note further.

If you have any questions about the ratification vote, please contact the Charter Electoral Commission at [mailto:cec@wikimedia.org '''cec@wikimedia.org'''].

On behalf of the CEC,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 10:51, 25 Յունիս 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26989444 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Voting to ratify the Wikimedia Movement Charter is ending soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final reminder}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Hello everyone,

This is a kind reminder that the voting period to ratify the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] will be closed on '''July 9, 2024''', at '''23:59 UTC'''.

If you have not voted yet, please vote [[m:Special:SecurePoll/vote/398|on SecurePoll]]. 

On behalf of the [[m:Special:MyLanguage/Movement_Charter/Ratification/Voting#Electoral_Commission|Charter Electoral Commission]],&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 03:45, 8 Յուլիս 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26989444 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;U4C Special Election - Call for Candidates&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – call for candidates|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – call for candidates}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Hello all,

A special election has been called to fill additional vacancies on the U4C. The call for candidates phase is open from now through July 19, 2024.

The [[:m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the [[:foundation:Wikimedia Foundation Universal Code of Conduct|UCoC]]. Community members are invited to submit their applications in the special election for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please review the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|U4C Charter]].

In this special election, according to [[Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter#2. Elections and Terms|chapter 2 of the U4C charter]], there are 9 seats available on the U4C: '''four''' community-at-large seats and '''five''' regional seats to ensure the U4C represents the diversity of the movement. [[Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter#5. Glossary|No more than two members of the U4C can be elected from the same home wiki]]. Therefore, candidates must not have English Wikipedia, German Wikipedia, or Italian Wikipedia as their home wiki.

Read more and submit your application on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|Meta-wiki]].

In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:03, 10 Յուլիս 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26989444 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Wikimedia Movement Charter ratification voting results&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Results of the ratification vote|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Results of the ratification vote}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''
Hello everyone,

After carefully tallying both individual and affiliate votes, the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting#Electoral Commission|Charter Electoral Commission]] is pleased to announce the final results of the Wikimedia Movement Charter voting.  

As [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Charter#Thank you for your participation in the Movement Charter ratification vote!|communicated]] by the Charter Electoral Commission, we reached the quorum for both Affiliate and individual votes by the time the vote closed on '''July 9, 23:59 UTC'''. We thank all 2,451 individuals and 129 Affiliate representatives who voted in the ratification process. Your votes and comments are invaluable for the future steps in Movement Strategy.

The final results of the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] ratification voting held between 25 June and 9 July 2024 are as follows: 

'''Individual vote:'''

Out of 2,451 individuals who voted as of July 9 23:59 (UTC), 2,446 have been accepted as valid votes. Among these, '''1,710''' voted “yes”; '''623''' voted “no”; and '''113''' selected “–” (neutral). Because the neutral votes don’t count towards the total number of votes cast, 73.30% voted to approve the Charter (1710/2333), while 26.70% voted to reject the Charter (623/2333).

'''Affiliates vote:'''

Out of 129 Affiliates designated voters who voted as of July 9 23:59 (UTC), 129 votes are confirmed as valid votes. Among these, '''93''' voted “yes”; '''18''' voted “no”; and '''18''' selected “–” (neutral). Because the neutral votes don’t count towards the total number of votes cast, 83.78% voted to approve the Charter (93/111), while 16.22% voted to reject the Charter (18/111).

'''Board of Trustees of the Wikimedia Foundation:'''

The Wikimedia Foundation Board of Trustees voted '''not to ratify''' the proposed Charter during their special Board meeting on July 8, 2024. The Chair of the Wikimedia Foundation Board of Trustees, Nataliia Tymkiv, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard/Board_resolution_and_vote_on_the_proposed_Movement_Charter|shared the result of the vote, the resolution, meeting minutes and proposed next steps]].  

With this, the Wikimedia Movement Charter in its current revision is '''not ratified'''.

We thank you for your participation in this important moment in our movement’s governance.

The Charter Electoral Commission,

[[m:User:Abhinav619|Abhinav619]], [[m:User:Borschts|Borschts]], [[m:User:Iwuala Lucy|Iwuala Lucy]], [[m:User:Tochiprecious|Tochiprecious]], [[m:User:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]]&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 17:52, 18 Յուլիս 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26989444 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Vote now to fill vacancies of the first U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – voting opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – voting opens}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

I am writing to you to let you know the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is open now through '''August 10, 2024'''. Read the information on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility.

The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 02:46, 27 Յուլիս 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=26989444 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Reminder! Vote closing soon to fill vacancies of the first U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – reminder to vote|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – reminder to vote}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

The voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is closing soon. It is open through 10 August 2024. Read the information on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024_Special_Election#Voting|the voting page on Meta-wiki to learn more about voting and voter eligibility]]. If you are eligible to vote and have not voted in this special election, it is important that you vote now.

'''Why should you vote?''' The U4C is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community input into the committee membership is critical to the success of the UCoC.

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 15:30, 6 Օգոստոս 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27183190 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Coming soon: A new sub-referencing feature – try it!&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Sub-referencing&quot;/&gt;
[[File:Sub-referencing reuse visual.png|{{#ifeq:{{#dir}}|ltr|right|left}}|400px]]
Hello. For many years, community members have requested an easy way to re-use references with different details. Now, a MediaWiki solution is coming: The new sub-referencing feature will work for wikitext and Visual Editor and will enhance the existing reference system. You can continue to use different ways of referencing, but you will probably encounter sub-references in articles written by other users. More information on [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|the project page]].

'''We want your feedback''' to make sure this feature works well for you:

* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|Please try]] the current state of development on beta wiki and [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|let us know what you think]]. 
* [[m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Sign-up|Sign up here]] to get updates and/or invites to participate in user research activities.

[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|Technical Wishes]] team is planning to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We will reach out to creators/maintainers of tools and templates related to references beforehand.

Please help us spread the message. --[[m:User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[m:User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]]) 10:36, 19 August 2024 (UTC)
&lt;section end=&quot;Sub-referencing&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&amp;oldid=27309345 --&gt;

== Վարիչ դառնալու թեկնածութեան առաջարկ․ Սեւան Դանիէլեան Մկրեան եւ Շահէն ==
{{Քննարկման փակում|Դարձած են վարիչ:--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:48, 03 Septembe8 2024 (UTC)}}
Յարգելի՛ խմբագիրներ,

Դարձեալ կը դիմեմ ձեզի եւ կ'առաջարկեմ մասնակից [[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեանին]] եւ [[Մասնակից:ShahenWasHere|Շահէնին]] Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի էջին կրկին վարիչ դառնալու թեկնածութիւնը։ Ինչպէս գիտէք, վարիչ դառնալու առաջարկը ներեկայացնելու համար, Ուիքի համայնքին քուէարկութեան պէտք ունինք։

Հետեւաբար, իրբեւ հարթակի վարիչ, կը խնդրեմ մասնակցիք քուէարկութեան, որպէսզի կրկին ստանձնեն իրենց վարչական աշխատանքը։

Քուէարկութեան տեւողութիւնը 1 շաբաթ է։--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:01, 19 Օգոստոս 2024‎ (UTC)

=== Քուէարկութիւն․ [[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան |Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]]===
* {{Կողմ}}
#{{Կողմ}}--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:34, 20 Օգոստոս 
# {{Կողմ}}, --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:01, 19 Օգոստոս 2024 (UTC)
# {{Կողմ}} --[[Մասնակից:ShahenWasHere|ShahenWasHere]] ([[Մասնակցի քննարկում:ShahenWasHere|քննարկում]]) 12:21, 19 Օգոստոս 2024 (UTC)
# {{Կողմ}} --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 19:57, 21 Օգոստոս 2024 (UTC)
# {{Կողմ}}, --[[Մասնակից:Ալիսիա|Ալիսիա]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ալիսիա|քննարկում]]) 08:41, 26 Օգոստոս 2024 (UTC)
# {{Կողմ}},--[[Մասնակից:AliagM|AliagM]] ([[Մասնակցի քննարկում:AliagM|քննարկում]]) 09:17, 26 Օգոստոս 2024 (UTC)
# {{Կողմ}},--[[Մասնակից:Հայր Արմէն|Հայր Արմէն]] ([[Մասնակցի քննարկում:Հայր Արմէն|քննարկում]]) 09:50, 26 Օգոստոս 2024 (UTC)
# {{Կողմ}}, --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:01, 26 Օգոստոս 2024 (UTC)
# {{Կողմ}}, --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 11:06, 26 Օգոստոս 2024 (UTC)
* {{Դէմ}}
* {{Ձեռնպահ}}

=== Քուէարկութիւն․ [[Մասնակից:ShahenWasHere|ShahenWasHere]]===

* {{Կողմ}}
#{{Կողմ}}--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 14:35, 20 Օգոստոս 2024 (UTC)
# {{Կողմ}}, --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:01, 19 Օգոստոս 2024 (UTC)
# {{Կողմ}},--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 15:26, 19 Օգոստոս 2024 (UTC)
# {{Կողմ}},--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 19:58, 21 Օգոստոս 2024 (UTC)
# {{Կողմ}},--[[Մասնակից:Ալիսիա|Ալիսիա]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ալիսիա|քննարկում]]) 08:41, 26 Օգոստոս 2024 (UTC)
# {{Կողմ}},--[[Մասնակից:AliagM|AliagM]] ([[Մասնակցի քննարկում:AliagM|քննարկում]]) 09:19, 26 Օգոստոս 2024 (UTC)
# {{Կողմ}},--[[Մասնակից:Հայր Արմէն|Հայր Արմէն]] ([[Մասնակցի քննարկում:Հայր Արմէն|քննարկում]]) 09:50, 26 Օգոստոս 2024 (UTC)
# {{Կողմ}}, --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:01, 26 Օգոստոս 2024 (UTC)
# {{Կողմ}}, --[[Մասնակից:L0l1g2|L0l1g2]] ([[Մասնակցի քննարկում:L0l1g2|քննարկում]]) 11:06, 26 Օգոստոս 2024 (UTC)
* {{Դէմ}}
* {{Ձեռնպահ}}
{{ՔՎ}}

== Sign up for the language community meeting on August 30th, 15:00 UTC ==

Hi all,

The next language community meeting is scheduled in a few weeks—on August 30th at 15:00 UTC. If you're interested in joining, you can [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#30_August_2024 sign up on this wiki page].

This participant-driven meeting will focus on sharing language-specific updates related to various projects, discussing technical issues related to language wikis, and working together to find possible solutions. For example, in the last meeting, topics included the Language Converter, the state of language research, updates on the Incubator conversations, and technical challenges around external links not working with special characters on Bengali sites.

Do you have any ideas for topics to share technical updates or discuss challenges? Please add agenda items to the document [https://etherpad.wikimedia.org/p/language-community-meeting-aug-2024 here] and reach out to ssethi(__AT__)wikimedia.org. We look forward to your participation!

[[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 23:19, 22 Օգոստոս 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27183190 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Announcing the Universal Code of Conduct Coordinating Committee&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/board-elections@lists.wikimedia.org/thread/OKCCN2CANIH2K7DXJOL2GPVDFWL27R7C/ Original message at wikimedia-l]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement - results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement - results}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Hello all,

The scrutineers have finished reviewing the vote and the [[m:Special:MyLanguage/Elections Committee|Elections Committee]] have certified the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Results|results]] for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) special election]].

I am pleased to announce the following individual as regional members of the U4C, who will fulfill a term until 15 June 2026:

* North America (USA and Canada)
** Ajraddatz

The following seats were not filled during this special election:

* Latin America and Caribbean
* Central and East Europe (CEE)
* Sub-Saharan Africa
* South Asia
* The four remaining Community-At-Large seats

Thank you again to everyone who participated in this process and much appreciation to the candidates for your leadership and dedication to the Wikimedia movement and community.

Over the next few weeks, the U4C will begin meeting and planning the 2024-25 year in supporting the implementation and review of the UCoC and Enforcement Guidelines. You can follow their work on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Meta-Wiki]].

On behalf of the U4C and the Elections Committee,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 14:05, 2 Սեպտեմբեր 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27183190 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Have your say: Vote for the 2024 Board of Trustees!&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Hello all,

The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|2024 Board of Trustees election]] is now open. There are twelve (12) candidates running for four (4) seats on the Board.

Learn more about the candidates by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Candidates|reading their statements]] and their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Questions_for_candidates|answers to community questions]].

When you are ready, go to the [[Special:SecurePoll/vote/400|SecurePoll]] voting page to vote. '''The vote is open from September 3rd at 00:00 UTC to September 17th at 23:59 UTC'''.

To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Voter_eligibility_guidelines|voter eligibility page]].

Best regards,

The Elections Committee and Board Selection Working Group&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 12:14, 3 Սեպտեմբեր 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27183190 --&gt;

== 'Wikidata item' link is moving. Find out where... ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;i&gt;Apologies for cross-posting in English. Please consider translating this message.&lt;/i&gt;{{tracked|T66315}}

Hello everyone, a small change will soon be coming to the user-interface of your Wikimedia project.
The [[d:Q16222597|Wikidata item]] [[w:|sitelink]] currently found under the &lt;span style=&quot;color: #54595d;&quot;&gt;&lt;u&gt;''General''&lt;/u&gt;&lt;/span&gt; section of the '''Tools''' sidebar menu will move into the &lt;span style=&quot;color: #54595d;&quot;&gt;&lt;u&gt;''In Other Projects''&lt;/u&gt;&lt;/span&gt; section.

We would like the Wiki communities feedback so please let us know or ask questions on the   [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Discussion page]] before we enable the change which can take place October 4 2024, circa 15:00 UTC+2.
More information can be found on [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|the project page]].&lt;br&gt;&lt;br&gt;We welcome your feedback and questions.&lt;br&gt; [[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 18:58, 27 Սեպտեմբեր 2024 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&amp;oldid=27524260 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Preliminary results of the 2024 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Hello all,

Thank you to everyone who participated in the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|2024 Wikimedia Foundation Board of Trustees election]]. Close to 6000 community members from more than 180 wiki projects have voted.

The following four candidates were the most voted:

# [[User:Kritzolina|Christel Steigenberger]]
# [[User:Nadzik|Maciej Artur Nadzikiewicz]]
# [[User:Victoria|Victoria Doronina]]
# [[User:Laurentius|Lorenzo Losa]]

While these candidates have been ranked through the vote, they still need to be appointed to the Board of Trustees. They need to pass a successful background check and meet the qualifications outlined in the Bylaws. New trustees will be appointed at the next Board meeting in December 2024.

[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Results|Learn more about the results on Meta-Wiki.]]

Best regards,

The Elections Committee and Board Selection Working Group

&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[User:MPossoupe_(WMF)|MPossoupe_(WMF)]] 08:25, 14 Հոկտեմբեր 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MPossoupe (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27183190 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Seeking volunteers to join several of the movement’s committees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. 

Read more about the committees on their Meta-wiki pages:
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Affiliations Committee (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds_commission|Ombuds commission (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]]

Applications for the committees open on 16 October 2024. Applications for the Affiliations Committee close on 18 November 2024, and applications for the Ombuds commission and the Case Review Committee close on 2 December 2024. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation/Legal/Committee_appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email [mailto:cst@wikimedia.org cst@wikimedia.org] with any questions you may have.

For the Committee Support team,
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:07, 16 Հոկտեմբեր 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27601062 --&gt;

== ԿԱԵ Փոքր Դրամաշնորհի ծրագիրը ==

[[metawiki:Wikimedia_CEE_Hub/Microgrants|'''ԿԱԵ Փոքր Դրամաշնորհի ծրագիրը''']] դեռ բաց է եւ կ՚ընդունի նոր դիմումներ տարբեր Կեդրոնական եւ Արեւելեան Եւրոպայի համայնքներէ։ 2024ի Հոկտեմբերէն սկսեալ, մենք նաեւ կ՚ընդունինք դիմումներ Կեդրոնական Ասիական համայնքներէ։

ԿԱԵ Խմբակի Փոքր Դրամաշնորհի ծրագիրը կ՚աջակցի €50 - €500 եւրոյի պիւտժէով ծրագիրներու։

Կը խնդրենք կարդալ պայմանները եւ այլ մանրամասնութիւններ ծրագրին դիմելու ժամանակ։ Դիմումը կրնաք գտնել Մեթայի էջին վրայ, այնտեթ պէտք է պատասխանել կարճ հարցումներ։

[[metawiki:Wikimedia_CEE_Hub/Microgrants/Applications_2024|'''Այստեղ''']] կրնաք գտնել տարբեր նախկին դիմումներ որոնք լրացուած են 2024ի Հոկտեմբերէն առաջ. այս էջը կրնայ ձեզի ուղղել եւ օգնել տեսնելով այլ համայնքներու պատասխանները եւ մօտեցումները։

Եթէ հարցումներ ունիք, կրնաք [[metawiki:Wikimedia_CEE_Hub/Communication|մեր հետ կապուիլ]], մենք ձեր դիմումները անհամբեր կը սպասենք։ --[[Մասնակից:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[Մասնակցի քննարկում:TRistovski-CEEhub|քննարկում]]) 09:42, 21 Հոկտեմբեր 2024 (UTC)

== 'Wikidata item' link is moving, finally. ==

Hello everyone, I previously wrote on the 27th September to advise that the ''Wikidata item'' sitelink will change places in the sidebar menu, moving from the '''General''' section into the '''In Other Projects''' section. The scheduled rollout date of 04.10.2024 was delayed due to a necessary request for Mobile/MinervaNeue skin. I am happy to inform that the global rollout can now proceed and will occur later today, 22.10.2024 at 15:00 UTC-2. [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Please let us know]] if you notice any problems or bugs after this change. There should be no need for null-edits or purging cache for the changes to occur. Kind regards, -[[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] 11:30, 22 Հոկտեմբեր 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&amp;oldid=27535421 --&gt;

== Proposal to enable the &quot;Contribute&quot; entry point in Western Armenian Wikipedia ==

{{Int:Hello}} Western Armenian Wikipedians,

Apologies as this message is not in your language. {{Int:please-translate}}.

The [[mediawikiwiki:Wikimedia_Language_and_Product_Localization|WMF Language and Product Localization]] team proposes enabling an entry point called &quot;Contribute&quot; to your Wikipedia.

The [[:bn:বিশেষ:Contribute|Contribute]] entry point is based on collaborative work with other product teams in the Wikimedia Foundation on [[mediawikiwiki:Edit_Discovery|Edit discovery]], which validated the entry point as a persistent and constant path that contributors took to discover ways to contribute content in Wikipedia.

Therefore, enabling this entry point in your Wikipedia will help contributors quickly discover available tools and immediately click to start using them. This entry point is designed to be a central point for discovering contribution tools in Western Armenian Wikipedia.

'''Who can access it'''

Once it is enabled in your Wikipedia, newcomers can access the entry point automatically by just logging into their account, click on the User drop-down menu and choose the &quot;Contribute&quot; icon, which takes you to another menu where you will find a self-guided description of what you can do to contribute content, as shown in the image below. An option to &quot;view contributions&quot; is also available to access the list of your contributions.

[[Պատկեր:Mobile_Contribute_Page.png|link=https://bar.wikipedia.org/wiki/Datei:Mobile_Contribute_Page.png|Mobile Contribute Page]]                             [[Պատկեր:Mobile_contribute_menu_(detailed).png|link=https://bar.wikipedia.org/wiki/Datei:Mobile_contribute_menu_(detailed).png|Mobile contribute menu (detailed)]]

For experienced contributors, the Contribute icon is not automatically shown in their User drop-down menu. They will still see the &quot;Contributions&quot; option unless they change it to the &quot;Contribute&quot; manually.

This feature is available in four Wikipedia (Albanian, Malayalam, Mongolian, and Tagalog). We have gotten valuable feedback that helped us improve its discoverability. Now, it is ready to be enabled in other Wikis. One major improvement was to [[phab:T369041|make the entry point optional for experienced contributors]] who still want to have the &quot;Contributions&quot; entry point as default.          

We plan to enable it '''on mobile''' for Wikis, where the Section translation tool is enabled. In this way, we will provide a main entry point to the mobile translation dashboard, and the exposure can still be limited by targeting only the mobile platform for now. If there are no objections to having the entry point for mobile users from your community, we will enable it by 9th November 2024.

We welcome your feedback and questions in this thread on our proposal to enable it here. Suppose there are no objections, we will deploy the &quot;Contribute&quot; entry point in your Wikipedia.

We look forward to your response soon.

Thank you!

On behalf of the WMF Language and Product Localization team.  [[Մասնակից:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Մասնակցի քննարկում:UOzurumba (WMF)|քննարկում]]) 01:58, 24 Հոկտեմբեր 2024 (UTC)

== CampaignEvents extension and the upcoming CEE Hub Office Hour ==

Some of you have already been in contact with the [[:m:Event Center/Registration|Event Registration tool]], that we are using for our monthly Office Hours. As this tool is part of the wider [[:m: CampaignEvents|CampaignEvents extension]], we would dedicate our upcoming monthly Office Hour to this topic and during the call will be present as well [[:m:User:Udehb-WMF|Benedict Nnaemeka Udeh]], who will have a short demo about this extension and will answer your questions.

The Office Hour will be held on 18th of November (Monday) at 17:00 CET. All the details about local time and how to register yourself are available on [[:m:Wikimedia CEE Hub/Office hours|our Meta page]].

In the meantime, you can check [[:m:CampaignEvents|this Meta page]] about the extension, where you can find all the details about three key functionalities:
* [[:m:Event Center/Registration|Event Registration tool]], allows campaign organizers to manage event registrations directly on the wiki. You can find instructions on how to use it [[:m:Event Center/Registration/Instructions|here]].
* [[:m:Campaigns/Foundation Product Team/Event list|Event list]], global, automated list of events on the wikis. It can be accessed by going to [[:m:Collaboration list|SpecialːAllEvents]].
* [[:m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation list]], finding past contributors on the selected articles, that can be useful to be invited in the upcoming edit-a-thons, contests, campaigns, etc. You can view [[:c:File:How to test the Invitation List tool.webm|this video]] to see how it works.

You can find information on how this extension can be deployed on your Wikipedia [[:m:CampaignEvents/Deployment status|here]], which requires community discussion and consensus.

--[[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 17:19, 28 Հոկտեմբեր 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=26669262 --&gt;

== Sign up for the language community meeting on November 29th, 16:00 UTC ==

Hello everyone,

The next language community meeting is coming up next week, on November 29th, at 16:00 UTC (Zonestamp! For your timezone &lt;https://zonestamp.toolforge.org/1732896000&gt;). If you're interested in joining, you can sign up on this wiki page: &lt;https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#29_November_2024&gt;.

This participant-driven meeting will be organized by the Wikimedia Foundation’s Language Product Localization team and the Language Diversity Hub. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Moore Wikipedia, and the language support track at Wiki Indaba. We will also have members from the Wayuunaiki community joining us to share their experiences with the Incubator and as a new community within our movement. This meeting will have a Spanish interpretation.

Looking forward to seeing you at the language community meeting! Cheers, [[User:SSethi (WMF)|Srishti]] 19:54, 21 Նոյեմբեր 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27746256 --&gt;

== Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:11, 24 Յունուար 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27746256 --&gt;

== Feminism and Folklore 2025 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;center&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/center&gt;

Dear Wiki Community,

You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]]''' writing competition from February 1, 2025, to March 31, 2025 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia.
 
You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles.
 
Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project:
# Create a page for the contest on the local wiki.
# Set up a campaign on '''CampWiz''' tool.
# Create the local list and mention the timeline and local and international prizes.
# Request local admins for site notice.
# Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta project page]].

This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools''']

Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2025|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance.
 
We look forward to your immense coordination.
 
Thank you and Best wishes,

'''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]'''

::::Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 02:35, 29 Յունուար 2025 (UTC)

== Wiki Loves Folklore is back! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

{{int:please-translate}}

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]

Dear Wiki Community,
You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore 2025]]''' an international media contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March.

You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&amp;campaign=wlf_2025 submitting] them in this commons contest.

You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language.

Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2025|project Talk page]] if you need any assistance. 

'''Kind regards,'''

'''Wiki loves Folklore International Team'''
--[[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 02:35, 29 Յունուար 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=26503019 --&gt;

== Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review. 

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:48, 3 Փետրուար 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28198931 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt; Upcoming Language Community Meeting (Feb 28th, 14:00 UTC) and Newsletter&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Hello everyone!
[[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=An image symbolising multiple languages]]
We’re excited to announce that the next '''Language Community Meeting''' is happening soon, '''February 28th at 14:00 UTC'''! If you’d like to join, simply sign up on the '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|wiki page]]'''.

This is a participant-driven meeting where we share updates on language-related projects, discuss technical challenges in language wikis, and collaborate on solutions. In our last meeting, we covered topics like developing language keyboards, creating the Moore Wikipedia, and updates from the language support track at Wiki Indaba.

'''Got a topic to share?''' Whether it’s a technical update from your project, a challenge you need help with, or a request for interpretation support, we’d love to hear from you! Feel free to '''reply to this message''' or add agenda items to the document '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|here]]'''.

Also, we wanted to highlight that the sixth edition of the Language &amp; Internationalization newsletter (January 2025) is available here: [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. This newsletter provides updates from the October–December 2024 quarter on new feature development, improvements in various language-related technical projects and support efforts, details about community meetings, and ideas for contributing to projects. To stay updated, you can subscribe to the newsletter on its wiki page: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]].

We look forward to your ideas and participation at the language community meeting, see you there!
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 08:29, 22 Փետրուար 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28217779 --&gt;

== CEE Hub Microgrant Programme - 2025 round ==

'''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Microgrants|CEE Hub Microgrant programme]]''' is open for submissions from the communities across Central and Eastern Europe (as well as Central Asia, and Farsi contributors that live in these regions).

The CEE Hub Microgrant programme will fund projects ranging from 50 to 700 EUR.

Please read the criteria and other details with the programme. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdscTZ9EPNjHhU0r7hUHNwntX34Wrk8ieiHemk_clB9VI3PfQ/viewform Application form]''' is accessible on the Meta page where you will need to answer a few simple questions.

You can find a list of the applications for the programme from 2024 [[:m:Wikimedia CEE Hub/Microgrants/Applications 2024|on this page]], so you will get a sense of what other communities asked for funds.

If you have any questions, please let us know ([[:m:Wikimedia CEE Hub/Communication|contact us]]). We are waiting for your submissions!

--[[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 13:35, 24 Փետրուար 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=28306207 --&gt;

== Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 18:51, 7 Մարտ 2025 (UTC)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28307738 --&gt;

== An improved dashboard for the Content Translation tool ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
{{Int:hello}} Wikipedians,

Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}.

The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en&amp;to=es Content Translation dashboard] to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device.

With a harmonized experience, logged-in desktop users now have access to the capabilities shown in the image below.
[[file:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|center|thumb|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the &quot;For you&quot; and &quot;...More&quot; buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic).  Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard  in two groups (&quot;Create new pages&quot; and &quot;Expand with new sections&quot;)-one for each activity.]]
[[File:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|center|thumb|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]]
We will implement [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|this improvement]] on your wiki '''on Monday, March 17th, 2025''' and remove the current dashboard '''by May 2025'''.
Please reach out with any questions concerning the dashboard in this thread. 

Thank you!

On behalf of the Language and Product Localization team.
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]&lt;/bdi&gt; 02:55, 13 Մարտ 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_Unified_dashboard_announcement_list_1&amp;oldid=28382282 --&gt;

== Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon.

Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. 

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 02:04, 4 Ապրիլ 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 --&gt;

== Be part of the next CEE Catch Up about Global Trends ==

Hi everyone, 

We want to announce the ninth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the Foundation Annual Planning Workshop focused on [[diffblog:2025/03/04/global-trends-2025/|'''global trends that are affecting our movement''']]. The session will take place on 23&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; of April 2025, 18:00-19:00 CEST (check your local time [https://zonestamp.toolforge.org/1745424000 here]).

Together (the CEE Communities and the Wikimedia Foundation staff) we will discuss the trends related to our projects, our readers and editors. We will explore how those trends show up in the CEE context and discuss what our projects need to address those trends, and how we can support them.

You will also have the opportunity to ask questions to the Wikimedia Foundation staff about the work being planned as part of the annual plan that runs from July 2025 to June 2026.

'''&lt;u&gt;''[[Wikimedia CEE Hub/Catch up|Join us at the Next CEE Catch up]]!''&lt;/u&gt;'''

--[[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 17:19, 14 Ապրիլ 2025 (UTC) (on behalf of the CEE Catch Up team)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=28546550 --&gt;

== Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025: Invitation ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:UCDM 2025 general.png|180px|right]]
{{int:please-translate}}

Hello, dear Wikipedians!&lt;br/&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the fifth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''14th April''' until '''16th May 2025'''. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design, and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contributions in every language! 

The most active contesters will receive prizes.

If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.
&lt;br/&gt;

We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]])
&lt;/div&gt;

16:11, 16 Ապրիլ 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Hide on Rosé@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines (&quot;UCoC EG&quot;) and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:34, 17 Ապրիլ 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 --&gt;

== Sub-referencing: User testing ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]]
&lt;small&gt;''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''&lt;/small&gt;

Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further:

#'''Try it out and share your feedback'''
#:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. 
#'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs'''
#:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''.

We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well.

Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! &lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])&lt;/bdi&gt; 15:04, 28 Ապրիլ 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&amp;oldid=28628657 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- &lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 03:41, 29 Ապրիլ 2025 (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== Registration for the Wikimedia CEE Meeting 2025 is open ==

Dear all,               

The Organising Committee of the [[metawiki:Wikimedia CEE Meeting 2025|Wikimedia CEE Meeting 2025]] is delighted to announce the opening of the registration for this year's conference.

Affiliation and community delegates can register for the meeting until '''June 15th'''. All other self-funded participants can register until July 31st. 

The registration and scholarship application form which runs on Pretix, a free, open-sourced third-party platform that helps organize and manage events, can be found [https://pretix.eu/wikimedia-events/wmcee-2025/ here].

Details on how to select delegates and the selection process can be found on the [[metawiki:Wikimedia CEE Meeting 2025/Registration|registration page]].

Please keep in mind that the official language of the conference is English and interpreting services will not be available.

If you encounter any issues while registering, or have questions about the registration process, feel free to contact the coordination team via [mailto:wmceem2025@wikimedia.gr wmceem2025@wikimedia.gr].

Your swift replies will be appreciated, as they will help us conduct an efficient booking process.

Best regards,        

On behalf of

'''Wikimedia CEE Meeting 2025 Organising Team'''

--[[Մասնակից:MARKELLOS|MARKELLOS]] ([[Մասնակցի քննարկում:MARKELLOS|քննարկում]]) 18:53, 12 Մայիս 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]].

You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC.

If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, &lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|քննարկել]])&lt;/bdi&gt; 22:07, 15 Մայիս 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)''

Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. 

We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation.

You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 15:26, 22 Մայիս 2025 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=28768453 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection &amp; Call for Questions&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats.

The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4].

Here are the key planned dates:

* May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6]
* June 17 – July 1, 2025: Call for candidates
* July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5]
* August 2025: Campaign period
* August – September 2025: Two-week community voting period
* October – November 2025: Background check of selected candidates
* Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated

Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]].

'''Call for Questions'''

In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]]

'''Election Volunteers'''

Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]]

Thank you!

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter

[3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024

[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles

[5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ

[6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates

Best regards,

Victoria Doronina

Board Liaison to the Elections Committee

Governance Committee&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 03:07, 28 Մայիս 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;  Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Hello everyone,  

''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)''

The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikipedias, including this wiki, during the '''week of June 23rd'''.

This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable.

The three main features of this extension are:

* '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki.
*  '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''.
*  '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions.

'''Note''': The extension comes with a new user right called '''&quot;Event Organizer&quot;''', which will be managed by administrators on this wiki. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment.

The extension is already live on several wikis, including '''Meta, Wikidata, English Wikipedia''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]])

If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout.

Thank you! &lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|քննարկել]]) 16:47, 29 Մայիս 2025 (UTC)&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Udehb-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/deployment_audience&amp;oldid=28803829 --&gt;

== Vote now in the 2025 U4C Election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}

Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:00, 13 Յունիս 2025 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28848819 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;
Hello all,

The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position.

This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3]

Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election.

Best regards,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;
Chair of the Elections Committee

On behalf of the Elections Committee and Governance Committee

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term.

[3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 17:43, 17 Յունիս 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28866958 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Dear Wikimedia Community,

The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]]  of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]].

A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity.

Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact.

Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement.

Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate.

Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended.

=== Wikispore ===

The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects.

After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. 

We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future.

As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting.

Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed.

=== Wikinews ===

We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways.

Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf &lt;nowiki&gt;[1]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 &lt;nowiki&gt;[2]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[3]&lt;/nowiki&gt;] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years.

While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews &lt;nowiki&gt;[4]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[5]&lt;/nowiki&gt;, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? &lt;nowiki&gt;[6]&lt;/nowiki&gt;].

[[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews.

Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs.

SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives.

'''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to:
*Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects,
*Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace,
*Merge content into compatibly licensed external projects,
*Archive Wikinews projects.
Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels.

=== Feedback and next steps ===

We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language.

I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. 
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 20:56, 27 Յունիս 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&amp;oldid=28911188 --&gt;

== Wikidata Item and Property labels soon displayed in Wiki Watchlist/Recent Changes ==

''(Apologies for posting in English, you can help by translating into your language)''

Hello everyone, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Wikidata For Wikimedia Projects]] team is excited to announce an upcoming change in how Wikidata edit changelogs are displayed in your [[Special:Watchlist|Watchlists]] and [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] lists. If an edit is made on Wikidata that affects a page in another Wikimedia Project, the changelog will contain some information about the nature of the edit. This can include a QID (or Q-number), a PID (or P-number) and a value (which can be text, numbers, dates, or also QID or PID’s). Confused by these terms? See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Glossary|Wikidata:Glossary]] for further explanations.

The upcoming change is scheduled for '''17.07.2025''', between '''1300 - 1500 UTC'''.
The change will display the label (item name) alongside any QID or PIDs, as seen in the image below:
[[File:Apr10 edit summary on Wikidata.png|An edit sum entry on Wikidata, labels display alongside their P- and Q-no.'s]]

These changes will only be visible if you have Wikidata edits enabled in your User Preferences for Watchlists and Recent Changes, or have the active filter ‘Wikidata edits’ checkbox toggled on, directly on the Watchlist and Recent Changes pages.

Your bot and gadget may be affected! There are thousands of bots, gadgets and user-scripts and whilst we have researched potential effects to many of them, we cannot guarantee there won’t be some that are broken or affected by this change.

Further information and context about this change, including how your bot may be affected can be found on this [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|project task page]]. We welcome your questions and feedback, please write to us on this dedicated [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Talk page]].

Thank you, - [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] on behalf of the Wikidata For Wikimedia Projects Team. [[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 12:45, 14 Յուլիս 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&amp;oldid=28981877 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Temporary accounts will be rolled out soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;body&quot;/&gt;
Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''.

Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. 

'''Why we are building temporary accounts'''

Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. 

Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users.

'''How temporary accounts work'''
[[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]]
Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: &lt;code dir=ltr&gt;~2025-12345-67&lt;/code&gt; (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it.

'''What does this mean for different groups of users?'''

'''For logged-out editors'''

* This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki.
* If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice.

'''For community members interacting with logged-out editors'''

* A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address).
* Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community.

'''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki'''

* '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.)
* '''For admins blocking logged-out editors''':
** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option.
** It will still be possible to block an IP address or IP range.
* Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this.

'''Our requests for you, and next steps'''

* If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]].
* If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in.
* Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options.
* Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses.

To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!&lt;section end=&quot;body&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]&lt;/bdi&gt; 21:36, 26 Օգոստոս 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&amp;oldid=29181713 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Hello all,

The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board.

To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]].

Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]].

When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]].

'''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.'''

Best regards,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;Chair, Elections Committee&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 04:48, 9 Հոկտեմբեր 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29360896 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function1&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere).

There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function1&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:42, 20 Հոկտեմբեր 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29432175 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Seeking volunteers to join several of the movement’s committees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. 

Read more about the committees on their Meta-wiki pages:
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]]

Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have.

For the Committee Support team,
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 14:12, 30 Հոկտեմբեր 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29517125 --&gt;

== Join the CEE Hub staff team – We’re hiring a Program Specialist ==

Hi everyone,

The regional [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is looking for a '''Program Specialist''' to join our [[:m:Wikimedia CEE Hub/Staff|staff team]]!

Are you someone experienced with Wikimedia who wants to help volunteers? Do you participate in Wiki Loves… and other related projects, and do you have ideas and skills to help others improve their efforts? Do you enjoy working with people from different countries? Are you able to work on your own, feel comfortable on Meta-Wiki, and understand how Meta works? If this sounds like you and you're interested in working with the CEE hub team, we’d love to hear from you!

'''As a Program Specialist, you will:'''

* Support affiliates and communities in developing and implementing impactful programs,
* Strengthen regional cooperation and cross-border projects,
* Help guide campaigns and initiatives across the CEE region,
* Work closely with the CEE Hub team and community members.

This is a '''part-time (0.8–0.9 full-time equivalent), remote position''' open to candidates based in the CEE region or nearby time zones.

'''APPLICATION DEADLINE: NOVEMBER 10, 2025'''
➡️ '''Learn more and learn how to apply on Meta:''' [[:m:Wikimedia CEE Hub/Jobs/Program Specialist|Wikimedia CEE Hub – Program Specialist]] ⬅️

If you know someone who would be a great fit, please share this opportunity with them!
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=29192870 --&gt;

== Help us test Cat-a-lot on your Wikipedia ==

'''[[:commons:Help:Gadget-Cat-a-lot|Cat-a-lot]]''' is a JavaScript gadget that helps with moving, removing and adding files (as well as articles or subcategories) between, from and to categories and it is widely used on Wikimedia Commons, where it is accessible for every user after enabling the gadget in your [https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets Preferences].

Complete explanation of the tool, along with the images and demonstration video it is accessible on [[:commons:Help:Gadget-Cat-a-lot|Wikimedia Commons]].

If your Wikipedia is struggling with performing this repetitive task when you need to move pages between categories and remove pages from a category, Cat-a-lot could be activated for your Wikipedia as well. 

Installation can be done as your user script or as a project gadget and codes can be found [[:commons:Help:Gadget-Cat-a-lot|here]]. Installation is already done on Polish and Romanian wikis from our CEE Region.

English phrases from [[:commons:MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/translating|MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/translating]] can be translated and saved in [[:commons:MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/ro|MediaWiki:Gadget-Cat-a-lot.js/ro]] (for example).

[[:m:CEE Hub/Working Groups/Technical Advancement Group|CEE Hub Technical Advancement Group]] is willing to support your community in the installation of the tool, and to offer support in case of bugs, as we can report them to the development team. Just leave a message below with any issues you encounter.

--[[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 10:42, 18 Նոյեմբեր 2025 (UTC) (on behalf of the CEE Hub Technical Advancement Group)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=29670161 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function2&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki&lt;/span&gt;. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function2&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:22, 20 Նոյեմբեր 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29583860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Migration to Parsoid&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;em&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]&lt;/em&gt;

Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier.

If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation.

There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki.

To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]&lt;/bdi&gt; 00:35, 6 Յունուար 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2025-12-22_Wikipedias&amp;oldid=29825860 --&gt;

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 13:21, 18 Յունուար 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

21:01, 19 Յունուար 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities ==

Hi everyone, 

'''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts.

You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process.

We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start.

* ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December).
* ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF.

Join our online Q&amp;A session to learn more (same content, two options to join):
* 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&amp;A Nr. 1|register here]])
* 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&amp;A Nr. 2|register here]])

More info &amp; contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]'''

--[[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 11:21, 31 Մարտ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=29670168 --&gt;

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 00:57, 26 Ապրիլ 2026 (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 ==

''Please help us and your community by translating this announcement into your language!''

Dear all,

The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway.

There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community.

'''Eligibility criteria:'''

* Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]:
** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025
** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026
** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026
* Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]]

You can check your eligibility using the following tool:

https://cee-sc-election.toolforge.org/

'''How to proceed:'''

Candidates may nominate themselves or be nominated by others.

If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026.

The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]:

Please also inform your communities about the election and encourage participation.

Best regards,  

Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026

--[[Meta:Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Meta:Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 10:00, 30 Ապրիլ 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=30401522 --&gt;

== Wiki Loves Eurovision 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]]

Hello everyone!

You are invited to participate in the &quot;[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]&quot; article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available:

* 1st prize: a voucher worth €60
* 2nd prize: a voucher worth €50
* 3rd prize: a voucher worth €40
* 4th–10th prize: a voucher worth €30

To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=30401522 --&gt;
== CEE Meeting 2026-ի ներկայացուցիչներու թեկնածութիւն ==
Յարգելի՛ խմբագիրներ,

Կեդրոնական եւ Արեւելեան Եւրոպայի (CEE) տարեկան հանդիպումը՝ CEE Meeting 2026-ը, մօտեցած է, եւ Արեւմտահայերէն Լեզուի Ուիքիմետիաններու Խումբը (WAL) կոչուած է ընտրելու այս հանդիպման իր պաշտօնական ներկայացուցիչները։

Այս նպատակով, կը ներկայացուին երկու թեկնածուներ՝ [[User:HoMen|HoMen]] եւ [[User:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]], որպէսզի ներկայացնեն WAL-ը CEE Meeting 2026-ի ընթացքին։

Կը հրաւիրենք խումբի անդամները մասնակցելու քուէարկութեան՝ իւրաքանչիւր թեկնածուի առնչութեամբ առանձին իրենց կարծիքը յայտնելու համար։
Քուէարկութեան տեւողութիւնը 3 օր է։ 

=== [[Մասնակից:HoMen|HoMen]]-ի թեկնածութիւն ===

*{{Կողմ}}
#{{Կողմ}}--[[--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 03:23, 26 Մայիս 2026 (UTC)]] 
#:Շնորհակալ եմ վստահութեան համար [[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:04, 30 Մայիս 2026 (UTC)
#{{Կողմ}}--[[--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:56, 26 Մայիս 2026 (UTC)]]
#:Շնորհակալ եմ վստահութեան համար [[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:05, 30 Մայիս 2026 (UTC)
#{{Կողմ}}֊[[֊֊[[Մասնակից։Մարալ Տիքպիքեան | Մարալ Տիքպիքեան]]
#{{Կողմ}} -[[Մասնակից:ShahenWasHere|ShahenWasHere]] ([[Մասնակցի քննարկում:ShahenWasHere|քննարկում]]) 19:22, 27 Մայիս 2026 (UTC)
#:Շնորհակալ եմ վստահութեան համար [[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:05, 30 Մայիս 2026 (UTC)
#{{Կողմ}} - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:17, 27 Մայիս 2026 (UTC)
#:Շնորհակալ եմ վստահութեան համար [[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:05, 30 Մայիս 2026 (UTC)
#{{Կողմ}} - --[[Մասնակից:NataliEkiz|NataliEkiz]] ([[Մասնակցի քննարկում:NataliEkiz|քննարկում]]) 21:17, 27 Մայիս 2026 (UTC)
#:Շնորհակալ եմ վստահութեան համար [[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:06, 30 Մայիս 2026 (UTC)
#{{Կողմ}}, --[[Մասնակից:Թալին Նայիր|Թալին Նայիր]] ([[Մասնակցի քննարկում:Թալին Նայիր|քննարկում]]) 19:16, 28 Մայիս 2026 (UTC)
#:Շնորհակալ եմ վստահութեան համար [[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:06, 30 Մայիս 2026 (UTC)
#{{Կողմ}}, --[[Մասնակից:Ալիսիա|Ալիսիա]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ալիսիա|քննարկում]]) 08:34, 29 Մայիս 2026 (UTC)
#:Շնորհակալ եմ վստահութեան համար [[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:06, 30 Մայիս 2026 (UTC)
#{{Կողմ}}, --[[Մասնակից:JohnYahyaHanna|JohnYahyaHanna]] ([[Մասնակցի քննարկում:JohnYahyaHanna|քննարկում]]) 16:35, 29 Մայիս 2026 (UTC)
#:Շնորհակալ եմ վստահութեան համար [[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 09:07, 30 Մայիս 2026 (UTC)
*{{Ձեռնպահ}}

*{{Դէմ}}

=== [[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]]-ի թեկնածութիւն ===

*{{Կողմ}}
#{{Կողմ}}--[[--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 03:24, 26 Մայիս 2026 (UTC)]] 
#{{Կողմ}}--[[--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 05:56, 26 Մայիս 2026 (UTC)]]
#{{Կողմ}} —[[Մասնակից:ShahenWasHere|ShahenWasHere]] ([[Մասնակցի քննարկում:ShahenWasHere|քննարկում]])
#{{Կողմ}} - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:18, 27 Մայիս 2026 (UTC)
#{{Կողմ}} - --[[Մասնակից:NataliEkiz|NataliEkiz]] ([[Մասնակցի քննարկում:NataliEkiz|քննարկում]]) 21:17, 27 Մայիս 2026 (UTC)
#{{Կողմ}}, --[[Մասնակից:Թալին Նայիր|Թալին Նայիր]] ([[Մասնակցի քննարկում:Թալին Նայիր|քննարկում]]) 19:17, 28 Մայիս 2026 (UTC)
#{{Կողմ}}, --[[Մասնակից:Ալիսիա|Ալիսիա]] ([[Մասնակցի քննարկում:Ալիսիա|քննարկում]]) 08:37, 29 Մայիս 2026 (UTC)
#{{Կողմ}}, --[[Մասնակից:JohnYahyaHanna|JohnYahyaHanna]] ([[Մասնակցի քննարկում:JohnYahyaHanna|քննարկում]]) 16:35, 29 Մայիս 2026 (UTC)

*{{Ձեռնպահ}}

*{{Դէմ}}

'''Սիրելի՛ խմբագիրներ, շնորհակալութիւն` ձեր վստահութեան համար։'''--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 09:20, 30 Մայիս 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 Մայիս 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|քննարկել]])&lt;/bdi&gt; 17:11, 23 Յունիս 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;</text>
      <sha1>4rsgaruywt22tlud0p9oa3egesn6din</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Նափոլէոն Պոնափարթ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32076</id>
    <revision>
      <id>252434</id>
      <parentid>252423</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:20:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>252434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100695" sha1="7yma94nbvb1jj35r89iykf68eda9lhb" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Նափոլէոն Պոնափարթ''' ({{Lang-fr|Napoléon Bonaparte}}, {{ԱԾ}}), Ֆրանսայի կայսր, աշխարհահռչակ զօրավար եւ պետական գործիչ, որ յետագային ճանչցուեցաւ իր գահակալական անունով՝ Նափոլէոն Ա․: Ֆրանսացիներու Կայսրն էր 18 Մայիս 1804-էն մինչեւ իր առաջին հրաժարումը՝ 1814-ին, եւ կարճատեւ վերականգնումով մը՝ 1815-ի Հարիւր Օրերուն ընթացքին։ Ան յառաջացաւ ու հռչակուեցաւ որպէս զօրավար՝ Ֆրանսական Յեղափոխութեան ժամանակ, եւ ղեկավարեց զինուորական արշաւանքներու շարք մը ամբողջ Եւրոպայի ու Միջին Արեւելքի մէջ՝ Ֆրանսական Յեղափոխական եւ Նափոլէոնեան Պատերազմներու ընթացքին։ Որպէս պետական գործիչ՝ ան բազմաթիւ օրինական եւ վարչական բարեփոխումներ իրագործեց Ֆրանսայի ու Եւրոպայի մէջ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Napoleon|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Napoleon&amp;oldid=1360663298|date=2026-06-22|accessdate=2026-06-23|language=en}}&lt;/ref&gt;։ 

== Կենսագրական գիծեր&lt;ref&gt;{{Citation|title=Napoleon|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Napoleon&amp;oldid=1360663298|date=2026-06-22|accessdate=2026-06-23|language=en}}&lt;/ref&gt; ==

=== Կանուխ Կեանքը ===
Նափոլէոնի ընտանիքը իտալական արմատներ ունէր։ Իր հայրական կողմի նախնիները՝ Պոնափարթները, սերած էին թոսքանական մանր ազնուական ընտանիքէ մը, որ 16-րդ դարուն գաղթած էր Քորսիքա։ Իր մայրական կողմի նախնիները՝ Ռամոլինոները, սերած էին լոմպարտական ազնուական ընտանիքէ մը&lt;ref&gt;McLynn (1997), p. 2.&lt;/ref&gt;։ Նափոլէոնի ծնողքը՝ Քարլօ Մարիա Պոնափարթ եւ Մարիա Լեթիցիա Ռամոլինօ, կ'ապրէին Այաչիոյի «Մեզոն Պոնափարթ» (Պոնափարթի տուն) տան մէջ, ուր Նափոլէոն ծնաւ 15 Օգոստոս 1769-ին։ Ան ունէր մեծ եղբայր մը՝ Ժոզեֆը, եւ վեց կրտսեր քոյր ու եղբայր՝ Լիւսիէն, Էլիզա, Լուի, Փոլին, Քարոլին եւ Ժերոմ&lt;ref&gt;Zamoyski (2018), pp. xiv, 14.&lt;/ref&gt;։ Աւելի քան հինգ այլ քոյր ու եղբայրներ ալ կամ մահացած ծնած էին, կամ ալ չէին գոյատեւած մանկութեան տարիներուն&lt;ref&gt;McLynn (1997), p. 4.&lt;/ref&gt;։ Նափոլէոն մկրտուեցաւ որպէս կաթոլիկ՝ Նափոլէոնէ տի Պոնափարթ անունով։ Իր երիտասարդութեան տարիներուն իր անունը նաեւ կը գրուէր որպէս Նապուլիոնէ, Նապուլիօ, Նափոլիոննէ եւ Նափուլիոնէ&lt;ref&gt;Dwyer (2008a), p. xv&lt;/ref&gt;։

Նափոլէոն ծնաւ Ճենովայի Հանրապետութեան կողմէ Վերսայի պայմանագիրով Քորսիքան Ֆրանսային զիջելէն մէկ տարի ետք։ Իր հայրը պաշտպանեց Փասքուալէ Փաոլին՝ Ֆրանսայի դէմ Քորսիքայի անկախութեան պատերազմին ընթացքին։ 1769-ին Փոնթէ Նովուի ճակատամարտին քորսիքացիներու կրած պարտութենէն եւ Փաոլիի դէպի Բրիտանիա աքսորուելէն ետք, Քարլօ մտերմացաւ Ֆրանսայի կառավարիչ Շարլ Լուի տը Մարպէօֆի հետ, որ դարձաւ իր հովանաւորն ու Նափոլէոնի կնքահայրը։ Մարպէօֆի աջակցութեամբ, Քարլօ նշանակուեցաւ Քորսիքայի ներկայացուցիչ Լուի ԺԶ-ի արքունիքին մէջ, իսկ Նափոլէոն արքայական կրթաթոշակ ստացաւ Ֆրանսայի ցամաքային մասին մէջ գտնուող զինուորական ակադեմիայի մը մէջ ուսանելու համար։

Նափոլէոնի մանկութեան ամէնէն ազդեցիկ դէմքը իր մայրն էր, որուն խիստ կարգապահութիւնը զսպեց այս չարաճճի երեխան։ Կեանքի յետագայ տարիներուն Նափոլէոն ըսած է․ «Զաւակին ապագայ ճակատագիրը միշտ մօր գործն է»&lt;ref&gt;Chamberlain, Alexander (1896). ''The Child and Childhood in Folk Thought: (The Child in Primitive Culture)''. MacMillan. p. 385. ISBN &lt;bdi&gt;978-1-4219-8748-4&lt;/bdi&gt;. Archived from the original on 27 February 2024. Retrieved 15 October 2020.&lt;/ref&gt;։ Նափոլէոնի ազնուական եւ չափաւոր հարուստ ծագումը իրեն ուսման աւելի մեծ հնարաւորութիւններ ընձեռեց, քան այն ժամանակուան սովորական քորսիքացիի մը համար հասանելի էր։

1779-ի Յունուարին, 9 տարեկան հասակին, Նափոլէոն տեղափոխուեցաւ Ֆրանսայի ցամաքային մաս եւ արձանագրուեցաւ Օթիւնի (Autun) կրօնական դպրոցը՝ իր ֆրանսերէնը բարելաւելու համար, քանի որ իր մայրենի լեզուները քորսիքերէնն ու իտալերէնն էին։ Թէեւ ան ի վերջոյ վարժ կերպով տիրապետեց ֆրանսերէնին, սակայն կը խօսէր քորսիքական շեշտադրումով (աքսանով), իսկ իր ֆրանսերէն ուղղագրութիւնը տկար էր։ Մայիսին ան տեղափոխուեցաւ Պրիէն-լը-Շաթոյի (Brienne-le-Château) զինուորական ակադեմիան, ուր իր դասընկերները պարբերաբար կը ծաղրէին զինք իր շեշտադրման, ծննդավայրի, կարճ հասակի, վարուելակերպի եւ թերի ֆրանսերէնի պատճառով։ Ան դարձաւ ինքնամփոփ ու տխրամած, եւ իրեն տուաւ ընթերցանութեան։ Քննող մը նկատած էր, որ Նափոլէոն «միշտ աչքի զարկած է թուաբանութեան հանդէպ իր ունեցած ջանասիրութեամբ։ Ան բաւական լաւ ծանօթ է պատմութեան եւ աշխարհագրութեան ․․․ Այս տղան հիանալի նաւաստի կրնայ դառնալ»։

Դպրոցական տարիներու պատմութիւններէն մէկը կը պատմէ, թէ ան ձիւնագնդի կռիւի մը ժամանակ կրտսեր աշակերտները առաջնորդած է դէպի յաղթանակ՝ ընդդէմ աւագ աշակերտներուն, ինչ որ իբր թէ ցոյց տուած է իր առաջնորդական ձիրքերը։ Սակայն այս պատմութիւնը սկսած է պատմուիլ միայն այն ատեն, երբ Նափոլէոն արդէն հռչակաւոր դարձած էր։ Պրիէնի իր վերջին տարիներուն Նափոլէոն դարձաւ բացայայտ քորսիքացի ազգայնական եւ Փաոլիի երկրպագու։

1784-ի Սեպտեմբերին Նափոլէոն ընդունուեցաւ Փարիզի «Էքոլ Միլիթէր» (École militaire - Զինուորական դպրոց), ուր ուսանեցաւ հրետանիի սպայ դառնալու համար։ Ան փայլեցաւ թուաբանութեան մէջ եւ լայնօրէն կը կարդար աշխարհագրութիւն, պատմութիւն ու գրականութիւն։ Սակայն, տկար էր ֆրանսերէնի եւ գերմաներէնի մէջ։ 1785-ի Փետրուարին իր հօր մահը կրճատեց ընտանիքի եկամուտը եւ ստիպեց զինք, որ երկամեայ դասընթացքը մէկ տարուան մէջ աւարտէ։ Սեպտեմբերին ան քննուեցաւ հռչակաւոր գիտնական Փիեռ-Սիմոն Լափլասի կողմէ եւ դարձաւ առաջին քորսիքացին, որ աւարտեց «Էքոլ Միլիթէր»-ը։

== Կանուխ Ասպարէզը&lt;ref&gt;{{Citation|title=Napoleon|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Napoleon&amp;oldid=1360663298|date=2026-06-22|accessdate=2026-06-23|language=en}}&lt;/ref&gt; ==

=== Վերադարձ դէպի Քորսիքա ===
1785-ի Սեպտեմբերին աւարտելէն ետք, Պոնափարթ նշանակուեցաւ որպէս տեղակալ (second lieutenant) «Լա Ֆեր» (La Fère) հրետանային գունդին մէջ։ Ան ծառայեց Վալանսի (Valence) եւ Օքսոնի (Auxonne) մէջ մինչեւ 1789-ին Ֆրանսական Յեղափոխութեան պայթումը, սակայն երկարատեւ արձակուրդներ անցուց Քորսիքայի մէջ, ինչ որ սնուցեց իր քորսիքական ազգայնականութիւնը։ 1789-ի Սեպտեմբերին ան վերադարձաւ Քորսիքա եւ սկսաւ պաշտպանել ու տարածել ֆրանսական յեղափոխական գաղափարները։ 1790-ի Յուլիսին Փաոլի վերադարձաւ կղզի, բայց ան ոչ մէկ համակրանք ունէր Պոնափարթի հանդէպ, քանի որ իր հայրը դաւաճան կը համարէր՝ Քորսիքայի անկախութեան դատը լքելուն համար&lt;ref&gt;Roberts (2014), Chapter 2, pp. 29–53.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Zamoyski (2018), pp. 41–46.&lt;/ref&gt;։

Պոնափարթ նետուեցաւ խճճուած ու եռակողմ պայքարի մը մէջ՝ արքայականներու (ռոյալիստներ), յեղափոխականներու եւ քորսիքացի ազգայնականներու միջեւ։ Ան դարձաւ Եակոպինեաններու (Jacobins) կողմնակից եւ միացաւ ֆրանսամէտ քորսիքացի հանրապետականներուն, որոնք դէմ էին Փաոլիի քաղաքականութեան եւ անոր՝ կղզին անջատելու ձգտումներուն&lt;ref&gt;David Nicholls (1999). ''Napoleon: A Biographical Companion''. ABC-CLIO. p. 131. ISBN &lt;bdi&gt;978-0-87436-957-1&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;։ Անոր տրուեցաւ Քորսիքայի կամաւորներու գումարտակի մը հրամանատարութիւնը, եւ 1792-ին ան բարձրացաւ հարիւրապետի (կապիտան) աստիճանի կանոնաւոր բանակին մէջ՝ հակառակ իր արձակուրդի ժամկէտը անցընելուն եւ Այաչիոյի մէջ իր կամաւորներուն ու ֆրանսական կայազօրին միջեւ ծագած վէճին&lt;ref&gt;McLynn (1997), pp. 52–54.&lt;/ref&gt;։

1793-ի Փետրուարին Պոնափարթ մասնակցեցաւ դէպի Սարտինիա ֆրանսական ձախողած արշաւանքին։ Այն ամբաստանութիւններէն ետք, թէ Փաոլի ձախողցուցած է արշաւանքը եւ անոր վարչակարգը փտած ու անկարող է, Ֆրանսայի Ազգային Պատուիրակութիւնը (National Convention) զինք օրէնքէն դուրս յայտարարեց։ Յունիսի սկիզբը, Պոնափարթ եւ 400 ֆրանսացի զինուորներ չյաջողեցան Այաչիոն գրաւել քորսիքացի կամաւորներէն, եւ կղզին անցաւ Փաոլիի կողմնակիցներու հսկողութեան տակ։ Երբ Պոնափարթ իմացաւ, որ Քորսիքայի ժողովը դատապարտած է զինք ու իր ընտանիքը, Պոնափարթները փախան դէպի Ֆրանսայի ցամաքային մասին մէջ գտնուող Թուլոն քաղաքը։

=== Թուլոնի Պաշարումը ===
Պոնափարթ վերադարձաւ Նիսի մէջ գտնուող իր գունդը եւ նշանակուեցաւ ափամերձ հրետանային մարտկոցի մը հարիւրապետ (կապիտան)։ 1793-ի Յուլիսին ան հրատարակեց «Լը սուփէ տը Պոքեր» (''Le souper de Beaucaire'' - Ընթրիք Պոքերի մէջ) գրքոյկը, որով կը ցուցադրէր իր աջակցութիւնը Ազգային Պատուիրակութեան (National Convention), որ մեծապէս կ'ազդուէր Եակոպինեաններէն։

Սեպտեմբերին, իր քորսիքացի հայրենակից Անթուան Քրիսթոֆ Սալիչեթիի օգնութեամբ, Պոնափարթ նշանակուեցաւ հանրապետական ուժերու հրետանիի հրամանատար, որոնք ուղարկուած էին դաշնակից ուժերու կողմէ գրաւուած Թուլոնի նաւահանգիստը ետ գրաւելու համար։ Ան արագօրէն աւելցուց ձեռքի տակ եղած հրետանին եւ առաջարկեց բլուրի վրայ գտնուող բերդ մը գրաւելու ծրագիր, որմէ հանրապետական թնդանօթները կրնային հսկել քաղաքի նաւահանգիստը եւ ստիպել դաշնակիցներուն, որ պարպեն այն։ Դեկտեմբեր 16–17-ին այդ դիրքին վրայ գործադրուած յաջող յարձակումը յանգեցուց քաղաքի գրաւման։

Թուլոնի յաջողութիւնը Պոնափարթը բերաւ ազդեցիկ մարդոց ուշադրութեան կեդրոնը, որոնցմէ էր Օկիւսթէն Ռոպեսփիերը՝ առաջատար Եակոպինեան Մաքսիմիլիէն Ռոպեսփիերի կրտսեր եղբայրը։ Ան բարձրացուեցաւ պրիգադի զօրավարի (brigadier general) աստիճանի եւ դրուեցաւ Միջերկրականի ափերու պաշտպանութեան գլուխը։ 1794-ի Փետրուարին ան նշանակուեցաւ Իտալական Բանակի հրետանիի հրամանատար եւ Սարտինիոյ Թագաւորութեան վրայ յարձակելու ծրագիրներ մշակեց։

Ֆրանսական բանակը գործադրեց Պոնափարթի ծրագիրը 1794-ի Ապրիլին՝ Սաորճիոյ երկրորդ ճակատամարտին, ապա յառաջացաւ լեռներուն մէջ գտնուող Օրմէան գրաւելու համար։ Օրմէայէն ան ուղղուեցաւ դէպի արեւմուտք՝ շրջանցելու համար Սաորժի շուրջ գտնուող աւստրօ-սարտինական դիրքերը։ Այս արշաւանքէն ետք, Օկիւսթէն Ռոպեսփիերը Պոնափարթը առաքելութեամբ ուղարկեց Ճենովայի Հանրապետութիւն՝ պարզելու համար այդ երկրին դիրքորոշումը Ֆրանսայի հանդէպ&lt;ref&gt;Gueniffey (2015), pp. 137–59.&lt;/ref&gt;։

=== 13 Վանտեմիեր (13 Vendémiaire) ===
1794-ի Յուլիսին Մաքսիմիլիէն Ռոպեսփիերի անկումէն ետք, Պոնափարթի կապերը առաջատար Եակոպինեաններուն հետ զինք քաղաքականապէս կասկածելի դարձուցին նոր վարչակարգին աչքին։ Ան ձերբակալուեցաւ Օգոստոս 9-ին, բայց երկու շաբաթ ետք արձակուեցաւ։ Իրմէ խնդրուեցաւ ծրագիրներ պատրաստել իտալական դիրքերուն վրայ յարձակելու համար՝ Աւստրիոյ դէմ Ֆրանսայի մղած պատերազմի ծիրէն ներս, իսկ 1795-ի Մարտին ան մասնակցեցաւ Քորսիքան բրիտանացիներէն ետ խլելու արշաւանքին, սակայն ֆրանսացիները ետ մղուեցան Թագաւորական Նաւատորմի (Royal Navy) կողմէ։

1794-էն սկսեալ Պոնափարթ սիրային կապերու մէջ էր Տեզիրէ Քլարիի հետ, որուն քոյրը՝ Ժիւլի Քլարին, ամուսնացած էր Պոնափարթի մեծ եղբօր՝ Ժոզեֆի հետ։ 1795-ի Ապրիլին Պոնափարթ նշանակուեցաւ Արեւմտեան Բանակին մէջ, որ ներգրաւուած էր Վանտէի պատերազմին՝ քաղաքացիական պատերազմ եւ արքայականներու հակայեղափոխութիւն Վանտէի տարածաշրջանին մէջ։ Որպէս հետեւակի հրամանատարութիւն, ասիկա աստիճանի նուազում էր հրետանիի զօրավարի պաշտօնէն, եւ ան առողջական վատ վիճակը պատրուակեց՝ այդ պաշտօնէն խուսափելու համար։ Այս շրջանին ան գրեց «Քլիսոն եւ Էօժենի» (''Clisson et Eugénie'') սիրային վիպակը՝ զինուորի մը եւ իր սիրեցեալին մասին, ինչ որ ակնայայտ զուգահեռ մըն էր Քլարիի հետ Պոնափարթի ունեցած սեփական յարաբերութեան։

Օգոստոսին ան պաշտօն ստացաւ Տեղագրութեան Գրասենեակին (Bureau of Topography) մէջ, ուր կ'աշխատէր զինուորական ծրագիրներու վրայ։ Սեպտեմբեր 15-ին ան հեռացուեցաւ կանոնաւոր ծառայութեան մէջ գտնուող զօրավարներու ցուցակէն՝ Վանտէի արշաւանքին ծառայելէ հրաժարելուն պատճառով։ Ան փորձեց տեղափոխուիլ Կոստանդնուպոլիս՝ իր ծառայութիւնները առաջարկելու Սուլթան Սելիմ Գ․-ին։ Խնդրանքը ի վերջոյ ընդունուեցաւ, բայց ան երբեք չստանձնեց այդ պաշտօնը։

Հոկտեմբեր 3-ին Փարիզի արքայականները ապստամբութիւն յայտարարեցին Ազգային Պատուիրակութեան դէմ։ Փոլ Պարասը՝ Թերմիտորեան հակազդեցութեան առաջնորդներէն մէկը, գիտէր Թուլոնի մէջ Պոնափարթի զինուորական սխրանքներուն մասին եւ զինք նշանակեց Թուիլըրի պալատին (Tuileries Palace) մէջ Պատուիրակութիւնը պաշտպանող ուժերու փոխհրամանատար։ Պոնափարթ երեք տարի առաջ՝ 10 Օգոստոս 1792-ի ապստամբութեան ժամանակ, տեսած էր թագաւորի զուիցերիական պահակախումբի ջարդը հոն եւ հասկցած էր, որ հրետանին պիտի ըլլար պաշտպանութեան բանալին։ Ան հրամայեց երիտասարդ հեծելազօրի սպայ Ժոաքիմ Միւրային, որ թնդանօթներ գրաւէ, եւ Պոնափարթ զանոնք տեղակայեց կարեւոր դիրքերու վրայ։ 5 Հոկտեմբեր 1795-ին (Ֆրանսական հանրապետական օրացոյցով՝ 13 Վանտեմիեր, Դ․ տարի) ան կարտեչի (canister rounds) կրակ բացաւ ապստամբներուն վրայ (Թոմաս Քարլայլի կողմէ նկարագրուած որպէս «քարտեչի փչոց»): Ապստամբութեան ընթացքին մօտաւորապէս 300-էն 1400 ապստամբ մեռաւ։ Ապստամբութիւնը ճնշելու մէջ Պոնափարթի ունեցած դերը իրեն եւ իր ընտանիքին ապահովեց նոր կառավարութեան՝ Ֆրանսական Տիրեքթուարի (French Directory) հովանաւորութիւնը։ Հոկտեմբեր 26-ին ան բարձրացուեցաւ Ներքին Բանակի հրամանատարի աստիճանի, իսկ 1796-ի Յունուարին նշանակուեցաւ Իտալական Բանակի գլուխ։

Վանտեմիերի ապստամբութենէն քանի մը շաբաթ ետք, Պոնափարթ սիրային կապ հաստատեց Ժոզեֆին տը Պոհարնէի հետ, որ Պարասի նախկին սիրուհին էր։ Ժոզեֆին ծնած էր Փոքր Անթիլեան կղզիներու ֆրանսական գաղութներուն մէջ, եւ իր ընտանիքը ստրուկներ ունէր շաքարեղէգի տնկարկներու (պլանտացիաներու) մէջ։ Զոյգը ամուսնացաւ 9 Մարտ 1796-ին՝ քաղաքացիական արարողութեամբ։ Պոնափարթ սկսաւ սովորութեան համաձայն ինքզինք կոչել «Նափոլէոն Պոնափարթ»՝ փոխանակ իտալական «Նափոլէոնէ տի Պոնափարթ» ձեւը օգտագործելու&lt;ref&gt;Chandler (1966), p. 3.&lt;/ref&gt;։

=== Իտալական առաջին արշաւանք ===
Պսակադրութենէն երկու օր ետք, Պոնափարթ ձգեց Փարիզը՝ Իտալական բանակի հրամանատարութիւնը ստանձնելու համար։ Ան յարձակողականի անցաւ՝ յուսալով պարտութեան մատնել Սարտինիոյ թագաւորութիւնը Փիեմոնթի մէջ, նախքան անոնց աւստրիացի դաշնակիցներուն միջամտելը։ Մոնթենոթէի արշաւանքի ընթացքին տարած շարք մը յաղթանակներով, ան երկու շաբթուան մէջ դուրս մղեց փիեմոնթցիները պատերազմէն։ Այնուհետեւ, ֆրանսացիները կեդրոնացան աւստրիացիներուն վրայ՝ պաշարելով Մանթուան։ Աւստրիացիները յարձակողականներ շղթայազերծեցին ֆրանսացիներուն դէմ՝ պաշարումը կոտրելու համար, սակայն Պոնափարթ ձախողեցուց օգնութեան հասնելու ամէն փորձ՝ յաղթելով Քասթիլիոնէի, Պասանոյի, Արքոլէի եւ Ռիվոլիի ճակատամարտերուն։ 1797 Յունուարին Ռիվոլիի մէջ ֆրանսացիներուն տարած յաղթանակը յանգեցուց Իտալիոյ մէջ աւստրիական դիրքերու փլուզման։ Ռիվոլիի մէջ Աւստրիան կորսնցուց իր զինուորներուն 43%-ը՝ սպաննուած, վիրաւոր կամ գերի իյնալով։

Ֆրանսական ուժերը այնուհետեւ ներխուժեցին Հապսպուրկեան տան սրտի հողերը։ Հարաւային Գերմանիոյ մէջ ֆրանսական ուժերը պարտութեան մատնուած էին Թեշենի դուքս՝ Կարլոս արխիտուքսին (Աւագ դուքս) կողմէ 1796-ին, բայց Կարլոս ետ քաշեց իր ուժերը Վիեննան պաշտպանելու համար՝ լսելով Պոնափարթի յարձակման մասին։ Իրենց առաջին բախման ժամանակ, Պոնափարթ ետ մղեց Կարլոսը եւ խորացաւ աւստրիական տարածքներուն մէջ՝ 1797 Մարտին յաղթելով Թարվիզի ճակատամարտին։ Սարսափած ֆրանսական յառաջխաղացումէն, որ հասած էր մինչեւ Լէոպէն (Վիեննայէն մօտ 100 քմ հեռաւորութեան վրայ), աւստրիացիները հաշտութիւն խնդրեցին։ Լէոպէնի նախնական հաշտութիւնը, որ ստորագրուեցաւ Ապրիլ 18-ին, Ֆրանսայի հսկողութեան տակ ձգեց Հիւսիսային Իտալիոյ մեծ մասն ու Նետերլանտները (Ցած երկիրները) եւ խոստացաւ Աւստրիոյ հետ բաժնել Վենետիկի հանրապետութիւնը։ Պոնափարթ քալեց դէպի Վենետիկ եւ պարտադրեց անոր անձնատուութիւնը՝ վերջ դնելով Վենետիկի 1100-ամեայ անկախութեան։ Ան արտօնեց ֆրանսացիներուն կողոպտել գանձերը, ինչպէս՝ Սուրբ Մարկոսի ձիերը։

Այս իտալական արշաւանքին ընթացքին, Պոնափարթի բանակը գերեվարեց 150,000 գերի, գրաւեց 540 թնդանօթ եւ 170 դրօշակ։ Ֆրանսական բանակը մղեց 67 բախում եւ յաղթեց 18 մեծ դաշտային ճակատամարտերու՝ շնորհիւ հրետանիի գերազանց արհեստագիտութեան եւ Պոնափարթի մարտավարութեան։ Պոնափարթ արշաւանքի ընթացքին Իտալիայէն կորզեց մօտաւորապէս 45 միլիոն ֆրանսական լիվր (փաունտ), եւս 12 միլիոն լիվր՝ թանկարժէք մետաղներով ու գոհարներով, եւ աւելի քան 300 գեղանկար ու քանդակ։

Արշաւանքի ընթացքին Պոնափարթ հետզհետէ աւելի ազդեցիկ դարձաւ ֆրանսական քաղաքականութեան մէջ։ Ան հիմնեց երկու թերթ՝ մէկը իր բանակի զօրքերուն համար, իսկ միւսը՝ Ֆրանսայի մէջ տարածելու համար։ Ռոյալիստները (միապետականները) կը յարձակէին իր վրայ Իտալիան կողոպտելուն համար եւ կը զգուշացնէին, որ ան կրնայ բռնապետ դառնալ։ Պոնափարթ Փարիզ ուղարկեց զօրավար Շարլ-Փիեռ Օժերոն՝ աջակցելու պետական հարուածին, որ Սեպտեմբեր 4-ին օրէնսդիր խորհուրդներէն մաքրեց ռոյալիստները (18 Ֆրիւքթիտորի յեղաշրջումը)։ Ասիկա Պարասին եւ իր հանրապետական դաշնակիցներուն ձգեց դարձեալ հսկողութեան գլուխ, բայց աւելի կախեալ՝ Պոնափարթէն, որ Աւստրիոյ հետ հաշտութեան պայմանները վերջնականացուց Քամփօ Ֆորմիոյի դաշնագրով։ Պոնափարթ Փարիզ վերադարձաւ 5 Դեկտեմբեր 1797-ին որպէս հերոս։ Ան հանդիպեցաւ Շարլ Մորիս տը Թալէյրանին՝ Ֆրանսայի արտաքին գործոց նախարարին, եւ ստանձնեց Անգլիական բանակի հրամանատարութիւնը՝ Բրիտանիոյ ծրագրուած ներխուժման համար։

== Ֆրանսայի կառավարիչ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Napoleon|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Napoleon&amp;oldid=1360663298|date=2026-06-22|accessdate=2026-06-23|language=en}}&lt;/ref&gt; ==

=== 18 Պրիւմեր ===
Պոնափարթի անգիտութեամբ, Տիրեքթորիան (Գործադիր կոմիտէն) իրեն հրամաններ ուղարկած էր՝ իր բանակով Եգիպտոսէն վերադառնալու համար, որպէսզի կանխէր Ֆրանսայի վրայ հաւանական ներխուժում մը, բայց այս նամակները երբեք տեղ չհասան։ Երբ ան Հոկտեմբերին հասաւ Փարիզ, Ֆրանսայի կացութիւնը բարելաւուած էր շարք մը յաղթանակներով։ Հանրապետութիւնը, սակայն, սնանկացած էր, իսկ անարդիւնաւէտ Տիրեքթորիան ժողովրդականութիւն չէր վայելեր։ Հակառակ Եգիպտոսի մէջ կրած ձախողութիւններուն, Պոնափարթ հերոսի նման դիմաւորուեցաւ։ Տիրեքթորիան քննարկեց Պոնափարթի դասալքութեան հարցը, բայց չափազանց տկար էր զայն պատժելու համար։

Պոնափարթ դաշինք կնքեց Թալէյրանի, ինչպէս նաեւ Հինգհարիւրի խորհուրդի ու Տիրեքթորիայի առաջատար անդամներուն՝ Լիւսիէն Պոնափարթի, Էմանուէլ Ժոզէֆ Սիէյէսի, Ռոժէ Տիւքոյի եւ Ժոզէֆ Ֆուշէի հետ՝ կառավարութիւնը տապալելու նպատակով։ 9 Նոյեմբեր 1799-ին (յեղափոխական օրացոյցով՝ 18 Պրիւմեր), դաւադիրները պետական հարուած մը շղթայազերծեցին, իսկ յաջորդ օրը՝ սուիններով զինուած նռնակաձիգներու (grenadiers) աջակցութեամբ, ստիպեցին Հինգհարիւրի խորհուրդին լուծարել Տիրեքթորիան եւ Պոնափարթը, Սիէյէսն ու Տիւքոն նշանակել որպէս ժամանակաւոր հիւպատոսներ։

=== Ֆրանսական Հիւպատոսութիւն ===
13 Դեկտեմբերին, Պոնափարթ հրապարակեց Ութերորդ տարուան սահմանադրութիւնը, որուն համաձայն՝ երեք հիւպատոսներ կը նշանակուէին 10 տարուան ժամկէտով։ Իրական իշխանութիւնը կը պատկանէր Պոնափարթին՝ որպէս առաջին հիւպատոս, իսկ անոր նախընտրած թեկնածուները՝ Քամպասերեսն ու Շարլ-Ֆրանսուա Լըպրէօնը, նշանակուեցան երկրորդ եւ երրորդ հիւպատոսներ, որոնք ունէին միայն խորհրդատուական դեր։ Սահմանադրութիւնը նաեւ կը հաստատէր Օրէնսդիր մարմին եւ Տրիպունատ (Ժողովրդապետութիւն), որոնք կ'ընտրուէին անուղղակիօրէն ընտրուած թեկնածուներէ, ինչպէս նաեւ Ծերակոյտ եւ Պետական Խորհուրդ, որոնք գործնականապէս կ'առաջադրուէին գործադիր իշխանութեան կողմէ։ Սահմանադրութիւնը հաստատուեցաւ 7 Փետրուար 1800-ի հանրաքուէով։ Պաշտօնական արդիւնքներով կէսէ աւելի՝ երեք միլիոն մարդ թեր քուէարկած էր, իսկ 1,562 հոգի՝ դէմ: Լիւսիէն, սակայն, կրկնապատկած էր «Այո» քուէներուն թիւը՝ սուտ տպաւորութիւն ստեղծելու համար, թէ քուէարկելու իրաւունք ունեցողներուն մեծամասնութիւնը հաւանութիւն տուած էր սահմանադրութեան։

Պատմաբանները տարբեր կերպերով նկարագրած են Պոնափարթի վարչակարգը. որպէս «հանրաքուէով բռնատիրութիւն», «դարաշրջանի ոգիով քօղարկուած բացարձակապետական կառավարում» եւ «մեղմ բռնապետութիւն»։ Տեղական եւ շրջանային վարչակարգը բարեփոխուեցաւ, որպէսզի իշխանութիւնը կեդրոնանայ կեդրոնական կառավարութեան մէջ, գրաքննութիւն մտցուեցաւ, եւ ընդդիմադիր թերթերուն մեծ մասը փակուեցան՝ այլախոհութիւնը ճնշելու համար։ Ռոյալիստներու (միապետականներու) եւ շրջանային ապստամբութիւնները զսպուեցան երկու ճամբով՝ համաներում շնորհելով անոնց, որոնք վար կը դնէին իրենց զէնքերը, եւ դաժանօրէն ճնշելով անոնք, որոնք կը շարունակէին դիմադրել։ Պոնափարթ նաեւ բարելաւեց պետութեան ֆինանսները՝ ապահովելով վարկեր՝ մասնաւոր սեփականութիւնը պաշտպանելու խոստումով, բարձրացնելով ծխախոտի, ոգելից ըմպելիքներու եւ աղի տուրքերը, ինչպէս նաեւ հարկեր գանձելով Ֆրանսայի արբանեակ հանրապետութիւններէն։

Պոնափարթ կը հաւատար, թէ իր վարչակարգը ապահովելու լաւագոյն միջոցը յաղթական խաղաղութիւնն էր։ 1800 Մայիսին ան իր բանակը առաջնորդեց Զուիցերիական Ալպերու վրայով դէպի Իտալիա՝ նպատակ ունենալով անակնկալի բերել աւստրիական բանակները, որոնք վերստին գրաւած էին թերակղզին այն ատեն, երբ Պոնափարթ տակաւին Եգիպտոս կը գտնուէր։ Ալպերու վրայով դժուարին անցումէ մը ետք, ֆրանսացիները գրաւեցին Միլանը 2 Յունիսին։ Ֆրանսացիները 14 Յունիսին Մարենկոյի ճակատամարտին ընդհարեցան Միքայէլ ֆոն Մելասի հրամանատարութեան տակ գտնուող աւստրիական բանակին հետ։ Աւստրիացիները դաշտ իջուցած էին մօտաւորապէս 30,000 զինուոր, մինչ Պոնափարթ կը հրամայէր 24,000 զօրքի։ Աւստրիացիներուն նախնական յարձակումը անակնկալի բերաւ ֆրանսացիները, որոնք աստիճանաբար ետ մղուեցան։ Կէսօրէ ետք, սակայն, ֆրանսացի զօրավար Լուի Տեզէի հրամանատարութեան տակ գտնուող ամբողջական զօրաբաժին մը հասաւ ճակատամարտի դաշտ եւ շրջեց մարտի ելքը։ Աւստրիական բանակը փախուստի դիմեց՝ 14,000 զոհ (վիրաւոր կամ մեռեալ) ձգելով ետին։ Յաջորդ օրը, աւստրիացիները զինադադար կնքեցին եւ համաձայնեցան լքել Հիւսիսային Իտալիան։

Երբ Աւստրիոյ հետ խաղաղութեան բանակցութիւնները առկախուեցան, Պոնափարթ Նոյեմբերին վերսկսաւ ռազմական գործողութիւնները։ Զօրավար Ժան Վիքթոր Մարի Մորոյի հրամանատարութեան տակ գտնուող ֆրանսական բանակը անցաւ Պաւարիոյ ընդմէջէն եւ Դեկտեմբերին Հոհենլինտենի ճակատամարտին ջախջախիչ յաղթանակ տարաւ աւստրիացիներուն վրայ։ Աւստրիացիները անձնատուր եղան եւ 1801 Փետրուարին կնքեցին Լիւնեվիլի դաշնագիրը։ Դաշնագիրը վերահաստատեց եւ ընդլայնեց Քամփօ Ֆորմիոյի մէջ ֆրանսացիներուն նախապէս ձեռք բերած նուաճումները։ 26 Յունուար 1802-ին, Լիոնի խորհրդաժողովէն ետք, Նափոլէոն հռչակուեցաւ Իտալական Հանրապետութեան նախագահ։

Մարենկոյի մէջ Պոնափարթի յաղթանակը մեծցուց անոր ժողովրդականութիւնն ու քաղաքական հեղինակութիւնը։ Սակայն, ան տակաւին կը դիմագրաւէր ռոյալիստներու դաւադրութիւնները եւ կը վախնար ժաքոպէնականներու ազդեցութենէն, յատկապէս բանակին մէջ։ Սպանութեան քանի մը փորձերու ծրագիրներ, որոնց կարգին 1800 Հոկտեմբերին «Դաշոյններու դաւադրութիւնը» եւ երկու ամիս ետք Սեն-Նիքեզ փողոցի դաւադրութիւնը, իրեն առիթ տուին ձերբակալելու մօտ 100 կասկածեալ ժաքոպէնականներ ու ռոյալիստներ, որոնցմէ ոմանք գնդակահարուեցան, իսկ շատ ուրիշներ արտաքսուեցան դէպի պատժիչ գաղութներ։

=== Ժամանակաւոր խաղաղութիւն Եւրոպայի մէջ ===
Մէկ դարաշրջան տեւած պատերազմէ ետք, Ֆրանսան եւ Բրիտանիան 1802 Մարտին ստորագրեցին Ամիենի դաշնագիրը՝ վերջ տալով Յեղափոխական պատերազմներուն։ Դաշնագրին համաձայն՝ Բրիտանիան համաձայնեցաւ քաշուիլ այն գաղութներուն մեծ մասէն, որոնք վերջերս գրաւած էր Ֆրանսայէն ու անոր դաշնակիցներէն, իսկ Ֆրանսան համաձայնեցաւ պարպել Նէափոլը։ Ապրիլին, Պոնափարթ հրապարակայնօրէն տօնեց խաղաղութիւնն ու Պիոս Է. Պապին հետ իր վիճայարոյց 1801 թուականի Համաձայնագիրը (Concordat), որուն զօրութեամբ Պապը կը ճանչնար Պոնափարթի վարչակարգը, իսկ վարչակարգը կը ճանչնար կաթոլիկութիւնը որպէս Ֆրանսայի մեծամասնութեան կրօնք։ Ազգային հաշտեցման ուղղութեամբ յաջորդ քայլով (որ ծանօթ է որպէս «ձուլում»` fusion), Պոնափարթ համաներում շնորհեց գաղթականներուն (émigrés) մեծ մասին, որոնք կը փափաքէին վերադառնալ Ֆրանսա։

Եւրոպայի մէջ տիրող խաղաղութեան եւ տնտեսութեան վերականգնման զուգընթաց՝ Պոնափարթ հետզհետէ աւելի ժողովրդական դարձաւ թէ՛ երկրին մէջ եւ թէ՛ արտասահման։ 1802 Մայիսին, Պետական Խորհուրդը առաջարկեց նոր հանրաքուէ մը՝ ֆրանսացի ժողովուրդին հարցնելով, թէ արդեօք կը փափաքի՞ն «Նափոլէոն Պոնափարթը» դարձնել ցմահ հիւպատոս։ (Ասիկա առաջին անգամն էր, որ անոր անունը պաշտօնապէս կ'օգտագործուէր վարչակարգին կողմէ)։ Մօտաւորապէս 3.6 միլիոն մարդ քուէարկեց «Այո», իսկ 8,374 հոգի՝ «Ոչ»։ Քուէարկելու իրաւունք ունեցող ֆրանսացիներուն 40%-էն 60%-ը մասնակցեցաւ քուէարկութեան, որ յեղափոխութենէն ի վեր հանրաքուէի մը համար արձանագրուած ամենաբարձր մասնակցութիւնն էր։

Ֆրանսան Ամիենի դաշնագրով ետ ստացած էր իր անդրծովեան գաղութները, բայց չէր կրնար հսկել զանոնք բոլորը։ Ֆրանսայի Ազգային Կոնուենտը (Պատգամաւորական ժողովը) 1794 Փետրուարին քուէարկած էր ստրկութիւնը ջնջելու օրինագիծին թեր, սակայն 1800 Մայիսին Պոնափարթ վերստին մտցուց զայն ետ ստացուած բոլոր գաղութներուն մէջ, բացի Սեն-Տոմինկէն (Saint-Domingue) եւ Կուատելուփէն (Guadeloupe), որոնք կը գտնուէին ապստամբ զօրավարներու հսկողութեան տակ։ Անթուան Ռիշփանսի հրամանատարութեամբ ֆրանսական ռազմական արշաւախումբը վերահաստատեց հսկողութիւնը Կուատելուփի վրայ, եւ ստրկութիւնը հոն վերստին մտցուեցաւ Յուլիս 16-ին։

Սեն-Տոմինկը գաղութներուն մէջ ամենաշահաբերն էր. շաքարի, սուրճի եւ լեղակի (indigo) հիմնական աղբիւր մը, բայց անիկա կը գտնուէր նախկին ստրուկ Թուսէն Լուվերթիւրի (Toussaint Louverture) հսկողութեան տակ։ Պոնափարթ իր փեսային՝ զօրավար Շարլ Լըքլերքի հրամանատարութեամբ Սեն-Տոմինկի արշաւախումբը ուղարկեց գաղութը ետ գրաւելու համար, եւ անոնք 1802 Փետրուարին 29,000 հոգիով ափ ելան հոն։ Թէեւ Թուսէնը գերի բռնուեցաւ եւ Յուլիսին Ֆրանսա ուղարկուեցաւ, արշաւանքը ի վերջոյ ձախողեցաւ հիւանդութիւններու բարձր տոկոսին եւ ապստամբներու հրամանատար Ժան-Ժաք Տեսալինի դէմ կրած շարք մը պարտութիւններու պատճառով։ 1803 Մայիսին, Պոնափարթ ընդունեց պարտութիւնը, եւ ֆրանսական վերջին 8,000 զօրքերը լքեցին կղզին։ Նախկին ստրուկները 1804-ին հռչակեցին Հայիթիի անկախ հանրապետութիւնը։

Քանի որ 1803-ին Բրիտանիոյ հետ պատերազմը դարձեալ կը սպառնար, Պոնափարթ անդրադարձաւ, որ Լուիզիանայի իր ամերիկեան գաղութը դժուար պիտի ըլլայ պաշտպանել։ Դրամական միջոցներու կարիք ունենալով՝ ան համաձայնեցաւ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն վաճառել Լուիզիանան (Լուիզիանայի գնումը), ինչ որ կրկնապատկեց վերջինիս տարածքը։ Գինը 15 միլիոն տոլար էր։ Բրիտանիոյ հետ խաղաղութիւնը անկայուն էր։ Բրիտանիան չպարպեց Մալթան, ինչպէս խոստացած էր, եւ բողոքեց Պոնափարթի կողմէ Փիեմոնթի կցման ու անոր Միջնորդութեան ակտին (Փետրուար 19) դէմ, որ կը հաստատէր Զուիցերիական Համադաշնակցութիւնը։ Այս տարածքներէն ոչ մէկը ներառուած էր Ամիենի դաշնագրին մէջ, բայց անոնք չափազանց սրեցին լարուածութիւնը, ինչպէս նաեւ Պոնափարթի կողմէ Հոլանտայի գրաւումն ու Հնդկաստանի մէջ անոր ակնայայտ յաւակնութիւնները։ Այս վէճը իր գագաթնակէտին հասաւ 1803 Մայիսին՝ Բրիտանիոյ կողմէ պատերազմի յայտարարութեամբ։ Պոնափարթ պատասխանեց վերստին հաւաքելով Պուլոնի (Boulogne) ներխուժման ճամբարը եւ հրամայելով Ֆրանսայի ու անոր ենթակայ տարածքներուն մէջ գտնուող 18-էն 60 տարեկան ամէն բրիտանացի տղամարդ ձերբակալել որպէս ռազմագերի։

== Ֆրանսական Կայսրութիւն&lt;ref&gt;{{Citation|title=Napoleon|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Napoleon&amp;oldid=1360663298|date=2026-06-22|accessdate=2026-06-23|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
1804 Փետրուարին, Պոնափարթի ոստիկանութիւնը շարք մը ձերբակալութիւններ կատարեց՝ կապուած ռոյալիստներու (միապետականներու) դաւադրութեան մը հետ, որուն նպատակն էր զայն առեւանգել կամ սպաննել, եւ որուն մէջ ներգրաւուած էին բրիտանական կառավարութիւնը, Մորոն եւ Պուրպոնեան տան անանուն իշխան մը։ Իր արտաքին գործոց նախարար Թալէյրանի խորհուրդով՝ Նափոլէոն հրամայեց առեւանգել Էնկիէնի դուքսը (Duke of Enghien)՝ խախտելով Պատենի (Baden) ինքնիշխանութիւնը։ Դուքսը արագօրէն մահապատժի ենթարկուեցաւ գաղտնի ռազմական դատավարութենէ մը ետք, թէեւ չկար որեւէ փաստ, որ ան խառնուած էր դաւադրութեան մէջ։ Էնկիէնի առեւանգումն ու մահապատիժը կատաղեցուցին ռոյալիստներն ու միապետները ամբողջ Եւրոպայի մէջ եւ Ռուսիոյ կողմէ պաշտօնական բողոքի արժանացան։

Ռոյալիստներու դաւադրութենէն ետք, Պոնափարթի կողմնակիցները համոզեցին զայն Հիւպատոսութիւնը վերածել միապետութեան։ Անոնք կը պնդէին, որ ժառանգորդի մը ներկայութիւնը պիտի օգնէ ապահովելու վարչակարգի կայունութիւնը՝ անոր մահուան պարագային։ Նմանապէս, անոնք կը հաւատային, որ միապետութիւնը Նափոլէոնը աւելի ընդունելի պիտի դարձնէ սահմանադրական միապետականներուն համար եւ Ֆրանսան պիտի դնէ նոյն մակարդակի վրայ եւրոպական միւս միապետութիւններուն հետ։ Մայիս 18-ին ծերակոյտը Նափոլէոնը հռչակեց Ֆրանսացիներու Կայսր եւ հաստատեց նոր սահմանադրութիւն մը։ Յաջորդ օրը, Նափոլէոն իր 18 յառաջատար զօրավարները նշանակեց Կայսրութեան Մարշալներ։

Ժառանգական կայսրութիւնը հաստատուեցաւ Յունիսին տեղի ունեցած հանրաքուէով։ Պաշտօնական արդիւնքները ցոյց տուին, որ 3.5 միլիոն մարդ քուէարկած էր «Այո», իսկ 2,569 հոգի՝ «Ոչ»։ Սակայն «Այո» քուէներուն թիւը կեղծօրէն ուռճացուած էր 300,000-էն մինչեւ 500,000 քուէով։ Մասնակցութիւնը, որ 35% էր, աւելի ցած էր, քան նախորդ հանրաքուէի ցուցանիշը։ Բրիտանիան, Ռուսիան, Շուէտը եւ Օսմանեան կայսրութիւնը մերժեցին ճանչնալ Նափոլէոնի տիտղոսը։ Աւստրիան, սակայն, ճանչցաւ Նափոլէոնը որպէս Ֆրանսացիներու Կայսր՝ փոխադարձաբար Ֆրանսայի կողմէ Ֆրանցիս Ա.-ը որպէս Աւստրիոյ Կայսր ճանչնալու պայմանով։

Նափոլէոնի թագադրութիւնը, Պիոս Է. Պապին մասնակցութեամբ, տեղի ունեցաւ Փարիզի Աստուածամօր տաճարին (Notre Dame de Paris) մէջ՝ 2 Դեկտեմբեր 1804-ին։ Պապին կողմէ օծուելէ ետք, Նափոլէոն ինքն իրեն թագադրեց Շարլըմանի (Կարլոս Մեծ) թագի կրկնօրինակով։ Այնուհետեւ ան թագադրեց Ժոզէֆինը, որ ֆրանսական պատմութեան մէջ դարձաւ երկրորդ կինը՝ Մարի տը Մետիչիէն ետք, որ թագադրուեցաւ ու օծուեցաւ։ Ապա ան երդում տուաւ պաշտպանել հանրապետութեան տարածքը, յարգել Համաձայնագիրը (Concordat), պաշտամունքի ազատութիւնը, քաղաքական ու քաղաքացիական ազատութիւններն ու պետականացուած հողերու վաճառքը, օրէնքով սահմանուածէն զատ ուրիշ որեւէ հարկ չպարտադրել, պահպանել Պատուոյ Լեգէոնի (Legion of Honour) շքանշանը եւ կառավարել ի շահ ֆրանսացի ժողովուրդի բարօրութեան ու փառքին։

17 Մարտ 1805-ին, Նափոլէոն ինքզինք հռչակեց Իտալիոյ Թագաւոր եւ Միլանի տաճարին մէջ թագադրուեցաւ Լոմպարտիոյ Երկաթէ Թագով։ Աւստրիան ասիկա նկատեց իբրեւ սադրանք՝ Իտալիոյ մէջ ունեցած իր սեփական տարածքային շահերուն պատճառով։ Երբ Նափոլէոն Ժենովան (Genoa) եւ Լիկուրիան (Liguria) կցեց իր կայսրութեան, Աւստրիան պաշտօնապէս բողոքեց Լիւնեվիլի դաշնագրի այս խախտման դէմ։

=== Երրորդ դաշնակցութեան պատերազմ ===
1805 Սեպտեմբերին Շուէտը, Ռուսիան, Աւստրիան, Նէափոլը եւ Օսմանեան կայսրութիւնը միացած էին Բրիտանիոյ՝ Ֆրանսայի դէմ ուղղուած դաշնակցութեան մէջ։ 1803-ին եւ 1804-ին Նափոլէոն Պուլոնի (Boulogne) շուրջ զօրք հաւաքած էր Բրիտանիա ներխուժելու համար։ Անոնք երբեք չներխուժեցին, բայց այդ ուժը կազմեց Նափոլէոնի Մեծ Բանակին (Grande Armée) կորիզը, որ ստեղծուեցաւ 1805 Օգոստոսին։ Սկիզբը, ֆրանսական այս բանակը ունէր մօտ 200,000 մարդ՝ կազմակերպուած եօթը զօրաբանակներու (corps), հրետանիի ու հեծելազօրի պահեստային ուժերու եւ ընտրանի կայսերական պահակագունդի (Imperial Guard)։ Մինչեւ 1805 Օգոստոս, Մեծ Բանակը աճած էր՝ հասնելով 350,000 հոգինոց ուժի, որ լաւապէս զինուած էր, մարզուած եւ կ'առաջնորդուէր հմուտ սպաներու կողմէ։

Ներխուժումը դիւրացնելու համար, Նափոլէոն ծրագրած էր Թագաւորական նաւատորմը Լամանշի նեղուցէն (English Channel) հեռու հրապուրել՝ շեղողական յարձակում մը գործելով բրիտանական Արեւմտեան Հնդկաստանի (West Indies) վրայ։ Սակայն, ծրագիրը ձախողեցաւ 1805 Յուլիսին Ֆինիսթերէ հրուանդանի ճակատամարտին բրիտանացիներու տարած յաղթանակէն ետք։ Ֆրանսացի ծովակալ Փիեռ-Շարլ Վիլնէօվը նահանջեց դէպի Քատիս՝ փոխանակ Մանշի նեղուցին վրայ յարձակելու համար միանալու Պրեսթի (Brest) ֆրանսական ծովային ուժերուն։ Ցամաքային թշնամիներու կողմէ հաւանական ներխուժման դիմագրաւելով՝ Նափոլէոն հրաժարեցաւ Անգլիա ներխուժելու իր ծրագիրէն եւ նպատակադրեց ջախջախել Հարաւային Գերմանիոյ մէջ մեկուսացած աւստրիական բանակները, նախքան անոնց ռուս դաշնակիցին մեծ ուժերով տեղ հասնիլը։ Սեպտեմբեր 25-ին, 200,000 ֆրանսական զօրքեր սկսան անցնիլ Հռենոսը՝ 260 քմ (160 մղոն) երկարութեամբ ռազմաճակատով։

Աւստրիացի հրամանատար Կարլ Մաք ֆոն Լայպերիխը աւստրիական բանակին մեծ մասը հաւաքած էր Սուաբիոյ (Swabia) Ուլմ ամրոցին մէջ։ Նափոլէոնի բանակը, սակայն, արագօրէն շարժեցաւ եւ շրջանցեց աւստրիական դիրքերը։ Քանի մը փոքր ընդհարումներէ ետք, որոնք իրենց գագաթնակէտին հասան Ուլմի ճակատամարտով, Մաքը անձնատուր եղաւ։ Ֆրանսական 2,000 զոհերու (կորուստներու) դիմաց, Նափոլէոն իր բանակին արագ քայլարշաւին շնորհիւ գերեվարեց 60,000 աւստրիացի զինուոր։ Ֆրանսացիներուն համար ցամաքի վրայ տարած այս տպաւորիչ յաղթանակը մթագնեցաւ այն վճռական յաղթանակով, որ Թագաւորական նաւատորմը տարաւ Թրաֆալկարի ճակատամարտին՝ Հոկտեմբեր 21-ին։ Թրաֆալկարէն ետք, Թագաւորական նաւատորմը այլեւս երբեք լուրջ մարտահրաւէր չստացաւ Նափոլէոնի նաւատորմին կողմէ։

Ֆրանսական ուժերը Նոյեմբերին գրաւեցին Վիեննան՝ ձեռք ձգելով 100,000 հրացան (musket), 540 թնդանօթ եւ Դանուբի վրայ գտնուող անվնաս կամուրջները։ Նափոլէոն այնուհետեւ իր բանակը ուղարկեց հիւսիս՝ դաշնակիցներուն հետապնդելու համար։ Ռուսիոյ Ալեքսանտր Ա. կայսրն ու Ֆրանցիս Ա.-ը որոշեցին ճակատամարտի բռնուիլ Նափոլէոնի հետ՝ հակառակ իրենց որոշ ստորադասներու վերապահումներուն։ 2 Դեկտեմբերին տեղի ունեցած Աուսթերլիցի ճակատամարտին, Նափոլէոն իր բանակը տեղակայեց Փրացենի (Pratzen) բարձունքներուն ստորոտը։ Ան հրամայեց իր աջ թեւին կեղծ նահանջ կատարել՝ դրդելով դաշնակիցները ցած իջնել բարձունքներէն՝ հետապնդման նպատակով։ Ֆրանսական կեդրոնն ու ձախ թեւը այնուհետեւ գրաւեցին բարձունքները եւ դաշնակիցները առան երկկողմանի շրջափակման (աքցանաձեւ հարուածի) մէջ։ Հազարաւոր ռուս զինուորներ փախուստի դիմեցին սառած լիճի մը վրայով՝ թակարդէն խուսափելու համար, եւ անոնցմէ 100-էն մինչեւ 2,000 հոգի խեղդուեցաւ։ Դաշնակից ուժերուն մօտաւորապէս մէկ երրորդը սպաննուեցաւ, գերի բռնուեցաւ կամ վիրաւորուեցաւ։

Աուսթերլիցի մեծ ձախողութիւնը (աղէտը) ստիպեց Աւստրիոյ հաշտութիւն խնդրել։ Յաջորդող Փրեսպուրկի դաշնագրով, որ ստորագրուեցաւ Դեկտեմբեր 26-ին, Աւստրիան դուրս եկաւ դաշնակցութենէն, զգալի տարածքներ կորսնցուց յանուն Իտալական Թագաւորութեան ու Պաւարիոյ, եւ ստիպուեցաւ վճարել 40 միլիոն ֆրանքի պատերազմական տուգանք։ Ալեքսանտրի բանակին թոյլատրուեցաւ ապահով կերպով վերադառնալ Ռուսիա։ Նափոլէոն յետագային ըսած է. «Աուսթերլիցի ճակատամարտը իմ մղած բոլոր կռիւներուն ամենափառաւորն է»։ Ֆրենք ՄաքԼինը կ'ենթադրէ, որ Նափոլէոն այնքան յաջողակ էր Աուսթերլիցի մէջ, որ կորսնցուց կապը իրականութեան հետ, եւ այն, ինչ նախապէս Ֆրանսայի արտաքին քաղաքականութիւնն էր, դարձաւ «անձնական նափոլէոնեան քաղաքականութիւն»։ Վինսենթ Քրոնինը չի համաձայնիր ասոր՝ նշելով, որ Նափոլէոն չափազանց յաւակնոտ չէր իր անձին համար, այլ «ան կը մարմնաւորէր երեսուն միլիոն ֆրանսացիներու յաւակնութիւնները»։

== Միջինարեւելեան դաշինքներ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Napoleon|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Napoleon&amp;oldid=1360663298|date=2026-06-22|accessdate=2026-06-23|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Նափոլէոն կը շարունակէր փայփայել Միջին Արեւելքի մէջ ֆրանսական ներկայութիւն հաստատելու վեհ ծրագիրը, որպէսզի ճնշում գործադրէր Բրիտանիոյ եւ Ռուսիոյ վրայ՝ թերեւս դաշինք կազմելով Օսմանեան կայսրութեան հետ։ 1806 Փետրուարին, Օսմանեան կայսր Սելիմ Գ.-ը Նափոլէոնը ճանչցաւ որպէս կայսր։ Ան նաեւ ընտրեց Ֆրանսայի հետ դաշնակցելու ուղին՝ Ֆրանսան անուանելով «մեր անկեղծ ու բնական դաշնակիցը»։ Այդ որոշումը Օսմանեան կայսրութիւնը ներքաշեց Ռուսիոյ եւ Բրիտանիոյ դէմ կործանարար պատերազմի մը մէջ։ Ֆրանս-պարսկական դաշինք կնքուեցաւ Նափոլէոնի եւ Ֆաթհ-Ալի Շահ Ղաջարի Պարսկական կայսրութեան միջեւ։ Անիկա փլուզուեցաւ 1807-ին, երբ Ֆրանսան ու Ռուսիան անսպասելի դաշինք մը կազմեցին։ Ի վերջոյ, Նափոլէոն Միջին Արեւելքի մէջ ոչ մէկ արդիւնաւէտ դաշինք կրցաւ ստեղծել։

=== Չորրորդ դաշնակցութեան պատերազմ եւ Թիլզիթ ===
Աուսթերլիցէն ետք, Նափոլէոն մեծցուց իր քաղաքական իշխանութիւնը Եւրոպայի մէջ։ 1806-ին ան գահընկեց ըրաւ Նէափոլի Պուրպոն թագաւորը եւ գահ բարձրացուց իր մեծ եղբայրը՝ Ժոզէֆը։ Այնուհետեւ ան իր կրտսեր եղբայրը՝ Լուին, դարձուց Հոլանտայի թագաւոր։ Յուլիս 12-ին ան հիմնեց Հռենոսեան Համադաշնակցութիւնը (Confederation of the Rhine)՝ գերմանական պետութիւններու միաւորում մը, որ պէտք է ծառայէր որպէս պահպանական գօտի (buffer zone) Ֆրանսայի եւ Կեդրոնական Եւրոպայի միջեւ։ Այս համադաշնակցութեան ստեղծումը վերջ դրաւ Սրբազան Հռոմէական Կայսրութեան։

Նափոլէոնի աճող ազդեցութիւնը Գերմանիոյ մէջ վտանգեց Պրուսիոյ՝ որպէս մեծ տէրութեան կարգավիճակը, եւ ի պատասխան՝ Ֆրիտրիխ Վիլհելմ Գ.-ը որոշեց պատերազմիլ Ֆրանսայի դէմ։ Պրուսիան եւ Ռուսիան ստորագրեցին ռազմական դաշինք մը՝ ստեղծելով չորրորդ դաշնակցութիւնը Ֆրանսայի դէմ։ Պրուսիան, սակայն, մարտավարական մեծ սխալ գործեց՝ պատերազմ յայտարարելով այն ատեն, երբ ֆրանսական զօրքերը տակաւին Հարաւային Գերմանիա կը գտնուէին, եւ ամիսներ առաջ, քան ռուսական բաւարար զօրքերը կրնային հասնիլ ռազմաճակատ։ Նափոլէոն 180000 զինուորով ներխուժեց Պրուսիա՝ արագօրէն յառաջանալով Զաալէ (Saale) գետի աջ ափով։ Իմանալով պրուսական բանակի գտնուած վայրը՝ ֆրանսացիները թեքուեցան դէպի արեւմուտք՝ այդպիսով պրուսացիները կտրելով Պերլինէն եւ դանդաղօրէն մօտեցող ռուսերէն։ 14 Հոկտեմբերին մղուած Ենայի եւ Աուերշթետի զոյգ ճակատամարտերուն ֆրանսացիները համոզիչ պարտութեան մատնեցին պրուսացիներուն եւ ծանր կորուստներ պատճառեցին անոնց։ Քանի մը գլխաւոր հրամանատարներու սպաննուելէն կամ անգործունեայ դառնալէն ետք, պրուս թագաւորը անկարող գտնուեցաւ արդիւնաւէտօրէն ղեկավարել բանակը, որ արագօրէն կազմալուծուեցաւ։

Յաջորդ ամսուան ընթացքին, ֆրանսացիները գերի վերցուցին 140,000 զինուոր եւ աւելի քան 2,000 թնդանօթ։ Հակառակ իրենց ջախջախիչ պարտութեան, պրուսացիները մերժեցին բանակցիլ ֆրանսացիներուն հետ, մինչեւ որ ռուսերը հնարաւորութիւն ունենային կռիւի մէջ մտնելու։ Իր յաղթանակէն ետք, Նափոլէոն պարտադրեց Մայրցամաքային համակարգի (Continental System) առաջին տարրերը՝ 1806 Նոյեմբերին հրապարակուած Պերլինի հրամանագիրով։ Մայրցամաքային համակարգը, որ կ'արգիլէր եւրոպական երկիրներուն առեւտուր ընել Բրիտանիոյ հետ, լայնօրէն խախտուեցաւ անոր ամբողջ կառավարման ընթացքին։ Յաջորդ քանի մը ամիսներուն, Նափոլէոն Լեհաստանի վրայով քալեց դէպի յառաջացող ռուսական բանակները եւ 1807 Փետրուարին արիւնալի ու անորոշ ելքով (ստատուս քուոյով) աւարտած Էյլաուի ճակատամարտը մղեց։ Երկու կողմերու հանգիստի եւ ուժերու համախմբման շրջանէ մը ետք, պատերազմը վերսկսաւ Յունիսին՝ Հայլսպերկի նախնական բախումով, որ կրկին անորոշ եղաւ։

Յունիս 14-ին Նափոլէոն ջախջախիչ յաղթանակ տարաւ ռուսերուն դէմ Ֆրիտլանտի ճակատամարտին՝ պատճառելով կորուստներ, որոնք կը կազմէին ռուսական բանակի մօտ 30%-ը։ Անոնց պարտութեան չափը համոզեց ռուսերը խաղաղութիւն կնքել ֆրանսացիներուն հետ։ Երկու կայսրերը խաղաղութեան բանակցութիւնները սկսան Յունիս 25-ին Թիլզիթ քաղաքին մէջ՝ Նեման (Niemen) գետի մէջտեղը լողացող լաստի մը վրայ տեղի ունեցած հանդիպման ընթացքին, գետ մը, որ կը բաժնէր ֆրանսական եւ ռուսական զօրքերն ու անոնց ազդեցութեան համապատասխան ոլորտները։ Նափոլէոն Ալեքսանտրին համեմատաբար մեղմ պայմաններ առաջարկեց՝ պահանջելով, որ Ռուսիան միանայ Մայրցամաքային համակարգին, դուրս բերէ իր ուժերը Վալախիայէն ու Մոլտովայէն եւ Յոնիական կղզիները յանձնէ Ֆրանսայի։ Ի հակադրութիւն ասոր, Պրուսիոյ հանդէպ չափազանց խիստ վարուեցան։ Անիկա կորսնցուց իր տարածքին եւ բնակչութեան կէսը եւ ենթարկուեցաւ երկամեայ բռնագրաւման (օքուփասիոն), որ իրեն արժեց մօտ 1.4 միլիառ ֆրանք։ Նախկին պրուսական տարածքէն Նափոլէոն ստեղծեց Վեսթֆալիոյ Թագաւորութիւնը, որ կը կառավարուէր իր կրտսեր եղբօր՝ Ժերոմի կողմէ, եւ Վարշաւայի Դքսութիւնը։ Թիւլզիթի մէջ Պրուսիոյ ենթարկուած նուաստացուցիչ վերաբերմունքը այդ երկրին մէջ տեւական թշնամանք յառաջացուց Ֆրանսայի դէմ։ Դաշնագիրը ժողովրդականութիւն չէր վայելեր նաեւ Ռուսիոյ մէջ՝ ճնշում գործադրելով Ալեքսանտրի վրայ՝ վերջ տալու Ֆրանսայի հետ դաշինքին։ Այդուհանդերձ, Թիլզիթի դաշնագիրը Նափոլէոնին պատերազմէն դադար մը տուաւ եւ թոյլ տուաւ վերադառնալ Ֆրանսա, որ ան չէր տեսած աւելի քան 300 օր։

=== Թերակղզիի պատերազմ եւ Էրֆուրթ ===
Թիլզիթէն ետք, Նափոլէոն իր ուշադրութիւնը դարձուց Փորթուգալի վրայ, որ կը վարանէր խստօրէն կիրարկել իր աւանդական դաշնակիցին՝ Բրիտանիոյ դէմ ուղղուած շրջափակումը։ 17 Հոկտեմբեր 1807-ին, զօրավար Ժան-Անտոշ Ժիւնոյի հրամանատարութեամբ 24,000 ֆրանսացի զինուորներ, Սպանիոյ համաձայնութեամբ, անցան Փիրենէյները եւ ուղղուեցան դէպի Փորթուգալ՝ շրջափակումը պարտադրելու համար։ Ժիւնօ Նոյեմբերին գրաւեց Լիզպոնը. փորթուգալական արքայական ընտանիքը արդէն իսկ փորթուգալական նաւատորմով փախած էր Պրազիլ։

1808 Մարտին պալատական յեղաշրջում մը յանգեցուց Սպանիոյ Քարլոս Դ. թագաւորի հրաժարականին՝ ի նպաստ իր որդիին՝ Ֆերնանտօ Է.-ի։ Յաջորդ ամիս, Նափոլէոն Քարլոսն ու Ֆերնանտօն կանչեց Պայոն (Bayonne), ուր Մայիսին ստիպեց երկուքին ալ հրաժարիլ սպանական գահի նկատմամբ իրենց պահանջներէն։ Նափոլէոն այնուհետեւ իր եղբայրը՝ Ժոզէֆը, դարձուց Սպանիոյ թագաւոր։ Այդ ատեն արդէն թերակղզիին մէջ տեղակայուած էին 120,000 ֆրանսացի զինուորներ, եւ սպանացիներուն մօտ լայնածաւալ ընդդիմութիւն կար բռնագրաւման ու սպանական Պուրպոններու տապալման դէմ։ Մայիս 2-ին Մատրիտի մէջ ֆրանսացիներու դէմ ապստամբութիւն բռնկեցաւ, որ յաջորդող շաբաթներուն տարածուեցաւ ամբողջ Սպանիոյ մէջ։ Ֆրանսական դաժան ճնշումներուն դիմաց՝ ապստամբութիւնը վերածուեցաւ տեւական հակամարտութեան։ Ժոզէֆ մեկնեցաւ Մատրիտ, ուր Յուլիս 24-ին հռչակուեցաւ Սպանիոյ թագաւոր։ Սակայն, Պայլենի (Bailén) ճակատամարտին սպանական կանոնաւոր ուժերու կողմէ ֆրանսացիներու կրած պարտութեան լուրէն ետք, Ժոզէֆ քանի մը օր անց փախաւ Մատրիտէն։ Յաջորդ ամիս բրիտանական ուժ մը ցամաք հանուեցաւ Փորթուգալի մէջ, եւ Օգոստոս 21-ին անոնք Վիմիերոյի (Vimiero) ճակատամարտին պարտութեան մատնեցին ֆրանսացիներուն։ Սինթրայի համաձայնագիրով (Convention of Cintra) ֆրանսացիները պարպեցին Փորթուգալը։

Պայլենի եւ Վիմիերոյի պարտութիւնները համոզեցին Նափոլէոնը, որ ինք պէտք է ստանձնէ Իպերական արշաւանքի հրամանատարութիւնը։ Սպանիա մեկնելէ առաջ ան փորձեց ամրապնդել դաշինքը Ռուսիոյ հետ եւ Ալեքսանտրէն խոստում ստանալ, որ Ռուսիան պատերազմ կը յայտարարէ Աւստրիոյ դէմ, եթէ վերջինս յարձակի Ֆրանսայի վրայ։ 1808 Հոկտեմբերին Էրֆուրթի վեհաժողովին (Congress of Erfurt) Նափոլէոն եւ Ալեքսանտր համաձայնութեան եկան, որ կը ճանչնար Ֆինլանտիոյ ռուսական նուաճումը եւ կոչ կ'ընէր Բրիտանիոյ՝ դադրեցնել իր պատերազմը Ֆրանսայի դէմ։ Սակայն, Ալեքսանտր չկրցաւ յստակ պարտաւորութիւն ստանձնել Աւստրիոյ դէմ պատերազմելու գծով։

Նոյեմբեր 6-ին Նափոլէոն Վիթորիայի (Vitoria) մէջ էր եւ ստանձնեց ֆրանսական առաջնորդութեամբ գործող 240,000 զօրքերու հրամանատարութիւնը։ Անգլօ-սպանական ուժերու դէմ տարած շարք մը յաղթանակներէ ետք, անոնք Դեկտեմբեր 4-ին վերագրաւեցին Մատրիտը։ Նափոլէոն այնուհետեւ հետապնդեց նահանջող բրիտանական բանակը, որ ի վերջոյ հեռացուեցաւ (տարհանուեցաւ) Քորունիայէն (Corunna) 1809 Յունուարին։ Ան Յունուար 17-ին մեկնեցաւ Ֆրանսա՝ հրամանատարութիւնը ձգելով Ժոզէֆին։ Նափոլէոն 1808-ի արշաւանքէն ետք այլեւս երբեք չվերադարձաւ Սպանիա։ Ապրիլին բրիտանացիները թերակղզի ուղարկեցին մէկ այլ բանակ՝ Արթիւր Ուելսլիի՝ ապագայ Վելինկթընի դուքսի առաջնորդութեամբ։ Բրիտանական, փորթուգալական եւ սպանական զօրքերը երկարատեւ հակամարտութիւններու շարքի մը մէջ ներքաշեցին ֆրանսացիները, մինչդեռ դաժան պարտիզանական (կերիլային) պատերազմը համակեց սպանական գիւղական վայրերու մեծ մասը․ հակամարտութիւն մը, որուն ընթացքին երկու կողմերն ալ վայրագութիւններ գործեցին։ Նափոլէոն յետագային Թերակղզիի արշաւանքը անուանեց «այն անյաջող պատերազմը, [որ] կործանեց զիս»։ Անիկա 1808-էն մինչեւ 1812 թուական կապեց ֆրանսական առաջնորդութեամբ գործող շուրջ 300,000 զօրք։ Մինչեւ 1814 թուական, ֆրանսացիները դուրս մղուեցան թերակղզիէն՝ արշաւանքի ընթացքին ունենալով աւելի քան 150,000 զոհ։

=== '''Հինգերորդ Դաշնակցութեան Պատերազմը''' ===
Սպանիոյ Պուրպոններու գահընկեցութիւնը Աւստրիոյ մէջ տագնապ յառաջացուց Նափոլէոնի նկրտումներուն նկատմամբ, մինչ միւս կողմէ՝ Թերակղզիի պատերազմին մէջ (Սպանիոյ եւ Փորթուգալի մէջ) Ֆրանսայի ռազմական դժուարութիւնները քաջալերեցին Աւստրիան պատերազմի սկսելու։ 10 Ապրիլ 1809-ի վաղ առաւօտեան, աւստրիական բանակը անցաւ Ին գետը եւ ներխուժեց Պաւարիա։ Աւստրիական յառաջխաղացքը անկազմակերպ էր, եւ անոնք չկրցան յաղթել պաւարական բանակին՝ նախքան ֆրանսացիներուն իրենց ուժերը կեդրոնացնելը։ Նափոլէոն Փարիզէն ժամանեց 17 Ապրիլին՝ ֆրանսական արշաւանքը ղեկավարելու համար։ Յաջորդող Էքմիւլի ճակատամարտին ան թեթեւակիօրէն վիրաւորուեցաւ կրունկէն, բայց աւստրիացիները ստիպուեցան նահանջել Դանուբ գետի վրայով։ Ֆրանսացիները գրաւեցին Վիեննան 13 Մայիսին, սակայն բնակչութեան մեծ մասը փախած էր, իսկ նահանջող բանակը կործանած էր գետին վրայ գտնուող բոլոր չորս կամուրջները։

21 Մայիսին, ֆրանսացիները փորձեցին անցնիլ Դանուբը, որ պատճառ դարձաւ Ասփերն-Էսլինկի ճակատամարտին։ Երկու կողմերն ալ իրարու պատճառեցին մօտաւորապէս 23,000 զոհ ու վիրաւոր, եւ ֆրանսացիները ստիպուեցան ետ քաշուիլ։ Ճակատամարտը եւրոպական մայրաքաղաքներուն մէջ ներկայացուեցաւ իբրեւ Նափոլէոնի պարտութիւն եւ վնասեց անոր անպարտելիութեան համբաւին։ Վեց շաբաթուան պատրաստութիւններէ ետք, Նափոլէոն դարձեալ փորձեց անցնիլ Դանուբը։ Յաջորդող Վակրամի ճակատամարտին (5–6 Յուլիս) աւստրիացիները ստիպուեցան նահանջել, բայց ֆրանսացիներն ու աւստրիացիները հաւասարապէս կրեցին 37,000-էն 39,000 սպանուածի, վիրաւորի կամ գերիի կորուստ։ Ֆրանսացիները հասան նահանջող աւստրիացիներուն Ցնայմի ճակատամարտին՝ 10 Յուլիսին, եւ վերջիններս զինադադար ստորագրեցին 12 Յուլիսին։ Օգոստոսին, բրիտանական ուժ մը ցամաք հանուեցաւ Հոլանտա, բայց կորսնցուց 4,000 մարդ՝ գլխաւորաբար հիւանդութիւններու պատճառով, նախքան Դեկտեմբերին ետ քաշուիլը։

Շէօնպրունի դաշնագիրը, Հոկտեմբեր 1809-ին, խիստ էր Աւստրիոյ համար, որ կորսնցուց զգալի տարածքներ եւ աւելի քան երեք միլիոն հպատակ։ Ֆրանսան ստացաւ Քարինթիան, Քարնիոլան եւ Ադրիատիկի Թրիեսթ ու Ֆիումէ (Ռիյեքա) նաւահանգիստները. 1795-ի երրորդ բաժանումով Աւստրիոյ կողմէ կցուած Լեհաստանի այն մասը, որ այն ատեն ծանօթ էր իբրեւ Արեւմտեան Կալիցիա, տրուեցաւ լեհական հսկողութեան տակ գտնուող Վարշաւայի դքսութեան, իսկ նախկին Զալցպուրկի արքեպիսկոպոսութեան տարածքը անցաւ Պաւարիոյ։ Աւստրիայէն պահանջուեցաւ վճարել 200 միլիոն ֆրանքի տուգանք, իսկ անոր բանակը կրճատուեցաւ մինչեւ 150,000 մարդու։

=== Կայսրութեան ամրապնդումը ===
Ժոզեֆինի հետ Նափոլէոնի ամուսնութիւնը զաւակ չէր պարգեւած, եւ ան որոշեց ապահովել հարստութեանշարունակականութիւնը ու ամրապնդել անոր դիրքը Եւրոպայի մէջ՝ ռազմավարական ամուսնութիւն մը կնքելով եւրոպական գլխաւոր արքայական տուներէն մէկուն հետ։ 1809 Նոյեմբերին ան յայտարարեց Ժոզեֆինէն բաժնուելու իր որոշման մասին, եւ ամուսնութիւնը չեղեալ յայտարարուեցաւ 1810 Յունուարին։ Նափոլէոն արդէն իսկ բանակցութիւններ սկսած էր Ալեքսանտր ցարի քրոջ՝ Աննայի հետ ամուսնութեան համար, սակայն ցարը պատասխանած էր, թէ ան դեռ չափազանց պզտիկ է։ Ապա Նափոլէոն դիմեց Աւստրիոյ, եւ արագօրէն համաձայնութիւն ձեռք բերուեցաւ Աւստրիոյ կայսեր դստեր՝ Մարի Լուիզի հետ ամուսնութեան շուրջ։ Ամուսնութիւնը պաշտօնականացաւ քաղաքացիական արարողութեամբ՝ 1 Ապրիլին, իսկ յաջորդ օրը կրօնական պսակադրութիւնը տեղի ունեցաւ Լուվրի մէջ։ Մարի Լուիզի հետ ամուսնութիւնը լայնօրէն դիտուեցաւ իբրեւ ֆրանսական քաղաքականութեան շրջադարձ՝ դէպի Աւստրիոյ հետ աւելի սերտ կապեր եւ հեռացում Ռուսաստանի հետ արդէն իսկ լարուած յարաբերութիւններէն։ 20 Մարտ 1811-ին, Մարի Լուիզ ծնունդ տուաւ օրինական ժառանգորդին՝ Ֆրանսուա Շարլ Ժոզեֆ Նափոլէոնին, որ տիտղոսուեցաւ Հռոմի թագաւոր։

Պապական պետութիւններու (Մայիս 1809, Փետրուար 1810), Հոլանտայի (Յուլիս 1810) եւ Վեստֆալիոյ հիւսիսային ափամերձ շրջաններու (Օգոստոս 1810) կցումով՝ բուն Ֆրանսան է՛լ աւելի ընդարձակեց իր տարածքը։ Նափոլէոն այժմ, ուղղակի կամ անուղղակի կերպով՝ իր արբանեակ թագաւորութիւններու միջոցով, կը կառավարէր եւրոպական բնակչութեան մօտաւորապէս 40 տոկոսը։

=== Ներխուժումը Ռուսաստան ===
Ալեքսանտր ցարը Վարշաւայի մեծ դքսութեան ստեղծումը, Նափոլէոնի ամուսնական դաշինքը Աւստրիոյ հետ եւ ֆրանսացի մարշալ Ժան-Պաթիսթ Ժիւլ Պերնատոթի ընտրութիւնը Շուէտի թագաժառանգ՝ կը դիտէր իբրեւ Ռուսաստանը շրջափակելու (սանձելու) փորձեր։ 1810 Դեկտեմբերին Նափոլէոն կցեց Օլտենպուրկի դքսութիւնը, ինչ որ Ալեքսանտր վիրաւորանք համարեց, քանի որ իր հօրեղբայրը այնտեղի դուքսն էր։ Ալեքսանտր պատասխանեց՝ թոյլատրելով չէզոք նաւերու մուտքը ռուսական նաւահանգիստներ եւ արգիլելով ֆրանսական ներածումներուն մեծ մասը։ Ռուսաստանը կը վախնար, որ Նափոլէոն մտադիր է վերականգնել Լեհաստանի թագաւորութիւնը, մինչդեռ Նափոլէոն կը կասկածէր, որ Ռուսաստանը Բրիտանիոյ հետ դաշինք կը փնտռէ Ֆրանսայի դէմ։

1811-ի վերջաւորութեան Նափոլէոն սկսաւ ծրագրել ներխուժումը Ռուսաստան։ 1812 Փետրուարին ստորագրուած ֆրանս-պրուսական դաշինքը ստիպեց Պրուսիոյ 20,000 զինուոր տրամադրել ներխուժման համար, իսկ Մարտին Աւստրիան համաձայնեցաւ տրամադրել 30,000 մարդ։ Նափոլէոնի բազմազգ «Մեծ բանակը» (Grande Armée) բաղկացած էր շուրջ 450,000 առաջնագիծի զինուորներէ, որոնցմէ մօտաւորապէս մէկ երրորդը միայն ֆրանսախօս էր։ Նափոլէոն այս ներխուժումը կոչեց «Լեհական երկրորդ պատերազմ», սակայն հրաժարեցաւ երաշխաւորել անկախ Լեհաստանի մը գոյութիւնը՝ վախնալով իր աւստրիացի եւ պրուսիացի դաշնակիցները օտարացնելէ։

24 Յունիսին Նափոլէոնի զօրքերը սկսան անցնիլ Նեման գետը դէպի ռուսական Լիթուանիա՝ նպատակ ունենալով ռուսերը հրապուրել մէկ կամ երկու վճռական ճակատամարտերու մէջ։ Ռուսերը նահանջեցին 320 քիլոմեթր դէպի արեւելք՝ մինչեւ Դուինա (Դուինսկ) գետը, եւ կիրարկեցին «այրած երկրի» քաղաքականութիւնը, ինչ որ ֆրանսացիներուն համար հետզհետէ աւելի դժուարացուց սնունդ հայթայթելը իրենց եւ իրենց ձիերուն համար։ 18 Օգոստոսին Նափոլէոն գրաւեց Սմոլենսքը՝ կորսնցնելով իր մարդոցմէ 20,000-ը, բայց ռուսերը կրցան կանոնաւոր կերպով նահանջել։

Ռուսերը, դաշտային մարշալ Միխայիլ Քութուզովի հրամանատարութեամբ, դիրքեր գրաւեցին Պորոտինոյի մէջ՝ Մոսկուայէն դուրս, 7 Սեպտեմբերին։ Ճակատամարտը պատճառեց 44,000 ռուս եւ 35,000 ֆրանսացի սպանուած, վիրաւոր կամ գերի՝ դառնալով մինչ այդ Եւրոպայի մէջ տեղի ունեցած ամենաարիւնալի պատերազմական օրերէն մէկը։ Ռուսերը գիշերուան ընթացքին ետ քաշուեցան, եւ Նափոլէոն աւելի ուշ յայտարարեց. «Իմ բոլոր ճակատամարտերէն ամենասարսափելին Մոսկուայի առջեւ տեղի ունեցածն էր։ Ֆրանսացիները իրենց արժանի ցուցաբերեցին յաղթանակի, իսկ ռուսերը՝ անպարտելի ըլլալու»։

Ռուսերը նահանջեցին դէպի Թարութինօ, իսկ Նափոլէոն Մոսկուա մտաւ 14 Սեպտեմբերին։ Յաջորդ երեկոյեան, քաղաքը հրդեհուեցաւ նահանգապետ Ֆէոտոր Ռոսթոփչինի հրամանով։ Սեն Փեթերսպուրկի մէջ գտնուող Ալեքսանտրը հրաժարեցաւ խաղաղութեան բանակցութիւններ վարելէ, եւ վեց շաբաթ ետք Նափոլէոնի բանակը լքեց Մոսկուան։ Մալոյարոսլաւեցը գրաւելէ ետք (ուր կորսնցուց 4,000-էն 10,000 մարդ), Նափոլէոն նահանջեց դէպի Սմոլենսք։ Ֆրանսացիները կը յարձակուէին կազակներու ու գիւղացիներու կողմէ եւ կը տառապէին սաստիկ ցուրտէն, հիւանդութիւններէն ու սնունդի եւ ջուրի պակասէն։ Շուրջ 40,000-էն 50,000 զինուորներ հասան Սմոլենսք 9 Նոյեմբերին. երեք շաբթուան մէջ կորուստը մօտաւորապէս 60,000 էր։ Նափոլէոն նաեւ տեղեկացաւ, որ Փարիզի մէջ զօրավար Քլոտ Ֆրանսուա տը Մալէի կողմէ կազմակերպուած պետական հարուածի փորձը հազիւ թէ ձախողած էր։

Սմոլենսքէն Նափոլէոնի բանակը ուղղուեցաւ դէպի Վիլնիւս, ուր կար 20,000 հոգինոց ֆրանսական կայազօր մը։ Նոյեմբերի վերջաւորութեան, ռուսական ուժերու կողմէ բոլոր կողմերէն յարձակման ենթարկուելով, «Մեծ բանակին» յաջողեցաւ անցնիլ Պերեզինա գետը լողացող կամուրջներով (պոնտոններով)՝ -40 °C (-40 °F) ջերմաստիճանի պայմաններուն մէջ։ 5 Դեկտեմբերին, Վիլնիւս հասնելէ քիչ առաջ, Նափոլէոն լքեց իր քայքայուող բանակը եւ մեկնեցաւ Փարիզ։ Յաջորդող շաբաթներուն «Մեծ բանակի» փլատակները՝ մօտ 75,000 զինուոր, անցան Նեմանը դէպի դաշնակից տարածքներ։ Ռուսական ռազմական կորուստները այս արշաւանքին ընթացքին հասան մինչեւ 300,000-ի, իսկ երկու կողմերու ընդհանուր ռազմական զոհերու թիւը կազմեց մինչեւ մէկ միլիոն մարդ։

=== '''Վեցերորդ Դաշնակցութեան Պատերազմը''' ===
1812–13 թուականներու ձմրան ընթացքին, ֆրանսացիները, ռուսերու կողմէ հալածուած, ետ քաշուեցան Լեհաստանի եւ Պրուսիոյ մեծ մասէն, մինչդեռ երկու կողմերն ալ կը վերականգնէին իրենց ուժերը։ Շուէտ եւ Պրուսիա պատերազմ յայտարարեցին Ֆրանսայի դէմ 1813 Մարտին։ Ապրիլին Նափոլէոն ստանձնեց 200,000 հոգինոց բանակի մը հրամանատարութիւնը եւ յաղթեց դաշնակիցներուն Լիւցենի ու Պաուցենի ճակատամարտերուն մէջ։ Բրիտանիան պաշտօնապէս միացաւ դաշնակցութեան Յունիսին, իսկ Օգոստոսին անոնց հետեւեցաւ Աւստրիան, սակայն դաշնակիցները դարձեալ պարտութիւն կրեցին Օգոստոսին տեղի ունեցած Տրեզտենի ճակատամարտին մէջ։ Այսուհանդերձ, դաշնակցութիւնը հետզհետէ աւելի մեծ առաւելութիւն կը ստանար հետեւակի, հեծելազօրի, պահեստային ուժերու եւ սպառազինութեան գետնի վրայ։ Նափոլէոնեան պատերազմներու այս ամենամեծ ճակատամարտին՝ Լայփցիկի ճակատամարտին (19 Հոկտեմբեր), դաշնակիցները տարին վճռական յաղթանակ։ Թէեւ դաշնակիցներու կորուստները կը կազմէին 54,000 մարդ, ֆրանսացիները կորսնցուցին 38,000 սպանուած ու վիրաւոր, եւ 15,000 գերի։ Դէպի Հռենոս ֆրանսական նահանջի ընթացքին եւս մինչեւ 50,000 մարդ կորսուեցաւ մահուան, հիւանդութիւններու եւ դասալքութեան պատճառով&lt;ref&gt;Dwyer (2013), pp. 453, 458–63.&lt;/ref&gt;։

Ֆրանքֆորթի առաջարկները խաղաղութեան պայմաններ էին, որոնք դաշնակիցները ներկայացուցին 1813 Նոյեմբերին, որոնց համաձայն՝ Նափոլէոն պիտի մնար կայսր, բայց Ֆրանսան պիտի սահմանափակուէր իր «բնական սահմաններով»։ Այս մէկը կը նշանակէր, որ Ֆրանսան պիտի պահպանէր վերահսկողութիւնը Պելճիքայի, Սաւոյի եւ Հռենոսի արեւմտեան ափի նկատմամբ, սակայն պիտի հեռանար Սպանիայէն, Հոլանտայէն, Իտալիայէն եւ Գերմանիայէն։ Նափոլէոն չընդունեց պայմանները, եւ դաշնակիցները 1 Յունուար 1814-ին անցան Հռենոսը՝ մտնելով ֆրանսական տարածք։ Ուելինկթընի բրիտանական ուժերը արդէն իսկ անցած էին Փիրենէյները՝ մուտք գործելով հարաւ-արեւմտեան Ֆրանսա։ Հիւսիս-արեւելեան Ֆրանսայի մէջ Նափոլէոն առաջնորդեց շուրջ 70,000 զինուոր՝ դաշնակիցներու 200,000-անոց բանակին դէմ։ Լա Ռոթիերի ճակատամարտին կրած պարտութենէն ետք, ֆրանսացիները Փետրուարին տարին շարք մը յաղթանակներ, որոնք դաշնակիցներուն ստիպեցին խաղաղութիւն առաջարկել՝ Ֆրանսայի 1791 թուականի սահմաններու հիման վրայ։ Սակայն Նափոլէոն որոշեց շարունակել պայքարը։

Մարտին տեղի ունեցած շարք մը ճակատամարտերէ ետք, դաշնակիցները ստիպեցին Նափոլէոնին նահանջել Արսի-սիւր-Օպի ճակատամարտին մէջ (20–21 Մարտ)։ Ապա դաշնակիցները շարժեցան դէպի Փարիզ, որուն պաշտպանութիւնը կը գտնուէր Ժոզեֆ Պոնափարթի հրամանատարութեան տակ։ 29 Մարտին դաշնակիցներու 200,000-անոց բանակը սկսաւ յարձակումը Պելվիլի եւ Մոնմարթրի բարձունքներուն վրայ։ Կայսրուհի Մարի Լուիզը նոյն իրիկունը իր որդիին՝ Հռոմի թագաւորին հետ փախաւ Փարիզէն։ Մայրաքաղաքը պաշտպանելու համար ունենալով ընդամէնը 38,000-անոց բանակ՝ Ժոզեֆը լիազօրեց ֆրանսացի մարշալ Օկիւսթ տը Մարմոնին անձնատուր ըլլալ 31 Մարտին։ Յաջորդ օրը դաշնակիցները Շարլ Մորիս տը Թալէյրան-Փերեկորը ճանչցան իբրեւ ժամանակաւոր կառավարութեան ղեկավար։ 2 Ապրիլին Ֆրանսայի Սենատը ընդունեց «Կայսեր գահընկեցութեան աքթը» (Acte de déchéance de l'Empereur), որով Նափոլէոնը յայտարարուեցաւ գահընկեց։ Այդ միջոցին, Նափոլէոն կը գտնուէր Ֆոնթենպլոյի մէջ՝ 40,000-էն 60,000-անոց բանակով։ Ան կը մտածէր դէպի Փարիզ քալելու մասին, սակայն 4 Ապրիլին իր աւագ հրամանատարները համոզեցին զինք հրաժարիլ գահէն՝ յօգուտ իր որդիին, իսկ Մարի Լուիզը պիտի ըլլար խնամակալ (ռեժան)։ Սակայն Ալեքսանտր ցարը պահանջեց անվերապահ հրաժարական, եւ Նափոլէոն ակամայ տեղի տուաւ 6 Ապրիլին։

20 Ապրիլին «Հին Կվարդիայի» զինուորներուն ուղղուած իր հրաժեշտի խօսքին մէջ Նափոլէոնը ըսաւ. «Իմ Հին Կվարդիայի՛ զինուորներ, եկած եմ ձեզի հրաժեշտ տալու։ Քսան տարի դուք հաւատարմօրէն ուղեկցեցաք ինծի պատուի ու փառքի ճամբաներուն վրայ։ ...Ձեզի պէս մարդոցմով մեր դատը կորսուած չէր, բայց պատերազմը անվերջ պիտի երկարէր, եւ ատիկա պիտի ըլլար քաղաքացիական պատերազմ։ ...Այսպիսով, ես մեր շահերը կը զոհաբերեմ յանուն մեր հայրենիքի շահերուն։ ...Մի՛ ողբաք իմ ճակատագիրս. եթէ ես համաձայնած եմ ապրիլ, ապա միայն մեր փառքին ծառայելու համար։ Ես կը փափաքիմ գրել այն մեծագործութիւններուն պատմութիւնը, որոնք մենք միասին կատարեցինք։ Մնաք բարո՛վ, զաւակնե՛րս»&lt;ref&gt;Bell (2015), p. 97.&lt;/ref&gt;։

=== Աքսոր դէպի Էլպա ===
11 Ապրիլ 1814-ի Ֆոնթենպլոյի դաշնագիրով դաշնակիցները Նափոլէոնը աքսորեցին Միջերկրական ծովուն մէջ գտնուող, 12,000 բնակիչ ունեցող եւ Թոսքանայի ափէն 10 քմ (6 մղոն) հեռու գտնուող Էլպա կղզին, ուր զինք հռչակեցին ինքնիշխան կառավարիչ։ Յաջորդ գիշեր Նափոլէոն փորձեց անձնասպանութիւն գործել այն թոյնով, որ իր քով կը պահէր Մոսկուայի նահանջի ընթացքին ռուսերու կողմէ գրեթէ գերի բռնուելէն ի վեր։ Սակայն թոյնին ազդեցութիւնը ժամանակի ընթացքին տկարացած էր, եւ ան ողջ մնաց՝ աքսորուելու համար, մինչդեռ իր կինն ու որդին ապաստանեցան Աւստրիա։ Ան կղզի փոխադրուեցաւ բրիտանական «HMS Undaunted» նաւով եւ ցամաք ելաւ Փորթոֆերայիոյ մէջ՝ 4 Մայիսին։ Էլպայի վրայ անցուցած առաջին քանի մը ամիսներուն ան մշակեց վարչական բարեփոխումներու, ճամբաներու ու շէնքերու շինարարութեան, ինչպէս նաեւ կղզիի հանքերու եւ գիւղատնտեսութեան բարելաւման ծրագիրներ, սակայն արդիւնքները սահմանափակ եղան դրամական միջոցներու չգոյութեան պատճառով։ Երբ Նափոլէոն տեղեկացաւ, որ Ժոզեֆինը մահացած է Ֆրանսայի մէջ 29 Մայիսին, ան հոգեպէս կոտրեցաւ եւ երկու օր փակուեցաւ իր սենեակին մէջ։

Նափոլէոն կը հասկնար, որ Ֆրանսայի Լուի ԺԸ. թագաւորը ժողովրդականութիւն չունէր։ Գիտակցելով, որ իր կինն ու որդին չեն միանար իրեն աքսորի մէջ, զրկուած ըլլալով Ֆոնթենպլոյի դաշնագիրով իրեն երաշխաւորուած նպաստէն, եւ տեղեակ ըլլալով այն լուրերուն, թէ զինք պատրաստ կը տեսնեն արտաքսելու Ատլանտեան ովկիանոսի հեռաւոր կղզի մը՝ Նափոլէոն 26 Փետրուար 1815-ին «Inconstant» պրիկ (երկկայմ նաւ) նաւով փախաւ Էլպայէն՝ շուրջ 1,000 մարդոցմով եւ եօթը նաւերէ բաղկացած փոքր նաւատորմիղով մը&lt;ref&gt;McLynn (1997), p. 604&lt;/ref&gt;։

=== '''Հարիւր Օրեր''' ===
1 Մարտ 1815-ին Նափոլէոն եւ իր հետեւորդները ցամաք ելան բուն Ֆրանսայի Կոլֆ-Ժուանի ափին եւ Ալպերու ստորոտներով ուղղուեցան դէպի Կրենոպլ՝ անցնելով այն ճամբով, որ այսօր ծանօթ է իբրեւ «Նափոլէոնի երթուղի» (Route Napoléon)։ 7 Մարտին, Կրենոպլի հարաւը, 5-րդ գունդը կտրեց անոր ճամբան։ Նափոլէոն մինակը մօտեցաւ գումարտակին եւ պոռաց անոնց․ «Հո՛ս եմ։ Սպաննեցէ՛ք ձեր Կայսրը, եթէ կը փափաքիք»։ Զինուորները պատասխանեցին․ «Կեցցէ՛ Կայսրը» (Vive l'empereur!) եւ միացան Նափոլէոնի մարդոց։ 14 Մարտին Կայսրութեան մարշալ Միշել Նէյը, որ շաբաթներ առաջ պարծեցած էր, թէ Նափոլէոնը երկաթէ վանդակի մէջ պիտի բերէ Փարիզ, 6,000-անոց բանակով միացաւ Նափոլէոնին&lt;ref&gt;Broers (2022), pp. 532–33.&lt;/ref&gt;։

13 Մարտին Վիեննայի վեհաժողովի մեծ տէրութիւնները Նափոլէոնը յայտարարեցին օրէնքէ դուրս։ Չորս օր ետք, Մեծն Բրիտանիան, Ռուսաստանը, Աւստրիան եւ Պրուսիան իւրաքանչիւրը յանձն առին 150,000-ական մարդ դաշտ հանել՝ անոր իշխանութեան վերջ տալու համար։ Սակայն Լուի ԺԸ.-ը, անդրադառնալով, որ չունի բաւարար չափով վստահելի զօրք Նափոլէոնին դիմագրաւելու համար, 20 Մարտի կանուխ ժամերուն Փարիզէն փախաւ Պելճիքա։ Նափոլէոն նոյն իրիկունը մուտք գործեց Փարիզ։ Ան նշանակեց կառավարութիւն եւ ներկայացուց սահմանադրական փոփոխութիւններ, որոնք Մայիսին հանրաքուէով վաւերացուեցան։ Նոյն ամսուն, նաեւ անուղղակի կերպով ընտրուեցաւ Ներկայացուցիչներու պալատը՝ գոյքային խիստ սահմանափակ ընտրական իրաւունքի հիման վրայ։ Նափոլէոնի առաջնահերթութիւնն էր բանակ ստեղծել դաշնակցութեան դիմագրաւելու համար, սակայն օրէնքը թոյլ չէր տար զօրակոչ յայտարարել, եւ ան կրցաւ հաւաքել ընդամէնը մօտ 300,000 մարդ, որոնց մեծ մասը անփորձ նորակոչիկներ եւ ազգային գվարդիականներ էին։

12 Յունիսին Նափոլէոն շուրջ 124,000-անոց բանակը, որ ծանօթ էր իբրեւ «Հիւսիսային բանակ», առաջնորդեց դէպի Պելճիքա՝ նպատակ ունենալով պատնէշ ստեղծել Ուելինկթընի 112,000-անոց բրիտանական, գերմանական ու հոլանտական զօրքերու եւ Կեպհարտ Լեպերեխտ ֆոն Պլիւխերի 130,000-անոց պրուսական ու սաքսոնական ուժերուն միջեւ։ Լինիի եւ Քաթր Պրայի ճակատամարտերէն ետք, Նափոլէոն 18 Յունիսին դիմագրաւեց Ուելինկթընը Վոթերլոյի ճակատամարտին մէջ։ Ուելինկթընի բանակը դիմակայեց ֆրանսացիներու յաջորդական յարձակումներուն, մինչեւ որ կէսօրէ ետք, ուշ ժամերուն, Պլիւխերի պրուսացիները մեծ ուժերով հասան Նափոլէոնի աջ թեւը։ Դաշնակից ուժերը ճեղքեցին Նափոլէոնի պաշտպանական գիծերը՝ պատճառելով ջախջախիչ պարտութիւն։

Նափոլէոն վերադարձաւ Փարիզ եւ տեսաւ, որ օրէնսդիր մարմինը շրջուած է իրեն դէմ։ Անդրադառնալով, որ իր դիրքերը անպաշտպանելի են, ան 22 Յունիսին հրաժարեցաւ գահէն՝ յօգուտ իր որդիին։ Երեք օր ետք ան լքեց Փարիզը եւ հաստատուեցաւ Ժոզեֆինի նախկին պալատին մէջ՝ Շաթօ տը Մալմեզոն։ 28 Յունիսին պրուսական բանակը արդէն Սանլիսի մէջ էր՝ Փարիզէն դէպի հիւսիս։ Երբ Նափոլէոն լսեց, որ պրուսական զօրքերը հրաման ստացած են զինք ողջ կամ մեռած բռնելու, ան փախաւ Ռոշֆոր (Շարանթ-Մարիթիմ)՝ մտածելով Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ փախչելու մասին։ Սակայն, երբ տեսաւ, որ բրիտանական նաւերը շրջափակած են նաւահանգիստը, ան 15 Յուլիս 1815-ին անձնատուր եղաւ Ֆրետերիք Լուիս Մէյթլենտին՝ բրիտանական «HMS Bellerophon» նաւուն վրայ&lt;ref&gt;Dwyer (2013), pp. 556–62.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Cordingly (2004), p. 254.&lt;/ref&gt;։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}</text>
      <sha1>7yma94nbvb1jj35r89iykf68eda9lhb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252435</id>
      <parentid>252434</parentid>
      <timestamp>2026-06-23T13:22:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>252435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100677" sha1="p7hrly1vncrbabc9u84uj0a747wzd74" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Նափոլէոն Պոնափարթ''' ({{Lang-fr|Napoléon Bonaparte}}, {{ԱԾ}}), Ֆրանսայի կայսր, աշխարհահռչակ զօրավար եւ պետական գործիչ, որ յետագային ճանչցուեցաւ իր գահակալական անունով՝ Նափոլէոն Ա․: Ֆրանսացիներու Կայսրն էր 18 Մայիս 1804-էն մինչեւ իր առաջին հրաժարումը՝ 1814-ին, եւ կարճատեւ վերականգնումով մը՝ 1815-ի Հարիւր Օրերուն ընթացքին։ Ան յառաջացաւ ու հռչակուեցաւ որպէս զօրավար՝ Ֆրանսական Յեղափոխութեան ժամանակ, եւ ղեկավարեց զինուորական արշաւանքներու շարք մը ամբողջ Եւրոպայի ու Միջին Արեւելքի մէջ՝ Ֆրանսական Յեղափոխական եւ Նափոլէոնեան Պատերազմներու ընթացքին։ Որպէս պետական գործիչ՝ ան բազմաթիւ օրինական եւ վարչական բարեփոխումներ իրագործեց Ֆրանսայի ու Եւրոպայի մէջ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Napoleon|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Napoleon&amp;oldid=1360663298|date=2026-06-22|accessdate=2026-06-23|language=en}}&lt;/ref&gt;։ 

== Կենսագրական գիծեր&lt;ref&gt;{{Citation|title=Napoleon|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Napoleon&amp;oldid=1360663298|date=2026-06-22|accessdate=2026-06-23|language=en}}&lt;/ref&gt; ==

=== Կանուխ Կեանքը ===
Նափոլէոնի ընտանիքը իտալական արմատներ ունէր։ Իր հայրական կողմի նախնիները՝ Պոնափարթները, սերած էին թոսքանական մանր ազնուական ընտանիքէ մը, որ 16-րդ դարուն գաղթած էր Քորսիքա։ Իր մայրական կողմի նախնիները՝ Ռամոլինոները, սերած էին լոմպարտական ազնուական ընտանիքէ մը&lt;ref&gt;McLynn (1997), p. 2.&lt;/ref&gt;։ Նափոլէոնի ծնողքը՝ Քարլօ Մարիա Պոնափարթ եւ Մարիա Լեթիցիա Ռամոլինօ, կ'ապրէին Այաչիոյի «Մեզոն Պոնափարթ» (Պոնափարթի տուն) տան մէջ, ուր Նափոլէոն ծնաւ 15 Օգոստոս 1769-ին։ Ան ունէր մեծ եղբայր մը՝ Ժոզեֆը, եւ վեց կրտսեր քոյր ու եղբայր՝ Լիւսիէն, Էլիզա, Լուի, Փոլին, Քարոլին եւ Ժերոմ&lt;ref&gt;Zamoyski (2018), pp. xiv, 14.&lt;/ref&gt;։ Աւելի քան հինգ այլ քոյր ու եղբայրներ ալ կամ մահացած ծնած էին, կամ ալ չէին գոյատեւած մանկութեան տարիներուն&lt;ref&gt;McLynn (1997), p. 4.&lt;/ref&gt;։ Նափոլէոն մկրտուեցաւ որպէս կաթոլիկ՝ Նափոլէոնէ տի Պոնափարթ անունով։ Իր երիտասարդութեան տարիներուն իր անունը նաեւ կը գրուէր որպէս Նապուլիոնէ, Նապուլիօ, Նափոլիոննէ եւ Նափուլիոնէ&lt;ref&gt;Dwyer (2008a), p. xv&lt;/ref&gt;։

Նափոլէոն ծնաւ Ճենովայի Հանրապետութեան կողմէ Վերսայի պայմանագիրով Քորսիքան Ֆրանսային զիջելէն մէկ տարի ետք։ Իր հայրը պաշտպանեց Փասքուալէ Փաոլին՝ Ֆրանսայի դէմ Քորսիքայի անկախութեան պատերազմին ընթացքին։ 1769-ին Փոնթէ Նովուի ճակատամարտին քորսիքացիներու կրած պարտութենէն եւ Փաոլիի դէպի Բրիտանիա աքսորուելէն ետք, Քարլօ մտերմացաւ Ֆրանսայի կառավարիչ Շարլ Լուի տը Մարպէօֆի հետ, որ դարձաւ իր հովանաւորն ու Նափոլէոնի կնքահայրը։ Մարպէօֆի աջակցութեամբ, Քարլօ նշանակուեցաւ Քորսիքայի ներկայացուցիչ Լուի ԺԶ-ի արքունիքին մէջ, իսկ Նափոլէոն արքայական կրթաթոշակ ստացաւ Ֆրանսայի ցամաքային մասին մէջ գտնուող զինուորական ակադեմիայի մը մէջ ուսանելու համար։

Նափոլէոնի մանկութեան ամէնէն ազդեցիկ դէմքը իր մայրն էր, որուն խիստ կարգապահութիւնը զսպեց այս չարաճճի երեխան։ Կեանքի յետագայ տարիներուն Նափոլէոն ըսած է․ «Զաւակին ապագայ ճակատագիրը միշտ մօր գործն է»&lt;ref&gt;Chamberlain, Alexander (1896). ''The Child and Childhood in Folk Thought: (The Child in Primitive Culture)''. MacMillan. p. 385. ISBN &lt;bdi&gt;978-1-4219-8748-4&lt;/bdi&gt;. Archived from the original on 27 February 2024. Retrieved 15 October 2020.&lt;/ref&gt;։ Նափոլէոնի ազնուական եւ չափաւոր հարուստ ծագումը իրեն ուսման աւելի մեծ հնարաւորութիւններ ընձեռեց, քան այն ժամանակուան սովորական քորսիքացիի մը համար հասանելի էր։

1779-ի Յունուարին, 9 տարեկան հասակին, Նափոլէոն տեղափոխուեցաւ Ֆրանսայի ցամաքային մաս եւ արձանագրուեցաւ Օթիւնի (Autun) կրօնական դպրոցը՝ իր ֆրանսերէնը բարելաւելու համար, քանի որ իր մայրենի լեզուները քորսիքերէնն ու իտալերէնն էին։ Թէեւ ան ի վերջոյ վարժ կերպով տիրապետեց ֆրանսերէնին, սակայն կը խօսէր քորսիքական շեշտադրումով (աքսանով), իսկ իր ֆրանսերէն ուղղագրութիւնը տկար էր։ Մայիսին ան տեղափոխուեցաւ Պրիէն-լը-Շաթոյի (Brienne-le-Château) զինուորական ակադեմիան, ուր իր դասընկերները պարբերաբար կը ծաղրէին զինք իր շեշտադրման, ծննդավայրի, կարճ հասակի, վարուելակերպի եւ թերի ֆրանսերէնի պատճառով։ Ան դարձաւ ինքնամփոփ ու տխրամած, եւ իրեն տուաւ ընթերցանութեան։ Քննող մը նկատած էր, որ Նափոլէոն «միշտ աչքի զարկած է թուաբանութեան հանդէպ իր ունեցած ջանասիրութեամբ։ Ան բաւական լաւ ծանօթ է պատմութեան եւ աշխարհագրութեան ․․․ Այս տղան հիանալի նաւաստի կրնայ դառնալ»։

Դպրոցական տարիներու պատմութիւններէն մէկը կը պատմէ, թէ ան ձիւնագնդի կռիւի մը ժամանակ կրտսեր աշակերտները առաջնորդած է դէպի յաղթանակ՝ ընդդէմ աւագ աշակերտներուն, ինչ որ իբր թէ ցոյց տուած է իր առաջնորդական ձիրքերը։ Սակայն այս պատմութիւնը սկսած է պատմուիլ միայն այն ատեն, երբ Նափոլէոն արդէն հռչակաւոր դարձած էր։ Պրիէնի իր վերջին տարիներուն Նափոլէոն դարձաւ բացայայտ քորսիքացի ազգայնական եւ Փաոլիի երկրպագու։

1784-ի Սեպտեմբերին Նափոլէոն ընդունուեցաւ Փարիզի «Էքոլ Միլիթէր» (École militaire - Զինուորական դպրոց), ուր ուսանեցաւ հրետանիի սպայ դառնալու համար։ Ան փայլեցաւ թուաբանութեան մէջ եւ լայնօրէն կը կարդար աշխարհագրութիւն, պատմութիւն ու գրականութիւն։ Սակայն, տկար էր ֆրանսերէնի եւ գերմաներէնի մէջ։ 1785-ի Փետրուարին իր հօր մահը կրճատեց ընտանիքի եկամուտը եւ ստիպեց զինք, որ երկամեայ դասընթացքը մէկ տարուան մէջ աւարտէ։ Սեպտեմբերին ան քննուեցաւ հռչակաւոր գիտնական Փիեռ-Սիմոն Լափլասի կողմէ եւ դարձաւ առաջին քորսիքացին, որ աւարտեց «Էքոլ Միլիթէր»-ը։

== Կանուխ Ասպարէզը&lt;ref&gt;{{Citation|title=Napoleon|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Napoleon&amp;oldid=1360663298|date=2026-06-22|accessdate=2026-06-23|language=en}}&lt;/ref&gt; ==

=== Վերադարձ դէպի Քորսիքա ===
1785-ի Սեպտեմբերին աւարտելէն ետք, Պոնափարթ նշանակուեցաւ որպէս տեղակալ (second lieutenant) «Լա Ֆեր» (La Fère) հրետանային գունդին մէջ։ Ան ծառայեց Վալանսի (Valence) եւ Օքսոնի (Auxonne) մէջ մինչեւ 1789-ին Ֆրանսական Յեղափոխութեան պայթումը, սակայն երկարատեւ արձակուրդներ անցուց Քորսիքայի մէջ, ինչ որ սնուցեց իր քորսիքական ազգայնականութիւնը։ 1789-ի Սեպտեմբերին ան վերադարձաւ Քորսիքա եւ սկսաւ պաշտպանել ու տարածել ֆրանսական յեղափոխական գաղափարները։ 1790-ի Յուլիսին Փաոլի վերադարձաւ կղզի, բայց ան ոչ մէկ համակրանք ունէր Պոնափարթի հանդէպ, քանի որ իր հայրը դաւաճան կը համարէր՝ Քորսիքայի անկախութեան դատը լքելուն համար&lt;ref&gt;Roberts (2014), Chapter 2, pp. 29–53.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Zamoyski (2018), pp. 41–46.&lt;/ref&gt;։

Պոնափարթ նետուեցաւ խճճուած ու եռակողմ պայքարի մը մէջ՝ արքայականներու (ռոյալիստներ), յեղափոխականներու եւ քորսիքացի ազգայնականներու միջեւ։ Ան դարձաւ Եակոպինեաններու (Jacobins) կողմնակից եւ միացաւ ֆրանսամէտ քորսիքացի հանրապետականներուն, որոնք դէմ էին Փաոլիի քաղաքականութեան եւ անոր՝ կղզին անջատելու ձգտումներուն&lt;ref&gt;David Nicholls (1999). ''Napoleon: A Biographical Companion''. ABC-CLIO. p. 131. ISBN &lt;bdi&gt;978-0-87436-957-1&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;։ Անոր տրուեցաւ Քորսիքայի կամաւորներու գումարտակի մը հրամանատարութիւնը, եւ 1792-ին ան բարձրացաւ հարիւրապետի (կապիտան) աստիճանի կանոնաւոր բանակին մէջ՝ հակառակ իր արձակուրդի ժամկէտը անցընելուն եւ Այաչիոյի մէջ իր կամաւորներուն ու ֆրանսական կայազօրին միջեւ ծագած վէճին&lt;ref&gt;McLynn (1997), pp. 52–54.&lt;/ref&gt;։

1793-ի Փետրուարին Պոնափարթ մասնակցեցաւ դէպի Սարտինիա ֆրանսական ձախողած արշաւանքին։ Այն ամբաստանութիւններէն ետք, թէ Փաոլի ձախողցուցած է արշաւանքը եւ անոր վարչակարգը փտած ու անկարող է, Ֆրանսայի Ազգային Պատուիրակութիւնը (National Convention) զինք օրէնքէն դուրս յայտարարեց։ Յունիսի սկիզբը, Պոնափարթ եւ 400 ֆրանսացի զինուորներ չյաջողեցան Այաչիոն գրաւել քորսիքացի կամաւորներէն, եւ կղզին անցաւ Փաոլիի կողմնակիցներու հսկողութեան տակ։ Երբ Պոնափարթ իմացաւ, որ Քորսիքայի ժողովը դատապարտած է զինք ու իր ընտանիքը, Պոնափարթները փախան դէպի Ֆրանսայի ցամաքային մասին մէջ գտնուող Թուլոն քաղաքը։

=== Թուլոնի Պաշարումը ===
Պոնափարթ վերադարձաւ Նիսի մէջ գտնուող իր գունդը եւ նշանակուեցաւ ափամերձ հրետանային մարտկոցի մը հարիւրապետ (կապիտան)։ 1793-ի Յուլիսին ան հրատարակեց «Լը սուփէ տը Պոքեր» (''Le souper de Beaucaire'' - Ընթրիք Պոքերի մէջ) գրքոյկը, որով կը ցուցադրէր իր աջակցութիւնը Ազգային Պատուիրակութեան (National Convention), որ մեծապէս կ'ազդուէր Եակոպինեաններէն։

Սեպտեմբերին, իր քորսիքացի հայրենակից Անթուան Քրիսթոֆ Սալիչեթիի օգնութեամբ, Պոնափարթ նշանակուեցաւ հանրապետական ուժերու հրետանիի հրամանատար, որոնք ուղարկուած էին դաշնակից ուժերու կողմէ գրաւուած Թուլոնի նաւահանգիստը ետ գրաւելու համար։ Ան արագօրէն աւելցուց ձեռքի տակ եղած հրետանին եւ առաջարկեց բլուրի վրայ գտնուող բերդ մը գրաւելու ծրագիր, որմէ հանրապետական թնդանօթները կրնային հսկել քաղաքի նաւահանգիստը եւ ստիպել դաշնակիցներուն, որ պարպեն այն։ Դեկտեմբեր 16–17-ին այդ դիրքին վրայ գործադրուած յաջող յարձակումը յանգեցուց քաղաքի գրաւման։

Թուլոնի յաջողութիւնը Պոնափարթը բերաւ ազդեցիկ մարդոց ուշադրութեան կեդրոնը, որոնցմէ էր Օկիւսթէն Ռոպեսփիերը՝ առաջատար Եակոպինեան Մաքսիմիլիէն Ռոպեսփիերի կրտսեր եղբայրը։ Ան բարձրացուեցաւ պրիգադի զօրավարի (brigadier general) աստիճանի եւ դրուեցաւ Միջերկրականի ափերու պաշտպանութեան գլուխը։ 1794-ի Փետրուարին ան նշանակուեցաւ Իտալական Բանակի հրետանիի հրամանատար եւ Սարտինիոյ Թագաւորութեան վրայ յարձակելու ծրագիրներ մշակեց։

Ֆրանսական բանակը գործադրեց Պոնափարթի ծրագիրը 1794-ի Ապրիլին՝ Սաորճիոյ երկրորդ ճակատամարտին, ապա յառաջացաւ լեռներուն մէջ գտնուող Օրմէան գրաւելու համար։ Օրմէայէն ան ուղղուեցաւ դէպի արեւմուտք՝ շրջանցելու համար Սաորժի շուրջ գտնուող աւստրօ-սարտինական դիրքերը։ Այս արշաւանքէն ետք, Օկիւսթէն Ռոպեսփիերը Պոնափարթը առաքելութեամբ ուղարկեց Ճենովայի Հանրապետութիւն՝ պարզելու համար այդ երկրին դիրքորոշումը Ֆրանսայի հանդէպ&lt;ref&gt;Gueniffey (2015), pp. 137–59.&lt;/ref&gt;։

=== 13 Վանտեմիեր (13 Vendémiaire) ===
1794-ի Յուլիսին Մաքսիմիլիէն Ռոպեսփիերի անկումէն ետք, Պոնափարթի կապերը առաջատար Եակոպինեաններուն հետ զինք քաղաքականապէս կասկածելի դարձուցին նոր վարչակարգին աչքին։ Ան ձերբակալուեցաւ Օգոստոս 9-ին, բայց երկու շաբաթ ետք արձակուեցաւ։ Իրմէ խնդրուեցաւ ծրագիրներ պատրաստել իտալական դիրքերուն վրայ յարձակելու համար՝ Աւստրիոյ դէմ Ֆրանսայի մղած պատերազմի ծիրէն ներս, իսկ 1795-ի Մարտին ան մասնակցեցաւ Քորսիքան բրիտանացիներէն ետ խլելու արշաւանքին, սակայն ֆրանսացիները ետ մղուեցան Թագաւորական Նաւատորմի (Royal Navy) կողմէ։

1794-էն սկսեալ Պոնափարթ սիրային կապերու մէջ էր Տեզիրէ Քլարիի հետ, որուն քոյրը՝ Ժիւլի Քլարին, ամուսնացած էր Պոնափարթի մեծ եղբօր՝ Ժոզեֆի հետ։ 1795-ի Ապրիլին Պոնափարթ նշանակուեցաւ Արեւմտեան Բանակին մէջ, որ ներգրաւուած էր Վանտէի պատերազմին՝ քաղաքացիական պատերազմ եւ արքայականներու հակայեղափոխութիւն Վանտէի տարածաշրջանին մէջ։ Որպէս հետեւակի հրամանատարութիւն, ասիկա աստիճանի նուազում էր հրետանիի զօրավարի պաշտօնէն, եւ ան առողջական վատ վիճակը պատրուակեց՝ այդ պաշտօնէն խուսափելու համար։ Այս շրջանին ան գրեց «Քլիսոն եւ Էօժենի» (''Clisson et Eugénie'') սիրային վիպակը՝ զինուորի մը եւ իր սիրեցեալին մասին, ինչ որ ակնայայտ զուգահեռ մըն էր Քլարիի հետ Պոնափարթի ունեցած սեփական յարաբերութեան։

Օգոստոսին ան պաշտօն ստացաւ Տեղագրութեան Գրասենեակին (Bureau of Topography) մէջ, ուր կ'աշխատէր զինուորական ծրագիրներու վրայ։ Սեպտեմբեր 15-ին ան հեռացուեցաւ կանոնաւոր ծառայութեան մէջ գտնուող զօրավարներու ցուցակէն՝ Վանտէի արշաւանքին ծառայելէ հրաժարելուն պատճառով։ Ան փորձեց տեղափոխուիլ Կոստանդնուպոլիս՝ իր ծառայութիւնները առաջարկելու Սուլթան Սելիմ Գ․-ին։ Խնդրանքը ի վերջոյ ընդունուեցաւ, բայց ան երբեք չստանձնեց այդ պաշտօնը։

Հոկտեմբեր 3-ին Փարիզի արքայականները ապստամբութիւն յայտարարեցին Ազգային Պատուիրակութեան դէմ։ Փոլ Պարասը՝ Թերմիտորեան հակազդեցութեան առաջնորդներէն մէկը, գիտէր Թուլոնի մէջ Պոնափարթի զինուորական սխրանքներուն մասին եւ զինք նշանակեց Թուիլըրի պալատին (Tuileries Palace) մէջ Պատուիրակութիւնը պաշտպանող ուժերու փոխհրամանատար։ Պոնափարթ երեք տարի առաջ՝ 10 Օգոստոս 1792-ի ապստամբութեան ժամանակ, տեսած էր թագաւորի զուիցերիական պահակախումբի ջարդը հոն եւ հասկցած էր, որ հրետանին պիտի ըլլար պաշտպանութեան բանալին։ Ան հրամայեց երիտասարդ հեծելազօրի սպայ Ժոաքիմ Միւրային, որ թնդանօթներ գրաւէ, եւ Պոնափարթ զանոնք տեղակայեց կարեւոր դիրքերու վրայ։ 5 Հոկտեմբեր 1795-ին (Ֆրանսական հանրապետական օրացոյցով՝ 13 Վանտեմիեր, Դ․ տարի) ան կարտեչի (canister rounds) կրակ բացաւ ապստամբներուն վրայ (Թոմաս Քարլայլի կողմէ նկարագրուած որպէս «քարտեչի փչոց»): Ապստամբութեան ընթացքին մօտաւորապէս 300-էն 1400 ապստամբ մեռաւ։ Ապստամբութիւնը ճնշելու մէջ Պոնափարթի ունեցած դերը իրեն եւ իր ընտանիքին ապահովեց նոր կառավարութեան՝ Ֆրանսական Տիրեքթուարի (French Directory) հովանաւորութիւնը։ Հոկտեմբեր 26-ին ան բարձրացուեցաւ Ներքին Բանակի հրամանատարի աստիճանի, իսկ 1796-ի Յունուարին նշանակուեցաւ Իտալական Բանակի գլուխ։

Վանտեմիերի ապստամբութենէն քանի մը շաբաթ ետք, Պոնափարթ սիրային կապ հաստատեց Ժոզեֆին տը Պոհարնէի հետ, որ Պարասի նախկին սիրուհին էր։ Ժոզեֆին ծնած էր Փոքր Անթիլեան կղզիներու ֆրանսական գաղութներուն մէջ, եւ իր ընտանիքը ստրուկներ ունէր շաքարեղէգի տնկարկներու (պլանտացիաներու) մէջ։ Զոյգը ամուսնացաւ 9 Մարտ 1796-ին՝ քաղաքացիական արարողութեամբ։ Պոնափարթ սկսաւ սովորութեան համաձայն ինքզինք կոչել «Նափոլէոն Պոնափարթ»՝ փոխանակ իտալական «Նափոլէոնէ տի Պոնափարթ» ձեւը օգտագործելու&lt;ref&gt;Chandler (1966), p. 3.&lt;/ref&gt;։

=== Իտալական առաջին արշաւանք ===
Պսակադրութենէն երկու օր ետք, Պոնափարթ ձգեց Փարիզը՝ Իտալական բանակի հրամանատարութիւնը ստանձնելու համար։ Ան յարձակողականի անցաւ՝ յուսալով պարտութեան մատնել Սարտինիոյ թագաւորութիւնը Փիեմոնթի մէջ, նախքան անոնց աւստրիացի դաշնակիցներուն միջամտելը։ Մոնթենոթէի արշաւանքի ընթացքին տարած շարք մը յաղթանակներով, ան երկու շաբթուան մէջ դուրս մղեց փիեմոնթցիները պատերազմէն։ Այնուհետեւ, ֆրանսացիները կեդրոնացան աւստրիացիներուն վրայ՝ պաշարելով Մանթուան։ Աւստրիացիները յարձակողականներ շղթայազերծեցին ֆրանսացիներուն դէմ՝ պաշարումը կոտրելու համար, սակայն Պոնափարթ ձախողեցուց օգնութեան հասնելու ամէն փորձ՝ յաղթելով Քասթիլիոնէի, Պասանոյի, Արքոլէի եւ Ռիվոլիի ճակատամարտերուն։ 1797 Յունուարին Ռիվոլիի մէջ ֆրանսացիներուն տարած յաղթանակը յանգեցուց Իտալիոյ մէջ աւստրիական դիրքերու փլուզման։ Ռիվոլիի մէջ Աւստրիան կորսնցուց իր զինուորներուն 43%-ը՝ սպաննուած, վիրաւոր կամ գերի իյնալով։

Ֆրանսական ուժերը այնուհետեւ ներխուժեցին Հապսպուրկեան տան սրտի հողերը։ Հարաւային Գերմանիոյ մէջ ֆրանսական ուժերը պարտութեան մատնուած էին Թեշենի դուքս՝ Կարլոս արխիտուքսին (Աւագ դուքս) կողմէ 1796-ին, բայց Կարլոս ետ քաշեց իր ուժերը Վիեննան պաշտպանելու համար՝ լսելով Պոնափարթի յարձակման մասին։ Իրենց առաջին բախման ժամանակ, Պոնափարթ ետ մղեց Կարլոսը եւ խորացաւ աւստրիական տարածքներուն մէջ՝ 1797 Մարտին յաղթելով Թարվիզի ճակատամարտին։ Սարսափած ֆրանսական յառաջխաղացումէն, որ հասած էր մինչեւ Լէոպէն (Վիեննայէն մօտ 100 քմ հեռաւորութեան վրայ), աւստրիացիները հաշտութիւն խնդրեցին։ Լէոպէնի նախնական հաշտութիւնը, որ ստորագրուեցաւ Ապրիլ 18-ին, Ֆրանսայի հսկողութեան տակ ձգեց Հիւսիսային Իտալիոյ մեծ մասն ու Նետերլանտները (Ցած երկիրները) եւ խոստացաւ Աւստրիոյ հետ բաժնել Վենետիկի հանրապետութիւնը։ Պոնափարթ քալեց դէպի Վենետիկ եւ պարտադրեց անոր անձնատուութիւնը՝ վերջ դնելով Վենետիկի 1100-ամեայ անկախութեան։ Ան արտօնեց ֆրանսացիներուն կողոպտել գանձերը, ինչպէս՝ Սուրբ Մարկոսի ձիերը։

Այս իտալական արշաւանքին ընթացքին, Պոնափարթի բանակը գերեվարեց 150,000 գերի, գրաւեց 540 թնդանօթ եւ 170 դրօշակ։ Ֆրանսական բանակը մղեց 67 բախում եւ յաղթեց 18 մեծ դաշտային ճակատամարտերու՝ շնորհիւ հրետանիի գերազանց արհեստագիտութեան եւ Պոնափարթի մարտավարութեան։ Պոնափարթ արշաւանքի ընթացքին Իտալիայէն կորզեց մօտաւորապէս 45 միլիոն ֆրանսական լիվր (փաունտ), եւս 12 միլիոն լիվր՝ թանկարժէք մետաղներով ու գոհարներով, եւ աւելի քան 300 գեղանկար ու քանդակ։

Արշաւանքի ընթացքին Պոնափարթ հետզհետէ աւելի ազդեցիկ դարձաւ ֆրանսական քաղաքականութեան մէջ։ Ան հիմնեց երկու թերթ՝ մէկը իր բանակի զօրքերուն համար, իսկ միւսը՝ Ֆրանսայի մէջ տարածելու համար։ Ռոյալիստները (միապետականները) կը յարձակէին իր վրայ Իտալիան կողոպտելուն համար եւ կը զգուշացնէին, որ ան կրնայ բռնապետ դառնալ։ Պոնափարթ Փարիզ ուղարկեց զօրավար Շարլ-Փիեռ Օժերոն՝ աջակցելու պետական հարուածին, որ Սեպտեմբեր 4-ին օրէնսդիր խորհուրդներէն մաքրեց ռոյալիստները (18 Ֆրիւքթիտորի յեղաշրջումը)։ Ասիկա Պարասին եւ իր հանրապետական դաշնակիցներուն ձգեց դարձեալ հսկողութեան գլուխ, բայց աւելի կախեալ՝ Պոնափարթէն, որ Աւստրիոյ հետ հաշտութեան պայմանները վերջնականացուց Քամփօ Ֆորմիոյի դաշնագրով։ Պոնափարթ Փարիզ վերադարձաւ 5 Դեկտեմբեր 1797-ին որպէս հերոս։ Ան հանդիպեցաւ Շարլ Մորիս տը Թալէյրանին՝ Ֆրանսայի արտաքին գործոց նախարարին, եւ ստանձնեց Անգլիական բանակի հրամանատարութիւնը՝ Բրիտանիոյ ծրագրուած ներխուժման համար։

== Ֆրանսայի կառավարիչ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Napoleon|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Napoleon&amp;oldid=1360663298|date=2026-06-22|accessdate=2026-06-23|language=en}}&lt;/ref&gt; ==

=== 18 Պրիւմեր ===
Պոնափարթի անգիտութեամբ, Տիրեքթորիան (Գործադիր կոմիտէն) իրեն հրամաններ ուղարկած էր՝ իր բանակով Եգիպտոսէն վերադառնալու համար, որպէսզի կանխէր Ֆրանսայի վրայ հաւանական ներխուժում մը, բայց այս նամակները երբեք տեղ չհասան։ Երբ ան Հոկտեմբերին հասաւ Փարիզ, Ֆրանսայի կացութիւնը բարելաւուած էր շարք մը յաղթանակներով։ Հանրապետութիւնը, սակայն, սնանկացած էր, իսկ անարդիւնաւէտ Տիրեքթորիան ժողովրդականութիւն չէր վայելեր։ Հակառակ Եգիպտոսի մէջ կրած ձախողութիւններուն, Պոնափարթ հերոսի նման դիմաւորուեցաւ։ Տիրեքթորիան քննարկեց Պոնափարթի դասալքութեան հարցը, բայց չափազանց տկար էր զայն պատժելու համար։

Պոնափարթ դաշինք կնքեց Թալէյրանի, ինչպէս նաեւ Հինգհարիւրի խորհուրդի ու Տիրեքթորիայի առաջատար անդամներուն՝ Լիւսիէն Պոնափարթի, Էմանուէլ Ժոզէֆ Սիէյէսի, Ռոժէ Տիւքոյի եւ Ժոզէֆ Ֆուշէի հետ՝ կառավարութիւնը տապալելու նպատակով։ 9 Նոյեմբեր 1799-ին (յեղափոխական օրացոյցով՝ 18 Պրիւմեր), դաւադիրները պետական հարուած մը շղթայազերծեցին, իսկ յաջորդ օրը՝ սուիններով զինուած նռնակաձիգներու (grenadiers) աջակցութեամբ, ստիպեցին Հինգհարիւրի խորհուրդին լուծարել Տիրեքթորիան եւ Պոնափարթը, Սիէյէսն ու Տիւքոն նշանակել որպէս ժամանակաւոր հիւպատոսներ։

=== Ֆրանսական Հիւպատոսութիւն ===
13 Դեկտեմբերին, Պոնափարթ հրապարակեց Ութերորդ տարուան սահմանադրութիւնը, որուն համաձայն՝ երեք հիւպատոսներ կը նշանակուէին 10 տարուան ժամկէտով։ Իրական իշխանութիւնը կը պատկանէր Պոնափարթին՝ որպէս առաջին հիւպատոս, իսկ անոր նախընտրած թեկնածուները՝ Քամպասերեսն ու Շարլ-Ֆրանսուա Լըպրէօնը, նշանակուեցան երկրորդ եւ երրորդ հիւպատոսներ, որոնք ունէին միայն խորհրդատուական դեր։ Սահմանադրութիւնը նաեւ կը հաստատէր Օրէնսդիր մարմին եւ Տրիպունատ (Ժողովրդապետութիւն), որոնք կ'ընտրուէին անուղղակիօրէն ընտրուած թեկնածուներէ, ինչպէս նաեւ Ծերակոյտ եւ Պետական Խորհուրդ, որոնք գործնականապէս կ'առաջադրուէին գործադիր իշխանութեան կողմէ։ Սահմանադրութիւնը հաստատուեցաւ 7 Փետրուար 1800-ի հանրաքուէով։ Պաշտօնական արդիւնքներով կէսէ աւելի՝ երեք միլիոն մարդ թեր քուէարկած էր, իսկ 1,562 հոգի՝ դէմ: Լիւսիէն, սակայն, կրկնապատկած էր «Այո» քուէներուն թիւը՝ սուտ տպաւորութիւն ստեղծելու համար, թէ քուէարկելու իրաւունք ունեցողներուն մեծամասնութիւնը հաւանութիւն տուած էր սահմանադրութեան։

Պատմաբանները տարբեր կերպերով նկարագրած են Պոնափարթի վարչակարգը. որպէս «հանրաքուէով բռնատիրութիւն», «դարաշրջանի ոգիով քօղարկուած բացարձակապետական կառավարում» եւ «մեղմ բռնապետութիւն»։ Տեղական եւ շրջանային վարչակարգը բարեփոխուեցաւ, որպէսզի իշխանութիւնը կեդրոնանայ կեդրոնական կառավարութեան մէջ, գրաքննութիւն մտցուեցաւ, եւ ընդդիմադիր թերթերուն մեծ մասը փակուեցան՝ այլախոհութիւնը ճնշելու համար։ Ռոյալիստներու (միապետականներու) եւ շրջանային ապստամբութիւնները զսպուեցան երկու ճամբով՝ համաներում շնորհելով անոնց, որոնք վար կը դնէին իրենց զէնքերը, եւ դաժանօրէն ճնշելով անոնք, որոնք կը շարունակէին դիմադրել։ Պոնափարթ նաեւ բարելաւեց պետութեան ֆինանսները՝ ապահովելով վարկեր՝ մասնաւոր սեփականութիւնը պաշտպանելու խոստումով, բարձրացնելով ծխախոտի, ոգելից ըմպելիքներու եւ աղի տուրքերը, ինչպէս նաեւ հարկեր գանձելով Ֆրանսայի արբանեակ հանրապետութիւններէն։

Պոնափարթ կը հաւատար, թէ իր վարչակարգը ապահովելու լաւագոյն միջոցը յաղթական խաղաղութիւնն էր։ 1800 Մայիսին ան իր բանակը առաջնորդեց Զուիցերիական Ալպերու վրայով դէպի Իտալիա՝ նպատակ ունենալով անակնկալի բերել աւստրիական բանակները, որոնք վերստին գրաւած էին թերակղզին այն ատեն, երբ Պոնափարթ տակաւին Եգիպտոս կը գտնուէր։ Ալպերու վրայով դժուարին անցումէ մը ետք, ֆրանսացիները գրաւեցին Միլանը 2 Յունիսին։ Ֆրանսացիները 14 Յունիսին Մարենկոյի ճակատամարտին ընդհարեցան Միքայէլ ֆոն Մելասի հրամանատարութեան տակ գտնուող աւստրիական բանակին հետ։ Աւստրիացիները դաշտ իջուցած էին մօտաւորապէս 30,000 զինուոր, մինչ Պոնափարթ կը հրամայէր 24,000 զօրքի։ Աւստրիացիներուն նախնական յարձակումը անակնկալի բերաւ ֆրանսացիները, որոնք աստիճանաբար ետ մղուեցան։ Կէսօրէ ետք, սակայն, ֆրանսացի զօրավար Լուի Տեզէի հրամանատարութեան տակ գտնուող ամբողջական զօրաբաժին մը հասաւ ճակատամարտի դաշտ եւ շրջեց մարտի ելքը։ Աւստրիական բանակը փախուստի դիմեց՝ 14,000 զոհ (վիրաւոր կամ մեռեալ) ձգելով ետին։ Յաջորդ օրը, աւստրիացիները զինադադար կնքեցին եւ համաձայնեցան լքել Հիւսիսային Իտալիան։

Երբ Աւստրիոյ հետ խաղաղութեան բանակցութիւնները առկախուեցան, Պոնափարթ Նոյեմբերին վերսկսաւ ռազմական գործողութիւնները։ Զօրավար Ժան Վիքթոր Մարի Մորոյի հրամանատարութեան տակ գտնուող ֆրանսական բանակը անցաւ Պաւարիոյ ընդմէջէն եւ Դեկտեմբերին Հոհենլինտենի ճակատամարտին ջախջախիչ յաղթանակ տարաւ աւստրիացիներուն վրայ։ Աւստրիացիները անձնատուր եղան եւ 1801 Փետրուարին կնքեցին Լիւնեվիլի դաշնագիրը։ Դաշնագիրը վերահաստատեց եւ ընդլայնեց Քամփօ Ֆորմիոյի մէջ ֆրանսացիներուն նախապէս ձեռք բերած նուաճումները։ 26 Յունուար 1802-ին, Լիոնի խորհրդաժողովէն ետք, Նափոլէոն հռչակուեցաւ Իտալական Հանրապետութեան նախագահ։

Մարենկոյի մէջ Պոնափարթի յաղթանակը մեծցուց անոր ժողովրդականութիւնն ու քաղաքական հեղինակութիւնը։ Սակայն, ան տակաւին կը դիմագրաւէր ռոյալիստներու դաւադրութիւնները եւ կը վախնար ժաքոպէնականներու ազդեցութենէն, յատկապէս բանակին մէջ։ Սպանութեան քանի մը փորձերու ծրագիրներ, որոնց կարգին 1800 Հոկտեմբերին «Դաշոյններու դաւադրութիւնը» եւ երկու ամիս ետք Սեն-Նիքեզ փողոցի դաւադրութիւնը, իրեն առիթ տուին ձերբակալելու մօտ 100 կասկածեալ ժաքոպէնականներ ու ռոյալիստներ, որոնցմէ ոմանք գնդակահարուեցան, իսկ շատ ուրիշներ արտաքսուեցան դէպի պատժիչ գաղութներ։

=== Ժամանակաւոր խաղաղութիւն Եւրոպայի մէջ ===
Մէկ դարաշրջան տեւած պատերազմէ ետք, Ֆրանսան եւ Բրիտանիան 1802 Մարտին ստորագրեցին Ամիենի դաշնագիրը՝ վերջ տալով Յեղափոխական պատերազմներուն։ Դաշնագրին համաձայն՝ Բրիտանիան համաձայնեցաւ քաշուիլ այն գաղութներուն մեծ մասէն, որոնք վերջերս գրաւած էր Ֆրանսայէն ու անոր դաշնակիցներէն, իսկ Ֆրանսան համաձայնեցաւ պարպել Նէափոլը։ Ապրիլին, Պոնափարթ հրապարակայնօրէն տօնեց խաղաղութիւնն ու Պիոս Է. Պապին հետ իր վիճայարոյց 1801 թուականի Համաձայնագիրը (Concordat), որուն զօրութեամբ Պապը կը ճանչնար Պոնափարթի վարչակարգը, իսկ վարչակարգը կը ճանչնար կաթոլիկութիւնը որպէս Ֆրանսայի մեծամասնութեան կրօնք։ Ազգային հաշտեցման ուղղութեամբ յաջորդ քայլով (որ ծանօթ է որպէս «ձուլում»` fusion), Պոնափարթ համաներում շնորհեց գաղթականներուն (émigrés) մեծ մասին, որոնք կը փափաքէին վերադառնալ Ֆրանսա։

Եւրոպայի մէջ տիրող խաղաղութեան եւ տնտեսութեան վերականգնման զուգընթաց՝ Պոնափարթ հետզհետէ աւելի ժողովրդական դարձաւ թէ՛ երկրին մէջ եւ թէ՛ արտասահման։ 1802 Մայիսին, Պետական Խորհուրդը առաջարկեց նոր հանրաքուէ մը՝ ֆրանսացի ժողովուրդին հարցնելով, թէ արդեօք կը փափաքի՞ն «Նափոլէոն Պոնափարթը» դարձնել ցմահ հիւպատոս։ (Ասիկա առաջին անգամն էր, որ անոր անունը պաշտօնապէս կ'օգտագործուէր վարչակարգին կողմէ)։ Մօտաւորապէս 3.6 միլիոն մարդ քուէարկեց «Այո», իսկ 8,374 հոգի՝ «Ոչ»։ Քուէարկելու իրաւունք ունեցող ֆրանսացիներուն 40%-էն 60%-ը մասնակցեցաւ քուէարկութեան, որ յեղափոխութենէն ի վեր հանրաքուէի մը համար արձանագրուած ամենաբարձր մասնակցութիւնն էր։

Ֆրանսան Ամիենի դաշնագրով ետ ստացած էր իր անդրծովեան գաղութները, բայց չէր կրնար հսկել զանոնք բոլորը։ Ֆրանսայի Ազգային Կոնուենտը (Պատգամաւորական ժողովը) 1794 Փետրուարին քուէարկած էր ստրկութիւնը ջնջելու օրինագիծին թեր, սակայն 1800 Մայիսին Պոնափարթ վերստին մտցուց զայն ետ ստացուած բոլոր գաղութներուն մէջ, բացի Սեն-Տոմինկէն (Saint-Domingue) եւ Կուատելուփէն (Guadeloupe), որոնք կը գտնուէին ապստամբ զօրավարներու հսկողութեան տակ։ Անթուան Ռիշփանսի հրամանատարութեամբ ֆրանսական ռազմական արշաւախումբը վերահաստատեց հսկողութիւնը Կուատելուփի վրայ, եւ ստրկութիւնը հոն վերստին մտցուեցաւ Յուլիս 16-ին։

Սեն-Տոմինկը գաղութներուն մէջ ամենաշահաբերն էր. շաքարի, սուրճի եւ լեղակի (indigo) հիմնական աղբիւր մը, բայց անիկա կը գտնուէր նախկին ստրուկ Թուսէն Լուվերթիւրի (Toussaint Louverture) հսկողութեան տակ։ Պոնափարթ իր փեսային՝ զօրավար Շարլ Լըքլերքի հրամանատարութեամբ Սեն-Տոմինկի արշաւախումբը ուղարկեց գաղութը ետ գրաւելու համար, եւ անոնք 1802 Փետրուարին 29,000 հոգիով ափ ելան հոն։ Թէեւ Թուսէնը գերի բռնուեցաւ եւ Յուլիսին Ֆրանսա ուղարկուեցաւ, արշաւանքը ի վերջոյ ձախողեցաւ հիւանդութիւններու բարձր տոկոսին եւ ապստամբներու հրամանատար Ժան-Ժաք Տեսալինի դէմ կրած շարք մը պարտութիւններու պատճառով։ 1803 Մայիսին, Պոնափարթ ընդունեց պարտութիւնը, եւ ֆրանսական վերջին 8,000 զօրքերը լքեցին կղզին։ Նախկին ստրուկները 1804-ին հռչակեցին Հայիթիի անկախ հանրապետութիւնը։

Քանի որ 1803-ին Բրիտանիոյ հետ պատերազմը դարձեալ կը սպառնար, Պոնափարթ անդրադարձաւ, որ Լուիզիանայի իր ամերիկեան գաղութը դժուար պիտի ըլլայ պաշտպանել։ Դրամական միջոցներու կարիք ունենալով՝ ան համաձայնեցաւ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն վաճառել Լուիզիանան (Լուիզիանայի գնումը), ինչ որ կրկնապատկեց վերջինիս տարածքը։ Գինը 15 միլիոն տոլար էր։ Բրիտանիոյ հետ խաղաղութիւնը անկայուն էր։ Բրիտանիան չպարպեց Մալթան, ինչպէս խոստացած էր, եւ բողոքեց Պոնափարթի կողմէ Փիեմոնթի կցման ու անոր Միջնորդութեան ակտին (Փետրուար 19) դէմ, որ կը հաստատէր Զուիցերիական Համադաշնակցութիւնը։ Այս տարածքներէն ոչ մէկը ներառուած էր Ամիենի դաշնագրին մէջ, բայց անոնք չափազանց սրեցին լարուածութիւնը, ինչպէս նաեւ Պոնափարթի կողմէ Հոլանտայի գրաւումն ու Հնդկաստանի մէջ անոր ակնայայտ յաւակնութիւնները։ Այս վէճը իր գագաթնակէտին հասաւ 1803 Մայիսին՝ Բրիտանիոյ կողմէ պատերազմի յայտարարութեամբ։ Պոնափարթ պատասխանեց վերստին հաւաքելով Պուլոնի (Boulogne) ներխուժման ճամբարը եւ հրամայելով Ֆրանսայի ու անոր ենթակայ տարածքներուն մէջ գտնուող 18-էն 60 տարեկան ամէն բրիտանացի տղամարդ ձերբակալել որպէս ռազմագերի։

== Ֆրանսական Կայսրութիւն&lt;ref&gt;{{Citation|title=Napoleon|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Napoleon&amp;oldid=1360663298|date=2026-06-22|accessdate=2026-06-23|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
1804 Փետրուարին, Պոնափարթի ոստիկանութիւնը շարք մը ձերբակալութիւններ կատարեց՝ կապուած ռոյալիստներու (միապետականներու) դաւադրութեան մը հետ, որուն նպատակն էր զայն առեւանգել կամ սպաննել, եւ որուն մէջ ներգրաւուած էին բրիտանական կառավարութիւնը, Մորոն եւ Պուրպոնեան տան անանուն իշխան մը։ Իր արտաքին գործոց նախարար Թալէյրանի խորհուրդով՝ Նափոլէոն հրամայեց առեւանգել Էնկիէնի դուքսը (Duke of Enghien)՝ խախտելով Պատենի (Baden) ինքնիշխանութիւնը։ Դուքսը արագօրէն մահապատժի ենթարկուեցաւ գաղտնի ռազմական դատավարութենէ մը ետք, թէեւ չկար որեւէ փաստ, որ ան խառնուած էր դաւադրութեան մէջ։ Էնկիէնի առեւանգումն ու մահապատիժը կատաղեցուցին ռոյալիստներն ու միապետները ամբողջ Եւրոպայի մէջ եւ Ռուսիոյ կողմէ պաշտօնական բողոքի արժանացան։

Ռոյալիստներու դաւադրութենէն ետք, Պոնափարթի կողմնակիցները համոզեցին զայն Հիւպատոսութիւնը վերածել միապետութեան։ Անոնք կը պնդէին, որ ժառանգորդի մը ներկայութիւնը պիտի օգնէ ապահովելու վարչակարգի կայունութիւնը՝ անոր մահուան պարագային։ Նմանապէս, անոնք կը հաւատային, որ միապետութիւնը Նափոլէոնը աւելի ընդունելի պիտի դարձնէ սահմանադրական միապետականներուն համար եւ Ֆրանսան պիտի դնէ նոյն մակարդակի վրայ եւրոպական միւս միապետութիւններուն հետ։ Մայիս 18-ին ծերակոյտը Նափոլէոնը հռչակեց Ֆրանսացիներու Կայսր եւ հաստատեց նոր սահմանադրութիւն մը։ Յաջորդ օրը, Նափոլէոն իր 18 յառաջատար զօրավարները նշանակեց Կայսրութեան Մարշալներ։

Ժառանգական կայսրութիւնը հաստատուեցաւ Յունիսին տեղի ունեցած հանրաքուէով։ Պաշտօնական արդիւնքները ցոյց տուին, որ 3.5 միլիոն մարդ քուէարկած էր «Այո», իսկ 2,569 հոգի՝ «Ոչ»։ Սակայն «Այո» քուէներուն թիւը կեղծօրէն ուռճացուած էր 300,000-էն մինչեւ 500,000 քուէով։ Մասնակցութիւնը, որ 35% էր, աւելի ցած էր, քան նախորդ հանրաքուէի ցուցանիշը։ Բրիտանիան, Ռուսիան, Շուէտը եւ Օսմանեան կայսրութիւնը մերժեցին ճանչնալ Նափոլէոնի տիտղոսը։ Աւստրիան, սակայն, ճանչցաւ Նափոլէոնը որպէս Ֆրանսացիներու Կայսր՝ փոխադարձաբար Ֆրանսայի կողմէ Ֆրանցիս Ա.-ը որպէս Աւստրիոյ Կայսր ճանչնալու պայմանով։

Նափոլէոնի թագադրութիւնը, Պիոս Է. Պապին մասնակցութեամբ, տեղի ունեցաւ Փարիզի Աստուածամօր տաճարին (Notre Dame de Paris) մէջ՝ 2 Դեկտեմբեր 1804-ին։ Պապին կողմէ օծուելէ ետք, Նափոլէոն ինքն իրեն թագադրեց Շարլըմանի (Կարլոս Մեծ) թագի կրկնօրինակով։ Այնուհետեւ ան թագադրեց Ժոզէֆինը, որ ֆրանսական պատմութեան մէջ դարձաւ երկրորդ կինը՝ Մարի տը Մետիչիէն ետք, որ թագադրուեցաւ ու օծուեցաւ։ Ապա ան երդում տուաւ պաշտպանել հանրապետութեան տարածքը, յարգել Համաձայնագիրը (Concordat), պաշտամունքի ազատութիւնը, քաղաքական ու քաղաքացիական ազատութիւններն ու պետականացուած հողերու վաճառքը, օրէնքով սահմանուածէն զատ ուրիշ որեւէ հարկ չպարտադրել, պահպանել Պատուոյ Լեգէոնի (Legion of Honour) շքանշանը եւ կառավարել ի շահ ֆրանսացի ժողովուրդի բարօրութեան ու փառքին։

17 Մարտ 1805-ին, Նափոլէոն ինքզինք հռչակեց Իտալիոյ Թագաւոր եւ Միլանի տաճարին մէջ թագադրուեցաւ Լոմպարտիոյ Երկաթէ Թագով։ Աւստրիան ասիկա նկատեց իբրեւ սադրանք՝ Իտալիոյ մէջ ունեցած իր սեփական տարածքային շահերուն պատճառով։ Երբ Նափոլէոն Ժենովան (Genoa) եւ Լիկուրիան (Liguria) կցեց իր կայսրութեան, Աւստրիան պաշտօնապէս բողոքեց Լիւնեվիլի դաշնագրի այս խախտման դէմ։

=== Երրորդ դաշնակցութեան պատերազմ ===
1805 Սեպտեմբերին Շուէտը, Ռուսիան, Աւստրիան, Նէափոլը եւ Օսմանեան կայսրութիւնը միացած էին Բրիտանիոյ՝ Ֆրանսայի դէմ ուղղուած դաշնակցութեան մէջ։ 1803-ին եւ 1804-ին Նափոլէոն Պուլոնի (Boulogne) շուրջ զօրք հաւաքած էր Բրիտանիա ներխուժելու համար։ Անոնք երբեք չներխուժեցին, բայց այդ ուժը կազմեց Նափոլէոնի Մեծ Բանակին (Grande Armée) կորիզը, որ ստեղծուեցաւ 1805 Օգոստոսին։ Սկիզբը, ֆրանսական այս բանակը ունէր մօտ 200,000 մարդ՝ կազմակերպուած եօթը զօրաբանակներու (corps), հրետանիի ու հեծելազօրի պահեստային ուժերու եւ ընտրանի կայսերական պահակագունդի (Imperial Guard)։ Մինչեւ 1805 Օգոստոս, Մեծ Բանակը աճած էր՝ հասնելով 350,000 հոգինոց ուժի, որ լաւապէս զինուած էր, մարզուած եւ կ'առաջնորդուէր հմուտ սպաներու կողմէ։

Ներխուժումը դիւրացնելու համար, Նափոլէոն ծրագրած էր Թագաւորական նաւատորմը Լամանշի նեղուցէն (English Channel) հեռու հրապուրել՝ շեղողական յարձակում մը գործելով բրիտանական Արեւմտեան Հնդկաստանի (West Indies) վրայ։ Սակայն, ծրագիրը ձախողեցաւ 1805 Յուլիսին Ֆինիսթերէ հրուանդանի ճակատամարտին բրիտանացիներու տարած յաղթանակէն ետք։ Ֆրանսացի ծովակալ Փիեռ-Շարլ Վիլնէօվը նահանջեց դէպի Քատիս՝ փոխանակ Մանշի նեղուցին վրայ յարձակելու համար միանալու Պրեսթի (Brest) ֆրանսական ծովային ուժերուն։ Ցամաքային թշնամիներու կողմէ հաւանական ներխուժման դիմագրաւելով՝ Նափոլէոն հրաժարեցաւ Անգլիա ներխուժելու իր ծրագիրէն եւ նպատակադրեց ջախջախել Հարաւային Գերմանիոյ մէջ մեկուսացած աւստրիական բանակները, նախքան անոնց ռուս դաշնակիցին մեծ ուժերով տեղ հասնիլը։ Սեպտեմբեր 25-ին, 200,000 ֆրանսական զօրքեր սկսան անցնիլ Հռենոսը՝ 260 քմ (160 մղոն) երկարութեամբ ռազմաճակատով։

Աւստրիացի հրամանատար Կարլ Մաք ֆոն Լայպերիխը աւստրիական բանակին մեծ մասը հաւաքած էր Սուաբիոյ (Swabia) Ուլմ ամրոցին մէջ։ Նափոլէոնի բանակը, սակայն, արագօրէն շարժեցաւ եւ շրջանցեց աւստրիական դիրքերը։ Քանի մը փոքր ընդհարումներէ ետք, որոնք իրենց գագաթնակէտին հասան Ուլմի ճակատամարտով, Մաքը անձնատուր եղաւ։ Ֆրանսական 2,000 զոհերու (կորուստներու) դիմաց, Նափոլէոն իր բանակին արագ քայլարշաւին շնորհիւ գերեվարեց 60,000 աւստրիացի զինուոր։ Ֆրանսացիներուն համար ցամաքի վրայ տարած այս տպաւորիչ յաղթանակը մթագնեցաւ այն վճռական յաղթանակով, որ Թագաւորական նաւատորմը տարաւ Թրաֆալկարի ճակատամարտին՝ Հոկտեմբեր 21-ին։ Թրաֆալկարէն ետք, Թագաւորական նաւատորմը այլեւս երբեք լուրջ մարտահրաւէր չստացաւ Նափոլէոնի նաւատորմին կողմէ։

Ֆրանսական ուժերը Նոյեմբերին գրաւեցին Վիեննան՝ ձեռք ձգելով 100,000 հրացան (musket), 540 թնդանօթ եւ Դանուբի վրայ գտնուող անվնաս կամուրջները։ Նափոլէոն այնուհետեւ իր բանակը ուղարկեց հիւսիս՝ դաշնակիցներուն հետապնդելու համար։ Ռուսիոյ Ալեքսանտր Ա. կայսրն ու Ֆրանցիս Ա.-ը որոշեցին ճակատամարտի բռնուիլ Նափոլէոնի հետ՝ հակառակ իրենց որոշ ստորադասներու վերապահումներուն։ 2 Դեկտեմբերին տեղի ունեցած Աուսթերլիցի ճակատամարտին, Նափոլէոն իր բանակը տեղակայեց Փրացենի (Pratzen) բարձունքներուն ստորոտը։ Ան հրամայեց իր աջ թեւին կեղծ նահանջ կատարել՝ դրդելով դաշնակիցները ցած իջնել բարձունքներէն՝ հետապնդման նպատակով։ Ֆրանսական կեդրոնն ու ձախ թեւը այնուհետեւ գրաւեցին բարձունքները եւ դաշնակիցները առան երկկողմանի շրջափակման (աքցանաձեւ հարուածի) մէջ։ Հազարաւոր ռուս զինուորներ փախուստի դիմեցին սառած լիճի մը վրայով՝ թակարդէն խուսափելու համար, եւ անոնցմէ 100-էն մինչեւ 2,000 հոգի խեղդուեցաւ։ Դաշնակից ուժերուն մօտաւորապէս մէկ երրորդը սպաննուեցաւ, գերի բռնուեցաւ կամ վիրաւորուեցաւ։

Աուսթերլիցի մեծ ձախողութիւնը (աղէտը) ստիպեց Աւստրիոյ հաշտութիւն խնդրել։ Յաջորդող Փրեսպուրկի դաշնագրով, որ ստորագրուեցաւ Դեկտեմբեր 26-ին, Աւստրիան դուրս եկաւ դաշնակցութենէն, զգալի տարածքներ կորսնցուց յանուն Իտալական Թագաւորութեան ու Պաւարիոյ, եւ ստիպուեցաւ վճարել 40 միլիոն ֆրանքի պատերազմական տուգանք։ Ալեքսանտրի բանակին թոյլատրուեցաւ ապահով կերպով վերադառնալ Ռուսիա։ Նափոլէոն յետագային ըսած է. «Աուսթերլիցի ճակատամարտը իմ մղած բոլոր կռիւներուն ամենափառաւորն է»։ Ֆրենք ՄաքԼինը կ'ենթադրէ, որ Նափոլէոն այնքան յաջողակ էր Աուսթերլիցի մէջ, որ կորսնցուց կապը իրականութեան հետ, եւ այն, ինչ նախապէս Ֆրանսայի արտաքին քաղաքականութիւնն էր, դարձաւ «անձնական նափոլէոնեան քաղաքականութիւն»։ Վինսենթ Քրոնինը չի համաձայնիր ասոր՝ նշելով, որ Նափոլէոն չափազանց յաւակնոտ չէր իր անձին համար, այլ «ան կը մարմնաւորէր երեսուն միլիոն ֆրանսացիներու յաւակնութիւնները»։

== Միջինարեւելեան դաշինքներ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Napoleon|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Napoleon&amp;oldid=1360663298|date=2026-06-22|accessdate=2026-06-23|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Նափոլէոն կը շարունակէր փայփայել Միջին Արեւելքի մէջ ֆրանսական ներկայութիւն հաստատելու վեհ ծրագիրը, որպէսզի ճնշում գործադրէր Բրիտանիոյ եւ Ռուսիոյ վրայ՝ թերեւս դաշինք կազմելով Օսմանեան կայսրութեան հետ։ 1806 Փետրուարին, Օսմանեան կայսր Սելիմ Գ.-ը Նափոլէոնը ճանչցաւ որպէս կայսր։ Ան նաեւ ընտրեց Ֆրանսայի հետ դաշնակցելու ուղին՝ Ֆրանսան անուանելով «մեր անկեղծ ու բնական դաշնակիցը»։ Այդ որոշումը Օսմանեան կայսրութիւնը ներքաշեց Ռուսիոյ եւ Բրիտանիոյ դէմ կործանարար պատերազմի մը մէջ։ Ֆրանս-պարսկական դաշինք կնքուեցաւ Նափոլէոնի եւ Ֆաթհ-Ալի Շահ Ղաջարի Պարսկական կայսրութեան միջեւ։ Անիկա փլուզուեցաւ 1807-ին, երբ Ֆրանսան ու Ռուսիան անսպասելի դաշինք մը կազմեցին։ Ի վերջոյ, Նափոլէոն Միջին Արեւելքի մէջ ոչ մէկ արդիւնաւէտ դաշինք կրցաւ ստեղծել։

=== Չորրորդ դաշնակցութեան պատերազմ եւ Թիլզիթ ===
Աուսթերլիցէն ետք, Նափոլէոն մեծցուց իր քաղաքական իշխանութիւնը Եւրոպայի մէջ։ 1806-ին ան գահընկեց ըրաւ Նէափոլի Պուրպոն թագաւորը եւ գահ բարձրացուց իր մեծ եղբայրը՝ Ժոզէֆը։ Այնուհետեւ ան իր կրտսեր եղբայրը՝ Լուին, դարձուց Հոլանտայի թագաւոր։ Յուլիս 12-ին ան հիմնեց Հռենոսեան Համադաշնակցութիւնը (Confederation of the Rhine)՝ գերմանական պետութիւններու միաւորում մը, որ պէտք է ծառայէր որպէս պահպանական գօտի (buffer zone) Ֆրանսայի եւ Կեդրոնական Եւրոպայի միջեւ։ Այս համադաշնակցութեան ստեղծումը վերջ դրաւ Սրբազան Հռոմէական Կայսրութեան։

Նափոլէոնի աճող ազդեցութիւնը Գերմանիոյ մէջ վտանգեց Պրուսիոյ՝ որպէս մեծ տէրութեան կարգավիճակը, եւ ի պատասխան՝ Ֆրիտրիխ Վիլհելմ Գ.-ը որոշեց պատերազմիլ Ֆրանսայի դէմ։ Պրուսիան եւ Ռուսիան ստորագրեցին ռազմական դաշինք մը՝ ստեղծելով չորրորդ դաշնակցութիւնը Ֆրանսայի դէմ։ Պրուսիան, սակայն, մարտավարական մեծ սխալ գործեց՝ պատերազմ յայտարարելով այն ատեն, երբ ֆրանսական զօրքերը տակաւին Հարաւային Գերմանիա կը գտնուէին, եւ ամիսներ առաջ, քան ռուսական բաւարար զօրքերը կրնային հասնիլ ռազմաճակատ։ Նափոլէոն 180000 զինուորով ներխուժեց Պրուսիա՝ արագօրէն յառաջանալով Զաալէ (Saale) գետի աջ ափով։ Իմանալով պրուսական բանակի գտնուած վայրը՝ ֆրանսացիները թեքուեցան դէպի արեւմուտք՝ այդպիսով պրուսացիները կտրելով Պերլինէն եւ դանդաղօրէն մօտեցող ռուսերէն։ 14 Հոկտեմբերին մղուած Ենայի եւ Աուերշթետի զոյգ ճակատամարտերուն ֆրանսացիները համոզիչ պարտութեան մատնեցին պրուսացիներուն եւ ծանր կորուստներ պատճառեցին անոնց։ Քանի մը գլխաւոր հրամանատարներու սպաննուելէն կամ անգործունեայ դառնալէն ետք, պրուս թագաւորը անկարող գտնուեցաւ արդիւնաւէտօրէն ղեկավարել բանակը, որ արագօրէն կազմալուծուեցաւ։

Յաջորդ ամսուան ընթացքին, ֆրանսացիները գերի վերցուցին 140,000 զինուոր եւ աւելի քան 2,000 թնդանօթ։ Հակառակ իրենց ջախջախիչ պարտութեան, պրուսացիները մերժեցին բանակցիլ ֆրանսացիներուն հետ, մինչեւ որ ռուսերը հնարաւորութիւն ունենային կռիւի մէջ մտնելու։ Իր յաղթանակէն ետք, Նափոլէոն պարտադրեց Մայրցամաքային համակարգի (Continental System) առաջին տարրերը՝ 1806 Նոյեմբերին հրապարակուած Պերլինի հրամանագիրով։ Մայրցամաքային համակարգը, որ կ'արգիլէր եւրոպական երկիրներուն առեւտուր ընել Բրիտանիոյ հետ, լայնօրէն խախտուեցաւ անոր ամբողջ կառավարման ընթացքին։ Յաջորդ քանի մը ամիսներուն, Նափոլէոն Լեհաստանի վրայով քալեց դէպի յառաջացող ռուսական բանակները եւ 1807 Փետրուարին արիւնալի ու անորոշ ելքով (ստատուս քուոյով) աւարտած Էյլաուի ճակատամարտը մղեց։ Երկու կողմերու հանգիստի եւ ուժերու համախմբման շրջանէ մը ետք, պատերազմը վերսկսաւ Յունիսին՝ Հայլսպերկի նախնական բախումով, որ կրկին անորոշ եղաւ։

Յունիս 14-ին Նափոլէոն ջախջախիչ յաղթանակ տարաւ ռուսերուն դէմ Ֆրիտլանտի ճակատամարտին՝ պատճառելով կորուստներ, որոնք կը կազմէին ռուսական բանակի մօտ 30%-ը։ Անոնց պարտութեան չափը համոզեց ռուսերը խաղաղութիւն կնքել ֆրանսացիներուն հետ։ Երկու կայսրերը խաղաղութեան բանակցութիւնները սկսան Յունիս 25-ին Թիլզիթ քաղաքին մէջ՝ Նեման (Niemen) գետի մէջտեղը լողացող լաստի մը վրայ տեղի ունեցած հանդիպման ընթացքին, գետ մը, որ կը բաժնէր ֆրանսական եւ ռուսական զօրքերն ու անոնց ազդեցութեան համապատասխան ոլորտները։ Նափոլէոն Ալեքսանտրին համեմատաբար մեղմ պայմաններ առաջարկեց՝ պահանջելով, որ Ռուսիան միանայ Մայրցամաքային համակարգին, դուրս բերէ իր ուժերը Վալախիայէն ու Մոլտովայէն եւ Յոնիական կղզիները յանձնէ Ֆրանսայի։ Ի հակադրութիւն ասոր, Պրուսիոյ հանդէպ չափազանց խիստ վարուեցան։ Անիկա կորսնցուց իր տարածքին եւ բնակչութեան կէսը եւ ենթարկուեցաւ երկամեայ բռնագրաւման (օքուփասիոն), որ իրեն արժեց մօտ 1.4 միլիառ ֆրանք։ Նախկին պրուսական տարածքէն Նափոլէոն ստեղծեց Վեսթֆալիոյ Թագաւորութիւնը, որ կը կառավարուէր իր կրտսեր եղբօր՝ Ժերոմի կողմէ, եւ Վարշաւայի Դքսութիւնը։ Թիւլզիթի մէջ Պրուսիոյ ենթարկուած նուաստացուցիչ վերաբերմունքը այդ երկրին մէջ տեւական թշնամանք յառաջացուց Ֆրանսայի դէմ։ Դաշնագիրը ժողովրդականութիւն չէր վայելեր նաեւ Ռուսիոյ մէջ՝ ճնշում գործադրելով Ալեքսանտրի վրայ՝ վերջ տալու Ֆրանսայի հետ դաշինքին։ Այդուհանդերձ, Թիլզիթի դաշնագիրը Նափոլէոնին պատերազմէն դադար մը տուաւ եւ թոյլ տուաւ վերադառնալ Ֆրանսա, որ ան չէր տեսած աւելի քան 300 օր։

=== Թերակղզիի պատերազմ եւ Էրֆուրթ ===
Թիլզիթէն ետք, Նափոլէոն իր ուշադրութիւնը դարձուց Փորթուգալի վրայ, որ կը վարանէր խստօրէն կիրարկել իր աւանդական դաշնակիցին՝ Բրիտանիոյ դէմ ուղղուած շրջափակումը։ 17 Հոկտեմբեր 1807-ին, զօրավար Ժան-Անտոշ Ժիւնոյի հրամանատարութեամբ 24,000 ֆրանսացի զինուորներ, Սպանիոյ համաձայնութեամբ, անցան Փիրենէյները եւ ուղղուեցան դէպի Փորթուգալ՝ շրջափակումը պարտադրելու համար։ Ժիւնօ Նոյեմբերին գրաւեց Լիզպոնը. փորթուգալական արքայական ընտանիքը արդէն իսկ փորթուգալական նաւատորմով փախած էր Պրազիլ։

1808 Մարտին պալատական յեղաշրջում մը յանգեցուց Սպանիոյ Քարլոս Դ. թագաւորի հրաժարականին՝ ի նպաստ իր որդիին՝ Ֆերնանտօ Է.-ի։ Յաջորդ ամիս, Նափոլէոն Քարլոսն ու Ֆերնանտօն կանչեց Պայոն (Bayonne), ուր Մայիսին ստիպեց երկուքին ալ հրաժարիլ սպանական գահի նկատմամբ իրենց պահանջներէն։ Նափոլէոն այնուհետեւ իր եղբայրը՝ Ժոզէֆը, դարձուց Սպանիոյ թագաւոր։ Այդ ատեն արդէն թերակղզիին մէջ տեղակայուած էին 120,000 ֆրանսացի զինուորներ, եւ սպանացիներուն մօտ լայնածաւալ ընդդիմութիւն կար բռնագրաւման ու սպանական Պուրպոններու տապալման դէմ։ Մայիս 2-ին Մատրիտի մէջ ֆրանսացիներու դէմ ապստամբութիւն բռնկեցաւ, որ յաջորդող շաբաթներուն տարածուեցաւ ամբողջ Սպանիոյ մէջ։ Ֆրանսական դաժան ճնշումներուն դիմաց՝ ապստամբութիւնը վերածուեցաւ տեւական հակամարտութեան։ Ժոզէֆ մեկնեցաւ Մատրիտ, ուր Յուլիս 24-ին հռչակուեցաւ Սպանիոյ թագաւոր։ Սակայն, Պայլենի (Bailén) ճակատամարտին սպանական կանոնաւոր ուժերու կողմէ ֆրանսացիներու կրած պարտութեան լուրէն ետք, Ժոզէֆ քանի մը օր անց փախաւ Մատրիտէն։ Յաջորդ ամիս բրիտանական ուժ մը ցամաք հանուեցաւ Փորթուգալի մէջ, եւ Օգոստոս 21-ին անոնք Վիմիերոյի (Vimiero) ճակատամարտին պարտութեան մատնեցին ֆրանսացիներուն։ Սինթրայի համաձայնագիրով (Convention of Cintra) ֆրանսացիները պարպեցին Փորթուգալը։

Պայլենի եւ Վիմիերոյի պարտութիւնները համոզեցին Նափոլէոնը, որ ինք պէտք է ստանձնէ Իպերական արշաւանքի հրամանատարութիւնը։ Սպանիա մեկնելէ առաջ ան փորձեց ամրապնդել դաշինքը Ռուսիոյ հետ եւ Ալեքսանտրէն խոստում ստանալ, որ Ռուսիան պատերազմ կը յայտարարէ Աւստրիոյ դէմ, եթէ վերջինս յարձակի Ֆրանսայի վրայ։ 1808 Հոկտեմբերին Էրֆուրթի վեհաժողովին (Congress of Erfurt) Նափոլէոն եւ Ալեքսանտր համաձայնութեան եկան, որ կը ճանչնար Ֆինլանտիոյ ռուսական նուաճումը եւ կոչ կ'ընէր Բրիտանիոյ՝ դադրեցնել իր պատերազմը Ֆրանսայի դէմ։ Սակայն, Ալեքսանտր չկրցաւ յստակ պարտաւորութիւն ստանձնել Աւստրիոյ դէմ պատերազմելու գծով։

Նոյեմբեր 6-ին Նափոլէոն Վիթորիայի (Vitoria) մէջ էր եւ ստանձնեց ֆրանսական առաջնորդութեամբ գործող 240,000 զօրքերու հրամանատարութիւնը։ Անգլօ-սպանական ուժերու դէմ տարած շարք մը յաղթանակներէ ետք, անոնք Դեկտեմբեր 4-ին վերագրաւեցին Մատրիտը։ Նափոլէոն այնուհետեւ հետապնդեց նահանջող բրիտանական բանակը, որ ի վերջոյ հեռացուեցաւ (տարհանուեցաւ) Քորունիայէն (Corunna) 1809 Յունուարին։ Ան Յունուար 17-ին մեկնեցաւ Ֆրանսա՝ հրամանատարութիւնը ձգելով Ժոզէֆին։ Նափոլէոն 1808-ի արշաւանքէն ետք այլեւս երբեք չվերադարձաւ Սպանիա։ Ապրիլին բրիտանացիները թերակղզի ուղարկեցին մէկ այլ բանակ՝ Արթիւր Ուելսլիի՝ ապագայ Վելինկթընի դուքսի առաջնորդութեամբ։ Բրիտանական, փորթուգալական եւ սպանական զօրքերը երկարատեւ հակամարտութիւններու շարքի մը մէջ ներքաշեցին ֆրանսացիները, մինչդեռ դաժան պարտիզանական (կերիլային) պատերազմը համակեց սպանական գիւղական վայրերու մեծ մասը․ հակամարտութիւն մը, որուն ընթացքին երկու կողմերն ալ վայրագութիւններ գործեցին։ Նափոլէոն յետագային Թերակղզիի արշաւանքը անուանեց «այն անյաջող պատերազմը, [որ] կործանեց զիս»։ Անիկա 1808-էն մինչեւ 1812 թուական կապեց ֆրանսական առաջնորդութեամբ գործող շուրջ 300,000 զօրք։ Մինչեւ 1814 թուական, ֆրանսացիները դուրս մղուեցան թերակղզիէն՝ արշաւանքի ընթացքին ունենալով աւելի քան 150,000 զոհ։

=== Հինգերորդ Դաշնակցութեան Պատերազմը ===
Սպանիոյ Պուրպոններու գահընկեցութիւնը Աւստրիոյ մէջ տագնապ յառաջացուց Նափոլէոնի նկրտումներուն նկատմամբ, մինչ միւս կողմէ՝ Թերակղզիի պատերազմին մէջ (Սպանիոյ եւ Փորթուգալի մէջ) Ֆրանսայի ռազմական դժուարութիւնները քաջալերեցին Աւստրիան պատերազմի սկսելու։ 10 Ապրիլ 1809-ի վաղ առաւօտեան, աւստրիական բանակը անցաւ Ին գետը եւ ներխուժեց Պաւարիա։ Աւստրիական յառաջխաղացքը անկազմակերպ էր, եւ անոնք չկրցան յաղթել պաւարական բանակին՝ նախքան ֆրանսացիներուն իրենց ուժերը կեդրոնացնելը։ Նափոլէոն Փարիզէն ժամանեց 17 Ապրիլին՝ ֆրանսական արշաւանքը ղեկավարելու համար։ Յաջորդող Էքմիւլի ճակատամարտին ան թեթեւակիօրէն վիրաւորուեցաւ կրունկէն, բայց աւստրիացիները ստիպուեցան նահանջել Դանուբ գետի վրայով։ Ֆրանսացիները գրաւեցին Վիեննան 13 Մայիսին, սակայն բնակչութեան մեծ մասը փախած էր, իսկ նահանջող բանակը կործանած էր գետին վրայ գտնուող բոլոր չորս կամուրջները։

21 Մայիսին, ֆրանսացիները փորձեցին անցնիլ Դանուբը, որ պատճառ դարձաւ Ասփերն-Էսլինկի ճակատամարտին։ Երկու կողմերն ալ իրարու պատճառեցին մօտաւորապէս 23,000 զոհ ու վիրաւոր, եւ ֆրանսացիները ստիպուեցան ետ քաշուիլ։ Ճակատամարտը եւրոպական մայրաքաղաքներուն մէջ ներկայացուեցաւ իբրեւ Նափոլէոնի պարտութիւն եւ վնասեց անոր անպարտելիութեան համբաւին։ Վեց շաբաթուան պատրաստութիւններէ ետք, Նափոլէոն դարձեալ փորձեց անցնիլ Դանուբը։ Յաջորդող Վակրամի ճակատամարտին (5–6 Յուլիս) աւստրիացիները ստիպուեցան նահանջել, բայց ֆրանսացիներն ու աւստրիացիները հաւասարապէս կրեցին 37,000-էն 39,000 սպանուածի, վիրաւորի կամ գերիի կորուստ։ Ֆրանսացիները հասան նահանջող աւստրիացիներուն Ցնայմի ճակատամարտին՝ 10 Յուլիսին, եւ վերջիններս զինադադար ստորագրեցին 12 Յուլիսին։ Օգոստոսին, բրիտանական ուժ մը ցամաք հանուեցաւ Հոլանտա, բայց կորսնցուց 4,000 մարդ՝ գլխաւորաբար հիւանդութիւններու պատճառով, նախքան Դեկտեմբերին ետ քաշուիլը։

Շէօնպրունի դաշնագիրը, Հոկտեմբեր 1809-ին, խիստ էր Աւստրիոյ համար, որ կորսնցուց զգալի տարածքներ եւ աւելի քան երեք միլիոն հպատակ։ Ֆրանսան ստացաւ Քարինթիան, Քարնիոլան եւ Ադրիատիկի Թրիեսթ ու Ֆիումէ (Ռիյեքա) նաւահանգիստները. 1795-ի երրորդ բաժանումով Աւստրիոյ կողմէ կցուած Լեհաստանի այն մասը, որ այն ատեն ծանօթ էր իբրեւ Արեւմտեան Կալիցիա, տրուեցաւ լեհական հսկողութեան տակ գտնուող Վարշաւայի դքսութեան, իսկ նախկին Զալցպուրկի արքեպիսկոպոսութեան տարածքը անցաւ Պաւարիոյ։ Աւստրիայէն պահանջուեցաւ վճարել 200 միլիոն ֆրանքի տուգանք, իսկ անոր բանակը կրճատուեցաւ մինչեւ 150,000 մարդու։

=== Կայսրութեան ամրապնդումը ===
Ժոզեֆինի հետ Նափոլէոնի ամուսնութիւնը զաւակ չէր պարգեւած, եւ ան որոշեց ապահովել հարստութեանշարունակականութիւնը ու ամրապնդել անոր դիրքը Եւրոպայի մէջ՝ ռազմավարական ամուսնութիւն մը կնքելով եւրոպական գլխաւոր արքայական տուներէն մէկուն հետ։ 1809 Նոյեմբերին ան յայտարարեց Ժոզեֆինէն բաժնուելու իր որոշման մասին, եւ ամուսնութիւնը չեղեալ յայտարարուեցաւ 1810 Յունուարին։ Նափոլէոն արդէն իսկ բանակցութիւններ սկսած էր Ալեքսանտր ցարի քրոջ՝ Աննայի հետ ամուսնութեան համար, սակայն ցարը պատասխանած էր, թէ ան դեռ չափազանց պզտիկ է։ Ապա Նափոլէոն դիմեց Աւստրիոյ, եւ արագօրէն համաձայնութիւն ձեռք բերուեցաւ Աւստրիոյ կայսեր դստեր՝ Մարի Լուիզի հետ ամուսնութեան շուրջ։ Ամուսնութիւնը պաշտօնականացաւ քաղաքացիական արարողութեամբ՝ 1 Ապրիլին, իսկ յաջորդ օրը կրօնական պսակադրութիւնը տեղի ունեցաւ Լուվրի մէջ։ Մարի Լուիզի հետ ամուսնութիւնը լայնօրէն դիտուեցաւ իբրեւ ֆրանսական քաղաքականութեան շրջադարձ՝ դէպի Աւստրիոյ հետ աւելի սերտ կապեր եւ հեռացում Ռուսաստանի հետ արդէն իսկ լարուած յարաբերութիւններէն։ 20 Մարտ 1811-ին, Մարի Լուիզ ծնունդ տուաւ օրինական ժառանգորդին՝ Ֆրանսուա Շարլ Ժոզեֆ Նափոլէոնին, որ տիտղոսուեցաւ Հռոմի թագաւոր։

Պապական պետութիւններու (Մայիս 1809, Փետրուար 1810), Հոլանտայի (Յուլիս 1810) եւ Վեստֆալիոյ հիւսիսային ափամերձ շրջաններու (Օգոստոս 1810) կցումով՝ բուն Ֆրանսան է՛լ աւելի ընդարձակեց իր տարածքը։ Նափոլէոն այժմ, ուղղակի կամ անուղղակի կերպով՝ իր արբանեակ թագաւորութիւններու միջոցով, կը կառավարէր եւրոպական բնակչութեան մօտաւորապէս 40 տոկոսը։

=== Ներխուժումը Ռուսաստան ===
Ալեքսանտր ցարը Վարշաւայի մեծ դքսութեան ստեղծումը, Նափոլէոնի ամուսնական դաշինքը Աւստրիոյ հետ եւ ֆրանսացի մարշալ Ժան-Պաթիսթ Ժիւլ Պերնատոթի ընտրութիւնը Շուէտի թագաժառանգ՝ կը դիտէր իբրեւ Ռուսաստանը շրջափակելու (սանձելու) փորձեր։ 1810 Դեկտեմբերին Նափոլէոն կցեց Օլտենպուրկի դքսութիւնը, ինչ որ Ալեքսանտր վիրաւորանք համարեց, քանի որ իր հօրեղբայրը այնտեղի դուքսն էր։ Ալեքսանտր պատասխանեց՝ թոյլատրելով չէզոք նաւերու մուտքը ռուսական նաւահանգիստներ եւ արգիլելով ֆրանսական ներածումներուն մեծ մասը։ Ռուսաստանը կը վախնար, որ Նափոլէոն մտադիր է վերականգնել Լեհաստանի թագաւորութիւնը, մինչդեռ Նափոլէոն կը կասկածէր, որ Ռուսաստանը Բրիտանիոյ հետ դաշինք կը փնտռէ Ֆրանսայի դէմ։

1811-ի վերջաւորութեան Նափոլէոն սկսաւ ծրագրել ներխուժումը Ռուսաստան։ 1812 Փետրուարին ստորագրուած ֆրանս-պրուսական դաշինքը ստիպեց Պրուսիոյ 20,000 զինուոր տրամադրել ներխուժման համար, իսկ Մարտին Աւստրիան համաձայնեցաւ տրամադրել 30,000 մարդ։ Նափոլէոնի բազմազգ «Մեծ բանակը» (Grande Armée) բաղկացած էր շուրջ 450,000 առաջնագիծի զինուորներէ, որոնցմէ մօտաւորապէս մէկ երրորդը միայն ֆրանսախօս էր։ Նափոլէոն այս ներխուժումը կոչեց «Լեհական երկրորդ պատերազմ», սակայն հրաժարեցաւ երաշխաւորել անկախ Լեհաստանի մը գոյութիւնը՝ վախնալով իր աւստրիացի եւ պրուսիացի դաշնակիցները օտարացնելէ։

24 Յունիսին Նափոլէոնի զօրքերը սկսան անցնիլ Նեման գետը դէպի ռուսական Լիթուանիա՝ նպատակ ունենալով ռուսերը հրապուրել մէկ կամ երկու վճռական ճակատամարտերու մէջ։ Ռուսերը նահանջեցին 320 քիլոմեթր դէպի արեւելք՝ մինչեւ Դուինա (Դուինսկ) գետը, եւ կիրարկեցին «այրած երկրի» քաղաքականութիւնը, ինչ որ ֆրանսացիներուն համար հետզհետէ աւելի դժուարացուց սնունդ հայթայթելը իրենց եւ իրենց ձիերուն համար։ 18 Օգոստոսին Նափոլէոն գրաւեց Սմոլենսքը՝ կորսնցնելով իր մարդոցմէ 20,000-ը, բայց ռուսերը կրցան կանոնաւոր կերպով նահանջել։

Ռուսերը, դաշտային մարշալ Միխայիլ Քութուզովի հրամանատարութեամբ, դիրքեր գրաւեցին Պորոտինոյի մէջ՝ Մոսկուայէն դուրս, 7 Սեպտեմբերին։ Ճակատամարտը պատճառեց 44,000 ռուս եւ 35,000 ֆրանսացի սպանուած, վիրաւոր կամ գերի՝ դառնալով մինչ այդ Եւրոպայի մէջ տեղի ունեցած ամենաարիւնալի պատերազմական օրերէն մէկը։ Ռուսերը գիշերուան ընթացքին ետ քաշուեցան, եւ Նափոլէոն աւելի ուշ յայտարարեց. «Իմ բոլոր ճակատամարտերէն ամենասարսափելին Մոսկուայի առջեւ տեղի ունեցածն էր։ Ֆրանսացիները իրենց արժանի ցուցաբերեցին յաղթանակի, իսկ ռուսերը՝ անպարտելի ըլլալու»։

Ռուսերը նահանջեցին դէպի Թարութինօ, իսկ Նափոլէոն Մոսկուա մտաւ 14 Սեպտեմբերին։ Յաջորդ երեկոյեան, քաղաքը հրդեհուեցաւ նահանգապետ Ֆէոտոր Ռոսթոփչինի հրամանով։ Սեն Փեթերսպուրկի մէջ գտնուող Ալեքսանտրը հրաժարեցաւ խաղաղութեան բանակցութիւններ վարելէ, եւ վեց շաբաթ ետք Նափոլէոնի բանակը լքեց Մոսկուան։ Մալոյարոսլաւեցը գրաւելէ ետք (ուր կորսնցուց 4,000-էն 10,000 մարդ), Նափոլէոն նահանջեց դէպի Սմոլենսք։ Ֆրանսացիները կը յարձակուէին կազակներու ու գիւղացիներու կողմէ եւ կը տառապէին սաստիկ ցուրտէն, հիւանդութիւններէն ու սնունդի եւ ջուրի պակասէն։ Շուրջ 40,000-էն 50,000 զինուորներ հասան Սմոլենսք 9 Նոյեմբերին. երեք շաբթուան մէջ կորուստը մօտաւորապէս 60,000 էր։ Նափոլէոն նաեւ տեղեկացաւ, որ Փարիզի մէջ զօրավար Քլոտ Ֆրանսուա տը Մալէի կողմէ կազմակերպուած պետական հարուածի փորձը հազիւ թէ ձախողած էր։

Սմոլենսքէն Նափոլէոնի բանակը ուղղուեցաւ դէպի Վիլնիւս, ուր կար 20,000 հոգինոց ֆրանսական կայազօր մը։ Նոյեմբերի վերջաւորութեան, ռուսական ուժերու կողմէ բոլոր կողմերէն յարձակման ենթարկուելով, «Մեծ բանակին» յաջողեցաւ անցնիլ Պերեզինա գետը լողացող կամուրջներով (պոնտոններով)՝ -40 °C (-40 °F) ջերմաստիճանի պայմաններուն մէջ։ 5 Դեկտեմբերին, Վիլնիւս հասնելէ քիչ առաջ, Նափոլէոն լքեց իր քայքայուող բանակը եւ մեկնեցաւ Փարիզ։ Յաջորդող շաբաթներուն «Մեծ բանակի» փլատակները՝ մօտ 75,000 զինուոր, անցան Նեմանը դէպի դաշնակից տարածքներ։ Ռուսական ռազմական կորուստները այս արշաւանքին ընթացքին հասան մինչեւ 300,000-ի, իսկ երկու կողմերու ընդհանուր ռազմական զոհերու թիւը կազմեց մինչեւ մէկ միլիոն մարդ։

=== Վեցերորդ Դաշնակցութեան Պատերազմը ===
1812–13 թուականներու ձմրան ընթացքին, ֆրանսացիները, ռուսերու կողմէ հալածուած, ետ քաշուեցան Լեհաստանի եւ Պրուսիոյ մեծ մասէն, մինչդեռ երկու կողմերն ալ կը վերականգնէին իրենց ուժերը։ Շուէտ եւ Պրուսիա պատերազմ յայտարարեցին Ֆրանսայի դէմ 1813 Մարտին։ Ապրիլին Նափոլէոն ստանձնեց 200,000 հոգինոց բանակի մը հրամանատարութիւնը եւ յաղթեց դաշնակիցներուն Լիւցենի ու Պաուցենի ճակատամարտերուն մէջ։ Բրիտանիան պաշտօնապէս միացաւ դաշնակցութեան Յունիսին, իսկ Օգոստոսին անոնց հետեւեցաւ Աւստրիան, սակայն դաշնակիցները դարձեալ պարտութիւն կրեցին Օգոստոսին տեղի ունեցած Տրեզտենի ճակատամարտին մէջ։ Այսուհանդերձ, դաշնակցութիւնը հետզհետէ աւելի մեծ առաւելութիւն կը ստանար հետեւակի, հեծելազօրի, պահեստային ուժերու եւ սպառազինութեան գետնի վրայ։ Նափոլէոնեան պատերազմներու այս ամենամեծ ճակատամարտին՝ Լայփցիկի ճակատամարտին (19 Հոկտեմբեր), դաշնակիցները տարին վճռական յաղթանակ։ Թէեւ դաշնակիցներու կորուստները կը կազմէին 54,000 մարդ, ֆրանսացիները կորսնցուցին 38,000 սպանուած ու վիրաւոր, եւ 15,000 գերի։ Դէպի Հռենոս ֆրանսական նահանջի ընթացքին եւս մինչեւ 50,000 մարդ կորսուեցաւ մահուան, հիւանդութիւններու եւ դասալքութեան պատճառով&lt;ref&gt;Dwyer (2013), pp. 453, 458–63.&lt;/ref&gt;։

Ֆրանքֆորթի առաջարկները խաղաղութեան պայմաններ էին, որոնք դաշնակիցները ներկայացուցին 1813 Նոյեմբերին, որոնց համաձայն՝ Նափոլէոն պիտի մնար կայսր, բայց Ֆրանսան պիտի սահմանափակուէր իր «բնական սահմաններով»։ Այս մէկը կը նշանակէր, որ Ֆրանսան պիտի պահպանէր վերահսկողութիւնը Պելճիքայի, Սաւոյի եւ Հռենոսի արեւմտեան ափի նկատմամբ, սակայն պիտի հեռանար Սպանիայէն, Հոլանտայէն, Իտալիայէն եւ Գերմանիայէն։ Նափոլէոն չընդունեց պայմանները, եւ դաշնակիցները 1 Յունուար 1814-ին անցան Հռենոսը՝ մտնելով ֆրանսական տարածք։ Ուելինկթընի բրիտանական ուժերը արդէն իսկ անցած էին Փիրենէյները՝ մուտք գործելով հարաւ-արեւմտեան Ֆրանսա։ Հիւսիս-արեւելեան Ֆրանսայի մէջ Նափոլէոն առաջնորդեց շուրջ 70,000 զինուոր՝ դաշնակիցներու 200,000-անոց բանակին դէմ։ Լա Ռոթիերի ճակատամարտին կրած պարտութենէն ետք, ֆրանսացիները Փետրուարին տարին շարք մը յաղթանակներ, որոնք դաշնակիցներուն ստիպեցին խաղաղութիւն առաջարկել՝ Ֆրանսայի 1791 թուականի սահմաններու հիման վրայ։ Սակայն Նափոլէոն որոշեց շարունակել պայքարը։

Մարտին տեղի ունեցած շարք մը ճակատամարտերէ ետք, դաշնակիցները ստիպեցին Նափոլէոնին նահանջել Արսի-սիւր-Օպի ճակատամարտին մէջ (20–21 Մարտ)։ Ապա դաշնակիցները շարժեցան դէպի Փարիզ, որուն պաշտպանութիւնը կը գտնուէր Ժոզեֆ Պոնափարթի հրամանատարութեան տակ։ 29 Մարտին դաշնակիցներու 200,000-անոց բանակը սկսաւ յարձակումը Պելվիլի եւ Մոնմարթրի բարձունքներուն վրայ։ Կայսրուհի Մարի Լուիզը նոյն իրիկունը իր որդիին՝ Հռոմի թագաւորին հետ փախաւ Փարիզէն։ Մայրաքաղաքը պաշտպանելու համար ունենալով ընդամէնը 38,000-անոց բանակ՝ Ժոզեֆը լիազօրեց ֆրանսացի մարշալ Օկիւսթ տը Մարմոնին անձնատուր ըլլալ 31 Մարտին։ Յաջորդ օրը դաշնակիցները Շարլ Մորիս տը Թալէյրան-Փերեկորը ճանչցան իբրեւ ժամանակաւոր կառավարութեան ղեկավար։ 2 Ապրիլին Ֆրանսայի Սենատը ընդունեց «Կայսեր գահընկեցութեան աքթը» (Acte de déchéance de l'Empereur), որով Նափոլէոնը յայտարարուեցաւ գահընկեց։ Այդ միջոցին, Նափոլէոն կը գտնուէր Ֆոնթենպլոյի մէջ՝ 40,000-էն 60,000-անոց բանակով։ Ան կը մտածէր դէպի Փարիզ քալելու մասին, սակայն 4 Ապրիլին իր աւագ հրամանատարները համոզեցին զինք հրաժարիլ գահէն՝ յօգուտ իր որդիին, իսկ Մարի Լուիզը պիտի ըլլար խնամակալ (ռեժան)։ Սակայն Ալեքսանտր ցարը պահանջեց անվերապահ հրաժարական, եւ Նափոլէոն ակամայ տեղի տուաւ 6 Ապրիլին։

20 Ապրիլին «Հին Կվարդիայի» զինուորներուն ուղղուած իր հրաժեշտի խօսքին մէջ Նափոլէոնը ըսաւ. «Իմ Հին Կվարդիայի՛ զինուորներ, եկած եմ ձեզի հրաժեշտ տալու։ Քսան տարի դուք հաւատարմօրէն ուղեկցեցաք ինծի պատուի ու փառքի ճամբաներուն վրայ։ ...Ձեզի պէս մարդոցմով մեր դատը կորսուած չէր, բայց պատերազմը անվերջ պիտի երկարէր, եւ ատիկա պիտի ըլլար քաղաքացիական պատերազմ։ ...Այսպիսով, ես մեր շահերը կը զոհաբերեմ յանուն մեր հայրենիքի շահերուն։ ...Մի՛ ողբաք իմ ճակատագիրս. եթէ ես համաձայնած եմ ապրիլ, ապա միայն մեր փառքին ծառայելու համար։ Ես կը փափաքիմ գրել այն մեծագործութիւններուն պատմութիւնը, որոնք մենք միասին կատարեցինք։ Մնաք բարո՛վ, զաւակնե՛րս»&lt;ref&gt;Bell (2015), p. 97.&lt;/ref&gt;։

=== Աքսոր դէպի Էլպա ===
11 Ապրիլ 1814-ի Ֆոնթենպլոյի դաշնագիրով դաշնակիցները Նափոլէոնը աքսորեցին Միջերկրական ծովուն մէջ գտնուող, 12,000 բնակիչ ունեցող եւ Թոսքանայի ափէն 10 քմ (6 մղոն) հեռու գտնուող Էլպա կղզին, ուր զինք հռչակեցին ինքնիշխան կառավարիչ։ Յաջորդ գիշեր Նափոլէոն փորձեց անձնասպանութիւն գործել այն թոյնով, որ իր քով կը պահէր Մոսկուայի նահանջի ընթացքին ռուսերու կողմէ գրեթէ գերի բռնուելէն ի վեր։ Սակայն թոյնին ազդեցութիւնը ժամանակի ընթացքին տկարացած էր, եւ ան ողջ մնաց՝ աքսորուելու համար, մինչդեռ իր կինն ու որդին ապաստանեցան Աւստրիա։ Ան կղզի փոխադրուեցաւ բրիտանական «HMS Undaunted» նաւով եւ ցամաք ելաւ Փորթոֆերայիոյ մէջ՝ 4 Մայիսին։ Էլպայի վրայ անցուցած առաջին քանի մը ամիսներուն ան մշակեց վարչական բարեփոխումներու, ճամբաներու ու շէնքերու շինարարութեան, ինչպէս նաեւ կղզիի հանքերու եւ գիւղատնտեսութեան բարելաւման ծրագիրներ, սակայն արդիւնքները սահմանափակ եղան դրամական միջոցներու չգոյութեան պատճառով։ Երբ Նափոլէոն տեղեկացաւ, որ Ժոզեֆինը մահացած է Ֆրանսայի մէջ 29 Մայիսին, ան հոգեպէս կոտրեցաւ եւ երկու օր փակուեցաւ իր սենեակին մէջ։

Նափոլէոն կը հասկնար, որ Ֆրանսայի Լուի ԺԸ. թագաւորը ժողովրդականութիւն չունէր։ Գիտակցելով, որ իր կինն ու որդին չեն միանար իրեն աքսորի մէջ, զրկուած ըլլալով Ֆոնթենպլոյի դաշնագիրով իրեն երաշխաւորուած նպաստէն, եւ տեղեակ ըլլալով այն լուրերուն, թէ զինք պատրաստ կը տեսնեն արտաքսելու Ատլանտեան ովկիանոսի հեռաւոր կղզի մը՝ Նափոլէոն 26 Փետրուար 1815-ին «Inconstant» պրիկ (երկկայմ նաւ) նաւով փախաւ Էլպայէն՝ շուրջ 1,000 մարդոցմով եւ եօթը նաւերէ բաղկացած փոքր նաւատորմիղով մը&lt;ref&gt;McLynn (1997), p. 604&lt;/ref&gt;։

=== Հարիւր Օրեր ===
1 Մարտ 1815-ին Նափոլէոն եւ իր հետեւորդները ցամաք ելան բուն Ֆրանսայի Կոլֆ-Ժուանի ափին եւ Ալպերու ստորոտներով ուղղուեցան դէպի Կրենոպլ՝ անցնելով այն ճամբով, որ այսօր ծանօթ է իբրեւ «Նափոլէոնի երթուղի» (Route Napoléon)։ 7 Մարտին, Կրենոպլի հարաւը, 5-րդ գունդը կտրեց անոր ճամբան։ Նափոլէոն մինակը մօտեցաւ գումարտակին եւ պոռաց անոնց․ «Հո՛ս եմ։ Սպաննեցէ՛ք ձեր Կայսրը, եթէ կը փափաքիք»։ Զինուորները պատասխանեցին․ «Կեցցէ՛ Կայսրը» (Vive l'empereur!) եւ միացան Նափոլէոնի մարդոց։ 14 Մարտին Կայսրութեան մարշալ Միշել Նէյը, որ շաբաթներ առաջ պարծեցած էր, թէ Նափոլէոնը երկաթէ վանդակի մէջ պիտի բերէ Փարիզ, 6,000-անոց բանակով միացաւ Նափոլէոնին&lt;ref&gt;Broers (2022), pp. 532–33.&lt;/ref&gt;։

13 Մարտին Վիեննայի վեհաժողովի մեծ տէրութիւնները Նափոլէոնը յայտարարեցին օրէնքէ դուրս։ Չորս օր ետք, Մեծն Բրիտանիան, Ռուսաստանը, Աւստրիան եւ Պրուսիան իւրաքանչիւրը յանձն առին 150,000-ական մարդ դաշտ հանել՝ անոր իշխանութեան վերջ տալու համար։ Սակայն Լուի ԺԸ.-ը, անդրադառնալով, որ չունի բաւարար չափով վստահելի զօրք Նափոլէոնին դիմագրաւելու համար, 20 Մարտի կանուխ ժամերուն Փարիզէն փախաւ Պելճիքա։ Նափոլէոն նոյն իրիկունը մուտք գործեց Փարիզ։ Ան նշանակեց կառավարութիւն եւ ներկայացուց սահմանադրական փոփոխութիւններ, որոնք Մայիսին հանրաքուէով վաւերացուեցան։ Նոյն ամսուն, նաեւ անուղղակի կերպով ընտրուեցաւ Ներկայացուցիչներու պալատը՝ գոյքային խիստ սահմանափակ ընտրական իրաւունքի հիման վրայ։ Նափոլէոնի առաջնահերթութիւնն էր բանակ ստեղծել դաշնակցութեան դիմագրաւելու համար, սակայն օրէնքը թոյլ չէր տար զօրակոչ յայտարարել, եւ ան կրցաւ հաւաքել ընդամէնը մօտ 300,000 մարդ, որոնց մեծ մասը անփորձ նորակոչիկներ եւ ազգային գվարդիականներ էին։

12 Յունիսին Նափոլէոն շուրջ 124,000-անոց բանակը, որ ծանօթ էր իբրեւ «Հիւսիսային բանակ», առաջնորդեց դէպի Պելճիքա՝ նպատակ ունենալով պատնէշ ստեղծել Ուելինկթընի 112,000-անոց բրիտանական, գերմանական ու հոլանտական զօրքերու եւ Կեպհարտ Լեպերեխտ ֆոն Պլիւխերի 130,000-անոց պրուսական ու սաքսոնական ուժերուն միջեւ։ Լինիի եւ Քաթր Պրայի ճակատամարտերէն ետք, Նափոլէոն 18 Յունիսին դիմագրաւեց Ուելինկթընը Վոթերլոյի ճակատամարտին մէջ։ Ուելինկթընի բանակը դիմակայեց ֆրանսացիներու յաջորդական յարձակումներուն, մինչեւ որ կէսօրէ ետք, ուշ ժամերուն, Պլիւխերի պրուսացիները մեծ ուժերով հասան Նափոլէոնի աջ թեւը։ Դաշնակից ուժերը ճեղքեցին Նափոլէոնի պաշտպանական գիծերը՝ պատճառելով ջախջախիչ պարտութիւն։

Նափոլէոն վերադարձաւ Փարիզ եւ տեսաւ, որ օրէնսդիր մարմինը շրջուած է իրեն դէմ։ Անդրադառնալով, որ իր դիրքերը անպաշտպանելի են, ան 22 Յունիսին հրաժարեցաւ գահէն՝ յօգուտ իր որդիին։ Երեք օր ետք ան լքեց Փարիզը եւ հաստատուեցաւ Ժոզեֆինի նախկին պալատին մէջ՝ Շաթօ տը Մալմեզոն։ 28 Յունիսին պրուսական բանակը արդէն Սանլիսի մէջ էր՝ Փարիզէն դէպի հիւսիս։ Երբ Նափոլէոն լսեց, որ պրուսական զօրքերը հրաման ստացած են զինք ողջ կամ մեռած բռնելու, ան փախաւ Ռոշֆոր (Շարանթ-Մարիթիմ)՝ մտածելով Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ փախչելու մասին։ Սակայն, երբ տեսաւ, որ բրիտանական նաւերը շրջափակած են նաւահանգիստը, ան 15 Յուլիս 1815-ին անձնատուր եղաւ Ֆրետերիք Լուիս Մէյթլենտին՝ բրիտանական «HMS Bellerophon» նաւուն վրայ&lt;ref&gt;Dwyer (2013), pp. 556–62.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Cordingly (2004), p. 254.&lt;/ref&gt;։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}</text>
      <sha1>p7hrly1vncrbabc9u84uj0a747wzd74</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252437</id>
      <parentid>252435</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:04:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>252437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121162" sha1="q2puma8twpatnglfjiib67ekbv5pvvm" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Նափոլէոն Պոնափարթ''' ({{Lang-fr|Napoléon Bonaparte}}, {{ԱԾ}}), Ֆրանսայի կայսր, աշխարհահռչակ զօրավար եւ պետական գործիչ, որ յետագային ճանչցուեցաւ իր գահակալական անունով՝ Նափոլէոն Ա․: Ֆրանսացիներու Կայսրն էր 18 Մայիս 1804-էն մինչեւ իր առաջին հրաժարումը՝ 1814-ին, եւ կարճատեւ վերականգնումով մը՝ 1815-ի Հարիւր Օրերուն ընթացքին։ Ան յառաջացաւ ու հռչակուեցաւ որպէս զօրավար՝ Ֆրանսական Յեղափոխութեան ժամանակ, եւ ղեկավարեց զինուորական արշաւանքներու շարք մը ամբողջ Եւրոպայի ու Միջին Արեւելքի մէջ՝ Ֆրանսական Յեղափոխական եւ Նափոլէոնեան Պատերազմներու ընթացքին։ Որպէս պետական գործիչ՝ ան բազմաթիւ օրինական եւ վարչական բարեփոխումներ իրագործեց Ֆրանսայի ու Եւրոպայի մէջ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Napoleon|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Napoleon&amp;oldid=1360663298|date=2026-06-22|accessdate=2026-06-23|language=en}}&lt;/ref&gt;։ 

== Կենսագրական գիծեր&lt;ref&gt;{{Citation|title=Napoleon|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Napoleon&amp;oldid=1360663298|date=2026-06-22|accessdate=2026-06-23|language=en}}&lt;/ref&gt; ==

=== Կանուխ Կեանքը ===
Նափոլէոնի ընտանիքը իտալական արմատներ ունէր։ Իր հայրական կողմի նախնիները՝ Պոնափարթները, սերած էին թոսքանական մանր ազնուական ընտանիքէ մը, որ 16-րդ դարուն գաղթած էր Քորսիքա։ Իր մայրական կողմի նախնիները՝ Ռամոլինոները, սերած էին լոմպարտական ազնուական ընտանիքէ մը&lt;ref&gt;McLynn (1997), p. 2.&lt;/ref&gt;։ Նափոլէոնի ծնողքը՝ Քարլօ Մարիա Պոնափարթ եւ Մարիա Լեթիցիա Ռամոլինօ, կ'ապրէին Այաչիոյի «Մեզոն Պոնափարթ» (Պոնափարթի տուն) տան մէջ, ուր Նափոլէոն ծնաւ 15 Օգոստոս 1769-ին։ Ան ունէր մեծ եղբայր մը՝ Ժոզեֆը, եւ վեց կրտսեր քոյր ու եղբայր՝ Լիւսիէն, Էլիզա, Լուի, Փոլին, Քարոլին եւ Ժերոմ&lt;ref&gt;Zamoyski (2018), pp. xiv, 14.&lt;/ref&gt;։ Աւելի քան հինգ այլ քոյր ու եղբայրներ ալ կամ մահացած ծնած էին, կամ ալ չէին գոյատեւած մանկութեան տարիներուն&lt;ref&gt;McLynn (1997), p. 4.&lt;/ref&gt;։ Նափոլէոն մկրտուեցաւ որպէս կաթոլիկ՝ Նափոլէոնէ տի Պոնափարթ անունով։ Իր երիտասարդութեան տարիներուն իր անունը նաեւ կը գրուէր որպէս Նապուլիոնէ, Նապուլիօ, Նափոլիոննէ եւ Նափուլիոնէ&lt;ref&gt;Dwyer (2008a), p. xv&lt;/ref&gt;։

Նափոլէոն ծնաւ Ճենովայի Հանրապետութեան կողմէ Վերսայի պայմանագիրով Քորսիքան Ֆրանսային զիջելէն մէկ տարի ետք։ Իր հայրը պաշտպանեց Փասքուալէ Փաոլին՝ Ֆրանսայի դէմ Քորսիքայի անկախութեան պատերազմին ընթացքին։ 1769-ին Փոնթէ Նովուի ճակատամարտին քորսիքացիներու կրած պարտութենէն եւ Փաոլիի դէպի Բրիտանիա աքսորուելէն ետք, Քարլօ մտերմացաւ Ֆրանսայի կառավարիչ Շարլ Լուի տը Մարպէօֆի հետ, որ դարձաւ իր հովանաւորն ու Նափոլէոնի կնքահայրը։ Մարպէօֆի աջակցութեամբ, Քարլօ նշանակուեցաւ Քորսիքայի ներկայացուցիչ Լուի ԺԶ-ի արքունիքին մէջ, իսկ Նափոլէոն արքայական կրթաթոշակ ստացաւ Ֆրանսայի ցամաքային մասին մէջ գտնուող զինուորական ակադեմիայի մը մէջ ուսանելու համար։

Նափոլէոնի մանկութեան ամէնէն ազդեցիկ դէմքը իր մայրն էր, որուն խիստ կարգապահութիւնը զսպեց այս չարաճճի երեխան։ Կեանքի յետագայ տարիներուն Նափոլէոն ըսած է․ «Զաւակին ապագայ ճակատագիրը միշտ մօր գործն է»&lt;ref&gt;Chamberlain, Alexander (1896). ''The Child and Childhood in Folk Thought: (The Child in Primitive Culture)''. MacMillan. p. 385. ISBN &lt;bdi&gt;978-1-4219-8748-4&lt;/bdi&gt;. Archived from the original on 27 February 2024. Retrieved 15 October 2020.&lt;/ref&gt;։ Նափոլէոնի ազնուական եւ չափաւոր հարուստ ծագումը իրեն ուսման աւելի մեծ հնարաւորութիւններ ընձեռեց, քան այն ժամանակուան սովորական քորսիքացիի մը համար հասանելի էր։

1779-ի Յունուարին, 9 տարեկան հասակին, Նափոլէոն տեղափոխուեցաւ Ֆրանսայի ցամաքային մաս եւ արձանագրուեցաւ Օթիւնի (Autun) կրօնական դպրոցը՝ իր ֆրանսերէնը բարելաւելու համար, քանի որ իր մայրենի լեզուները քորսիքերէնն ու իտալերէնն էին։ Թէեւ ան ի վերջոյ վարժ կերպով տիրապետեց ֆրանսերէնին, սակայն կը խօսէր քորսիքական շեշտադրումով (աքսանով), իսկ իր ֆրանսերէն ուղղագրութիւնը տկար էր։ Մայիսին ան տեղափոխուեցաւ Պրիէն-լը-Շաթոյի (Brienne-le-Château) զինուորական ակադեմիան, ուր իր դասընկերները պարբերաբար կը ծաղրէին զինք իր շեշտադրման, ծննդավայրի, կարճ հասակի, վարուելակերպի եւ թերի ֆրանսերէնի պատճառով։ Ան դարձաւ ինքնամփոփ ու տխրամած, եւ իրեն տուաւ ընթերցանութեան։ Քննող մը նկատած էր, որ Նափոլէոն «միշտ աչքի զարկած է թուաբանութեան հանդէպ իր ունեցած ջանասիրութեամբ։ Ան բաւական լաւ ծանօթ է պատմութեան եւ աշխարհագրութեան ․․․ Այս տղան հիանալի նաւաստի կրնայ դառնալ»։

Դպրոցական տարիներու պատմութիւններէն մէկը կը պատմէ, թէ ան ձիւնագնդի կռիւի մը ժամանակ կրտսեր աշակերտները առաջնորդած է դէպի յաղթանակ՝ ընդդէմ աւագ աշակերտներուն, ինչ որ իբր թէ ցոյց տուած է իր առաջնորդական ձիրքերը։ Սակայն այս պատմութիւնը սկսած է պատմուիլ միայն այն ատեն, երբ Նափոլէոն արդէն հռչակաւոր դարձած էր։ Պրիէնի իր վերջին տարիներուն Նափոլէոն դարձաւ բացայայտ քորսիքացի ազգայնական եւ Փաոլիի երկրպագու։

1784-ի Սեպտեմբերին Նափոլէոն ընդունուեցաւ Փարիզի «Էքոլ Միլիթէր» (École militaire - Զինուորական դպրոց), ուր ուսանեցաւ հրետանիի սպայ դառնալու համար։ Ան փայլեցաւ թուաբանութեան մէջ եւ լայնօրէն կը կարդար աշխարհագրութիւն, պատմութիւն ու գրականութիւն։ Սակայն, տկար էր ֆրանսերէնի եւ գերմաներէնի մէջ։ 1785-ի Փետրուարին իր հօր մահը կրճատեց ընտանիքի եկամուտը եւ ստիպեց զինք, որ երկամեայ դասընթացքը մէկ տարուան մէջ աւարտէ։ Սեպտեմբերին ան քննուեցաւ հռչակաւոր գիտնական Փիեռ-Սիմոն Լափլասի կողմէ եւ դարձաւ առաջին քորսիքացին, որ աւարտեց «Էքոլ Միլիթէր»-ը։

== Կանուխ Ասպարէզը&lt;ref&gt;{{Citation|title=Napoleon|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Napoleon&amp;oldid=1360663298|date=2026-06-22|accessdate=2026-06-23|language=en}}&lt;/ref&gt; ==

=== Վերադարձ դէպի Քորսիքա ===
1785-ի Սեպտեմբերին աւարտելէն ետք, Պոնափարթ նշանակուեցաւ որպէս տեղակալ (second lieutenant) «Լա Ֆեր» (La Fère) հրետանային գունդին մէջ։ Ան ծառայեց Վալանսի (Valence) եւ Օքսոնի (Auxonne) մէջ մինչեւ 1789-ին Ֆրանսական Յեղափոխութեան պայթումը, սակայն երկարատեւ արձակուրդներ անցուց Քորսիքայի մէջ, ինչ որ սնուցեց իր քորսիքական ազգայնականութիւնը։ 1789-ի Սեպտեմբերին ան վերադարձաւ Քորսիքա եւ սկսաւ պաշտպանել ու տարածել ֆրանսական յեղափոխական գաղափարները։ 1790-ի Յուլիսին Փաոլի վերադարձաւ կղզի, բայց ան ոչ մէկ համակրանք ունէր Պոնափարթի հանդէպ, քանի որ իր հայրը դաւաճան կը համարէր՝ Քորսիքայի անկախութեան դատը լքելուն համար&lt;ref&gt;Roberts (2014), Chapter 2, pp. 29–53.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Zamoyski (2018), pp. 41–46.&lt;/ref&gt;։

Պոնափարթ նետուեցաւ խճճուած ու եռակողմ պայքարի մը մէջ՝ արքայականներու (ռոյալիստներ), յեղափոխականներու եւ քորսիքացի ազգայնականներու միջեւ։ Ան դարձաւ Եակոպինեաններու (Jacobins) կողմնակից եւ միացաւ ֆրանսամէտ քորսիքացի հանրապետականներուն, որոնք դէմ էին Փաոլիի քաղաքականութեան եւ անոր՝ կղզին անջատելու ձգտումներուն&lt;ref&gt;David Nicholls (1999). ''Napoleon: A Biographical Companion''. ABC-CLIO. p. 131. ISBN &lt;bdi&gt;978-0-87436-957-1&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;։ Անոր տրուեցաւ Քորսիքայի կամաւորներու գումարտակի մը հրամանատարութիւնը, եւ 1792-ին ան բարձրացաւ հարիւրապետի (կապիտան) աստիճանի կանոնաւոր բանակին մէջ՝ հակառակ իր արձակուրդի ժամկէտը անցընելուն եւ Այաչիոյի մէջ իր կամաւորներուն ու ֆրանսական կայազօրին միջեւ ծագած վէճին&lt;ref&gt;McLynn (1997), pp. 52–54.&lt;/ref&gt;։

1793-ի Փետրուարին Պոնափարթ մասնակցեցաւ դէպի Սարտինիա ֆրանսական ձախողած արշաւանքին։ Այն ամբաստանութիւններէն ետք, թէ Փաոլի ձախողցուցած է արշաւանքը եւ անոր վարչակարգը փտած ու անկարող է, Ֆրանսայի Ազգային Պատուիրակութիւնը (National Convention) զինք օրէնքէն դուրս յայտարարեց։ Յունիսի սկիզբը, Պոնափարթ եւ 400 ֆրանսացի զինուորներ չյաջողեցան Այաչիոն գրաւել քորսիքացի կամաւորներէն, եւ կղզին անցաւ Փաոլիի կողմնակիցներու հսկողութեան տակ։ Երբ Պոնափարթ իմացաւ, որ Քորսիքայի ժողովը դատապարտած է զինք ու իր ընտանիքը, Պոնափարթները փախան դէպի Ֆրանսայի ցամաքային մասին մէջ գտնուող Թուլոն քաղաքը։

=== Թուլոնի Պաշարումը ===
Պոնափարթ վերադարձաւ Նիսի մէջ գտնուող իր գունդը եւ նշանակուեցաւ ափամերձ հրետանային մարտկոցի մը հարիւրապետ (կապիտան)։ 1793-ի Յուլիսին ան հրատարակեց «Լը սուփէ տը Պոքեր» (''Le souper de Beaucaire'' - Ընթրիք Պոքերի մէջ) գրքոյկը, որով կը ցուցադրէր իր աջակցութիւնը Ազգային Պատուիրակութեան (National Convention), որ մեծապէս կ'ազդուէր Եակոպինեաններէն։

Սեպտեմբերին, իր քորսիքացի հայրենակից Անթուան Քրիսթոֆ Սալիչեթիի օգնութեամբ, Պոնափարթ նշանակուեցաւ հանրապետական ուժերու հրետանիի հրամանատար, որոնք ուղարկուած էին դաշնակից ուժերու կողմէ գրաւուած Թուլոնի նաւահանգիստը ետ գրաւելու համար։ Ան արագօրէն աւելցուց ձեռքի տակ եղած հրետանին եւ առաջարկեց բլուրի վրայ գտնուող բերդ մը գրաւելու ծրագիր, որմէ հանրապետական թնդանօթները կրնային հսկել քաղաքի նաւահանգիստը եւ ստիպել դաշնակիցներուն, որ պարպեն այն։ Դեկտեմբեր 16–17-ին այդ դիրքին վրայ գործադրուած յաջող յարձակումը յանգեցուց քաղաքի գրաւման։

Թուլոնի յաջողութիւնը Պոնափարթը բերաւ ազդեցիկ մարդոց ուշադրութեան կեդրոնը, որոնցմէ էր Օկիւսթէն Ռոպեսփիերը՝ առաջատար Եակոպինեան Մաքսիմիլիէն Ռոպեսփիերի կրտսեր եղբայրը։ Ան բարձրացուեցաւ պրիգադի զօրավարի (brigadier general) աստիճանի եւ դրուեցաւ Միջերկրականի ափերու պաշտպանութեան գլուխը։ 1794-ի Փետրուարին ան նշանակուեցաւ Իտալական Բանակի հրետանիի հրամանատար եւ Սարտինիոյ Թագաւորութեան վրայ յարձակելու ծրագիրներ մշակեց։

Ֆրանսական բանակը գործադրեց Պոնափարթի ծրագիրը 1794-ի Ապրիլին՝ Սաորճիոյ երկրորդ ճակատամարտին, ապա յառաջացաւ լեռներուն մէջ գտնուող Օրմէան գրաւելու համար։ Օրմէայէն ան ուղղուեցաւ դէպի արեւմուտք՝ շրջանցելու համար Սաորժի շուրջ գտնուող աւստրօ-սարտինական դիրքերը։ Այս արշաւանքէն ետք, Օկիւսթէն Ռոպեսփիերը Պոնափարթը առաքելութեամբ ուղարկեց Ճենովայի Հանրապետութիւն՝ պարզելու համար այդ երկրին դիրքորոշումը Ֆրանսայի հանդէպ&lt;ref&gt;Gueniffey (2015), pp. 137–59.&lt;/ref&gt;։

=== 13 Վանտեմիեր (13 Vendémiaire) ===
1794-ի Յուլիսին Մաքսիմիլիէն Ռոպեսփիերի անկումէն ետք, Պոնափարթի կապերը առաջատար Եակոպինեաններուն հետ զինք քաղաքականապէս կասկածելի դարձուցին նոր վարչակարգին աչքին։ Ան ձերբակալուեցաւ Օգոստոս 9-ին, բայց երկու շաբաթ ետք արձակուեցաւ։ Իրմէ խնդրուեցաւ ծրագիրներ պատրաստել իտալական դիրքերուն վրայ յարձակելու համար՝ Աւստրիոյ դէմ Ֆրանսայի մղած պատերազմի ծիրէն ներս, իսկ 1795-ի Մարտին ան մասնակցեցաւ Քորսիքան բրիտանացիներէն ետ խլելու արշաւանքին, սակայն ֆրանսացիները ետ մղուեցան Թագաւորական Նաւատորմի (Royal Navy) կողմէ։

1794-էն սկսեալ Պոնափարթ սիրային կապերու մէջ էր Տեզիրէ Քլարիի հետ, որուն քոյրը՝ Ժիւլի Քլարին, ամուսնացած էր Պոնափարթի մեծ եղբօր՝ Ժոզեֆի հետ։ 1795-ի Ապրիլին Պոնափարթ նշանակուեցաւ Արեւմտեան Բանակին մէջ, որ ներգրաւուած էր Վանտէի պատերազմին՝ քաղաքացիական պատերազմ եւ արքայականներու հակայեղափոխութիւն Վանտէի տարածաշրջանին մէջ։ Որպէս հետեւակի հրամանատարութիւն, ասիկա աստիճանի նուազում էր հրետանիի զօրավարի պաշտօնէն, եւ ան առողջական վատ վիճակը պատրուակեց՝ այդ պաշտօնէն խուսափելու համար։ Այս շրջանին ան գրեց «Քլիսոն եւ Էօժենի» (''Clisson et Eugénie'') սիրային վիպակը՝ զինուորի մը եւ իր սիրեցեալին մասին, ինչ որ ակնայայտ զուգահեռ մըն էր Քլարիի հետ Պոնափարթի ունեցած սեփական յարաբերութեան։

Օգոստոսին ան պաշտօն ստացաւ Տեղագրութեան Գրասենեակին (Bureau of Topography) մէջ, ուր կ'աշխատէր զինուորական ծրագիրներու վրայ։ Սեպտեմբեր 15-ին ան հեռացուեցաւ կանոնաւոր ծառայութեան մէջ գտնուող զօրավարներու ցուցակէն՝ Վանտէի արշաւանքին ծառայելէ հրաժարելուն պատճառով։ Ան փորձեց տեղափոխուիլ Կոստանդնուպոլիս՝ իր ծառայութիւնները առաջարկելու Սուլթան Սելիմ Գ․-ին։ Խնդրանքը ի վերջոյ ընդունուեցաւ, բայց ան երբեք չստանձնեց այդ պաշտօնը։

Հոկտեմբեր 3-ին Փարիզի արքայականները ապստամբութիւն յայտարարեցին Ազգային Պատուիրակութեան դէմ։ Փոլ Պարասը՝ Թերմիտորեան հակազդեցութեան առաջնորդներէն մէկը, գիտէր Թուլոնի մէջ Պոնափարթի զինուորական սխրանքներուն մասին եւ զինք նշանակեց Թուիլըրի պալատին (Tuileries Palace) մէջ Պատուիրակութիւնը պաշտպանող ուժերու փոխհրամանատար։ Պոնափարթ երեք տարի առաջ՝ 10 Օգոստոս 1792-ի ապստամբութեան ժամանակ, տեսած էր թագաւորի զուիցերիական պահակախումբի ջարդը հոն եւ հասկցած էր, որ հրետանին պիտի ըլլար պաշտպանութեան բանալին։ Ան հրամայեց երիտասարդ հեծելազօրի սպայ Ժոաքիմ Միւրային, որ թնդանօթներ գրաւէ, եւ Պոնափարթ զանոնք տեղակայեց կարեւոր դիրքերու վրայ։ 5 Հոկտեմբեր 1795-ին (Ֆրանսական հանրապետական օրացոյցով՝ 13 Վանտեմիեր, Դ․ տարի) ան կարտեչի (canister rounds) կրակ բացաւ ապստամբներուն վրայ (Թոմաս Քարլայլի կողմէ նկարագրուած որպէս «քարտեչի փչոց»): Ապստամբութեան ընթացքին մօտաւորապէս 300-էն 1400 ապստամբ մեռաւ։ Ապստամբութիւնը ճնշելու մէջ Պոնափարթի ունեցած դերը իրեն եւ իր ընտանիքին ապահովեց նոր կառավարութեան՝ Ֆրանսական Տիրեքթուարի (French Directory) հովանաւորութիւնը։ Հոկտեմբեր 26-ին ան բարձրացուեցաւ Ներքին Բանակի հրամանատարի աստիճանի, իսկ 1796-ի Յունուարին նշանակուեցաւ Իտալական Բանակի գլուխ։

Վանտեմիերի ապստամբութենէն քանի մը շաբաթ ետք, Պոնափարթ սիրային կապ հաստատեց Ժոզեֆին տը Պոհարնէի հետ, որ Պարասի նախկին սիրուհին էր։ Ժոզեֆին ծնած էր Փոքր Անթիլեան կղզիներու ֆրանսական գաղութներուն մէջ, եւ իր ընտանիքը ստրուկներ ունէր շաքարեղէգի տնկարկներու (պլանտացիաներու) մէջ։ Զոյգը ամուսնացաւ 9 Մարտ 1796-ին՝ քաղաքացիական արարողութեամբ։ Պոնափարթ սկսաւ սովորութեան համաձայն ինքզինք կոչել «Նափոլէոն Պոնափարթ»՝ փոխանակ իտալական «Նափոլէոնէ տի Պոնափարթ» ձեւը օգտագործելու&lt;ref&gt;Chandler (1966), p. 3.&lt;/ref&gt;։

=== Իտալական առաջին արշաւանք ===
Պսակադրութենէն երկու օր ետք, Պոնափարթ ձգեց Փարիզը՝ Իտալական բանակի հրամանատարութիւնը ստանձնելու համար։ Ան յարձակողականի անցաւ՝ յուսալով պարտութեան մատնել Սարտինիոյ թագաւորութիւնը Փիեմոնթի մէջ, նախքան անոնց աւստրիացի դաշնակիցներուն միջամտելը։ Մոնթենոթէի արշաւանքի ընթացքին տարած շարք մը յաղթանակներով, ան երկու շաբթուան մէջ դուրս մղեց փիեմոնթցիները պատերազմէն։ Այնուհետեւ, ֆրանսացիները կեդրոնացան աւստրիացիներուն վրայ՝ պաշարելով Մանթուան։ Աւստրիացիները յարձակողականներ շղթայազերծեցին ֆրանսացիներուն դէմ՝ պաշարումը կոտրելու համար, սակայն Պոնափարթ ձախողեցուց օգնութեան հասնելու ամէն փորձ՝ յաղթելով Քասթիլիոնէի, Պասանոյի, Արքոլէի եւ Ռիվոլիի ճակատամարտերուն։ 1797 Յունուարին Ռիվոլիի մէջ ֆրանսացիներուն տարած յաղթանակը յանգեցուց Իտալիոյ մէջ աւստրիական դիրքերու փլուզման։ Ռիվոլիի մէջ Աւստրիան կորսնցուց իր զինուորներուն 43%-ը՝ սպաննուած, վիրաւոր կամ գերի իյնալով։

Ֆրանսական ուժերը այնուհետեւ ներխուժեցին Հապսպուրկեան տան սրտի հողերը։ Հարաւային Գերմանիոյ մէջ ֆրանսական ուժերը պարտութեան մատնուած էին Թեշենի դուքս՝ Կարլոս արխիտուքսին (Աւագ դուքս) կողմէ 1796-ին, բայց Կարլոս ետ քաշեց իր ուժերը Վիեննան պաշտպանելու համար՝ լսելով Պոնափարթի յարձակման մասին։ Իրենց առաջին բախման ժամանակ, Պոնափարթ ետ մղեց Կարլոսը եւ խորացաւ աւստրիական տարածքներուն մէջ՝ 1797 Մարտին յաղթելով Թարվիզի ճակատամարտին։ Սարսափած ֆրանսական յառաջխաղացումէն, որ հասած էր մինչեւ Լէոպէն (Վիեննայէն մօտ 100 քմ հեռաւորութեան վրայ), աւստրիացիները հաշտութիւն խնդրեցին։ Լէոպէնի նախնական հաշտութիւնը, որ ստորագրուեցաւ Ապրիլ 18-ին, Ֆրանսայի հսկողութեան տակ ձգեց Հիւսիսային Իտալիոյ մեծ մասն ու Նետերլանտները (Ցած երկիրները) եւ խոստացաւ Աւստրիոյ հետ բաժնել Վենետիկի հանրապետութիւնը։ Պոնափարթ քալեց դէպի Վենետիկ եւ պարտադրեց անոր անձնատուութիւնը՝ վերջ դնելով Վենետիկի 1100-ամեայ անկախութեան։ Ան արտօնեց ֆրանսացիներուն կողոպտել գանձերը, ինչպէս՝ Սուրբ Մարկոսի ձիերը։

Այս իտալական արշաւանքին ընթացքին, Պոնափարթի բանակը գերեվարեց 150,000 գերի, գրաւեց 540 թնդանօթ եւ 170 դրօշակ։ Ֆրանսական բանակը մղեց 67 բախում եւ յաղթեց 18 մեծ դաշտային ճակատամարտերու՝ շնորհիւ հրետանիի գերազանց արհեստագիտութեան եւ Պոնափարթի մարտավարութեան։ Պոնափարթ արշաւանքի ընթացքին Իտալիայէն կորզեց մօտաւորապէս 45 միլիոն ֆրանսական լիվր (փաունտ), եւս 12 միլիոն լիվր՝ թանկարժէք մետաղներով ու գոհարներով, եւ աւելի քան 300 գեղանկար ու քանդակ։

Արշաւանքի ընթացքին Պոնափարթ հետզհետէ աւելի ազդեցիկ դարձաւ ֆրանսական քաղաքականութեան մէջ։ Ան հիմնեց երկու թերթ՝ մէկը իր բանակի զօրքերուն համար, իսկ միւսը՝ Ֆրանսայի մէջ տարածելու համար։ Ռոյալիստները (միապետականները) կը յարձակէին իր վրայ Իտալիան կողոպտելուն համար եւ կը զգուշացնէին, որ ան կրնայ բռնապետ դառնալ։ Պոնափարթ Փարիզ ուղարկեց զօրավար Շարլ-Փիեռ Օժերոն՝ աջակցելու պետական հարուածին, որ Սեպտեմբեր 4-ին օրէնսդիր խորհուրդներէն մաքրեց ռոյալիստները (18 Ֆրիւքթիտորի յեղաշրջումը)։ Ասիկա Պարասին եւ իր հանրապետական դաշնակիցներուն ձգեց դարձեալ հսկողութեան գլուխ, բայց աւելի կախեալ՝ Պոնափարթէն, որ Աւստրիոյ հետ հաշտութեան պայմանները վերջնականացուց Քամփօ Ֆորմիոյի դաշնագրով։ Պոնափարթ Փարիզ վերադարձաւ 5 Դեկտեմբեր 1797-ին որպէս հերոս։ Ան հանդիպեցաւ Շարլ Մորիս տը Թալէյրանին՝ Ֆրանսայի արտաքին գործոց նախարարին, եւ ստանձնեց Անգլիական բանակի հրամանատարութիւնը՝ Բրիտանիոյ ծրագրուած ներխուժման համար։

== Ֆրանսայի կառավարիչ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Napoleon|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Napoleon&amp;oldid=1360663298|date=2026-06-22|accessdate=2026-06-23|language=en}}&lt;/ref&gt; ==

=== 18 Պրիւմեր ===
Պոնափարթի անգիտութեամբ, Տիրեքթորիան (Գործադիր կոմիտէն) իրեն հրամաններ ուղարկած էր՝ իր բանակով Եգիպտոսէն վերադառնալու համար, որպէսզի կանխէր Ֆրանսայի վրայ հաւանական ներխուժում մը, բայց այս նամակները երբեք տեղ չհասան։ Երբ ան Հոկտեմբերին հասաւ Փարիզ, Ֆրանսայի կացութիւնը բարելաւուած էր շարք մը յաղթանակներով։ Հանրապետութիւնը, սակայն, սնանկացած էր, իսկ անարդիւնաւէտ Տիրեքթորիան ժողովրդականութիւն չէր վայելեր։ Հակառակ Եգիպտոսի մէջ կրած ձախողութիւններուն, Պոնափարթ հերոսի նման դիմաւորուեցաւ։ Տիրեքթորիան քննարկեց Պոնափարթի դասալքութեան հարցը, բայց չափազանց տկար էր զայն պատժելու համար։

Պոնափարթ դաշինք կնքեց Թալէյրանի, ինչպէս նաեւ Հինգհարիւրի խորհուրդի ու Տիրեքթորիայի առաջատար անդամներուն՝ Լիւսիէն Պոնափարթի, Էմանուէլ Ժոզէֆ Սիէյէսի, Ռոժէ Տիւքոյի եւ Ժոզէֆ Ֆուշէի հետ՝ կառավարութիւնը տապալելու նպատակով։ 9 Նոյեմբեր 1799-ին (յեղափոխական օրացոյցով՝ 18 Պրիւմեր), դաւադիրները պետական հարուած մը շղթայազերծեցին, իսկ յաջորդ օրը՝ սուիններով զինուած նռնակաձիգներու (grenadiers) աջակցութեամբ, ստիպեցին Հինգհարիւրի խորհուրդին լուծարել Տիրեքթորիան եւ Պոնափարթը, Սիէյէսն ու Տիւքոն նշանակել որպէս ժամանակաւոր հիւպատոսներ։

=== Ֆրանսական Հիւպատոսութիւն ===
13 Դեկտեմբերին, Պոնափարթ հրապարակեց Ութերորդ տարուան սահմանադրութիւնը, որուն համաձայն՝ երեք հիւպատոսներ կը նշանակուէին 10 տարուան ժամկէտով։ Իրական իշխանութիւնը կը պատկանէր Պոնափարթին՝ որպէս առաջին հիւպատոս, իսկ անոր նախընտրած թեկնածուները՝ Քամպասերեսն ու Շարլ-Ֆրանսուա Լըպրէօնը, նշանակուեցան երկրորդ եւ երրորդ հիւպատոսներ, որոնք ունէին միայն խորհրդատուական դեր։ Սահմանադրութիւնը նաեւ կը հաստատէր Օրէնսդիր մարմին եւ Տրիպունատ (Ժողովրդապետութիւն), որոնք կ'ընտրուէին անուղղակիօրէն ընտրուած թեկնածուներէ, ինչպէս նաեւ Ծերակոյտ եւ Պետական Խորհուրդ, որոնք գործնականապէս կ'առաջադրուէին գործադիր իշխանութեան կողմէ։ Սահմանադրութիւնը հաստատուեցաւ 7 Փետրուար 1800-ի հանրաքուէով։ Պաշտօնական արդիւնքներով կէսէ աւելի՝ երեք միլիոն մարդ թեր քուէարկած էր, իսկ 1,562 հոգի՝ դէմ: Լիւսիէն, սակայն, կրկնապատկած էր «Այո» քուէներուն թիւը՝ սուտ տպաւորութիւն ստեղծելու համար, թէ քուէարկելու իրաւունք ունեցողներուն մեծամասնութիւնը հաւանութիւն տուած էր սահմանադրութեան։

Պատմաբանները տարբեր կերպերով նկարագրած են Պոնափարթի վարչակարգը. որպէս «հանրաքուէով բռնատիրութիւն», «դարաշրջանի ոգիով քօղարկուած բացարձակապետական կառավարում» եւ «մեղմ բռնապետութիւն»։ Տեղական եւ շրջանային վարչակարգը բարեփոխուեցաւ, որպէսզի իշխանութիւնը կեդրոնանայ կեդրոնական կառավարութեան մէջ, գրաքննութիւն մտցուեցաւ, եւ ընդդիմադիր թերթերուն մեծ մասը փակուեցան՝ այլախոհութիւնը ճնշելու համար։ Ռոյալիստներու (միապետականներու) եւ շրջանային ապստամբութիւնները զսպուեցան երկու ճամբով՝ համաներում շնորհելով անոնց, որոնք վար կը դնէին իրենց զէնքերը, եւ դաժանօրէն ճնշելով անոնք, որոնք կը շարունակէին դիմադրել։ Պոնափարթ նաեւ բարելաւեց պետութեան ֆինանսները՝ ապահովելով վարկեր՝ մասնաւոր սեփականութիւնը պաշտպանելու խոստումով, բարձրացնելով ծխախոտի, ոգելից ըմպելիքներու եւ աղի տուրքերը, ինչպէս նաեւ հարկեր գանձելով Ֆրանսայի արբանեակ հանրապետութիւններէն։

Պոնափարթ կը հաւատար, թէ իր վարչակարգը ապահովելու լաւագոյն միջոցը յաղթական խաղաղութիւնն էր։ 1800 Մայիսին ան իր բանակը առաջնորդեց Զուիցերիական Ալպերու վրայով դէպի Իտալիա՝ նպատակ ունենալով անակնկալի բերել աւստրիական բանակները, որոնք վերստին գրաւած էին թերակղզին այն ատեն, երբ Պոնափարթ տակաւին Եգիպտոս կը գտնուէր։ Ալպերու վրայով դժուարին անցումէ մը ետք, ֆրանսացիները գրաւեցին Միլանը 2 Յունիսին։ Ֆրանսացիները 14 Յունիսին Մարենկոյի ճակատամարտին ընդհարեցան Միքայէլ ֆոն Մելասի հրամանատարութեան տակ գտնուող աւստրիական բանակին հետ։ Աւստրիացիները դաշտ իջուցած էին մօտաւորապէս 30,000 զինուոր, մինչ Պոնափարթ կը հրամայէր 24,000 զօրքի։ Աւստրիացիներուն նախնական յարձակումը անակնկալի բերաւ ֆրանսացիները, որոնք աստիճանաբար ետ մղուեցան։ Կէսօրէ ետք, սակայն, ֆրանսացի զօրավար Լուի Տեզէի հրամանատարութեան տակ գտնուող ամբողջական զօրաբաժին մը հասաւ ճակատամարտի դաշտ եւ շրջեց մարտի ելքը։ Աւստրիական բանակը փախուստի դիմեց՝ 14,000 զոհ (վիրաւոր կամ մեռեալ) ձգելով ետին։ Յաջորդ օրը, աւստրիացիները զինադադար կնքեցին եւ համաձայնեցան լքել Հիւսիսային Իտալիան։

Երբ Աւստրիոյ հետ խաղաղութեան բանակցութիւնները առկախուեցան, Պոնափարթ Նոյեմբերին վերսկսաւ ռազմական գործողութիւնները։ Զօրավար Ժան Վիքթոր Մարի Մորոյի հրամանատարութեան տակ գտնուող ֆրանսական բանակը անցաւ Պաւարիոյ ընդմէջէն եւ Դեկտեմբերին Հոհենլինտենի ճակատամարտին ջախջախիչ յաղթանակ տարաւ աւստրիացիներուն վրայ։ Աւստրիացիները անձնատուր եղան եւ 1801 Փետրուարին կնքեցին Լիւնեվիլի դաշնագիրը։ Դաշնագիրը վերահաստատեց եւ ընդլայնեց Քամփօ Ֆորմիոյի մէջ ֆրանսացիներուն նախապէս ձեռք բերած նուաճումները։ 26 Յունուար 1802-ին, Լիոնի խորհրդաժողովէն ետք, Նափոլէոն հռչակուեցաւ Իտալական Հանրապետութեան նախագահ։

Մարենկոյի մէջ Պոնափարթի յաղթանակը մեծցուց անոր ժողովրդականութիւնն ու քաղաքական հեղինակութիւնը։ Սակայն, ան տակաւին կը դիմագրաւէր ռոյալիստներու դաւադրութիւնները եւ կը վախնար ժաքոպէնականներու ազդեցութենէն, յատկապէս բանակին մէջ։ Սպանութեան քանի մը փորձերու ծրագիրներ, որոնց կարգին 1800 Հոկտեմբերին «Դաշոյններու դաւադրութիւնը» եւ երկու ամիս ետք Սեն-Նիքեզ փողոցի դաւադրութիւնը, իրեն առիթ տուին ձերբակալելու մօտ 100 կասկածեալ ժաքոպէնականներ ու ռոյալիստներ, որոնցմէ ոմանք գնդակահարուեցան, իսկ շատ ուրիշներ արտաքսուեցան դէպի պատժիչ գաղութներ։

=== Ժամանակաւոր խաղաղութիւն Եւրոպայի մէջ ===
Մէկ դարաշրջան տեւած պատերազմէ ետք, Ֆրանսան եւ Բրիտանիան 1802 Մարտին ստորագրեցին Ամիենի դաշնագիրը՝ վերջ տալով Յեղափոխական պատերազմներուն։ Դաշնագրին համաձայն՝ Բրիտանիան համաձայնեցաւ քաշուիլ այն գաղութներուն մեծ մասէն, որոնք վերջերս գրաւած էր Ֆրանսայէն ու անոր դաշնակիցներէն, իսկ Ֆրանսան համաձայնեցաւ պարպել Նէափոլը։ Ապրիլին, Պոնափարթ հրապարակայնօրէն տօնեց խաղաղութիւնն ու Պիոս Է. Պապին հետ իր վիճայարոյց 1801 թուականի Համաձայնագիրը (Concordat), որուն զօրութեամբ Պապը կը ճանչնար Պոնափարթի վարչակարգը, իսկ վարչակարգը կը ճանչնար կաթոլիկութիւնը որպէս Ֆրանսայի մեծամասնութեան կրօնք։ Ազգային հաշտեցման ուղղութեամբ յաջորդ քայլով (որ ծանօթ է որպէս «ձուլում»` fusion), Պոնափարթ համաներում շնորհեց գաղթականներուն (émigrés) մեծ մասին, որոնք կը փափաքէին վերադառնալ Ֆրանսա։

Եւրոպայի մէջ տիրող խաղաղութեան եւ տնտեսութեան վերականգնման զուգընթաց՝ Պոնափարթ հետզհետէ աւելի ժողովրդական դարձաւ թէ՛ երկրին մէջ եւ թէ՛ արտասահման։ 1802 Մայիսին, Պետական Խորհուրդը առաջարկեց նոր հանրաքուէ մը՝ ֆրանսացի ժողովուրդին հարցնելով, թէ արդեօք կը փափաքի՞ն «Նափոլէոն Պոնափարթը» դարձնել ցմահ հիւպատոս։ (Ասիկա առաջին անգամն էր, որ անոր անունը պաշտօնապէս կ'օգտագործուէր վարչակարգին կողմէ)։ Մօտաւորապէս 3.6 միլիոն մարդ քուէարկեց «Այո», իսկ 8,374 հոգի՝ «Ոչ»։ Քուէարկելու իրաւունք ունեցող ֆրանսացիներուն 40%-էն 60%-ը մասնակցեցաւ քուէարկութեան, որ յեղափոխութենէն ի վեր հանրաքուէի մը համար արձանագրուած ամենաբարձր մասնակցութիւնն էր։

Ֆրանսան Ամիենի դաշնագրով ետ ստացած էր իր անդրծովեան գաղութները, բայց չէր կրնար հսկել զանոնք բոլորը։ Ֆրանսայի Ազգային Կոնուենտը (Պատգամաւորական ժողովը) 1794 Փետրուարին քուէարկած էր ստրկութիւնը ջնջելու օրինագիծին թեր, սակայն 1800 Մայիսին Պոնափարթ վերստին մտցուց զայն ետ ստացուած բոլոր գաղութներուն մէջ, բացի Սեն-Տոմինկէն (Saint-Domingue) եւ Կուատելուփէն (Guadeloupe), որոնք կը գտնուէին ապստամբ զօրավարներու հսկողութեան տակ։ Անթուան Ռիշփանսի հրամանատարութեամբ ֆրանսական ռազմական արշաւախումբը վերահաստատեց հսկողութիւնը Կուատելուփի վրայ, եւ ստրկութիւնը հոն վերստին մտցուեցաւ Յուլիս 16-ին։

Սեն-Տոմինկը գաղութներուն մէջ ամենաշահաբերն էր. շաքարի, սուրճի եւ լեղակի (indigo) հիմնական աղբիւր մը, բայց անիկա կը գտնուէր նախկին ստրուկ Թուսէն Լուվերթիւրի (Toussaint Louverture) հսկողութեան տակ։ Պոնափարթ իր փեսային՝ զօրավար Շարլ Լըքլերքի հրամանատարութեամբ Սեն-Տոմինկի արշաւախումբը ուղարկեց գաղութը ետ գրաւելու համար, եւ անոնք 1802 Փետրուարին 29,000 հոգիով ափ ելան հոն։ Թէեւ Թուսէնը գերի բռնուեցաւ եւ Յուլիսին Ֆրանսա ուղարկուեցաւ, արշաւանքը ի վերջոյ ձախողեցաւ հիւանդութիւններու բարձր տոկոսին եւ ապստամբներու հրամանատար Ժան-Ժաք Տեսալինի դէմ կրած շարք մը պարտութիւններու պատճառով։ 1803 Մայիսին, Պոնափարթ ընդունեց պարտութիւնը, եւ ֆրանսական վերջին 8,000 զօրքերը լքեցին կղզին։ Նախկին ստրուկները 1804-ին հռչակեցին Հայիթիի անկախ հանրապետութիւնը։

Քանի որ 1803-ին Բրիտանիոյ հետ պատերազմը դարձեալ կը սպառնար, Պոնափարթ անդրադարձաւ, որ Լուիզիանայի իր ամերիկեան գաղութը դժուար պիտի ըլլայ պաշտպանել։ Դրամական միջոցներու կարիք ունենալով՝ ան համաձայնեցաւ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն վաճառել Լուիզիանան (Լուիզիանայի գնումը), ինչ որ կրկնապատկեց վերջինիս տարածքը։ Գինը 15 միլիոն տոլար էր։ Բրիտանիոյ հետ խաղաղութիւնը անկայուն էր։ Բրիտանիան չպարպեց Մալթան, ինչպէս խոստացած էր, եւ բողոքեց Պոնափարթի կողմէ Փիեմոնթի կցման ու անոր Միջնորդութեան ակտին (Փետրուար 19) դէմ, որ կը հաստատէր Զուիցերիական Համադաշնակցութիւնը։ Այս տարածքներէն ոչ մէկը ներառուած էր Ամիենի դաշնագրին մէջ, բայց անոնք չափազանց սրեցին լարուածութիւնը, ինչպէս նաեւ Պոնափարթի կողմէ Հոլանտայի գրաւումն ու Հնդկաստանի մէջ անոր ակնայայտ յաւակնութիւնները։ Այս վէճը իր գագաթնակէտին հասաւ 1803 Մայիսին՝ Բրիտանիոյ կողմէ պատերազմի յայտարարութեամբ։ Պոնափարթ պատասխանեց վերստին հաւաքելով Պուլոնի (Boulogne) ներխուժման ճամբարը եւ հրամայելով Ֆրանսայի ու անոր ենթակայ տարածքներուն մէջ գտնուող 18-էն 60 տարեկան ամէն բրիտանացի տղամարդ ձերբակալել որպէս ռազմագերի։

== Ֆրանսական Կայսրութիւն&lt;ref&gt;{{Citation|title=Napoleon|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Napoleon&amp;oldid=1360663298|date=2026-06-22|accessdate=2026-06-23|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
1804 Փետրուարին, Պոնափարթի ոստիկանութիւնը շարք մը ձերբակալութիւններ կատարեց՝ կապուած ռոյալիստներու (միապետականներու) դաւադրութեան մը հետ, որուն նպատակն էր զայն առեւանգել կամ սպաննել, եւ որուն մէջ ներգրաւուած էին բրիտանական կառավարութիւնը, Մորոն եւ Պուրպոնեան տան անանուն իշխան մը։ Իր արտաքին գործոց նախարար Թալէյրանի խորհուրդով՝ Նափոլէոն հրամայեց առեւանգել Էնկիէնի դուքսը (Duke of Enghien)՝ խախտելով Պատենի (Baden) ինքնիշխանութիւնը։ Դուքսը արագօրէն մահապատժի ենթարկուեցաւ գաղտնի ռազմական դատավարութենէ մը ետք, թէեւ չկար որեւէ փաստ, որ ան խառնուած էր դաւադրութեան մէջ։ Էնկիէնի առեւանգումն ու մահապատիժը կատաղեցուցին ռոյալիստներն ու միապետները ամբողջ Եւրոպայի մէջ եւ Ռուսիոյ կողմէ պաշտօնական բողոքի արժանացան։

Ռոյալիստներու դաւադրութենէն ետք, Պոնափարթի կողմնակիցները համոզեցին զայն Հիւպատոսութիւնը վերածել միապետութեան։ Անոնք կը պնդէին, որ ժառանգորդի մը ներկայութիւնը պիտի օգնէ ապահովելու վարչակարգի կայունութիւնը՝ անոր մահուան պարագային։ Նմանապէս, անոնք կը հաւատային, որ միապետութիւնը Նափոլէոնը աւելի ընդունելի պիտի դարձնէ սահմանադրական միապետականներուն համար եւ Ֆրանսան պիտի դնէ նոյն մակարդակի վրայ եւրոպական միւս միապետութիւններուն հետ։ Մայիս 18-ին ծերակոյտը Նափոլէոնը հռչակեց Ֆրանսացիներու Կայսր եւ հաստատեց նոր սահմանադրութիւն մը։ Յաջորդ օրը, Նափոլէոն իր 18 յառաջատար զօրավարները նշանակեց Կայսրութեան Մարշալներ։

Ժառանգական կայսրութիւնը հաստատուեցաւ Յունիսին տեղի ունեցած հանրաքուէով։ Պաշտօնական արդիւնքները ցոյց տուին, որ 3.5 միլիոն մարդ քուէարկած էր «Այո», իսկ 2,569 հոգի՝ «Ոչ»։ Սակայն «Այո» քուէներուն թիւը կեղծօրէն ուռճացուած էր 300,000-էն մինչեւ 500,000 քուէով։ Մասնակցութիւնը, որ 35% էր, աւելի ցած էր, քան նախորդ հանրաքուէի ցուցանիշը։ Բրիտանիան, Ռուսիան, Շուէտը եւ Օսմանեան կայսրութիւնը մերժեցին ճանչնալ Նափոլէոնի տիտղոսը։ Աւստրիան, սակայն, ճանչցաւ Նափոլէոնը որպէս Ֆրանսացիներու Կայսր՝ փոխադարձաբար Ֆրանսայի կողմէ Ֆրանցիս Ա.-ը որպէս Աւստրիոյ Կայսր ճանչնալու պայմանով։

Նափոլէոնի թագադրութիւնը, Պիոս Է. Պապին մասնակցութեամբ, տեղի ունեցաւ Փարիզի Աստուածամօր տաճարին (Notre Dame de Paris) մէջ՝ 2 Դեկտեմբեր 1804-ին։ Պապին կողմէ օծուելէ ետք, Նափոլէոն ինքն իրեն թագադրեց Շարլըմանի (Կարլոս Մեծ) թագի կրկնօրինակով։ Այնուհետեւ ան թագադրեց Ժոզէֆինը, որ ֆրանսական պատմութեան մէջ դարձաւ երկրորդ կինը՝ Մարի տը Մետիչիէն ետք, որ թագադրուեցաւ ու օծուեցաւ։ Ապա ան երդում տուաւ պաշտպանել հանրապետութեան տարածքը, յարգել Համաձայնագիրը (Concordat), պաշտամունքի ազատութիւնը, քաղաքական ու քաղաքացիական ազատութիւններն ու պետականացուած հողերու վաճառքը, օրէնքով սահմանուածէն զատ ուրիշ որեւէ հարկ չպարտադրել, պահպանել Պատուոյ Լեգէոնի (Legion of Honour) շքանշանը եւ կառավարել ի շահ ֆրանսացի ժողովուրդի բարօրութեան ու փառքին։

17 Մարտ 1805-ին, Նափոլէոն ինքզինք հռչակեց Իտալիոյ Թագաւոր եւ Միլանի տաճարին մէջ թագադրուեցաւ Լոմպարտիոյ Երկաթէ Թագով։ Աւստրիան ասիկա նկատեց իբրեւ սադրանք՝ Իտալիոյ մէջ ունեցած իր սեփական տարածքային շահերուն պատճառով։ Երբ Նափոլէոն Ժենովան (Genoa) եւ Լիկուրիան (Liguria) կցեց իր կայսրութեան, Աւստրիան պաշտօնապէս բողոքեց Լիւնեվիլի դաշնագրի այս խախտման դէմ։

=== Երրորդ դաշնակցութեան պատերազմ ===
1805 Սեպտեմբերին Շուէտը, Ռուսիան, Աւստրիան, Նէափոլը եւ Օսմանեան կայսրութիւնը միացած էին Բրիտանիոյ՝ Ֆրանսայի դէմ ուղղուած դաշնակցութեան մէջ։ 1803-ին եւ 1804-ին Նափոլէոն Պուլոնի (Boulogne) շուրջ զօրք հաւաքած էր Բրիտանիա ներխուժելու համար։ Անոնք երբեք չներխուժեցին, բայց այդ ուժը կազմեց Նափոլէոնի Մեծ Բանակին (Grande Armée) կորիզը, որ ստեղծուեցաւ 1805 Օգոստոսին։ Սկիզբը, ֆրանսական այս բանակը ունէր մօտ 200,000 մարդ՝ կազմակերպուած եօթը զօրաբանակներու (corps), հրետանիի ու հեծելազօրի պահեստային ուժերու եւ ընտրանի կայսերական պահակագունդի (Imperial Guard)։ Մինչեւ 1805 Օգոստոս, Մեծ Բանակը աճած էր՝ հասնելով 350,000 հոգինոց ուժի, որ լաւապէս զինուած էր, մարզուած եւ կ'առաջնորդուէր հմուտ սպաներու կողմէ։

Ներխուժումը դիւրացնելու համար, Նափոլէոն ծրագրած էր Թագաւորական նաւատորմը Լամանշի նեղուցէն (English Channel) հեռու հրապուրել՝ շեղողական յարձակում մը գործելով բրիտանական Արեւմտեան Հնդկաստանի (West Indies) վրայ։ Սակայն, ծրագիրը ձախողեցաւ 1805 Յուլիսին Ֆինիսթերէ հրուանդանի ճակատամարտին բրիտանացիներու տարած յաղթանակէն ետք։ Ֆրանսացի ծովակալ Փիեռ-Շարլ Վիլնէօվը նահանջեց դէպի Քատիս՝ փոխանակ Մանշի նեղուցին վրայ յարձակելու համար միանալու Պրեսթի (Brest) ֆրանսական ծովային ուժերուն։ Ցամաքային թշնամիներու կողմէ հաւանական ներխուժման դիմագրաւելով՝ Նափոլէոն հրաժարեցաւ Անգլիա ներխուժելու իր ծրագիրէն եւ նպատակադրեց ջախջախել Հարաւային Գերմանիոյ մէջ մեկուսացած աւստրիական բանակները, նախքան անոնց ռուս դաշնակիցին մեծ ուժերով տեղ հասնիլը։ Սեպտեմբեր 25-ին, 200,000 ֆրանսական զօրքեր սկսան անցնիլ Հռենոսը՝ 260 քմ (160 մղոն) երկարութեամբ ռազմաճակատով։

Աւստրիացի հրամանատար Կարլ Մաք ֆոն Լայպերիխը աւստրիական բանակին մեծ մասը հաւաքած էր Սուաբիոյ (Swabia) Ուլմ ամրոցին մէջ։ Նափոլէոնի բանակը, սակայն, արագօրէն շարժեցաւ եւ շրջանցեց աւստրիական դիրքերը։ Քանի մը փոքր ընդհարումներէ ետք, որոնք իրենց գագաթնակէտին հասան Ուլմի ճակատամարտով, Մաքը անձնատուր եղաւ։ Ֆրանսական 2,000 զոհերու (կորուստներու) դիմաց, Նափոլէոն իր բանակին արագ քայլարշաւին շնորհիւ գերեվարեց 60,000 աւստրիացի զինուոր։ Ֆրանսացիներուն համար ցամաքի վրայ տարած այս տպաւորիչ յաղթանակը մթագնեցաւ այն վճռական յաղթանակով, որ Թագաւորական նաւատորմը տարաւ Թրաֆալկարի ճակատամարտին՝ Հոկտեմբեր 21-ին։ Թրաֆալկարէն ետք, Թագաւորական նաւատորմը այլեւս երբեք լուրջ մարտահրաւէր չստացաւ Նափոլէոնի նաւատորմին կողմէ։

Ֆրանսական ուժերը Նոյեմբերին գրաւեցին Վիեննան՝ ձեռք ձգելով 100,000 հրացան (musket), 540 թնդանօթ եւ Դանուբի վրայ գտնուող անվնաս կամուրջները։ Նափոլէոն այնուհետեւ իր բանակը ուղարկեց հիւսիս՝ դաշնակիցներուն հետապնդելու համար։ Ռուսիոյ Ալեքսանտր Ա. կայսրն ու Ֆրանցիս Ա.-ը որոշեցին ճակատամարտի բռնուիլ Նափոլէոնի հետ՝ հակառակ իրենց որոշ ստորադասներու վերապահումներուն։ 2 Դեկտեմբերին տեղի ունեցած Աուսթերլիցի ճակատամարտին, Նափոլէոն իր բանակը տեղակայեց Փրացենի (Pratzen) բարձունքներուն ստորոտը։ Ան հրամայեց իր աջ թեւին կեղծ նահանջ կատարել՝ դրդելով դաշնակիցները ցած իջնել բարձունքներէն՝ հետապնդման նպատակով։ Ֆրանսական կեդրոնն ու ձախ թեւը այնուհետեւ գրաւեցին բարձունքները եւ դաշնակիցները առան երկկողմանի շրջափակման (աքցանաձեւ հարուածի) մէջ։ Հազարաւոր ռուս զինուորներ փախուստի դիմեցին սառած լիճի մը վրայով՝ թակարդէն խուսափելու համար, եւ անոնցմէ 100-էն մինչեւ 2,000 հոգի խեղդուեցաւ։ Դաշնակից ուժերուն մօտաւորապէս մէկ երրորդը սպաննուեցաւ, գերի բռնուեցաւ կամ վիրաւորուեցաւ։

Աուսթերլիցի մեծ ձախողութիւնը (աղէտը) ստիպեց Աւստրիոյ հաշտութիւն խնդրել։ Յաջորդող Փրեսպուրկի դաշնագրով, որ ստորագրուեցաւ Դեկտեմբեր 26-ին, Աւստրիան դուրս եկաւ դաշնակցութենէն, զգալի տարածքներ կորսնցուց յանուն Իտալական Թագաւորութեան ու Պաւարիոյ, եւ ստիպուեցաւ վճարել 40 միլիոն ֆրանքի պատերազմական տուգանք։ Ալեքսանտրի բանակին թոյլատրուեցաւ ապահով կերպով վերադառնալ Ռուսիա։ Նափոլէոն յետագային ըսած է. «Աուսթերլիցի ճակատամարտը իմ մղած բոլոր կռիւներուն ամենափառաւորն է»։ Ֆրենք ՄաքԼինը կ'ենթադրէ, որ Նափոլէոն այնքան յաջողակ էր Աուսթերլիցի մէջ, որ կորսնցուց կապը իրականութեան հետ, եւ այն, ինչ նախապէս Ֆրանսայի արտաքին քաղաքականութիւնն էր, դարձաւ «անձնական նափոլէոնեան քաղաքականութիւն»։ Վինսենթ Քրոնինը չի համաձայնիր ասոր՝ նշելով, որ Նափոլէոն չափազանց յաւակնոտ չէր իր անձին համար, այլ «ան կը մարմնաւորէր երեսուն միլիոն ֆրանսացիներու յաւակնութիւնները»։

== Միջինարեւելեան դաշինքներ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Napoleon|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Napoleon&amp;oldid=1360663298|date=2026-06-22|accessdate=2026-06-23|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Նափոլէոն կը շարունակէր փայփայել Միջին Արեւելքի մէջ ֆրանսական ներկայութիւն հաստատելու վեհ ծրագիրը, որպէսզի ճնշում գործադրէր Բրիտանիոյ եւ Ռուսիոյ վրայ՝ թերեւս դաշինք կազմելով Օսմանեան կայսրութեան հետ։ 1806 Փետրուարին, Օսմանեան կայսր Սելիմ Գ.-ը Նափոլէոնը ճանչցաւ որպէս կայսր։ Ան նաեւ ընտրեց Ֆրանսայի հետ դաշնակցելու ուղին՝ Ֆրանսան անուանելով «մեր անկեղծ ու բնական դաշնակիցը»։ Այդ որոշումը Օսմանեան կայսրութիւնը ներքաշեց Ռուսիոյ եւ Բրիտանիոյ դէմ կործանարար պատերազմի մը մէջ։ Ֆրանս-պարսկական դաշինք կնքուեցաւ Նափոլէոնի եւ Ֆաթհ-Ալի Շահ Ղաջարի Պարսկական կայսրութեան միջեւ։ Անիկա փլուզուեցաւ 1807-ին, երբ Ֆրանսան ու Ռուսիան անսպասելի դաշինք մը կազմեցին։ Ի վերջոյ, Նափոլէոն Միջին Արեւելքի մէջ ոչ մէկ արդիւնաւէտ դաշինք կրցաւ ստեղծել։

=== Չորրորդ դաշնակցութեան պատերազմ եւ Թիլզիթ ===
Աուսթերլիցէն ետք, Նափոլէոն մեծցուց իր քաղաքական իշխանութիւնը Եւրոպայի մէջ։ 1806-ին ան գահընկեց ըրաւ Նէափոլի Պուրպոն թագաւորը եւ գահ բարձրացուց իր մեծ եղբայրը՝ Ժոզէֆը։ Այնուհետեւ ան իր կրտսեր եղբայրը՝ Լուին, դարձուց Հոլանտայի թագաւոր։ Յուլիս 12-ին ան հիմնեց Հռենոսեան Համադաշնակցութիւնը (Confederation of the Rhine)՝ գերմանական պետութիւններու միաւորում մը, որ պէտք է ծառայէր որպէս պահպանական գօտի (buffer zone) Ֆրանսայի եւ Կեդրոնական Եւրոպայի միջեւ։ Այս համադաշնակցութեան ստեղծումը վերջ դրաւ Սրբազան Հռոմէական Կայսրութեան։

Նափոլէոնի աճող ազդեցութիւնը Գերմանիոյ մէջ վտանգեց Պրուսիոյ՝ որպէս մեծ տէրութեան կարգավիճակը, եւ ի պատասխան՝ Ֆրիտրիխ Վիլհելմ Գ.-ը որոշեց պատերազմիլ Ֆրանսայի դէմ։ Պրուսիան եւ Ռուսիան ստորագրեցին ռազմական դաշինք մը՝ ստեղծելով չորրորդ դաշնակցութիւնը Ֆրանսայի դէմ։ Պրուսիան, սակայն, մարտավարական մեծ սխալ գործեց՝ պատերազմ յայտարարելով այն ատեն, երբ ֆրանսական զօրքերը տակաւին Հարաւային Գերմանիա կը գտնուէին, եւ ամիսներ առաջ, քան ռուսական բաւարար զօրքերը կրնային հասնիլ ռազմաճակատ։ Նափոլէոն 180000 զինուորով ներխուժեց Պրուսիա՝ արագօրէն յառաջանալով Զաալէ (Saale) գետի աջ ափով։ Իմանալով պրուսական բանակի գտնուած վայրը՝ ֆրանսացիները թեքուեցան դէպի արեւմուտք՝ այդպիսով պրուսացիները կտրելով Պերլինէն եւ դանդաղօրէն մօտեցող ռուսերէն։ 14 Հոկտեմբերին մղուած Ենայի եւ Աուերշթետի զոյգ ճակատամարտերուն ֆրանսացիները համոզիչ պարտութեան մատնեցին պրուսացիներուն եւ ծանր կորուստներ պատճառեցին անոնց։ Քանի մը գլխաւոր հրամանատարներու սպաննուելէն կամ անգործունեայ դառնալէն ետք, պրուս թագաւորը անկարող գտնուեցաւ արդիւնաւէտօրէն ղեկավարել բանակը, որ արագօրէն կազմալուծուեցաւ։

Յաջորդ ամսուան ընթացքին, ֆրանսացիները գերի վերցուցին 140,000 զինուոր եւ աւելի քան 2,000 թնդանօթ։ Հակառակ իրենց ջախջախիչ պարտութեան, պրուսացիները մերժեցին բանակցիլ ֆրանսացիներուն հետ, մինչեւ որ ռուսերը հնարաւորութիւն ունենային կռիւի մէջ մտնելու։ Իր յաղթանակէն ետք, Նափոլէոն պարտադրեց Մայրցամաքային համակարգի (Continental System) առաջին տարրերը՝ 1806 Նոյեմբերին հրապարակուած Պերլինի հրամանագիրով։ Մայրցամաքային համակարգը, որ կ'արգիլէր եւրոպական երկիրներուն առեւտուր ընել Բրիտանիոյ հետ, լայնօրէն խախտուեցաւ անոր ամբողջ կառավարման ընթացքին։ Յաջորդ քանի մը ամիսներուն, Նափոլէոն Լեհաստանի վրայով քալեց դէպի յառաջացող ռուսական բանակները եւ 1807 Փետրուարին արիւնալի ու անորոշ ելքով (ստատուս քուոյով) աւարտած Էյլաուի ճակատամարտը մղեց։ Երկու կողմերու հանգիստի եւ ուժերու համախմբման շրջանէ մը ետք, պատերազմը վերսկսաւ Յունիսին՝ Հայլսպերկի նախնական բախումով, որ կրկին անորոշ եղաւ։

Յունիս 14-ին Նափոլէոն ջախջախիչ յաղթանակ տարաւ ռուսերուն դէմ Ֆրիտլանտի ճակատամարտին՝ պատճառելով կորուստներ, որոնք կը կազմէին ռուսական բանակի մօտ 30%-ը։ Անոնց պարտութեան չափը համոզեց ռուսերը խաղաղութիւն կնքել ֆրանսացիներուն հետ։ Երկու կայսրերը խաղաղութեան բանակցութիւնները սկսան Յունիս 25-ին Թիլզիթ քաղաքին մէջ՝ Նեման (Niemen) գետի մէջտեղը լողացող լաստի մը վրայ տեղի ունեցած հանդիպման ընթացքին, գետ մը, որ կը բաժնէր ֆրանսական եւ ռուսական զօրքերն ու անոնց ազդեցութեան համապատասխան ոլորտները։ Նափոլէոն Ալեքսանտրին համեմատաբար մեղմ պայմաններ առաջարկեց՝ պահանջելով, որ Ռուսիան միանայ Մայրցամաքային համակարգին, դուրս բերէ իր ուժերը Վալախիայէն ու Մոլտովայէն եւ Յոնիական կղզիները յանձնէ Ֆրանսայի։ Ի հակադրութիւն ասոր, Պրուսիոյ հանդէպ չափազանց խիստ վարուեցան։ Անիկա կորսնցուց իր տարածքին եւ բնակչութեան կէսը եւ ենթարկուեցաւ երկամեայ բռնագրաւման (օքուփասիոն), որ իրեն արժեց մօտ 1.4 միլիառ ֆրանք։ Նախկին պրուսական տարածքէն Նափոլէոն ստեղծեց Վեսթֆալիոյ Թագաւորութիւնը, որ կը կառավարուէր իր կրտսեր եղբօր՝ Ժերոմի կողմէ, եւ Վարշաւայի Դքսութիւնը։ Թիւլզիթի մէջ Պրուսիոյ ենթարկուած նուաստացուցիչ վերաբերմունքը այդ երկրին մէջ տեւական թշնամանք յառաջացուց Ֆրանսայի դէմ։ Դաշնագիրը ժողովրդականութիւն չէր վայելեր նաեւ Ռուսիոյ մէջ՝ ճնշում գործադրելով Ալեքսանտրի վրայ՝ վերջ տալու Ֆրանսայի հետ դաշինքին։ Այդուհանդերձ, Թիլզիթի դաշնագիրը Նափոլէոնին պատերազմէն դադար մը տուաւ եւ թոյլ տուաւ վերադառնալ Ֆրանսա, որ ան չէր տեսած աւելի քան 300 օր։

=== Թերակղզիի պատերազմ եւ Էրֆուրթ ===
Թիլզիթէն ետք, Նափոլէոն իր ուշադրութիւնը դարձուց Փորթուգալի վրայ, որ կը վարանէր խստօրէն կիրարկել իր աւանդական դաշնակիցին՝ Բրիտանիոյ դէմ ուղղուած շրջափակումը։ 17 Հոկտեմբեր 1807-ին, զօրավար Ժան-Անտոշ Ժիւնոյի հրամանատարութեամբ 24,000 ֆրանսացի զինուորներ, Սպանիոյ համաձայնութեամբ, անցան Փիրենէյները եւ ուղղուեցան դէպի Փորթուգալ՝ շրջափակումը պարտադրելու համար։ Ժիւնօ Նոյեմբերին գրաւեց Լիզպոնը. փորթուգալական արքայական ընտանիքը արդէն իսկ փորթուգալական նաւատորմով փախած էր Պրազիլ։

1808 Մարտին պալատական յեղաշրջում մը յանգեցուց Սպանիոյ Քարլոս Դ. թագաւորի հրաժարականին՝ ի նպաստ իր որդիին՝ Ֆերնանտօ Է.-ի։ Յաջորդ ամիս, Նափոլէոն Քարլոսն ու Ֆերնանտօն կանչեց Պայոն (Bayonne), ուր Մայիսին ստիպեց երկուքին ալ հրաժարիլ սպանական գահի նկատմամբ իրենց պահանջներէն։ Նափոլէոն այնուհետեւ իր եղբայրը՝ Ժոզէֆը, դարձուց Սպանիոյ թագաւոր։ Այդ ատեն արդէն թերակղզիին մէջ տեղակայուած էին 120,000 ֆրանսացի զինուորներ, եւ սպանացիներուն մօտ լայնածաւալ ընդդիմութիւն կար բռնագրաւման ու սպանական Պուրպոններու տապալման դէմ։ Մայիս 2-ին Մատրիտի մէջ ֆրանսացիներու դէմ ապստամբութիւն բռնկեցաւ, որ յաջորդող շաբաթներուն տարածուեցաւ ամբողջ Սպանիոյ մէջ։ Ֆրանսական դաժան ճնշումներուն դիմաց՝ ապստամբութիւնը վերածուեցաւ տեւական հակամարտութեան։ Ժոզէֆ մեկնեցաւ Մատրիտ, ուր Յուլիս 24-ին հռչակուեցաւ Սպանիոյ թագաւոր։ Սակայն, Պայլենի (Bailén) ճակատամարտին սպանական կանոնաւոր ուժերու կողմէ ֆրանսացիներու կրած պարտութեան լուրէն ետք, Ժոզէֆ քանի մը օր անց փախաւ Մատրիտէն։ Յաջորդ ամիս բրիտանական ուժ մը ցամաք հանուեցաւ Փորթուգալի մէջ, եւ Օգոստոս 21-ին անոնք Վիմիերոյի (Vimiero) ճակատամարտին պարտութեան մատնեցին ֆրանսացիներուն։ Սինթրայի համաձայնագիրով (Convention of Cintra) ֆրանսացիները պարպեցին Փորթուգալը։

Պայլենի եւ Վիմիերոյի պարտութիւնները համոզեցին Նափոլէոնը, որ ինք պէտք է ստանձնէ Իպերական արշաւանքի հրամանատարութիւնը։ Սպանիա մեկնելէ առաջ ան փորձեց ամրապնդել դաշինքը Ռուսիոյ հետ եւ Ալեքսանտրէն խոստում ստանալ, որ Ռուսիան պատերազմ կը յայտարարէ Աւստրիոյ դէմ, եթէ վերջինս յարձակի Ֆրանսայի վրայ։ 1808 Հոկտեմբերին Էրֆուրթի վեհաժողովին (Congress of Erfurt) Նափոլէոն եւ Ալեքսանտր համաձայնութեան եկան, որ կը ճանչնար Ֆինլանտիոյ ռուսական նուաճումը եւ կոչ կ'ընէր Բրիտանիոյ՝ դադրեցնել իր պատերազմը Ֆրանսայի դէմ։ Սակայն, Ալեքսանտր չկրցաւ յստակ պարտաւորութիւն ստանձնել Աւստրիոյ դէմ պատերազմելու գծով։

Նոյեմբեր 6-ին Նափոլէոն Վիթորիայի (Vitoria) մէջ էր եւ ստանձնեց ֆրանսական առաջնորդութեամբ գործող 240,000 զօրքերու հրամանատարութիւնը։ Անգլօ-սպանական ուժերու դէմ տարած շարք մը յաղթանակներէ ետք, անոնք Դեկտեմբեր 4-ին վերագրաւեցին Մատրիտը։ Նափոլէոն այնուհետեւ հետապնդեց նահանջող բրիտանական բանակը, որ ի վերջոյ հեռացուեցաւ (տարհանուեցաւ) Քորունիայէն (Corunna) 1809 Յունուարին։ Ան Յունուար 17-ին մեկնեցաւ Ֆրանսա՝ հրամանատարութիւնը ձգելով Ժոզէֆին։ Նափոլէոն 1808-ի արշաւանքէն ետք այլեւս երբեք չվերադարձաւ Սպանիա։ Ապրիլին բրիտանացիները թերակղզի ուղարկեցին մէկ այլ բանակ՝ Արթիւր Ուելսլիի՝ ապագայ Վելինկթընի դուքսի առաջնորդութեամբ։ Բրիտանական, փորթուգալական եւ սպանական զօրքերը երկարատեւ հակամարտութիւններու շարքի մը մէջ ներքաշեցին ֆրանսացիները, մինչդեռ դաժան պարտիզանական (կերիլային) պատերազմը համակեց սպանական գիւղական վայրերու մեծ մասը․ հակամարտութիւն մը, որուն ընթացքին երկու կողմերն ալ վայրագութիւններ գործեցին։ Նափոլէոն յետագային Թերակղզիի արշաւանքը անուանեց «այն անյաջող պատերազմը, [որ] կործանեց զիս»։ Անիկա 1808-էն մինչեւ 1812 թուական կապեց ֆրանսական առաջնորդութեամբ գործող շուրջ 300,000 զօրք։ Մինչեւ 1814 թուական, ֆրանսացիները դուրս մղուեցան թերակղզիէն՝ արշաւանքի ընթացքին ունենալով աւելի քան 150,000 զոհ։

=== Հինգերորդ Դաշնակցութեան Պատերազմը ===
Սպանիոյ Պուրպոններու գահընկեցութիւնը Աւստրիոյ մէջ տագնապ յառաջացուց Նափոլէոնի նկրտումներուն նկատմամբ, մինչ միւս կողմէ՝ Թերակղզիի պատերազմին մէջ (Սպանիոյ եւ Փորթուգալի մէջ) Ֆրանսայի ռազմական դժուարութիւնները քաջալերեցին Աւստրիան պատերազմի սկսելու։ 10 Ապրիլ 1809-ի վաղ առաւօտեան, աւստրիական բանակը անցաւ Ին գետը եւ ներխուժեց Պաւարիա։ Աւստրիական յառաջխաղացքը անկազմակերպ էր, եւ անոնք չկրցան յաղթել պաւարական բանակին՝ նախքան ֆրանսացիներուն իրենց ուժերը կեդրոնացնելը։ Նափոլէոն Փարիզէն ժամանեց 17 Ապրիլին՝ ֆրանսական արշաւանքը ղեկավարելու համար։ Յաջորդող Էքմիւլի ճակատամարտին ան թեթեւակիօրէն վիրաւորուեցաւ կրունկէն, բայց աւստրիացիները ստիպուեցան նահանջել Դանուբ գետի վրայով։ Ֆրանսացիները գրաւեցին Վիեննան 13 Մայիսին, սակայն բնակչութեան մեծ մասը փախած էր, իսկ նահանջող բանակը կործանած էր գետին վրայ գտնուող բոլոր չորս կամուրջները։

21 Մայիսին, ֆրանսացիները փորձեցին անցնիլ Դանուբը, որ պատճառ դարձաւ Ասփերն-Էսլինկի ճակատամարտին։ Երկու կողմերն ալ իրարու պատճառեցին մօտաւորապէս 23,000 զոհ ու վիրաւոր, եւ ֆրանսացիները ստիպուեցան ետ քաշուիլ։ Ճակատամարտը եւրոպական մայրաքաղաքներուն մէջ ներկայացուեցաւ իբրեւ Նափոլէոնի պարտութիւն եւ վնասեց անոր անպարտելիութեան համբաւին։ Վեց շաբաթուան պատրաստութիւններէ ետք, Նափոլէոն դարձեալ փորձեց անցնիլ Դանուբը։ Յաջորդող Վակրամի ճակատամարտին (5–6 Յուլիս) աւստրիացիները ստիպուեցան նահանջել, բայց ֆրանսացիներն ու աւստրիացիները հաւասարապէս կրեցին 37,000-էն 39,000 սպանուածի, վիրաւորի կամ գերիի կորուստ։ Ֆրանսացիները հասան նահանջող աւստրիացիներուն Ցնայմի ճակատամարտին՝ 10 Յուլիսին, եւ վերջիններս զինադադար ստորագրեցին 12 Յուլիսին։ Օգոստոսին, բրիտանական ուժ մը ցամաք հանուեցաւ Հոլանտա, բայց կորսնցուց 4,000 մարդ՝ գլխաւորաբար հիւանդութիւններու պատճառով, նախքան Դեկտեմբերին ետ քաշուիլը։

Շէօնպրունի դաշնագիրը, Հոկտեմբեր 1809-ին, խիստ էր Աւստրիոյ համար, որ կորսնցուց զգալի տարածքներ եւ աւելի քան երեք միլիոն հպատակ։ Ֆրանսան ստացաւ Քարինթիան, Քարնիոլան եւ Ադրիատիկի Թրիեսթ ու Ֆիումէ (Ռիյեքա) նաւահանգիստները. 1795-ի երրորդ բաժանումով Աւստրիոյ կողմէ կցուած Լեհաստանի այն մասը, որ այն ատեն ծանօթ էր իբրեւ Արեւմտեան Կալիցիա, տրուեցաւ լեհական հսկողութեան տակ գտնուող Վարշաւայի դքսութեան, իսկ նախկին Զալցպուրկի արքեպիսկոպոսութեան տարածքը անցաւ Պաւարիոյ։ Աւստրիայէն պահանջուեցաւ վճարել 200 միլիոն ֆրանքի տուգանք, իսկ անոր բանակը կրճատուեցաւ մինչեւ 150,000 մարդու։

=== Կայսրութեան ամրապնդումը ===
Ժոզեֆինի հետ Նափոլէոնի ամուսնութիւնը զաւակ չէր պարգեւած, եւ ան որոշեց ապահովել հարստութեանշարունակականութիւնը ու ամրապնդել անոր դիրքը Եւրոպայի մէջ՝ ռազմավարական ամուսնութիւն մը կնքելով եւրոպական գլխաւոր արքայական տուներէն մէկուն հետ։ 1809 Նոյեմբերին ան յայտարարեց Ժոզեֆինէն բաժնուելու իր որոշման մասին, եւ ամուսնութիւնը չեղեալ յայտարարուեցաւ 1810 Յունուարին։ Նափոլէոն արդէն իսկ բանակցութիւններ սկսած էր Ալեքսանտր ցարի քրոջ՝ Աննայի հետ ամուսնութեան համար, սակայն ցարը պատասխանած էր, թէ ան դեռ չափազանց պզտիկ է։ Ապա Նափոլէոն դիմեց Աւստրիոյ, եւ արագօրէն համաձայնութիւն ձեռք բերուեցաւ Աւստրիոյ կայսեր դստեր՝ Մարի Լուիզի հետ ամուսնութեան շուրջ։ Ամուսնութիւնը պաշտօնականացաւ քաղաքացիական արարողութեամբ՝ 1 Ապրիլին, իսկ յաջորդ օրը կրօնական պսակադրութիւնը տեղի ունեցաւ Լուվրի մէջ։ Մարի Լուիզի հետ ամուսնութիւնը լայնօրէն դիտուեցաւ իբրեւ ֆրանսական քաղաքականութեան շրջադարձ՝ դէպի Աւստրիոյ հետ աւելի սերտ կապեր եւ հեռացում Ռուսաստանի հետ արդէն իսկ լարուած յարաբերութիւններէն։ 20 Մարտ 1811-ին, Մարի Լուիզ ծնունդ տուաւ օրինական ժառանգորդին՝ Ֆրանսուա Շարլ Ժոզեֆ Նափոլէոնին, որ տիտղոսուեցաւ Հռոմի թագաւոր։

Պապական պետութիւններու (Մայիս 1809, Փետրուար 1810), Հոլանտայի (Յուլիս 1810) եւ Վեստֆալիոյ հիւսիսային ափամերձ շրջաններու (Օգոստոս 1810) կցումով՝ բուն Ֆրանսան է՛լ աւելի ընդարձակեց իր տարածքը։ Նափոլէոն այժմ, ուղղակի կամ անուղղակի կերպով՝ իր արբանեակ թագաւորութիւններու միջոցով, կը կառավարէր եւրոպական բնակչութեան մօտաւորապէս 40 տոկոսը։

=== Ներխուժումը Ռուսաստան ===
Ալեքսանտր ցարը Վարշաւայի մեծ դքսութեան ստեղծումը, Նափոլէոնի ամուսնական դաշինքը Աւստրիոյ հետ եւ ֆրանսացի մարշալ Ժան-Պաթիսթ Ժիւլ Պերնատոթի ընտրութիւնը Շուէտի թագաժառանգ՝ կը դիտէր իբրեւ Ռուսաստանը շրջափակելու (սանձելու) փորձեր։ 1810 Դեկտեմբերին Նափոլէոն կցեց Օլտենպուրկի դքսութիւնը, ինչ որ Ալեքսանտր վիրաւորանք համարեց, քանի որ իր հօրեղբայրը այնտեղի դուքսն էր։ Ալեքսանտր պատասխանեց՝ թոյլատրելով չէզոք նաւերու մուտքը ռուսական նաւահանգիստներ եւ արգիլելով ֆրանսական ներածումներուն մեծ մասը։ Ռուսաստանը կը վախնար, որ Նափոլէոն մտադիր է վերականգնել Լեհաստանի թագաւորութիւնը, մինչդեռ Նափոլէոն կը կասկածէր, որ Ռուսաստանը Բրիտանիոյ հետ դաշինք կը փնտռէ Ֆրանսայի դէմ։

1811-ի վերջաւորութեան Նափոլէոն սկսաւ ծրագրել ներխուժումը Ռուսաստան։ 1812 Փետրուարին ստորագրուած ֆրանս-պրուսական դաշինքը ստիպեց Պրուսիոյ 20,000 զինուոր տրամադրել ներխուժման համար, իսկ Մարտին Աւստրիան համաձայնեցաւ տրամադրել 30,000 մարդ։ Նափոլէոնի բազմազգ «Մեծ բանակը» (Grande Armée) բաղկացած էր շուրջ 450,000 առաջնագիծի զինուորներէ, որոնցմէ մօտաւորապէս մէկ երրորդը միայն ֆրանսախօս էր։ Նափոլէոն այս ներխուժումը կոչեց «Լեհական երկրորդ պատերազմ», սակայն հրաժարեցաւ երաշխաւորել անկախ Լեհաստանի մը գոյութիւնը՝ վախնալով իր աւստրիացի եւ պրուսիացի դաշնակիցները օտարացնելէ։

24 Յունիսին Նափոլէոնի զօրքերը սկսան անցնիլ Նեման գետը դէպի ռուսական Լիթուանիա՝ նպատակ ունենալով ռուսերը հրապուրել մէկ կամ երկու վճռական ճակատամարտերու մէջ։ Ռուսերը նահանջեցին 320 քիլոմեթր դէպի արեւելք՝ մինչեւ Դուինա (Դուինսկ) գետը, եւ կիրարկեցին «այրած երկրի» քաղաքականութիւնը, ինչ որ ֆրանսացիներուն համար հետզհետէ աւելի դժուարացուց սնունդ հայթայթելը իրենց եւ իրենց ձիերուն համար։ 18 Օգոստոսին Նափոլէոն գրաւեց Սմոլենսքը՝ կորսնցնելով իր մարդոցմէ 20,000-ը, բայց ռուսերը կրցան կանոնաւոր կերպով նահանջել։

Ռուսերը, դաշտային մարշալ Միխայիլ Քութուզովի հրամանատարութեամբ, դիրքեր գրաւեցին Պորոտինոյի մէջ՝ Մոսկուայէն դուրս, 7 Սեպտեմբերին։ Ճակատամարտը պատճառեց 44,000 ռուս եւ 35,000 ֆրանսացի սպանուած, վիրաւոր կամ գերի՝ դառնալով մինչ այդ Եւրոպայի մէջ տեղի ունեցած ամենաարիւնալի պատերազմական օրերէն մէկը։ Ռուսերը գիշերուան ընթացքին ետ քաշուեցան, եւ Նափոլէոն աւելի ուշ յայտարարեց. «Իմ բոլոր ճակատամարտերէն ամենասարսափելին Մոսկուայի առջեւ տեղի ունեցածն էր։ Ֆրանսացիները իրենց արժանի ցուցաբերեցին յաղթանակի, իսկ ռուսերը՝ անպարտելի ըլլալու»։

Ռուսերը նահանջեցին դէպի Թարութինօ, իսկ Նափոլէոն Մոսկուա մտաւ 14 Սեպտեմբերին։ Յաջորդ երեկոյեան, քաղաքը հրդեհուեցաւ նահանգապետ Ֆէոտոր Ռոսթոփչինի հրամանով։ Սեն Փեթերսպուրկի մէջ գտնուող Ալեքսանտրը հրաժարեցաւ խաղաղութեան բանակցութիւններ վարելէ, եւ վեց շաբաթ ետք Նափոլէոնի բանակը լքեց Մոսկուան։ Մալոյարոսլաւեցը գրաւելէ ետք (ուր կորսնցուց 4,000-էն 10,000 մարդ), Նափոլէոն նահանջեց դէպի Սմոլենսք։ Ֆրանսացիները կը յարձակուէին կազակներու ու գիւղացիներու կողմէ եւ կը տառապէին սաստիկ ցուրտէն, հիւանդութիւններէն ու սնունդի եւ ջուրի պակասէն։ Շուրջ 40,000-էն 50,000 զինուորներ հասան Սմոլենսք 9 Նոյեմբերին. երեք շաբթուան մէջ կորուստը մօտաւորապէս 60,000 էր։ Նափոլէոն նաեւ տեղեկացաւ, որ Փարիզի մէջ զօրավար Քլոտ Ֆրանսուա տը Մալէի կողմէ կազմակերպուած պետական հարուածի փորձը հազիւ թէ ձախողած էր։

Սմոլենսքէն Նափոլէոնի բանակը ուղղուեցաւ դէպի Վիլնիւս, ուր կար 20,000 հոգինոց ֆրանսական կայազօր մը։ Նոյեմբերի վերջաւորութեան, ռուսական ուժերու կողմէ բոլոր կողմերէն յարձակման ենթարկուելով, «Մեծ բանակին» յաջողեցաւ անցնիլ Պերեզինա գետը լողացող կամուրջներով (պոնտոններով)՝ -40 °C (-40 °F) ջերմաստիճանի պայմաններուն մէջ։ 5 Դեկտեմբերին, Վիլնիւս հասնելէ քիչ առաջ, Նափոլէոն լքեց իր քայքայուող բանակը եւ մեկնեցաւ Փարիզ։ Յաջորդող շաբաթներուն «Մեծ բանակի» փլատակները՝ մօտ 75,000 զինուոր, անցան Նեմանը դէպի դաշնակից տարածքներ։ Ռուսական ռազմական կորուստները այս արշաւանքին ընթացքին հասան մինչեւ 300,000-ի, իսկ երկու կողմերու ընդհանուր ռազմական զոհերու թիւը կազմեց մինչեւ մէկ միլիոն մարդ։

=== Վեցերորդ Դաշնակցութեան Պատերազմը ===
1812–13 թուականներու ձմրան ընթացքին, ֆրանսացիները, ռուսերու կողմէ հալածուած, ետ քաշուեցան Լեհաստանի եւ Պրուսիոյ մեծ մասէն, մինչդեռ երկու կողմերն ալ կը վերականգնէին իրենց ուժերը։ Շուէտ եւ Պրուսիա պատերազմ յայտարարեցին Ֆրանսայի դէմ 1813 Մարտին։ Ապրիլին Նափոլէոն ստանձնեց 200,000 հոգինոց բանակի մը հրամանատարութիւնը եւ յաղթեց դաշնակիցներուն Լիւցենի ու Պաուցենի ճակատամարտերուն մէջ։ Բրիտանիան պաշտօնապէս միացաւ դաշնակցութեան Յունիսին, իսկ Օգոստոսին անոնց հետեւեցաւ Աւստրիան, սակայն դաշնակիցները դարձեալ պարտութիւն կրեցին Օգոստոսին տեղի ունեցած Տրեզտենի ճակատամարտին մէջ։ Այսուհանդերձ, դաշնակցութիւնը հետզհետէ աւելի մեծ առաւելութիւն կը ստանար հետեւակի, հեծելազօրի, պահեստային ուժերու եւ սպառազինութեան գետնի վրայ։ Նափոլէոնեան պատերազմներու այս ամենամեծ ճակատամարտին՝ Լայփցիկի ճակատամարտին (19 Հոկտեմբեր), դաշնակիցները տարին վճռական յաղթանակ։ Թէեւ դաշնակիցներու կորուստները կը կազմէին 54,000 մարդ, ֆրանսացիները կորսնցուցին 38,000 սպանուած ու վիրաւոր, եւ 15,000 գերի։ Դէպի Հռենոս ֆրանսական նահանջի ընթացքին եւս մինչեւ 50,000 մարդ կորսուեցաւ մահուան, հիւանդութիւններու եւ դասալքութեան պատճառով&lt;ref&gt;Dwyer (2013), pp. 453, 458–63.&lt;/ref&gt;։

Ֆրանքֆորթի առաջարկները խաղաղութեան պայմաններ էին, որոնք դաշնակիցները ներկայացուցին 1813 Նոյեմբերին, որոնց համաձայն՝ Նափոլէոն պիտի մնար կայսր, բայց Ֆրանսան պիտի սահմանափակուէր իր «բնական սահմաններով»։ Այս մէկը կը նշանակէր, որ Ֆրանսան պիտի պահպանէր վերահսկողութիւնը Պելճիքայի, Սաւոյի եւ Հռենոսի արեւմտեան ափի նկատմամբ, սակայն պիտի հեռանար Սպանիայէն, Հոլանտայէն, Իտալիայէն եւ Գերմանիայէն։ Նափոլէոն չընդունեց պայմանները, եւ դաշնակիցները 1 Յունուար 1814-ին անցան Հռենոսը՝ մտնելով ֆրանսական տարածք։ Ուելինկթընի բրիտանական ուժերը արդէն իսկ անցած էին Փիրենէյները՝ մուտք գործելով հարաւ-արեւմտեան Ֆրանսա։ Հիւսիս-արեւելեան Ֆրանսայի մէջ Նափոլէոն առաջնորդեց շուրջ 70,000 զինուոր՝ դաշնակիցներու 200,000-անոց բանակին դէմ։ Լա Ռոթիերի ճակատամարտին կրած պարտութենէն ետք, ֆրանսացիները Փետրուարին տարին շարք մը յաղթանակներ, որոնք դաշնակիցներուն ստիպեցին խաղաղութիւն առաջարկել՝ Ֆրանսայի 1791 թուականի սահմաններու հիման վրայ։ Սակայն Նափոլէոն որոշեց շարունակել պայքարը։

Մարտին տեղի ունեցած շարք մը ճակատամարտերէ ետք, դաշնակիցները ստիպեցին Նափոլէոնին նահանջել Արսի-սիւր-Օպի ճակատամարտին մէջ (20–21 Մարտ)։ Ապա դաշնակիցները շարժեցան դէպի Փարիզ, որուն պաշտպանութիւնը կը գտնուէր Ժոզեֆ Պոնափարթի հրամանատարութեան տակ։ 29 Մարտին դաշնակիցներու 200,000-անոց բանակը սկսաւ յարձակումը Պելվիլի եւ Մոնմարթրի բարձունքներուն վրայ։ Կայսրուհի Մարի Լուիզը նոյն իրիկունը իր որդիին՝ Հռոմի թագաւորին հետ փախաւ Փարիզէն։ Մայրաքաղաքը պաշտպանելու համար ունենալով ընդամէնը 38,000-անոց բանակ՝ Ժոզեֆը լիազօրեց ֆրանսացի մարշալ Օկիւսթ տը Մարմոնին անձնատուր ըլլալ 31 Մարտին։ Յաջորդ օրը դաշնակիցները Շարլ Մորիս տը Թալէյրան-Փերեկորը ճանչցան իբրեւ ժամանակաւոր կառավարութեան ղեկավար։ 2 Ապրիլին Ֆրանսայի Սենատը ընդունեց «Կայսեր գահընկէցութեան աքթը» (Acte de déchéance de l'Empereur), որով Նափոլէոնը յայտարարուեցաւ գահընկեց։ Այդ միջոցին, Նափոլէոն կը գտնուէր Ֆոնթենպլոյի մէջ՝ 40,000-էն 60,000-անոց բանակով։ Ան կը մտածէր դէպի Փարիզ քալելու մասին, սակայն 4 Ապրիլին իր աւագ հրամանատարները համոզեցին զինք հրաժարիլ գահէն՝ յօգուտ իր որդիին, իսկ Մարի Լուիզը պիտի ըլլար խնամակալ (ռեժան)։ Սակայն Ալեքսանտր ցարը պահանջեց անվերապահ հրաժարական, եւ Նափոլէոն ակամայ տեղի տուաւ 6 Ապրիլին։

20 Ապրիլին «Հին Կվարդիայի» զինուորներուն ուղղուած իր հրաժեշտի խօսքին մէջ Նափոլէոնը ըսաւ. «Իմ Հին Կվարդիայի՛ զինուորներ, եկած եմ ձեզի հրաժեշտ տալու։ Քսան տարի դուք հաւատարմօրէն ուղեկցեցաք ինծի պատուի ու փառքի ճամբաներուն վրայ։ ...Ձեզի պէս մարդոցմով մեր դատը կորսուած չէր, բայց պատերազմը անվերջ պիտի երկարէր, եւ ատիկա պիտի ըլլար քաղաքացիական պատերազմ։ ...Այսպիսով, ես մեր շահերը կը զոհաբերեմ յանուն մեր հայրենիքի շահերուն։ ...Մի՛ ողբաք իմ ճակատագիրս. եթէ ես համաձայնած եմ ապրիլ, ապա միայն մեր փառքին ծառայելու համար։ Ես կը փափաքիմ գրել այն մեծագործութիւններուն պատմութիւնը, որոնք մենք միասին կատարեցինք։ Մնաք բարո՛վ, զաւակնե՛րս»&lt;ref&gt;Bell (2015), p. 97.&lt;/ref&gt;։

=== Աքսոր դէպի Էլպա ===
11 Ապրիլ 1814-ի Ֆոնթենպլոյի դաշնագիրով դաշնակիցները Նափոլէոնը աքսորեցին Միջերկրական ծովուն մէջ գտնուող, 12,000 բնակիչ ունեցող եւ Թոսքանայի ափէն 10 քմ (6 մղոն) հեռու գտնուող Էլպա կղզին, ուր զինք հռչակեցին ինքնիշխան կառավարիչ։ Յաջորդ գիշեր Նափոլէոն փորձեց անձնասպանութիւն գործել այն թոյնով, որ իր քով կը պահէր Մոսկուայի նահանջի ընթացքին ռուսերու կողմէ գրեթէ գերի բռնուելէն ի վեր։ Սակայն թոյնին ազդեցութիւնը ժամանակի ընթացքին տկարացած էր, եւ ան ողջ մնաց՝ աքսորուելու համար, մինչդեռ իր կինն ու որդին ապաստանեցան Աւստրիա։ Ան կղզի փոխադրուեցաւ բրիտանական «HMS Undaunted» նաւով եւ ցամաք ելաւ Փորթոֆերայիոյ մէջ՝ 4 Մայիսին։ Էլպայի վրայ անցուցած առաջին քանի մը ամիսներուն ան մշակեց վարչական բարեփոխումներու, ճամբաներու ու շէնքերու շինարարութեան, ինչպէս նաեւ կղզիի հանքերու եւ գիւղատնտեսութեան բարելաւման ծրագիրներ, սակայն արդիւնքները սահմանափակ եղան դրամական միջոցներու չգոյութեան պատճառով։ Երբ Նափոլէոն տեղեկացաւ, որ Ժոզեֆինը մահացած է Ֆրանսայի մէջ 29 Մայիսին, ան հոգեպէս կոտրեցաւ եւ երկու օր փակուեցաւ իր սենեակին մէջ։

Նափոլէոն կը հասկնար, որ Ֆրանսայի Լուի ԺԸ. թագաւորը ժողովրդականութիւն չունէր։ Գիտակցելով, որ իր կինն ու որդին չեն միանար իրեն աքսորի մէջ, զրկուած ըլլալով Ֆոնթենպլոյի դաշնագիրով իրեն երաշխաւորուած նպաստէն, եւ տեղեակ ըլլալով այն լուրերուն, թէ զինք պատրաստ կը տեսնեն արտաքսելու Ատլանտեան ովկիանոսի հեռաւոր կղզի մը՝ Նափոլէոն 26 Փետրուար 1815-ին «Inconstant» պրիկ (երկկայմ նաւ) նաւով փախաւ Էլպայէն՝ շուրջ 1,000 մարդոցմով եւ եօթը նաւերէ բաղկացած փոքր նաւատորմիղով մը&lt;ref&gt;McLynn (1997), p. 604&lt;/ref&gt;։

=== Հարիւր Օրեր ===
1 Մարտ 1815-ին Նափոլէոն եւ իր հետեւորդները ցամաք ելան բուն Ֆրանսայի Կոլֆ-Ժուանի ափին եւ Ալպերու ստորոտներով ուղղուեցան դէպի Կրենոպլ՝ անցնելով այն ճամբով, որ այսօր ծանօթ է իբրեւ «Նափոլէոնի երթուղի»։ 7 Մարտին, Կրենոպլի հարաւը, 5-րդ գունդը կտրեց անոր ճամբան։ Նափոլէոն մինակը մօտեցաւ գումարտակին եւ պոռաց անոնց․ «Հո՛ս եմ։ Սպաննեցէ՛ք ձեր Կայսրը, եթէ կը փափաքիք»։ Զինուորները պատասխանեցին․ «Կեցցէ՛ Կայսրը» (Vive l'empereur!) եւ միացան Նափոլէոնի մարդոց։ 14 Մարտին Կայսրութեան մարշալ Միշել Նէյը, որ շաբաթներ առաջ պարծեցած էր, թէ Նափոլէոնը երկաթէ վանդակի մէջ պիտի բերէ Փարիզ, 6,000-անոց բանակով միացաւ Նափոլէոնին&lt;ref&gt;Broers (2022), pp. 532–33.&lt;/ref&gt;։

13 Մարտին Վիեննայի վեհաժողովի մեծ տէրութիւնները Նափոլէոնը յայտարարեցին օրէնքէ դուրս։ Չորս օր ետք, Մեծն Բրիտանիան, Ռուսաստանը, Աւստրիան եւ Պրուսիան իւրաքանչիւրը յանձն առին 150,000-ական մարդ դաշտ հանել՝ անոր իշխանութեան վերջ տալու համար։ Սակայն Լուի ԺԸ.-ը, անդրադառնալով, որ չունի բաւարար չափով վստահելի զօրք Նափոլէոնին դիմագրաւելու համար, 20 Մարտի կանուխ ժամերուն Փարիզէն փախաւ Պելճիքա։ Նափոլէոն նոյն իրիկունը մուտք գործեց Փարիզ։ Ան նշանակեց կառավարութիւն եւ ներկայացուց սահմանադրական փոփոխութիւններ, որոնք Մայիսին հանրաքուէով վաւերացուեցան։ Նոյն ամսուն, նաեւ անուղղակի կերպով ընտրուեցաւ Ներկայացուցիչներու պալատը՝ գոյքային խիստ սահմանափակ ընտրական իրաւունքի հիման վրայ։ Նափոլէոնի առաջնահերթութիւնն էր բանակ ստեղծել դաշնակցութեան դիմագրաւելու համար, սակայն օրէնքը թոյլ չէր տար զօրակոչ յայտարարել, եւ ան կրցաւ հաւաքել ընդամէնը մօտ 300,000 մարդ, որոնց մեծ մասը անփորձ նորակոչիկներ եւ ազգային գվարդիականներ էին։

12 Յունիսին Նափոլէոն շուրջ 124,000-անոց բանակը, որ ծանօթ էր իբրեւ «Հիւսիսային բանակ», առաջնորդեց դէպի Պելճիքա՝ նպատակ ունենալով պատնէշ ստեղծել Ուելինկթընի 112,000-անոց բրիտանական, գերմանական ու հոլանտական զօրքերու եւ Կեպհարտ Լեպերեխտ ֆոն Պլիւխերի 130,000-անոց պրուսական ու սաքսոնական ուժերուն միջեւ։ Լինիի եւ Քաթր Պրայի ճակատամարտերէն ետք, Նափոլէոն 18 Յունիսին դիմագրաւեց Ուելինկթընը Վոթերլոյի ճակատամարտին մէջ։ Ուելինկթընի բանակը դիմակայեց ֆրանսացիներու յաջորդական յարձակումներուն, մինչեւ որ կէսօրէ ետք, ուշ ժամերուն, Պլիւխերի պրուսացիները մեծ ուժերով հասան Նափոլէոնի աջ թեւը։ Դաշնակից ուժերը ճեղքեցին Նափոլէոնի պաշտպանական գիծերը՝ պատճառելով ջախջախիչ պարտութիւն։

Նափոլէոն վերադարձաւ Փարիզ եւ տեսաւ, որ օրէնսդիր մարմինը շրջուած է իրեն դէմ։ Անդրադառնալով, որ իր դիրքերը անպաշտպանելի են, ան 22 Յունիսին հրաժարեցաւ գահէն՝ յօգուտ իր որդիին։ Երեք օր ետք ան լքեց Փարիզը եւ հաստատուեցաւ Ժոզեֆինի նախկին պալատին մէջ՝ Շաթօ տը Մալմեզոն։ 28 Յունիսին պրուսական բանակը արդէն Սանլիսի մէջ էր՝ Փարիզէն դէպի հիւսիս։ Երբ Նափոլէոն լսեց, որ պրուսական զօրքերը հրաման ստացած են զինք ողջ կամ մեռած բռնելու, ան փախաւ Ռոշֆոր (Շարանթ-Մարիթիմ)՝ մտածելով Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ փախչելու մասին։ Սակայն, երբ տեսաւ, որ բրիտանական նաւերը շրջափակած են նաւահանգիստը, ան 15 Յուլիս 1815-ին անձնատուր եղաւ Ֆրետերիք Լուիս Մէյթլենտին՝ բրիտանական «HMS Bellerophon» նաւուն վրայ&lt;ref&gt;Dwyer (2013), pp. 556–62.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Cordingly (2004), p. 254.&lt;/ref&gt;։

== Աքսոր Սուրբ Հեղինէ Կղզիին Վրայ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Napoleon|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Napoleon&amp;oldid=1360777062|date=2026-06-23|accessdate=2026-06-24|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Նափոլէոնը պահուեցաւ բրիտանական հսկողութեան տակ եւ փոխադրուեցաւ Ատլանտեան ովկիանոսին մէջ գտնուող Սուրբ Հեղինէ կղզին, որ կը գտնուի Ափրիկէի արեւմտեան ափէն 1,870 քմ (1,010 ծովային մղոն) հեռաւորութեան վրայ։ Նափոլէոն եւ իր 27 հետեւորդները Ժէյմսթաուն հասան 1815-ի Հոկտեմբերին՝ «HMS Northumberland» ռազմական նաւով։ Բանտարկեալը կը հսկուէր 2,100 զինուորներէ բաղկացած զօրագունդի մը կողմէ, մինչդեռ 10 նաւերէ կազմուած նաւատորմիղ մը շարունակ կը հսկէր ջուրերը՝ փախուստը կանխելու համար։ Յաջորդող տարիներուն փախուստի ծրագիրներու մասին լուրեր պտտեցան, բայց որեւէ լուրջ փորձ երբեք չեղաւ։

Նափոլէոն երկու ամիս մնաց Պրայըրզի տաղաւարի մը մէջ, նախքան Լոնկուուտ Հաուս փոխադրուիլը, որ 40 սենեակնոց փայտաշէն տուն (պանկալօ) մըն էր։ Տան դիրքն ու ներսի կողմը խոնաւ էին, քամոտ, առնէտներով լեցուն եւ առողջութեան համար վնասակար։ «Տը Թայմզ» թերթը հրատարակեց յօդուածներ, որոնք կ'ակնարկէին, թէ բրիտանական կառավարութիւնը կը ջանար արագացնել անոր մահը։ Նափոլէոն յաճախ կը դժգոհէր իր ապրելու պայմաններէն կղզիի կառավարիչ Հատսըն Լոուին ուղղուած նամակներուն մէջ, մինչդեռ իր սպասաւորները կը տրտնջային «պաղառութենէ, հարբուխէ, խոնաւ գետիններէ եւ վատ մատակարարումներէ»։

Նափոլէոն կը պնդէր կայսերական արարողակարգի պահպանման վրայ։ Երբ ան ճաշկերոյթ կը կազմակերպէր, տղամարդոցմէ կ'ակնկալուէր զինուորական տարազ հագնիլ, իսկ «կիները [կը ներկայանային] երեկոյեան զգեստներով եւ գոհարեղէններով։ Ասիկա իր գերութեան պայմաններուն բացայայտ հերքումն էր»։ Ան պաշտօնապէս կ'ընդունէր այցելուներ, կը կարդար եւ կը թելադրէր իր յուշերն ու ռազմական արշաւանքներու վերաբերեալ մեկնաբանութիւնները։ Ան քանի մը ամիս անգլերէն սորվեցաւ կոմս Էմանուէլ տը Լաս Քազի մօտ, բայց հրաժարեցաւ, որովհետեւ լեզուներու մէջ թոյլ էր։

Նափոլէոն լուրեր կը տարածէր իրեն հանդէպ եղած վատ վերաբերմունքին մասին՝ յուսալով, որ հանրային կարծիքը պիտի ստիպէ դաշնակիցներուն չեղարկել Սուրբ Հեղինէի իր աքսորը։ Կառավարութեան հրահանգներով՝ Լոու կրճատեց Նափոլէոնի ծախսերը, հրաժարեցաւ զինք ճանչնալ որպէս նախկին կայսր եւ ստիպեց անոր աջակիցներուն ստորագրել երաշխիք մը, որ անոնք անոր հետ պիտի մնան անորոշ ժամանակով։ Նափոլէոնի հանդէպ վերաբերմունքի մասին պատմութիւնները 1817-ի Մարտին յանգեցուցին բանավէճի մը Բրիտանական Խորհրդարանին մէջ, ուր Հոլանտի 3-րդ պարոն Հենրի Վասալ-Ֆոքսը հանրային քննութիւն կատարելու կոչ ըրաւ։

1817-ի կէսերուն Նափոլէոնի առողջական վիճակը վատթարացաւ։ Իր բժիշկը՝ Պերի Օ'Միրան, ախտաճանաչեց քրոնիկական լեարդաբորբ եւ զգուշացուց Լոուին, որ Նափոլէոն կրնայ մեռնիլ վատ կլիմայի եւ շարժումի պակասի պատճառով։ Լոու կարծեց, որ Օ'Միրան կը չափազանցէր եւ 1818-ի Յուլիսին հեռացուց զինք պաշտօնէն։ 1818-ի Նոյեմբերին դաշնակիցները յայտարարեցին, որ Նափոլէոն ցմահ պիտի մնայ բանտարկեալ Սուրբ Հեղինէ կղզիին վրայ։ Երբ ան իմացաւ այս լուրը, ընկճուեցաւ եւ աւելի մեկուսացաւ՝ երկար ժամանակ անցընելով իր սենեակներուն մէջ, ինչ որ աւելի քայքայեց իր առողջութիւնը։ Իր շրջապատէն շատեր լքեցին Սուրբ Հեղինէն, ներառեալ Լաս Քազը՝ 1816-ի Դեկտեմբերին, զօրավար [[Կասփար Կուրկօն|Կասփար Կուրկօն՝]] 1818-ի Մարտին, եւ Ալպին տը Մոնթոլոնը, որ հաւանաբար Նափոլէոնի սիրուհին էր՝ 1819-ի Յուլիսին։ 1819-ի Սեպտեմբերին երկու քահանայ եւ բժիշկ Ֆրանսուա Քարլօ Անթոմարքին միացան Նափոլէոնի շքախումբին&lt;ref&gt;Dwyer (2018), p. 105.&lt;/ref&gt;։

== Մահ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Napoleon|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Napoleon&amp;oldid=1360777062|date=2026-06-23|accessdate=2026-06-24|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Նափոլէոնի առողջական վիճակը շարունակեց վատթարանալ, եւ 1821-ի Մարտին ան անկողինին գամուեցաւ։ Ապրիլին ան երկու կտակ գրեց՝ յայտարարելով, թէ ինք սպաննուած է «անգլիական աւագանիին» կողմէ, որ Պուրպոնները պիտի տապալին, եւ իր որդին պիտի կառավարէ Ֆրանսան։ Ան իր հարստութիւնը կտակեց 97 հոգիի եւ խնդրեց, որ զինք թաղեն Սեն գետի ափին։ Մայիս 3-ին անոր տրուեցաւ վերջին օծման խորհուրդը, բայց հիւանդութեան պատճառով չկրցաւ հաղորդութիւն ստանալ։ Ան մահացաւ 1821-ի Մայիս 5-ին, 51 տարեկան հասակին։ Իր վերջին խօսքերը, որոնք տարբեր ձեւերով արձանագրուած են ներկաներուն կողմէ, եղած են կա՛մ ''«France, l'armée, tête d'armée, Joséphine»'' («Ֆրանսա, բանակը, բանակի գլուխը, Ժոզեֆին»), կա՛մ ''«qui recule...à la tête d'armée»'' («ով որ նահանջէ... բանակի գլուխը»)&lt;ref&gt;Dwyer (2018), pp. 115, 282n82.&lt;/ref&gt;, կամ ալ՝ «Ֆրանսա, որդիս, Բանակը»&lt;ref&gt;Dwyer (2018), pp. 115, 282n82.&lt;/ref&gt;։

Անթոմարքին եւ բրիտանացիները գրեցին դիահերձման առանձին զեկոյցներ, որոնցմէ իւրաքանչիւրը կը յանգէր այն եզրակացութեան, որ Նափոլէոն մահացած էր ստամոքսի քաղցկեղի պատճառած ներքին արիւնահոսութենէն՝ նոյն հիւանդութենէն, որ սպաննած էր իր հօրը։ Աւելի ուշ շրջանի տեսութիւն մը, հիմնուած Նափոլէոնի մազերու նմուշներուն մէջ յայտնաբերուած մկնդեղի բարձր խտութեան վրայ, կը պնդէր, թէ Նափոլէոն մահացած է մկնդեղի թունաւորումէն։ Այնուամենայնիւ, հետագայ ուսումնասիրութիւնները բարձր խտութեամբ մկնդեղ գտան նաեւ Նափոլէոնի մանկութեան շրջանի, ինչպէս նաեւ իր որդիին եւ Ժոզեֆինի մազերու նմուշներուն մէջ։ Մկնդեղը 19-րդ դարուն լայնօրէն կը գործածուէր դեղերու եւ այնպիսի արտադրանքներու մէջ, ինչպիսիք են մազի քսուքները։ Ստամոքս-աղիքային համակարգի ախտաբաններու միջազգային խումբի մը կողմէ 2021-ին կատարուած ուսումնասիրութիւնը դարձեալ եզրակացուց, որ Նափոլէոն մահացած է ստամոքսի քաղցկեղէ&lt;ref&gt;Lugli, Alessandro; et al. (4 March 2021). &quot;The gastric disease of Napoleon Bonaparte: brief report for the bicentenary of Napoleon's death on St. Helena in 1821&quot;. ''Virchows Archiv''. '''2021''' (479): 1055–60. doi:10.1007/s00428-021-03061-1. PMC 8572813. &lt;nowiki&gt;PMID 33661330&lt;/nowiki&gt;. Archived from the original on 27 February 2024. Retrieved 28 November 2023 – via Springer.&lt;/ref&gt;։

Նափոլէոն թաղուեցաւ զինուորական պատիւներով՝ Կերանեումներու հովիտին մէջ։ Նափոլէոնի սիրտն ու աղիքները հեռացուեցան եւ կնքուեցան իր դագաղին մէջ։ Կ'ըսուի, թէ դիահերձման ժամանակ Նափոլէոնի առնանդամը հեռացուած է, ապա վաճառուած ու ցուցադրուած։ 1840-ին բրիտանական կառավարութիւնը թոյլ տուաւ Լուի Ֆիլիփ Ա․-ին Նափոլէոնի աճիւնները վերադարձնել Ֆրանսա։ Նափոլէոնի մարմինը արտաշիրիմուեցաւ (գերեզմանէն հանուեցաւ) եւ պարզուեցաւ, որ այն լաւ պահպանուած էր, քանի որ կնքուած էր չորս դագաղներու մէջ (երկուքը՝ մետաղեայ, երկուքը՝ մահոգանու փայտէ) եւ զետեղուած էր քարաշէն դամբարանի մը մէջ։ 15 Դեկտեմբեր 1840-ին Փարիզի մէջ տեղի ունեցաւ պետական յուղարկաւորութիւն, որուն ներկայ եղան 700,000-էն մինչեւ 1,000,000 սգակիրներ, որոնք շարուած էին դէպի Հաշմանդամներու տան մատուռը տանող սգոյ թափօրի երթուղիին երկայնքով։ Դագաղը աւելի ուշ տեղադրուեցաւ Սուրբ Ժերոմի մատրան գմբէթին տակ, ուր մնաց մինչեւ Լուի Վիսքոնթիի կողմէ նախագծուած Նափոլէոնի դամբարանին աւարտը։ 1861-ին՝ Նափոլէոն Գ․-ի գահակալութեան օրով, անոր աճիւնները ամփոփուեցան Հաշմանդամներու տան գմբէթին տակ գտնուող դամբարանի դամբարանախորշին մէջ գտնուող տապանաքարին մէջ։

== Նկարագիր&lt;ref&gt;{{Citation|title=Napoleon|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Napoleon&amp;oldid=1360777062|date=2026-06-23|accessdate=2026-06-24|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Փիթըր Կէյլ 1947-ին գրած է․ «Անհնար է, որ երկու պատմաբաններ, յատկապէս տարբեր դարաշրջաններու մէջ ապրող, որեւէ պատմական անձնաւորութիւն տեսնեն նոյն լոյսին տակ»։ Անվիճելի է, որ Նափոլէոն փառասէր էր, թէեւ մեկնաբանները համամիտ չեն այն հարցին մէջ, թէ արդեօք իր փառասիրութիւնը գլխաւորաբար իր սեփական իշխանութեան ու փառքին համար էր, թէ՞ Ֆրանսայի բարօրութեան։ Պատմաբանները համակարծիք են, որ Նափոլէոն յատկանշականօրէն խելացի էր, օժտուած՝ բացառիկ յիշողութեամբ, եւ հիանալի կազմակերպիչ մըն էր, որ կրնար արդիւնաւէտօրէն աշխատիլ երկար ժամեր։ Ճակատամարտի ժամանակ ան կրնար արագօրէն թելադրել բարդ հրամաններու շարք մը իր ստորադասներուն՝ մտքին մէջ պահելով, թէ գլխաւոր զօրամասերը ուր պէտք է գտնուէին ապագայ իւրաքանչիւր պահուն&lt;ref&gt;Chandler (1966), &quot;Introduction&quot;, pp. 3–36.&lt;/ref&gt;։

Ան ոգեշնչող առաջնորդ մըն էր, որ կրնար լաւագոյնը քաղել իր զինուորներէն ու ստորադասներէն։ Արթըր Ուելզլի՝ Վելինկթոնի 1-ին դուքսը, ըսած է, որ անոր ներկայութիւնը ռազմադաշտին վրայ համարժէք էր 40,000 զինուորի։ Ան կրնար հմայել մարդիկը, երբ անհրաժեշտ էր, բայց նաեւ կրնար հրապարակաւ նուաստացնել զանոնք, եւ յայտնի էր իր կատաղութեան պոռթկումներով, երբ իր ծրագիրները կը ձախողէին։ Պատմաբան [[Ֆրենք ՄաքԼին]] զինք կը նկատէ կնատեաց (միզոժին)՝ դաժանութեան գիծով մը, որ յաճախ կը դրսեւորէր կիներու, զաւակներու եւ անասուններու հանդէպ։

Բանավէճեր կան այն մասին, թէ արդեօք Նափոլէոն օտարական մըն էր, որ երբեք իրեն հարազատ չզգաց Ֆրանսայի մէջ կամ այլ մարդոց կողքին։ Իփոլիթ Թէն ըսած է, որ Նափոլէոն ուրիշները կը տեսնէր միայն որպէս գործիքներ եւ կտրուած էր հիացմունքի, համակրանքի կամ խղճահարութեան զգացումներէն։ Արթիւր Լեւի հակադարձած է, որ Նափոլէոն անկեղծօրէն կը սիրէր Ժոզեֆինը եւ յաճախ մարդկայնութիւն ու գթասրտութիւն կը տածէր իր թշնամիներուն կամ իրեն յուսախաբ ըրած անձերուն հանդէպ։ Ան ունէր միջին դասակարգի բնորոշ առաքինութիւններ եւ կը հասկնար հասարակ մարդը։

Պատմաբաններու կարծիքները կը բաժնուին այն հարցին շուրջ, թէ արդեօք Նափոլէոն հետեւողականօրէն անգութ էր, երբ իր իշխանութիւնը կը վտանգուէր, թէ՞ զարմանալիօրէն ներողամիտ՝ որոշ պարագաներու։ Անոնք, որոնք կը պնդեն անոր անգութ նկարագիրը, կը մատնանշեն այնպիսի դրուագներ, ինչպէս՝ Ֆրանսայի եւ նուաճուած տարածքներու մէջ ապստամբութիւններու բռնի ճնշումը, Էնկիենի դուքսի եւ իր իշխանութեան դէմ դաւադիրներու մահապատիժը, եւ 1799-ին Սուրիոյ մէջ թուրք ռազմագերիներու ջարդը։ Միւսները կը հակադարձեն՝ շեշտելով անոր մեղմ վերաբերմունքը անհաւատարիմ ստորադասներու հանդէպ, ինչպիսիք էին Պերնատոթը, Թալէյրանը եւ Ֆուշէն։

Շատ մը պատմաբաններ Նափոլէոնը կը տեսնեն որպէս գործնապաշտ եւ իրապաշտ անձնաւորութիւն, առնուազն իր կառավարման առաջին տարիներուն։ Ան չէր առաջնորդուեր գաղափարախօսութեամբ եւ կը քաջալերէր կարող մարդոց՝ անկախ անոնց քաղաքական եւ ընկերային ծագումէն, քանի դեռ անոնք հաւատարիմ էին։ Որպէս ռազմական գործի փորձագէտ՝ ան կը գնահատէր արհեստավարժութիւնը եւ մտիկ կ'ըննէր այլ բնագաւառներու մասնագէտներու խորհուրդները։ Այնուամենայնիւ, կայ ընդհանուր համաձայնութիւն մը, որ երբ ան արդէն կը տիրէր Եւրոպային, դարձաւ աւելի անհանդուրժող այլ տեսակէտներու հանդէպ եւ իր շուրջը հաւաքեց միայն «հլու հպատակներ» (ամէն ինչի «այո» ըսողներ)։ Իր կառավարման վերջաւորութեան ան կորսնցուց իր իրապաշտութիւնն ու փոխզիջումներու գնալու կարողութիւնը։

Որոշ պատմաբաններ կը խօսին Նափոլէոնի երկակի բնոյթին մասին՝ բանականապաշտ (ռացիոնալիստ) մը՝ ուժեղ վիպապաշտական (ռոմանթիք) գիծով։ Ան իրեն հետ Եգիպտոս տարաւ գիտնականներու, արուեստագէտներու եւ ճարտարագէտներու խումբ մը՝ երկրի մշակոյթն ու պատմութիւնը գիտականօրէն ուսումնասիրելու համար, բայց միեւնոյն ժամանակ տարուած էր վիպապաշտ «արեւելագիտութեամբ»։ «Ես լեցուն էի երազներով,— կը յայտնէր ան։— Ինձ կը տեսնէի կրօն մը հիմնադրելու, դէպի Ասիա քալելու, փիղի վրայ հեծած, գլխիս՝ չալմայ, իսկ ձեռքիս՝ նոր Ղուրան մը, որ ես պիտի շարադրէի իմ կարիքներուն համապատասխան»&lt;ref&gt;Bell (2015), p. 37–38.&lt;/ref&gt;։

Նափոլէոն սնահաւատ էր։ Ան կը հաւատար նշաններուն (նախազգացումներուն), թուաբանութեան (նումերոլոգիային), ճակատագիրին եւ յաջողակ աստղերուն, եւ իր զօրավարներուն մասին միշտ կը հարցնէր․ «Ան բախտաւո՞ր է»։ Տուայըր  կը նշէ, որ 1805–06 թուականներուն Աուսթերլիցի եւ Եենայի մէջ Նափոլէոնի տարած յաղթանակները զինք աւելիով համոզեցին իր ճակատագիրին եւ անպարտելիութեան մէջ։ «Ես այն ցեղէն եմ, որ կայսրութիւններ կը հիմնէ»,— օր մը պարծեցած է ան՝ ինքզինք նկատելով Հին Հռոմէացիներու ժառանգորդը&lt;ref&gt;Ellis, Geoffrey (2003). ''The Napoleonic Empire''. Macmillan Publishers. p. 125. doi:10.1007/978-1-349-08847-8. ISBN &lt;bdi&gt;978-1-4039-4401-6&lt;/bdi&gt; – via Springer Science+Business Media.&lt;/ref&gt;։

Տարբեր հոգեբաններ փորձած են բացատրել Նափոլէոնի անձնաւորութիւնը։ Ալֆրետ Ատլերը կը յիշատակէ Նափոլէոնը՝ նկարագրելու համար «թերարժէքութեան բարդոյթը», երբ կարճահասակ մարդիկ կ'որդեգրեն չափազանց յարձակողական վարքագիծ՝ հասակի պակասը լրացնելու համար․ ասիկա ներշնչեց «Նափոլէոնի բարդոյթ» եզրոյթը։ Ատլերը, Էրիխ Ֆրոմը եւ Վիլհելմ Ռայխը անոր ջղային եռանդը կը վերագրեն սեռական խանգարման։ Հարոլտ Թ․ Փարքըր ենթադրած է, որ իր մեծ եղբօր հետ մրցակցութիւնը եւ Ֆրանսա փոխադրուած ատեն իրեն հանդէպ եղած ճնշումները պատճառ դարձած են, որ անոր մօտ զարգանայ թերարժէքութեան բարդոյթ մը, որ զինք դարձուցած է տիրակալ&lt;ref&gt;Parker, Harold T. (1971). &quot;The Formation of Napoleon's Personality: An Exploratory Essay&quot;. ''French Historical Studies''. '''7''' (1): 6–26. doi:10.2307/286104. JSTOR 286104.&lt;/ref&gt;։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}</text>
      <sha1>q2puma8twpatnglfjiib67ekbv5pvvm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Էլիֆ Շաֆաք</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32077</id>
    <revision>
      <id>252438</id>
      <parentid>252299</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T08:19:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>252438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31348" sha1="mzmyc39g8unkt2dfa014e58jdi6xp0t" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Էլիֆ Շաֆաք''' ({{Lang-tr|Elif Şafak}}, {{ԱԾ}}), թրքական արմատներով բրիտանացի գրող, ակադեմիկոս եւ կիներու իրաւունքներու պաշտպան:

Շաֆաքը կը գրէ թրքերէնով ու անգլերէնով եւ հրատարակած է 21 գիրք։ Ան առաւելաբար յայտնի է իր վէպերով, որոնցմէ են՝ «Իսթանպուլի Բոզը» (The Bastard of Istanbul), «Սիրոյ Քառասուն Կանոնները» (The Forty Rules of Love), «Եւայի Երեք Դուստրերը» (Three Daughters of Eve), «10 Վայրկեան 38 Երկվայրկեան Այս Տարօրինակ Աշխարհի Մէջ» (10 Minutes 38 Seconds in This Strange World) եւ «Կորսուած Ծառերու Կղզին» (The Island of Missing Trees)։ 2025-ի դրութեամբ, անոր գործերը թարգմանուած են գրեթէ վաթսուն լեզուներու եւ առաջադրուած են քանի մը գրական մրցանակներու։ «Ֆայնենշըլ Թայմզ»-ի կողմէ ան նկարագրուած է որպէս «Թուրքիոյ առաջատար կին վիպագիրը», իսկ իր գործերէն քանի մը հատը վերածուած են պեսթսելըրներու (լաւագոյն վաճառք ունեցող գիրքերու)՝ ինչպէս Թուրքիոյ մէջ, այնպէս ալ միջազգային գետնի վրայ։

Իր գործերուն մէջ յատկանշական տեղ կը գրաւէ Իսթանպուլ քաղաքը, եւ անոնք կը շոշափեն արեւելեան ու արեւմտեան մշակոյթներու, հասարակութեան մէջ կնոջ դերի եւ մարդկային իրաւունքներու վերաբերեալ թեմաներ։ Իր վէպերուն մէջ արծարծուած քաղաքականապէս զգայուն որոշ նիւթեր, ինչպիսիք են երեխաներու հանդէպ բռնութիւնը եւ Հայոց Ցեղասպանութիւնը, յանգեցուցած են դատական հալածանքներու Թուրքիոյ իշխանութիւններուն կողմէ, ինչ որ ստիպած է իրեն արտագաղթել Միացեալ Թագաւորութիւն (Անգլիա)։

Շաֆաքը ունի քաղաքագիտութեան դոկտորի (PhD) աստիճան։ Որպէս ակնարկագիր եւ քանի մը լրատուամիջոցներու աշխատակից՝ Շաֆաքը միշտ պաշտպանած է կանանց իրաւունքները, փոքրամասնութիւններու իրաւունքները եւ խօսքի ազատութիւնը։ 2025-ի Դեկտեմբերին ան նշանակուեցաւ Գրականութեան Թագաւորական Ընկերութեան (Royal Society of Literature) նոր նախագահ՝ այդ պաշտօնը ստանձնելով Պեռնարտին Էվարիստոյէն (Bernardine Evaristo)։

2006 թուականին զինք դատեցին «թրքականութիւնը վիրաւորելու» համար, իր «Պոլսոյ ապօրինի զաւակը» վէպով, այն պարզ փաստին համար, որ ան կը ճանչնար [[Հայոց Ցեղասպանութիւն|Հայոց ցեղասպանութիւնը]] եւ այդ քայլով մարտահրաւէր կը կարդար [[Թուրքիա|թրքական]] պետութեան պաշտօնական տեսակէտին:

== Վաղ Կեանք եւ Կրթութիւն ==
Շաֆաքը ծնած է Սթրասպուրկ (Strasbourg), Ֆրանսա․ հայրը՝ Նուրի Պիլկինը, ընկերային հոգեբանութեան (Social Psychology) փրոֆեսէօր էր, իսկ մայրը՝ Շաֆաք Աթայմանը, հետագային դարձաւ դիւանագէտ։ Ծնողներուն բաժանումէն ետք, Շաֆաք վերադարձաւ Անգարա (Թուրքիա), ուր մեծցաւ մօր եւ մայրական մեծ մօր խնամքով։ Ան կը նշէ, որ ապառողջ ընտանեկան միջավայրի մէջ մեծնալը դժուար էր, բայց ոչ-հայրապետական (ոչ-նահապետական) մթնոլորտի մէջ հասակ առնելը բարերար ազդեցութիւն ունեցաւ իր վրայ։ Մեծնալով առանց հօր՝ ան իր համահայր եղբայրներուն առաջին անգամ հանդիպեցաւ միայն քսանական թուականներու կէսերուն (մօտ 25 տարեկանին)։

Շաֆաքը տասնութ տարեկանին իր գրչանունը կազմելու ատեն իր անուան կողքին աւելցուց մօր անունը, որ թրքերէնով կը նշանակէ «արշալոյս»։ Շաֆաք իր պատանեկութեան տարիները անցուցած է Մատրիտ (Սպանիա), Յորդանան եւ Գերմանիա։

Շաֆաք պսակաւոր արուեստից աստիճան ստացած է Միջին Արեւելքի Թեքնիք Համալսարանի միջազգային յարաբերութիւններու բաժանմունքէն, իսկ մագիստրոսի աստիճանը՝ կանանց հիմնահարցերու (women's studies) ճիւղին մէջ։ Ան ունի քաղաքագիտութեան դոկտորի (PhD) աստիճան։ Ան դասաւանդած է Թուրքիոյ տարբեր համալսարաններու մէջ։ Յետագային արտագաղթելով Միացեալ Նահանգներ՝ ան եղած է գիտաշխատող «Մաունթ Հոլիոք» քոլէճին մէջ, հրաւիրեալ փրոֆեսէօր՝ Միշիկընի Համալսարանին մէջ, եւ հաստատուն փրոֆեսէօր՝ Արիզոնայի Համալսարանին մէջ՝ Մերձաւոր Արեւելեան ուսումնասիրութիւններու գծով։

Միացեալ Թագաւորութեան մէջ, 2017–2018 ակադեմական տարուան ընթացքին, ան ստանձնած է Համեմատական Եւրոպական Գրականութեան Վայտընֆելտի հրաւիրեալ փրոֆեսէօրի պաշտօնը Օքսֆորտի Համալսարանի Սուրբ Աննայի քոլէճին մէջ (St Anne's College, University of Oxford), ուր ան պատուաւոր անդամ է։ Օքսֆորտի Հերթֆորտ քոլէճի կառավարող մարմինը 2024-ին զինք ընտրած է որպէս հրաւիրեալ անդամ։

== Գրական Գործունէութիւն ==
Շաֆաք հրատարակած է 21 գիրք՝ գեղարուեստական (վէպեր) եւ ոչ-գեղարուեստական (վաւերագրական)։

=== Գեղարուեստական Գրականութիւն (Վէպեր) ===
Շաֆաքի առաջին վէպը՝ «Փինհան»-ը (Pinhan), 1998-ին արժանացած է թրքական գրական «Ռումի» մրցանակին։

Շաֆաքի 1999-ի «Մահրեմ» (Mahrem / ''The Gaze'' - Հայեացքը) վէպը 2000 թուականին Թուրքիոյ Գրողներու Միութեան կողմէ արժանացած է «Լաւագոյն Վէպ» մրցանակին։

Անոր յաջորդ վէպը՝ «Պիթ Փալաս»-ը (Bit Palas / ''The Flea Palace'' - Լուերու Պալատը, 2002), 2005-ին ընտրուած է «Ինտեփենտընթ» (The Independent) թերթի Օտարալեզու Գեղարուեստական Գրականութեան մրցանակի կարճ ցուցակին մէջ (shortlist)։ 22 տարի ետք՝ 2024-ի Յունուարին, Թուրքիոյ մէջ Շաֆաքը մեղաւոր ճանչցուեցաւ իր «Պիթ Փալաս» գիրքին մէջ գրագողութիւն (plagiarism) կատարելու համար։ Այնուամենայնիւ, գրական աշխարհի 130 ականաւոր դէմքեր հանդէս եկան համատեղ յայտարարութեամբ՝ շեշտելով, որ ատիկա իրական (իրաւացի) դատական գործ մը չէր։ Թէ՛ Շաֆաքը եւ թէ՛ իր թուրք հրատարակիչը բողոքարկած են այդ որոշումը։

2004-ին Շաֆաք հրատարակեց անգլերէնով գրուած իր առաջին վէպը՝ «Սկսնակ Խենթութիւններու Սուրբը» (The Saint of Incipient Insanities)։

Անգլերէնով գրուած իր երկրորդ վէպը՝ «Իսթանպուլի Բոզը» (The Bastard of Istanbul), ընդգրկուեցաւ «Օրենժ» (Orange Prize) մրցանակի երկար ցուցակին մէջ։ Վէպը կ'անդրադառնայ Հայոց Ցեղասպանութեան, որ կը ժխտուի թրքական կառավարութեան կողմէ։ 2006-ի Յուլիսին Շաֆաքի դէմ քրէական գործ յարուցուեցաւ «թրքութիւնը վիրաւորելու» մեղադրանքով (Թուրքիոյ քրէական օրէնսգիրքի 301-րդ յօդուած)՝ վէպին մէջ ցեղասպանութեան հարցը քննարկելու համար։ Եթէ ան դատապարտուէր, իրեն կը սպառնար առաւելագոյնը երեք տարուան բանտարկութիւն։ «Լը Կարտիըն» (The Guardian) թերթը մեկնաբանեց, որ «Իսթանպուլի Բոզը» թերեւս թրքական առաջին վէպն է, որ կ'անդրադառնայ ցեղասպանութեան։ 2006-ի Սեպտեմբերին, դատախազի խնդրանքով, ան արդարացուեցաւ այս մեղադրանքներէն։

Շաֆաքի «Սիրոյ Քառասուն Կանոնները» (թրքերէն՝ ''Aşk'' / Սէր) վէպը հրատարակուելուն պէս վերածուեցաւ պեսթսելըրի Թուրքիոյ մէջ․ մինչեւ 2009 թուականը այն վաճառուեցաւ աւելի քան 200,000 օրինակով՝ գերազանցելով Օրհան Փամուքի «Նոր Կեանքը» (1994) գիրքի սահմանած 120,000 օրինակի նախորդ մրցանիշը։ Ֆրանսայի մէջ Շաֆաքի այս վէպը արժանացաւ «Prix ALEF – Mention Spéciale Littérature Etrangère» մրցանակին։ Այն նաեւ առաջադրուեցաւ 2012-ի Տապլինի Միջազգային IMPAC Գրական Մրցանակին։ 2019-ին ԲԲՍ (BBC)-ն զայն դասեց 100 «ամենաոգեշնչող» վէպերու եւ «մեր աշխարհը ձեւաւորած 100 վէպերու» շարքին։

Անոր 2012-ի «Պատիւ» (Honour) վէպը, որ կը կեդրոնանայ «պատուի համար սպաննութեան» (honour killing) թեմային վրայ, առաջադրուեցաւ 2012-ի Ասիական Մարդկային Գրական Մրցանակին (Man Asian Literary Prize) եւ 2013-ի Կանանց Գեղարուեստական Գրականութեան Մրցանակին (Women's Prize for Fiction)։ Ասոր յաջորդեց 2014-ին հրատարակուած «Ճարտարապետին Աշակերտը» (The Architect's Apprentice) պատմավէպը, որ կը պատմէ Միմար Սինանի մօտ ուսանած հնարովի աշակերտի մը մասին։

Շաֆաքի «Եւայի Երեք Դուստրերը» (2017) վէպը, որուն գործողութիւնները տեղի կ'ունենան Իսթանպուլի եւ Օքսֆորտի մէջ՝ 1980-ականներէն մինչեւ մեր օրերը, Լոնտոնի քաղաքապէս Սատիք Խանի կողմէ ընտրուեցաւ որպէս տարուան իր սիրած գիրքը։ Ամերիկացի գրող Սիրի Հուսթվետ նոյնպէս գովեստով արտայայտուեցաւ գիրքին մասին։ Գիրքը կ'ուսումնասիրէ աշխարհիկ եւ ուղղափառ կրօնական սովորութիւններու, պահպանողական ու ազատական (լիպերալ) քաղաքականութեան, ինչպէս նաեւ ատոնց հանդէպ ժամանակակից թրքական հայեացքներու թեմաները։

Մարկարեթ Աթուտէն, Տէյվիտ Միչըլէն եւ Սեոնէն (Sjon) ետք, Շաֆաք ընտրուեցաւ որպէս «Ապագայի Գրադարան» (Future Library project) նախագիծի 2017 թուականի գրողը։ Անոր «Վերջին Տապուն» (The Last Taboo) գործը 100 գրական երկերէ բաղկացած հաւաքածոյի չորրորդ մասն է, որ պիտի չհրատարակուի մինչեւ 2114 թուականը։

Շաֆաքի 2019-ի «10 Վայրկեան 38 Երկվայրկեան Այս Տարօրինակ Աշխարհի Մէջ» վէպը, որ կը դառնայ Իսթանպուլցի մարմնավաճառ կնոջ մը կեանքին շուրջ, ընդգրկուեցաւ «Պուքըր» (Booker Prize) մրցանակի կարճ ցուցակին մէջ։ 2019-ին թուրք դատախազները հսկողութեան տակ առին Շաֆաքը՝ իր գեղարուեստական գործերուն մէջ երեխաներու հանդէպ բռնութեան եւ սեռական ոտնձգութիւններու նիւթերուն անդրադառնալուն համար։

2021-ին Շաֆաք հրատարակեց իր տասներկրորդ վէպը՝ «Կորսուած Ծառերու Կղզին» (The Island of Missing Trees)։

Անոր 2024-ի վէպն է «Երկնքի Մէջ Գետեր Կան» (There are Rivers in the Sky)՝ տարբեր ժամանակաշրջաններու վրայ հիմնուած վէպ մը ջուրի մասին, որ կը տարածուի ասորեստանցի Աշուրպանիպալ թագաւորէն մինչեւ ժամանակակից Լոնտոնի մէջ ապրող ջրաբան մը, եւ կ'անդրադառնայ եզիտիներու հալածանքներուն ու 2014-ի ջարդերուն։

=== Ոչ-գեղարուեստական Գրականութիւն (Վաւերագրական) ===
Շաֆաքի թրքերէնով գրուած ոչ-գեղարուեստական ակնարկները հաւաքուած են չորս գիրքերու մէջ՝ «Մետ-Ճեզիր» (Med-Cezir, 2005), «Ֆիրարփերեսթ» (Firarperest, 2010), «Շեմսփարէ» (Şemspare, 2012) եւ «Սանմա քի Եալնըզսըն» (Sanma ki Yalnızsın, 2017)։

2020-ին Շաֆաք հրատարակեց «Ինչպէս Պահպանել Հոգեկան Առողջութիւնը Բաժանումներու Դարաշրջանին Մէջ» (How to Stay Sane in an Age of Division) գիրքը։

=== Լրատուամիջոցներու Մէջ ===
Շաֆաք յօդուածներ գրած է այնպիսի պարբերականներու համար, ինչպիսիք են՝ «Թայմ» (Time), «Լը Կարտիըն» (The Guardian), «Լա Ռեփուպլիքա» (La Repubblica), «Տը Նիւ Եորքըր» (The New Yorker), «Տը Նիւ Եորք Թայմզ» (The New York Times), «Տեր Շփիկել» (Der Spiegel) եւ «Նիւ Սթէյթսմըն» (New Statesman)։

Շաֆաք որպէս բանախօս կամ մեկնաբան հանդէս եկած է «ԲԲՍ Ուորլտ» (BBC World), «Եւրոնիւզ» (Euronews) եւ «Ալ Ժազիրա Անգլերէն» (Al Jazeera English) լրատուականներուն մէջ։

Մինչեւ 2009 թուականը, երբ ան տեղափոխուեցաւ «Հապերթիւրք» (Habertürk), Շաֆաք կը գրէր «Զաման» (Zaman) թերթին համար, որ յայտնի էր Ֆեթհուլլահ Կիւլենի հետ իր կապերով։

2017-ի Յուլիսին Էլիֆ Շաֆաքը ընտրուեցաւ որպէս հիւր (castaway) «ԲԲՍ Ռատիօ 4»-ի (BBC Radio 4) «Desert Island Discs» (Անմարդաբնակ Կղզիի Ձայնապնակները) յայտնի հաղորդման մէջ։

Շաֆաք երկու անգամ ելոյթ ունեցած է «ԹԵԴ Կլոպըլ» (TEDGlobal) հարթակին վրայ՝ արժանանալով յոտնկայս ծափահարութիւններու։

== Թեմաներ ==

=== Իսթանպուլ ===
Իսթանպուլը միշտ յատկանշական տեղ գրաւած է Շաֆաքի գրուածքներուն մէջ։ Ան քաղաքը կը պատկերէ որպէս տարբեր մշակոյթներու եւ բազմազան հակասութիւններու ձուլարան (melting pot)։ Շաֆաք նկատած է․ «Իսթանպուլը մարդուն ստիպում է հասկնալ՝ թերեւս ոչ թէ բանականօրէն, այլ բնազդաբար, որ Արեւելքն ու Արեւմուտքը ի վերջոյ երեւակայական հասկացողութիւններ են, եւ հետեւաբար կրնան ջնջուիլ ու վերաձեւաւորուիլ»։ «Թայմ» (Time) ամսագրին համար գրուած նոյն ակնարկին մէջ Շաֆաք կ'ըսէ․ «Արեւելքն ու Արեւմուտքը ջուր եւ ձէթ չեն։ Անոնք կը խառնուին։ Եւ Իսթանպուլի նման քաղաքի մը մէջ անոնք կը խառնուին սաստիկ, անդադար եւ զարմանալիօրէն»։ «Տը Նիւ Եորք Թայմզ Պուք Ռիվիւ»-ն (The New York Times Book Review) Շաֆաքի մասին գրած է․ «Ան առանձնայատուկ տաղանդ ունի Իսթանպուլի ետնախորշերը պատկերելու, ուր Օսմանեան Կայսրութեան բազմաթիւ մշակոյթները դեռեւս խճճուած ձեւով ակնյայտ են իւրաքանչիւր ընտանեկան տոհմածառի վրայ»։

ԲԲՍ (BBC)-ի համար գրած իր մէկ յօդուածին մէջ Շաֆաք նշած է․ «Իսթանպուլը նման է հսկայական, գունագեղ Մատրիոշքայի (Matrushka)․ կը բանաս զայն եւ ներսը ուրիշ տիկնիկ մը կը գտնես։ Կը բանաս այդ մէկը, միայն տեսնելու համար նոր տիկնիկ մը՝ հոն թաքնուած։ Ասիկա հայելիներու սրահ մըն է, ուր ոչինչ այնպէս է, ինչպէս որ կ'երեւի։ Մարդ պէտք է զգոյշ ըլլայ, երբ որոշակի դասակարգումներ կ'օգտագործէ Իսթանպուլի մասին խօսելու համար։ Եթէ կայ բան մը, որ այս քաղաքը չի սիրեր, ատոնք կաղապարուած միտքերն (clichés) են»։

=== Արեւելեան եւ Արեւմտեան Մշակոյթներ ===
Շաֆաք կը միախառնէ պատմութիւն պատմելու արեւելեան եւ արեւմտեան եղանակները՝ օգտուելով թէ՛ բանաւոր եւ թէ՛ գրաւոր մշակոյթէն։ «Ուաշինկթըն Փոստ»-ի (The Washington Post) մէջ Ռոն Չարլզ գրած է․ «Շաֆաք կը խօսի բազմաձայն ոճով մը, որ կ'որսայ տարբեր մշակոյթներու բախուող ալիքները»։ Խորհրդապաշտութիւնը (mysticism) եւ յատկապէս համայնավարութիւնը/սուֆիզմը (Sufism) նոյնպէս եղած են իր գործերու հիմնական թեմաներէն, յատկապէս՝ «Սիրոյ Քառասուն Կանոնները» վէպին մէջ։

=== Իգապաշտութիւն (Ֆեմինիզմ) ===
Որպէս իգապաշտ (ֆեմինիստ) եւ սեռերու հաւասարութեան պաշտպան՝ Շաֆաք իր գրուածքներուն մէջ արծարծած է բազմաթիւ իգապաշտական հարցեր եւ կնոջ դերը հասարակութեան մէջ։ Օրինակներէն են մայրութիւնը եւ կանանց հանդէպ բռնութիւնը։ «Լը Կարտիըն» (The Guardian) թերթի լրագրող Ուիլիամ Սքիտելսքիի հետ ունեցած հարցազրոյցին մէջ ան ըսած է․ «Թուրքիոյ մէջ տղամարդիկ կը գրեն, իսկ կիները՝ կը կարդան։ Ես կ'ուզեմ տեսնել այս իրավիճակին փոփոխութիւնը»։

=== Մարդկային Իրաւունքներ ===
Շաֆաքի վէպերը քննարկած են մարդկային իրաւունքներու վերաբերեալ հարցեր, յատկապէս՝ Թուրքիոյ մէջ։ Ան նշած է․ «Այն, ինչ գրականութիւնը կը ջանայ ընել, մարդկային դիմագիծը վերադարձնելն է այն անձերուն, որոնք զրկուած են մարդկայնութենէն... Այն մարդոց, որոնց ձայնը մենք երբեք չենք լսեր։ Ասիկա իմ գործիս կարեւոր մէկ մասն է»։ Յատուկ թեմաներու շարքին եղած են եզիտիներու հալածանքները, Հայոց Ցեղասպանութիւնը եւ Թուրքիոյ մէջ զանազան փոքրամասնութիւններու հանդէպ վերաբերմունքը։

== Տեսակէտներ ==

=== Խօսքի Ազատութիւն ===
Շաֆաքը խօսքի ազատութեան ջատագով է։ «Խօսքի Ազատութեան Բանավէճ»-ին (Free Speech Debate) մասնակցելու ատեն ան նշած է․ «Ես աւելիով հետաքրքրուած եմ ցոյց տալով այն բաները, որոնք մենք ունինք ընդհանուր՝ որպէս նոյն մոլորակը եւ, ի վերջոյ, նոյն ցաւերն ու ուրախութիւնները կիսող մարդիկ, քան թէ եւս մէկ աղիւս աւելցնելով մշակոյթներու, կրօններու կամ ազգութիւններու միջեւ բարձրացած երեւակայական պատերուն»։

=== Քաղաքական Տեսակէտներ ===
Շաֆաք քննադատած է Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի նախագահութիւնը՝ նկարագրելով անոր պաշտօնավարումը որպէս Թուրքիոյ մէջ աւելի մեծ բռնատիրութեան (authoritarianism) յանգեցնող ընթացք։ 2014-ին ան ստորագրեց բաց նամակ մը՝ ի նշան բողոքի Թուրքիոյ մէջ «Թուիթըր»-ի արգելափակման դէմ՝ մեկնաբանելով․ «Ժողովրդավարութեան բուն հիմքը... կը պակսի այսօրուան Թուրքիոյ մէջ»։

Շաֆաք խօսած եւ գրած է համաշխարհային քաղաքական տարբեր միտումներու մասին։ 2010-ական թուականներուն ան զուգահեռներ անցուցած է թրքական քաղաքական պատմութեան եւ Եւրոպայի ու Միացեալ Նահանգներու քաղաքական զարգացումներուն միջեւ։ 2016-ին «Տը Նիւ Եորքըր» պարբերականին մէջ գրելով՝ ան նշած է․ «Ազգայնականութեան, մեկուսացման եւ ցեղապաշտութեան ալիքները մէկը միւսին ետեւէն կը հարուածեն Եւրոպայի տարածքին գտնուող երկիրներու ափերը, եւ անոնք հասած են նաեւ Միացեալ Նահանգներ։ Ծայրայեղ հայրենասիրութիւնն ու օտարատեացութիւնը վերելքի մէջ են։ Ասիկա Տագնապի Դարաշրջան է, իսկ տագնապէն մինչեւ բարկութիւն եւ բարկութենէն մինչեւ յարձակողականութիւն ընդամէնը մէկ քայլ է»։

2014-ի Սոչիի ձմեռնային ողիմպիական խաղերէն առաջ, Շաֆաք ստորագրեց բաց նամակ մը՝ ի նշան բողոքի Ռուսիոյ մէջ միասեռականներու հալածանքներուն եւ հայհոյութեան դէմ ընդունուած օրէնքներուն դէմ։

== Անձնական Կեանք ==
Շաֆաք ապրած է Իսթանպուլի եւ Միացեալ Նահանգներու մէջ, նախքան Միացեալ Թագաւորութիւն տեղափոխուիլը։ Ան 2013 թուականէն ի վեր կը բնակի Լոնտոն, բայց կը խօսի «Իսթանպուլը իր հոգիին մէջ կրելու» մասին։ 2019-ի դրութեամբ, դատական հալածանքներու վախի պատճառով, Շաֆաք կամաւոր աքսորի մէջ է Թուրքիայէն։

Շաֆաք ամուսնացած է թուրք լրագրող Էյիւփ Ճան Սաղլըքի (Eyüp Can Sağlık) հետ, որ ազատական «Ռատիքալ» (Radikal) թերթի նախկին խմբագիրն է։ Անոնք ունին մէկ դուստր եւ մէկ որդի։ 2017-ին Շաֆաք յայտարարեց, որ ինք երկսեռական է։

2006-ին իր դստեր ծնունդէն ետք, Շաֆաք տառապեցաւ յետծննդաբերական ընկճախտէ (postnatal depression)․ ժամանակաշրջան մը, որուն ան անդրադարձած է իր «Սեւ Կաթ» յուշագրութեան մէջ։

== Մրցանակներ եւ Ճանաչում ==

=== Գրքային Մրցանակներ ===

* '''1998''' «Փինհան» (Pinhan), Մեծն Ռումիի մրցանակ, Թուրքիա։
* '''2000''' «Հայեացքը» (The Gaze / ''Mahrem''), Թուրքիոյ Գրողներու Միութեան «Լաւագոյն Վէպ» մրցանակ։
* '''2005''' «Լուերու Պալատը» (The Flea Palace / ''Bit Palas''), ընտրուած է Միացեալ Թագաւորութեան (Անգլիա) «Ինտեփենտընթ» թերթի Օտարալեզու Գեղարուեստական Գրականութեան մրցանակի կարճ ցուցակին մէջ։
* '''2011''' ''«Soufi, mon amour»'' (Ֆրանսերէն հրատարակութիւն՝ Phébus, 2011), Prix ALEF – Օտար Գրականութեան Յատուկ Յիշատակում։
* '''2012''' «Սիրոյ Քառասուն Կանոնները» (The Forty Rules of Love), առաջադրուած է Տապլինի Միջազգային IMPAC Գրական Մրցանակին։
* '''2013''' ''«Crime d'honneur»'' (Ֆրանսերէն հրատարակութիւն՝ Phébus, 2013), Ճամբորդներու «Prix Relay» մրցանակ։
* '''2014''' «Պատիւ» (Honour), երկրորդ տեղ՝ «Prix Escapade» մրցանակաբաշխութեան մէջ, Ֆրանսա։
* '''2015''' «Ճարտարապետին Աշակերտը» (The Architect's Apprentice), ընտրուած է Գրականութեան Թագաւորական Ընկերութեան (RSL) «Ondaatje Prize» մրցանակի կարճ ցուցակին մէջ։
* '''2019''' «10 Վայրկեան 38 Երկվայրկեան Այս Տարօրինակ Աշխարհի Մէջ» (10 Minutes 38 Seconds in This Strange World), ընտրուած է «Պուքըր» (Booker Prize) մրցանակի կարճ ցուցակին մէջ։
* '''2020''' «10 Վայրկեան 38 Երկվայրկեան Այս Տարօրինակ Աշխարհի Մէջ», ընտրուած է «Ondaatje Prize» մրցանակի կարճ ցուցակին մէջ։
* '''2021''' «Կորսուած Ծառերու Կղզին» (The Island of Missing Trees), ընտրուած է «Costa Book Award» մրցանակի կարճ ցուցակին մէջ։
* '''2021''' Հալտոր Լաքսնեսի (Halldór Laxness) անուան Միջազգային Գրական Մրցանակ։
* '''2021''' «Կորսուած Ծառերու Կղզին», ընտրուած է Կանանց Գեղարուեստական Գրականութեան Մրցանակի (Women's Prize for Fiction) կարճ ցուցակին մէջ։
* '''2022''' «Կորսուած Ծառերու Կղզին», ընտրուած է Էտուարտ Սթանֆորտի Ճամբորդական Գրականութեան Մրցանակաբաշխութեան (Edward Stanford Travel Writing Awards) կարճ ցուցակին մէջ։
* '''2023''' «Կորսուած Ծառերու Կղզին», ընտրուած է Բրիտանական Գրքի Մրցանակաբաշխութեան (British Book Awards) կարճ ցուցակին մէջ։
* '''2025''' «Երկնքի Մէջ Գետեր Կան» (There Are Rivers in The Sky), «Տեղի Զգացողութիւն Ունեցող Վէպ» (Fiction with a Sense of Place) մրցանակ՝ Էտուարտ Սթանֆորտի Ճամբորդական Գրականութեան Մրցանակաբաշխութեան մէջ։
* '''2025''' «Երկնքի Մէջ Գետեր Կան», Հեղինակներու Միութեան (Society of Authors) կողմէ տրուող «Gordon Bowker Volcano Prize» մրցանակ։
* '''2025''' «Երկնքի Մէջ Գետեր Կան», ֆրանսական «Prix Femina Etranger» (Ֆեմինա օտար գրականութեան մրցանակ) վերջնական փուլի մասնակից (finalist)։
* '''2026''' «Երկնքի Մէջ Գետեր Կան»՝ Տոմինիք Կուա-Պլանշէի կողմէ ֆրանսերէնի թարգմանուած տարբերակը (Éditions Flammarion հրատարակչութիւն), Օտար Գրականութեան «Prix Fragonard» մրցանակ։

=== Այլ Ճանաչումներ ===

* Մարիա Կրացիա Քութուլիի (Maria Grazia Cutuli) անուան մրցանակ – Միջազգային Լրագրութեան Մրցանակ, Իտալիա, 2006։
* Թուրք Լրագրողներու եւ Գրողներու Հիմնադրամի «Համակեցութեան Արուեստ» մրցանակ, 2009։
* «Մարքա» (Marka) համաժողովի 2010 թուականի մրցանակ։
* «Women To Watch» (Ուշադրութեան Արժանի Կիներ) մրցանակ, Mediacat &amp; Advertising Age, Մարտ 2014։
* Ասիացի Կանանց Նուաճումներու Մրցանակաբաշխութիւն 2015 (Asian Women of Achievement Awards)՝ «Global Empowerment» (Համաշխարհային Զօրակցութեան/Հզօրացման) մրցանակ։
* 2016-ի GTF մրցանակ՝ Սեռերու Հաւասարութեան Խթանման Գործին Մէջ Ունեցած Ականաւոր Յաջողութիւններու Համար։
* Ընտրուած է Գրականութեան Թագաւորական Ընկերութեան անդամ (FRSL), 2019։
* ԲԲՍ (BBC)-ի տարուան 100 ամենաոգեշնչող եւ ազդեցիկ կիներու ցուցակ, 2021։
* Բրիտանական Ակադեմիայի Նախագահի Մետալ (British Academy President's Medal), 2024։
* Ելոյթ Ֆրանքֆորտի Գիրքի Միջազգային Ցուցահանդէսի բացման հանդիսութեան, 2024։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Գրողներ]]
[[Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով]]</text>
      <sha1>mzmyc39g8unkt2dfa014e58jdi6xp0t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>252439</id>
      <parentid>252438</parentid>
      <timestamp>2026-06-24T09:46:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>252439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38990" sha1="19idy5lt70c8z0ez50zv2c85uajgyp4" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Էլիֆ Շաֆաք''' ({{Lang-tr|Elif Şafak}}, {{ԱԾ}}), թրքական արմատներով բրիտանացի գրող, ակադեմիկոս եւ կիներու իրաւունքներու պաշտպան:

Շաֆաքը կը գրէ թրքերէնով ու անգլերէնով եւ հրատարակած է 21 գիրք։ Ան առաւելաբար յայտնի է իր վէպերով, որոնցմէ են՝ «Իսթանպուլի Բոզը» (The Bastard of Istanbul), «Սիրոյ Քառասուն Կանոնները» (The Forty Rules of Love), «Եւայի Երեք Դուստրերը» (Three Daughters of Eve), «10 Վայրկեան 38 Երկվայրկեան Այս Տարօրինակ Աշխարհի Մէջ» (10 Minutes 38 Seconds in This Strange World) եւ «Կորսուած Ծառերու Կղզին» (The Island of Missing Trees)։ 2025-ի դրութեամբ, անոր գործերը թարգմանուած են գրեթէ վաթսուն լեզուներու եւ առաջադրուած են քանի մը գրական մրցանակներու։ «Ֆայնենշըլ Թայմզ»-ի կողմէ ան նկարագրուած է որպէս «Թուրքիոյ առաջատար կին վիպագիրը»&lt;ref&gt;&quot;Elif Shafak - Curtis Brown&quot;. 26 November 2025. Archived from the original on 18 July 2025.&lt;/ref&gt;, իսկ իր գործերէն քանի մը հատը վերածուած են պեսթսելըրներու (լաւագոյն վաճառք ունեցող գիրքերու)՝ ինչպէս Թուրքիոյ մէջ, այնպէս ալ միջազգային գետնի վրայ։

Իր գործերուն մէջ յատկանշական տեղ կը գրաւէ Իսթանպուլ քաղաքը, եւ անոնք կը շոշափեն արեւելեան ու արեւմտեան մշակոյթներու, հասարակութեան մէջ կնոջ դերի եւ մարդկային իրաւունքներու վերաբերեալ թեմաներ։ Իր վէպերուն մէջ արծարծուած քաղաքականապէս զգայուն որոշ նիւթեր, ինչպիսիք են երեխաներու հանդէպ բռնութիւնը եւ Հայոց Ցեղասպանութիւնը, յանգեցուցած են դատական հալածանքներու Թուրքիոյ իշխանութիւններուն կողմէ, ինչ որ ստիպած է իրեն արտագաղթել Միացեալ Թագաւորութիւն (Անգլիա)։

Շաֆաքը ունի քաղաքագիտութեան դոկտորի (PhD) աստիճան։ Որպէս ակնարկագիր եւ քանի մը լրատուամիջոցներու աշխատակից՝ Շաֆաքը միշտ պաշտպանած է կանանց իրաւունքները, փոքրամասնութիւններու իրաւունքները եւ խօսքի ազատութիւնը։ 2025-ի Դեկտեմբերին ան նշանակուեցաւ Գրականութեան Թագաւորական Ընկերութեան (Royal Society of Literature) նոր նախագահ՝ այդ պաշտօնը ստանձնելով Պեռնարտին Էվարիստոյէն։

2006 թուականին զինք դատեցին «թրքականութիւնը վիրաւորելու» համար, իր «Պոլսոյ ապօրինի զաւակը» վէպով, այն պարզ փաստին համար, որ ան կը ճանչնար [[Հայոց Ցեղասպանութիւն|Հայոց ցեղասպանութիւնը]] եւ այդ քայլով մարտահրաւէր կը կարդար [[Թուրքիա|թրքական]] պետութեան պաշտօնական տեսակէտին&lt;ref&gt;{{Citation|title=Elif Shafak|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elif_Shafak&amp;oldid=1355858533|date=2026-05-24|accessdate=2026-06-24|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Snow, Maia (5 December 2025). &quot;Royal Society of Literature names Elif Shafak as new president&quot;. ''The Bookseller''. Retrieved 6 December 2025.&lt;/ref&gt;:

== Վաղ Կեանք եւ Կրթութիւն&lt;ref&gt;{{Citation|title=Elif Shafak|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elif_Shafak&amp;oldid=1355858533|date=2026-05-24|accessdate=2026-06-24|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Շաֆաքը ծնած է Սթրասպուրկ (Strasbourg), Ֆրանսա․ հայրը՝ Նուրի Պիլկինը, ընկերային հոգեբանութեան (Social Psychology) փրոֆեսէօր էր, իսկ մայրը՝ Շաֆաք Աթայմանը, հետագային դարձաւ դիւանագէտ։ Ծնողներուն բաժանումէն ետք, Շաֆաք վերադարձաւ Անգարա (Թուրքիա), ուր մեծցաւ մօր եւ մայրական մեծ մօր խնամքով։ Ան կը նշէ, որ ապառողջ ընտանեկան միջավայրի մէջ մեծնալը դժուար էր, բայց ոչ-հայրապետական (ոչ-նահապետական) մթնոլորտի մէջ հասակ առնելը բարերար ազդեցութիւն ունեցաւ իր վրայ։ Մեծնալով առանց հօր՝ ան իր համահայր եղբայրներուն առաջին անգամ հանդիպեցաւ միայն քսանական թուականներու կէսերուն (մօտ 25 տարեկանին)&lt;ref&gt;Rustin, Susanna (6 December 2014). &quot;Elif Shafak: 'I don't have the luxury of being apolitical'&quot;. ''the Guardian''. Archived from the original on 27 June 2021. Retrieved 18 June 2021.&lt;/ref&gt;։

Շաֆաքը տասնութ տարեկանին իր գրչանունը կազմելու ատեն իր անուան կողքին աւելցուց մօր անունը, որ թրքերէնով կը նշանակէ «արշալոյս»։ Շաֆաք իր պատանեկութեան տարիները անցուցած է Մատրիտ (Սպանիա), Յորդանան եւ Գերմանիա։

Շաֆաք պսակաւոր արուեստից աստիճան ստացած է Միջին Արեւելքի Թեքնիք Համալսարանի միջազգային յարաբերութիւններու բաժանմունքէն, իսկ մագիստրոսի աստիճանը՝ կանանց հիմնահարցերու (women's studies) ճիւղին մէջ։ Ան ունի քաղաքագիտութեան դոկտորի (PhD) աստիճան։ Ան դասաւանդած է Թուրքիոյ տարբեր համալսարաններու մէջ։ Յետագային արտագաղթելով Միացեալ Նահանգներ՝ ան եղած է գիտաշխատող «Մաունթ Հոլիոք» քոլէճին մէջ, հրաւիրեալ փրոֆեսէօր՝ Միշիկընի Համալսարանին մէջ, եւ հաստատուն փրոֆեսէօր՝ Արիզոնայի Համալսարանին մէջ՝ Մերձաւոր Արեւելեան ուսումնասիրութիւններու գծով։

Միացեալ Թագաւորութեան մէջ, 2017–2018 ակադեմական տարուան ընթացքին, ան ստանձնած է Համեմատական Եւրոպական Գրականութեան Վայտընֆելտի հրաւիրեալ փրոֆեսէօրի պաշտօնը Օքսֆորտի Համալսարանի Սուրբ Աննայի քոլէճին մէջ (St Anne's College, University of Oxford), ուր ան պատուաւոր անդամ է։ Օքսֆորտի Հերթֆորտ քոլէճի կառավարող մարմինը 2024-ին զինք ընտրած է որպէս հրաւիրեալ անդամ&lt;ref&gt;Rustin, Susanna (6 December 2014). &quot;Elif Shafak: 'I don't have the luxury of being apolitical'&quot;. ''the Guardian''. Archived from the original on 27 June 2021. Retrieved 18 June 2021.&lt;/ref&gt;։

== Գրական Գործունէութիւն&lt;ref&gt;{{Citation|title=Elif Shafak|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elif_Shafak&amp;oldid=1355858533|date=2026-05-24|accessdate=2026-06-24|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Շաֆաք հրատարակած է 21 գիրք՝ գեղարուեստական (վէպեր) եւ ոչ-գեղարուեստական (վաւերագրական)&lt;ref&gt;&quot;Where to start reading Elif Shafak&quot;. ''www.penguin.co.uk''. 11 March 2021. Archived from the original on 24 July 2021. Retrieved 18 June 2021.&lt;/ref&gt;։

=== Գեղարուեստական Գրականութիւն (Վէպեր) ===
Շաֆաքի առաջին վէպը՝ «Փինհան»-ը (Pinhan), 1998-ին արժանացած է թրքական գրական «Ռումի» մրցանակին։

Շաֆաքի 1999-ի «Մահրեմ» (Mahrem / ''The Gaze'' - Հայեացքը) վէպը 2000 թուականին Թուրքիոյ Գրողներու Միութեան կողմէ արժանացած է «Լաւագոյն Վէպ» մրցանակին&lt;ref&gt;&quot;2000 Yılı &quot;Yılın Yazar, Fikir Adamı ve Sanatçıları Ödülü&quot;&quot;. Archived from the original on 13 February 2011. Retrieved 8 March 2012.&lt;/ref&gt;։

Անոր յաջորդ վէպը՝ «Պիթ Փալաս»-ը (Bit Palas / ''The Flea Palace'' - Լուերու Պալատը, 2002), 2005-ին ընտրուած է «Ինտեփենտընթ» (The Independent) թերթի Օտարալեզու Գեղարուեստական Գրականութեան մրցանակի կարճ ցուցակին մէջ (shortlist)։ 22 տարի ետք՝ 2024-ի Յունուարին, Թուրքիոյ մէջ Շաֆաքը մեղաւոր ճանչցուեցաւ իր «Պիթ Փալաս» գիրքին մէջ գրագողութիւն (plagiarism) կատարելու համար։ Այնուամենայնիւ, գրական աշխարհի 130 ականաւոր դէմքեր հանդէս եկան համատեղ յայտարարութեամբ՝ շեշտելով, որ ատիկա իրական (իրաւացի) դատական գործ մը չէր։ Թէ՛ Շաֆաքը եւ թէ՛ իր թուրք հրատարակիչը բողոքարկած են այդ որոշումը։

2004-ին Շաֆաք հրատարակեց անգլերէնով գրուած իր առաջին վէպը՝ «Սկսնակ Խենթութիւններու Սուրբը» (The Saint of Incipient Insanities)։

Անգլերէնով գրուած իր երկրորդ վէպը՝ «Իսթանպուլի Բոզը» (The Bastard of Istanbul), ընդգրկուեցաւ «Օրենժ» (Orange Prize) մրցանակի երկար ցուցակին մէջ։ Վէպը կ'անդրադառնայ Հայոց Ցեղասպանութեան, որ կը ժխտուի թրքական կառավարութեան կողմէ։ 2006-ի Յուլիսին Շաֆաքի դէմ քրէական գործ յարուցուեցաւ «թրքութիւնը վիրաւորելու» մեղադրանքով (Թուրքիոյ քրէական օրէնսգիրքի 301-րդ յօդուած)՝ վէպին մէջ ցեղասպանութեան հարցը քննարկելու համար։ Եթէ ան դատապարտուէր, իրեն կը սպառնար առաւելագոյնը երեք տարուան բանտարկութիւն։ «Լը Կարտիըն» (The Guardian) թերթը մեկնաբանեց, որ «Իսթանպուլի Բոզը» թերեւս թրքական առաջին վէպն է, որ կ'անդրադառնայ ցեղասպանութեան։ 2006-ի Սեպտեմբերին, դատախազի խնդրանքով, ան արդարացուեցաւ այս մեղադրանքներէն։

Շաֆաքի «Սիրոյ Քառասուն Կանոնները» (թրքերէն՝ ''Aşk'' / Սէր) վէպը հրատարակուելուն պէս վերածուեցաւ պեսթսելըրի Թուրքիոյ մէջ․ մինչեւ 2009 թուականը այն վաճառուեցաւ աւելի քան 200,000 օրինակով՝ գերազանցելով Օրհան Փամուքի «Նոր Կեանքը» (1994) գիրքի սահմանած 120,000 օրինակի նախորդ մրցանիշը։ Ֆրանսայի մէջ Շաֆաքի այս վէպը արժանացաւ «Prix ALEF – Mention Spéciale Littérature Etrangère» մրցանակին։ Այն նաեւ առաջադրուեցաւ 2012-ի Տապլինի Միջազգային IMPAC Գրական Մրցանակին։ 2019-ին ԲԲՍ (BBC)-ն զայն դասեց 100 «ամենաոգեշնչող» վէպերու եւ «մեր աշխարհը ձեւաւորած 100 վէպերու» շարքին։

Անոր 2012-ի «Պատիւ» (Honour) վէպը, որ կը կեդրոնանայ «պատուի համար սպաննութեան» (honour killing) թեմային վրայ, առաջադրուեցաւ 2012-ի Ասիական Մարդկային Գրական Մրցանակին (Man Asian Literary Prize) եւ 2013-ի Կանանց Գեղարուեստական Գրականութեան Մրցանակին (Women's Prize for Fiction)։ Ասոր յաջորդեց 2014-ին հրատարակուած «Ճարտարապետին Աշակերտը» (The Architect's Apprentice) պատմավէպը, որ կը պատմէ Միմար Սինանի մօտ ուսանած հնարովի աշակերտի մը մասին։

Շաֆաքի «Եւայի Երեք Դուստրերը» (2017) վէպը, որուն գործողութիւնները տեղի կ'ունենան Իսթանպուլի եւ Օքսֆորտի մէջ՝ 1980-ականներէն մինչեւ մեր օրերը, Լոնտոնի քաղաքապէս Սատիք Խանի կողմէ ընտրուեցաւ որպէս տարուան իր սիրած գիրքը։ Ամերիկացի գրող Սիրի Հուսթվետ նոյնպէս գովեստով արտայայտուեցաւ գիրքին մասին։ Գիրքը կ'ուսումնասիրէ աշխարհիկ եւ ուղղափառ կրօնական սովորութիւններու, պահպանողական ու ազատական (լիպերալ) քաղաքականութեան, ինչպէս նաեւ ատոնց հանդէպ ժամանակակից թրքական հայեացքներու թեմաները։

Մարկարեթ Աթուտէն, Տէյվիտ Միչըլէն եւ Սեոնէն (Sjon) ետք, Շաֆաք ընտրուեցաւ որպէս «Ապագայի Գրադարան» (Future Library project) նախագիծի 2017 թուականի գրողը։ Անոր «Վերջին Տապուն» (The Last Taboo) գործը 100 գրական երկերէ բաղկացած հաւաքածոյի չորրորդ մասն է, որ պիտի չհրատարակուի մինչեւ 2114 թուականը։

Շաֆաքի 2019-ի «10 Վայրկեան 38 Երկվայրկեան Այս Տարօրինակ Աշխարհի Մէջ» վէպը, որ կը դառնայ Իսթանպուլցի մարմնավաճառ կնոջ մը կեանքին շուրջ, ընդգրկուեցաւ «Պուքըր» (Booker Prize) մրցանակի կարճ ցուցակին մէջ։ 2019-ին թուրք դատախազները հսկողութեան տակ առին Շաֆաքը՝ իր գեղարուեստական գործերուն մէջ երեխաներու հանդէպ բռնութեան եւ սեռական ոտնձգութիւններու նիւթերուն անդրադառնալուն համար։

2021-ին Շաֆաք հրատարակեց իր տասներկրորդ վէպը՝ «Կորսուած Ծառերու Կղզին» (The Island of Missing Trees)&lt;ref&gt;Boyt, Susie (22 July 2021). &quot;The Island of Missing Trees by Elif Shafak — war and figs&quot;. ''www.ft.com''. Archived from the original on 11 December 2022. Retrieved 25 July 2021.&lt;/ref&gt;։

Անոր 2024-ի վէպն է «Երկնքի Մէջ Գետեր Կան» (There are Rivers in the Sky)՝ տարբեր ժամանակաշրջաններու վրայ հիմնուած վէպ մը ջուրի մասին, որ կը տարածուի ասորեստանցի Աշուրպանիպալ թագաւորէն մինչեւ ժամանակակից Լոնտոնի մէջ ապրող ջրաբան մը, եւ կ'անդրադառնայ եզիտիներու հալածանքներուն ու 2014-ի ջարդերուն։

=== Ոչ-գեղարուեստական Գրականութիւն (Վաւերագրական) ===
Շաֆաքի թրքերէնով գրուած ոչ-գեղարուեստական ակնարկները հաւաքուած են չորս գիրքերու մէջ՝ «Մետ-Ճեզիր» (Med-Cezir, 2005), «Ֆիրարփերեսթ» (Firarperest, 2010), «Շեմսփարէ» (Şemspare, 2012) եւ «Սանմա քի Եալնըզսըն» (Sanma ki Yalnızsın, 2017)&lt;ref&gt;&quot;Sanma Ki Yalnızsın&quot;. Dogan Kitap. Archived from the original on 8 July 2022. Retrieved 2 May 2020.&lt;/ref&gt;։

2020-ին Շաֆաք հրատարակեց «Ինչպէս Պահպանել Հոգեկան Առողջութիւնը Բաժանումներու Դարաշրջանին Մէջ» (How to Stay Sane in an Age of Division) գիրքը։

=== Լրատուամիջոցներու Մէջ ===
Շաֆաք յօդուածներ գրած է այնպիսի պարբերականներու համար, ինչպիսիք են՝ «Թայմ» (Time), «Լը Կարտիըն» (The Guardian), «Լա Ռեփուպլիքա» (La Repubblica), «Տը Նիւ Եորքըր» (The New Yorker), «Տը Նիւ Եորք Թայմզ» (The New York Times), «Տեր Շփիկել» (Der Spiegel) եւ «Նիւ Սթէյթսմըն» (New Statesman)։

Շաֆաք որպէս բանախօս կամ մեկնաբան հանդէս եկած է «ԲԲՍ Ուորլտ» (BBC World), «Եւրոնիւզ» (Euronews) եւ «Ալ Ժազիրա Անգլերէն» (Al Jazeera English) լրատուականներուն մէջ։

Մինչեւ 2009 թուականը, երբ ան տեղափոխուեցաւ «Հապերթիւրք» (Habertürk), Շաֆաք կը գրէր «Զաման» (Zaman) թերթին համար, որ յայտնի էր Ֆեթհուլլահ Կիւլենի հետ իր կապերով։

2017-ի Յուլիսին Էլիֆ Շաֆաքը ընտրուեցաւ որպէս հիւր (castaway) «ԲԲՍ Ռատիօ 4»-ի (BBC Radio 4) «Desert Island Discs» (Անմարդաբնակ Կղզիի Ձայնապնակները) յայտնի հաղորդման մէջ։

Շաֆաք երկու անգամ ելոյթ ունեցած է «ԹԵԴ Կլոպըլ» (TEDGlobal) հարթակին վրայ՝ արժանանալով յոտնկայս ծափահարութիւններու&lt;ref&gt;Shafak, Elif. &quot;Elif Shafak&quot;. ''TED''. Archived from the original on 31 March 2022. Retrieved 4 May 2018.&lt;/ref&gt;։

== Թեմաներ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Elif Shafak|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elif_Shafak&amp;oldid=1355858533|date=2026-05-24|accessdate=2026-06-24|language=en}}&lt;/ref&gt; ==

=== Իսթանպուլ ===
Իսթանպուլը միշտ յատկանշական տեղ գրաւած է Շաֆաքի գրուածքներուն մէջ։ Ան քաղաքը կը պատկերէ որպէս տարբեր մշակոյթներու եւ բազմազան հակասութիւններու ձուլարան (melting pot)։ Շաֆաք նկատած է․ «Իսթանպուլը մարդուն ստիպում է հասկնալ՝ թերեւս ոչ թէ բանականօրէն, այլ բնազդաբար, որ Արեւելքն ու Արեւմուտքը ի վերջոյ երեւակայական հասկացողութիւններ են, եւ հետեւաբար կրնան ջնջուիլ ու վերաձեւաւորուիլ»։ «Թայմ» (Time) ամսագրին համար գրուած նոյն ակնարկին մէջ Շաֆաք կ'ըսէ․ «Արեւելքն ու Արեւմուտքը ջուր եւ ձէթ չեն։ Անոնք կը խառնուին։ Եւ Իսթանպուլի նման քաղաքի մը մէջ անոնք կը խառնուին սաստիկ, անդադար եւ զարմանալիօրէն»։ «Տը Նիւ Եորք Թայմզ Պուք Ռիվիւ»-ն (The New York Times Book Review) Շաֆաքի մասին գրած է․ «Ան առանձնայատուկ տաղանդ ունի Իսթանպուլի ետնախորշերը պատկերելու, ուր Օսմանեան Կայսրութեան բազմաթիւ մշակոյթները դեռեւս խճճուած ձեւով ակնյայտ են իւրաքանչիւր ընտանեկան տոհմածառի վրայ»&lt;ref&gt;Freely, Maureen (13 August 2006). &quot;Writers on Trial&quot;. ''The New York Times''. Archived from the original on 15 January 2018. Retrieved 18 December 2019.&lt;/ref&gt;։

ԲԲՍ (BBC)-ի համար գրած իր մէկ յօդուածին մէջ Շաֆաք նշած է․ «Իսթանպուլը նման է հսկայական, գունագեղ Մատրիոշքայի (Matrushka)․ կը բանաս զայն եւ ներսը ուրիշ տիկնիկ մը կը գտնես։ Կը բանաս այդ մէկը, միայն տեսնելու համար նոր տիկնիկ մը՝ հոն թաքնուած։ Ասիկա հայելիներու սրահ մըն է, ուր ոչինչ այնպէս է, ինչպէս որ կ'երեւի։ Մարդ պէտք է զգոյշ ըլլայ, երբ որոշակի դասակարգումներ կ'օգտագործէ Իսթանպուլի մասին խօսելու համար։ Եթէ կայ բան մը, որ այս քաղաքը չի սիրեր, ատոնք կաղապարուած միտքերն (clichés) են»։

=== Արեւելեան եւ Արեւմտեան Մշակոյթներ ===
Շաֆաք կը միախառնէ պատմութիւն պատմելու արեւելեան եւ արեւմտեան եղանակները՝ օգտուելով թէ՛ բանաւոր եւ թէ՛ գրաւոր մշակոյթէն։ «Ուաշինկթըն Փոստ»-ի (The Washington Post) մէջ Ռոն Չարլզ գրած է․ «Շաֆաք կը խօսի բազմաձայն ոճով մը, որ կ'որսայ տարբեր մշակոյթներու բախուող ալիքները»։ Խորհրդապաշտութիւնը (mysticism) եւ յատկապէս համայնավարութիւնը/սուֆիզմը (Sufism) նոյնպէս եղած են իր գործերու հիմնական թեմաներէն, յատկապէս՝ «Սիրոյ Քառասուն Կանոնները» վէպին մէջ։

=== [[Իգապաշտութիւն]] (Ֆեմինիզմ) ===
Որպէս իգապաշտ (ֆեմինիստ) եւ սեռերու հաւասարութեան պաշտպան՝ Շաֆաք իր գրուածքներուն մէջ արծարծած է բազմաթիւ իգապաշտական հարցեր եւ կնոջ դերը հասարակութեան մէջ։ Օրինակներէն են մայրութիւնը եւ կանանց հանդէպ բռնութիւնը։ [[«Լը Կարտիըն»]] (The Guardian) թերթի լրագրող [[Ուիլիամ Սքիտելսքի|Ուիլիամ Սքիտելսքիի]] հետ ունեցած հարցազրոյցին մէջ ան ըսած է․ «Թուրքիոյ մէջ տղամարդիկ կը գրեն, իսկ կիները՝ կը կարդան։ Ես կ'ուզեմ տեսնել այս իրավիճակին փոփոխութիւնը»։

=== Մարդկային Իրաւունքներ ===
Շաֆաքի վէպերը քննարկած են մարդկային իրաւունքներու վերաբերեալ հարցեր, յատկապէս՝ Թուրքիոյ մէջ։ Ան նշած է․ «Այն, ինչ գրականութիւնը կը ջանայ ընել, մարդկային դիմագիծը վերադարձնելն է այն անձերուն, որոնք զրկուած են մարդկայնութենէն... Այն մարդոց, որոնց ձայնը մենք երբեք չենք լսեր։ Ասիկա իմ գործիս կարեւոր մէկ մասն է»։ Յատուկ թեմաներու շարքին եղած են եզիտիներու հալածանքները, [[Հայոց Ցեղասպանութիւն|Հայոց Ցեղասպանութիւնը]] եւ Թուրքիոյ մէջ զանազան փոքրամասնութիւններու հանդէպ վերաբերմունքը&lt;ref&gt;Sanderson, Sertan (5 May 2021). &quot;Elif Shafak: using literature as a means to defend human rights&quot;. ''dw.com''. Deutsche Welle. Archived from the original on 13 July 2022. Retrieved 20 November 2021.&lt;/ref&gt;։

== Տեսակէտներ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Elif Shafak|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elif_Shafak&amp;oldid=1355858533|date=2026-05-24|accessdate=2026-06-24|language=en}}&lt;/ref&gt; ==

=== Խօսքի Ազատութիւն ===
Շաֆաքը խօսքի ազատութեան ջատագով է։ «Խօսքի Ազատութեան Բանավէճ»-ին (Free Speech Debate) մասնակցելու ատեն ան նշած է․ «Ես աւելիով հետաքրքրուած եմ ցոյց տալով այն բաները, որոնք մենք ունինք ընդհանուր՝ որպէս նոյն մոլորակը եւ, ի վերջոյ, նոյն ցաւերն ու ուրախութիւնները կիսող մարդիկ, քան թէ եւս մէկ աղիւս աւելցնելով մշակոյթներու, կրօններու կամ ազգութիւններու միջեւ բարձրացած երեւակայական պատերուն»&lt;ref&gt;&quot;Elif Shafak on our common humanity&quot;. ''Free Speech Debate''. 26 July 2012. Archived from the original on 12 May 2017. Retrieved 13 October 2014.&lt;/ref&gt;։

=== Քաղաքական Տեսակէտներ ===
Շաֆաք քննադատած է Ռեճեփ Թայիփ Էրտողանի նախագահութիւնը՝ նկարագրելով անոր պաշտօնավարումը որպէս Թուրքիոյ մէջ աւելի մեծ բռնատիրութեան (authoritarianism) յանգեցնող ընթացք։ 2014-ին ան ստորագրեց բաց նամակ մը՝ ի նշան բողոքի Թուրքիոյ մէջ «Թուիթըր»-ի արգելափակման դէմ՝ մեկնաբանելով․ «Ժողովրդավարութեան բուն հիմքը... կը պակսի այսօրուան Թուրքիոյ մէջ»։

Շաֆաք խօսած եւ գրած է համաշխարհային քաղաքական տարբեր միտումներու մասին։ 2010-ական թուականներուն ան զուգահեռներ անցուցած է թրքական քաղաքական պատմութեան եւ Եւրոպայի ու Միացեալ Նահանգներու քաղաքական զարգացումներուն միջեւ։ 2016-ին «Տը Նիւ Եորքըր» պարբերականին մէջ գրելով՝ ան նշած է․ «Ազգայնականութեան, մեկուսացման եւ ցեղապաշտութեան ալիքները մէկը միւսին ետեւէն կը հարուածեն Եւրոպայի տարածքին գտնուող երկիրներու ափերը, եւ անոնք հասած են նաեւ Միացեալ Նահանգներ։ Ծայրայեղ հայրենասիրութիւնն ու օտարատեացութիւնը վերելքի մէջ են։ Ասիկա Տագնապի Դարաշրջան է, իսկ տագնապէն մինչեւ բարկութիւն եւ բարկութենէն մինչեւ յարձակողականութիւն ընդամէնը մէկ քայլ է»&lt;ref&gt;Shafak, Elif (10 December 2016). &quot;The Silencing of Writers in Turkey&quot;. ''The New Yorker''. Archived from the original on 26 December 2021. Retrieved 4 May 2018.&lt;/ref&gt;։

2014-ի Սոչիի ձմեռնային ողիմպիական խաղերէն առաջ, Շաֆաք ստորագրեց բաց նամակ մը՝ ի նշան բողոքի Ռուսիոյ մէջ միասեռականներու հալածանքներուն եւ հայհոյութեան դէմ ընդունուած օրէնքներուն դէմ&lt;ref&gt;Flood, Alison (6 February 2014). &quot;Sochi 2014: world authors join protest against Putin&quot;. ''The Guardian''. Archived from the original on 22 April 2022. Retrieved 11 December 2016.&lt;/ref&gt;։

== Անձնական Կեանք&lt;ref&gt;{{Citation|title=Elif Shafak|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elif_Shafak&amp;oldid=1355858533|date=2026-05-24|accessdate=2026-06-24|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Շաֆաք ապրած է Իսթանպուլի եւ Միացեալ Նահանգներու մէջ, նախքան Միացեալ Թագաւորութիւն տեղափոխուիլը։ Ան 2013 թուականէն ի վեր կը բնակի Լոնտոն, բայց կը խօսի «Իսթանպուլը իր հոգիին մէջ կրելու» մասին։ 2019-ի դրութեամբ, դատական հալածանքներու վախի պատճառով, Շաֆաք կամաւոր աքսորի մէջ է Թուրքիայէն։

Շաֆաք ամուսնացած է թուրք լրագրող Էյիւփ Ճան Սաղլըքի (Eyüp Can Sağlık) հետ, որ ազատական «Ռատիքալ» (Radikal) թերթի նախկին խմբագիրն է։ Անոնք ունին մէկ դուստր եւ մէկ որդի։ 2017-ին Շաֆաք յայտարարեց, որ ինք երկսեռական է։

2006-ին իր դստեր ծնունդէն ետք, Շաֆաք տառապեցաւ յետծննդաբերական ընկճախտէ (postnatal depression)․ ժամանակաշրջան մը, որուն ան անդրադարձած է իր «Սեւ Կաթ» յուշագրութեան մէջ&lt;ref&gt;Flood, Alison (6 February 2014). &quot;Sochi 2014: world authors join protest against Putin&quot;. ''The Guardian''. Archived from the original on 22 April 2022. Retrieved 11 December 2016.&lt;/ref&gt;։

== Մրցանակներ եւ Ճանաչում&lt;ref&gt;{{Citation|title=Elif Shafak|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elif_Shafak&amp;oldid=1355858533|date=2026-05-24|accessdate=2026-06-24|language=en}}&lt;/ref&gt; ==

=== Գրքային Մրցանակներ ===

* '''1998''' «Փինհան» (Pinhan), Մեծն Ռումիի մրցանակ, Թուրքիա։
* '''2000''' «Հայեացքը» (The Gaze / ''Mahrem''), Թուրքիոյ Գրողներու Միութեան «Լաւագոյն Վէպ» մրցանակ։
* '''2005''' «Լուերու Պալատը» (The Flea Palace / ''Bit Palas''), ընտրուած է Միացեալ Թագաւորութեան (Անգլիա) «Ինտեփենտընթ» թերթի Օտարալեզու Գեղարուեստական Գրականութեան մրցանակի կարճ ցուցակին մէջ։
* '''2011''' ''«Soufi, mon amour»'' (Ֆրանսերէն հրատարակութիւն՝ Phébus, 2011), Prix ALEF – Օտար Գրականութեան Յատուկ Յիշատակում։
* '''2012''' «Սիրոյ Քառասուն Կանոնները» (The Forty Rules of Love), առաջադրուած է Տապլինի Միջազգային IMPAC Գրական Մրցանակին։
* '''2013''' ''«Crime d'honneur»'' (Ֆրանսերէն հրատարակութիւն՝ Phébus, 2013), Ճամբորդներու «Prix Relay» մրցանակ։
* '''2014''' «Պատիւ» (Honour), երկրորդ տեղ՝ «Prix Escapade» մրցանակաբաշխութեան մէջ, Ֆրանսա։
* '''2015''' «Ճարտարապետին Աշակերտը» (The Architect's Apprentice), ընտրուած է Գրականութեան Թագաւորական Ընկերութեան (RSL) «Ondaatje Prize» մրցանակի կարճ ցուցակին մէջ։
* '''2019''' «10 Վայրկեան 38 Երկվայրկեան Այս Տարօրինակ Աշխարհի Մէջ» (10 Minutes 38 Seconds in This Strange World), ընտրուած է «Պուքըր» (Booker Prize) մրցանակի կարճ ցուցակին մէջ։
* '''2020''' «10 Վայրկեան 38 Երկվայրկեան Այս Տարօրինակ Աշխարհի Մէջ», ընտրուած է «Ondaatje Prize» մրցանակի կարճ ցուցակին մէջ։
* '''2021''' «Կորսուած Ծառերու Կղզին» (The Island of Missing Trees), ընտրուած է «Costa Book Award» մրցանակի կարճ ցուցակին մէջ։
* '''2021''' Հալտոր Լաքսնեսի (Halldór Laxness) անուան Միջազգային Գրական Մրցանակ։
* '''2021''' «Կորսուած Ծառերու Կղզին», ընտրուած է Կանանց Գեղարուեստական Գրականութեան Մրցանակի (Women's Prize for Fiction) կարճ ցուցակին մէջ։
* '''2022''' «Կորսուած Ծառերու Կղզին», ընտրուած է Էտուարտ Սթանֆորտի Ճամբորդական Գրականութեան Մրցանակաբաշխութեան (Edward Stanford Travel Writing Awards) կարճ ցուցակին մէջ։
* '''2023''' «Կորսուած Ծառերու Կղզին», ընտրուած է Բրիտանական Գրքի Մրցանակաբաշխութեան (British Book Awards) կարճ ցուցակին մէջ։
* '''2025''' «Երկնքի Մէջ Գետեր Կան» (There Are Rivers in The Sky), «Տեղի Զգացողութիւն Ունեցող Վէպ» (Fiction with a Sense of Place) մրցանակ՝ Էտուարտ Սթանֆորտի Ճամբորդական Գրականութեան Մրցանակաբաշխութեան մէջ։
* '''2025''' «Երկնքի Մէջ Գետեր Կան», Հեղինակներու Միութեան (Society of Authors) կողմէ տրուող «Gordon Bowker Volcano Prize» մրցանակ։
* '''2025''' «Երկնքի Մէջ Գետեր Կան», ֆրանսական «Prix Femina Etranger» (Ֆեմինա օտար գրականութեան մրցանակ) վերջնական փուլի մասնակից (finalist)։
* '''2026''' «Երկնքի Մէջ Գետեր Կան»՝ Տոմինիք Կուա-Պլանշէի կողմէ ֆրանսերէնի թարգմանուած տարբերակը (Éditions Flammarion հրատարակչութիւն), Օտար Գրականութեան «Prix Fragonard» մրցանակ։

=== Այլ Ճանաչումներ ===

* Մարիա Կրացիա Քութուլիի (Maria Grazia Cutuli) անուան մրցանակ – Միջազգային Լրագրութեան Մրցանակ, Իտալիա, 2006։
* Թուրք Լրագրողներու եւ Գրողներու Հիմնադրամի «Համակեցութեան Արուեստ» մրցանակ, 2009։
* «Մարքա» (Marka) համաժողովի 2010 թուականի մրցանակ։
* «Women To Watch» (Ուշադրութեան Արժանի Կիներ) մրցանակ, Mediacat &amp; Advertising Age, Մարտ 2014։
* Ասիացի Կանանց Նուաճումներու Մրցանակաբաշխութիւն 2015 (Asian Women of Achievement Awards)՝ «Global Empowerment» (Համաշխարհային Զօրակցութեան/Հզօրացման) մրցանակ։
* 2016-ի GTF մրցանակ՝ Սեռերու Հաւասարութեան Խթանման Գործին Մէջ Ունեցած Ականաւոր Յաջողութիւններու Համար։
* Ընտրուած է Գրականութեան Թագաւորական Ընկերութեան անդամ (FRSL), 2019։
* ԲԲՍ (BBC)-ի տարուան 100 ամենաոգեշնչող եւ ազդեցիկ կիներու ցուցակ, 2021։
* Բրիտանական Ակադեմիայի Նախագահի Մետալ (British Academy President's Medal), 2024։
* Ելոյթ Ֆրանքֆորտի Գիրքի Միջազգային Ցուցահանդէսի բացման հանդիսութեան, 2024։

== Մատենագիտութիւն&lt;ref&gt;{{Citation|title=Elif Shafak|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Elif_Shafak&amp;oldid=1355858533|date=2026-05-24|accessdate=2026-06-24|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Թրքերէն տարբերակ
!Անգլերէն տարբերակ
|-
|'''Անուն / Տարի / Հրատարակչութիւն / ISBN'''
|'''Անուն / Տարի / Հրատարակչութիւն / ISBN'''
|-
|''Kem Gözlere Anadolu'' (1994)

Evrensel

&lt;nowiki&gt;ISBN 9789757837299&lt;/nowiki&gt;
|—
|-
|''Pinhan'' (1997)

Metis

&lt;nowiki&gt;ISBN 975-342-297-0&lt;/nowiki&gt;
|—
|-
|''Şehrin Aynaları'' (1999)

Metis

&lt;nowiki&gt;ISBN 975-342-298-9&lt;/nowiki&gt;
|—
|-
|''Mahrem'' (2000)

Metis

&lt;nowiki&gt;ISBN 975-342-285-7&lt;/nowiki&gt;
|''The Gaze'' (2006)

Marion Boyars Publishers Ltd

&lt;nowiki&gt;ISBN 978-0714531212&lt;/nowiki&gt;
|-
|''Bit Palas'' (2002)

Metis

&lt;nowiki&gt;ISBN 975-342-354-3&lt;/nowiki&gt;
|''The Flea Palace'' (2007)

Marion Boyars Publishers Ltd

&lt;nowiki&gt;ISBN 978 0714531205&lt;/nowiki&gt;
|-
|''Araf'' (2004)

Metis

&lt;nowiki&gt;ISBN 978-075-342-465-3&lt;/nowiki&gt;
|''The Saint of Incipient Insanities'' (2004)

Farrar, Straus and Giroux

&lt;nowiki&gt;ISBN 0-374-25357-9&lt;/nowiki&gt;
|-
|''Beşpeşe'' (2004)

''(Մուրաթհան Մունկանի, Ֆարուք Ուլայի, Ճելլիլ Օքերի եւ Փընար Քիւրի հետ համատեղ)''

Metis

&lt;nowiki&gt;ISBN 975-342-467-1&lt;/nowiki&gt;
|—
|-
|''Med-Cezir'' (2005)

Metis

&lt;nowiki&gt;ISBN 975-342-533-3&lt;/nowiki&gt;
|—
|-
|''Baba ve Piç'' (2006)

Metis

&lt;nowiki&gt;ISBN 978-975-342-553-7&lt;/nowiki&gt;
|''The Bastard of Istanbul'' (2007)

Viking

&lt;nowiki&gt;ISBN 0-670-03834-2&lt;/nowiki&gt;
|-
|''Siyah Süt'' (2007)

Doğan

&lt;nowiki&gt;ISBN 975-991-531-6&lt;/nowiki&gt;
|''Black Milk: On Writing, Motherhood, and the Harem Within'' (2011)

Viking

&lt;nowiki&gt;ISBN 0-670-02264-0&lt;/nowiki&gt;
|-
|''Aşk'' (2009)

Doğan

&lt;nowiki&gt;ISBN 978-605-111-107-0&lt;/nowiki&gt;
|''The Forty Rules of Love: A Novel of Rumi'' (2010)

Viking

&lt;nowiki&gt;ISBN 0-670-02145-8&lt;/nowiki&gt;
|-
|''Kâğıt Helva'' (2010)

Doğan

&lt;nowiki&gt;ISBN 978-605-111-426-2&lt;/nowiki&gt;
|—
|-
|''Firarperest'' (2010)

Doğan

&lt;nowiki&gt;ISBN 978-605-111-902-1&lt;/nowiki&gt;
|''The Happiness of Blond People: A Personal Meditation on the Dangers of Identity'' (2011)

Penguin

&lt;nowiki&gt;ISBN 9780670921768&lt;/nowiki&gt;
|-
|''İskender'' (2011)

Doğan

&lt;nowiki&gt;ISBN 978-605-090-251-8&lt;/nowiki&gt;
|''Honour'' (2012)

Viking

&lt;nowiki&gt;ISBN 0-670-92115-7&lt;/nowiki&gt;
|-
|''Şemspare'' (2012)

Doğan

&lt;nowiki&gt;ISBN 978-605-090-799-5&lt;/nowiki&gt;
|—
|-
|''Ustam ve Ben'' (2013)

Doğan

&lt;nowiki&gt;ISBN 978-605-09-1803-8&lt;/nowiki&gt;
|''The Architect's Apprentice'' (2014)

Viking

&lt;nowiki&gt;ISBN 978-024-100-491-3&lt;/nowiki&gt;
|-
|''Sakız Sardunya'' (2014)

Doğan

&lt;nowiki&gt;ISBN 978-605-09-2291-2&lt;/nowiki&gt;
|—
|-
|''Havva'nın Üç Kızı'' (2016)

Doğan

&lt;nowiki&gt;ISBN 978-605-09-3537-0&lt;/nowiki&gt;
|''Three Daughters of Eve'' (2016)

Viking

&lt;nowiki&gt;ISBN 978-024-128-804-7&lt;/nowiki&gt;
|-
|''Sanma ki Yalnızsın'' (2018)

Doğan

&lt;nowiki&gt;ISBN 978-605-095-146-2&lt;/nowiki&gt;
|—
|-
|''On Dakika Otuz Sekiz Saniye'' (2019)

Doğan

&lt;nowiki&gt;ISBN 978-605-096-309-0&lt;/nowiki&gt;
|''10 Minutes 38 Seconds in This Strange World'' (2019)

Viking

&lt;nowiki&gt;ISBN 978-024-129-386-7&lt;/nowiki&gt;
|-
|''Aşkın Kırk Kuralı'' (2019)

''(«Aşk» վէպի հիման վրայ կատարուած քաղուածք)''

Doğan Novus

&lt;nowiki&gt;ISBN 978-605-095-864-5&lt;/nowiki&gt;
|—
|-
|''Bölünmüş Bir Dünyada Akıl Sağlığımızı Nasıl Koruruz'' (2022)

Doğan

ISBN 925-625-821-547-2
|''How to Stay Sane in an Age of Division'' (2020)

Welcome Collection / Profile Books

&lt;nowiki&gt;ISBN 978-178-816-572-3&lt;/nowiki&gt;
|-
|''Kayıp Ağaçlar Adası'' (2023)

Doğan

&lt;nowiki&gt;ISBN 978-625-684-315-8&lt;/nowiki&gt;
|''The Island of Missing Trees'' (2021)

Viking

&lt;nowiki&gt;ISBN 978-024-143-499-4&lt;/nowiki&gt;
|-
|''Gökyüzünde Nehirler Var'' (2025)

Doğan

''(Առանց ISBN-ի)''
|''There Are Rivers in the Sky'' (2024)

Viking

&lt;nowiki&gt;ISBN 978-024-143-501-4&lt;/nowiki&gt;
|}

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Գրողներ]]
[[Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով]]</text>
      <sha1>19idy5lt70c8z0ez50zv2c85uajgyp4</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>