Ուիքիփետիա hywwiki https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%80_%D4%B7%D5%BB MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Մեդիա Սպասարկող Քննարկում Մասնակից Մասնակցի քննարկում Ուիքիփետիա Ուիքիփետիայի քննարկում Պատկեր Պատկերի քննարկում MediaWiki MediaWiki քննարկում Կաղապար Կաղապարի քննարկում Օգնություն Օգնության քննարկում Ստորոգութիւն Կատեգորիայի քննարկում TimedText TimedText talk Մոդուլ Մոդուլի քննարկում Event Event talk 0 2791 253279 230383 2026-08-11T11:34:46Z Azniv Stepanian 8 253279 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր | կարգավիճակ = մարզի կեդրոն | երկրամասի տեսակ = Մարզ | երկրամաս = Վայոց ձորի մարզ | ղեկավարի պաշտօն = Քաղաքապետ | ղեկավար = Դաւիթ Յարութիւնեան | առաջին յիշատակում = V դար | այլ անուանումներ = Միկոյեան, Քեշիշքենդ, Սխտորալեզ, Փոնձաթաղ, Եղէգիք, Եղէգեաց | բարձրութիւն = 1240 | բնակչութիւն = 7 800<ref name=HH_mshtakan_bnakchutyuny_2015_hulisi_1-i_drutyamb>{{cite web|url=http://armstat.am/file/article/bnakch_01.07.2015.pdf |title=Հայաստանի Հանրապետութեան մշտական բնակչութեան թուաքանակը 2015 թուականի Յուլիս 1-ի դրութեամբ, |date= |accessdate=2015 Օգոստոսի 9}}</ref> | մարդահամարի թուական = 2015 | ազգային կազմ = [[հայեր]] | կրօնական կազմ = [[Հայ Առաքելական Եկեղեցի|Հայ Առաքելական եկեղեցի]] | տեղաբնականուն = եղէգնաձորցի | հեռախօսային կոդ = +374 (281) | փոսթային ինտէքս = 3601 }} '''Եղեգնաձոր,''' քաղաք՝ [[Հայաստան]]ի [[Վայոց Ձորի մարզ]]ի մէջ գտնուող մարզկեդրոն, [[Արփա (գետ)|Արփա]] գետի աջ ափին, [[Երեւան]]էն մօտ 120 քմ հարաւ-արեւելք։ Կը գրաւէ Վայքի արեւմտեան մասը։ Մինչեւ 1935 թուական բնակավայրը Քէշիշքենթ կը կոչուէր, ապա [[Միկոյեան]], վերանուանուած է Խորհրդային Միութեան ականաւոր քաղաքական գործիչ [[Անաստաս Միկոյեան|Անաստաս Միկոյեանի]] պատուին<ref>{{cite web | url=http://vdzor.gov.am/about-communities/757/ | title=Եղեգնաձոր. համայնքի մասին | work=ՀՀ տարածքային կառավարման նախարարության պաշտոնական կայք | accessdate=2018-02-12 | archive-date=2014-08-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140808073923/http://vdzor.gov.am/about-communities/757/ | dead-url=yes | archivedate=2014-08-08 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20140808073923/http://vdzor.gov.am/about-communities/757/ | deadurl=yes }}</ref>։ == Տնտեսութիւն == Քաղաքի տնտեսութեան զարգացումը նկատելի եղած է 1931-էն ետք, երբ քաղաքը վարչական կեդրոն դարձաւ։ Մինչեւ ԽՍՀՄ-ի փլուզումը այս քաղաքը զարգացած տնտեսութիւն ունեցող բնակավայր կը հանդիսանար։ Այստեղ կը գործէին Երեւանի «Էլեկտրասարք» ճարտարարուեստական միաւորման եւ «Հայգորգ» առեւտրական հաստատութեան մասնաճիւղը։ Այստեղ բալբաս ցեղատեսակի ոչխարներ կը բուծանէին, որուն բուրդը լաւագոյն հումք կը հանդիսանար գորգագործութեան համար։ Լայն ճանաչում ունեցած է ոչխարի կաթով արտադրուող «Բրինզա» պանիրը։ Ներկայիս քաղաքին մէջ կը զարգանայ վերամշակուող արդիւնաբերութիւնը, կը գործեն կահոյքի, քարերու եւ շինանիւթերու, գինիի տակառներու արտադրամասեր, հիւսուած գորգի եւ կարի արտադրութիւն։ Այստեղ կը գործէ սարքերու գործարան, ուր կ'արտադրուին չափիչներ։ Արագ կը զարգանայ ճարտարարուեստը, ուր գինի, կաթնամթերք եւ պահածոներ կ'արտադրուին։ Քաղաքին մէջ կը գործէ ալրաղաց։ Համայնքին մէջ մշակուող հողահանդակները 598 հա կը կազմեն, որմէ 427 հա վարելահողերն են, ուր հացահատիկ, բանջարեղէնի պարտէզներ եւ այլ ուտելիք բոյսեր կը մշակուին։ Լայն տարածում ունին խաղողի եւ պտղատու այգիները՝ 105 հա, որոնց բերքի հիմնական մասը տեղի պահածոներու եւ գինիի գործարաններուն մէջ կը վերամշակուի։ Կը զբաղին նաեւ անասնապահութեամբ։ Վերջին տարիներուն ստեղծուած են այծաբուծական ագարակներ, այծերու գլխաքանակը կը շատնայ, քանի որ այստեղ արտադրաուող այծի պանիրը աւելի շատ կը պահանջուի, ինչպէս նաեւ մարզի սահմաններէն դուրս կ'արտահանուի։ == Օգտակար Հանքանիւթեր == Համայնքի տարածքին գտնուող հանքային հանածոներէն կան շինարարական քարը ([[ֆելզիթ]], [[Կրանիթ]]) եւ ապակիի հումքը։ == Պատմամշակութային Կառոյցներ == Եղէգնաձորի մօտ կը գտնուին Արփայի հին կամուրջներէն մէկը՝ Ագարակաձորիկ կամուրջը ([[8-րդ դար]]), 12-էն 16-րդ դարերու խաչքարեր, [[4-րդ դար]]ու ամրոց, [[17-րդ դար]]ու եկեղեցի (վերակառուցուած [[19-րդ դար]])։ == Պատկերասրահ == <gallery mode="packed"> Սուրբ Սարգիս, Եղեգնաձոր, 2015 (1).jpg|Եղէգնաձորի Սուրբ Սարգիս եկեղեցի Եսայի Նշեցու հուշարձան, 2015 (2).jpg|Եսայի Նշեցիի յուշարձան Հուշարձան Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածներին, Եղեգնաձոր (1).JPG|Երկրորդ աշխարհամարտի ընթացքին զոհուածներուն նուիրուած յուշարձան, Եղէգնաձոր </gallery> <gallery mode="packed" heights="180"> Հուշարձան Արցախյան ազատամարտում զոհվածներին, Եղեգնաձոր (7).JPG|Արցախեան ազատամարտի ընթացքին զոհուածներուն նուիրուած յուշարձան, Եղէգնաձոր Հուշարձան Անաստաս Միկոյանի, Եղեգնաձոր (3).JPG|Անաստաս Միկոյեանի յուշարձան (Եղէգնաձոր) </gallery> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Արտաքին յղումներ == * [http://yeghegnadzor.luys.am/ yeghegnadzor.luys.am] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180130084240/http://yeghegnadzor.luys.am/ |date=2018-01-30 }} {{Արտաքին յղումներ}} {{Հայաստանի քաղաքներ}} {{Վայոց ձորի մարզ}} [[Ստորոգութիւն:Եղեգնաձոր]] 9wc9i2l5a8b9kh4i8ssohlti6ud1cb1 253280 253279 2026-08-11T11:35:37Z Azniv Stepanian 8 253280 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր | կարգավիճակ = մարզի կեդրոն | երկրամասի տեսակ = Մարզ | երկրամաս = Վայոց ձորի մարզ | ղեկավարի պաշտօն = Քաղաքապետ | ղեկավար = Դաւիթ Յարութիւնեան | առաջին յիշատակում = V դար | այլ անուանումներ = Միկոյեան, Քէշիշքենթ, Սխտորալեզ, Փոնձաթաղ, Եղէգիք, Եղէգեաց | բարձրութիւն = 1240 | բնակչութիւն = 7 800<ref name=HH_mshtakan_bnakchutyuny_2015_hulisi_1-i_drutyamb>{{cite web|url=http://armstat.am/file/article/bnakch_01.07.2015.pdf |title=Հայաստանի Հանրապետութեան մշտական բնակչութեան թուաքանակը 2015 թուականի Յուլիս 1-ի դրութեամբ, |date= |accessdate=2015 Օգոստոսի 9}}</ref> | մարդահամարի թուական = 2015 | ազգային կազմ = [[հայեր]] | կրօնական կազմ = [[Հայ Առաքելական Եկեղեցի|Հայ Առաքելական եկեղեցի]] | տեղաբնականուն = եղէգնաձորցի | հեռախօսային կոդ = +374 (281) | փոսթային ինտէքս = 3601 }} '''Եղեգնաձոր,''' քաղաք՝ [[Հայաստան]]ի [[Վայոց Ձորի մարզ]]ի մէջ գտնուող մարզկեդրոն, [[Արփա (գետ)|Արփա]] գետի աջ ափին, [[Երեւան]]էն մօտ 120 քմ հարաւ-արեւելք։ Կը գրաւէ Վայքի արեւմտեան մասը։ Մինչեւ 1935 թուական բնակավայրը Քէշիշքենթ կը կոչուէր, ապա [[Միկոյեան]], վերանուանուած է Խորհրդային Միութեան ականաւոր քաղաքական գործիչ [[Անաստաս Միկոյեան|Անաստաս Միկոյեանի]] պատուին<ref>{{cite web | url=http://vdzor.gov.am/about-communities/757/ | title=Եղեգնաձոր. համայնքի մասին | work=ՀՀ տարածքային կառավարման նախարարության պաշտոնական կայք | accessdate=2018-02-12 | archive-date=2014-08-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140808073923/http://vdzor.gov.am/about-communities/757/ | dead-url=yes | archivedate=2014-08-08 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20140808073923/http://vdzor.gov.am/about-communities/757/ | deadurl=yes }}</ref>։ == Տնտեսութիւն == Քաղաքի տնտեսութեան զարգացումը նկատելի եղած է 1931-էն ետք, երբ քաղաքը վարչական կեդրոն դարձաւ։ Մինչեւ ԽՍՀՄ-ի փլուզումը այս քաղաքը զարգացած տնտեսութիւն ունեցող բնակավայր կը հանդիսանար։ Այստեղ կը գործէին Երեւանի «Էլեկտրասարք» ճարտարարուեստական միաւորման եւ «Հայգորգ» առեւտրական հաստատութեան մասնաճիւղը։ Այստեղ բալբաս ցեղատեսակի ոչխարներ կը բուծանէին, որուն բուրդը լաւագոյն հումք կը հանդիսանար գորգագործութեան համար։ Լայն ճանաչում ունեցած է ոչխարի կաթով արտադրուող «Բրինզա» պանիրը։ Ներկայիս քաղաքին մէջ կը զարգանայ վերամշակուող արդիւնաբերութիւնը, կը գործեն կահոյքի, քարերու եւ շինանիւթերու, գինիի տակառներու արտադրամասեր, հիւսուած գորգի եւ կարի արտադրութիւն։ Այստեղ կը գործէ սարքերու գործարան, ուր կ'արտադրուին չափիչներ։ Արագ կը զարգանայ ճարտարարուեստը, ուր գինի, կաթնամթերք եւ պահածոներ կ'արտադրուին։ Քաղաքին մէջ կը գործէ ալրաղաց։ Համայնքին մէջ մշակուող հողահանդակները 598 հա կը կազմեն, որմէ 427 հա վարելահողերն են, ուր հացահատիկ, բանջարեղէնի պարտէզներ եւ այլ ուտելիք բոյսեր կը մշակուին։ Լայն տարածում ունին խաղողի եւ պտղատու այգիները՝ 105 հա, որոնց բերքի հիմնական մասը տեղի պահածոներու եւ գինիի գործարաններուն մէջ կը վերամշակուի։ Կը զբաղին նաեւ անասնապահութեամբ։ Վերջին տարիներուն ստեղծուած են այծաբուծական ագարակներ, այծերու գլխաքանակը կը շատնայ, քանի որ այստեղ արտադրաուող այծի պանիրը աւելի շատ կը պահանջուի, ինչպէս նաեւ մարզի սահմաններէն դուրս կ'արտահանուի։ == Օգտակար Հանքանիւթեր == Համայնքի տարածքին գտնուող հանքային հանածոներէն կան շինարարական քարը ([[ֆելզիթ]], [[Կրանիթ]]) եւ ապակիի հումքը։ == Պատմամշակութային Կառոյցներ == Եղէգնաձորի մօտ կը գտնուին Արփայի հին կամուրջներէն մէկը՝ Ագարակաձորիկ կամուրջը ([[8-րդ դար]]), 12-էն 16-րդ դարերու խաչքարեր, [[4-րդ դար]]ու ամրոց, [[17-րդ դար]]ու եկեղեցի (վերակառուցուած [[19-րդ դար]])։ == Պատկերասրահ == <gallery mode="packed"> Սուրբ Սարգիս, Եղեգնաձոր, 2015 (1).jpg|Եղէգնաձորի Սուրբ Սարգիս եկեղեցի Եսայի Նշեցու հուշարձան, 2015 (2).jpg|Եսայի Նշեցիի յուշարձան Հուշարձան Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածներին, Եղեգնաձոր (1).JPG|Երկրորդ աշխարհամարտի ընթացքին զոհուածներուն նուիրուած յուշարձան, Եղէգնաձոր </gallery> <gallery mode="packed" heights="180"> Հուշարձան Արցախյան ազատամարտում զոհվածներին, Եղեգնաձոր (7).JPG|Արցախեան ազատամարտի ընթացքին զոհուածներուն նուիրուած յուշարձան, Եղէգնաձոր Հուշարձան Անաստաս Միկոյանի, Եղեգնաձոր (3).JPG|Անաստաս Միկոյեանի յուշարձան (Եղէգնաձոր) </gallery> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Արտաքին յղումներ == * [http://yeghegnadzor.luys.am/ yeghegnadzor.luys.am] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180130084240/http://yeghegnadzor.luys.am/ |date=2018-01-30 }} {{Արտաքին յղումներ}} {{Հայաստանի քաղաքներ}} {{Վայոց ձորի մարզ}} [[Ստորոգութիւն:Եղեգնաձոր]] c7pl1ozu5k1whw8tseoz1qi5mqxs3d9 0 3377 253278 215616 2026-08-11T11:25:53Z Azniv Stepanian 8 253278 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր | կարգավիճակ = գիւղ | բնօրինակ անվանում = - | երկիր = Արցախ | պատկեր = Իվանյանի համայնապատկերը.jpg | շրջանի տեսակ = Շրջան (վարչական միաւոր){{!}}Շրջան | շրջան = Ասկերանի շրջան{{!}}Ասկերանի | բնակչութիւն = 1397<ref>[http://pop-stat.mashke.org/nkr-census.htm Արցախի Հանրապետության մարդահաշիվ] {{ref-en}}</ref> | մարդահամարի թուական = 2015 | ազգային կազմ = [[հայեր]] | կրօնական կազմ = [[Հայ Առաքելական Եկեղեցի|Հայ Առաքելական եկեղեցի]] | ժամային գօտի = +4 }} '''Իվանեան,''' համայնք, Արցախի [[Ասկերանի շրջան]]ին մէջ, տեղաբաշխուած է հանրապետութեան կեդրոնական հատուածին մէջ։ Ասկերան շրջակեդրոնէն կը գտնուի 6 քմ անդին, իսկ [[Ստեփանակերտ]]էն` 10 քմ հեռաւորութեան վրայ։ Համայնքին մէջ կը գործեն գիւղապետարան, մշակոյթի տուն, առողջապահական կեդրոն, աշակերտները կը սորվին միջնակարգ դպրոցի մէջ` 198 աշակերտներ: Հեռուստատեսութիւնը եւ ռատիօն համայնքին մէջ հասանելի են: Կը գործէ 2.5 G բջիջային կապի համակարգ, անլար հեռախոսակապն առկայ է: Համացանց ծառայութիւնը հասանելի է` ապահովուած WI-FI համացանց կապով: == Անուանում == Գիւղը անուանուած է հայ ռազմական գործիչ, գեներալ-լեյտենանտ, արցախեան ազատամարտի հերոս [[Քրիստափոր Իվանեան]]ի անունով։ == Աշխարհագրութիւն == Համայնքը հարթավայրային է, ունի 1077 8 հա տարածք, որմէ 75. 16 հա գիւղատնտեսական նշանակութիւն ունի: == Տնտեսութիւն == Իվանեան համայնքի բնակչութեան թուաքանակը 1397 մարդ կը կազմէ, կայ 346 տնտեսութիւն<ref>{{Cite web|url=http://stat-nkr.am/hy/-2015/-2015|title=ԱՐՑԱԽԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ՎԻՃԱԿԱԳՐԱԿԱՆ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆ|last=|first=|date=|website=http://stat-nkr.am|publisher=|accessdate=|archive-date=2017-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20171129181343/http://www.stat-nkr.am/hy/-2015/-2015|dead-url=yes}}</ref>: Իվանեան համայնքի հիւսիս-արեւելքէն կը հոսի Կարկառ գետը: Ջրամատակարարումը պետութեան կողմէ կ՛իրականացուի` կեդրոնացուած ինքնահոս եղանակով, համակարգը կը սնուի 1 ակունքով: Համայնքի տարածքին առկայ են 4 աղբիւրներ` Զինուորի, Հոյսի, Շինամեջի եւ Յիշատակի: Ոռոգման ջուրի համար գործած են, այօր չգործող, պարտէզեան երկու ջրհորներ: Համայնքը ապահովուած է ելեկդրային ուժով, առկայ է նաեւ գազամատակարարման համակարգ: == Պատմութիւն== Ինչպէս կը վկայեն, XX դարավերջին եւ [[1950]]-ական թուականներուն Կատարուած հնագիտական ուսումնասիրութիւնները (Ռեոսլեր, Կուչնարյովա եւ ուրիշներ) այդտեղ նախկին ժամանակներուն նշանաւոր բնակավայր մը եղած է, որուն պատմութիւնը կը սկսի մ.թ.ա 2-րդէն 1-ին հազարամեակիէն: Խոջալուի կուրգանը կառուցուած է ողորկ գետաքարերէ, որուն մէջ քարարկղ ([[սարկոֆակ]]) էր։ Եղած են պրոնզէ իրեր, թռչուն, մուրճ, մատանի, որուն վրայ թռչնի գլուխ, հագուստներու ու ամաններու զարդարանք, գոտիի թիթեղներու մնացորդներ` նուրբ խորագրութիւններով, ոսկէ զարդարուն կտորներու մնացորդներ, մարգարիտ, որուն վրայ նշաններ (ըստ էութեան արձանագրութիւն, որ Ռեոսլերի կարծիքով մովաբերէն կամ նաբաթերէն է): Գտնուած են նաեւ [[Օբսիդիան|օբսիդիսնէ]] եւ եղջիւրաքարէ պատրաստուած նետերու ծայրեր, գարնելօէ եւ այլ քարերէ բազմաթիւ [[մարգարիտ]]ներ, ուլունքներ, կենդանիի ոսկորներ, կենդանական կմախք, որուն վրայ իբրեւ զարդարանք` պրոնզէ թիթեղ: Ըստ Ռեոսլերի` տեղի բնակիչները կենդանիներուն կը պաշտէին, ինչպէս եգիպտացիները իրենց Ապիսին: Ռեոսլերի կարծիքով` այդտեղ` [[Կուր (գետ)|Կուր]]-[[Արաքս (գետ)|Արաքս]] գետերու միջնամասին, հին ժամանակներուն մշակութային մեծ տերութիւն մը եղած է:<ref>{{Cite book|title=Ազգագրական հանդես|last=|first=|publisher=Շուշի|year=1895|isbn=|location=|pages=37-39}}</ref> Ռեոսլի պեղած հնագիտական նիւթերու մէկ մասը ժամանակին տեղ գտած է [[Թիֆլիս]]ի Կովկասեան թանգարանին մէջ:<ref>{{Cite book|title=Museum Caukasicum, V,|last=|first=|publisher=Tiflis|year=1902|isbn=|location=|pages=113-114}}</ref> Ներկայիս բնակավայրը կազմուած է երկու թաղամասերէ, որոնք առանձին գիւղեր էին: [[1897]]-ին Համառուսաստանեան առաջին ընդհանուր մարդահամարի տուեալներով կը հաստատուի այդ իրողութիւնը: Ս. Սարգսեանի կարծիքով` Խոջալուն հնագոյն Կասակ-Կասալայի ձեւախեղումն է Կասալ-Խասալ-Խաչալ-Խաջալ-Խոջալ անցումներով եւ կը վերաբերի ներկայիս Պատար գետակին, որ Կուսանաց լեռներէն սկզբնաւորուելով, կը հասնի բնակավայրը եւ կը թափի [[Կարկառ (գետ)|Կարկառ]] գետ: == Փոխադրամիջոցը == Համայքային ենթակայութեան ճամբաները ասֆալթապատ են, խճէ եւ կոպճէ, ճմշակուած կապակցող նիւթերէ: Փոխադրամիջոցային կապը կարգաւորուած է: Ուղեւորափոխադրումները կ՛իրականացուին ''Ասկերան-[[Ստեփանակերտ]]-Ասկերան'' թիւ 101 եւ ''[[Նորագիւղ]]-Ստեփանակերտ-Նորագիւղ'' թիւ 118 միջշրջանային կանոնաւոր հանրակառքի երթուղիներով: Գիւղին մօտ կը գտնուի [[Ստեփանակերտի օդակայան]]ը: ==Պատմամշակութային Յուշարձաններ == Կան պատմամշակութային յուշարձաններ` դամբարանադաշտ (մ.թ.ա 2-1-ին հազ) սելճուքեան դամբարան (14-րդ դար), հաշուառուած է 7 յուշարձան: == Պատկերասրահ == <gallery mode="packed" heights="150"> Պատկեր:Իվանյան գյուղի մուտքը.jpg|Իվանեան գիւղի մուտքը Պատկեր:Ստեփանակերտի օդանավակայան.jpg|Ստեփանակերտի օդակայան Պատկեր:Իվանյանի դպրոցը.jpg|Իվանեան գիւղի միջնակարգ դպրոցը Պատկեր:Խաղահրապարակ, Իվանյանում.jpg|Խաղահրապարակ, Իվանեանի մէջ Պատկեր:Հերոս Օնիկ Կարոյի Գրիգորյանին նվիրված հուշարձան.jpg|Հերոս Օնիկ Կարօ Գրիգորեանին նուիրուած յուշարձան Պատկեր:Ստեփանակերտի օդանավակայան, Իվանյան.jpg|Ստեփանակերտի օդակայան, Իվանեան Պատկեր:Ծխախոտի հումք, Իվանյան.jpg|Ծխախոտի հումք, Իվանեան Պատկեր:Գյուղի տեսարաններից, Իվանյան.jpg|Գիւղի տեսարաններէն, Իվանեան Պատկեր:Ծխախոտի գործարան, Իվանյան.jpg|Ծխախոտի գործարան, Իվանեան Պատկեր:Կառուցվող շենք, Իվանյան.jpg|Կառուցուող շէնք, Իվանեան Պատկեր:Իվանյանի մանկապարտեզ.jpg|Իվանեանի մանկապարտէզ Պատկեր:Մանկապարտեզ, Իվանյան.jpg|Մանկապարտէզ, Իվանեան Պատկեր:Հուշարձան, Իվանյան.jpg|Յուշարձան, Իվանեան Պատկեր:Տեսարան, Իվանյան.jpg|Տեսարան, Իվանեան Պատկեր:Գինու գործարան, Իվանյան.jpg|Գինիի գործարան, Իվանեան Պատկեր:Գինու գործարանը ներսից, Իվանյան.jpg|Գինիի գործարանը ներսէն, Իվանեան Պատկեր:Իվանյանի համայնապատկերը.jpg|Իվանեանի համայնապատկերը Պատկեր:Աղբյուր, Իվանյան.jpg|Աղբիւր, Իվանեան Պատկեր:Համայնապատկեր, Իվանյան.jpg|Համայնապատկեր, Իվանեան Պատկեր:Մզկիթ, Իվանյան.jpg|Մզկիթ, Իվանեան Պատկեր:Իվանյանի համայնապատկեր.jpg|Իվանեանի համայնապատկեր Պատկեր:Գործարան, Իվանյան.jpg|Գործարան, Իվանեան </gallery> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Աղբիւրներ == * Հ. Ղահրամանեան Տեղեկատու Լեռնային Ղարաբաղի հանրապետութեան վարչատարածքային միաւորներու սոցիալ- տնտեսական բնութագիրներու Երեւան Ճարտարագէտ {{Արտաքին յղումներ}} [[Ստորոգութիւն:Ասկերան շրջանի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Իվանեան]] f0x4wprt48mt5kl0vvsal3fz8u2n6j5 0 4916 253277 194683 2026-08-11T11:15:42Z Azniv Stepanian 8 253277 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ | անուն ազգանուն = Յովհաննէս Շաւլիանի | բնագիր ԱԱՀ = ივანე შავლიანი | պատկեր = | չափ = | նկարագրութիւն = | ծնած է = | ծննդավայր = | վախճանած է = | մահուան վայրը = | քաղաքացիութիւն = | հպատակութիւն = | ազգութիւն = | ալմա մատեր = | կրօնք = [[քրիստոնէութիւն]] | ազդուած է = | ազդած է = | գրքեր = | աշխատանք = Աբխազիոյ արքայ | կարողութիւն = | մասնագիտութիւն = | ամուսին = | ծնողներ = | երեխաներ = [[Ատրներսեհ (Աբխազիոյ արքայ)|Ատրներսեհ]] | պարգեւներ եւ մրցանակներ = | կայքէջք = | ստորագրութիւն = }} '''Յովհաննէս Շաւլիանի''' (վրաց.՝ ივანე შავლიანი՝ Իոանի Շաւլիանի) [[Աբխազիա|Աբխազիոյ]] թագաւոր [[879]]-[[880]] թուականներուն<ref>Cyrille Toumanoff, Les dynasties de la Caucasie chrétienne de l'Antiquité jusqu'au XIXe siècle : Tables généalogiques et chronologiques, Rome,‎ 1990, p. 74, 238 et 535.</ref>: Ծագած է [[Շաւլիանիներու տոհմ]]էն, նշանաւոր էր որպէս բռնապետ. [[879]] թուականին գահի օրինական ներկայացուցիչ [[Կէորկի Ա.]]-էն խլած էր գահը, ապա իր ժառանգորդը նշանակած էր որդիին՝ [[Ատրներսեհ]]ին<ref>Анчабадзе З. В., Из истории средневековой Абхазии (VI - XVII вв), Сух., 1959</ref>: == Տե՛ս նաեւ == * [[Աբխազիոյ արքաներու ցանկ]] == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Թագաւորներ]] 14p39r85ijsgstd1fmqovw6mqnscx64 828 10567 253246 186132 2026-08-10T17:33:59Z ShahenWasHere 140 253246 Scribunto text/plain -- -- This module implements {{URL}} -- -- See unit tests at [[Module:URL/testcases]] local p = {} local function safeUri(s) local success, uri = pcall(function() return mw.uri.new(s) end) if success then return uri end end local function extractUrl(args) for name, val in pairs(args) do if name ~= 2 and name ~= "msg" then local url = name .. "=" .. val; url = mw.ustring.gsub(url, '^[Hh][Tt][Tt][Pp]([Ss]?):(/?)([^/])', 'http%1://%3') local uri = safeUri(url); if uri and uri.host then return url end end end end function p._url(url, text, msg) url = mw.text.trim(url or '') text = mw.text.trim(text or '') -- Check for pre-formatted url. Catches '{{url|{{url|google.com}}}}' that can occur via template if (mw.ustring.match(url, '^<span class="url">')) then return url, text, msg end -- boolean: true if msg is "false" or starts with n/N (English "no") or ո/Ո (Armenian "ոչ"). -- Uses mw.ustring rather than string.sub/lower because Armenian characters are -- multi-byte in UTF-8 and byte-based sub would split them. local msgfirst = mw.ustring.lower(mw.ustring.sub(msg or '', 1, 1)) local nomsg = msgfirst == 'n' or msgfirst == 'ո' or msg == 'false' if url == '' then if text == '' then if nomsg then return nil else return '<code>&#123;&#123;URL&#124;<i>example.com</i>&#124;<i>ընտրովի ցուցադրման գրութիւն</i>&#125;&#125;</code>' end else return text end end -- If the URL contains any unencoded spaces, encode them, because MediaWiki will otherwise interpret a space as the end of the URL. url = mw.ustring.gsub(url, '%s', function(s) return mw.uri.encode(s, 'PATH') end) -- If there is an empty query string or fragment id, remove it as it will cause mw.uri.new to throw an error url = mw.ustring.gsub(url, '#$', '') url = mw.ustring.gsub(url, '%?$', '') -- If it's an HTTP[S] URL without the double slash, fix it. url = mw.ustring.gsub(url, '^[Hh][Tt][Tt][Pp]([Ss]?):(/?)([^/])', 'http%1://%3') local uri = safeUri(url) -- Handle URL's without a protocol and URL's that are protocol-relative, -- e.g. www.example.com/foo or www.example.com:8080/foo, and //www.example.com/foo if uri and (not uri.protocol or (uri.protocol and not uri.host)) and url:sub(1, 2) ~= '//' then url = 'http://' .. url uri = safeUri(url) end if text == '' then if uri then if uri.path == '/' then uri.path = '' end local port = '' if uri.port then port = ':' .. uri.port end text = mw.ustring.lower(uri.host or '') .. port .. (uri.relativePath or '') -- Add <wbr> before _/.-# sequences text = mw.ustring.gsub(text,"(/+)","<wbr/>%1") -- This entry MUST be the first. "<wbr/>" has a "/" in it, you know. text = mw.ustring.gsub(text,"(%.+)","<wbr/>%1") -- text = mw.ustring.gsub(text,"(%-+)","<wbr/>%1") -- DISABLED for now text = mw.ustring.gsub(text,"(%#+)","<wbr/>%1") text = mw.ustring.gsub(text,"(_+)","<wbr/>%1") else -- URL is badly-formed, so just display whatever was passed in text = url end end return mw.ustring.format('<span class="url">[%s %s]</span>', url, text) end --[[ The main entry point for calling from Template:URL. --]] function p.url(frame) local templateArgs = frame.args local parentArgs = frame:getParent().args local url = templateArgs[1] or parentArgs[1] local text = templateArgs[2] or parentArgs[2] or '' local msg = templateArgs.msg or parentArgs.msg or '' url = url or extractUrl(templateArgs) or extractUrl(parentArgs) or '' return p._url(url, text, msg) end --[[ The entry point for calling from the forked Template:URL2. This function returns no message by default. It strips out wiki-link markup, html tags, and everything after a space. --]] function p.url2(frame) local templateArgs = frame.args local parentArgs = frame:getParent().args local url = templateArgs[1] or parentArgs[1] local text = templateArgs[2] or parentArgs[2] or '' -- default to no message local msg = templateArgs.msg or parentArgs.msg or 'no' url = url or extractUrl(templateArgs) or extractUrl(parentArgs) or '' -- if the url came from a Wikidata call, it might have a pen icon appended -- we want to keep that and add it back at the end. local u1, penicon = mw.ustring.match( url, "(.*)(&nbsp;<span class='penicon.*)" ) if penicon then url = u1 end -- strip out html tags and [ ] from url url = (url or ''):gsub("<[^>]*>", ""):gsub("[%[%]]", "") -- truncate anything after a space url = url:gsub("%%20", " "):gsub(" .*", "") return (p._url(url, text, msg) or "") .. (penicon or "") end return p t497q732ra8felml0or8vyekdqopj6q 10 17257 253241 191599 2026-08-10T17:08:33Z ShahenWasHere 140 Էջը վերայղուած է դէպի [[Կաղապար:Infobox website]] 253241 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Կաղապար:Infobox website]] 72wpue857r65zia0ovx3e1ipxorubfm 828 18878 253243 181990 2026-08-10T17:17:31Z ShahenWasHere 140 253243 Scribunto text/plain -- This module may be used to compare the arguments passed to the parent -- with a list of arguments, returning a specified result if an argument is -- not on the list require ('strict'); local p = {} local pushpin_map_params = { 'coordinates', 'pushpin_caption', 'pushpin_relief', 'pushpin_label', 'pushpin_label_position', 'pushpin_label_size', 'pushpin_map', 'pushpin_mark', 'pushpin_mark_size', 'pushpin_alt', 'pushpin_background', 'pushpin_map_size' } local mapframe_params = { 'coord', 'coordinates', 'id', 'qid', 'mapframe', 'mapframe-area_km2', 'mapframe-area_mi2', 'mapframe-caption', 'mapframe-coord', 'mapframe-coordinates', 'mapframe-custom', 'mapframe-frame-coord', 'mapframe-frame-coordinates', 'mapframe-frame-height', 'mapframe-frame-width', 'mapframe-geomask', 'mapframe-geomask-fill', 'mapframe-geomask-fill-opacity', 'mapframe-geomask-stroke-color', 'mapframe-geomask-stroke-colour', 'mapframe-geomask-stroke-width', 'mapframe-height', 'mapframe-id', 'mapframe-length_km', 'mapframe-length_mi', 'mapframe-line', 'mapframe-line-stroke-color', 'mapframe-line-stroke-colour', 'mapframe-marker', 'mapframe-marker-color', 'mapframe-marker-colour', 'mapframe-point', 'mapframe-population', 'mapframe-shape', 'mapframe-shape-fill', 'mapframe-shape-fill-opacity', 'mapframe-shape-stroke-color', 'mapframe-shape-stroke-colour', 'mapframe-stroke-color', 'mapframe-stroke-colour', 'mapframe-stroke-width', 'mapframe-switcher', 'mapframe-type', 'mapframe-width', 'mapframe-wikidata', 'mapframe-zoom' } local function trim(s) return s:match('^%s*(.-)%s*$') end local function isnotempty(s) return s and s:match('%S') end local function clean(text) -- Return text cleaned for display and truncated if too long. -- Strip markers are replaced with dummy text representing the original wikitext. local pos, truncated local function truncate(text) if truncated then return '' end if mw.ustring.len(text) > 25 then truncated = true text = mw.ustring.sub(text, 1, 25) .. '...' end return mw.text.nowiki(text) end local parts = {} for before, tag, remainder in text:gmatch('([^\127]*)\127[^\127]*%-(%l+)%-[^\127]*\127()') do pos = remainder table.insert(parts, truncate(before) .. '&lt;' .. tag .. '&gt;...&lt;/' .. tag .. '&gt;') end table.insert(parts, truncate(text:sub(pos or 1))) return table.concat(parts) end function p._check(args, pargs) if type(args) ~= "table" or type(pargs) ~= "table" then -- TODO: error handling return end -- create the list of known args, regular expressions, and the return string local knownargs = {} if isnotempty(args['mapframe_args']) then for _, v in ipairs(mapframe_params) do knownargs[v] = 1 end end if isnotempty(args['pushpin_map_args']) then for _, v in ipairs(pushpin_map_params) do knownargs[v] = 1 end end local regexps = {} for k, v in pairs(args) do if type(k) == 'number' then v = trim(v) knownargs[v] = 1 elseif k:find('^regexp[1-9][0-9]*$') then table.insert(regexps, '^' .. v .. '$') end end -- loop over the parent args, and make sure they are on the list local ignoreblank = isnotempty(args['ignoreblank']) local showblankpos = isnotempty(args['showblankpositional']) local values = {} for k, v in pairs(pargs) do if type(k) == 'string' and knownargs[k] == nil then local knownflag = false for _, regexp in ipairs(regexps) do if mw.ustring.match(k, regexp) then knownflag = true break end end if not knownflag and ( not ignoreblank or isnotempty(v) ) then table.insert(values, clean(k)) end elseif type(k) == 'number' and knownargs[tostring(k)] == nil then local knownflag = false for _, regexp in ipairs(regexps) do if mw.ustring.match(tostring(k), regexp) then knownflag = true break end end if not knownflag and ( showblankpos or isnotempty(v) ) then table.insert(values, k .. ' = ' .. clean(v)) end end end -- add results to the output tables local res = {} if #values > 0 then local unknown_text = args['unknown'] or 'Գտնուեցաւ _VALUE_, ' if mw.getCurrentFrame():preprocess( "{{REVISIONID}}" ) == "" then local preview_text = args['preview'] if isnotempty(preview_text) then preview_text = require('Module:If preview')._warning({preview_text}) elseif preview_text == nil then preview_text = unknown_text end unknown_text = preview_text end for _, v in pairs(values) do -- Fix odd bug for | = which gets stripped to the empty string and -- breaks category links if v == '' then v = ' ' end -- avoid error with v = 'example%2' ("invalid capture index") local r = unknown_text:gsub('_VALUE_', {_VALUE_ = v}) table.insert(res, r) end end return table.concat(res) end function p.check(frame) local args = frame.args local pargs = frame:getParent().args return p._check(args, pargs) end return p nyigcnt7n08r3stc38vlvyro533q0ol 10 19046 253249 183284 2026-08-10T17:36:50Z ShahenWasHere 140 ShahenWasHere տեղափոխեց էջը «[[Կաղապար:Generic template demo]]»-էն «[[Կաղապար:Parameter names example]]» 183284 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Parameter names example|main}}</includeonly><noinclude> {{hatnote|[[Template:Generic template demo]] and [[Template:Pnex]] redirect here.}}<!--(hatnote more noticeable here than within Documentation)--> {{Documentation}} </noinclude> cjle1o3weadzp7u1v4l5clox5ri8mpi 253251 253249 2026-08-10T17:37:03Z ShahenWasHere 140 253251 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Parameter names example|main}}</includeonly><noinclude> {{documentation}}<!-- Ստորոգութիւնները աւելցուցէք /doc ենթաէջին, միջալեզուային յղումները՝ Ուիքիտուեալներու վրայ, ոչ թէ հոս --> </noinclude> igm7gskt1fps4v9sq1k7ei51061avrr 828 19520 253271 186117 2026-08-10T18:32:59Z ShahenWasHere 140 253271 Scribunto text/plain local makeUrl = require('Module:URL')._url local p = {} -- Wikidata numeric IDs of the languages to prefer, best first. -- 180945 = Western Armenian, 8785 = Armenian. local preferredLanguages = {180945, 8785} -- Wrapper for pcall which returns nil on failure. local function quickPcall(func) local success, result = pcall(func) if success then return result end end -- Gets the rank for a Wikidata property table. Returns 1, 0 or -1, in -- order of rank. local function getRank(prop) local rank = prop.rank if rank == 'preferred' then return 1 elseif rank == 'normal' then return 0 elseif rank == 'deprecated' then return -1 else -- No rank or undefined rank is treated as "normal". return 0 end end -- Finds how highly a property's language qualifier ranks in -- preferredLanguages. Lower is better. Properties with no preferred -- language qualifier sort last. local function getLanguageOrder(prop) local ret = quickPcall(function () for i, lang in ipairs(prop.qualifiers.P407) do local id = lang.datavalue.value['numeric-id'] for j, preferred in ipairs(preferredLanguages) do if id == preferred then return j end end end return nil end) return ret or math.huge end -- Fetches the official website URL from Wikidata. local fetchWikidataUrl fetchWikidataUrl = function() -- Get objects for all official sites on Wikidata. local websites = quickPcall(function () return mw.wikibase.getEntityObject().claims.P856 end) -- Clone the objects in case other code needs them in their original order. websites = websites and mw.clone(websites) or {} -- Add the table index to the objects in case it is needed in the sort. for i, website in ipairs(websites) do website._index = i end -- Sort the websites, first by highest rank, then by preferred language, -- then by the website's original position in the property list. When we -- are done, get the URL from the highest-sorted object. table.sort(websites, function(ws1, ws2) local r1 = getRank(ws1) local r2 = getRank(ws2) if r1 ~= r2 then return r1 > r2 end local l1 = getLanguageOrder(ws1) local l2 = getLanguageOrder(ws2) if l1 ~= l2 then return l1 < l2 end return ws1._index < ws2._index end) local url = quickPcall(function () return websites[1].mainsnak.datavalue.value end) -- Cache the result so that we only do the heavy lifting once per #invoke. fetchWikidataUrl = function () return url end return url end -- Render the "edit at Wikidata" pencil, or an empty string if the page -- has no Wikidata item. local function renderWikidataPencil() local entity = mw.wikibase.getEntityObject() or {} local qid = entity.id if not qid then return '' end return '[[File:OOjs UI icon edit-ltr-progressive.svg |frameless |text-top |10px' .. ' |alt=Խմբագրել ասիկա Ուիքիտուեալներու մէջ' .. ' |link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. qid .. '#P856' .. '|Խմբագրել ասիկա Ուիքիտուեալներու մէջ]]' end -- Render the URL link, plus other visible output. local function renderUrl(options) if not options.url and not options.wikidataurl then local ret = {'<strong class="error">' .. 'URL չգտնուեցաւ։ Նշեցէք URL մը հոս, կամ աւելցուցէք զայն Ուիքիտուեալներու մէջ։' .. '</strong>'} local pencil = renderWikidataPencil() if pencil ~= '' then ret[#ret + 1] = pencil end return table.concat(ret, ' ') end local ret = {} ret[#ret + 1] = string.format( '<span class="official-website">%s</span>', makeUrl(options.url or options.wikidataurl, options.display) ) if options.wikidataurl and not options.url then local pencil = renderWikidataPencil() if pencil ~= '' then ret[#ret + 1] = pencil end end if options.mobile then ret[#ret + 1] = '(' .. makeUrl(options.mobile, 'Բջջային') .. ')' end return table.concat(ret, ' ') end -- Render the tracking category. local function renderTrackingCategory(url, wikidataurl) if mw.title.getCurrentTitle().namespace ~= 0 then return '' end local category if not url and not wikidataurl then category = 'Պաշտօնական կայքէջ առանց URL-ի' elseif not url and wikidataurl then return '' elseif url and wikidataurl then if mw.ustring.gsub(url, '/%s*$', '') ~= mw.ustring.gsub(wikidataurl, '/%s*$', '') then category = 'Ուիքիտուեալներու եւ Ուիքիփետիայի պաշտօնական կայքէջերը տարբեր' end else category = 'Ուիքիտուեալներու մէջ չգտնուող պաշտօնական կայքէջ' end return category and string.format('[[Ստորոգութիւն:%s]]', category) or '' end function p._main(args) local url = args[1] or args.URL or args.url local wikidataurl = fetchWikidataUrl() local formattedUrl = renderUrl{ url = url, wikidataurl = wikidataurl, display = args[2] or args.name or 'Պաշտօնական կայքէջ', mobile = args.mobile } return formattedUrl .. renderTrackingCategory(url, wikidataurl) end -- Outputs the URL itself rather than a named link, and outputs nothing at -- all when Wikidata has no value. For use inside infoboxes. function p._url(args) local wikidataurl = fetchWikidataUrl() if not wikidataurl then return '' end local ret = {} ret[#ret + 1] = string.format( '<span class="official-website">%s</span>', makeUrl(wikidataurl) ) local pencil = renderWikidataPencil() if pencil ~= '' then ret[#ret + 1] = pencil end return table.concat(ret, ' ') end function p.main(frame) local args = require('Module:Arguments').getArgs(frame, { wrappers = { 'Կաղապար:Official website', 'Template:Official website' } }) return p._main(args) end -- Entrypoint for Template:Official URL. function p.url(frame) local args = require('Module:Arguments').getArgs(frame, { wrappers = { 'Կաղապար:Official URL', 'Template:Official URL' } }) return p._url(args) end return p gzcvx109jjbhwjey4o7ohey1w5ubmsb 0 19807 253232 238868 2026-08-10T16:00:29Z Կարէն 9021 /* */ 253232 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:Turkish alphabet.svg|մինի|Թրքերէնի այբուբեն]] '''Թրքերէն''' (ինքնանուանումը՝ '''''Türkçe''''' (թիւրքչէ) կամ '''''Türk dili''''' (թիւրք տիլի), որ նախապէս ծանօթ էր նաեւ իբրեւ՝ '''[[Տաճկերէն]]'''), [[Պալքաեան թերակղզի|Պալքանեան թերակղզիէն]] մինչեւ [[Հայաստան]] ինկող տարածաշրջանին մէջ օգտագործուող [[ալթայեան լեզուներ|ալթայական լեզուներէն]] մէկն է: Թրքերէնը մայրենի լեզուն է [[Հարաւ-արեւելեան Եւրոպա]]յի (յատկապէս՝ [[Արեւելեան Թրակիա|Արեւելեան]] եւ [[Արեւմտեան Թրակիա]]յի մէջ) մէջ բնակող 10-15 միլիոն անձի եւ [[Հարաւ-արեւմտեան Ասիա|Հարաւ-արեւմտեան Ասիոյ]] (յատկապէս՝ [[Թուրքիա|Թուրքիոյ]]) 60-65 միլիոն բնակիչներուն համար։ Թուրքիայէն դուրս թուրքախօս ոչ մեծ խումբեր կան [[Գերմանիա|Գերմանիոյ]], [[Պուլկարիա|Պուլկարիոյ]], [[Հիւսիսային Մակետոնիոյ Հանրապետութիւն|Հիւսիսային Մակետոնիոյ Հանրապետութեան]], [[Հիւսիսային Կիպրոսի Թրքական Հանրապետութիւն|Հիւսիսային Կիպրոսի]], [[Յունաստան]]ի, [[Կովկաս]]ի, ինչպէս նաեւ [[Եւրոպա]]յի եւ [[Կեդրոնական Ասիա|Կեդրոնական Ասիոյ]] մնացեալ տարածքներուն մէջ։ Կիպրոսը նոյնիսկ [[Եւրոպական Միութիւն|Եւրոպական Միութեան]] առաջարկած էր թրքերէնը ընդգրկել [[Եւրոպական Միութիւն|միութեան]] պաշտօնական լեզուներու ցանկին մէջ մէջ, հակառակ որ, Թուրքիան Եւրոպական Միութեան անդամ չէ։ Օղուզական խումբի միւս լեզուները իրենց կարգին տարածուած են նշուած տարածաշրջանի արեւելեան ու հարաւային մասերուն մէջ՝ [[Կովկաս]]ի, [[Ազրպէյճան]]ի, [[Իրան]]ի եւ [[Կասպից ծով]]ու հարաւ արեւելեան հատուածին մէջ: Թրքերէնը կը պատկանի ալթայական լեզուաընտանիքի արեւմտախունական ճիւղի օղուզական խումբին։ Մերօրեայ գրական թրքերէնը ունի համեմատաբար նոր պատմութիւն. ձեւաւորուած է [[օսմաներէն]]ի հիման վրայ՝ 19-րդ դարի սկիզբը: Նախկին [[Օսմանեան կայսրութիւն|Օսմանեան կայսրութեան]] տարածքին եւ մասնաւորապէս այսօրուան [[Թուրքիա|Թուրքիոյ]] մէջ տարածուած թրքերէնը ամբողջ աշխարհի 5-րդ ամէնէն շատ խօսուող լեզուն է: Թուրքիոյ Հանրապետութեան հիմնադիր Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրքի իրականացուցած բարեփոխումներուն շնորհիւ, 1928-ին թրքերէնը արաբատառ այբուբենի փոխարէն կը սկսի կիրարկել լատինատառը։ Թրքերէնը [[Կցական լեզուներ|կցական լեզու]] է<ref>Prof. Dr. Doğan Aksan, Türkiye Türkçesinin Dünü, Bugünü, Yarını, Bilgi, s. 68.</ref>. հարուստ է բազմաթիւ վերջածանցներով, որոնց շնորհիւ որեւէ հիմքէ կարելի է գրեթէ անվերջ քանակութեամբ նոր բառեր ստանալ<ref>{{Cite web |url=http://www.edebiyatdergisi.hacettepe.edu.tr/2000171nalanbuyukkantarcioglu.pdf |title=Nalan Büyükkantarcıoğlu, “Türkçe Sözcük Biçimlenmesinde Düzlemler ve Türetmeler”, Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 17, Sayı: 1, s. 81-94. |accessdate=2021-01-04 |archive-date=2013-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130916223028/http://www.edebiyatdergisi.hacettepe.edu.tr/2000171NalanBuyukkantarcioglu.pdf |dead-url=yes |archivedate=2013-09-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130916223028/http://www.edebiyatdergisi.hacettepe.edu.tr/2000171NalanBuyukkantarcioglu.pdf |deadurl=yes }}</ref>: Թուրքիոյ թրքերէնին բնորոշ վերջածանցները մասամբ ընդհանուր են նաեւ միւս թրքական լեզուներուն համար<ref>Sevan Nişanyan, Sözlerin Soyağacı, EK I: Türkçe Yapım Ekleri</ref>: Նախադասութեան կառոյցին հիմնական կաղապարը այս լեզուին մէջ «ենթակայ-խնդիր-ստորոգեալ» հերթագայութիւնը ունի: «Պոլսական բարբառը» (Ստամպուլեան բարբառը) կը նկատուի թրքերէն գրական լեզուի աղբիւրը. գրական թրքերէնը ձեւաւորուած է այս բարբառին հիման վրայ: Անատոլուի բարբառներուն եւ որոշ թրքական լեզուներուն մէջ առկայ են "բաց է" (/ǝ/), "խռպոտ հ" / խ (/ḫ/) եւ "առաջնաքմային ն" (/ŋ/) հնչիւնները, սակայն պոլսական բարբառին եւ հետեւաբար, նաեւ գրական թրքերէնին մէջ անոնք կը բացակային: Նմանապէս Թուրքիոյ թրքերէնին մէջ կը բացակային /q/ և /w/ հնչիւնները, որոնք առկայ են այլ թրքական լեզուներու եւ բարբառներու մէջ: == Դասակարգում == Թրքերէնը լեզուներու համաշխարհային դասակարգման մէջ ընդգրկուած է ուրալ-ալթայական լեզուաընտանիքի [[ալթայեական լեզուներ|ալթայական]] ճիւղին մէջ: Ուրալ-ալթայական լեզուաընտանիքի լեզուներուն վերաբերեալ կատարուած խորքային ուսումնասիրութիւնները աւելի եւս կ'ապացուցեն, որ այս երկու լեզուախումբերը մէկ լեզուաընտանիքի մէջ միաւորելու համար բաւարար հիմքեր չկան<ref>Zeynep Korkmaz, Türkiye Türkçesi Grameri (Şekil Bilgisi), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 2007, s. LXVII. ISBN 975-16-1643-3</ref>: Այդ պատճառով ալ, երբեմն թրքերէնը կը դասակարգուի պարզապէս իբրեւ ալթայական լեզու։ Ինչպէս անուանի թրքագէտ Ռեշիթ Ռահմեթի Արաթը «Թրքերէնի բարբառներու դասակարգումը» խորագիրով իր յօդուածին մէջ կը գրէ՝ թրքական լեզուներու, ներառեալ Թուրքիոյ թրքերէնի դասակարգման վերաբերեալ մինչեւ օրս տարբեր գիտական տեսակէտներ դուրս եկած են: Հիմնուելով աւելի վաղ առաջարկուած դասակարգման փորձերուն հիման վրայ, Արաթ կ'առաջարկէ սեփական դասակարգումը, ըստ որուն Թուրքիոյ թրքերէնը կը պատկանի թրքերէնի բարբառախումբերու VI լեռնային խումբին (հարաւային)<ref>[http://istanbul.edu.tr/enstituler/turkiyat/kutuphane/metin/1951_1_10/1951-1_10_04_R_ARAT.pdf R. Rahmeti Arat, “Türk Şivelerinin Tasnifi”, Türkiyat Mecmuası, Cilt X, İstanbul 1953, s. 69-149.]</ref>: Թրքական լեզուաընտանիքը կը ներառէ արեւելեան Եւրոպայի, [[Կեդրոնական Ասիա|Կեդրոնական Ասիոյ]] եւ [[Սիպիր]]ի մէջ խօսուող շուրջ 30 կենդանի լեզու <ref>[http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=90009 Raymond G. Jr. Gordon, Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition. Language Family Trees - Altaic] Ethnologue.com {{En}}</ref>: Թրքալեզու մարդոց շուրջ 40 առ հարիւրը կը խօսի Թուրքիոյ թրքերէնը <ref>Kenneth Katzner, Languages of the World, [https://web.archive.org/web/20160209002804/http://pbi.fkip.untad.ac.id/wp-content/uploads/2014/09/Languages-of-the-World-by-Kenneth-Katzner.pdf Third Edition], Routledge, An imprint of Taylor & Francis Books Ltd., 2002, p. 18. ISBN 978-0-415-25004-7 {{En}}</ref>: Թրքախօսներուն 40 %-ին համար թրքերէնը մայրենի լեզու է։ Թրքերէնը կը գրաւէ 9-րդ դիրքը այն 10 լեզուներու ցանկին վրայ, որոնք ըստ [[British Council]]-ի կողմէ կատարուած հետազօտութեան մը արդիւնքներուն՝ ապագային գերիշխողական կարգավիճակ կ'ունենան <ref><nowiki>{{| url = </nowiki>http://www.hurriyet.com.tr/dunya/29539783.asp | başlık = Geleceğin 10 dili sıralamasında Türkçe 9'uncu | tarih = 13 Temmuz 2015 | yayıncı = [[Hürriyet (gazete)|Hürriyet]] | erişimtarihi = 17 Temmuz 2015 | arşivurl = http://web.archive.org/web/20150822151644/http://www.hurriyet.com.tr:80/dunya/29539783.asp<nowiki> | arşivtarihi = 22 Ağustos 2015}}</nowiki></ref>: == Պաշտօնական կարգավիճակ == Թուրքիոյ թրքերէնը [[Թուրքիա|Թուրքիոյ,]] ինքնահռչակ [[Հիւսիսային Կիպրոսի Թրքական Հանրապետութիւն|Հիւսիսային Կիպրոսի Թրքական Հանրապետութեան,]] [[Կիպրոս|Կիպրոսի Հանրապետութեան]], [[Իրաք|Իրաքի,]] [[Հիւսիսային Մակետոնիոյ Հանրապետութիւն]], [[Քոսովօ|Քոսովո]]յի, [[Ռումանիա|Ռումանիոյ]] որոշակի շրջանակներուն մէջ պաշտօնական կարգավիճակ ունի: Պաշտօնական կարգավիճակը այս լեզուին շնորհուած է համապատասխանաբար այն տարածաշրջաններուն մէջ, ուր մեծամասնութիւն կը կազմեն թրքախօս քաղաքացիները. այդ տարածաշրջանը արեւելքէն դէպի արեւմուտք կ'ընդգրկէ Պալքաններէն մինչեւ Միջին Ասիա ինկած բազմաթիւ երկիրներ: 1982-ին ընդունուած Թուրքիյ Հանրապետութեան Սահմանադրութեան համաձայն, թրքերէնը Թուրքիոյ պետական լեզուն է: Այս դրութիւնը տեղ գտած է սահմանադրութեան առաջին մասի «Ընդհանուր դրութիւններ» բաժինի 3-րդ յօդուածին մէջ: Նոյն բաժինի 4-րդ յօդուածին համաձայն, վերոնշեալ դրութիւնը երբեւէ ենթակայ չէ փոփոխութեան. երկրի պետական լեզուն փոխելու վերաբերեալ առաջարկ ընելը անգամ արգիլուած է <ref name="anayasa">[http://www.tbmm.gov.tr/anayasa.htm T.C. Anayasası, Birinci Kısım, Genel Esaslar, Madde 3, Devletin Resmî Dili]</ref>: {{քաղուածք|''Թուրքիոյ Հանրապետութիւնը, երկիրը եւ ժողովուրդը անբաժանելի ամբողջութիւն են: Լեզուն թրքերէնն է.''- [[ԹՀ Սահմանադրութիւն]]}} Թրքերէնը պաշտօնական կարգավիճակ ունի նաեւ [[Իրաք]]ի [[Քիրքուք]] նահանգին մէջ <ref>[http://haber5.com/dunya/kerkukte-turkce-artik-resmi-dil “Kerkük’te Türkçe artık resmî dil!”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130128015635/http://haber5.com/dunya/kerkukte-turkce-artik-resmi-dil |date=2013-01-28 }} Haber5 (22.12.2008)</ref>: Ինչպէս նաեւ, Կիպրոսի Հանրապետութեան մէջ թրքերէնը յունարէնին հետ միասին սահմանադրօրէն ճանչցուած է իբրեւ պաշտօնական լեզու, սակայն այս դրութիւնը գործնականին մէջ կեանքի կոչելու հետ կապուած լուրջ խնդիրներ կան <ref>[http://www.presidency.gov.cy/presidency/presidency.nsf/all/1003AEDD83EED9C7C225756F0023C6AD/$file/CY_Constitution.pdf?openelement Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131103050430/http://www.presidency.gov.cy/presidency/presidency.nsf/all/1003AEDD83EED9C7C225756F0023C6AD/$file/CY_Constitution.pdf?openelement |date=2013-11-03 }} Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı {{En}}</ref>: Մակեդոնիոյ արեւմուտքը գտնուող որոշակի բնակավայրերու մէջ նոյնպէս թրքերէնը ունի պաշտօնական լեզուի կարգավիճակ <ref>[http://www.milliyet.com.tr/2005/06/12/dunya/dun07.html “Makedonya Gostivar’da Türkçe resmî dil”] Milliyet (12.06.2005)</ref><ref>[http://www.haber3.com/keipa-heyetinin-makedonya-ziyareti-istanbul-esenler-belediyesi-ile-makedonyanin--1502886h.htm “KEİPA heyetinin Makedonya ziyareti…”] Haber3 (09.09.2012)</ref><ref>[http://arhiva.zels.org.mk/adresar2006/en/pdf/66%20plasnica_eng.pdf Directory of Municipalities in the Republic of Macedonia: Municipality of Plasnica]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Makedonya Uluslararası İş Birliği Merkezi {{En}}</ref><ref>[http://arhiva.zels.org.mk/adresar2006/en/pdf/55%20mavrovorostuse_eng.pdf Directory of Municipalities in the Republic of Macedonia: Municipality of Mavrovo and Rostushe]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Makedonya Uluslararası İş Birliği Merkezi {{En}}</ref><ref>[http://arhiva.zels.org.mk/adresar2006/en/pdf/24%20vranestica_eng.pdf Directory of Municipalities in the Republic of Macedonia: Municipality of Vraneshtica]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Makedonya Uluslararası İş Birliği Merkezi {{En}}</ref>: Թրքերէնին պաշտօնական կարգավիճակ շնորհուած է նաեւ Քոսովոյի Փրիզրեն, Մամուշա, Կիլան, Միտրովիցա, Փրիշտինա եւ Վուշտրին քաղաքներուն մէջ <ref name=AgitBel>[http://www.osce.org/kosovo/32762 Implementation of the Law on the Use of Languages by Kosovo Municipalities] AGİT</ref><ref name=GilanHaberi>[http://www.haberler.com/kosova-nin-gilan-sehrinde-turkce-resmi-dil-oldu-haberi/ Gilan şehrinde Türkçe resmî dil oldu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728152226/http://www.haberler.com/kosova-nin-gilan-sehrinde-turkce-resmi-dil-oldu-haberi/ |date=2011-07-28 }} İHA</ref>: Փրիզրենի մէջ թրքերէնի պաշտօնական կարգավիճակը պաշտպանուած է նաեւ Քոսովոյի Հանրապետութեան՝ «Լեզուներու օգտագործման վերաբերեալ» օրէնքի ծիրէն ներս <ref>[http://www.gazetazyrtare.com/e-gov/index.php?option=com_content&task=view&id=56&Itemid=28&lang=tr Yasa No. 02/L-37: Dillerin Kullanımı İçin Yasa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140830142312/http://www.gazetazyrtare.com/e-gov/index.php?option=com_content&task=view&id=56&Itemid=28&lang=tr |date=2014-08-30 }} Kosova Cumhuriyeti Resmî Gazetesi</ref>: Իսկ Ռումանիոյ մէջ այս լեզուն պետութեան կողմէ պաշտօնապէս ճանչցուած է իբրեւ փոքրամասնութեան լեզու <ref>[http://conventions.coe.int/treaty/Commun/ListeDeclarations.asp?NT=148&CM=&DF=&CL=ENG&VL=1 Romania: “The provisions of the Charter shall apply to the following minority languages used on the territory of Romania”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070623234606/http://conventions.coe.int/treaty/Commun/ListeDeclarations.asp?NT=148&CM=&DF=&CL=ENG&VL=1 |date=2007-06-23 }} Avrupa Konseyi {{En}}</ref>: == Թրքերէնը իբրեւ ոչ պաշտօնական լեզու == Մեծ թիւով թրքախօսներ կ'ապրին նաեւ Եւրոպայի եւ Ասիոյ երկիրներու կամ քաղաքներու մէջ, ուր թրքերէնը որեւէ պաշտօնական կարգավիճակ չունի: Օրինակ, Պուլկարիոյ բնակչութեան 10 առ հարիւրին մայրենի լեզուն թրքերէնն է: Պուլկարիոյ պետական պատկերասփիւռի կայաններէն կը հեռարձակուին նաեւ թրքերէն յայտագիրներ <ref name="kardjali.bg">{{Cite web |url=http://www.kardjali.bg/tr/?pid=5,1 |title=Kırcaali Belediyesi resmî internet sitesi |accessdate=2021-01-13 |archive-date=2008-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080928143851/http://www.kardjali.bg/tr/?pid=5,1 |dead-url=yes |archivedate=2008-09-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080928143851/http://www.kardjali.bg/tr/?pid=5,1 |deadurl=yes }}</ref>: [[Քըրճալի]]ի քաղաքապետարանը 2 լեզուով ալ ծառայութիւններ կը մատուցումէ<ref name="kardjali.bg"/>։ Լուտոկորիէի եւ Արեւելեան Ռումելիոյ դպրոցներուն մէջ ծագումով թուրքերը հնարաւորութիւն ունին ուսումնասիրել թրքերէնը իբրեւ մայրենի լեզու: Յունաստանի [[Քսանթի]] եւ [[Քոմոթինի]] (Կիւմիւրճինա) քաղաքներուն մէջ եւս թրքերէնը կը դասաւանդուի իբրեւ փոքրամասնութիւններու մայրենի լեզու, միաժամանակ կ'օգտագործուի կրօնական գործերու մէջ: Ռոտոսի (Հռոտոս) մէջ կայ 2500-3000 հոգիէ բաղկացող թրքական համայնք մը, որ դուրս մնացած է [[Լոզանի պայմանագիր|Լոզանի պայմանագիրէն]], որուն հետեւանքով այդ համայնքը զրկուած է այն իրաւունքներէն, որոնք ունին Յունաստանի մայրցամաքային հիւսիս-արեւելեան մասին մէջ բնակող թուրքերը <ref>[http://www.academia.edu/1524843/Causative_constructions_in_the_Turkish_variety_of_the_bilingual_muslim_community_of_Rhodes Hasan Kaili, Vassilios Spyropoulos, Marianthi Georgalidou, Aytaç Çeltek, Causative constuctions in the Turkish variety of the bilingual Muslim community of Rhodes: A preliminary research, 14th ICTL (Antalya, 6-8 August 2008), s. 1.] {{En}}</ref>: == Վարչական կառոյցներ. թրքերէնի կիրարկում == Թրքերէնը Թուրքիոյ եւ թուրք ժողովուրդին վարչական լեզուն է: 12 Յուլիս 1932-ին Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրքի հրահանգով կը ստեղծուի [[Թրքական լեզուագիտական ընկերութիւն|Թրքական լեզուաբանական ընկերութիւնը]] ([[Türk Dil Kurumu]])՝ «Թրքերէնի վերահսկման միութիւն» անունով: Միութեան բոլոր հիմնադիրները պատգամաւորներ էին եւ ժամանակի թրքական իրականութեան մէջ բաւական ծանօթ անուններ. Սամիհ Ռիֆաթ, Ռուշէն Էշրեֆ, Ճելալ Սահիր Էրոզան, [[Եաքուպ Քատրի Քարաօսմանօղլու]]: Ընկերութեան առաջին նախագահը Սամիհ Ռիֆաթն էր: «Թրքերէնի վերահսկման ընկերութիւնը» իր գործունէութեան նպատակը ձեւակերպած էր հետեւալ ձեւով. «Բարձրացնել թրքերէնի հրաշագեղութիւնն ու հարստութիւնը, աշխարհի միւս լեզուներուն կողքին արժանի բարձրութեան հասցնել զայն»: Աթաթուրքի կենդանութեան օրերուն, 1932, 1934 և 1936 թուականներուն կազմակերպուած 3 համաժողովներուն ընթացքին կ'ընտրուի ընկերութեան ղեկավար կազմը, կը նախանշուի կազմակերպութեան լեզուական քաղաքականութիւնը, ինչպէս նաեւ, կը ներկայացուի եւ կը քննարկուին գիտական զեկոյցներ: 26 Սեպտեմբերէն մինչեւ 5 Հոկտեմբեր երկարած 1932-ի [[Տոլմապահչէ|Տոլմապահչէ պալատին]] մէջ տեղի ունեցած թրքերէնի առաջին համաժողովի աւարտին կ'որոշուի, որ լեզուաբանական ընկերութիւնը իր աշխատանքները պիտի կազմակերպէ վեց հիմնական ուղղութիւններով՝ բառարանագիտութիւն-եզրագիտութիւն, քերականութիւն-շարահիւսութիւն, ժողովածուներու կազմում, լեզուա-բանասիրութիւն, ստուգաբանութիւն, հրատարակչութիւն: Յաջորդ համաժողովներուն ժամանակ այդ ուղղութիւններէն մաս մը կը մասնատուի նոր ճիւղերուն, մաս մը կրկին կը միաւորուի, սակայն հիմնական գաղափարախօսութիւնը չի փոխուիր: 1934-ի գիտաժողովին ժամանակ Միութեան վերանուանման որոշում մը կը կայանայ. կը կոչուի «Թրքերէնի հետազօտութեան ընկերութիւն»: Իսկ 1936-ի տեղի ունեցած համաժողովին կազմակերպութիւնը կը վերանուանուի «Թրքական լեզուաբանական ընկերութիւն» <ref name=TDK_Tarihce>[http://www.tdk.org.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=77 Tarihçe] Türk Dil Kurumu resmî internet sitesi</ref>: Թրքական լեզուաբանական ընկերութիւնը կը կատարէր զանազան լեզուագիտական հետազօտութիւններ՝ կը սահմանէր թրքերէնի ուղղագրական ու կետադրական կանոնները: Ներկայիս այս կազմակերպութիւնը ակադեմական մակարդակի բազմազան աշխատանքներ կը տանի ոչ միայն Թուրքիոյ թրքերէնի, այլ նաեւ ամբողջ աշխարհի մակարդակով թրքերէնի եւ թրքագիտութեան վերաբերեալ: Թրքական լեզուաբանական ընկերութեան առաջին լուրջ կառուցուածքային փոփոխութիւնը կը կատարուի 1951-ին կազմակերպուած արտակարգ գիտաժողովին. փոփոխութեան կ'ենթարկուի այն օրէնքը, որով Աթաթուրքի կենդանութեան օրերուն սահմանուած էր, որ Լեզուաբանական ընկերութեան նախագահը պէտք է ըլլայ ազգային կրթութեան նախարարը: Այսպիսով, թրքական պետութեան եւ կազմակերպութեան միջեւ կառուցուածքային կապը կը խզուի: Երկրորդ կարեւորագոյն կառուցուածքային փոփոխութիւնը տեղի կ'ունենայ 1982-1983-ին: 1982-ին ընդունուած եւ մինչեւ օրս գործող սահմանադրութեամբ «Թրքական լեզուաբանական ընկերութիւնը» եւ «Թրքական պատմագիտական ընկերութիւնը» կը միաւորուին մէկ ընդհանուր կառոյցի տակ՝ «Աթաթուրքի անուան մշակութային, լեզուաբանական եւ պատմագիտական ընկերութիւն» կազմին մէջ: Այսպիսով, պետութեան հետ եղած կապը կը վերահաստատուի աւելի ամուր հիմքով՝ օրէնքի ուժով <ref name=TDK_Tarihce/>: == Պատմութիւն == [[File:Kyzyl orkhon inscription.jpg|thumb|right|upright|Հին թրքերէն արձանագրութիւն՝ հին թրքերէն տառերով (8-րդ դար, Քիզիլ, Ռուսիա)]] Գիտութեան ծանօթ թրքերէն հնագոյն գրաւոր աղբիւրները օրհոնեան գրաւոր յուշարձաններն են, որոնք յայտնաբերուած են ժամանակակից [[Մոնկոլիա|Մոնկոլիոյ]] տարածքին մէջ։ Յուշարձանները կը կանգնին Թրքական երկրորդ կագանատի ժամանակաշրջանի արքայազն [[Քուլ Թիկին]]ի եւ իր եղբօր՝ կայսր [[Պիլկէ Խական]]ի պատւոյն համար։ 1889-1893 թուականներուն ընթացքին [[Օրհոն գետ]]ի դաշտավայրի ընդարձակ տարածքին մէջ ռուս հնագէտներու կողմէ այս յուշարձաններու եւ քարէ սալիկներու յայտնաբերուելէն եւ պեղումներէ ետք կը հաստատուի, որ յուշարձաններու արձանագրութիւններու լեզուն հին թրքերէնն է՝ գրուած հին թրքական այբուբենով, որ ծանօթ է իբրեւ «թրքական [[ռուներ]]» կամ «ռունիֆորմ»՝ շնորհիւ անոր, որ արտաքին նմանութիւններ ունի գերմանական [[Ռուներ|ռունական այբուբեն]]ի հետ։ Այդ յուշարձանները կը վերագրուին Ք.ա. 8-րդ դարուն <ref name="Ergin">Prof. Dr. Muharrem Ergin, Orhun Abideleri, Boğaziçi Yayınları, İstanbul, 2002, s. XVI-XXII ISBN 975-451-017-4</ref><ref><nowiki>{{| soyadı1 = Konur | ad1 = Erdem | başlık = GEÇMIŞTEN GÜNÜMÜZE "İYİ" KELIMESI | url = </nowiki>http://www.edebi.net/index.php/edebi-eserler/makaleler/3572-erdem-konur-gecmisten-gunumuze-iyi-kelimesi | website = http://www.edebi.net/index.php/edebi-eserler/makaleler/3572-erdem-konur-gecmisten-gunumuze-iyi-kelimesi | yayıncı = http://www.edebi.net/ | ref = http://www.edebi.net/ | arşivurl = http://web.archive.org/web/20151222113502/http://www.edebi.net/index.php/edebi-eserler/makaleler/3572-erdem-konur-gecmisten-gunumuze-iyi-kelimesi<nowiki> | arşivtarihi = 22 Aralık 2015}}</nowiki></ref>: Վաղ միջնադարեան (6-11-րդ դարեր) թրքական նուաճումներուն ժամանակ, թրքախօս զանգուածները կը տարածուին [[Կեդրոնական Ասիա|Կեդրոնական Ասիոյ]] մէջ՝ ընդգրկելով հսկայական աշխարհագրական տարածաշրջան, որ կ'երկարէր [[Սիպիր]]էն մինչեւ [[Եւրոպա]] եւ [[Միջերկրական Ծով|Միջերկրական ծով]]։ [[Սելճուկներ]]ը 11-րդ դարուն [[Փոքր Ասիա]] բերին իրենց լեզուն՝ օղուզերէնը, որ ներկայիս թրքերէնի անմիջական նախկին լեզուն է։ 11-րդ դարուն թրքական լեզուներ ուսումնասիրող [[Մահմուտ Քաշկարի|Մահմուտ Քաշկարին (Քաշկարացի)]], որ Գարախանեան պետութենէն էր, գրած է թրքական լեզուներու առաջին համապարփակ բառարանը եւ կազմած է թրքախօս բնակչութեան աշխարհագրական տեղաբաշխման քարտէսը՝ զանոնք զետեղելով «Թրքական լեզուներու տիւան» ([[օսմաներէն]]՝ Divânü Lügati't-Türk) աշխատանքին մէջ։ Ներկայիս Թուրքիոյ թրքերէնը բոլորած է զարգացման 4 փուլ<ref>Cem,DİLÇİN,"[http://turkolojimakaleleri.page.tl/T-Ue-RK%26%23304%3BYE-T-Ue-RK%C7ES%26%23304%3BN%26%23304%3BN-S-Oe-Z-VARLI%26%23286%3BI-VE-TAR%26%23304%3BHSEL-S-Oe-ZL-Ue-%26%23286%3B-Ue-.htm TÜRKİYE TÜRKÇESİNİN SÖZ VARLIĞI VE TARİHSEL SÖZLÜĞÜ]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot }}",[http://turkolojimakaleleri.page.tl Türkoloji Makaleleri] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160331061903/http://turkolojimakaleleri.page.tl/ |date=2016-03-31 }}</ref>․ # Հին անատոլական թրքերէն. 13-15-րդ դարեր # Դասական օսմաներէն. 16-19-րդ դարեր # Նոր օսմաներէն. 19-20-րդ դարեր # Հանրապետական շրջանի թրքերէն. 20-րդ դարուն սկիզբէն մինչեւ այսօր == Ալթայական լեզուախումբ == Լեզուաբանական գրականութեան մէջ սովորաբար իբրեւ լեզուաընտանիք կամ լեզուախումբ յիշատակուող ալթայական լեզուները տարբեր դասակարգումներու համաձայն կը ներառեն 3 ([[Թրքական լեզուախումբ|թրքական]], [[Մոնկոլական լեզուներ|մոնկոլական]], [[Տունկուս-մանճուրական լեզուներ|տունկուս-մանճուրական]]) կամ 5 ճիւղ՝ ներառեալ նաեւ [[քորիէրէն]]ն ու [[ճափոներէն]]ը <ref>[http://turkoloji.cu.edu.tr/ESKI%20TURK%20DILI/tuna_01.pdf Osman Nedim Tuna, Altay Dilleri Teorisi, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, İstanbul 1983, s.1.] (''İlk varyant'')</ref>: Այս տեսութեան համաձայն, թրքական, մոնկոլական, տունկուս-մանճուրական լեզուները, քորիէրէնն ու ճափոներէնը ազգակից են եւ ունին ընդհանուր ծագում. մէկ ընդհանուր մայր լեզուէ յառաջացած են: Այդ ընդհանուր մայր լեզուն ենթադրեալ լեզու է եւ, բնականաբար, որեւէ անուանում չունի: Ալթայական լեզուաընտանիքի տեսութեան կողմնակիցները այդ երեւակայական լեզուին կու տան «[[ալթայերէն]]» անունը <ref name="TDT17">Ahmet Bican Ercilasun, Başlangıçtan Günümüze Türk Dili Tarihi, Akçağ Yayınları, Ankara 2010, s. 17. ISBN 978-975-338-589-3</ref>: Տեսականօրէն ենթադրուող այդ ալթայերէնի հետագայ ճիւղաւորումներէն զարգացած է այսօրուան թրքերէնը: == Օսմանեան թրքերէն == 950-ին իսլամութիւնը կ'ընդունին Քարախանեան պետութիւնը եւ սելճուք թուրքերը, որոնք կը նկատուին օսմանցիներու արմատները եւ մշակութային նախնիները։ Այս պետութիւններու վարչական լեզուն բազմաթիւ բառեր փոխ առած է [[արաբերէն]]էն եւ [[պարսկերէն]]էն։ Օսմանեան ժամանակաշրջանի [[Թրքական գրականութիւն]]ը՝ մասնաւորապէս [[Տիւանի գրականութիւնը]], մեծապէս կը կրեն պարսկերէնի ազդեցութիւն՝ ներառեալ [[բանաստեղծական չափերը]] եւ մեծաքանակ [[փոխառութիւններ]]ը։ [[Օսմանյան կայսրութիւն|Օսմանեան կայսրութեան]] (1299-1922) գրական եւ պաշտօնական լեզուն՝ [[օսմաներէն]]ը, որ կը ներկայացնէ թրքերէնի, [[արաբերէն]]ի եւ [[պարսկերէն]]ի խառնուրդ, զգալիօրէն կը տարբերի այսօրուան թրքերէնէն։ Առօրեայ խօսակցական թրքերէնով, որ յայտնի իբրեւ «կոպիտ թրքերէն» (kaba Türkçe), կը խօսուի հիմնականին ցած կրթական մակարդակի տէր մարդոց եւ գիւղաբնակներուն կողմէ։ Անոնց խօսակցական լեզուն կը ներառէ մայրենի լեզուի բառապաշարի մեծ մասը եւ հիմք կը ծառայէ ժամանակակից թրքերէնին<ref>{{harvnb|Glenny|2001|p=99}}</ref>։ == Լեզուական բարեփոխումներ եւ ժամանակակից թրքերէն == Թրքական ժամանակակից պետութեան հիմնադրութենէն եւ գրային բարեփոխումէն ետք՝ 1932-ն, Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրքի գլխաւորութեամբ կը հիմնուի Թրքական լեզուաբանական ընկերութիւնը, որուն նպատակն էր հետազօտութեան ենթարկել թրքերէնը։ Նոր հիմնուած կազմակերպութեան խնդիրներէն էր նախաձեռնել լեզուական բարեփոխում՝ փոխարինելով արաբական եւ պարսկական փոխառութիւնները թրքերէն համարժէքներով<ref>See Lewis (2002) for a thorough treatment of the Turkish language reform.</ref>։ Մամուլին մէջ փոխառեալ բառերու կիրարկումը արգիլելով՝ Ընկերութիւնը կը յաջողի լեզուէն դուրս մղել քանի մը հարիւր օտար բառ։ Բառերուն մեծ մասը, որ ԹԼԸ-ի կողմէ կը ներառուին լեզուին մէջ, նոր կազմուած էին թրքական արմատներով եւ յատուկ ընտրուած էին, որպէսզի վերակենդանացնէին հին թրքերէն բառերը, որոնք դարերէ ի վեր չէին կիրարկուած<ref name="TDK History">{{cite web|author=Turkish Language Association|authorlink=Turkish Language Association|url=http://www.tdk.gov.tr/TR/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EF2858DA18F4388CDD|title=Türk Dil Kurumu – Tarihçe (History of the Turkish Language Association)|accessdate=2007-03-18|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070316024438/http://www.tdk.gov.tr/TR/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EF2858DA18F4388CDD |archivedate = մարտի 16, 2007|deadurl=yes|language=Turkish}}</ref>։ Լեզուական այսպիսի արագ փոփոխութեամբ, տարիքով աւելի մեծերու եւ երիտասարդներու բառապաշարը կը սկսի չհամապատասխանել եւ իրարմէ տարբերիլ։ Մինչեւ 1940-ականները ծնած սերունդը աւելի կը հակէր արաբա-պարսկական ծագում ունեցող բառերը կիրարկելու, մինչդեռ երիտասարդ սերունդը կը նախընտրէր նոր արտայայտութիւնները։ Հետաքրքրականը այն է, որ 1927-ին խորհրդարանին մէջ իր յայտնի երկար ելոյթին (Ճառ, Nutuk) ժամանակ Աթաթուրքի օգտագործած օսմաներէնի ոճական ձեւերը, չնայած որ ժամանակակից թրքերէն «թարգմանուած էին» շուրջ 3 անգամ՝ 1963, 1986 եւ 1995-ին, խորթ են ներկայ սերունդի ընթերցողներուն համար<ref>See Lewis (2002): 2–3 for the first two translations. For the third see {{cite web |author=Bedi Yazıcı |url=http://www.nutuk.org/ |title=Nutuk: Özgün metin ve çeviri (Atatürk's Speech: original text and translation) |accessdate=2007-09-28 |language=Turkish |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928221336/http://www.nutuk.org/ |dead-url=yes |archivedate=2007-09-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928221336/http://www.nutuk.org/ |deadurl=yes }}</ref>։ Անցեալ քանի մը տասնամեակներու ընթացքին Թրքական լեզուաբանական ընկերութիւնը շարունակական աշխատանք կը տանի թրքերէն այնպիսի բառեր մշակելու, որոնք պիտի արտայայտէին նոր գաղափարներ ու արհեստագիտական եզրեր։ Անոնք հիմնականօրէն կը փոխառուէին անգլերէնէն։ Այդ բառերուն մեծ մասը, յատկապէս տեղեկատուական արհեստագիտութեան վերաբերեալ եզրերը, համընդհանուր կիրարկութիւն կը գտնեն։ Այնուամենայնիւ, ԹԼԸ-ն երբեմն կը քննադատէ արհեստական եւ յօրինուած բառերու ստեղծումը։ Որոշ փոփոխութիւններ, որ եղած էին աւելի կանուխ, օրինակ bölem-ի փոխարինումը fırka -ով (կուսակցութիւն), չարժանացան համընդհանուր հաւանութեան (fırka-ն կը փոխարինուի ֆրանսերէնէ փոխառեալ parti-ով)։ Որոշ բառեր ալ կը վերադարձուին հին թրքերէնէն եւ կը ստանան յատուկ իմաստներ։ Օրինակ, betik -ը (սկզբնական իմաստը՝ գիրք) այժմ կը կիրարկուի «ձեռագիր» (ձեռագրային լեզու) համակարգչային գիտութեան մարզին մէջ<ref name=cokbilgi>{{cite web|title=Öz Türkçeleştirme Çalışmaları|url=http://www.cokbilgi.com/yazi/oz-turkcelestirme-calismalari/|work=Çok Bilgi|accessdate=մայիսի 29, 2014|archive-date=2019-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190714065848/https://www.cokbilgi.com/yazi/oz-turkcelestirme-calismalari/|dead-url=yes|archivedate=2019-07-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190714065848/https://www.cokbilgi.com/yazi/oz-turkcelestirme-calismalari/|deadurl=yes}}</ref>։ Բառերուն մեծ մասը, որոնք գործածութեան մէջ դրուած են ԹԼԸ-ի կողմէ, ունին նաեւ իրենց հին համարժէքները։ Ասիկա սովորաբար կը պատահի այն ժամանակ, երբ փոխառեալ բառը կը փոխէ իր իմաստը։ Օրինակ, dert բառը, որ կը ծագի պարսկերէն dard (درد, «ցաւ») բառէն, թրքերէնի մէջ կը նշանակէ «հոգ, մտածում», մինչդեռ բուն թրքական ağrı բառը կ'օգտագործուի «ֆիզիքական ցաւը» արտայայտելու համար։ Երբեմն փոխառութիւնը իր նշանակութեամբ քիչ մը կը տարբերի բուն թրքական բառէն, ինչպէս գերմանական եւ ռոմանական բառերը անգլերէնի մէջ։ Ժամանակակից թրքերէն բառերու եւ հին փոխառութիւններու օրինակները ստորեւ․ {| class="wikitable" |+ !Օսմաներէն !Ժամանակակից թրքերէն !Հայերէն թարգմանութիւն !Մեկնաբանութիւններ |- |müselles |üçgen |եռանկիւն |Կազմուած է üç թիւէն եւ gen վերջածանցէն |- |tayyare |uçak |օդանաւ |Կը ծագի uçmak ՝ «թռչիլ» բայէն, սկիզբը առաջարկուած է բառը օգտագործել «օդակայան» իմաստով |- |nispet |oran |1․յարաբերութիւն, 2․համաչափ 3․ենթադրութիւն, վարկած |Մինչեւ օրս հին բառը եւս կը կիրարկուի նորին հետ միասին։ Ժամանակակից բառին արմատը հին թրքական -or «կտրել» բայն է։ |- |şimal |kuzey |հիւսիս |Կը ծագի հին թրքերէն kuz («մութ եւ ցուրտ տարածք», «ստուեր» ) գոյականէն։ Բառը ետ վերադարձուած է միջին թրքական կիրարկութենէն<ref>{{cite book |author=Mütercim Asım |title=Burhân-ı Katı Tercemesi |location=İstanbul |year=1799 |language=Turkish }}</ref>։ |- |teşrinievvel |ekim |Հոկտեմբեր |ekim գոյականը կը նշանակէ «տնկում, աճեցում», բառը ցոյց կու տայ աշնան հացահատիկի սերմերը ցանելու գործընթացը, որ լայնօրէն տարածուած է Թուրքիոյ մէջ։ |} == Թրքերէնի բարբառներ == Ժամանակակից թրքերէնի հիմքը Պոլսոյ խօսակցական լեզուն է<ref>{{cite encyclopedia|encyclopedia=Concise compendium of the world's languages |title=Turkish|page=547|last=Campbell |first=George|publisher=Routledge |place=London|year=1995}}</ref>։ «Պոլսոյ թրքերէնը» ("İstanbul Türkçesi") գրաւոր եւ խօսակցական թրքերէնի այն օրինակն է, որ կ'առաջարկէին [[Զիա Գէոքալփ|Զիա Գէոքալփը]], [[Օմեր Սէյֆետտին]]ը եւ այլք<ref>{{Cite web| title = En iyi İstanbul Türkçesini kim konuşur?| work = Milliyet| accessdate = 2017-12-30| url = http://www.milliyet.com.tr/-magazin-1628628/}}</ref>։ Շարք մը բարբառներ գոյութիւն ունին 1930-ականներէն սկսած թրքական զանգուածային լրատուամիջոցներու եւ կրթական համակարգի կողմէ բարբառներու կարգաւորման (որոշակի բարբառներու՝ իրարու հետ ձուլման, միախառնման գործընթաց, որ յաճախ կ'ուղեկցուի լեզուի պարզացումով) շնորհիւ<ref name="Johanson">{{Citation |last=Johanson |first=Lars |year=2001 |title=Discoveries on the Turkic linguistic map |url=http://www.srii.org/Map.pdf |dead-url=yes |format=PDF |publisher=Swedish Research Institute in Istanbul |archive-url=https://web.archive.org/web/20070205070509/http://www.srii.org/Map.pdf |archive-date=February 5, 2007 |access-date=2007-03-18 |ref=harv |archivedate=2007-02-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070205070509/http://www.srii.org/Map.pdf |deadurl=yes }}</ref>։ Գիտական շրջանակներու մէջ թուրք ուսումնասիրողները թրքական բարբառները կ'ընդունին իբրեւ բերանացի խօսք (ağız) կամ ճիւղ (şive)՝ առաջնորդուելով անորոշ լեզուական բառբառներով։ Թրքական բարբառները ուսումնասիրելու ծրագիրներ կ'իրականացուին քանի մը համալսարաններու մէջ։ Թրքական լեզուաբանական ընկերութիւնը նոյնպէս նուիրուած է այս գործին։ Աշխատանքները տակաւին ընթացքի մէջ են եւ կը նախատեսուի կազմել ու հրատարակել թրքական բարբառներու համապարփակ աթլաս<ref name="Dialects Workshop">Özsoy</ref><ref name="Dialects TDK">{{cite journal|last=Akalın|first=Şükrü Halûk|title=Türk Dil Kurumu'nun 2002 yılı çalışmaları (Turkish Language Association progress report for 2002)|journal=Türk Dili|issn= 1301-465X|volume=85|issue=613|url=http://www.tdk.gov.tr/TR/dosyagoster.aspx?DIL=1&BELGEANAH=2693&DOSYAISIM=calismalar2002.pdf|format=PDF|accessdate=2007-03-18|date=January 2003|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070627231538/http://www.tdk.gov.tr/TR/dosyagoster.aspx?DIL=1&BELGEANAH=2693&DOSYAISIM=calismalar2002.pdf |archivedate = հունիսի 27, 2007|deadurl=yes|ref=harv|language=Turkish}}</ref>։ Ռումելիերէնը (Rumelice), որ կը խօսին [[Ռումելիա]]յէն (Թուրքիոյ եւրոպական հատուած) ներգաղթածները կը ներառոէ Լուտոկորիվի, Տինլերի, Ատաքալէի առանձին բարբառներ, որոնց մէջ նկատելի է պալքանեան լեզուական միջավայրի ազդեցութիւնը։ Kıbrıs Türkçesi-ն Կիպրոսի թրքերէնն է, որ կը խօսին Կիպրոսի թուրքերը։ [[Ադրիանապոլիս|Էտիրնէի]] բարբառը կը կրէ Edirne անունը։ Ege-ով կը խօսին [[Էգէական Ծով|Էգէական ծովուն]] տարածաշրջանի բնակիչները։ Այս բարբառը կը տարածուի ընդհուպ մինչեւ [[Անթալիա]]։ Քոչուոր [[եուրեուքներ]]ը, որոնք կը բնակին Միջերկրական ծովուն թրքական ափին վրայ, նոյնպէս ունին իրենց ուրոյն բարբառը<ref>{{cite book|last=Shashi|first=Shyam Singh|title=Encyclopaedia of Humanities and Social Sciences|publisher=Anmol Publications|year=1992 |url=https://books.google.am/?id=4T0oAAAAMAAJ&q=yoruk+turkish+taurus&dq=yoruk+turkish+taurus|page=47|accessdate=2008-03-26}}</ref> Անոնք պէտք չէ շփոթել [[Հիւսիսային Մակեդոնիոյ Հանրապետութիւն]], [[Յունաստան]]ի եւ Թուրքիոյ եւրոպական շրջաններուն մէջ բնակող եուրեուքներու հետ, որոնք կը խօսին պալքանեան [[կակաուզերէն]]։ Հարաւ-արեւելեան շրջաններէն մինչեւ [[Մերսինի մարզ|Մերսինի]] արեւելեան շրջաններ կը խօսին Güneydoğu բարբառը։ Doğu բարբառը, որ կը խօսուի Թուրքիոյ արեւելեան շրջաններուն մէջ, ունի բարբառներու շղթայ։ Մեսխեթցի թուրքերը, որոնք կ'ապրին [[Ղազախիստան|Ղազախիստանի]], [[Ազրպէյճան]]ի, [[Ռուսաստան]]ի, ինչպէս նաեւ [[Կեդրոնական Ասիա|Կեդրոնական Ասիոյ]] որոշ շրջաններու մէջ, կը խօսին Թուրքիոյ արեւելեան շրջաններու Doğu բարբառը, որ կը ծագի [[Կարս]]ի, [[Արտահան|Արտահանի]] եւ [[Արդուինի մարզ|Արդուինի]] շրջաններէն եւ նմանութիւններ ունի [[ազրպէյճաներէն]]ի<ref>{{citation|last1=Aydıngün |first1=Ayşegül |last2=Harding |first2=Çiğdem Balım |last3=Hoover |first3=Matthew |last4=Kuznetsov |first4=Igor |last5=Swerdlow |first5=Steve |year=2006 |title=Meskhetian Turks: An Introduction to their History, Culture, and Resettelment Experiences |url=http://www.cal.org/CO/pdffiles/mturks.pdf |place= |publisher=Center for Applied Linguistics |isbn= |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070714205907/http://www.cal.org/co/pdffiles/mturks.pdf |archivedate=2007-07-14 |df= }}</ref>։ Թուրքիոյ կեդրոնական շրջաններու բարբառը կը կոչուի Orta Anadolu։ Karadeniz-ը [[Սեւ Ծով|Սեւ ծովեան]] արեւելեան տարածաշրջանի բարբառն է, որ կը կոչուի նաեւ [[Տրապիզոնի վիլայէթ|Տրապիզոնի բարբառ]]։ Այս բարբառին մէջ յստակօրէն կ'երեւի [[յունարէն]]ի հնչիւնական համակարգի եւ շարահիւսութեան հիմնարար ազդեցութիւնը<ref name="Brendemoen">{{Cite journal|last=Brendemoen|first=B.|<!-- not recognized contribution=Phonological Aspects of Greek-Turkish Language Contact in Trabzon-->|year=1996|title=Conference on Turkish in Contact, Netherlands Institute for Advanced Study (NIAS) in the Humanities and Social Sciences, Wassenaar, 5–6 February 1996|ref=harv}}</ref>։ Անիկա ծանօթ է նաեւ լազական բարբառ (չշփոթե՛լ [[լազերէն]]ի հետ) անունով։ Քաստամոնուն [[քասթամոնուի մարզ|Քասթամոնուի]] եւ յարակից տարածքներու բարբառն է։ Քարամանեան թրքերէն կը խօսին [[Յունաստան]]ի մէջ, ուր անիկա կը կոչուի [[քարամանլիտիքա]]։ Վերջինս քարամաններու գրական լեզուն է<ref>{{Cite journal|last=Balta|first=Evangelia|date=Fall 2017|title=TRANSLATING BOOKS FROM GREEK INTO TURKISH FOR THE KARAMANLI ORTHODOX CHRISTIANS OF ANATOLIA (1718-1856).|journal=International Journal of Turkish Studies|volume=23(1-2)|pages=20|via=Ebsco}}</ref>։ == Թրքերէնի հնչիւնական համակարգ == == Բաղաձայններ == {| class="wikitable" |+Թրքերէնի բաղաձայն հնչիւններ ! !Շրթնային !Ատամնային !Վերատամնային !Յետվերատամնային !Քիմքային !Ետնալեզուային !Կոկորդային |- |Ռնգային |m | |n | | | | |- |Պայթական |p b |t d | | |(c) (ɟ) |k g | |- |Կիսաշփական | | | |t͡ʃ d͡ʒ | | | |- |Շփական |f v | |s z |ʃ ʒ | | |h |- |Առաջնալեզուային |v | |(ɫ) |l |j | | |- |Միաշեշտ | | |r | | | | |} Աղբիւրներէն մէկուն համաձայն, ինչպէս հայերէնի, նոյնպէս թրքերէնի բաղաձայնները կը սահմանուին իբրեւ եռաշարք ուժեղ-թոյլ հնչիւններ ([[Շնչեղ բաղաձայններ|շնչեղ]], ռնգային, [[Ձայնեղներ|ձայնեղ]])<ref>{{Cite journal |last=Petrova |first=Olga |last2=Plapp |first2=Rosemary |last3=Ringen |first3=Catherine |last4=Szentgyörgyi |first4=Szilárd |date=2006 |title=Voice and aspiration: Evidence from Russian, Hungarian, German, Swedish, and Turkish |url=https://pdfs.semanticscholar.org/7a27/5c57dd25134aa7628c46a64ca470cc3a71db.pdf |journal=The Linguistic Review |language=en |volume=23 |issue=1 |pages=1–35 |doi=10.1515/tlr.2006.001 |issn=0167-6318 |access-date=2021-02-26 |archive-date=2018-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180908054256/https://pdfs.semanticscholar.org/7a27/5c57dd25134aa7628c46a64ca470cc3a71db.pdf |dead-url=yes }}</ref>։ Հնչոյթը, որ սովորաբար կը նշուի իբրեւ yumuşak g (փափուկ կ) թրքերէնի ուղղագրութեան մէջ կը գրուի ⟨ğ⟩։ Անիկա կլոր ձայնաւորներուն միջեւ կը ներկայանայ իբրեւ ձայնային յաջորդականութիւն կամ աւելի թոյլ երկշրթնային առաջնալեզուային հնչիւն, իսկ ոչ կլոր առաջնային ձայնաւորներուն միջեւ՝ թոյլ քիմքային առաջնալեզուային հնչիւն եւ որեւէ այլ տեղ ձայնային յաջորդականութիւն։ Ğ-ն երբեք չի յայտնուիր բառի կամ վանկի սկիզբը. միշտ կը յաջորդէ ձայնաւորին։ Երբ բառին վերջաւորութեան է կամ կը նախորդէ այլ բաղաձայնի մը, կ'երկարէ բաղաձայնը<ref name="IPA 19993">''Handbook of the IPA'', p. 155</ref>։ Բուն թրքական բառերուն մէջ [c], [ɟ] եւ [l] հնչիւնները լրացուցիչ դասակարգման մէջ կը գտնուին [k], [ɡ] եւ [ɫ] հնչիւններուն հետ․ մէյ մը կը յայտնուին առաջնային ձայնաւորներու կողքին, մէյ մըն ալ՝ յետնային ձայնաւորներու։ Սովորաբար այս հնչոյթներու դասաւորումը անկանխատեսելի է, յատկապես փոխառեալ բառերու եւ յատուկ անուններու պարագային։ Որոշ բառերու մէջ [c], [ɟ] եւ [l] հնչիւնները հանդէս կու գան յետնային ձայնաւորներու հետ<ref>{{harvnb|Lewis|2001|pp=93–4,6}}</ref>։ === Բաղաձայններու առնմանութիւն === Թրքերէնի ուղղագրութիւնը ունի բաղաձայններու առնմանութիւն, երբ բաղաձայնները կը դառնան ձայնեղ աղմկային։ Ինչպէս օրինակ՝ b, d, c, ɡ ձայնաւորները կը դառնան համապատասխանաբար p, t, ç, k, երբ բառին վերջաւորութեան են կամ բաղաձայնէն առաջ, բայց կը պահպանեն ձայնեղութիւնը ձայնաւորէն առաջ։ Փոխառեալ բառերուն մէջ /k/-ի ձայնեղ համարժէքը /g/-ն է, իսկ թրքական ծագումով բառերուն՝ /ğ/-ն<ref>{{cite web|url=http://www.imla.dilimiz.com/TDK/unsuzlerinnitelikleri.HTM|title=Sesler ve ses uyumları "Sounds and Vovel karmony"|accessdate=2013-01-13|publisher=Turkish Language Association|language=Turkish|archive-date=2012-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20120728093237/http://www.imla.dilimiz.com/TDK/unsuzlerinnitelikleri.HTM|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|title=Turkish Consonant Mutation|url=http://turkishbasics.com/grammar/consonant-mutation.php|website=turkishbasics.com|language=EN}}</ref>։ {| class="sortable wikitable" |+Ձայնաւորներու առնմանութիւնը գոյականներուն մէջ |- !Հիմնական <br/>բաղաձայն !Փոխուած <br/>տարբերակ !Հիմնական <br/>ձեւոյթ !Բառարանային տարբերակ !Տրական /<br/>հոլով !Նշանակութիւն |- |b||p||*kitab||kitap||kitaba||գիրք (փոխառութիւն) |- |c||ç|| *uc || uç||uca||ծայր, եզր |- |d||t||''*''bud||but||buda||ազդր |- |g||k||*reng||renk||renge||գոյն (փոխառութիւն) |- |ğ||k||*ekmeğ||ekmek||ekmeğe||հաց |} Ասիկա կը նմանի ռուսերէնին եւ գերմաներէնին, բայց թրքերէնի պարագային արտասանութիւնը սովորաբար կը ստիպէ համապատասխանեցնել հնչիւնները։ Մինչդեռ կարգ մը պարագաներու, ինչպես ad /at/ («անուն») գոյականի պարագային (տրականը՝ada) հոլովելու ժամանակ հիմնական ձեւը պահպանուի (կամ at /at/ «ձի», տրականը՝ata)։ Բացառութիւն են նաեւ od «կրակ» եւ ot «խոտ», sac «թիթեղ» եւ saç «մազ» բառերը։ Շատ փոխառեալ բառեր, ինչպէս kitap-ը կ'արտասանուին ինչպէս որ կը գրուին, բայց շատ բառեր, ինչպէս, hac («հաջ»), şad («ուրախ»), yad(«օտար, օտարական») կը պահպանեն իրենց հիմնական ձեւը։ Բուն թրքական գոյականները, որ կազմուած են 2 կամ աւելի վանկէ եւ կը վերջանան /k/ հնչիւնով, գրեթէ բոլորը ձեւափոխուած տարբերակներուն մէջ հիմնական բառին վերջաւորութեան կ'ունենան /ğ/։ Իսկ բայերու եւ միավանկ գոյականներու պարագային հիմնական /k/-ն կը պահպանուի<ref>{{harvnb|Lewis|2001|p=10}}</ref>։ == Ձայնաւորներ == Թրքերէնի ձայնաւորներն են՝ ⟨a⟩, ⟨e⟩, ⟨ı⟩, ⟨i⟩, ⟨o⟩, ⟨ö⟩, ⟨u⟩, ⟨ü⟩<ref name="ReferenceA">The vowel represented by {{angle bracket|ı}} is also commonly transcribed as {{angle bracket|{{IPA|ɨ}}}} in linguistic literature.</ref>։ Թրքերէնի ձայնաւորներու համակարգը կրնայ համարուիլ եռաչափ, ուր ձայնաւորները կը բնութագրուին ըստ իրենց արտայայտուած ձեւին եւ տեղին՝ առջնային եւ յետնային, կլոր եւ ոչ կլոր, ինչպէս նաեւ ձայնի բարձրութեամբ։ Ձայնաւորները կը դասակարգուին հետեւեալ կերպով՝ [±յետնային], [±կլոր] եւ [±բարձր]<ref name="ReferenceA"/><ref name=":12">{{Cite book|title=Turkish: A Comprehensive Grammar|url=https://archive.org/details/turkishcomprehen00gkse|last=Goksel|first=Asli|last2=Kerslake|first2=Celia|publisher=Routledge|year=2005|isbn=0-415-11494-2|location=|pages=[https://archive.org/details/turkishcomprehen00gkse/page/24 24]–25}}</ref>։ [[Երկբարբառ]]ներ կան միայն փոխառեալ բառերու մէջ կրնան դասակարգուիլ իբրեւ իջնող երկբարբառներ, որ սովորաբար կ'ուսումնասիրուին իբրեւ /j/ -ին կամ ձայնաւորին յաջորդող<ref>{{Cite journal|last=Khalilzadeh|first=Amir|date=Winter 2010|title=Vowel Harmony in Turkish|url=|journal=Karadeniz Araştırmaları: Balkan, Kafkas, Doğu Avrupa ve Anadolu İncelemeleri Dergisi|volume=6(24)|pages=141–150|via=Central and Eastern European Online Library}}</ref>։ === Ձայնաւորներու ներդաշնակութիւն === {| class="wikitable" style="text-align: center;; margin-left: 1em" ! rowspan="2" | Թրքերէնի ձայնաւորներու ներդաշնակութիւն ! colspan="4" | Առաջնային ձայնաւորներ || colspan="4" | Յետնային ձայնաւորներ |- ! colspan="2" | Ոչ կլոր || colspan="2" | Կլոր || colspan="2" |Ոչ կլոր || colspan="2" | Կլոր |- ! Ձայնաւոր | style="border-right: 0;" | e /e/ | i /i/ || ü /y/ | style="border-left: 0;" | ö /ø/ || a /a/ | style="border-left: 0;" | ı /ɯ/ || u /u/ | style="border-left: 0;" | o /o/ |- style="text-align: center;" ! Երկաստիճան (Յետնային) | colspan="4" | e || colspan="4" | a |- style="text-align: center;" ! Քառաստիճան (Յետնային + Կլոր) | colspan="2" | i || colspan="2" | ü || colspan="2" | ı || colspan="2" | u |} Թրքերէնը կցական լեզու է, ուր վերջածանցներու շարքը կը կցուի բառի արմատին։ Ձայնաւորներու ներդաշնակութիւնը հնչիւնաբանական գործընթացք մըն է, որ կ'ապահովէ հնչիւնների հարթ հոսք՝ պահանջելով նուազագոյն բերանի շարժումներ։ Ձայնաւորներու ներդաշնակութիւնը կարելի է դիտարկել իբրեւ ձուլման գործընթացք, երբ յաջորդ ձայնաւորները կը վերցնեն նախորդ ձայնաւորի առանձնայատկութիւնները<ref name=":02">{{Cite book|title=Turkish Grammar|last=Underhill|first=Robert|publisher=The MIT Press|year=1976|isbn=0-262-21006-1|location=Cambridge, Massachusetts|pages=25}}</ref>։ Թրքերէնի ձայնաւորները կարելի է դիտարկել նաեւ երկու համադրական համակարգերու մէջ՝ a-առանց կէտերու (a, ı, o, u), ուր յետնային ձայնաւորները բերանի յետնային մասով կ'արտասանուին, եւ e-կէտերով (e, i, ö, ü)՝ բերանի առաջնային մասով արտասանուող։ Ձայնաւորներու արտասանութեան տեղը եւ ձեւը կ'որոշեն, թէ որ տեսակի ձայնաւորի ներդաշնակութեան պիտի ենթարկուի բառը<ref>Note that this table is essentially the same as the IPA vowel chart shown above: both table and chart indicate the physical location and quality of each vowel. However, the second table includes additional information on how Turkish harmonies vowels sounds across syllables based on the physical location and quality of the initial syllable.</ref>։ <br />Քերականական ածանցները ունին «քամելէոնի ազդեցութիւն»<ref>{{harvnb|Lewis|1953|p=21}}</ref> եւ կ'ենթարկուին ձայնաւորներու ներդաշնակութեան հետեւալ ձեւերուն․ * Երկաստիճան (-e/-a)<ref>For the terms ''twofold'' and ''fourfold'', as well as the superscript notation, see Lewis (1953):21–22. In his more recent works Lewis prefers to omit the superscripts, on the grounds that "there is no need for this once the principle has been grasped" (Lewis [2001]:18).</ref>․ օրինակ, ներգոյական հոլովի ածանցը առաջնային ձայնաւորներէն ետք -de -ն է, իսկ յետնայիններէն ետք՝ -da -ն։ Այսպիսի օրինակի համար յարմար է-de² կրճատ նշագրումը։ * Քառաստիճան (-i/-ı/-ü/-u)․ սեռական հոլովի ածանցը, օրինակ, -in կամ-ın է ոչ կլոր ձայնաւորներէն ետք (համապատասխանաբար առաջնային եւ յետնային), եւ -ün կամ-un է համապատասխան կլոր ձայնաւորներէն ետք. Այս օրինակին համար կ'օգտագործուի -in⁴ կրճատ նշագրումը։ Գործնականին մէջ երկկողմ տարբերակը (յայտնի է նաեւ e տիպի ձնկ (ձայնաւորներու ներդաշնակութեան կանոն) նշանակէ, որ եթէ միջավայրը, ուր ձայնաւորը ձեւաւորուած է բառի արմատին մէջ, բերանի առաջնային մասն է, ածանցը պէտք է լինի e-ով, իսկ եթէ յետնային է՝ ապա a-ով։ Քառաստիճան օրինակին մէջ (յայտնի է իբրեւ i տիպի ձնկ) կը հաւասարակշռէ կլորները այնպէս, ինչպէս յետնայինի ու առաջնայինի պարագային։ Հետեւեալ օրինակները, որ հիմնուած են dir⁴ մասնիկի վրայ, կը ներկայացնեն i տիպի ձնկ-ն<ref name=":02"/> The following examples, based on the [[Turkish copula|copula]] ''-''dir⁴ ("[it] is"), illustrate the principles of i-type vowel harmony in practice: Türkiye'dir ("it is Turkey"),<ref>։ Türkiye'dir («Թուրքիան է»), kapıdır («դուռ է»), բայց gündür («օր է»), paltodur («վերարկու է»)</ref> kapıdır ("it is the door"), but gündür ("it is the day"), paltodur ("it is the coat").<ref>{{Cite journal|last=Husby|first=Olaf|date=|title=Diagnostic use of nonword repetition for detection of language impairment among Turkish speaking minority children in Norway|url=https://www.academia.edu/3029750/Annotating_and_sharing_language_paradigms_online|journal=Working Papers Department of Language and Communication Studies NTNV|language=en|volume=3/2006|pages=139–149|via=Academia.edu}}</ref>։ '''' Ձայնաւորներու ներդաշնակութեան կանոնին մէջ կան նաեւ որոշակի բացառութիւններ․ # Որոշ բուն թրքական արմատ ունեցող բառեր, ինչպէս օրինակ anne (մայր), elma (խնձոր) եւ kardeş (եղբայր)։ Այս օրինակներուն մէջ վերջածանցները ներդաշնակութեան կ'ենթարկուին վերջին ձայնաւորին հետ։ # Բաղադրեալ բառերը, ինչպէս օրինակ, bu-gün (այսօր) եւ baş-kent (մայրաքաղաք)։ Այս օրինակներուն մէջ ձայնաւորները ներդաշնակութիւն չեն պահանջեր բաղկացուցիչ բառերուն միջեւ։ # Փոխառեալ բառերը սովորաբար չեն ենթարկուիր ձնկ-ին, հակառակ անոր, որ կարգ մը օրինակներու մէջ ածանցները ներդաշնակութեան կ'ենթարկուին առաջնային ձայնաւորին հետ, նոյնիսկ այն բառերուն մէջ, որոնց վերջին վանկին մէջ չկայ առաջնային ձայնաւոր։ Սովորաբար վերոնշեալը տեղի կ'ունենայ այն պարագային, երբ բառերը կ'աւարտին յետվերատամնային [l]-ով։ Օրինակ, halsiz < hal + -siz (անտարբեր), meçhuldür< meçhul + -dir (անհայտ է)։ Փոխառեալ ածանցները չեն ենթարկուիր ձնկ-ին․ -izm (ateizm «աթէիզմ»), -en (փոխառուած է ֆրանսերէնէն, ածականի գերադրական աստիճանն է,« ամենա․․․»), anti- (antidemokratik «հակաժողովրդավարական»)։ # Շարք մը բուն թրքական վերջածանցներ նոյնպէս անփոփոխ են, ինչպէս կարելիութեան -abil մասնիկը կամ -ken մասնիկը, ինչպէս նաեւ ներկայ ժամանակի -yor վերջածանցը։ Կան նաեւ որոշ ճիւղաւորուած վերջածանցներ, որոնք եւս չեն ենթարկուիր ձնկ-ին՝ -gen-ը üçgen-ին մէջ (եռանկիւնի) կամ altıgen-ի մէջ (վեցանկիւն)։ Գիւղական որոշ բարբառներու մէջ կը բացակային նշեալ բացառութիւնները․ * բուն թրքական բաղադրութիւն, որ չ'ենթարկուիր ձնկ-ին՝Orta+köy («կեդրոնական գիւղ»․ տեղանուն է) * փոխառութիւնները եւս կը խախտեն ձայնաւորներու ներդաշնակութիւնը՝ viyadük (<ֆրանսերէն viaduc-էն «ուղեկամուրջ») * ստացական վերջածանց -i ⁴ ներդաշնակութեան կ'ենթարկուի վերջին ձայնաւորին հետ (եւ փափկացնէ k-ն բաղաձայններու առնմանութեամբ)՝ viyadüğü։ Ձայնաւորներու ներդաշնակութեան կանոնները կրնան փոխուիլ ըստ տարածաշրջանային բարբառի։ Թրքերէնի տրապիզոնեան բարբառին մէջ, որ տարածուած Թուրքիոյ հիւսիս-արեւմտեան շրջանին մէջ, կ'ենթարկուի հին անատոլիական թրքերէնի կրճատուած ձայնաւորներու ներդաշնակութեան, որ 2 ձայնաւորներու (ü եւ ı) կորուստին պատճառով լրացուցիչ բարդացած է, հակառակ որ կը բացակայի նաեւ յետվերատամնային ներդաշնակութիւնը։ Օրինակ, elün կը նշանակէ «քու ձեռքդ»։ Մինչ երկրորդ դէմքի եզակի պատկանելիութեան վերջածանցը կը փոխուի առաջնային եւ յետնային ձայնաւորներու միջեւ, կը դառնայ -ün կամ -un, ինչպէս elün կամ kitabun։ Տրապիզոնի բարբառին մէջ ü ձայնաւորի պակասութեան պատճառով 2 պարագաներուն ալ կ'օգտագործուի -un տարբերակը՝ elun, kitabun<ref>{{Cite book| publisher = Otto Harrassowitz Verlag| isbn = 978-3-447-05212-2| last1 = Boeschoten| first1 = Hendrik| last2 = Johanson| first2 = Lars| last3 = Milani| first3 = Vildan| title = Turkic Languages in Contact| date = 2006}}</ref>։ == Բառի շեշտադրութիւնը թրքերէնի մէջ == Բառերուն մեծ մասին մէջ շեշտը կ'իյնայ վերջին վանկին վրայ։ Կան քանի մը բացառութիւններ, որոնց մէջ կը մտնեն որոշակի փոխառութիւններ, մասնաւորապէս, իտալերէն եւ յունարէն փոխառութիւնները, որոնք ձայնարկութիւններ են, որոշ հարցական բառեր, մակբայներ (բայց ոչ ածականներ, որոնք կը կատարեն նաեւ մակբայի գործառոյթ) եւ շարք մը յատուկ անուններ։ Փոխառութիւններուն մէջ հիմնականին կը շեշտուի նախավերջին վանկը՝ [ɫoˈkanta] lokanta- ճաշարան կամ [isˈcele] iskele -նաւահանգիստ։ Յատուկ անուններուն մէջ եւս սովորաբար կը շեշտուի նախավերջին վանկը՝ [isˈtanbuɫ] İstanbul, սակայն երբեմն կը շեշտուի վերջաւորութենէն երրորդ վանկը, եթէ բառը կը վերջանայ կրետացի չափով՝ [ˈaŋkaɾa] Ankara։ Ի յաւելումն, որոշ վերջածանցներու պարագային, ինչպէս -le «հետ» եւ բայի ժխտական ածանցը -me-/-ma-, շեշտը կ'իյնայ անոնց նախորդող վանկին վրայ՝ kitáp-la «գիրքով», dé-me-mek «չասել»<ref>{{Cite journal |last=Levi |first=Susannah V. |date=2005 |title=Acoustic correlates of lexical accent in Turkish |journal=Journal of the International Phonetic Association |language=en |volume=35 |issue=1 |pages=76 |doi=10.1017/S0025100305001921}}</ref>։ Որոշ պարագաներու մէջ (օրինակ, բարդ բառերու երկրորդ մասին մէջ կամ, երբ բային կը նախորդէ անորոշ խնդիր) բառին շեշտը կը ճնշուի եւ չի լսուիր։ == Շարահիւսութիւն == ==== Նախադասութիւններու խումբեր ==== Թրքերէնի մէջ կան նախադասութիւններու երկու խումբեր՝ բայական եւ անուանական։ Վարը նշուած բայական նախադասութեան օրինակին մէջ ստորոգեալը սահմանական բայ է, մինչդեռ անուանական նախադասութեան մէջ պէտք է ունենայ կամ ոչ բացայայտ բայ, կամ կապող բայ՝ ol կամ -y- («ըլլալ» բայի տարբերակներն են)<ref name=":14">{{Cite book|title=Turkish: A Comprehensive Grammar|last=Goksel|first=Asli|last2=Kerslake|first2=Celia|publisher=Routledge|year=2005|isbn=0-415-11494-2|location=|pages=}}</ref>։ {| class="wikitable" !Նախադասութեան տեսակներ ! colspan="2" |Թրքերէն !Հայերէն |- | |Ենթակայ |Ստորոգեալ | |- |Բայական |Necla |okula gitti |Նեճլան դպրոց գնաց։ |- |Անուանական (առանց բայի) |Necla |oğretmen |Նեճլան ուսուցիչ է։ |- |Կապող բայով |Necla |ev-de-y-miş (գծիկները կ'ուրուագծեն վերջածանցները) |Նեճլան հաւանաբար տունն է։ |} ===== Ժխտում ===== Նախադասութեան երկու տիպերը ունին ժխտման տարբեր ձեւեր։ Անուանական նախադասութեան ժխտումը կը կատարուի değil բառի յաւելումով։ Օրինակ, վերի նախադասութեան ժխտականը կ'ըլլայ «Necla oğretmen değil» (Նեճլան ուսուցիչ չէ)։ Բայական նախադասութիւնը կը պահանջէ բային ժխտական վերջածանցի՝ -me-ի յաւելում (կը դրուի բայի արմատէն ետք եւ ժամանակ ցոյց տուող ածանցէն առաջ)։ Necla okula gitmedi (Նեճլան դպրոց չի գնաց)<ref name=":03">{{Cite book|title=Turkish Grammar|last=Underhill|first=Robert|publisher=The MIT Press|year=1976|isbn=0-262-21006-1|location=Cambridge, Massachusetts|pages=}}</ref>։ ===== Հարցական նախադասութիւն ===== Բայական նախադասութիւններուն մէջ -mi հարցական ձեւը առանց որեւէ այլ մասնիկի կը դրուի նախադասութեան վերջաւորութեան, ինչպէս՝ Necla okula gitti mi? (Նեճլան գնա՞ց դպրոց)։ Անուանական նախադասութիւններուն մէջ -mi-ն կը դրուի ստորոգեալէն ետք, բայց նախքան անձնական վերջածանցը․ Necla, siz oğretmen misiniz? (Նեճլա՛, դուք ուսուցի՞չ էք)։ == Բառի կարգ == Պարզ թրքերէն նախադասութեան մէջ բառի կարգը, ինչպէս քորիերէնի եւ լատիներէնի մէջ, հիմնականին մէջ հետեւեալ կերպ ձեւով է՝ [[ենթակայ]]-[[Խնդիր (շարադասութիւն)|խնդիր]]-[[բայ]]։ Թրքերէնը ունի իրադարձութեան կամ դէպքի ընդգծման համակարգ եւ շարք մը քերականական ձեւեր կը մատնանշուին ձեւաբանական նշումներու օգտագործման միջոցով։ ԵԽԲ կառուցուածքը կրնայ խախտուիլ եւ ասիկա կրնայ նկատուիլ լեզուի «գործնական բառային կարգ»՝ երբ քերականական տեսանկիւնէն կարելի չէ վստահիլ բառային կարգին<ref>{{Cite journal|last=Thompson|first=Sandra|date=April 1978|title=Modern English from a Typological Point of View: Some Implications of the Function of Word Order|url=|journal=Linguistische Berlichte|volume=1978(54)|pages=19–35|via=ProQuest}}</ref>։ Ընդհանրապէս, բառային կարգը կրնայ փոխուիլ որոշակի պատճառներով։ ==== Անմիջապէս մակբայական ==== Քննարկենք հետեւեալ նախադասութիւնը․ {| class="wikitable" !Բառի կարգ ! ! ! !Բառի շեշտադրում |- |Ենթակայ-խնդիր-բայ |Ahmet Ահմեթ |yumurta-yı (հաւկիթը) (հայցական հոլով) |yedi կերաւ |Չընդգծուած՝ Ահմեթը հաւկիթը կերաւ |- |Ենթակայ-բայ-խնդիր |Ahmet |yedi |yumurta-yı |Ընդգծուած է ենթական՝ Ահմեթ (Ահմեթն է, որ կերաւ է հավկիթը) |- |Խնդիր-բայ-ենթակայ |Yumurta-yı |yedi |Ահմեթ |Ընդգծուած է խնդիրը՝ հաւկիթ (Ահմեթին կերածը հաւկիթ է) |} ===== Ստորոգեալէն ետք ===== Ստորոգեալէն ետք գտնուիլը կը մատնանշէ կարեւոր տեղեկութիւն ըլլալը փաստը․ տեղեկութիւն մը, որ յայտնի է թէ՛ խօսողին, թէ՛ լսողին, կամ տեղեկութիւն մը, որ արդէն իսկ առկայ է բնագիրին մէջ։ {| class="wikitable" !Նախադասութեան տեսակ !Բառի կարգ ! ! |- |Անուանական |Ենթակայ-ստորոգեալ |Bu ev güzelmiş (Գեղեցիկ էր այս տունը) |Չընդգծուած |- | |Ստորոգեալ-ենթակայ |Güzelmiş bu ev (Այս տունը գեղեցիկ էր ) |Հասկանալի է, որ նախադասութիւնը տան մասին է |- |Բայական |Ենթակայ-խնդիր-բայ |Bana da bir kahve getir (Ինծի ալ սուրճ բեր) |Չընդգծուած |- | | |Bana da getir bir kahve (Սուրճ ինծի ալ բեր) |Հասկանալի է, որ խօսողը սուրճ կ'ուզէ |} == Թրքերէնի քերականութիւն == Թրքերէնը կցական լեզու է, յաճախ կ'օգտագործէ ածանցներ, յատկապէս վերջածանցներ կամ վերջաւորութիւններ<ref>This section draws heavily on Lewis (2001) and, to a lesser extent, Lewis (1953). Only the most important references are specifically flagged with footnotes.</ref>։ Բառ մը կրնայ ունենալ շարք մը ածանցներ, ինչ որ կրնայ օգտագործուիլ նաեւ նոր բառեր կազմելու, ինչպէս օրինակ որեւէ անուն խօսքի մասէն բայ կամ ալ բայի արմատէն անուն կազմելու համար։ Ոորշ ածանցներ բառին մէջ ունին քերականական գործառոյթ<ref>see Lewis (2001) Ch XIV.</ref>։ Միակ բուն թրքական նախամասնիկները բաղաձայնոյթը զօրացնող վանկերն են, որ կը կիրարկուին ածականներու եւ մակբայներու հետ՝ sımsıcak «շատ տաք, եռացող»< sıcak, masmavi -կաս-կապույտ< mavi<ref>"The prefix, which is accented, is modelled on the first syllable of the simple adjective or adverb but with the substitution of '''m, p, r''', or '''s''' for the last consonant of that syllable." Lewis (2001):55. The prefix retains the first vowel of the base form and thus exhibits a form of reverse vowel harmony.</ref>։ Շատ ածանցներու կիրարկութիւնը երկար բառեր առաջ կը բերէ, օրինակ, Çekoslovakyalılaştıramadıklarımızdanmışsınızcasına «Հաւանաբար դուք անոնցմէ էք, որոնցմէ մենք ձեզի չկրցանք չեխոսլովաք դարձնել»։ Երկար բառերը յաճախ կը կիրարկուին թրքերէնի մէջ, ինչպիսին է նաեւ թրքական թերթերու յօդուածներէն մէկուն հետեւեալ վերնագիրը Bayramlaşamadıklarımız «Անոնք, որոնց չկրցանք շնորհաւորել տօնական օրերու առիթով»<ref>This "splendid word" appeared at the time of ''Bayram'', the festival marking the end of the month of fasting. Lewis (2001):287.</ref>։ == Գոյականներ == Թրքերէնի մէջ չկայ որոշիչ յօդ, առարկայի որոշակիութիւնը կ'արտայայտուի հայցական հոլովի կիրարկումով։ Թրքերէնի գոյականները կը հոլովուին վերջաւորութիւններ ստանալով։ Թրքերէնի մէջ գոյականը ունի 6 հոլով, որոնց բոլոր վերջածանցները կ'ենթարկուին ձայնաւորներու ներդաշնակութեան կանոնին<ref>Because it is also used for the indefinite accusative, Lewis uses the term "absolute case" in preference to "nominative". Lewis (2001):28.</ref>։ Յոգնակիակերտ մասնիկը՝ -ler ²-ը կը յաջորդէ անմիջապէս բառի արմատին։ Անկէ ետք նորէն կը դրուին միւս ածանցները՝ köylerin «գիւղերու»։ {| class="wikitable" |- !rowspan="2"|Հոլով !rowspan="2"|Վերջաւորութիւն ! colspan="3" |Օրինակներ !rowspan="2"|Նշանակութիւն |- !köy «գիւղ» !ağaç «ծառ» !araba «'''ինքնաշարժ'''» |- |[[Ուղղական հոլով|Ուղղական]] |Ø (չկայ) |köy |ağaç |araba |գիւղ/ծառ/ինքնաշարժ |- |[[Սեռական հոլով|Սեռական]] | -in ⁴ |köyün |ağacın |arabanın |գիւղի/ծառի/ինքնաշարժի |- |[[Տրական հոլով|Տրական]] | -e ² |köye |ağaca |arabaya |գիւղին/ծառին/ինքնաշարժին |- |[[Հայցական հոլով|Հայցական]] | -i ⁴ |köyü |ağacı |arabayı |գիւղը/ծառը/ինքնաշարժը |- |[[Բացառական հոլով|Բացառական]] | -den ² |köyden |ağaçtan |arabadan |գիւղէն/ծառէն/ինքնաշարժէն |- |[[Ներգոյական հոլով|Ներգոյական]] | -de ² |köyde |ağaçta |arabada |գիւղին մէջ/ծառին մէջ, ծառին վրայ/ինքնաշարժին մէջ |} Բառը կը դրուի հայցական հոլովով այն պարագային, երբ յայտնի է առարկան որուն մասին խօսքը կ'ըլլայ․ համեմատենք հետեւեալ նախադասութիւնները․ (bir) ağaç gördük «ծառ մը տեսանք» եւ ağacı gördük «ծառը տեսանք»։ Յոգնակիակերտ -ler ² մասնիկը չի կիրարկուիր, երբ բառը դասակարգ կամ ինչ հանգամանք ցոյց կու տայ։ Օրինակ, ağaç gördük-ը հաւասարապէս կրնայ նշանակել թէ՛ «ծառ տեսանք», թէ՛ «ծառեր տեսանք»։ ağaç բառի թեքումները ցոյց կու տան թրքերէնի հնչիւնական համակարգի կարեւոր յատկութիւնները՝ բաղաձայններու առնմանութիւնը վերջածանցներուն մէջ (ağaçtan, ağaçta) եւ վերջին բաղաձայններու հնչեղացումը ձայնաւորներէն ետք (ağacın, ağaca, ağacı)։ Աւելցնենք, որ գոյականները կը ստանան նաեւ անձնական վերջածանցներ, օրինակ, -imiz ⁴ («մեր»)։ Այս մասնիկններու կցումով աւարտին կրնան կազմուիլ նախադասութիւններ։ Ժխտական mi ⁴ մասնիկը անմիջապէս կը յաջորդէ բառին հարցական նախադասութեան մէջ՝ köye mi? («Գյո՞ւղ (ես գնում)»), ağaç mı? («Ծա՞ռ է»)։ {| class="wikitable" |- !Թրքերէն !Հայերէն |- |ev |align="right"|տուն |- |evler |align="right"|տուներ |- |evin |align="right"|տունդ |- |eviniz |align="right"|ձեր տունը |- |evim |align="right"|տունս |- |evimde |align="right"|տանս մէջ |- |evlerinizin |align="right"|ձեր տուներուն |- |evlerinizden |align="right"|ձեր տուներէն |- |evlerinizdendi |align="right"|ձեր տուներէն էր |- |evlerinizdenmiş |align="right"|ձեր տուներէն եղած է |- |Evinizdeyim. |align="right"|Ձեր տունն եմ |- |Evinizdeymişim. |align="right"|Ձեր տունն էի |- |Evinizde miyim? |align="right"|Ձեր տունն ե՞մ |} == Անձնական դերանուններ == Թրքերէնի անձնական դերանուններն են՝ ben (ես), sen (դուն), o (ան), biz (մենք), siz (դուք), onlar (անոնք)։ Անոնք կը հոլովուին որոշակի բացառութիւններով․ benim (իմ), bizim (մեր), bana (ինծի), sana (քեզի)։ Երրորդ դէմքի դերանուն o-ն հոլովուելու ժամանակ կը դառնայ on եւ նոր միայն կը ստանայ հոլովական վերջածանցներ։ == Կապակցման եղանակներ (tamlama) == Երկու գոյականներ կամ գոյականներու խումբը կրնան կապուիլ հետեւեալ եղանակներով․ * որոշեալ (ստացական) կապակցութիւն (belirtili tamlama), օրինակ, Türkiye'nin sesi (Թուրքիոյ ձայնը), ձայն, որ կը պատկանի Թուրքիոյ։ Այս կապակցութեան ձեւին մէջ սեռական հոլովի -in⁴ մասնիկը կը կցուի առաջին անունին, իսկ երկրորդ անունը կը ստանայ երրորդ դէմքի -(s) i ⁴ վերջածանցը։ * անորոշ (որակող) կապակցութիւն (belirtisiz tamlama), օրինակ, Türkiye Cumhuriyeti (Թուրքիոյ Հանրապետութիւն)<ref>Lewis points out that "an indefinite izafet group can be turned into intelligible (though not necessarily normal) English by the use of a hyphen". Lewis (2001): 42.</ref>։ Հոս առաջին գոյականը չունի որեւէ վերջաւորութիւն, իսկ երկրորդը ստացած է երրորդ դէմքի -(s)i⁴ վերջածանցը։ Ներքոբերյալ աղյուսակը ցուցադրում է վերոնշյալ սկզբունքները<ref>The examples are taken from Lewis (2001): 41–47.</ref>։ {| class="wikitable" style="margin-left:1em;" |+ Կապակցուած անուններ եւ անուններու խումբեր |- ! Որոշեալ (ստացական) || Անորոշ (որակող) ! Կցուած ձեւ|| Նշանակութիւն |- |kimsenin || || yanıtı || ոչ մէկուն պատասխանը |- | || "kimse" || yanıtı || «ոչ ոք» պատասխանը |- | Atatürk'ün || || evi || Աթաթուրքի տունը |- | || Atatürk || Bulvarı || Աթաթուրքի անուան զբօսայգի (ոչ թէ կը պատկանի Աթաթուրքին, այլ կոչուած է անոր յիշատակին համար) |- | Orhan'ın || || adı || Օրհանի անունը |- | || "Orhan" || adı || Օրհան անունը |- | || r || sessizi || բաղաձայն ''r''-ն |- | r sessizinin || || söylenişi || բաղաձայն ''r''-ի արտասանութիւնը |- | || Türk || [Dil Kurumu] || Թրքական լեզուաբանական ընկերութիւն |- | || [Türk Dili] || Dergisi || Թրքերէնի ամսագիր |- | || Ford || [aile arabası] || Ֆորտ (Ford) ընտանեկան ինքնաշարժ |- | Ford'un || || [aile arabası] || (Պրն) Ֆորտի ընտանեկան ինքնաշարժը |- | Ford ailesi՚nin || || arabası || Ֆորտ ընտանիքի ինքնաշարժը <ref>For other possible permutations of this vehicle, see Lewis (2001):46.</ref> |- | || Ankara || [Kız Lisesi]<ref>"It is most important to note that the third-person suffix is not repeated though theoretically one might have expected ''Ankara [Kız Lisesi]<u>si</u>''." Lewis (2001): 45 footnote.</ref>|| Անքարայի օրիորդաց դպրոց |- | || [yıl sonu] || sınavları || տարեվերջեան քննութիւններ |- | Bulgaristan'ın || || [İstanbul Başkonsolosluğu] || Պոլսոյ մէջ Պուլկարիոյ գլխաւոր հիւպատոսութիւն (կը գտնուի Պոլսոյ մէջ, բայց կը պատկանի Պուլկարիոյ) |- | || [ [İstanbul Üniversitesi] [Edebiyat Fakültesi] ] || [ [Türk Edebiyatı] Profesörü] || Պոլսոյ համալսարանի Գրականութեան բաժանմունքի թրքական գրականութեան դասախօս |- | || ne oldum || delisi || «Ի՞նչ դարձեր եմ»<ref>Note the similarity with the French phrase ''un m'as-tu-vu'' "a have-you-seen-me?", i.e., a vain and pretentious person.</ref> -Խենթ։ |} Վերջին օրինակը ցոյց կու տայ, որ որակող նախադասութիւնը կրնայ ըլլալ աւարտուն։ Գոյականներու կապակցութեան ձեւ մը եւս գոյութիւն ունի՝ անվերջածանց կապակցութիւն (takısız tamlama)։ Այս կապակցութեան մէջ առաջին գոյականը հանդէս կու գայ իբրեւ ածական․ Demir kapı (երկաթեայ դուռ), elma yanak (խնձոր թշներ, նկատի ունի կարմիր թշներ), kömür göz (սեւ աչքեր)։ == Ածականներ == Թրքերէնի մէջ ածականները չեն հոլովուիր։ Սակայն շարք մը ածականներ, որ կրնան կիրարկուիլ իբրեւ գոյական, կը հոլովուին գոյականի նման։ Օրինակ, güzel («գեղեցիկ») → güzeller («գեղեցիկ մարդիկ, սիրուններ»)։ var (գոյութիւն ունեցող, կայ) and yok (գոյութիւն չունեցող, չկայ) ածականները կը կիրարկուին «կայ» եւ «չկայ», «ունի» եւ «չունի» իմաստներով՝ süt yok-կաթ չկայ, imparatorun elbisesi yok- Կայսրը հագուստ չունի, kedimin ayakkabıları yoktu -կատուս կօշիկներ չունէր։ == Բայ == Թրքերէնի բայերը ունին դէմքեր։ Անոնք կրնան կազմել ժխտական, կարելիութեան եւ անկարելիութեան ձեւեր։ Բայերը ունին ժամանակներ (ներկայ, անցեալ, ապառնի եւ ընդարձակ), եղանակներ (պայմանական, հրամայական, հարկադրական, ըղձական, ենթադրական)։ Ժխտականը կը կազմուի -me²- մասնիկի միջոցով, որ անմիջապէս արմատին կը կցուի։ {| class="wikitable" |- !Թրքերէն !Անգլերէն |- |gel- |align="right"|(գալ) եկո՛ւր |- |gelebil- |align="right"|(գալ) կարենալ գալ |- |gelme- |align="right"|(չգալ) մի՛ գար |- |geleme- |align="right"|չկարենալ գալ |- |gelememiş |align="right"|չկարենալ գալ |- |gelebilecek |align="right"|պիտի կարենայ գալ |- |gelmeyebilir |align="right"|կարելի չգայ |- |gelebilirsen |align="right"|եթէ կարենաս գալ |- |gelinir |align="right"|(կրաւորական) Եթէ մէկը գայ, այլ մարդիկ ալ կու գան |- |gelebilmeliydin |align="right"| պիտի կարենայիր գալ |- |gelebilseydin |align="right"|եթէ կարենայիր գալ |- |gelmeliydin |align="right"|պիտի գայիր |} Թրքերէնի գրեթէ բոլոր բայերը խոնարհուին նոյն ձեւով։ Ամէնէն նշանաւոր բացառութիւնը անկանոն եւ անկատար բայ i-ն է, որ կրնայ օգտագործուիլ բաղադրեալ կառոյցներու մէջ․ Gelememişti = Gelememiş idi = Gelememiş + i- + -di։ == Բայի ժամանակ == Թրքերէնի մէջ կայ բայի 9 պարզ եւ 20 բաղադրեալ ժամանակ։ 9 պարզ ժամանակներն են.- անցեալ կատարեալ (di'li geçmiş), անցեալ անկատար (miş'li geçmiş), ներկայ շարունակական, ընդարձակ ներկայ, ապառնի, ըղձական, ենթադրական, պայմանական եւ հրամայական<ref>[http://tr.scribd.com/doc/115291192/TURKISH-GRAMMAR-UPDATED-ACADEMIC-EDITION-YUKSEL-GOKNEL-OCTOBER-2012-signed-pdf Yüksel Göknel:Turkish Grammar]</ref>։ Բաղադրեալ ձեւերը կը միաւորուին 3 խումբերու մէջ, որոնք են պատմական (hikaye), ենթադրական (rivayet), պայմանական (koşul)<ref>{{cite web|url=http://www.turkishstudies.net/Makaleler/1934555583_85Kad%c4%b1u%20Spartak_S-1593-1603.pdf |title=Turkish Studies Vol 7/3 |language=Turkish|format=PDF |accessdate=2013-03-29}}</ref>։ {| class="sortable wikitable" |- !Հայերէն !Հիմնական ժամանակ !Պատմական (hikaye) !Ենթադրական (rivayet) !Պայմանական (koşul) |- |դուն գացիր || gittin || gittiydin || – || gittiysen |- |դուն գացեր ես || gitmişsin || gitmiştin || gitmişmişsin || gitmişsen |- |դուն կ'երթաս || gidiyorsun || gidiyordun || gidiyormuşsun || gidiyorsan |- |կ'երթաս || gidersin || giderdin || gidermişsin || gidersen |- |պիտի երթաս || gideceksin || gidecektin || gidecekmişsin || gideceksen |- |եթէ երթաս || gitsen || gitseydin || gitseymişsin || – |- |կարելի երթաս || gidesin || gideydin || gideymişsin || – |- |պէտք է երթաս || gitmelisin || gitmeliydin || gitmeliymişin || – |- |գնա՛ (հրամայական) || git || – || – || – |} Կան նաեւ կապակցուած բայեր, որոնք կը կազմուին բայարմատին այնպիսի վերջածանցներու կցումով ինչպիսիք են bil կամ ver-ը։ Bil-ը (կարենաթ, ի վիճակի ըլլալ) կարելիութեան վերջածանցն է։ Ver-ը արագութեան ցուցիչն է, kal-ը՝ անժամկետութեան, yaz-ը՝ բանի մը մօտ ըլլալու (գրեթէ)<ref>{{cite web |url=http://www.dersimizedebiyat.com/icerik_detay.asp?icr=63&bs=S%F6zc%FCk%20(%20Kelime%20)%20T%FCrleri%20-%20Fiiller%20(%20Eylemler%20) |title=Dersimiz Edebiyat Online course |language=Turkish |publisher=Dersimizedebiyat.com |accessdate=2013-03-29 |archivedate=2013-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130518100639/http://www.dersimizedebiyat.com/icerik_detay.asp?icr=63&bs=S%F6zc%FCk%20(%20Kelime%20)%20T%FCrleri%20-%20Fiiller%20(%20Eylemler%20) |deadurl=yes }}</ref>։ Այսպէս, եթէ gittin կը նշանակէ «դուն գացիր», ապա gidebildin կը նշանակէ «կրցար երթալ», իսկ gidiverdin կը նշանակէ «արագ գացիր»։ Փաստօրէն, կապակցուած բայերը կը կազմուին այնպէս ինչպէս պարզ բայերը։ === Դերբայներ (ածականական դերբայներ) === Թրքերէնի բայերը ունին յատկորոշիչ ձեւեր, ներառեալ ներկայ ժամանակի բայերը<ref>The conventional translation of the film title ''Dünyayı Kurtaran Adam'', ''The Man Who Saved the World'', uses the past tense. Semantically, his saving the world takes place though in the (narrative) present.</ref>։ Անոնք կը նմանին անգլերէնի դերբայներուն։ Կ'ունենան -en², -ecek², miş⁴,-er² կամ ir⁴ վերջածանցները։ Անոնք կրնան կատարել ինչպէս ածականի, այնպէս ալ գոյականի գործառոյթներ, օրինակ, oynamayan çocuklar- երեխաներ, որոնք չեն խաղար, oynamayanlar-չխաղացողներ, okur yazar -կրթուած, okur yazarlar- կրթուածներ։ -en² -ով կազմուող դերբայը չի համաձայնիր թըւով։ -ecek² -ով դրված բառերը ցոյց կու տան ապառնի ժամանակ, իսկ ''-''dik⁴ -ով դրուածները՝ ներկայ եւ անցեալ<ref>See Lewis (2001):163–165, 260–262 for an exhaustive treatment.</ref>։ Վերջին 2 ածանցները կը ստանան անձնական վերջածանցներ, օրինակ, yediğim - կերածս, yediğin-կերածդ եւ այսպէս շարունակաբար<ref>For the terms ''personal'' and ''relative'' participle see Lewis (1958):98 and Lewis (2001):163 respectively. Most of the examples are taken from Lewis (2001).</ref>։ {| class="wikitable" |- ! colspan="2" |Հայերէն համարժէք ! rowspan="2" |Օրինակ ! colspan="2" |Թարգմանութիւն |- !Յարաբերական դերանունի հոլով !Դերանուն !Բառացի !Խօսակցական |- |Ուղղական |որ |şimdi konuşan adam |"հիմա խօսող մարդը" |մարդը, որ հիմա կը խօսի |- |Սեռական |որուն |babası şimdi konuşan adam |"հայրը հիմա խօսող մարդը" |մարդը, որուն հետ հայրը հիմա կը խօսի |- | |որուն |babasını dün gördüğüm adam |հօրը երէկ տեսածս մարդը |մարդը, որուն հետ հայրս երէկ տեսայ |- | |որուն |resimlerine baktığımız ressam |"իր նկարներուն մեր նայած նկարիչը" |նկարիչը, որուն նկարները նայած ենք |- | |որմէ |muhtarı seçildiği köy <!--Note to future editors: ''muhtarı seçildiği köy'' (գյուղապետը ընտրված գյուղ) and ''muhtarın seçildiği köy'' (գյուղ, որտեղ ընտրվել է գյուղապետ) have absolutely different meanings.--> |"գիւղապետը ընտրուած գիւղ" |գիւղ, որմէ ան գիւղապետ ընտրուած է |- | |ուրկէ |muhtarı seçilmek istediği köy | <!--Note to future editors: ''muhtarı seçildiği köy'' (the village of which he was elected mayor) and ''muhtarın seçildiği köy'' (the village where the mayor was elected) have absolutely different meanings.--> |գիւղ, ուրկէ ան կ'ուզէր գիւղապետ ընտրուիլ |- |Մնացեալ հոլովները |որուն |yazdığım mektup |"իմ գրած նամակս" |նամակը, որ ես գրած եմ | |- | |ուրկէ |çıktığımız kapı |"մեր դուրս եկած դուռը" |դուռը, ուրկէ մենք դուրս եկանք |- | |որով |geldikleri vapur |"անոնց եկած շոգենաւը" |շոգենաւը, որով անոնք եկած էին |- | |որ + լրացուցիչ դրոյթներ |yaklaştığını anladığı hapishane günleri |"մօտենալը հասկցած բանտային օրեր" |բանտային օրեր, որոնց մօտենալը կը հասկանար<ref>This more complex example from Orhan Pamuk's ''Kar'' (''Snow'') contains a nested structure: [''which he knew'' [''were approaching'']]. Maureen Freely's more succinct and idiomatic translation is ''the days in prison he knew lay ahead''. Note that Pamuk uses the spelling ''hapisane''.</ref><ref>From the perspective of Turkish grammar ''yaklaştığını anladığı'' is exactly parallel to ''babasını gördüğüm'' ("whose father I saw"), and could therefore be paraphrased as "whose approaching he understood".</ref>։ |} == Թորքերէնի բառապաշար == 2010-ին Թրքական լեզուաբանական ընկերութեան կողմէ վերահրատարակուած Büyük Türkçe Sözlük (Թրքերէնի մեծ բառարան)-ը թրքերէնի պաշտօնական բառարանն է: Անիկա կը պարունակէ 616,767 բառ, արտայայտութիւն, եզր եւ անուն<ref>{{cite web|url=http://tdkterim.gov.tr/bts/ |title=Büyük Türkçe Sözlük Turkish Language Association |language=Turkish |publisher=Tdkterim.gov.tr |accessdate=2013-03-29 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130328002715/http://tdkterim.gov.tr/bts/ |archivedate=2013-03-28 |df= }}</ref>։ 2005-ին հրատարակուած Güncel Türkçe Sözlük-ն ալ Թրկական լեզուաբանական ընկերութեան կողմէ լոյս տեսած թրքերէնի պաշտօնական բառարան է, որ կը պարունակէ 104,481 բառ, որոնց 86%-ը թրքական, իսկ 14%-ը օտար ծագում ունին<ref name="Dictionary">{{cite web|url=http://www.tdk.gov.tr/TR/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EFB40CE59E171C629F|title=Güncel Türkçe Sözlük|accessdate=2007-03-21|year=2005|publisher=Turkish Language Association|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070321023726/http://www.tdk.gov.tr/TR/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EFB40CE59E171C629F |archivedate = մարտի 21, 2007|deadurl=yes|language=Turkish}}</ref> Among the most significant foreign contributors to Turkish vocabulary are Arabic, French, Persian, Italian, English, and Greek.<ref name="Loanwords">{{cite web|url=http://www.tdk.gov.tr/TR/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EF1A46C5FBFA979D0C|title=Türkçe Sözlük (2005)’teki Sözlerin Kökenlerine Ait Sayısal Döküm (Numerical list on the origin of words in ''Türkçe Sözlük (2005)'')|accessdate=2007-03-21|year=2005|publisher=Turkish Language Association|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070301064559/http://www.tdk.gov.tr/TR/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EF1A46C5FBFA979D0C |archivedate = մարտի 1, 2007|deadurl=yes|language=Turkish}}</ref>։ Թրքերէնի բառապաշարին մէջ շատ են արաբական, պարսկական, ֆրանսական, իտալական, անգլիական եւ յունական փոխառութիւններն ու լեզուական ազդեցութիւնները։ === Բառերու կառուցուածք === Թրքերէնը լայնօրէն կը կիրարկէ կցականութիւնը՝ բայական արմատներէ եւ անուն խօսքի մասերէ նոր բառեր կազմելու համար։ Թրքերէնի բառերուն մեծամասնութիւնը կը կազմուին ածանցեալ վերջածանցներով<ref name=":13">{{Cite book|title=Turkish: A Comprehensive Grammar|url=https://archive.org/details/turkishcomprehen00gkse|last=Goksel|first=Asli|last2=Kerslake|first2=Celia|publisher=Routledge|year=2005|isbn=0-415-11494-2|location=|pages=[https://archive.org/details/turkishcomprehen00gkse/page/43 43]–48}}</ref>։ Վերջածանցներուն կցման հետ կապուած թրքերէնը ունի որոշակի սկզբունքներ։ Թրքերէնի մէջ վերջածանցներուն մեծ մասը ունին քանի մը տարբերակ՝ ենթարկուելով ձայնաւորներու ներդաշնակութեան ու բաղաձայններու առնմանութեան կանոններուն։ {| class="wikitable" |- !Թրքերէն !Բաղադրիչներ !Հայերէն !Խօսքի մասի պատկանելիութիւն |- |göz |göz |աչք |գոյական |- |gözlük |göz + -lük |ակնոց |գոյական |- |gözlükçü |göz + -lük + -çü |ակնագործ |գոյական |- |gözlükçülük |göz + -lük + -çü + -lük |ակնագործութիւն |գոյական |- |gözlem |göz + -lem |դիտարկում, զննում |գոյական |- |gözlemci |göz + -lem + -ci |դիտորդ |գոյական |- |gözle- |göz + -le |դիտեցէ՛ք |բայ (հրամայական) |- |gözlemek |göz + -le + -mek |դիտել, դիտարկել |բայ(անորոշ) |- |gözetlemek |göz + -et + -le + -mek |դիտարկել տալ |բայ (անորոշ) |} Այլ օրինակ մը՝ բայական հիմքով․ {| class="wikitable" |- !Թրքերէն !Բաղադրիչներ !Հայերէն !Խօսքի մասի պատկանելիութիւն |- |yat- |yat- |պառկի՛ր |բայ (հրամայական) |- |yatmak |yat-mak |պառկիլ |բայ (անորոշ) |- |yatık |yat- + -(ı)k |հակուածութիւն |ածական |- |yatak |yat- + -ak |մահճակալ |գոյական |- |yatay |yat- + -ay |հորիզոնական |ածական |- |yatkın |yat- + -gın |հակուած |ածական |- |yatır- |yat- + -(ı)r- |պառկեցո՛ւր |բայ (հրամայական) |- |yatırmak |yat- + -(ı)r-mak |պառկեցնել |բայ (անորոշ) |- |yatırım |yat- + -(ı)r- + -(ı)m |ներդրում |գոյական |- |yatırımcı |yat- + -(ı)r- + -(ı)m + -cı |ներդրող |գոյական |} Նոր բառերը յաճախ կը կազմուին երկու բառերու միաւորումէ, ինչպէս գերմաներէնի մէջ։ Բառակազմութիւնը կ'ըլլայ երկու տեսակի՝ պարզ եւ (s)I-ով կազմուող։ Պարզ բառակազմութիւնը տեղի կ'ունենայ հետեւեալ ձդւով․ թէ՛ գոյականը, թէ՛ ածականը իրարու հետ կը կցուին առանց որեւէ վերջածանցի, ինչպէս օրինակ kızarkadaş՝ kız+arkadaş (ընկերուհի), կամ karabiber՝ kara+biber (սեւ պղպեղ)։ {| class="wikitable" |- !Թրքերէն !Հայերէն !Իրարու հետ կցուող բառեր !Բառացի իմաստ |- |pazartesi |երկուշաբթի |pazar ("կիրակի") եւ ertesi ("յաջորդ, ետք") |կիրակիէն ետք, կիրակիին յաջորդող |- |bilgisayar |համակարգիչ |bilgi ("տեղեկութիւն") եւ say- ("հաշուել") |տեղեկութիւն հաշուող |- |gökdelen |երկնաքեր |gök ("երկինք") եւ del- ("ծակել") |երկինք ծակող |- |başparmak |բթամատ |baş ("գլխաւոր") եւ parmak ("մատ") |գլխաւոր մատ |- |önyargı |նախապաշարում |ön ("նախ, առաջ") եւ yargı ("դատողութիւն, որոշում, վճիռ") |դատողութենէն առաջ |} Թրքերէնի մէջ բառերուն մեծ մասը կը կազմուի (s)I- միջոցով, որ կը նշանակէ, թէ երկրորդ բառը կը ստանայ երրորդ դէմքի պատկանելիութեան վերջածանց․ {| class="wikitable" !Թրքերէն !Հայերէն !Իրարու հետ կցուող բառեր !Պատկանելիութեան վերջածանցներ |- |el çantası |ձեռքի պայուսակ |el (ձեռք) եւ çanta (պայուսակ) | +sı |- |masa örtüsü |սեղանի սփռոց |masa (սեղան) եւ örtü (ծածկոց) | +sü |- |çay bardağı |թէյի գաւաթ |çay (թէյ) եւ bardak (գաւաթ) | +ı (k-ն կը դառնայ ğ) |} == Թրքերէնի գրային համակարգ == 1928-ին Աթաթուրքի կատարած լեզուական բարեփոխումներուն պատճառով թրքերէնը օսմաներէնի այբուբէնէն, որ արաբ-պարսկական այբուբեններու խառնուրդն էր, անցաւ լատինատառ այբուբենի։ Օսմանեան այբուբենը կը նշէր միայն երեք տարբեր ձայնաւորներ՝ ā, ū և ī եւ ունէր քանի մը չօգտագործուող բաղաձայն, ինչպես z-ի քանի մը տարբերակ, որոնք բնորոշ էին արաբերենին, ոչ թէ թրքերէնին։ Արաբական գրային համակարգին մէջ կարճ ձայնաւորներու բացթողումը անհամատեղելի էր թրքերէնի հետ, որ ունէր 8 ձայնաւոր։ Գրային բարեփոխումը ընթացիկ մշակութային բարեփոխումներու մէջ կարեւոր քայլ մըն էր։ Նոր այբուբենի պատրաստութիւնը եւ թրքերէնի հնչիւններուն համապատասխան փոփոխութիւններու իրականացումը վստահուած էր Լեզուաբանական ընկերութեան, որ իր անձնակազմին մէջ կը ներառէր ականաւոր լեզուաբաններ, գիտնականներ եւ գրողներ։ Երկրի բոլոր ծայրերուն բացուած հասարակական դպրոցները պարտաւոր էին սորվեցնելու թրքերէնի նոր այբուբենը, շարք մը հասարակական կազմակերպութիւններ, ինչպէս նաեւ Աթաթուրքը անձամբ կը շրջէին ամբողջ երկիրը եւ կը սորվեցնէին նոր այբուբենը<ref name="Dilacar">{{cite journal|last=Dilaçar|first=Agop|authorlink=Agop Dilaçar|title=Atatürk ve Yazım|journal=Türk Dili|issn= 1301-465X|volume=35|issue=307|url= http://www.dildernegi.org.tr/TR/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFFAAF6AA849816B2EFC3C6D81741DBEB05|accessdate=2007-03-19|year=1977|ref=harv|language=Turkish}}</ref> As a result, there was a dramatic increase in literacy from its original Third World levels.<ref>{{harvnb|Coulmas|1989|pp=243–244}}</ref>։ Այդ պատճառով ալ կ'արձանագրուի գրագիտութեան աճ։ Այժմ թրքերէնը ունի իր հնչիւններուն համապատասխանող այբուբեն մը. կը գրուի այնպէս ինչպէս կ'արտասանուի, ամէն մէկ տառին կը համապատասխանէ մէկ հնչիւն<ref name="KerslakeGoksel2014">{{cite book|author1=Celia Kerslake|author2=Asli Goksel|title=Turkish: An Essential Grammar|url=https://books.google.am/books?id=-DbJAwAAQBAJ&pg=PA12|date=հունիսի 11, 2014|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-04218-0|page=12}}</ref>։ Հնչիւններէն ⟨ö⟩ եւ ⟨ü⟩ -ն կ'արտասնաուին «էօ» եւ «իւ»։ ⟨ş⟩ եւ ⟨ç⟩ տառերը կ'արտասանուին համապատասխանաբար «շ» եւ «չ»։ Թրքերէնի այբուբենը ունի 29 տառ (q, x, w տառերը վերցուած են եւ աւելցած են ç, ş, ğ, ı, ö, ü տառերը)՝ a, b, c, ç, d, e, f, g, ğ, h, ı, i, j, k, l, m, n, o, ö, p, r, s, ş, t, u, ü, v, y, z ( i -ի գլխագիրը İ-ն է, իսկ ı-ի գլխագիրը՝ I)։ {| class="wikitable" |- !Թրքերէն գրութիւն !Արտասանութիւն !Նշանակութիւն |- |{{lang|tr|[[Cağaloğlu]]}} |{{IPA|ˈdʒaːɫoːɫu}} |Պոլսոյ թաղամաս |- |{{lang|tr|çalıştığı}} |{{IPA|tʃaɫɯʃtɯˈɣɯ}} |ուր/որ աշխատած է/աշխատած |- |{{lang|tr|müjde}} |{{IPA|myʒˈde}} |լաւ լուր |- |{{lang|tr|lazım}} |{{IPA|laˈzɯm}} |անհրաժեշտ |- |{{lang|tr|mahkûm}} |{{IPA|mahˈcum}} |դատապարտեալ, դատապարտուած |} ====== Օրինակ ====== Աշըք Վէյսել Սաթըրօղլու (1894–1973) Dostlar Beni Hatırlasın (Ընկերներս թող զիս յիշեն) {| border="0" style="width:100%; font-family:serif; font-size:115%; text-align:center;" |- |- |Ben giderim adım kalır |Ես կ'երթամ, անունս կը մնայ։ |- |Dostlar beni hatırlasın |Ընկերներս թող յիշե՛ն զիս։ |- |Düğün olur bayram gelir |Հարսանիք կ'ըլլայ, տօն կ'ըլլայ |- |Dostlar beni hatırlasın |Ընկերներս թող յիշե՛ն զիս։ |- |<br /> |- |Can kafeste durmaz uçar |Հոգին վանդակին մէջ չի մնար, կը թռչի։ |- |Dünya bir han konan göçer |Աշխարհը պանդոկ մըն է, որուն բնակիչները կը հեռանան, |- |Ay dolanır yıllar geçer |Լուսինը կը պտտի, տարիները՝ կ'անցնին |- |Dostlar beni hatırlasın |Ընկերներս թող յիշե՛ն զիս։ |- |<br /> |- |Can bedenden ayrılacak |Հոգին մարմինէն կ'անջատուի, |- |Tütmez baca yanmaz ocak |Ծխնելոյզէն ծուխ չ'ելլեր, օճախ չի վառիր |- |Selam olsun kucak kucak |Մնաք բարով բոլորիդ |- |Dostlar beni hatırlasın |Ընկերներս յիշե՛ն զնձ թող։ |- |<br /> |- |Açar solar türlü çiçek |Կը բացուին ու կը գոցուին տարբեր ծաղիկներ |- |Kimler gülmüş kim gülecek |Ովքե՜ր ծիծաղած են, ով կը ծիծաղի |- |Murat yalan ölüm gerçek |Նպատակը սուտ է, մահն է իրական։ |- |Dostlar beni hatırlasın |Ընկերներս թող յիշե՛ն զիս։ |- |<br /> |- |Gün ikindi akşam olur |Առաւօտը կը դառնայ գիշեր |- |Gör ki başa neler gelir |Տես ի՞նչ կու գայ մարդուն գլխուն |- |Veysel gider adı kalır |Վէյսելը կ'երթայ, անունը կը մնայ |- |Dostlar beni hatırlasın |Ընկերներս թող յիշե՛ն զիս։ |} === Թրքերէն սուլոցներու լեզուն === Թրքական Գիրեսունի մարզի Քիւշքիէօ գիւղի բնակիչները արդէն մօտաւորապէս 400 տարիէ ի վեր կը հաղորդակցին թրքերէնի սուլող տարբերակով («սուլող» լեզուները մատներու, լեզուի, ակռաներու, շրթունքերու եւ թուշերուն միջոցով ստեղծուող սուլոցին բառի արժէք տուող եւ այդ բառերէն բաղկացած լեզուներն են)։ Այս արածաշրջանը բաղկացած է շարք մը անդնդախոր ձորերէ եւ հաղորդակցութեան այս ոչ սովորական ձեւը կարելիութիւն կու տայ նոյնիսկ մինչեւ 5 քմ հեռաւորութենէ հաղորդակցելու։ Թրքական իշխանութիւններու հաշուարկներուն համաձայն, մօտաւորապէս 10․000 մարդ կը հաղորդակցի սուլոցներու լեզուով։ 2011-ին [[ԵՈՒՆԵՍՔՕ|ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ն]] «սուլող» թրքերէնը կը դասէ մեռնող լեզուներու շարքին՝ անիկա ներառելով ոչ նիւթական մշակութային ժառանգութեան ցուցակներու մէջ։ Անկէ ետք տեղական կրթութեան վարչութիւնը լեզուն ներառած է դպրոցական ծրագրին մէջ՝ զայն վերակենդանացնելու նպատակով։ Ուսուցումը կ'իրականացուի թրքական արմատներով գերմանացի գիտնական Օնուր Գյո''Կիւնթիւրքիւնի կողմէ, որ ուսումնասիրելով լեզուն, կը նշէ, թէ անիկա թրքերէնի բառապաշարի եւ շարահիւսության արտացոլումն է<ref>{{Cite news|url=https://www.dailysabah.com/life/2016/02/17/northern-village-of-kuskoy-still-communicates-with-amazing-turkish-whistling-language|title=Northern village of Kuşköy still communicates with amazing Turkish whistling language|last=|first=|date=փետրվարի 16, 2016|work=The Daily Sabah|access-date=}}</ref>։ == Հնչիւնային համակարգ == {| class="wikitable" |- !colspan=2|Տառ ![[Միջազգային հնչիւնական այբուբեն|ՄՀԱ]] ![[Հայերէն]] մօտաւոր <br>արտասանութիւն !colspan=2|Տառ ![[Միջազգային հնչիւնական այբուբեն|ՄՀԱ]] ![[Հայերէն]] մօտաւոր <br>արտասանութիւն |- |A||a||{{IPA|/a/}}|| ա ||M||m|||{{IPA|/m/}}|| ''մ'' |- |B||b||{{IPA|/b/}}|| պ ||N||n||{{IPA|/n/}}|| ''ն'' |- |C||c||{{IPA|/dʒ/}}|| ճ ||O||o||{{IPA|/o/}}|| ''օ'' |- |Ç||ç||{{IPA|/tʃ/}}|| չ ||Ö||ö||{{IPA|/ø/}}|| քմային ''օ'' |- |D||d||{{IPA|/d/}}|| տ ||P||p||{{IPA|/p/}}|| ''փ'' |- |E||e||{{IPA|/e/, /æ/}}|| է ||R||r||{{IPA|/ɾ/}}|| ''ր'' |- |F||f||{{IPA|/f/}}|| ֆ ||S||s||{{IPA|/s/}}|| ''ս'' |- |G||g||{{IPA|/ɡ/, /ɟ/}}|| կ ||Ş||ş||{{IPA|/ʃ/}}|| ''շ'' |- |Ğ||ğ|||{{IPA|/ɰ/}}|| ղ||T||t||{{IPA|/t/}}|| ''թ'' |- |H||h||{{IPA|/h/}}|| հ||U||u||{{IPA|/u/}}|| ''ու'' |- |I||ı||{{IPA|/ɯ/}}|| ը||Ü||ü||{{IPA|/y/}}||քմային ''ու'' |- |İ||i||{{IPA|/i/}}|| ի||V||v||{{IPA|/v/}}|| ''վ'' |- |J||j||{{IPA|/ʒ/}}|| ժ||Y||y||{{IPA|/j/}}|| ''յ'' |- |K||k||{{IPA|/k/, /c/}}|| ք||Z||z||{{IPA|/z/}}|| ''զ'' |- |L||l||{{IPA|/ɫ/, /l/}}|| լ |} == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Լեզու]] [[Ստորոգութիւն:Լեզուներ]] [[Ստորոգութիւն:Լեզուաբանութիւն]] [[Ստորոգութիւն:Թրքական մշակոյթ]] 37fuuso9o7c602bl29227qp20ztzigg 0 21266 253231 197474 2026-08-10T15:42:19Z Կարէն 9021 /* */ 253231 wikitext text/x-wiki '''Օսմաներէնը''', '''օսմանեան [[Թրքերէն]]<nowiki/>ը''' կամ '''Տաճկերէնը,''' թրքերէն լեզուի զարգացման փուլերէն մէկն է որ, [[Օսմանեան Կայսրութիւն|Օսմանեան կայսրութեան]] մէջ պաշտօնական լեզու ըլլալով կը գործածուէր<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=OWQOAQAAMAAJ|title=Encyclopedia of Arabic Language and Linguistics, Volume 4|last=Eid|first=Mushira|date=2006|publisher=[[Brill Publishers|Brill]]|isbn=9789004149762}}</ref>։ 13-րդ եւ 20րդ դարերու միջեւ Անատոլիի եւ Օսմանեան Կայսրութեան բոլոր քաղաքներուն մեջ գործածուած է։ Բառապաշարի մեծամասնութիւնը կը բաղկանայ [[պարսկերէն]] եւ [[Արաբերէն|արաբերէնէ]]<ref name="Bertold Spuler p 69">[https://books.google.com/books?id=rD1vvympVtsC&pg=PA68 ''Persian Historiography & Geography''] Pustaka Nasional Pte Ltd {{ISBN|9971774887}} p 69</ref>։ Ժողովուրդի մեջ այս լեզուի համար «Հին թրքերէն» կ՛ըսուի բայց սխալ մէկ արտայայտութիւն մըն է։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> oc6gmzmftjlnqoz3rf8s8u3m76k04qn 2 28150 253230 253226 2026-08-10T15:15:22Z Կարէն 9021 Փոխվում է էջը ' == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}}'-ով 253230 wikitext text/x-wiki == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} r1tix1nxc1u154tvvo4wc6airrpnhbs 0 32326 253274 253111 2026-08-11T10:19:52Z Maral Dikbikian 4797 253274 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Մաթիու Քասովից''' ({{Lang-fr|Mathieu Kassovitz}}, {{ԱԾ}}), ֆրանսացի դերասան, բեմագիր եւ շարժանկարի բեմադրիչ։ Ան իր ստեղծագործական ասպարէզը սկսած է 1978 թուականին։ Ան արժանացած է երեք Սէզար մրցանակներու. «Ամէնախոստումնալից դերասան»՝ ''«Տես թէ ինչպէս կ՛իյնան»'' (''Regarde les hommes tomber'', 1994) ֆիլմին համար, ինչպէս նաեւ «Լաւագոյն ֆիլմ» եւ «Լաւագոյն մոնթաժ»՝ ''«Ատելութիւն»'' (''La Haine'', 1995) ֆիլմին համար։ Ան նաեւ առաջադրուած է «Լաւագոյն բեմադրիչ» եւ «Լաւագոյն բնագիր կամ յարմարցուած բեմագրութիւն» անուանակարգերուն մէջ<ref>{{Citation|title=Mathieu Kassovitz|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mathieu_Kassovitz&oldid=1350865702|date=2026-04-24|accessdate=2026-08-11|language=en}}</ref>: == Վաղ կեանք<ref>{{Citation|title=Mathieu Kassovitz|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mathieu_Kassovitz&oldid=1350865702|date=2026-04-24|accessdate=2026-08-11|language=en}}</ref> == Մաթիու Քասովից ֆիլմի արտադրիչ, բեմադրիչ եւ սենարիստ Փիթըր Քասովիցի եւ ֆիլմի մոնթաժող Շանթալ Ռեմիի որդին է: Անոր մայրը ֆրանսացի կաթոլիկ է, իսկ հայրը՝ հունգարացի հրեայ, որ փախուստ տուած է 1956-ի հունգարական ապստամբութեան ատեն: Մաթիու ինքզինք նկարագրած է իբրեւ «ոչ հրեայ, բայց մեծցած հրէական հումորի աշխարհի մէջ»<ref>Riding, Alan (14 August 1994). "A French Director Straight Out of (Enfin) Spike Lee". ''The New York Times''. Retrieved 26 November 2007.</ref>: == Ասպարէզ<ref>{{Citation|title=Mathieu Kassovitz|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mathieu_Kassovitz&oldid=1350865702|date=2026-04-24|accessdate=2026-08-11|language=en}}</ref> == === Իբրեւ ֆիլմարտադրող === Իբրեւ ֆիլմարտադրող՝ Քասովից արձանագրած է գեղարուեստական եւ առեւտրական շարք մը յաջողութիւններ։ Ան գրած եւ բեմադրած է ''«Ատելութիւն»'' (''La Haine'', 1995) ֆիլմը, որ կը շօշափէ դասակարգային, ցեղային, բռնութեան եւ ոստիկանական դաժանութեան առնչուող թեմաներ։ Ֆիլմը շահած է «Լաւագոյն ֆիլմ»ի Սէզար մրցանակը, իսկ Քասովից արժանացած է «Լաւագոյն բեմադրիչ» մրցանակին՝ 1995-ի Քաննի Ֆիլմի Փառատօնին: Աւելի ուշ ան բեմադրած է ''«Մանուշակագոյն գետերը»'' (''The Crimson Rivers'', 2000) ոստիկանական-քննչական թրիլըրը, որուն գլխաւոր դերերով հանդէս եկած են Ժան Ռընոն եւ Վենսան Քասելը. այս ֆիլմը եւս հսկայական առեւտրական յաջողութիւն արձանագրած է Ֆրանսայի մէջ։ Անոր ''«Կոթիքա»'' (''Gothika'', 2003) երեւակայական թրիլըրը ոմանց կողմէ նկատուած է առեւտրական ձախողութիւն, թէեւ անիկա ապահոված է իր շուրջ 40 միլիոն տոլարի պիւտճէին աւելի քան եռապատիկ հասոյթը։ Ֆիլմին մէջ նկարահանուած են Հէլի Պերի, Ռոպըրթ Տաունի Կրտսեր եւ Փենելոփէ Քրուզ: Քասովից ''«Կոթիքա»էն գոյացած դրամը օգտագործեց աւելի անձնական ծրագիր մը մշակելու համար՝ «Պապելոնի մանուկները» (Babylon Babies), որ Մորիս Կ. Տանթէի գիրքերէն մէկուն յարմարցումն էր։ Անիկա ի վերջոյ էկրան բարձրացաւ «Պապելոն Ա.Դ.» (Babylon A.D.) տիտղոսով:'' 2000 թուականին Քասովից հիմնած էր «MNP Entreprise» ֆիլմարտադրութեան ընկերութիւնը՝ «Քասովիցի գեղարուեստական ֆիլմերը մշակելու ու արտադրելու, ինչպէս նաեւ զինք իբրեւ բեմադրիչ եւ դերասան ներկայացնելու համար»։ «MNP Entreprise»-ը պատասխանատու է շարք մը ֆիլմերու համատեղ արտադրութեան համար, ներառեալ՝ ''«Ավիտա»'' (''Avida'', 2006), որուն մէջ Քասովից դերակատարած է, եւ ''«Պապելոն Ա.Դ.»'', որ ան բեմադրած է<ref>"Mathieu Kassovitz profile". ''Voice.fr''. Retrieved 1 January 2015.</ref>: Քասովից գնեց քոնկոյացի գրող Էմանուէլ Տոնկալայի ''«Չար շունը՝ Ճոնին»'' (''Johnny chien méchant'') վէպին ֆիլմի իրաւունքները։ ''«Ճոնի Մէտ Տոկ»'' (''Johnny Mad Dog'') տիտղոսով ֆիլմի յարմարցումը, որուն սենարիստն ու բեմադրիչը Ժան-Սթեֆան Սովերն է<ref>"MNP Entreprise". ''En.unifrance.org''. Retrieved 8 August 2012.</ref>, իր առաջին ցուցադրութիւնը ունեցաւ 2008-ի Քաննի Ֆիլմի Փառատօնին։ Անիկա ցուցադրուեցաւ «Որոշակի հայեցակէտ» (''Un Certain Regard'') բաժնին մէջ<ref>"Festival de Cannes: Film details 2008". Festival-cannes.fr. Retrieved 8 August 2012.</ref>: 2011 թուականին ան նկարահանուեցաւ եւ բեմադրեց ''«Ապստամբութիւն»'' (''Rebellion'') պատերազմական ֆիլմը, որ հիմնուած է ֆրանսական յատուկ ջոկատայիններու իրական պատմութեան վրայ, որոնք բախում ունեցած էին Ֆրանսայի մելանէզիական տարածքի՝ Նոր Քալետոնիոյ ցեղերուն հետ: Անոր ապագայ ծրագիրը՝ ''«MNP»'' գիտաֆանթասթիք ֆիլմը, կոչուած է «Միր» (''Mir'') տիեզերակայանին անունով, որուն կիւրեղեան գրութիւնը (Мир) կը նմանի MNP տառերուն, ինչպէս նաեւ իր արտադրական ընկերութեան անուան<ref>Leffler, Rebecca (21 May 2008). "Kassovitz leading 'Rebellion', big-budget 'MNP'". ''The Hollywood Reporter, the Daily from Cannes'' (8). Cannes: 22. Retrieved 6 August 2015.</ref>: === '''Դերասանութիւն''' === Քասովիչ Քաննի 2008-ի ֆիլմի փառատօնին: Ֆրանսայէն դուրս Քասովիչ առաւելաբար յայտնի է Ժան-Փիէռ Ժօնէի «Ամելի» (''Amélie'') ֆիլմին մէջ Նինօ Քենքամփուայի (''Nino Quincampoix'') իր դերով: Ան նաեւ փոքր դերեր ստանձնած է «Ատելութիւն» (''La Haine'' — զոր ինք բեմադրած է), «Տարեդարձի աղջիկը» (''Birthday Girl'') եւ «Հինգերորդ տարրը» (''The Fifth Element'') ֆիլմերուն մէջ: Ան գլխաւոր դերեր ստանձնած է Ժաք Օտիարի «Ինքնաշէն հերոսը» (''A Self-Made Hero'', 1996) եւ Քոսթա-Կավրասի «Ամէն» (''Amen.'', 2003) ֆիլմերուն մէջ: Քասովիչ ճանչցուած է նաեւ Սթիվըն Սփիլպըրկի 2005-ի «Միւնիխ» (''Munich'') ֆիլմին մէջ ներքին հակասութիւններով լեցուն պելճիքացի պայթուցիկ նիւթերու մասնագէտի կերպարը մարմնաւորելուն համար՝ Էրիք Պանայի (''Eric Bana''), Տենիէլ Քրէկի (''Daniel Craig'') եւ Ճեֆրի Ռաշի (''Geoffrey Rush'') կողքին: Քասովիչ եղած է Քաննի 2001-ի ֆիլմի փառատօնի դատակազմի անդամ: 2015-էն ի վեր Քասովիչ կը նկարահանուի «Բիւրոն» (''The Bureau'') լրտեսական հռչակաւոր ժապաւէնաշարին (սերիալ) մէջ, որ Ֆրանսայի մէջ կը հեռարձակուի ''Canal+''-ով, իսկ ամբողջ աշխարհի տարածքին հասանելի է ''Amazon Prime Video''-ի միջոցաւ: Մինչեւ օրս ցուցադրուած է հինգ եղանակ: == Անձնական կեանք<ref>{{Citation|title=Mathieu Kassovitz|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mathieu_Kassovitz&oldid=1350865702|date=2026-04-24|accessdate=2026-08-11|language=en}}</ref> == Քասովիչ ամուսնացած էր ֆրանսացի դերասանուհի Ժիւլի Մոտիւէշի (''Julie Mauduech'') հետ: Ան բեմադրած է զինք իր 1993-ի «Մէթիս» (''Métisse'' — անգլերէն վերնագիրը՝ ''Café au lait'') ֆիլմին մէջ, ուր ինք եւս դերասանած է: Ան փոքր դեր մը ունեցած է նաեւ իր «Ատելութիւն» (''La Haine'') ֆիլմին մէջ (փարիզեան արուեստի պատկերասրահի տեսարանին ընթացքին)<ref>"Mathieu Kassovitz: Biographie". ''LeJournal des Femmes'' (in French).</ref><ref>"La biographie de Mathieu Kassovitz avec Voici.fr". ''Voici.fr'' (in French). Retrieved 6 August 2015.</ref>: 2009-ին, Քասովիչ յաղթած է Այլընտրանքային էներժիայով փոխադրամիջոցներու Մոնթէ Քարլոյի ռէլիին (''Rallye Monte Carlo des Véhicules à Énergie Alternative'')՝ էլեկտրական ինքնաշարժներու բաժնին մէջ, վարելով ''Tesla Roadster'' մը:<ref>Classement final officiel 2009^{&#x5B;''permanent dead link''&#x5D;}, ACM.mc; accessed 6 August 2015.</ref><ref>{{in lang|fr}} ''un-vehicule-electrique-parcourt-390-kilometres.html Nouveau record du monde: un véhicule électrique parcourt 390 kilomètres^{&#x5B;permanent dead link&#x5D;}'', ''World Sports Events''; accessed 6 August 2015.</ref> Քասովիչ յայտնի է իր ուղղակի ու համարձակ արտայայտութիւններով եւ յաճախ վիճահարոյց մեկնաբանութիւններ ըրած է ընկերա-քաղաքական հարցերու շուրջ: Ան Ֆրանսայի նախկին նախագահ Նիկոլա Սարքոզիի խիստ քննադատներէն էր, որուն իր պլոկին մէջ նկարագրած է իբրեւ մէկը, որուն «գաղափարները ոչ միայն կը յայտնեն քաղաքականութեան եւ մարդկային յարաբերութիւններու իր փորձառութեան պակասը, այլեւ լոյս կը սփռեն ողորմելի, ինքնակոչ Նափոլէոնի մը զուտ ժողովրդահաճոյական եւ եսակեդրոն կողմերուն վրայ»: 2012-ի հարցազրոյցի մը ընթացքին, ան Սարքոզիի հեռացող իշխանութիւնը որակած է «սարսափելի»<ref>"Hungarians are crazy", Index.hu, 30 May 2012.</ref>: 3 Սեպտեմբեր 2023-ին, ''Autodrome de Linas-Montlhéry''-ի մէջ մարզումի վարժանքներու մասնակցած ատեն, Քասովիչ մոտոսիկլէթի «ծանր» արկածի ենթարկուեցաւ, որ պատճառեց գլխու վնասուածք եւ կոնքի կոտրուածք<ref>Piña, Christy (3 September 2023). "French Director and Actor Mathieu Kassovitz Involved in "Serious" Motorcycle Accident". ''The Hollywood Reporter''. Retrieved 27 November 2023.</ref><ref>Chrisafis, Angelique (4 September 2023). "French actor Mathieu Kassovitz 'seriously injured' in motorbike accident". ''The Guardian''. Paris. Agence France-Presse. Retrieved 27 November 2023.</ref>: == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Դերասաններ]] [[Ստորոգութիւն:Դերասաններ ըստ ազգութեան]] [[Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի դերասաններ]] [[Ստորոգութիւն:Բեմագիրներ]] ff32ufz08ss287suhppk3istypzqni3 253275 253274 2026-08-11T10:20:26Z Maral Dikbikian 4797 253275 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Մաթիու Քասովից''' ({{Lang-fr|Mathieu Kassovitz}}, {{ԱԾ}}), ֆրանսացի դերասան, բեմագիր եւ շարժանկարի բեմադրիչ։ Ան իր ստեղծագործական ասպարէզը սկսած է 1978 թուականին։ Ան արժանացած է երեք Սէզար մրցանակներու. «Ամէնախոստումնալից դերասան»՝ ''«Տես թէ ինչպէս կ՛իյնան»'' (''Regarde les hommes tomber'', 1994) ֆիլմին համար, ինչպէս նաեւ «Լաւագոյն ֆիլմ» եւ «Լաւագոյն մոնթաժ»՝ ''«Ատելութիւն»'' (''La Haine'', 1995) ֆիլմին համար։ Ան նաեւ առաջադրուած է «Լաւագոյն բեմադրիչ» եւ «Լաւագոյն բնագիր կամ յարմարցուած բեմագրութիւն» անուանակարգերուն մէջ<ref>{{Citation|title=Mathieu Kassovitz|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mathieu_Kassovitz&oldid=1350865702|date=2026-04-24|accessdate=2026-08-11|language=en}}</ref>: == Վաղ կեանք<ref>{{Citation|title=Mathieu Kassovitz|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mathieu_Kassovitz&oldid=1350865702|date=2026-04-24|accessdate=2026-08-11|language=en}}</ref> == Մաթիու Քասովից ֆիլմի արտադրիչ, բեմադրիչ եւ սենարիստ Փիթըր Քասովիցի եւ ֆիլմի մոնթաժող Շանթալ Ռեմիի որդին է: Անոր մայրը ֆրանսացի կաթոլիկ է, իսկ հայրը՝ հունգարացի հրեայ, որ փախուստ տուած է 1956-ի հունգարական ապստամբութեան ատեն: Մաթիու ինքզինք նկարագրած է իբրեւ «ոչ հրեայ, բայց մեծցած հրէական հումորի աշխարհի մէջ»<ref>Riding, Alan (14 August 1994). "A French Director Straight Out of (Enfin) Spike Lee". ''The New York Times''. Retrieved 26 November 2007.</ref>: == Ասպարէզ<ref>{{Citation|title=Mathieu Kassovitz|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mathieu_Kassovitz&oldid=1350865702|date=2026-04-24|accessdate=2026-08-11|language=en}}</ref> == === Իբրեւ ֆիլմարտադրող === Իբրեւ ֆիլմարտադրող՝ Քասովից արձանագրած է գեղարուեստական եւ առեւտրական շարք մը յաջողութիւններ։ Ան գրած եւ բեմադրած է ''«Ատելութիւն»'' (''La Haine'', 1995) ֆիլմը, որ կը շօշափէ դասակարգային, ցեղային, բռնութեան եւ ոստիկանական դաժանութեան առնչուող թեմաներ։ Ֆիլմը շահած է «Լաւագոյն ֆիլմ»ի Սէզար մրցանակը, իսկ Քասովից արժանացած է «Լաւագոյն բեմադրիչ» մրցանակին՝ 1995-ի Քաննի Ֆիլմի Փառատօնին: Աւելի ուշ ան բեմադրած է ''«Մանուշակագոյն գետերը»'' (''The Crimson Rivers'', 2000) ոստիկանական-քննչական թրիլըրը, որուն գլխաւոր դերերով հանդէս եկած են Ժան Ռընոն եւ Վենսան Քասելը. այս ֆիլմը եւս հսկայական առեւտրական յաջողութիւն արձանագրած է Ֆրանսայի մէջ։ Անոր ''«Կոթիքա»'' (''Gothika'', 2003) երեւակայական թրիլըրը ոմանց կողմէ նկատուած է առեւտրական ձախողութիւն, թէեւ անիկա ապահոված է իր շուրջ 40 միլիոն տոլարի պիւտճէին աւելի քան եռապատիկ հասոյթը։ Ֆիլմին մէջ նկարահանուած են Հէլի Պերի, Ռոպըրթ Տաունի Կրտսեր եւ Փենելոփէ Քրուզ: Քասովից ''«Կոթիքա»էն գոյացած դրամը օգտագործեց աւելի անձնական ծրագիր մը մշակելու համար՝ «Պապելոնի մանուկները» (Babylon Babies), որ Մորիս Կ. Տանթէի գիրքերէն մէկուն յարմարցումն էր։ Անիկա ի վերջոյ էկրան բարձրացաւ «Պապելոն Ա.Դ.» (Babylon A.D.) տիտղոսով:'' 2000 թուականին Քասովից հիմնած էր «MNP Entreprise» ֆիլմարտադրութեան ընկերութիւնը՝ «Քասովիցի գեղարուեստական ֆիլմերը մշակելու ու արտադրելու, ինչպէս նաեւ զինք իբրեւ բեմադրիչ եւ դերասան ներկայացնելու համար»։ «MNP Entreprise»-ը պատասխանատու է շարք մը ֆիլմերու համատեղ արտադրութեան համար, ներառեալ՝ ''«Ավիտա»'' (''Avida'', 2006), որուն մէջ Քասովից դերակատարած է, եւ ''«Պապելոն Ա.Դ.»'', որ ան բեմադրած է<ref>"Mathieu Kassovitz profile". ''Voice.fr''. Retrieved 1 January 2015.</ref>: Քասովից գնեց քոնկոյացի գրող Էմանուէլ Տոնկալայի ''«Չար շունը՝ Ճոնին»'' (''Johnny chien méchant'') վէպին ֆիլմի իրաւունքները։ ''«Ճոնի Մէտ Տոկ»'' (''Johnny Mad Dog'') տիտղոսով ֆիլմի յարմարցումը, որուն սենարիստն ու բեմադրիչը Ժան-Սթեֆան Սովերն է<ref>"MNP Entreprise". ''En.unifrance.org''. Retrieved 8 August 2012.</ref>, իր առաջին ցուցադրութիւնը ունեցաւ 2008-ի Քաննի Ֆիլմի Փառատօնին։ Անիկա ցուցադրուեցաւ «Որոշակի հայեցակէտ» (''Un Certain Regard'') բաժնին մէջ<ref>"Festival de Cannes: Film details 2008". Festival-cannes.fr. Retrieved 8 August 2012.</ref>: 2011 թուականին ան նկարահանուեցաւ եւ բեմադրեց ''«Ապստամբութիւն»'' (''Rebellion'') պատերազմական ֆիլմը, որ հիմնուած է ֆրանսական յատուկ ջոկատայիններու իրական պատմութեան վրայ, որոնք բախում ունեցած էին Ֆրանսայի մելանէզիական տարածքի՝ Նոր Քալետոնիոյ ցեղերուն հետ: Անոր ապագայ ծրագիրը՝ ''«MNP»'' գիտաֆանթասթիք ֆիլմը, կոչուած է «Միր» (''Mir'') տիեզերակայանին անունով, որուն կիւրեղեան գրութիւնը (Мир) կը նմանի MNP տառերուն, ինչպէս նաեւ իր արտադրական ընկերութեան անուան<ref>Leffler, Rebecca (21 May 2008). "Kassovitz leading 'Rebellion', big-budget 'MNP'". ''The Hollywood Reporter, the Daily from Cannes'' (8). Cannes: 22. Retrieved 6 August 2015.</ref>: === '''Դերասանութիւն''' === Քասովիչ Քաննի 2008-ի ֆիլմի փառատօնին: Ֆրանսայէն դուրս Քասովիչ առաւելաբար յայտնի է Ժան-Փիէռ Ժօնէի «Ամելի» (''Amélie'') ֆիլմին մէջ Նինօ Քենքամփուայի (''Nino Quincampoix'') իր դերով: Ան նաեւ փոքր դերեր ստանձնած է «Ատելութիւն» (''La Haine'' — զոր ինք բեմադրած է), «Տարեդարձի աղջիկը» (''Birthday Girl'') եւ «Հինգերորդ տարրը» (''The Fifth Element'') ֆիլմերուն մէջ: Ան գլխաւոր դերեր ստանձնած է Ժաք Օտիարի «Ինքնաշէն հերոսը» (''A Self-Made Hero'', 1996) եւ Քոսթա-Կավրասի «Ամէն» (''Amen.'', 2003) ֆիլմերուն մէջ: Քասովիչ ճանչցուած է նաեւ Սթիվըն Սփիլպըրկի 2005-ի «Միւնիխ» (''Munich'') ֆիլմին մէջ ներքին հակասութիւններով լեցուն պելճիքացի պայթուցիկ նիւթերու մասնագէտի կերպարը մարմնաւորելուն համար՝ Էրիք Պանայի (''Eric Bana''), Տենիէլ Քրէկի (''Daniel Craig'') եւ Ճեֆրի Ռաշի (''Geoffrey Rush'') կողքին: Քասովիչ եղած է Քաննի 2001-ի ֆիլմի փառատօնի դատակազմի անդամ: 2015-էն ի վեր Քասովիչ կը նկարահանուի «Բիւրոն» (''The Bureau'') լրտեսական հռչակաւոր ժապաւէնաշարին (սերիալ) մէջ, որ Ֆրանսայի մէջ կը հեռարձակուի ''Canal+''-ով, իսկ ամբողջ աշխարհի տարածքին հասանելի է ''Amazon Prime Video''-ի միջոցաւ: Մինչեւ օրս ցուցադրուած է հինգ եղանակ: == Անձնական կեանք<ref>{{Citation|title=Mathieu Kassovitz|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mathieu_Kassovitz&oldid=1350865702|date=2026-04-24|accessdate=2026-08-11|language=en}}</ref> == Քասովիչ ամուսնացած էր ֆրանսացի դերասանուհի Ժիւլի Մոտիւէշի (''Julie Mauduech'') հետ: Ան բեմադրած է զինք իր 1993-ի «Մէթիս» (''Métisse'' — անգլերէն վերնագիրը՝ ''Café au lait'') ֆիլմին մէջ, ուր ինք եւս դերասանած է: Ան փոքր դեր մը ունեցած է նաեւ իր «Ատելութիւն» (''La Haine'') ֆիլմին մէջ (փարիզեան արուեստի պատկերասրահի տեսարանին ընթացքին)<ref>"Mathieu Kassovitz: Biographie". ''LeJournal des Femmes'' (in French).</ref><ref>"La biographie de Mathieu Kassovitz avec Voici.fr". ''Voici.fr'' (in French). Retrieved 6 August 2015.</ref>: 2009-ին, Քասովիչ յաղթած է Այլընտրանքային էներժիայով փոխադրամիջոցներու Մոնթէ Քարլոյի ռէլիին (''Rallye Monte Carlo des Véhicules à Énergie Alternative'')՝ էլեկտրական ինքնաշարժներու բաժնին մէջ, վարելով ''Tesla Roadster'' մը:<ref>Classement final officiel 2009^{&#x5B;''permanent dead link''&#x5D;}, ACM.mc; accessed 6 August 2015.</ref> Քասովիչ յայտնի է իր ուղղակի ու համարձակ արտայայտութիւններով եւ յաճախ վիճահարոյց մեկնաբանութիւններ ըրած է ընկերա-քաղաքական հարցերու շուրջ: Ան Ֆրանսայի նախկին նախագահ Նիկոլա Սարքոզիի խիստ քննադատներէն էր, որուն իր պլոկին մէջ նկարագրած է իբրեւ մէկը, որուն «գաղափարները ոչ միայն կը յայտնեն քաղաքականութեան եւ մարդկային յարաբերութիւններու իր փորձառութեան պակասը, այլեւ լոյս կը սփռեն ողորմելի, ինքնակոչ Նափոլէոնի մը զուտ ժողովրդահաճոյական եւ եսակեդրոն կողմերուն վրայ»: 2012-ի հարցազրոյցի մը ընթացքին, ան Սարքոզիի հեռացող իշխանութիւնը որակած է «սարսափելի»<ref>"Hungarians are crazy", Index.hu, 30 May 2012.</ref>: 3 Սեպտեմբեր 2023-ին, ''Autodrome de Linas-Montlhéry''-ի մէջ մարզումի վարժանքներու մասնակցած ատեն, Քասովիչ մոտոսիկլէթի «ծանր» արկածի ենթարկուեցաւ, որ պատճառեց գլխու վնասուածք եւ կոնքի կոտրուածք<ref>Piña, Christy (3 September 2023). "French Director and Actor Mathieu Kassovitz Involved in "Serious" Motorcycle Accident". ''The Hollywood Reporter''. Retrieved 27 November 2023.</ref><ref>Chrisafis, Angelique (4 September 2023). "French actor Mathieu Kassovitz 'seriously injured' in motorbike accident". ''The Guardian''. Paris. Agence France-Presse. Retrieved 27 November 2023.</ref>: == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Դերասաններ]] [[Ստորոգութիւն:Դերասաններ ըստ ազգութեան]] [[Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի դերասաններ]] [[Ստորոգութիւն:Բեմագիրներ]] 1ukqotiamuokcyvqutvkjg9nvgzdvqk 0 32327 253276 253112 2026-08-11T10:27:51Z Maral Dikbikian 4797 253276 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Տիգրան Տատրեան''' ({{ԱԾ}}), հայ գեղանկարիչ։ == Կենսագրական Տուեալներ եւ Ուսում == Ծնած է [[Պէյրութ|Պէյրութ,]] 29 Հոկտեմբեր 1929-ին, հայկական ընտանիքի մէջ: Մանկութիւնը անցուցած է Զահլէ (Լիբանան), ուր յաճախած է Պալըքճեան վարժարան: Երկրորդական ուսումը ստացած է Կիպրոսի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութեան մէջ: Ապա երկու տարի ուսանած է մանկավարժութիւն եւ ուսուցչագործած է Լիբանանի մէջ: Լիբանանի մէջ ծանօթացած է ֆրանսացի նկարիչ [[Ժորժ Սիր|Ժորժ Սիրի]] (''Georges Cyr'') հետ, որուն խորհուրդով 1953-ին տեղափոխուած է Փարիզ եւ ընդմիշտ հաստատուած է հոն: Փարիզի մէջ ուսանած է Գեղարուեստից ազգային բարձրագոյն դպրոցի (''École nationale supérieure des Beaux-Arts'') փայտագրութեան արուեստանոցը: Ուսումը շարունակած է Ռանսոն ակադեմիայի (''Académie Ranson''), Կրանտ Շոմիէրի (''Académie de la Grande Chaumière'') եւ Կէօց ակադեմիային (''Académie Goetz'') մէջ: == Ստեղծագործական Սթիլ եւ Արուեստ == Տիգրան Տատրեանը կը պատկանի Փարիզեան նոր դպրոցի (''Nouvelle École de Paris'') վերացական (abstract) ուղղութեան ներկայացուցիչներուն: Անոր կտաւներուն մէջ (վերացարկումային կոմպոզիցիաներ) յատկանշական է հին հայկական կարպետներու եւ գորգերու գունագեղ հարթութիւններու վերաիմաստաւորուած կիրառումը: Ան կը գործածէ մանր ու հնչեղ գունաբծերու (թաշերու) ռիթմիկ տեղաբաշխումներ: Ասոր միջոցաւ ան կը հասնի ակնահաճոյ տրամադրութեան եւ խորհրդաւոր տարածականութեան պատրանքի: Գեղանկարչութենէ զատ, զբաղած է նաեւ փայտագրութեամբ (гравюра/estampe) եւ գիրքերու ձեւաւորումով/իլիւսթրասիոնով: == Ցուցահանդէսներ եւ Ճանաչում == 1953-էն ի վեր մասնակցած է ցուցահանդէսներու: Աւելի քան 20 անհատական ցուցահանդէսներ ունեցած է Փարիզի (օրինակ՝ 1965-ին) եւ Պէյրութի մէջ: Մասնակցած է ֆրանսական բազմաթիւ սալոններու (Salon) եւ խմբակային ցուցադրութիւններու Ֆրանսայի եւ Լիբանանի մէջ: Անոր աշխատանքները տեղ գտած են Ֆրանսայի, Լիբանանի մասնաւոր հաւաքածուներուն մէջ, ինչպէս նաեւ Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահին մէջ: == Մատենագրութիւն եւ Աղբիւրներ == * '''«Այգ» օրաթերթ (Պէյրութ, 9 Ապրիլ 1965).''' Անդրադարձ՝ «Տատրեանի նկարներու ցուցահանդէսը Փարիզի մէջ»: * '''Դանիէլ Դզնունի (1977).''' ''«Հայ կերպարուեստագէտներ (համառօտ բառարան)»'', Երեւան: * '''Ֆրանսական արուեստի տեղեկատուներ.''' ''Atelier Pasnic'', ''Artsper'' եւ ֆրանսական արուեստի գաթալոկներ (օրինակ՝ Philippe Arschat, ''La Peinture de Daderian'', Paris): [[Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ]] 0naqzf22gq26zhfyxdp0h8mw48ifgq3 0 32350 253229 2026-08-10T13:48:54Z Կարէն 9021 /* */ 253229 wikitext text/x-wiki '''Չարիքը''' ({{lang-sv|'''''Ondskan'''''}})՝ շուէտական [[թատերերգութիւն|թատերգական]] եւ [[զգայացունց ժապաւէն|զգայացունց]] [[հեռուստաշարք]] մըն է, որ հանդիսատեսի դատին յանձնուած է 2023 թուականին՝ [[TV4 Play]] [[հոսքային կայան|հեռասփռման կայանէն]]։ Շարքին առաջին եղանակը կը բաղկանայ վեց դրուագներէ։ Գործը արգասիքն է 1981 թուականին լոյս տեսած՝ [[Ժան Կիյու]]յի համանուն [[վէպ]]ին։ [[Էրիք Լէյյոնպորկ]]ն ու [[Տանիէլ Տի Կրատօ]]ն վարած են շարքին բեմադրութիւնը<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.expressen.se/noje/tv-och-streaming/ondskan-tv4-cmore-serie/|title=Guillous ”Ondskan” blir tv-serie på TV4 och C More: ”Storslagen berättelse”|last=Bergqvist|first=Mattias|date=2022-03-30|website=www.expressen.se|language=sv|accessdate=2026-08-09}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.moviezine.se/nyheter/jan-guillous-ondskan-blir-tv-serie-pa-c-more-se-de-forsta-bilderna|title=Jan Guillous "Ondskan" blir tv-serie på C More - se de första bilderna!|last=MovieZine|date=2022-03-30|website=MovieZine.se|language=sv-SE|accessdate=2026-08-09}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.svt.se/kultur/ondskan-blir-tv-serie-20-ar-efter-filmen|title=Ondskan blir tv-serie – 20 år efter filmen|last=Nyheter|first=S. V. T.|date=2022-03-30|website=SVT Nyheter|language=sv|accessdate=2026-08-09}}</ref><ref name=":3">{{Citation|title=Evil (TV Series 2023– ) ⭐ 7.7 {{!}} Drama|url=https://www.imdb.com/title/tt22694968/?ref_=nv_sr_srsg_1|accessdate=2026-08-09|language=en-US}}</ref>։ Շարքին առաջին դրուագը հանդիսատեսի աչքերուն առջեւ փռուեցաւ 11 Օգոստոս 2023-ին՝ "Way Out West" փառատօնի նախօրեակին<ref>{{Cite web|url=https://www.filmtopp.se/nyhet/da-visas-ondskan-pa-way-out-west-gustaf-skarsgard-atervander-i-ny-roll|title=Då visas Ondskan på Way Out West – Gustaf Skarsgård återvänder i ny roll|date=2023-07-31|website=Filmtopp.se|language=sv|accessdate=2026-08-09}}</ref>։ == Նիւթը == Պատմութիւնը կը դառնայ տասնեւվեցամեայ Էրիք անունով մանչու մը կեանքին շուրջ։ Անոր հասակ առնելն ու դաստիարակութիւնը յատկանշուած են դպրոցական թէ՛ ընտանեկան բռնութիւններով, յատկապէս իր խորթ հօր ձեռամբ։ Սթոքհոլմի իր վարժարանէն վռնտուելով, ան կը ղրկուի Սթիէրնսպէրկի գիշերօթիկ վարժարանը։ Հոն, սակայն, կացութիւնը աւելի վատթար է ու տաժանելի։ Չարագործութիւնը արմատացած է համակարգին մէջ, իսկ աշակերտներուն միջեւ գոյութիւն ունեցող հալածանքներն ու բռնութիւնները ուղղակիօրէն արտօնուած են դպրոցի տնօրէնութեան կողմէն<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" />։ == Դերակատարներ == * [[Իսաք Քալմրոթ]] – [[Էրիք Փոնթի]] * [[Թէա Սոֆի Լոշ Նէս]] – Մարիա * [[Րութ Վեկա Ֆեռնանտէզ]] – Քարին Փոնթի * [[Կիւսթաֆ Սքարսկորտ]] – Օքէ Փոնթի * [[Եէնս Հուլթէն]] – Թոսսէ Պէրկ * [[Ալէքսանտր Կիւսթաֆսոն]] – Փիէռ Թանկիւ * [[Քրիսթիան Ֆանտանկօ Սունտկրէն]] - [[Օթթօ Սիլվէրհիէլմ]] * [[Պիէօրն Մոսթէն]] – Լէֆֆլէր * [[Նոննի Արտալ]] – Տահլէն * [[Սիմոն Թարաքքամէքի]] – Եոհան Ս. * [[Սիմոն Նորրթոն]] – Սթիէրնսպէրկի տնօրէն * [[Եաննիքէ Կրութ]] – Շուէտերէնի ուսուցիչ * [[Աքսէլ Մորիսսէ]] – Ուսուցիչ * [[Րալֆ Պէք]] – Լողի ուսուցիչ * [[Արվիտ Սանտ]] – Աֆֆէ * [[Րասմուս Քէլվէնսթամ]] – Աշակերտ * [[Եոնաթան Ֆալք]] – Միլթոն * [[Լէոն Հենզէլ]] – Պերնհարտ Ֆոն Շրանց == Արտադրութիւն == Այս հեռուստաշարքը արտադրուած է Թոպիաս Օսթրէօմի կողմէն՝ "SF Studios"-ի հովանաւորութեամբ, ինչպէս նաեւ «TV4» եւ "C More" կայաններու գործակցութեամբ։ Նկարահանման աշխատանքները սկիզբ առած են 2022 թուականի Ապրիլ ամսուն, [[Լիթուանիա|Լիթուանիոյ]] մայրաքաղաք [[Վիլնիւս]]ի մէջ<ref>{{Cite web|url=https://press.sfstudios.se/post/ondskan-blir-serie-pa-c-more-med-sf-studios-som-producent|title=Ondskan blir serie på C More med SF Studios som producent|last=Pressrum|first=SF Studios Sverige {{!}}|website=press.sfstudios.se|language=sv|accessdate=2026-08-10}}</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} qrnzjmmo68z2l62ksx4q6vntk4tnx4t 0 32351 253233 2026-08-10T16:02:19Z Կարէն 9021 Էջը վերայղուած է դէպի [[Օսմաներէն]] 253233 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Օսմաներէն]] krpjtiahyuotyjy25havd16t9k8yyi4 0 32352 253234 2026-08-10T16:28:59Z ShahenWasHere 140 #wikifilm 253234 wikitext text/x-wiki '''Տերան Սարաֆեան''' ամերիկահայ ֆիլմի եւ հեռատեսիլի բեմադրիչ եւ դերասան է։ Ան բեմադրած է Death Warrant, Gunmen եւ Terminal Velocity ֆիլմերը։ Ան երկու անգամ առաջադրուած է Փրայմթայմ [[Էմմի Մրցանակ|Էմմի]] մրցանակի։<ref>{{cite web|url=https://www.emmys.com/bios/deran-sarafian|title=Deran Sarafian|work=[[Emmys.com]]|access-date=September 29, 2018}}</ref> == Կեանք եւ ասպարէզ == Սարաֆեան ֆիլմի բեմադրիչ Ռիչըրտ Ք. Սարաֆեանի որդին է եւ բեմադրիչ, սենարիստ ու արտադրիչ, Ռոպըրթ Ալթմանի քրոջորդին։ Ան եղբայրն է Անի Սարաֆեանի, Թետի Սարաֆեանի, Ռիչըրտ Սարաֆեան Կրտսերի եւ Տէյմըն Պ. Սարաֆեանի։ Ան երկու զաւակ ունի նախկին կնոջ՝ դերասանուհի Լորի Ֆորթիէի հետ։<ref>{{cite web|url=http://www.starpulse.com/news/Brittany_Frederick/2013/04/19/laurie_fortier_makes_her_return_with_n|title=Laurie Fortier Makes Her Return With Netflix's 'Hemlock Grove'|date=April 19, 2013|website=Starpulse.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20160223092948/http://www.starpulse.com/news/Brittany_Frederick/2013/04/19/laurie_fortier_makes_her_return_with_n|archive-date=2016-02-23|author=Brittany Frederick|access-date=2015-02-15|url-status=dead}}</ref> 1983-ին Սարաֆեան ըսաւ, թէ նախորդ հինգ տարիները անցուցած էր «ուրուական բեմադրութեամբ», այսինքն՝ ստանձնելով ֆիլմեր, ուր սկզբնական բեմադրիչը ի վիճակի չէր ամբողջացնելու նկարահանումը։ Այս ֆիլմերը կ՚ընդգրկէին Young Warriors-ը (1983)։<ref name="ghost">{{cite news|title=EVEN FOR A 'GHOSTDIRECTOR,' THIS FILM WAS A NIGHTMARE|last=London|first=Michael|newspaper=Los Angeles Times|date=14 August 1983|page=u4}}</ref> Սպանիոյ եւ Իտալիոյ մէջ շարք մը ժանրային ֆիլմեր բեմադրելէ ետք, Սարաֆեան մուտք գործեց հիմնահոսք ասպարէզ՝ բեմադրելով [[Ժան-Քլոտ Վան Տամ|Ժան-Քլոտ Վան Տամի]] Death Warrant մարտաֆիլմը։ Որպէս ֆիլմի բեմադրիչ՝ ան աշխատած է գլխաւորաբար մարտի եւ թրիլըրի ժանրերուն մէջ։ Սարաֆեան բեմադրած է FOX-ի House շարքի 23 դրուագ եւ 2007-էն 2009 դարձած է շարքի համագործադիր արտադրիչ։ Ան եղած է CSI: NY-ի առաջին եղանակի քանի մը դրուագի արտադրող բեմադրիչ։ Սարաֆեան բեմադրած է դրուագներ հետեւեալ շարքերէն՝ CSI: Crime Scene Investigation, CSI: Miami, Cold Case, The District, Without a Trace, Buffy the Vampire Slayer, Nash Bridges, Fringe, The Cape, Lost, Hell on Wheels եւ Nikita։<ref>[https://movies.nytimes.com/person/109872/Deran-Sarafian The New York Times] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080226040427/http://movies.nytimes.com/person/109872/Deran-Sarafian|date=February 26, 2008}}</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծանցանկ}} ke7cz44a367tyz3nx9tdvioztlhcoer 253235 253234 2026-08-10T16:29:41Z ShahenWasHere 140 #wikifilm 253235 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Տերան Սարաֆեան''' ամերիկահայ ֆիլմի եւ հեռատեսիլի բեմադրիչ եւ դերասան է։ Ան բեմադրած է Death Warrant, Gunmen եւ Terminal Velocity ֆիլմերը։ Ան երկու անգամ առաջադրուած է Փրայմթայմ [[Էմմի Մրցանակ|Էմմի]] մրցանակի։<ref>{{cite web|url=https://www.emmys.com/bios/deran-sarafian|title=Deran Sarafian|work=[[Emmys.com]]|access-date=September 29, 2018}}</ref> == Կեանք եւ ասպարէզ == Սարաֆեան ֆիլմի բեմադրիչ Ռիչըրտ Ք. Սարաֆեանի որդին է եւ բեմադրիչ, սենարիստ ու արտադրիչ, Ռոպըրթ Ալթմանի քրոջորդին։ Ան եղբայրն է Անի Սարաֆեանի, Թետի Սարաֆեանի, Ռիչըրտ Սարաֆեան Կրտսերի եւ Տէյմըն Պ. Սարաֆեանի։ Ան երկու զաւակ ունի նախկին կնոջ՝ դերասանուհի Լորի Ֆորթիէի հետ։<ref>{{cite web|url=http://www.starpulse.com/news/Brittany_Frederick/2013/04/19/laurie_fortier_makes_her_return_with_n|title=Laurie Fortier Makes Her Return With Netflix's 'Hemlock Grove'|date=April 19, 2013|website=Starpulse.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20160223092948/http://www.starpulse.com/news/Brittany_Frederick/2013/04/19/laurie_fortier_makes_her_return_with_n|archive-date=2016-02-23|author=Brittany Frederick|access-date=2015-02-15|url-status=dead}}</ref> 1983-ին Սարաֆեան ըսաւ, թէ նախորդ հինգ տարիները անցուցած էր «ուրուական բեմադրութեամբ», այսինքն՝ ստանձնելով ֆիլմեր, ուր սկզբնական բեմադրիչը ի վիճակի չէր ամբողջացնելու նկարահանումը։ Այս ֆիլմերը կ՚ընդգրկէին Young Warriors-ը (1983)։<ref name="ghost">{{cite news|title=EVEN FOR A 'GHOSTDIRECTOR,' THIS FILM WAS A NIGHTMARE|last=London|first=Michael|newspaper=Los Angeles Times|date=14 August 1983|page=u4}}</ref> Սպանիոյ եւ Իտալիոյ մէջ շարք մը ժանրային ֆիլմեր բեմադրելէ ետք, Սարաֆեան մուտք գործեց հիմնահոսք ասպարէզ՝ բեմադրելով [[Ժան-Քլոտ Վան Տամ|Ժան-Քլոտ Վան Տամի]] Death Warrant մարտաֆիլմը։ Որպէս ֆիլմի բեմադրիչ՝ ան աշխատած է գլխաւորաբար մարտի եւ թրիլըրի ժանրերուն մէջ։ Սարաֆեան բեմադրած է FOX-ի House շարքի 23 դրուագ եւ 2007-էն 2009 դարձած է շարքի համագործադիր արտադրիչ։ Ան եղած է CSI: NY-ի առաջին եղանակի քանի մը դրուագի արտադրող բեմադրիչ։ Սարաֆեան բեմադրած է դրուագներ հետեւեալ շարքերէն՝ CSI: Crime Scene Investigation, CSI: Miami, Cold Case, The District, Without a Trace, Buffy the Vampire Slayer, Nash Bridges, Fringe, The Cape, Lost, Hell on Wheels եւ Nikita։<ref>[https://movies.nytimes.com/person/109872/Deran-Sarafian The New York Times] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080226040427/http://movies.nytimes.com/person/109872/Deran-Sarafian|date=February 26, 2008}}</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծանցանկ}} 1cup9gjna174jee98xl8ilc6u5jyxj1 253236 253235 2026-08-10T16:34:18Z ShahenWasHere 140 #wikifilm 253236 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Տերան Սարաֆեան''' [[ամերիկահայ]] ֆիլմի եւ հեռատեսիլի բեմադրիչ եւ դերասան է։ Ան բեմադրած է Death Warrant, Gunmen եւ Terminal Velocity ֆիլմերը։ Ան երկու անգամ առաջադրուած է Փրայմթայմ [[Էմմի Մրցանակ|Էմմի]] մրցանակի։<ref>{{cite web|url=https://www.emmys.com/bios/deran-sarafian|title=Deran Sarafian|work=[[Emmys.com]]|access-date=September 29, 2018}}</ref> == Կեանք եւ ասպարէզ == Սարաֆեան ֆիլմի բեմադրիչ Ռիչըրտ Ք. Սարաֆեանի որդին է եւ բեմադրիչ, սենարիստ ու արտադրիչ, Ռոպըրթ Ալթմանի քրոջորդին։ Ան եղբայրն է Անի Սարաֆեանի, Թետի Սարաֆեանի, Ռիչըրտ Սարաֆեան Կրտսերի եւ Տէյմըն Պ. Սարաֆեանի։ Ան երկու զաւակ ունի նախկին կնոջ՝ դերասանուհի Լորի Ֆորթիէի հետ։<ref>{{cite web|url=http://www.starpulse.com/news/Brittany_Frederick/2013/04/19/laurie_fortier_makes_her_return_with_n|title=Laurie Fortier Makes Her Return With Netflix's 'Hemlock Grove'|date=April 19, 2013|website=Starpulse.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20160223092948/http://www.starpulse.com/news/Brittany_Frederick/2013/04/19/laurie_fortier_makes_her_return_with_n|archive-date=2016-02-23|author=Brittany Frederick|access-date=2015-02-15|url-status=dead}}</ref> 1983-ին Սարաֆեան ըսաւ, թէ նախորդ հինգ տարիները անցուցած էր «ուրուական բեմադրութեամբ», այսինքն՝ ստանձնելով ֆիլմեր, ուր սկզբնական բեմադրիչը ի վիճակի չէր ամբողջացնելու նկարահանումը։ Այս ֆիլմերը կ՚ընդգրկէին Young Warriors-ը (1983)։<ref name="ghost">{{cite news|title=EVEN FOR A 'GHOSTDIRECTOR,' THIS FILM WAS A NIGHTMARE|last=London|first=Michael|newspaper=Los Angeles Times|date=14 August 1983|page=u4}}</ref> [[Սպանիա|Սպանիոյ]] եւ [[Իտալիա|Իտալիոյ]] մէջ շարք մը ժանրային ֆիլմեր բեմադրելէ ետք, Սարաֆեան մուտք գործեց հիմնահոսք ասպարէզ՝ բեմադրելով [[Ժան-Քլոտ Վան Տամ|Ժան-Քլոտ Վան Տամի]] Death Warrant մարտաֆիլմը։ Որպէս ֆիլմի բեմադրիչ՝ ան աշխատած է գլխաւորաբար մարտի եւ թրիլըրի ժանրերուն մէջ։ Սարաֆեան բեմադրած է FOX-ի House շարքի 23 դրուագ եւ 2007-էն 2009 դարձած է շարքի համագործադիր արտադրիչ։ Ան եղած է CSI: NY-ի առաջին եղանակի քանի մը դրուագի արտադրող բեմադրիչ։ Սարաֆեան բեմադրած է դրուագներ հետեւեալ շարքերէն՝ CSI: Crime Scene Investigation, CSI: Miami, Cold Case, The District, Without a Trace, [[Buffy the Vampire Slayer]], Nash Bridges, Fringe, The Cape, Lost, Hell on Wheels եւ Nikita։<ref>[https://movies.nytimes.com/person/109872/Deran-Sarafian The New York Times] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080226040427/http://movies.nytimes.com/person/109872/Deran-Sarafian|date=February 26, 2008}}</ref> == Ֆիլմագրութիւն == === Բեմադրութիւն === * ''The Falling'' (1986) * ''Interzone'' (1987) * ''To Die For'' (1989) * ''Death Warrant'' (1990) * ''Back in the USSR'' (1992) * ''Gunmen'' (1994) * ''The Road Killers'' (1994) * ''Terminal Velocity'' (1994) * ''Buffy the Vampire Slayer'' (1998) - Television | Եղանակ 2 Դրուագ 18 * ''Road Rage'' (1999) - Հեռատեսիլի ֆիլմ * ''Trapped'' (2001) - Հեռուստաշար * ''House MD'' (2004) - Հեռուստաշար * ''Lost'' (2006) - Հեռուստաշար * ''Fringe'' (2010) - Հեռուստաշար * ''The Cape'' (2011) - Հեռուստաշար * ''Nikita'' (2012) - Հեռուստաշար * ''Hemlock Grove'' (2013) - Հեռուստաշար * ''The Strain'' (2014) - Հեռուստաշար * ''Dominion'' (2015) - Հեռուստաշար * ''Game of Silence'' (2015) - Հեռուստաշար * ''Rosewood'' (2016) - Հեռուստաշար * ''Wisdom of the Crowd'' (2017) - Հեռուստաշար | Եղանակ 1 Դրուագ 5 * ''Blue Bloods'' (2018) - Հեռուստաշար * ''The Gifted'' (2018) - Հեռուստաշար | Եղանակ 2 Դրուագ 17 * ''Swamp Thing'' (2019) - Հեռուստաշար * ''Project Blue Book'' (2020) - Հեռուստաշար === Դերասանութիւն === * ''10 to Midnight'' (1983) իբր Տէյլ Անտըրզ * ''Interzone'' (1987) * ''Zombie 3'' (1988) * ''Gunmen'' (1994) իբր Եպիսկոպոսը == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծանցանկ}} == Արտաքին յղումներ == * {{IMDb name|0764776}} cxaosylouc9y4q3b740sqruod23tfuj 0 32353 253237 2026-08-10T16:39:15Z ShahenWasHere 140 #wikifilm 253237 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[IMDb]] nhmvfjzv53kon2pt9jmh9rnzzpj4k5r 0 32354 253238 2026-08-10T16:50:31Z ShahenWasHere 140 #wikifilm 253238 wikitext text/x-wiki '''IMDb''', նախապէս ծանօթ որպէս '''Internet Movie Database''', առցանց տուեալներու շտեմարան մըն է, որ կը պարունակէ ֆիլմերու, հեռատեսիլի շարքերու, փոտքասթներու, վիտէոխաղերու եւ առցանց հոսքային բովանդակութեան առնչուող տեղեկութիւններ, ներառեալ դերակատարներ, արտադրական խումբ եւ կենսագրութիւններ, բովանդակութեան ամփոփումներ, հետաքրքրական մանրամասնութիւններ, գնահատականներ, ինչպէս նաեւ երկրպագուներու եւ քննադատներու կարծիքներ։ 2025-ի Սեպտեմբերի դրութեամբ IMDb կը դասուի աշխարհի 40-րդ եւ [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու]] 35-րդ ամենայաճախուած կայքէջը։<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/IMDb|title=IMDb {{!}} History, Features, & Facts|website=Encyclopædia Britannica|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201102104438/https://www.britannica.com/topic/IMDb|archive-date=November 2, 2020|url-status=live|access-date=October 27, 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.semrush.com/trending-websites/global/all|title=Top websites|website=[[Semrush]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20231219181830/https://www.semrush.com/trending-websites/global/all|archive-date=December 19, 2023|url-status=live|access-date=December 18, 2023}}</ref> 2025-ի Սեպտեմբերի դրութեամբ շտեմարանը կը պարունակէր շուրջ 25.9 միլիոն վերնագիր եւ 14.8 միլիոն անձնական գրառում։<ref name="stats 2022.12">{{cite web|url=https://www.imdb.com/pressroom/stats|title=Press Room|publisher=IMDb|access-date=26 July 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/search/|title=Advanced search|website=IMDb|language=en-US|access-date=2025-10-18}}</ref> == Յատկութիւններ == Օգտատէրերու անձնական էջերը ցոյց կու տան օգտատէրի արձանագրութեան թուականը եւ, ըստ ընտրութեան, անոր անձնական գնահատականները վերնագիրներու վերաբերեալ։ 2015-էն ի վեր կարելի է աւելցնել «նշաններ», որոնք ցոյց կու տան ներդրումներու թիւը։ Այս նշանները կը տարածուին կատարուած ընդհանուր ներդրումներէն մինչեւ առանձին բաժիններ, ինչպէս լուսանկարներ, հետաքրքրական մանրամասնութիւններ եւ կենսագրութիւններ։ Եթէ արձանագրուած օգտատէր մը կամ այցելու մը ժամանցի ոլորտին մէջ է եւ ունի IMDb-ի էջ, ան կրնայ լուսանկարներ աւելցնել IMDbPro-ի ճամբով։<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/help/search?domain=helpdesk_faq&index=2&file=contact_information&ref_=hlp_sr_1|title=Submission guide for users|series=Help Center|publisher=IMDb|archive-url=https://web.archive.org/web/20170325024326/http://www.imdb.com/help/search?domain=helpdesk_faq&index=2&file=contact_information&ref_=hlp_sr_1|archive-date=March 25, 2017|url-status=live}}</ref> === '''Օգտատէրերու գնահատականները ֆիլմերու մասին''' === ==== Դասաւորումներ ==== IMDb Top 250-ը կայքէջի արձանագրուած օգտատէրերու գնահատականներուն վրայ հիմնուած 250 ամենաբարձր գնահատուած ֆիլմերու ցանկն է։ 23 Յունիս 2026-ի դրութեամբ Ֆրենք Տարապոնթի բեմադրած The Shawshank Redemption-ը (1994) ցանկին ամենաբարձր դասուած ֆիլմն է, եւ այդպէս է 2008-էն ի վեր։<ref name="AVFilm14">{{cite web|url=https://www.avclub.com/escape-is-the-unlikely-link-between-the-shawshank-redem-1798271320|title=Escape is the unlikely link between The Shawshank Redemption and Natural Born Killers|last=Dowd|first=A.A.|date=August 19, 2014|website=[[The A.V. Club]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170923222232/https://film.avclub.com/escape-is-the-unlikely-link-between-the-shawshank-redem-1798271320|archive-date=September 23, 2017|access-date=September 23, 2017|url-status=live}}</ref><ref name="vanityfair">{{cite web|url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2014/09/shawshank-redemption-anniversary-story|title=The Little-Known Story of How The Shawshank Redemption Became One of the Most Beloved Films of All Time|last=Heiderny|first=Margaret|date=September 22, 2014|website=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424024156/https://www.vanityfair.com/hollywood/2014/09/shawshank-redemption-anniversary-story|archive-date=April 24, 2017|access-date=March 5, 2017|url-status=live|df=mdy-all}}</ref><ref>{{cite news|title=IMDb Top 250 Movies|url=https://www.imdb.com/chart/top/?ref_=nv_mv_250|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250310051851/https://www.imdb.com/chart/top/|archive-date=March 10, 2025|access-date=March 10, 2025|publisher=IMDb}}</ref> «Top 250»-ի գնահատականը հիմնուած է միայն «կանոնաւոր քուէարկողներու» գնահատականներուն վրայ։ Այն քուէներու թիւը, որ արձանագրուած օգտատէր մը պէտք է տար՝ կանոնաւոր քուէարկող համարուելու համար, գաղտնի պահուած է։ IMDb յայտարարած է, որ Top 250 ցանկին արդիւնաւէտութիւնը պահպանելու համար անոնք դիտաւորեալ չեն բացայայտեր այն չափանիշները, որոնցմով անձ մը կը համարուի կանոնաւոր քուէարկող։<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/help/search?domain=helpdesk_faq&index=1&file=notintop250|title=The user votes average on film or show X is 9.4, so it should appear in your top 250 Movies or TV list, yet it doesn't. Why?|publisher=IMDb|archive-url=https://web.archive.org/web/20170325075002/https://www.imdb.com/help/search?domain=helpdesk_faq&index=1&file=notintop250|archive-date=Mar 25, 2017|access-date=July 1, 2018|url-status=dead}}</ref> Այլ կշռումներու կողքին, Top 250 ֆիլմերը հիմնուած են նաեւ կշռուած գնահատականի բանաձեւի մը վրայ, որ ապահովագրական թուաբանութեան մէջ կը կոչուի վստահելիութեան բանաձեւ։<ref>{{cite book|title=Encyclopedia of Actuarial Science|last=Norberg|first=Ragnar|year=2006|isbn=0470846763|chapter=Credibility Theory|doi=10.1002/9780470012505.tac068|chapter-url=http://stats.lse.ac.uk/norberg/links/papers/CRED-eas.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20040515175331/http://stats.lse.ac.uk/norberg/links/papers/CRED-eas.pdf|archive-date=May 15, 2004}}</ref> Այս անուանումը կը բխի այն իրողութենէն, որ վիճակագրութիւն մը աւելի վստահելի կը համարուի, որքան աւելի մեծ ըլլայ առանձին տեղեկութեան կտորներու թիւը, այս պարագային՝ գնահատական ներկայացնող իրաւասու օգտատէրերու թիւը։ Թէեւ ներկայի բանաձեւը բացայայտուած չէ, IMDb սկզբնապէս կը գործածէր հետեւեալ բանաձեւը իր կշռուած գնահատականը հաշուելու համար։<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/help/show_leaf?votestopfaq|title=IMDB Vote FAQ|publisher=IMDb|archive-url=https://web.archive.org/web/20171023205105/http://www.imdb.com/help/show_leaf?votestopfaq|archive-date=October 23, 2017|access-date=February 6, 2015|url-status=live}}</ref> IMDb ունի նաեւ Bottom 100 յատկութիւն մը, որ կը կազմուի նման գործընթացով, թէեւ ցանկին մէջ մտնելու համար պէտք է ստացուին միայն 10,000 քուէ։<ref>{{cite news|url=https://www.imdb.com/chart/bottom|title=Bottom&nbsp;100|publisher=IMDb|access-date=March 19, 2020|archive-date=November 23, 2003|archive-url=https://web.archive.org/web/20031123162101/https://www.imdb.com/chart/bottom|url-status=live}}</ref> Top 250 ցանկը կ՚ընդգրկէ լիամեթրաժ ֆիլմերու լայն շրջանակ մը, ներառեալ գլխաւոր թողարկումներ, պաշտամունքային ֆիլմեր, անկախ ֆիլմեր, քննադատներու կողմէ գնահատուած ֆիլմեր, համր ֆիլմեր եւ ոչ անգլերէն ֆիլմեր։ Վաւերագրական ֆիլմերը, կարճամեթրաժ ֆիլմերը եւ հեռատեսիլի դրուագները ներկայիս ընդգրկուած չեն։ 2015-էն ի վեր գոյութիւն ունի հեռատեսիլի շարքերու դասաւորման նուիրուած Top 250 ցանկ մը։<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/chart/toptv|title=Top&nbsp;250 TV|publisher=IMDb|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315073311/http://www.imdb.com/chart/toptv/|archive-date=March 15, 2016|access-date=March 16, 2016|url-status=live}}</ref> === Յղումային տեսք === IMDb սկզբնապէս կը գործածէր աւելի կողմնասիւնի եւ ցանկի վրայ հիմնուած տեսք մը վերնագիրի էջերուն վրայ։ Սակայն 2010-ին կայքէջը թարմացուց էջերը՝ աւելի ազատ հոսող դասաւորումներով, եւ մուտք գործած օգտատէրերուն առաջարկեց «ընդլայնուած տեսք» կոչուած կայքէջի նախապատուութեան կարգաւորում մը՝ անուանուած «Combined view», կամ ասիկա կարելի էր ընել առիթով՝ պարզապէս <code>/combined</code> աւելցնելով URL-ի վերջաւորութեան (օրինակ՝ <nowiki>https://www.imdb.com/title/tt2358891/combined</nowiki>), որպէսզի օգտատէրերը ընտրեն, եթէ նախընտրեն էջի հին ցուցադրման եղանակը կամ տուեալներու խմբագրումը դիւրացնելու համար։ 2017-ին որոշ փոփոխութիւններ կատարուեցան այս ընդլայնուած տեսքին վրայ, եւ կարգաւորումը վերանուանուեցաւ «Reference view», դարձեալ մատչելի ըլլալով առիթով՝ պարզապէս <code>/reference</code> աւելցնելով URL-ի վերջաւորութեան (օրինակ՝ <nowiki>https://www.imdb.com/title/tt2358891/reference</nowiki>), իսկ նախկին <code>/combined</code> URL-երը կապուեցան աւելի նոր <code>/reference</code>-ներուն։<ref name="imdb ref view 1">{{cite web|url=https://community-imdb.sprinklr.com/conversations/data-issues-policy-discussions/updates-to-title-reference-view/5f4a79d48815453dba8c8c06|title=Updates to Title Reference View|date=December 19, 2017|work=IMDb Community Forums|publisher=IMDb|archive-url=https://web.archive.org/web/20220107001045/https://community-imdb.sprinklr.com/conversations/data-issues-policy-discussions/updates-to-title-reference-view/5f4a79d48815453dba8c8c06|archive-date=January 7, 2022|author=Nic_b (Employee)|access-date=January 6, 2022|url-status=live}}</ref> Քննարկման ցուցակներ 20 Փետրուար 2017-ի դրութեամբ բոլոր քննարկումի տախտակները եւ անոնց բովանդակութիւնը մշտապէս հեռացուեցան։ Ըստ կայքէջին, որոշումը առնուեցաւ, որովհետեւ տախտակները այլեւս դրական եւ օգտակար փորձառութիւն չէին ապահովեր աշխարհի իրենց աւելի քան 250 միլիոն ամսական օգտատէրերու ճնշող մեծամասնութեան։<ref>{{cite web|url=https://www.theverge.com/2017/2/3/14501390/imdb-closing-user-forums-comments|title=IMDb is closing its message boards|last=Liptak|first=Andrew|date=February 3, 2017|website=[[The Verge]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112041601/http://www.theverge.com/2017/2/3/14501390/imdb-closing-user-forums-comments|archive-date=November 12, 2020|access-date=February 15, 2022|url-status=live}}</ref> Ուրիշներ նշած են անոնց խոցելիութիւնը թրոլութեան եւ տհաճ վարքագիծի հանդէպ։<ref>{{cite web|url=https://techcrunch.com/2017/02/03/one-of-the-worst-comments-sections-on-the-internet-is-shutting-down/|title=One of the worst comment sections on the Internet is shutting down|last1=Perez|first1=Sarah|date=February 3, 2017|website=TechCrunch|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020044636/https://techcrunch.com/2017/02/03/one-of-the-worst-comments-sections-on-the-internet-is-shutting-down/|archive-date=October 20, 2020|access-date=April 10, 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bostonglobe.com/arts/movies/2017/03/09/internet-movie-database-robust-community-goes-boards/QI8mDhM15L2iQzTTf5K0JJ/story.html|title=Should IMDB have preserved its comment boards – flame wars and all?|last1=Burr|first1=Ty|date=March 9, 2017|website=[[The Boston Globe]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112003811/https://www.bostonglobe.com/arts/movies/2017/03/09/internet-movie-database-robust-community-goes-boards/QI8mDhM15L2iQzTTf5K0JJ/story.html|archive-date=November 12, 2020|url-access=subscription|access-date=April 10, 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theringer.com/2017/2/21/16043918/imdb-message-board-shuts-down-80b632d6ab79|title=Not Even IMDB Is Safe From Trolls|last1=McNear|first1=Claire|date=February 21, 2017|website=The Ringer|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112043304/https://www.theringer.com/2017/2/21/16043918/imdb-message-board-shuts-down-80b632d6ab79|archive-date=November 12, 2020|access-date=April 10, 2019|url-status=live}}</ref> Նիտըմ քանի մը ամիս առաջ գրառումի մը մէջ նաեւ նշած էր, որ տախտակները աւելի քիչ եկամուտ կը ստանային գովազդներէ, եւ որ իրենց անդամները կը կազմէին կայքէջի այցելուներուն շատ փոքր մասը։ Տախտակները ծախսատար էին գործելու համար՝ համակարգի հնութեան եւ հնացած ձեւաւորումին պատճառով, ինչ որ գործարարական իմաստ չունէր։<ref>{{cite web|url=https://getsatisfaction.com/imdb/topics/can-someone-on-the-inside-explain-to-me|title=Can someone on the inside explain to me|date=July 26, 2016|website=IMDb Customer Community|archive-url=https://web.archive.org/web/20170221031317/https://getsatisfaction.com/imdb/topics/can-someone-on-the-inside-explain-to-me|archive-date=February 21, 2017|access-date=March 23, 2017|url-status=live}}</ref> Քննարկումի տախտակները հեռացնելու որոշումը հանդիպեցաւ իր օգտատէրերէն ոմանց բացայայտ հակազդեցութեան եւ առիթ տուաւ առցանց խնդրագիրի մը, որ հաւաքեց աւելի քան 8,000 ստորագրութիւն։<ref>{{cite web|url=https://www.vice.com/en/article/how-some-users-are-trying-to-save-imdbs-message-board/|title=How some users are trying to save IMDB's message board|last1=Smith|first1=Justine|date=February 10, 2017|website=[[Vice (magazine)|Vice]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170910040632/https://motherboard.vice.com/en_us/article/pgxeab/how-some-users-are-trying-to-save-imdbs-message-board|archive-date=September 10, 2017|access-date=September 9, 2017|url-status=live}}</ref> 20 Փետրուար 2017-ին նախորդող օրերուն թէ՛ Archive.org<ref>{{cite web|url=https://archive.org/details/archiveteam_imdb|title=The Archiveteam IMDB Final Message|website=Internet Archive|access-date=September 9, 2017}}</ref> եւ թէ՛ MovieChat.org<ref>{{cite web|url=https://moviechat.org/|title=MovieChat - Discuss Movies, TV, Celebrities {{!}} Forum, Reviews, News|publisher=MovieChat.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025214/https://moviechat.org./|archive-date=November 12, 2020|access-date=September 9, 2017|url-status=live}}</ref> պահպանեցին IMDb-ի քննարկումի տախտակներուն ամբողջ բովանդակութիւնը՝ գործածելով կայքէջերէ տուեալներու քաղում (web scraping)։ Archive.org եւ MovieChat.org հրատարակած են IMDb-ի քննարկումի տախտակներու արխիւները։<ref>{{cite web|url=http://movietvforums.com/imdb-message-board-archives-legal|title=IMDb Message Board Archives: Are They Legal?|date=March 1, 2017|publisher=Movie & TV Forums|archive-url=https://web.archive.org/web/20181008135011/http://movietvforums.com/imdb-message-board-archives-legal/|archive-date=October 8, 2018|access-date=October 8, 2018|url-status=usurped}}</ref> === '''IMDbPro''' === Դերասաններ, խումբի անդամներ եւ ոլորտի ղեկավարներ կրնան հրապարակել իրենց սեփական ինքնակենսագրականը եւ իրենց լուսանկարները վերբեռնել IMDbPro-ի տարեկան անդամակցութեան վճարումով։ IMDbPro-ի կրնայ մուտք գործել ամէն ոք, որ պատրաստ է վճարելու 149.99 ամերիկեան տոլար տարեկան վճարը։ Անդամակցութիւնը օգտատէրին կարելիութիւն կու տայ մուտք գործելու ոլորտի իւրաքանչիւր դէմքի դասաւորումին, ինչպէս նաեւ գործակալի կապի տեղեկութիւններուն՝ IMDb-ի էջ ունեցող որեւէ դերասանի, արտադրիչի, բեմադրիչի եւ այլն։ IMDbPro նաեւ կը թոյլատրէ գործող դերասաններուն պահանջել իրենց անուան էջը, ինչպէս նաեւ արտադրական ընկերութիւններուն՝ պահանջել իրենց պատկանող կամ կառավարած վերնագիրները։ IMDbPro-ի արձանագրութիւնը ոլորտի մասնագէտ անդամներուն կարելիութիւն կու տայ դիմանկար մը վերբեռնել իրենց էջը բանալու համար, ինչպէս նաեւ հարիւրաւոր լուսանկարներ վերբեռնել իրենց էջին ընկերակցելու համար։ Ամէն ոք կրնայ արձանագրուիլ որպէս IMDb-ի օգտատէր եւ նպաստել կայքէջին, ինչպէս նաեւ դիտել անոր բովանդակութիւնը. սակայն IMDbPro-ի արձանագրուած օգտատէրերը ունին աւելի մեծ մատչելիութիւն եւ արտօնութիւններ։<ref>{{cite web|url=https://secure.imdb.com/signup/index.html|title=IMDbPro signup|publisher=IMDb|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112041254/https://pro.imdb.com/signup/index.html|archive-date=November 12, 2020|access-date=March 24, 2017|url-status=live}}</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծանցանկ}} 6bsmvdvb7s15y8e1vvxtxdyzghuvtnn 253239 253238 2026-08-10T16:59:23Z ShahenWasHere 140 #wikifilm 253239 wikitext text/x-wiki {{Infobox website|name=IMDb|logo=IMDB Logo 2016.svg|logo_caption=Logo used since 2018|collapsible=yes|collapsetext=Screenshot|screenshot=IMDb homepage.png|caption=Homepage as of March 2021|url={{URL|imdb.com}}|commercial=Yes|founder=[[Col Needham]]|type=Database|registration=Optional|language=English|founded={{start date and age|1990|10|17}}|owner=IMDb.com, Inc., a subsidiary of [[Amazon (company)|Amazon]] (since 1998)|current_status=Active|content_license=Proprietary<ref name="imdb C info">{{cite web|url=https://www.imdb.com/conditions|title=Conditions of Use|publisher=IMDb|access-date=January 3, 2022|archive-date=January 4, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220104030424/https://www.imdb.com/conditions|url-status=live}}</ref>|subsidiaries=[[Box Office Mojo]]}} '''IMDb''', նախապէս ծանօթ որպէս '''Internet Movie Database''', առցանց տուեալներու շտեմարան մըն է, որ կը պարունակէ ֆիլմերու, հեռատեսիլի շարքերու, փոտքասթներու, վիտէոխաղերու եւ առցանց հոսքային բովանդակութեան առնչուող տեղեկութիւններ, ներառեալ դերակատարներ, արտադրական խումբ եւ կենսագրութիւններ, բովանդակութեան ամփոփումներ, հետաքրքրական մանրամասնութիւններ, գնահատականներ, ինչպէս նաեւ երկրպագուներու եւ քննադատներու կարծիքներ։ 2025-ի Սեպտեմբերի դրութեամբ IMDb կը դասուի աշխարհի 40-րդ եւ [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու]] 35-րդ ամենայաճախուած կայքէջը։<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/IMDb|title=IMDb {{!}} History, Features, & Facts|website=Encyclopædia Britannica|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201102104438/https://www.britannica.com/topic/IMDb|archive-date=November 2, 2020|url-status=live|access-date=October 27, 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.semrush.com/trending-websites/global/all|title=Top websites|website=[[Semrush]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20231219181830/https://www.semrush.com/trending-websites/global/all|archive-date=December 19, 2023|url-status=live|access-date=December 18, 2023}}</ref> 2025-ի Սեպտեմբերի դրութեամբ շտեմարանը կը պարունակէր շուրջ 25.9 միլիոն վերնագիր եւ 14.8 միլիոն անձնական գրառում։<ref name="stats 2022.12">{{cite web|url=https://www.imdb.com/pressroom/stats|title=Press Room|publisher=IMDb|access-date=26 July 2026}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/search/|title=Advanced search|website=IMDb|language=en-US|access-date=2025-10-18}}</ref> == Յատկութիւններ == Օգտատէրերու անձնական էջերը ցոյց կու տան օգտատէրի արձանագրութեան թուականը եւ, ըստ ընտրութեան, անոր անձնական գնահատականները վերնագիրներու վերաբերեալ։ 2015-էն ի վեր կարելի է աւելցնել «նշաններ», որոնք ցոյց կու տան ներդրումներու թիւը։ Այս նշանները կը տարածուին կատարուած ընդհանուր ներդրումներէն մինչեւ առանձին բաժիններ, ինչպէս լուսանկարներ, հետաքրքրական մանրամասնութիւններ եւ կենսագրութիւններ։ Եթէ արձանագրուած օգտատէր մը կամ այցելու մը ժամանցի ոլորտին մէջ է եւ ունի IMDb-ի էջ, ան կրնայ լուսանկարներ աւելցնել IMDbPro-ի ճամբով։<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/help/search?domain=helpdesk_faq&index=2&file=contact_information&ref_=hlp_sr_1|title=Submission guide for users|series=Help Center|publisher=IMDb|archive-url=https://web.archive.org/web/20170325024326/http://www.imdb.com/help/search?domain=helpdesk_faq&index=2&file=contact_information&ref_=hlp_sr_1|archive-date=March 25, 2017|url-status=live}}</ref> === '''Օգտատէրերու գնահատականները ֆիլմերու մասին''' === ==== Դասաւորումներ ==== IMDb Top 250-ը կայքէջի արձանագրուած օգտատէրերու գնահատականներուն վրայ հիմնուած 250 ամենաբարձր գնահատուած ֆիլմերու ցանկն է։ 23 Յունիս 2026-ի դրութեամբ Ֆրենք Տարապոնթի բեմադրած The Shawshank Redemption-ը (1994) ցանկին ամենաբարձր դասուած ֆիլմն է, եւ այդպէս է 2008-էն ի վեր։<ref name="AVFilm14">{{cite web|url=https://www.avclub.com/escape-is-the-unlikely-link-between-the-shawshank-redem-1798271320|title=Escape is the unlikely link between The Shawshank Redemption and Natural Born Killers|last=Dowd|first=A.A.|date=August 19, 2014|website=[[The A.V. Club]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170923222232/https://film.avclub.com/escape-is-the-unlikely-link-between-the-shawshank-redem-1798271320|archive-date=September 23, 2017|access-date=September 23, 2017|url-status=live}}</ref><ref name="vanityfair">{{cite web|url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2014/09/shawshank-redemption-anniversary-story|title=The Little-Known Story of How The Shawshank Redemption Became One of the Most Beloved Films of All Time|last=Heiderny|first=Margaret|date=September 22, 2014|website=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424024156/https://www.vanityfair.com/hollywood/2014/09/shawshank-redemption-anniversary-story|archive-date=April 24, 2017|access-date=March 5, 2017|url-status=live|df=mdy-all}}</ref><ref>{{cite news|title=IMDb Top 250 Movies|url=https://www.imdb.com/chart/top/?ref_=nv_mv_250|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250310051851/https://www.imdb.com/chart/top/|archive-date=March 10, 2025|access-date=March 10, 2025|publisher=IMDb}}</ref> «Top 250»-ի գնահատականը հիմնուած է միայն «կանոնաւոր քուէարկողներու» գնահատականներուն վրայ։ Այն քուէներու թիւը, որ արձանագրուած օգտատէր մը պէտք է տար՝ կանոնաւոր քուէարկող համարուելու համար, գաղտնի պահուած է։ IMDb յայտարարած է, որ Top 250 ցանկին արդիւնաւէտութիւնը պահպանելու համար անոնք դիտաւորեալ չեն բացայայտեր այն չափանիշները, որոնցմով անձ մը կը համարուի կանոնաւոր քուէարկող։<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/help/search?domain=helpdesk_faq&index=1&file=notintop250|title=The user votes average on film or show X is 9.4, so it should appear in your top 250 Movies or TV list, yet it doesn't. Why?|publisher=IMDb|archive-url=https://web.archive.org/web/20170325075002/https://www.imdb.com/help/search?domain=helpdesk_faq&index=1&file=notintop250|archive-date=Mar 25, 2017|access-date=July 1, 2018|url-status=dead}}</ref> Այլ կշռումներու կողքին, Top 250 ֆիլմերը հիմնուած են նաեւ կշռուած գնահատականի բանաձեւի մը վրայ, որ ապահովագրական թուաբանութեան մէջ կը կոչուի վստահելիութեան բանաձեւ։<ref>{{cite book|title=Encyclopedia of Actuarial Science|last=Norberg|first=Ragnar|year=2006|isbn=0470846763|chapter=Credibility Theory|doi=10.1002/9780470012505.tac068|chapter-url=http://stats.lse.ac.uk/norberg/links/papers/CRED-eas.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20040515175331/http://stats.lse.ac.uk/norberg/links/papers/CRED-eas.pdf|archive-date=May 15, 2004}}</ref> Այս անուանումը կը բխի այն իրողութենէն, որ վիճակագրութիւն մը աւելի վստահելի կը համարուի, որքան աւելի մեծ ըլլայ առանձին տեղեկութեան կտորներու թիւը, այս պարագային՝ գնահատական ներկայացնող իրաւասու օգտատէրերու թիւը։ Թէեւ ներկայի բանաձեւը բացայայտուած չէ, IMDb սկզբնապէս կը գործածէր հետեւեալ բանաձեւը իր կշռուած գնահատականը հաշուելու համար։<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/help/show_leaf?votestopfaq|title=IMDB Vote FAQ|publisher=IMDb|archive-url=https://web.archive.org/web/20171023205105/http://www.imdb.com/help/show_leaf?votestopfaq|archive-date=October 23, 2017|access-date=February 6, 2015|url-status=live}}</ref> IMDb ունի նաեւ Bottom 100 յատկութիւն մը, որ կը կազմուի նման գործընթացով, թէեւ ցանկին մէջ մտնելու համար պէտք է ստացուին միայն 10,000 քուէ։<ref>{{cite news|url=https://www.imdb.com/chart/bottom|title=Bottom&nbsp;100|publisher=IMDb|access-date=March 19, 2020|archive-date=November 23, 2003|archive-url=https://web.archive.org/web/20031123162101/https://www.imdb.com/chart/bottom|url-status=live}}</ref> Top 250 ցանկը կ՚ընդգրկէ լիամեթրաժ ֆիլմերու լայն շրջանակ մը, ներառեալ գլխաւոր թողարկումներ, պաշտամունքային ֆիլմեր, անկախ ֆիլմեր, քննադատներու կողմէ գնահատուած ֆիլմեր, համր ֆիլմեր եւ ոչ անգլերէն ֆիլմեր։ Վաւերագրական ֆիլմերը, կարճամեթրաժ ֆիլմերը եւ հեռատեսիլի դրուագները ներկայիս ընդգրկուած չեն։ 2015-էն ի վեր գոյութիւն ունի հեռատեսիլի շարքերու դասաւորման նուիրուած Top 250 ցանկ մը։<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/chart/toptv|title=Top&nbsp;250 TV|publisher=IMDb|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315073311/http://www.imdb.com/chart/toptv/|archive-date=March 15, 2016|access-date=March 16, 2016|url-status=live}}</ref> === Յղումային տեսք === IMDb սկզբնապէս կը գործածէր աւելի կողմնասիւնի եւ ցանկի վրայ հիմնուած տեսք մը վերնագիրի էջերուն վրայ։ Սակայն 2010-ին կայքէջը թարմացուց էջերը՝ աւելի ազատ հոսող դասաւորումներով, եւ մուտք գործած օգտատէրերուն առաջարկեց «ընդլայնուած տեսք» կոչուած կայքէջի նախապատուութեան կարգաւորում մը՝ անուանուած «Combined view», կամ ասիկա կարելի էր ընել առիթով՝ պարզապէս <code>/combined</code> աւելցնելով URL-ի վերջաւորութեան (օրինակ՝ <nowiki>https://www.imdb.com/title/tt2358891/combined</nowiki>), որպէսզի օգտատէրերը ընտրեն, եթէ նախընտրեն էջի հին ցուցադրման եղանակը կամ տուեալներու խմբագրումը դիւրացնելու համար։ 2017-ին որոշ փոփոխութիւններ կատարուեցան այս ընդլայնուած տեսքին վրայ, եւ կարգաւորումը վերանուանուեցաւ «Reference view», դարձեալ մատչելի ըլլալով առիթով՝ պարզապէս <code>/reference</code> աւելցնելով URL-ի վերջաւորութեան (օրինակ՝ <nowiki>https://www.imdb.com/title/tt2358891/reference</nowiki>), իսկ նախկին <code>/combined</code> URL-երը կապուեցան աւելի նոր <code>/reference</code>-ներուն։<ref name="imdb ref view 1">{{cite web|url=https://community-imdb.sprinklr.com/conversations/data-issues-policy-discussions/updates-to-title-reference-view/5f4a79d48815453dba8c8c06|title=Updates to Title Reference View|date=December 19, 2017|work=IMDb Community Forums|publisher=IMDb|archive-url=https://web.archive.org/web/20220107001045/https://community-imdb.sprinklr.com/conversations/data-issues-policy-discussions/updates-to-title-reference-view/5f4a79d48815453dba8c8c06|archive-date=January 7, 2022|author=Nic_b (Employee)|access-date=January 6, 2022|url-status=live}}</ref> Քննարկման ցուցակներ 20 Փետրուար 2017-ի դրութեամբ բոլոր քննարկումի տախտակները եւ անոնց բովանդակութիւնը մշտապէս հեռացուեցան։ Ըստ կայքէջին, որոշումը առնուեցաւ, որովհետեւ տախտակները այլեւս դրական եւ օգտակար փորձառութիւն չէին ապահովեր աշխարհի իրենց աւելի քան 250 միլիոն ամսական օգտատէրերու ճնշող մեծամասնութեան։<ref>{{cite web|url=https://www.theverge.com/2017/2/3/14501390/imdb-closing-user-forums-comments|title=IMDb is closing its message boards|last=Liptak|first=Andrew|date=February 3, 2017|website=[[The Verge]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112041601/http://www.theverge.com/2017/2/3/14501390/imdb-closing-user-forums-comments|archive-date=November 12, 2020|access-date=February 15, 2022|url-status=live}}</ref> Ուրիշներ նշած են անոնց խոցելիութիւնը թրոլութեան եւ տհաճ վարքագիծի հանդէպ։<ref>{{cite web|url=https://techcrunch.com/2017/02/03/one-of-the-worst-comments-sections-on-the-internet-is-shutting-down/|title=One of the worst comment sections on the Internet is shutting down|last1=Perez|first1=Sarah|date=February 3, 2017|website=TechCrunch|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020044636/https://techcrunch.com/2017/02/03/one-of-the-worst-comments-sections-on-the-internet-is-shutting-down/|archive-date=October 20, 2020|access-date=April 10, 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bostonglobe.com/arts/movies/2017/03/09/internet-movie-database-robust-community-goes-boards/QI8mDhM15L2iQzTTf5K0JJ/story.html|title=Should IMDB have preserved its comment boards – flame wars and all?|last1=Burr|first1=Ty|date=March 9, 2017|website=[[The Boston Globe]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112003811/https://www.bostonglobe.com/arts/movies/2017/03/09/internet-movie-database-robust-community-goes-boards/QI8mDhM15L2iQzTTf5K0JJ/story.html|archive-date=November 12, 2020|url-access=subscription|access-date=April 10, 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theringer.com/2017/2/21/16043918/imdb-message-board-shuts-down-80b632d6ab79|title=Not Even IMDB Is Safe From Trolls|last1=McNear|first1=Claire|date=February 21, 2017|website=The Ringer|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112043304/https://www.theringer.com/2017/2/21/16043918/imdb-message-board-shuts-down-80b632d6ab79|archive-date=November 12, 2020|access-date=April 10, 2019|url-status=live}}</ref> Նիտըմ քանի մը ամիս առաջ գրառումի մը մէջ նաեւ նշած էր, որ տախտակները աւելի քիչ եկամուտ կը ստանային գովազդներէ, եւ որ իրենց անդամները կը կազմէին կայքէջի այցելուներուն շատ փոքր մասը։ Տախտակները ծախսատար էին գործելու համար՝ համակարգի հնութեան եւ հնացած ձեւաւորումին պատճառով, ինչ որ գործարարական իմաստ չունէր։<ref>{{cite web|url=https://getsatisfaction.com/imdb/topics/can-someone-on-the-inside-explain-to-me|title=Can someone on the inside explain to me|date=July 26, 2016|website=IMDb Customer Community|archive-url=https://web.archive.org/web/20170221031317/https://getsatisfaction.com/imdb/topics/can-someone-on-the-inside-explain-to-me|archive-date=February 21, 2017|access-date=March 23, 2017|url-status=live}}</ref> Քննարկումի տախտակները հեռացնելու որոշումը հանդիպեցաւ իր օգտատէրերէն ոմանց բացայայտ հակազդեցութեան եւ առիթ տուաւ առցանց խնդրագիրի մը, որ հաւաքեց աւելի քան 8,000 ստորագրութիւն։<ref>{{cite web|url=https://www.vice.com/en/article/how-some-users-are-trying-to-save-imdbs-message-board/|title=How some users are trying to save IMDB's message board|last1=Smith|first1=Justine|date=February 10, 2017|website=[[Vice (magazine)|Vice]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170910040632/https://motherboard.vice.com/en_us/article/pgxeab/how-some-users-are-trying-to-save-imdbs-message-board|archive-date=September 10, 2017|access-date=September 9, 2017|url-status=live}}</ref> 20 Փետրուար 2017-ին նախորդող օրերուն թէ՛ Archive.org<ref>{{cite web|url=https://archive.org/details/archiveteam_imdb|title=The Archiveteam IMDB Final Message|website=Internet Archive|access-date=September 9, 2017}}</ref> եւ թէ՛ MovieChat.org<ref>{{cite web|url=https://moviechat.org/|title=MovieChat - Discuss Movies, TV, Celebrities {{!}} Forum, Reviews, News|publisher=MovieChat.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112025214/https://moviechat.org./|archive-date=November 12, 2020|access-date=September 9, 2017|url-status=live}}</ref> պահպանեցին IMDb-ի քննարկումի տախտակներուն ամբողջ բովանդակութիւնը՝ գործածելով կայքէջերէ տուեալներու քաղում (web scraping)։ Archive.org եւ MovieChat.org հրատարակած են IMDb-ի քննարկումի տախտակներու արխիւները։<ref>{{cite web|url=http://movietvforums.com/imdb-message-board-archives-legal|title=IMDb Message Board Archives: Are They Legal?|date=March 1, 2017|publisher=Movie & TV Forums|archive-url=https://web.archive.org/web/20181008135011/http://movietvforums.com/imdb-message-board-archives-legal/|archive-date=October 8, 2018|access-date=October 8, 2018|url-status=usurped}}</ref> === '''IMDbPro''' === Դերասաններ, խումբի անդամներ եւ ոլորտի ղեկավարներ կրնան հրապարակել իրենց սեփական ինքնակենսագրականը եւ իրենց լուսանկարները վերբեռնել IMDbPro-ի տարեկան անդամակցութեան վճարումով։ IMDbPro-ի կրնայ մուտք գործել ամէն ոք, որ պատրաստ է վճարելու 149.99 ամերիկեան տոլար տարեկան վճարը։ Անդամակցութիւնը օգտատէրին կարելիութիւն կու տայ մուտք գործելու ոլորտի իւրաքանչիւր դէմքի դասաւորումին, ինչպէս նաեւ գործակալի կապի տեղեկութիւններուն՝ IMDb-ի էջ ունեցող որեւէ դերասանի, արտադրիչի, բեմադրիչի եւ այլն։ IMDbPro նաեւ կը թոյլատրէ գործող դերասաններուն պահանջել իրենց անուան էջը, ինչպէս նաեւ արտադրական ընկերութիւններուն՝ պահանջել իրենց պատկանող կամ կառավարած վերնագիրները։ IMDbPro-ի արձանագրութիւնը ոլորտի մասնագէտ անդամներուն կարելիութիւն կու տայ դիմանկար մը վերբեռնել իրենց էջը բանալու համար, ինչպէս նաեւ հարիւրաւոր լուսանկարներ վերբեռնել իրենց էջին ընկերակցելու համար։ Ամէն ոք կրնայ արձանագրուիլ որպէս IMDb-ի օգտատէր եւ նպաստել կայքէջին, ինչպէս նաեւ դիտել անոր բովանդակութիւնը. սակայն IMDbPro-ի արձանագրուած օգտատէրերը ունին աւելի մեծ մատչելիութիւն եւ արտօնութիւններ։<ref>{{cite web|url=https://secure.imdb.com/signup/index.html|title=IMDbPro signup|publisher=IMDb|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112041254/https://pro.imdb.com/signup/index.html|archive-date=November 12, 2020|access-date=March 24, 2017|url-status=live}}</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծանցանկ}} 85m6jx0xwlkp2jbd3c82rzmnjanp0h2 10 32355 253240 2026-08-10T17:04:46Z ShahenWasHere 140 Նոր էջ «{{Infobox | bodyclass = vcard | child = {{lc:{{{embed|}}}}} | decat = yes | titleclass = fn org | title = {{if empty|{{{name|}}}|{{{company_name|}}}|{{{websitename|}}}|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{if empty|{{{company_logo|}}}|{{{logo|}}}|{{{websitelogo|}}}}}|size={{{logo_size|}}}|sizedefault=frameless|upright={{{logo_upright|}}}|alt={{{logo_alt|}}}|class={{{logo_class|}}}}} | caption1 = {{if e...»: 253240 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | child = {{lc:{{{embed|}}}}} | decat = yes | titleclass = fn org | title = {{if empty|{{{name|}}}|{{{company_name|}}}|{{{websitename|}}}|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{if empty|{{{company_logo|}}}|{{{logo|}}}|{{{websitelogo|}}}}}|size={{{logo_size|}}}|sizedefault=frameless|upright={{{logo_upright|}}}|alt={{{logo_alt|}}}|class={{{logo_class|}}}}} | caption1 = {{if empty|{{{logo_caption|}}}|{{{logocaption|}}}}} | image2 = {{#if:{{{collapsible|}}}|{{hidden begin|title={{{collapsetext|Պաստառի պատկեր}}}|titlestyle=background:{{{background|gainsboro}}}; color:inherit;text-align:center|contentstyle=text-align:center}}}} {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{screenshot|}}}|size={{{screenshot_size|}}}|sizedefault=300px|alt={{{screenshot_alt|}}}}} | caption2 = {{{caption|}}}{{#if:{{{collapsible|}}}|{{hidden end}}}} | label1 = {{longitem|Բնօրինակ անուն}} | data1 = {{#if:{{{native_name|}}} | {{#if:{{{native_name_lang|}}} | {{lang|{{{native_name_lang}}}|{{{native_name}}} }} | {{{native_name}}} }} }} | label2 = {{longitem|Լատինատառ անուն}} | data2 = {{{romanized_name|}}} | label3 = Նախապէս | class3 = nickname | data3 = {{{former_names|{{{former_name|}}}}}} | label4 = Ընկերութեան տեսակ | class4 = category | data4 = {{{company_type|}}} | label5 = {{longitem|Կայքի տեսակ}} | data5 = {{if empty|{{{website_type|}}}|{{{type|}}}}} | label6 = Մատչելի&nbsp;է | data6 = {{#if:{{{language_count|}}} |{{{language_count}}} լեզուով |{{{language|}}} }}{{{language_footnote|}}} | data7 = {{#if:{{both| {{{language_count|}}} | {{{language|}}}}} |{{Begin hidden|titlestyle=background:transparent;color:inherit;|title=Լեզուներու ցանկ}}{{{language|}}}{{End hidden}} }} | label8 = Կը&nbsp;շրջանառուի&nbsp;որպէս | data8 = {{{traded_as|}}} | label9 = Հիմնադրուած | data9 = {{if empty|{{{founded|}}}|{{{foundation|}}}}} | label10 = Լուծարուած | data10 = {{{dissolved|}}} | label11 = Նախորդ{{pluralize from text|{{{predecessor|}}}|likely=(ներ)|plural=ներ}} | data11 = {{{predecessor|}}} | label12 = Յաջորդ{{pluralize from text|{{{successor|}}}|likely=(ներ)|plural=ներ}} | data12 = {{{successor|}}} | label13 = Կեդրոնական գրասենեակ | class13 = {{#if:{{{headquarters|}}}{{{location|}}}|label|adr}} | data13 = {{comma separated entries | 1= {{if empty|{{{headquarters|}}}|{{{location|}}}}} | 2= {{#if:{{{location_city|}}}|<div style="display:inline;" class="locality">{{{location_city}}}</div>}} | 3= {{#if:{{{country|}}}{{{location_country|}}}|<div style="display:inline;" class="country-name">{{if empty|{{{country|}}}|{{{location_country}}}}}</div>}} }} | label14 = Ծագման երկիր | data14 = {{{country_of_origin|}}} | label15 = Վայրերու&nbsp;թիւ | data15 = {{{locations|}}} | label16 = Սպասարկուող&nbsp;տարածք | data16 = {{{area_served|}}} | label17 = Տէր{{#if:{{{owners|}}}|եր}} | data17 = {{if empty|{{{owners|}}}|{{{owner|}}}}} <!-- Ըստ էութեան նոյնն են, բայց ընտրութիւնը կը ձգուի խմբագիրին --> | label18 = Ստեղծող | data18 = {{if empty|{{{author|}}}|{{{creator|}}}|{{{authors|}}}|{{{creators|}}}}} | label19 = Հիմնադիր{{pluralize from text|{{{founder|}}}|likely=(ներ)|plural=ներ}} | data19 = {{{founder|}}} | label20 = Խմբագիր{{#if:{{{editors|}}}|ներ}} | data20 = {{if empty|{{{editors|}}}|{{{editor|}}}}} | label21 = Ատենապետ | data21 = {{{chairman|}}} | label22 = Ատենապետ | data22 = {{{chairperson|}}} | label23 = Նախագահ | data23 = {{{president|}}} | label24 = Գործադիր տնօրէն | data24 = {{{CEO|}}} | label25 = Կառավարիչ տնօրէն | data25 = {{{MD|}}} | label26 = Ընդհանուր տնօրէն | data26 = {{{GM|}}} | label27 = Առանցքային&nbsp;դէմքեր | data27 = {{{key_people|}}} | label28 = Ոլորտ | class28 = category | data28 = {{{industry|}}} | label29 = Արտադրանք | data29 = {{{products|}}} | label30 = Ծառայութիւններ | data30 = {{{services|}}} | label31 = Եկամուտ | data31 = {{if empty|{{{revenue|}}}|{{{rev|}}}}} | label32 = Գործառնական եկամուտ | data32 = {{{operating_income|}}} | label33 = {{#ifeq:{{if empty|{{{international|}}}|{{{intl|}}}}}|yes|Շահոյթ|Զուտ եկամուտ}} | data33 = {{{net_income|}}} | label34 = Ընդհանուր ակտիւներ | data34 = {{{assets|}}} | label35 = Ընդհանուր սեփական կապիտալ | data35 = {{{equity|}}} | label36 = Աշխատակիցներ | data36 = {{if empty|{{{employees|}}}|{{{num_employees|}}}}} | label37 = Մայր ընկերութիւն | data37 = {{{parent|}}} | label38 = Բաժանմունքներ | data38 = {{{divisions|}}} | label39 = Դուստր ընկերութիւններ | data39 = {{if empty|{{{subsidiaries|}}}|{{{subsid|}}}}} | label40 = URL | class40 = url | data40 = {{if empty|{{{url|}}}|{{{website|}}}|{{{homepage|}}}}} | label41 = IPv6-ի աջակցութիւն | data41 = {{{ipv6|}}} | label43 = Գովազդ | data43 = {{{advertising|}}} | label44 = Առեւտրական | data44 = {{{commercial|}}} | label45 = Արձանագրութիւն | data45 = {{if empty|{{{registration|}}}|{{{reg|}}}}} | label46 = Օգտատէրեր | data46 = {{if empty|{{{users|}}}|{{{num_users|}}}}} | label47 = Գործարկուած | data47 = {{if empty|{{{launched|}}}|{{{launch_date|}}}|{{{date_of_launch|}}}}} | label48 = Ներկայ&nbsp;վիճակ | class48 = category | data48 = {{{current_status|}}} | label49 = Բնիկ յաւելուած{{pluralize from text|{{{native_clients|}}}|likely=(ներ)|plural=ներ}} | data49 = {{{native_clients|}}} <!-- Անգլերէնի բնագիրին մէջ հոս ամերիկեան/բրիտանական ուղղագրութեան պայմանական կար. հայերէնի մէջ անհրաժեշտ չէ, ուստի պարզեցուած է --> | label50 = {{longitem|Բովանդակութեան արտօնագիր}} | data50 = {{if empty|{{{content_license|}}}|{{{license|}}}|{{{content_licence|}}}|{{{licence|}}}}} | label51 = Ծրագրաւորման&nbsp;լեզու | data51 = {{{programming_language|}}} | label52 = ISSN | data52 = {{ISSN link|1={{if empty|{{{issn|}}}|{{{ISSN|}}}}}|2={{if empty|{{{eissn|}}}|{{{eISSN|}}}}}}} | label53 = OCLC&nbsp;թիւ | data53 = {{#if:{{{oclc|}}}|{{OCLC search link|{{{oclc}}} }} }} | data99 = {{{module|}}} | below = {{{footnotes|}}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown=[[Ստորոգութիւն:{{main other|Infobox website կաղապարը անծանօթ պարամետրերով գործածող էջեր|Infobox website կաղապարը անծանօթ պարամետրերով գործածող ոչ յօդուածներ}}|_VALUE_{{PAGENAME}}]]|preview=[[Կաղապար:Infobox website]] կաղապարը կը գործածէ անծանօթ «_VALUE_» պարամետրը|ignoreblank=y| advertising | area_served | assets | author | authors | background | caption | CEO | chairman | chairperson | collapsetext | collapsible | commercial | company_logo | company_name | company_type | content_licence | content_license | country | country_of_origin | creator | creators | current_status | date_of_launch | dissolved | divisions | editor | editors | eISSN | eissn | embed | employees | equity | footnotes | former_name | former_names | foundation | founded | founder | GM | headquarters | homepage | industry | international | intl | ipv6 | ISSN | issn | key_people | language | language_count | language_footnote | launched | launch_date | licence | license | location | locations | location_city | location_country | logo | logocaption | logo_alt | logo_caption | logo_class | logo_size | logo_upright | MD | module | name | native_clients | native_name | native_name_lang | net_income | num_employees | num_users | oclc | operating_income | owner | owners | parent | predecessor | president | products | programming_language | reg | registration | rev | revenue | romanized_name | screenshot | screenshot_alt | screenshot_size | services | subsid | subsidiaries | successor | traded_as | type | url | users | website | websitelogo | websitename | website_type }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check | template = Infobox website | cat = {{main other|Ստորոգութիւն:Infobox website կաղապարը հակասական պարամետրերով գործածող էջեր}} | name; company_name; websitename | former_name; former_names | company_logo; logo; websitelogo | logo_caption; logocaption | website_type; type | founded; foundation | headquarters; location | country; location_country | owners; owner | author; creator; authors; creators | editors; editor | revenue; rev | international; intl | employees; num_employees | subsidiaries; subsid | url; website; homepage | registration; reg | users; num_users | launched; launch_date; date_of_launch | content_license; license; content_licence; licence | issn; ISSN | eissn; eISSN }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> pn8xebrhg1ppnub3tbp0vgsqzjn6ap2 828 32356 253242 2026-08-10T17:10:50Z ShahenWasHere 140 Նոր էջ «local p = {} local function trim(s) return s:match('^%s*(.-)%s*$') end local function isnotempty(s) return s and s:match('%S') end function p.check(frame) local args = frame.args local pargs = frame:getParent().args local checknested = isnotempty(args['nested']) local delimiter = isnotempty(args['delimiter']) and args['delimiter'] or ';' local argpairs = {} for k, v in pairs(args) do if type(k) == 'number' then local plist = mw.text.split(v, delimiter) loc...»: 253242 Scribunto text/plain local p = {} local function trim(s) return s:match('^%s*(.-)%s*$') end local function isnotempty(s) return s and s:match('%S') end function p.check(frame) local args = frame.args local pargs = frame:getParent().args local checknested = isnotempty(args['nested']) local delimiter = isnotempty(args['delimiter']) and args['delimiter'] or ';' local argpairs = {} for k, v in pairs(args) do if type(k) == 'number' then local plist = mw.text.split(v, delimiter) local pfound = {} local count = 0 for ii, vv in ipairs(plist) do vv = trim(vv) if checknested and pargs[vv] or isnotempty(pargs[vv]) then count = count + 1 table.insert(pfound, vv) end end if count > 1 then table.insert(argpairs, pfound) end end end local warnmsg = {} local res = '' local cat = '' if args['cat'] and ( mw.ustring.match(args['cat'], '^[Cc][Aa][Tt][Ee][Gg][Oo][Rr][Yy]:') or mw.ustring.match(args['cat'], '^[Սս]տորոգութիւն:') ) then cat = args['cat'] end local template = args['template'] and args['template'] .. ' կաղապարին մէջ հետեւեալ' or 'Հետեւեալ' if #argpairs > 0 then for i, v in ipairs( argpairs ) do table.insert( warnmsg, mw.ustring.format( '%s պարամետրերէն մէկէ աւելի կը գործածուի՝ <code>%s</code>։', template, table.concat(v, '</code>, <code>') ) ) if cat ~= '' then res = res .. '[[' .. cat .. '|' .. (v[1] == '' and ' ' or '') .. v[1] .. ']]' end end end if #warnmsg > 0 then res = require('Module:If preview')._warning({ table.concat(warnmsg, '<br>') }) .. res end return res end return p jajqnhn4fuexe2p6tr52cu0ru1l3juy 10 32357 253244 2026-08-10T17:19:21Z ShahenWasHere 140 Նոր էջ «{{<includeonly>safesubst:</includeonly>#invoke:Separated entries|comma|dataPlural=1}}<noinclude> {{documentation}} <!-- Ստորոգութիւնները կ՚երթան /doc ենթաէջին վրայ, իսկ միջալեզուային յղումները՝ Ուիքիտուեալներու վրայ։ --> </noinclude>»: 253244 wikitext text/x-wiki {{<includeonly>safesubst:</includeonly>#invoke:Separated entries|comma|dataPlural=1}}<noinclude> {{documentation}} <!-- Ստորոգութիւնները կ՚երթան /doc ենթաէջին վրայ, իսկ միջալեզուային յղումները՝ Ուիքիտուեալներու վրայ։ --> </noinclude> swf8ni5npmlwpffhbbsl0o247d06rdf 10 32358 253245 2026-08-10T17:27:33Z ShahenWasHere 140 Նոր էջ «{{Documentation subpage}} {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for conflicting parameters|Module:Check for unknown parameters}} == Գործածութիւն == {{Parameter names example | name | logo | logo_size | logo_alt | logo_caption | logo_upright | screenshot | screenshot_size | screenshot_alt | collapsible | collapsetext | background | caption | native_name | romanized_name | former_name | company_type | type | language | language_count | language_fo...»: 253245 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for conflicting parameters|Module:Check for unknown parameters}} == Գործածութիւն == {{Parameter names example | name | logo | logo_size | logo_alt | logo_caption | logo_upright | screenshot | screenshot_size | screenshot_alt | collapsible | collapsetext | background | caption | native_name | romanized_name | former_name | company_type | type | language | language_count | language_footnote | traded_as | founded | dissolved | predecessor | successor | headquarters | location_city | location_country | country_of_origin | locations | area_served | owner | author | founder | editor | chairman | chairperson | president | CEO | MD | GM | key_people | industry | products | services | revenue | operating_income | international | net_income | assets | equity | employees | parent | divisions | subsidiaries | url = {{URL|example.com}} | ipv6 | advertising | commercial | registration | num_users | launch_date = {{longitem|<nowiki>{{Start date and age|ՏՏՏՏ|ԱԱ|ՕՕ}}</nowiki>}} | current_status | native_clients | content_license | programming_language | issn | eissn | oclc | footnotes }} === Ամբողջական տարբերակ === Յօդուածի էջ պատճէնելու ատեն հեռացուցէք չգործածուած պարամետրերը։ <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: hidden; "> {{Infobox website | name = | logo = | logo_size = | logo_alt = | logo_caption = | logo_upright = | screenshot = | screenshot_size = | screenshot_alt = | collapsible = <!-- գրեցէք "on", "y" կամ նման. այլապէս ձգեցէք պարապ։ Բջիջային սարքերու վրայ ազդեցութիւն չունի։ --> | collapsetext = <!-- ծալքուող բաժինի խորագիրը (լռելեայն՝ «Պաստառի պատկեր»). ձգեցէք պարապ, եթէ collapsible դրուած չէ --> | background = <!-- collapsetext խորագիրին համար. լռելեայն՝ մոխրագոյն (gainsboro) --> | caption = | native_name = | native_name_lang = <!-- ISO 639-1 ծածկագիր, օր. "fr" ֆրանսերէնի համար։ Տարբեր լեզուներով քանի մը անուններու համար գործածեցէք {{Lang|[ծածկագիր]|[անուն]}} native_name դաշտին մէջ եւ ձգեցէք native_name_lang պարապ։ --> | romanized_name = | former_name = | company_type = | type = <!-- կամ՝ | website_type = --> | language = | language_count = | language_footnote = | traded_as = | founded = <!-- կամ՝ | foundation = --> | dissolved = | predecessor = | successor = | headquarters = <!-- կամ՝ | location = --> | location_city = | location_country = <!-- կամ՝ | country = --> | country_of_origin = | locations = | area_served = | owner = <!-- կամ՝ | owners = --> | author = <!-- կամ՝ | authors / creator / creators --> | founder = | editor = <!-- կամ՝ | editors = --> | chairman = | chairperson = | president = | CEO = | MD = | GM = | key_people = | industry = | products = | services = | revenue = <!-- կամ՝ | rev = --> | operating_income = | international = <!-- կամ՝ | intl = --> | net_income = | assets = | equity = | employees = <!-- կամ՝ | num_employees = --> | parent = | divisions = | subsidiaries = <!-- կամ՝ | subsid = --> | url = <!-- {{URL|example.com}} --> | ipv6 = | advertising = | commercial = <!-- «Այո», «Ոչ», կամ ձգեցէք պարապ --> | registration = <!-- կամ՝ | reg = --> | num_users = <!-- կամ՝ | users = --> | launch_date = <!-- {{Start date and age|ՏՏՏՏ|ԱԱ|ՕՕ}} --> | current_status = | native_clients = | content_license = <!-- կամ՝ | license / content_licence / licence --> | programming_language = | issn = <!-- ISSN, օր. 1085-6706 (ինքնաշխատօրէն կը կապուի https://www.WorldCat.org-ին) --> | eissn = <!-- eISSN, օր. 1085-6706 (ինքնաշխատօրէն կը կապուի https://www.WorldCat.org-ին) --> | oclc = <!-- OCLC թիւ, օգտակար՝ երբ ISSN յատկացուած չէ (ինքնաշխատօրէն կը կապուի https://www.WorldCat.org-ին) --> | footnotes = }} </syntaxhighlight> {{Clear}} == Պարամետրեր == Բոլոր պարամետրերը ընտրովի են։ Խուսափեցէք տեղեկաքարտին մէջ նոյն յօդուածին մէկէ աւելի անգամ կապ տալէ։ {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "Տեղեկաքարտ՝ կայքէջերու մասին յօդուածներու համար", "params": { "logo": { "description": "Կայքէջի տարբերանշանը", "label": "Տարբերանշան", "aliases": [ "websitelogo", "company_logo" ], "type": "wiki-file-name" }, "logo_caption": { "description": "Տարբերանշանի բացատրագիրը։ Տարբերանշաններուն մեծ մասը կարիք չունի ասոր, բայց այս դաշտը կրնայ գործածուիլ պարտադիր ջնջումի ծանուցումներ զետեղելու համար։", "label": "Տարբերանշանի բացատրագիր", "aliases": [ "logocaption" ] }, "screenshot": { "description": "Գլխաւոր էջի պաստառի պատկերը", "label": "Պաստառի պատկեր", "type": "wiki-file-name" }, "collapsible": { "description": "Արդեօք պաստառի պատկերը էջի բացուելուն պէտք է ծալքուա՞ծ ըլլայ, թէ՞ երեւցող։ Բջիջային սարքերու վրայ ազդեցութիւն չունի։", "label": "Պաստառի պատկերը ծալքուո՞ղ է", "example": "yes", "type": "boolean", "default": "Ոչ" }, "collapsetext": { "description": "Ծալքուած բաժինի խորագիրին գրութիւնը։ Լռելեայն՝ «Պաստառի պատկեր»։", "label": "Ծալքուած պաստառի պատկերի խորագիր", "type": "string" }, "caption": { "description": "Պաստառի պատկերի բացատրագիրը։ Պէտք է պարունակէ պատկերին առնուած թուականը։", "label": "Պաստառի պատկերի բացատրագիր", "example": "Ուիքիփետիայի պաստառի պատկերը՝ 11 Սեպտեմբեր 2014-ին։", "type": "string" }, "native_name": { "label": "Բնօրինակ անուն", "description": "Ընկերութեան ամբողջական, պաշտօնական ոչ հայերէն անունը՝ ինչպէս կ՚երեւի ընկերութեան ծագման երկրի լեզուով, պահելով բոլոր կէտադրութիւններն ու կարճառօտումները։", "type": "string" }, "native_name_lang": { "label": "Բնօրինակ անունի լեզուի ծածկագիր", "description": "Կը սահմանէ lang յատկանիշը բնօրինակ անունին համար։ Գործածեցէք երկտառ ISO 639-1 ծածկագիրները, օրինակ՝ «fr»։", "type": "string" }, "romanized_name": { "label": "Լատինատառ անուն", "description": "Բնօրինակ անունը լատինատառ։ Գործածեցէք միայն եթէ ընկերութիւնը կը գտնուի ոչ լատինատառ երկրի մը մէջ եւ բնօրինակ անունին պաշտօնական լատինատառ տարբերակը գոյութիւն չունի։ Եթէ պաշտօնական լատինատառ տարբերակ գոյութիւն ունի, փոխարէնը գործածեցէք native_name պարամետրը։", "type": "string" }, "former_name": { "aliases": [ "former_names" ], "label": "Նախկին անուն", "description": "Նախկին անունները, եթէ անցեալին անուանափոխութիւն պատահած է։" }, "url": { "description": "Կայքէջի գլխաւոր էջի պաշտօնական URL-ը։ Եթէ կայքէջին կը դիմուի գլխաւորաբար իր IP հասցէով, կրնաք փոխարէնը IP հասցէն նշել։", "label": "Կայքէջ", "type": "string", "aliases": [ "website", "homepage" ] }, "commercial": { "description": "Կայքը առեւտրական հիմունքով կը գործէ՞, կամ առեւտրական տիրոջ կը պատկանի՞։", "label": "Առեւտրակա՞ն է", "type": "boolean" }, "type": { "description": "Կայքէջի տեսակը", "label": "Կայքի տեսակ", "type": "string", "aliases": [ "website_type" ], "example": "Թուային գովազդ, բջիջային տեսագովազդ" }, "registration": { "description": "Արձանագրութիւն կա՞յ։ (Չկայ / Ընտրովի / Պարտադիր)", "label": "Արձանագրութիւն", "aliases": [ "reg" ], "type": "string" }, "language": { "description": "Այն լեզուն կամ լեզուները, որոնցմով կայքէջը մատչելի է", "label": "Լեզու", "type": "string" }, "content_license": { "description": "Կայքի բովանդակութեան արտօնագիրը։", "label": "Բովանդակութեան արտօնագիր", "type": "string", "aliases": [ "license", "content_licence", "licence" ] }, "programming_language": { "description": "Այն ծրագրաւորման լեզուն կամ լեզուները, որոնցմով կայքէջը մշակուած է", "label": "Ծրագրաւորման լեզու", "type": "string" }, "owner": { "description": "Ներկայ տէրը կամ տէրերը. կրնայ ըլլալ ընկերութեան անուն, անձի անուն, կեղծանուն եւ այլն։", "label": "Տէր", "aliases": [ "owners" ], "type": "string" }, "editor": { "description": "Այն անձը կամ մարմինը, որ կը հանդիսանայ կայքէջի խմբագիրը", "label": "Խմբագիր", "aliases": [ "editors" ], "type": "string" }, "launch_date": { "description": "Երբ կայքէջը գործարկուած է. կարիքի պարագային ստուգեցէք Whois շտեմարանը", "label": "Գործարկման թուական", "aliases": [ "launched", "date_of_launch" ], "type": "date" }, "revenue": { "description": "Կայքի մօտաւոր եկամուտը", "label": "Եկամուտ", "aliases": [ "rev" ], "type": "string" }, "issn": { "description": "Կայքէջի ISSN-ը, օր. 1085-6706 (ինքնաշխատօրէն կը կապուի WorldCat-ին)", "label": "ISSN", "aliases": [ "ISSN" ], "type": "string" }, "eissn": { "description": "Կայքէջի eISSN-ը, օր. 1085-6706 (ինքնաշխատօրէն կը կապուի WorldCat-ին)", "label": "eISSN", "aliases": [ "eISSN" ], "type": "string" }, "oclc": { "description": "Կայքէջի OCLC թիւը", "label": "OCLC", "type": "string" }, "current_status": { "description": "Կայքէջի ներկայ վիճակը", "label": "Ներկայ վիճակ", "type": "string" }, "footnotes": { "description": "Տեղեկաքարտի ստորոտին երեւցող ծանօթագրութիւններ", "label": "Ծանօթագրութիւններ", "type": "unbalanced-wikitext" }, "name": { "label": "Անուն", "description": "Կայքէջի անունը։ Երբեմն նոյնն է, ինչ որ տիրոյթի անունը։", "example": "Ars Technica", "type": "string", "default": "{{PAGENAMEBASE}}", "required": true, "aliases": [ "websitename", "company_name" ] }, "logo_size": { "label": "Տարբերանշանի չափ", "description": "Տարբերանշանի չափը։ Լռելեայն՝ 250px։", "type": "string", "default": "250px" }, "logo_alt": { "label": "Տարբերանշանի այլընտրանքային գրութիւն", "description": "Այլընտրանքային գրութիւն տարբերանշանին համար։ Կ՚երեւի, երբ տարբերանշանը չի կրնար ցուցադրուիլ, կամ երբ պաստառ ընթերցող ծրագիր մը յօդուածը կը կարդայ տեսողութեան խնդիր ունեցողներուն համար։", "type": "string" }, "screenshot_size": { "label": "Պաստառի պատկերի չափ", "description": "Պաստառի պատկերի չափը։ Լռելեայն՝ 300px։ Սովորաբար լռելեայնը փոխելու կարիք չկայ։", "example": "300px", "type": "string" }, "screenshot_alt": { "label": "Պաստառի պատկերի այլընտրանքային գրութիւն", "description": "Այլընտրանքային գրութիւն պաստառի պատկերին համար։ Կ՚երեւի, երբ պատկերը չի կրնար ցուցադրուիլ, կամ երբ պաստառ ընթերցող ծրագիր մը յօդուածը կը կարդայ տեսողութեան խնդիր ունեցողներուն համար։", "type": "string" }, "language_count": { "label": "Լեզուներու թիւ", "description": "Այն լեզուներու թիւը, որոնցմով կայքէջը մատչելի է", "type": "number" }, "language_footnote": { "label": "Լեզուներու ծանօթագրութիւն", "description": "Ծանօթագրութեան գրութիւնը՝ աղբիւրի յղումով, որ կը հաստատէ, թէ որ լեզուները մատչելի են", "type": "unbalanced-wikitext" }, "company_type": { "label": "Ընկերութեան տեսակ", "type": "line" }, "traded_as": { "label": "Կը շրջանառուի որպէս", "type": "line", "description": "Ֆոնտային շուկայի նշանը" }, "founded": { "aliases": [ "foundation" ], "label": "Հիմնադրուած", "type": "date" }, "dissolved": { "label": "Լուծարուած", "type": "date" }, "predecessor": { "label": "Նախորդ", "type": "string" }, "successor": { "label": "Յաջորդ", "type": "string" }, "country_of_origin": { "label": "Ծագման երկիր", "type": "string" }, "locations": { "label": "Վայրերու թիւ", "type": "number" }, "area_served": { "label": "Սպասարկուող տարածք", "type": "string" }, "founder": { "label": "Հիմնադիր", "type": "string" }, "chairman": { "label": "Ատենապետ", "description": "Գործածեցէք ասիկա կամ chairperson, ոչ թէ երկուքը միասին. երկուքն ալ նոյն պիտակը կու տան։", "type": "string" }, "chairperson": { "label": "Ատենապետ", "description": "Գործածեցէք ասիկա կամ chairman, ոչ թէ երկուքը միասին. երկուքն ալ նոյն պիտակը կու տան։", "type": "string" }, "president": { "label": "Նախագահ", "type": "string" }, "CEO": { "label": "Գործադիր տնօրէն", "type": "string" }, "MD": { "label": "Կառավարիչ տնօրէն", "type": "string" }, "GM": { "label": "Ընդհանուր տնօրէն", "type": "string" }, "key_people": { "label": "Առանցքային դէմքեր", "type": "string" }, "industry": { "label": "Ոլորտ", "type": "string" }, "products": { "label": "Արտադրանք", "type": "string" }, "services": { "label": "Ծառայութիւններ", "type": "string" }, "operating_income": { "label": "Գործառնական եկամուտ", "type": "string" }, "net_income": { "label": "Զուտ եկամուտ", "type": "string" }, "assets": { "label": "Ընդհանուր ակտիւներ", "type": "string" }, "equity": { "label": "Ընդհանուր սեփական կապիտալ", "type": "string" }, "employees": { "aliases": [ "num_employees" ], "label": "Աշխատակիցներու ընդհանուր թիւ", "type": "string" }, "parent": { "label": "Մայր ընկերութիւն", "type": "string" }, "divisions": { "label": "Բաժանմունքներ", "type": "string" }, "subsidiaries": { "aliases": [ "subsid" ], "label": "Դուստր ընկերութիւններ", "type": "string" }, "ipv6": { "label": "IPv6-ի աջակցութիւն", "type": "string" }, "advertising": { "label": "Գովազդ", "type": "string" }, "users": { "aliases": [ "num_users" ], "label": "Օգտատէրեր", "description": "Կայքէջի արձանագրուած օգտատէրերու թիւը", "type": "number" }, "native_clients": { "label": "Բնիկ յաւելուած", "type": "string" }, "embed": { "label": "Ներդրում", "type": "boolean" }, "logo_upright": { "label": "Տարբերանշանի ուղղաձիգ չափ", "type": "number" }, "background": { "label": "Պաստառի պատկերի խորագիրի ետնագոյն" }, "headquarters": { "aliases": [ "location" ], "label": "Կեդրոնական գրասենեակ" }, "location_city": { "label": "Քաղաք" }, "country": { "aliases": [ "location_country" ], "label": "Երկիր" }, "creator": { "aliases": [ "creators", "author", "authors" ], "label": "Ստեղծող", "description": "Այն անձը կամ մարմինը, որ կը գրէ կայքէջին համար։", "type": "string" }, "International": { "aliases": [ "intl" ], "label": "Շահոյթի փոխանջատիչ", "description": "Եթէ պարապ չէ, «Զուտ եկամուտ» պիտակը կը փոխարինուի «Շահոյթ»-ով։", "type": "boolean" }, "module": { "label": "Մոդուլ" } }, "format": "block", "paramOrder": [ "embed", "name", "logo", "logo_size", "logo_upright", "logo_alt", "logo_caption", "screenshot", "screenshot_size", "screenshot_alt", "caption", "collapsible", "collapsetext", "background", "native_name", "native_name_lang", "romanized_name", "former_name", "company_type", "type", "language", "language_count", "language_footnote", "traded_as", "founded", "dissolved", "predecessor", "successor", "headquarters", "location_city", "country", "country_of_origin", "locations", "area_served", "owner", "creator", "founder", "editor", "chairman", "chairperson", "president", "CEO", "MD", "GM", "key_people", "industry", "products", "services", "revenue", "operating_income", "net_income", "International", "assets", "equity", "employees", "parent", "divisions", "subsidiaries", "url", "ipv6", "advertising", "commercial", "registration", "users", "launch_date", "current_status", "native_clients", "content_license", "programming_language", "issn", "eissn", "oclc", "module", "footnotes" ] } </templatedata> == Օրինակ == {{Infobox website | name = Ուիքիփետիա | former_name = Nupedia | url = {{URL|https://www.wikipedia.org/|wikipedia.org}} | commercial = Ոչ | type = Առցանց հանրագիտարան | registration = Ընտրովի, բայց պարտադիր՝ որոշ գործողութիւններու համար | country_of_origin = Միացեալ Նահանգներ | owner = [[Ուիքիմետիա Հիմնարկ]] | launch_date = {{Start date and age|2001|1|15}} | oclc = 52075003 | current_status = Գործօն | content_license = Creative Commons BY-SA }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: hidden; "> {{Infobox website | name = Ուիքիփետիա | former_name = Nupedia | url = {{URL|https://www.wikipedia.org/|wikipedia.org}} | commercial = Ոչ | type = Առցանց հանրագիտարան | registration = Ընտրովի, բայց պարտադիր՝ որոշ գործողութիւններու համար | country_of_origin = Միացեալ Նահանգներ | owner = [[Ուիքիմետիա Հիմնարկ]] | launch_date = {{Start date and age|2001|1|15}} | oclc = 52075003 | current_status = Գործօն | content_license = Creative Commons BY-SA }} </syntaxhighlight> {{Clear}} == Հետեւման ստորոգութիւններ == Հետեւեալները կը նշեն սխալ գործածութիւն եւ սրբագրութեան կարիք ունին։ * {{clc|Infobox website կաղապարը անծանօթ պարամետրերով գործածող էջեր}} * {{clc|Infobox website կաղապարը անծանօթ պարամետրերով գործածող ոչ յօդուածներ}} * {{clc|Infobox website կաղապարը հակասական պարամետրերով գործածող էջեր}}. հակասական պարամետրերէն միայն մէկը կ՚երեւի տեղեկաքարտին մէջ <includeonly>{{Sandbox other| | <!--Ստորոգութիւնները այս գիծէն վար, խնդրեմ. միջալեզուային յղումները՝ Ուիքիտուեալներու վրայ--> [[Ստորոգութիւն:Կայքէջերու կաղապարներ| ]] [[Ստորոգութիւն:Ներդրուող կաղապարներ]] [[Ստորոգութիւն:Հետեւման ստորոգութիւն աւելցնող կաղապարներ]] }}</includeonly> c9jkoye53k02s2oab4ka6yrvbq0a22e 10 32359 253247 2026-08-10T17:35:28Z ShahenWasHere 140 Նոր էջ «{{#invoke:Detect singular|pluralize}}<noinclude>{{documentation}}</noinclude>»: 253247 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Detect singular|pluralize}}<noinclude>{{documentation}}</noinclude> 5nexvs5r4t8tuu02q5qosvc3kb0b4n9 10 32361 253250 2026-08-10T17:36:50Z ShahenWasHere 140 ShahenWasHere տեղափոխեց էջը «[[Կաղապար:Generic template demo]]»-էն «[[Կաղապար:Parameter names example]]» 253250 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Կաղապար:Parameter names example]] 6qo9pwgjdt8vrkogla6sbuarjfbv67c 828 32362 253252 2026-08-10T17:39:35Z ShahenWasHere 140 Նոր էջ «local p = {} local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local yesNo = require('Module:Yesno') -- function to determine whether "sub" occurs in "s" local function plainFind(s, sub) return mw.ustring.find(s, sub, 1, true) end -- function to count the number of times "pattern" (a regex) occurs in "s" local function countMatches(s, pattern) local _, count = mw.ustring.gsub(s, pattern, '') return count end local singular = 1 local likelyPlural = 2 local plural = 3...»: 253252 Scribunto text/plain local p = {} local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local yesNo = require('Module:Yesno') -- function to determine whether "sub" occurs in "s" local function plainFind(s, sub) return mw.ustring.find(s, sub, 1, true) end -- function to count the number of times "pattern" (a regex) occurs in "s" local function countMatches(s, pattern) local _, count = mw.ustring.gsub(s, pattern, '') return count end local singular = 1 local likelyPlural = 2 local plural = 3 -- Determine whether a string is singular or plural (i.e., it represents one -- item or many) -- Arguments: -- origArgs[1]: string to process -- origArgs.no_comma: if false, use commas to detect plural (default false) -- origArgs.parse_links: if false, treat wikilinks as opaque singular objects (default false) -- origArgs.any_comma: if true, allow any comma to cause likely plural, including ones between digits (default false) -- origArgs.no_and: if false, use existence of "and" to detect plural (default false) -- origArgs.parse_number: if true, parse number in argument: if 1, singular; if >1, plural (default false) -- Returns: -- singular, likelyPlural, or plural (see constants above), or nil for completely unknown function p._main(origArgs) origArgs = type(origArgs) == 'table' and origArgs or {} local args = {} -- canonicalize boolean arguments for key, default in pairs({no_comma=false,parse_links=false,any_comma=false, no_and=false,parse_number=false}) do if origArgs[key] == nil then args[key] = default else args[key] = yesNo(origArgs[key],default) end end local checkComma = not args.no_comma local checkAnd = not args.no_and local rewriteLinks = not args.parse_links local anyComma = args.any_comma local parseNumber = args.parse_number local s = origArgs[1] -- the input string if not s then return nil -- empty input returns nil end s = tostring(s) s = mw.text.decode(s,true) --- replace HTML entities (to avoid spurious semicolons) if plainFind(s,'data-plural="0"') then -- magic data string to return true return singular end if plainFind(s,'data-plural="1"') then -- magic data string to return false return plural end -- count number of list items local numListItems = countMatches(s,'<%s*li') -- if exactly one, then singular, if more than one, then plural if numListItems == 1 then return singular end if numListItems > 1 then return plural end -- if "list of" occurs inside of wlink, then it's plural. -- Uses mw.ustring.lower rather than s:lower(), which is byte-based and -- leaves Armenian capitals untouched. -- Armenian list titles put the noun last ("X-ի ցանկ"), so the Armenian -- patterns allow nothing between the keyword and the closing brackets. local lowered = mw.ustring.lower(s) if mw.ustring.find(lowered, '%[%[[^%]]*list of[^%]]+%]%]') or mw.ustring.find(lowered, '%[%[[^%]]*ցանկ[^%]]*%]%]') or mw.ustring.find(lowered, '%[%[[^%]]*ցուցակ[^%]]*%]%]') then return plural end if parseNumber then local m = tonumber(mw.ustring.match(s,"^%s*(%d+)")) if m then return m > 1 and plural or singular end end -- fix for trailing br tags passed through [[template:marriage]] s = mw.ustring.gsub(s, '<%s*br[^>]*>%s*(</div>)', '%1') -- replace all wikilinks with fixed string if rewriteLinks then s = mw.ustring.gsub(s,'%b[]','WIKILINK') end -- Five conditions: any one of them can make the string a likely plural or plural local hasBreak = mw.ustring.find(s,'<%s*br') -- For the last 4, evaluate on string stripped of wikimarkup local getPlain = require('Module:Text').Text().getPlain s = getPlain(s) local hasBullets = countMatches(s,'%*+') > 1 local multipleQids = mw.ustring.find(s,'Q%d+[%p%s]+Q%d+') -- has multiple QIDs in a row if hasBullets or multipleQids then return plural end local commaPattern = anyComma and '[,;]' or '%D[,;]%D' -- semi-colon similar to comma local hasComma = checkComma and mw.ustring.find(s, commaPattern) -- Conjunctions: English "and", Armenian "եւ" (classical), "և" (U+0587 -- ligature, arrives in text copied from hy), and "ու". All require -- surrounding whitespace, so they cannot match inside a longer word. local hasAnd = checkAnd and ( mw.ustring.find(s,'[,%s]and%s') or mw.ustring.find(s,'[,%s]եւ%s') or mw.ustring.find(s,'[,%s]և%s') or mw.ustring.find(s,'[,%s]ու%s') or mw.ustring.find(s,'&',1,true) ) if hasBreak or hasComma or hasAnd then return likelyPlural end return singular end function p._pluralize(args) args = type(args) == 'table' and args or {} local singularForm = args[3] or args.singular or "" local pluralForm = args[4] or args.plural or "" local likelyForm = args.likely or pluralForm local link = args[5] or args.link if link then link = tostring(link) singularForm = '[['..link..'|'..singularForm..']]' pluralForm = '[['..link..'|'..pluralForm..']]' likelyForm = '[['..link..'|'..likelyForm..']]' end if args[2] then return pluralForm end local detect = p._main(args) if detect == nil then return "" -- return blank on complete failure end if detect == singular then return singularForm elseif detect == likelyPlural then return likelyForm else return pluralForm end end function p.main(frame) local args = getArgs(frame) -- For template, return 1 if singular, blank if plural or empty local result = p._main(args) if result == nil then return 1 end return result == singular and 1 or "" end function p.pluralize(frame) local args = getArgs(frame) return p._pluralize(args) end return p afmkdxad60832fvv142zpkyqqfuxlyw 10 32363 253253 2026-08-10T17:42:06Z ShahenWasHere 140 Նոր էջ «<includeonly><!-- IMPLEMENTATION OF DATE -->{{#if: {{{1|}}}<!-- -->|{{#if: {{{2|}}}<!-- -->|{{#if: {{{3|}}}<!-- -->|{{#expr:{{{3}}}}}&nbsp;{{MONTHNAME|{{{2}}}}}<!-- --> {{{1}}}<!-- -->|{{MONTHNAME|{{{2}}}}}&nbsp;{{{1}}}<!-- -->}}<!-- -->|{{{1}}}<!-- -->}}<!-- --><span class="noprint">{{#ifeq:{{yesno|{{{paren|{{{p|no}}}}}}}}|yes||&#059;}}<!-- -->{{#ifeq:{{yesno|{{{br|no}}}}}|yes|<br/>|&#032;}}<!-- -->{{#...»: 253253 wikitext text/x-wiki <includeonly><!-- IMPLEMENTATION OF DATE -->{{#if: {{{1|}}}<!-- -->|{{#if: {{{2|}}}<!-- -->|{{#if: {{{3|}}}<!-- -->|{{#expr:{{{3}}}}}&nbsp;{{MONTHNAME|{{{2}}}}}<!-- --> {{{1}}}<!-- -->|{{MONTHNAME|{{{2}}}}}&nbsp;{{{1}}}<!-- -->}}<!-- -->|{{{1}}}<!-- -->}}<!-- --><span class="noprint">{{#ifeq:{{yesno|{{{paren|{{{p|no}}}}}}}}|yes||&#059;}}<!-- -->{{#ifeq:{{yesno|{{{br|no}}}}}|yes|<br/>|&#032;}}<!-- -->{{#ifeq:{{yesno|{{{paren|{{{p|no}}}}}}}}|yes|(}}<!-- -->{{#if: {{{2|}}}<!-- -->|{{#if: {{{3|}}}<!-- -->|{{time ago|{{{1}}}-{{{2}}}-{{{3}}}|min_magnitude=days}}<!-- -->|{{years or months ago|{{{1}}}|{{#time:n|1-{{trim|{{{2}}}}}-1}}}}<!-- -->}}<!-- -->|{{#iferror:{{#expr:{{{1}}}}}<!-- -->|{{time ago|{{{1}}}|min_magnitude=days}}<!-- -->|{{years or months ago|{{{1}}}}}<!-- -->}}<!-- -->}}<!-- -->{{#ifeq:{{yesno|{{{paren|{{{p|no}}}}}}}}|yes|)}}</span><!-- -->|<!--first parameter is missing.-->{{#if: {{{2|}}}|{{Error|Սխալ. առաջին պարամետրը կը պակսի։|tag=span}}<!-- -->|{{#if: {{{3|}}}|{{Error|Սխալ. առաջին պարամետրը կը պակսի։|tag=span}} }} }}<!-- -->}}<!-- IMPLEMENTATION OF microformat date classes --><span style="display:none">&#160;(<span class="{{#ifeq:{{yesno|{{{end|no}}}}}|yes|dtend|bday dtstart published updated}}"><!-- -->{{#if: {{{1|}}}<!-- -->|{{{1}}}<!-- -->{{#if: {{{2|}}}<!-- -->| -{{#time:m|1-{{trim|{{{2}}}}}-1}}<!-- -->{{#if: {{{3|}}}<!-- -->| -{{padleft:{{{3}}}|2|0}}<!-- -->}}<!-- -->}}<!-- -->}}<!-- --></span>)</span><!-- Tracking categories -->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown=[[Ստորոգութիւն:Start date and age կաղապարը անծանօթ պարամետրերով գործածող էջեր|_VALUE_]]|preview=[[Կաղապար:Start date and age]] կաղապարը կը գործածէ անծանօթ «_VALUE_» պարամետրը|showblankpositional=1| 1 | 2 | 3 | br | df | end | p | paren }}</includeonly><noinclude> {{documentation}} </noinclude> efclu84y5pjy7at35kp5q9qhhwst5xk 10 32364 253254 2026-08-10T17:43:35Z ShahenWasHere 140 Նոր էջ «{{#invoke:Time ago|main}}<noinclude> {{documentation}} <!-- Ստորոգութիւնները կ՚երթան /doc ենթաէջին, իսկ միջալեզուային յղումները՝ Ուիքիտուեալներու վրայ։ --> </noinclude>»: 253254 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Time ago|main}}<noinclude> {{documentation}} <!-- Ստորոգութիւնները կ՚երթան /doc ենթաէջին, իսկ միջալեզուային յղումները՝ Ուիքիտուեալներու վրայ։ --> </noinclude> imf58fzyp9m3nmzyid35tbpz0oqvtvi 828 32365 253255 2026-08-10T17:47:33Z ShahenWasHere 140 Նոր էջ «-- Implement [[Template:Time ago]] local numberSpell, yesno -- lazy load function numberSpell(arg) numberSpell = require('Module:NumberSpell')._main return numberSpell(arg) end function yesno(arg) yesno = require('Module:Yesno') return yesno(arg) end local p = {} -- Table to convert entered text values to numeric values. -- These are parameter VALUES typed by editors (e.g. min_magnitude=days), -- not display text, so they stay in English and templates imported fro...»: 253255 Scribunto text/plain -- Implement [[Template:Time ago]] local numberSpell, yesno -- lazy load function numberSpell(arg) numberSpell = require('Module:NumberSpell')._main return numberSpell(arg) end function yesno(arg) yesno = require('Module:Yesno') return yesno(arg) end local p = {} -- Table to convert entered text values to numeric values. -- These are parameter VALUES typed by editors (e.g. min_magnitude=days), -- not display text, so they stay in English and templates imported from en -- keep working unchanged. local timeText = { ['seconds'] = 1, ['minutes'] = 60, ['hours'] = 3600, ['days'] = 86400, ['weeks'] = 604800, ['months'] = 2629800, -- 365.25 * 24 * 60 * 60 / 12 ['years'] = 31557600 } -- Table containing tables of possible units to use in output. -- Slots 1 and 2 are the past form ("3 տարի առաջ"). Armenian does not mark -- plural on a noun following a numeral, so the two slots are identical; -- they are kept separate only to preserve the upstream table shape. -- Slots 3 and 4 are the ablative, used for future dates ("3 տարիէն ետք"), -- taking the place of the English possessive ("3 years' time"). local timeUnits = { [1] = { 'երկվայրկեան', 'երկվայրկեան', 'երկվայրկեանէն', 'երկվայրկեանէն' }, [60] = { 'վայրկեան', 'վայրկեան', 'վայրկեանէն', 'վայրկեանէն' }, [3600] = { 'ժամ', 'ժամ', 'ժամէն', 'ժամէն' }, [86400] = { 'օր', 'օր', 'օրէն', 'օրէն' }, [604800] = { 'շաբաթ', 'շաբաթ', 'շաբաթէն', 'շաբաթէն', unit = 'w' }, [2629800] = { 'ամիս', 'ամիս', 'ամիսէն', 'ամիսէն', unit = 'm' }, [31557600] = { 'տարի', 'տարի', 'տարիէն', 'տարիէն', unit = 'y' } } function p._main( args ) -- Initialize variables local lang = mw.language.getContentLanguage() local auto_magnitude_num local min_magnitude_num local magnitude = args.magnitude local min_magnitude = args.min_magnitude local purge = args.purge -- Add a purge link if something (usually "yes") is entered into the purge parameter if purge then purge = ' <span class="plainlinks">([' .. mw.title.getCurrentTitle():fullUrl('action=purge') .. ' թարմացնել])</span>' else purge = '' end -- Check that the entered timestamp is valid. If it isn't, then give an error message. local success, inputTime = pcall( lang.formatDate, lang, 'xnU', args[1] ) if not success then return '<strong class="error">Սխալ. առաջին պարամետրը չի կրնար վերծանուիլ որպէս թուական կամ ժամ։</strong>' end -- Store the difference between the current time and the inputted time, as well as its absolute value. local timeDiff = lang:formatDate( 'xnU' ) - inputTime local absTimeDiff = math.abs( timeDiff ) if magnitude then auto_magnitude_num = 0 min_magnitude_num = timeText[magnitude] else -- Calculate the appropriate unit of time if it was not specified as an argument. local autoMagnitudeData = { { factor = 2, amn = 31557600 }, { factor = 2, amn = 2629800 }, { factor = 2, amn = 86400 }, { factor = 2, amn = 3600 }, { factor = 2, amn = 60 } } for _, t in ipairs( autoMagnitudeData ) do if absTimeDiff / t.amn >= t.factor then auto_magnitude_num = t.amn break end end auto_magnitude_num = auto_magnitude_num or 1 if min_magnitude then min_magnitude_num = timeText[min_magnitude] else min_magnitude_num = -1 end end if not min_magnitude_num then -- Default to seconds if an invalid magnitude is entered. min_magnitude_num = 1 end local result_num local magnitude_num = math.max( min_magnitude_num, auto_magnitude_num ) local unit = timeUnits[magnitude_num].unit if unit and absTimeDiff >= 864000 then local Date = require('Module:Date')._Date local input = lang:formatDate('Y-m-d H:i:s', args[1]) -- Date needs a clean date input = Date(input) if input then local id if input.hour == 0 and input.minute == 0 then id = 'currentdate' else id = 'currentdatetime' end result_num = (Date(id) - input):age(unit) end end result_num = result_num or math.floor ( absTimeDiff / magnitude_num ) local punctuation_key, suffix if timeDiff >= 0 then -- Past if result_num == 1 then punctuation_key = 1 else punctuation_key = 2 end if args.ago == '' then suffix = '' else suffix = ' ' .. (args.ago or 'առաջ') end else -- Future if args.ago == '' then suffix = '' if result_num == 1 then punctuation_key = 1 else punctuation_key = 2 end else suffix = ' ետք' if result_num == 1 then punctuation_key = 3 else punctuation_key = 4 end end end local result_unit = timeUnits[ magnitude_num ][ punctuation_key ] -- Convert numerals to words if appropriate. local spell_out = args.spellout local spell_out_max = tonumber(args.spelloutmax) local result_num_text if spell_out and ( ( spell_out == 'auto' and 1 <= result_num and result_num <= 9 and result_num <= ( spell_out_max or 9 ) ) or ( yesno( spell_out ) and 1 <= result_num and result_num <= 100 and result_num <= ( spell_out_max or 100 ) ) ) then result_num_text = numberSpell( result_num ) else result_num_text = tostring( result_num ) end -- numeric or string local numeric_out = args.numeric local result = "" if numeric_out then result = tostring( result_num ) else result = result_num_text .. ' ' .. result_unit .. suffix -- Spaces for suffix have been added in earlier. end return result .. purge end function p.main( frame ) local args = require( 'Module:Arguments' ).getArgs( frame, { valueFunc = function( k, v ) if v then v = v:match( '^%s*(.-)%s*$' ) -- Trim whitespace. if k == 'ago' or v ~= '' then return v end end return nil end, -- Must match the template's prefixed title as the wiki reports it. -- Both forms are listed so this works whichever way the namespace -- name comes back. wrappers = { 'Կաղապար:Time ago', 'Template:Time ago' } }) return p._main( args ) end return p dnoe4707upykzfo492dvhqjbghppx2y 0 32366 253256 2026-08-10T17:52:11Z ShahenWasHere 140 Էջը վերայղուած է դէպի [[Գիրքի Միջազգային Չափանիշի Թիւ]] 253256 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Գիրքի Միջազգային Չափանիշի Թիւ]] 6078ip920mkirbyr7rj7iqfvlet55jw 0 32367 253257 2026-08-10T17:57:40Z ShahenWasHere 140 Նոր էջ «'''Թուային առարկայի նոյնացուցիչը''' (DOI) մշտական նոյնացուցիչ մըն է, կամ մշտական բռնակ, որ կը գործածուի զանազան առարկաներ եզակիօրէն նոյնացնելու համար, եւ ստանդարտացուած է Ստանդարտացման Միջազգային Կազմակերպութեան (ISO) կողմէ։<ref name="iso">{{cite web|url=https://www.iso.org/obp/ui/#iso:std:iso:2632...»: 253257 wikitext text/x-wiki '''Թուային առարկայի նոյնացուցիչը''' (DOI) մշտական նոյնացուցիչ մըն է, կամ մշտական բռնակ, որ կը գործածուի զանազան առարկաներ եզակիօրէն նոյնացնելու համար, եւ ստանդարտացուած է Ստանդարտացման Միջազգային Կազմակերպութեան (ISO) կողմէ։<ref name="iso">{{cite web|url=https://www.iso.org/obp/ui/#iso:std:iso:26324:ed-1:v1:en|title=ISO 26324:2012(en), Information and documentation – Digital object identifier system|publisher=[[ISO]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160617031837/https://www.iso.org/obp/ui/#iso:std:iso:26324:ed-1:v1:en|archive-date=17 June 2016|access-date=20 April 2016|url-status=live}}</ref> DOI-երը Handle System-ի իրագործում մըն են.<ref>{{cite web|url=https://handle.net/|title=The Handle System|website=Handle.Net Registry|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107070646/http://www.handle.net/|archive-date=Jan 7, 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.doi.org/the-identifier/resources/|title=Resources (including Factsheets)|website=DOI|archive-url=https://web.archive.org/web/20221225082146/http://www.doi.org/factsheets.html|archive-date=Dec 25, 2022|url-status=live}}</ref> անոնք նաեւ կը տեղաւորուին URI (Ռեսուրսի Միօրինակ Նոյնացուցիչ) համակարգին մէջ։ Անոնք լայնօրէն կը գործածուին ակադեմական, մասնագիտական եւ պետական տեղեկութիւններ նոյնացնելու համար, ինչպէս ամսագրային յօդուածներ, հետազօտական տեղեկագիրներ, տուեալներու հաւաքածոներ եւ պաշտօնական հրատարակութիւններ։ DOI մը կը նպատակադրէ առաջնորդել իր թիրախին՝ այն տեղեկատուական առարկային, որուն DOI-ն կ՚ակնարկէ։ Ասիկա կ՚իրագործուի DOI-ն առարկային մասին մետատուեալներուն կապելով, ինչպէս այն URL-ը, ուր առարկան կը գտնուի։ Այսպէս, գործածելի եւ փոխգործելի ըլլալով, DOI-ն կը տարբերի ISBN-էն կամ ISRC-էն, որոնք միայն նոյնացուցիչներ են։DOI համակարգը կը գործածէ indecs Content Model-ը՝ մետատուեալները ներկայացնելու համար։ Փաստաթուղթի մը DOI-ն կը մնայ անփոփոխ փաստաթուղթին ամբողջ գոյութեան ընթացքին, մինչ անոր տեղը եւ այլ մետատուեալները կրնան փոխուիլ։ Առցանց փաստաթուղթի մը իր DOI-ով ակնարկելը պէտք է աւելի կայուն յղում ապահովէ, քան ուղղակիօրէն անոր URL-ը գործածելը, բայց եթէ անոր URL-ը փոխուի, հրատարակիչը պէտք է թարմացնէ DOI-ի մետատուեալները՝ URL-ին կապը պահպանելու համար։<ref>{{cite book|title=How to Build a Digital Library|last1=Witten|first1=Ian H.|last2=Bainbridge|first2=David|last3=Nichols|first3=David M.|date=2010|publisher=Morgan Kaufmann|isbn=978-0-12-374857-7|edition=2nd|pages=352–253|language=en|name-list-style=amp}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Langston|first1=Marc|last2=Tyler|first2=James|title=Linking to Journal Articles in an Online Teaching Environment: The Persistent Link, DOI, and OpenURL|date=2004|journal=The Internet and Higher Education|language=en|volume=7|issue=1|pages=51–58|doi=10.1016/j.iheduc.2003.11.004}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.businessweek.com/magazine/content/01_30/b3742032.htm|title=How the "Digital Object Identifier" Works|date=2001-07-23|website=BusinessWeek|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20101002070758/http://www.businessweek.com/magazine/content/01_30/b3742032.htm|archive-date=2010-10-02|quote=Assuming the publishers do their job of maintaining the databases, these centralized references, unlike current web links, should never become outdated or broken|access-date=2010-04-20|url-status=dead}}</ref> Հրատարակիչին պատասխանատուութիւնն է թարմացնել DOI շտեմարանը։ Եթէ ան չկատարէ ասիկա, DOI-ն կ՚առաջնորդէ մեռած յղումի մը՝ ձգելով DOI-ն անօգուտ։<ref>{{cite journal|last1=Liu|first1=Jia|title=Digital Object Identifier (DOI) Under the Context of Research Data Librarianship|journal=Journal of eScience Librarianship|date=2021|volume=10|issue=2|article-number=e1180|doi=10.7191/jeslib.2021.1180|doi-access=free}}</ref> DOI համակարգին մշակողն ու վարիչը Միջազգային DOI Հիմնարկն է (IDF), որ զայն ներմուծեց 2000-ին։<ref>{{citation|last=Paskin|first=Norman|chapter=Digital Object Identifier (DOI) System|title=Encyclopedia of Library and Information Sciences|date=2010|publisher=Taylor and Francis|pages=1586–1592|edition=3rd}}</ref> Այն կազմակերպութիւնները, որոնք կը բաւարարեն DOI համակարգի պայմանագրային պարտաւորութիւնները եւ պատրաստ են վճարելու՝ համակարգի անդամ դառնալու համար, կրնան DOI-եր յատկացնել։<ref name="dd">{{cite journal|last1=Davidson|first1=Lloyd A.|last2=Douglas|first2=Kimberly|title=Digital Object Identifiers: Promise and problems for scholarly publishing|date=December 1998|journal=Journal of Electronic Publishing|volume=4|issue=2|doi=10.3998/3336451.0004.203|doi-access=free}}</ref> DOI համակարգը կ՚իրագործուի IDF-ի կողմէ համակարգուած արձանագրման գործակալութիւններու դաշնութեան մը ճամբով։<ref>{{cite web|url=https://doi.org/|title=Welcome to the DOI System|date=28 June 2010|publisher=DOI|archive-url=https://web.archive.org/web/20100813030300/https://doi.org/|archive-date=Aug 13, 2010|access-date=7 August 2010|url-status=live}}</ref> DOI-երու կուտակային թիւը ժամանակի ընթացքին աճած է ցուցչային կերպով՝ 2011-ի 50 միլիոն արձանագրութենէն մինչեւ 2025-ի 391 միլիոն։<ref>{{cite web|url=https://www.doi.org/the-identifier/what-is-a-doi/|title=What is a DOI?|website=DOI Foundation|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817020953/https://www.doi.org/the-identifier/what-is-a-doi/|archive-date=17 August 2023|access-date=6 February 2025|url-status=live}}</ref> Արձանագրող կազմակերպութիւններու («անդամներու») թիւը նոյնպէս ժամանակի ընթացքին աճած է՝ 2011-ի 4,000-էն մինչեւ 2013-ի 9,500, բայց համակարգի դաշնային բնոյթը կը նշանակէ, որ անմիջապէս պարզ չէ, թէ այսօր ընդհանուր առմամբ քանի՞ անդամ կայ։<ref>{{cite web|url=https://www.doi.org/the-community/who-are-the-members-and-users|title=Who are the Members & Users?|website=DOI|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123185411/https://www.doi.org/the-community/who-are-the-members-and-users/|archive-date=23 January 2025|access-date=6 February 2025|url-status=live}} {{cite web|url=https://doi.org/news/DOINewsApr11.html|title=DOI News, April 2011: 1. DOI System exceeds 50 million assigned identifiers|date=20 April 2011|website=DOI|archive-url=https://web.archive.org/web/20110727193513/https://www.doi.org/news/DOINewsApr11.html|archive-date=27 July 2011|access-date=3 July 2011|url-status=dead}}</ref> Նոյնիսկ կեղծ արձանագրատուներ ի յայտ եկած են։<ref>{{Cite web|url=https://www.doi.org/more-info|title=Important Alerts|website=DOI|archive-url=https://web.archive.org/web/20241111162343/https://www.doi.org/more-info|archive-date=11 November 2024|access-date=11 November 2024|url-status=live}}</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծանցանկ}} qfb0tb59q7dufk72ai7nbyxuw1mu53k 253258 253257 2026-08-10T17:58:46Z ShahenWasHere 140 253258 wikitext text/x-wiki {{Infobox identifier|image=DOI logo.svg|image_size=130px|image_caption=|image_alt=|image_border=|full_name=Digital Object Identifier|acronym=DOI|number=|start_date={{Start date and age|1997|10}}<ref>{{cite web |last=Morgan |first=Cliff |date=n.d. |orig-date=This article is an expanded and updated version of a presentation to the Wiley Library Advisory Board, 18 November 1998. |title=The DOI (Digital Object Identifier) |website=UKSG (formerly United Kingdom Serials Group) |department=Serials |url=https://www.uksg.org/serials/doi |access-date=2024-09-30 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070802081819/http://www.uksg.org/serials/doi |archive-date=2007-08-02}}</ref>|organisation=[[#IDF organizational structure|International DOI Foundation]]|digits=|check_digit=|example=[https://doi.org/10.1000/182 10.1000/182]|website={{Official URL}}}} '''Թուային առարկայի նոյնացուցիչը''' (DOI) մշտական նոյնացուցիչ մըն է, կամ մշտական բռնակ, որ կը գործածուի զանազան առարկաներ եզակիօրէն նոյնացնելու համար, եւ ստանդարտացուած է Ստանդարտացման Միջազգային Կազմակերպութեան (ISO) կողմէ։<ref name="iso">{{cite web|url=https://www.iso.org/obp/ui/#iso:std:iso:26324:ed-1:v1:en|title=ISO 26324:2012(en), Information and documentation – Digital object identifier system|publisher=[[ISO]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160617031837/https://www.iso.org/obp/ui/#iso:std:iso:26324:ed-1:v1:en|archive-date=17 June 2016|access-date=20 April 2016|url-status=live}}</ref> DOI-երը Handle System-ի իրագործում մըն են.<ref>{{cite web|url=https://handle.net/|title=The Handle System|website=Handle.Net Registry|archive-url=https://web.archive.org/web/20230107070646/http://www.handle.net/|archive-date=Jan 7, 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.doi.org/the-identifier/resources/|title=Resources (including Factsheets)|website=DOI|archive-url=https://web.archive.org/web/20221225082146/http://www.doi.org/factsheets.html|archive-date=Dec 25, 2022|url-status=live}}</ref> անոնք նաեւ կը տեղաւորուին URI (Ռեսուրսի Միօրինակ Նոյնացուցիչ) համակարգին մէջ։ Անոնք լայնօրէն կը գործածուին ակադեմական, մասնագիտական եւ պետական տեղեկութիւններ նոյնացնելու համար, ինչպէս ամսագրային յօդուածներ, հետազօտական տեղեկագիրներ, տուեալներու հաւաքածոներ եւ պաշտօնական հրատարակութիւններ։ DOI մը կը նպատակադրէ առաջնորդել իր թիրախին՝ այն տեղեկատուական առարկային, որուն DOI-ն կ՚ակնարկէ։ Ասիկա կ՚իրագործուի DOI-ն առարկային մասին մետատուեալներուն կապելով, ինչպէս այն URL-ը, ուր առարկան կը գտնուի։ Այսպէս, գործածելի եւ փոխգործելի ըլլալով, DOI-ն կը տարբերի ISBN-էն կամ ISRC-էն, որոնք միայն նոյնացուցիչներ են։DOI համակարգը կը գործածէ indecs Content Model-ը՝ մետատուեալները ներկայացնելու համար։ Փաստաթուղթի մը DOI-ն կը մնայ անփոփոխ փաստաթուղթին ամբողջ գոյութեան ընթացքին, մինչ անոր տեղը եւ այլ մետատուեալները կրնան փոխուիլ։ Առցանց փաստաթուղթի մը իր DOI-ով ակնարկելը պէտք է աւելի կայուն յղում ապահովէ, քան ուղղակիօրէն անոր URL-ը գործածելը, բայց եթէ անոր URL-ը փոխուի, հրատարակիչը պէտք է թարմացնէ DOI-ի մետատուեալները՝ URL-ին կապը պահպանելու համար։<ref>{{cite book|title=How to Build a Digital Library|last1=Witten|first1=Ian H.|last2=Bainbridge|first2=David|last3=Nichols|first3=David M.|date=2010|publisher=Morgan Kaufmann|isbn=978-0-12-374857-7|edition=2nd|pages=352–253|language=en|name-list-style=amp}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Langston|first1=Marc|last2=Tyler|first2=James|title=Linking to Journal Articles in an Online Teaching Environment: The Persistent Link, DOI, and OpenURL|date=2004|journal=The Internet and Higher Education|language=en|volume=7|issue=1|pages=51–58|doi=10.1016/j.iheduc.2003.11.004}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.businessweek.com/magazine/content/01_30/b3742032.htm|title=How the "Digital Object Identifier" Works|date=2001-07-23|website=BusinessWeek|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20101002070758/http://www.businessweek.com/magazine/content/01_30/b3742032.htm|archive-date=2010-10-02|quote=Assuming the publishers do their job of maintaining the databases, these centralized references, unlike current web links, should never become outdated or broken|access-date=2010-04-20|url-status=dead}}</ref> Հրատարակիչին պատասխանատուութիւնն է թարմացնել DOI շտեմարանը։ Եթէ ան չկատարէ ասիկա, DOI-ն կ՚առաջնորդէ մեռած յղումի մը՝ ձգելով DOI-ն անօգուտ։<ref>{{cite journal|last1=Liu|first1=Jia|title=Digital Object Identifier (DOI) Under the Context of Research Data Librarianship|journal=Journal of eScience Librarianship|date=2021|volume=10|issue=2|article-number=e1180|doi=10.7191/jeslib.2021.1180|doi-access=free}}</ref> DOI համակարգին մշակողն ու վարիչը Միջազգային DOI Հիմնարկն է (IDF), որ զայն ներմուծեց 2000-ին։<ref>{{citation|last=Paskin|first=Norman|chapter=Digital Object Identifier (DOI) System|title=Encyclopedia of Library and Information Sciences|date=2010|publisher=Taylor and Francis|pages=1586–1592|edition=3rd}}</ref> Այն կազմակերպութիւնները, որոնք կը բաւարարեն DOI համակարգի պայմանագրային պարտաւորութիւնները եւ պատրաստ են վճարելու՝ համակարգի անդամ դառնալու համար, կրնան DOI-եր յատկացնել։<ref name="dd">{{cite journal|last1=Davidson|first1=Lloyd A.|last2=Douglas|first2=Kimberly|title=Digital Object Identifiers: Promise and problems for scholarly publishing|date=December 1998|journal=Journal of Electronic Publishing|volume=4|issue=2|doi=10.3998/3336451.0004.203|doi-access=free}}</ref> DOI համակարգը կ՚իրագործուի IDF-ի կողմէ համակարգուած արձանագրման գործակալութիւններու դաշնութեան մը ճամբով։<ref>{{cite web|url=https://doi.org/|title=Welcome to the DOI System|date=28 June 2010|publisher=DOI|archive-url=https://web.archive.org/web/20100813030300/https://doi.org/|archive-date=Aug 13, 2010|access-date=7 August 2010|url-status=live}}</ref> DOI-երու կուտակային թիւը ժամանակի ընթացքին աճած է ցուցչային կերպով՝ 2011-ի 50 միլիոն արձանագրութենէն մինչեւ 2025-ի 391 միլիոն։<ref>{{cite web|url=https://www.doi.org/the-identifier/what-is-a-doi/|title=What is a DOI?|website=DOI Foundation|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817020953/https://www.doi.org/the-identifier/what-is-a-doi/|archive-date=17 August 2023|access-date=6 February 2025|url-status=live}}</ref> Արձանագրող կազմակերպութիւններու («անդամներու») թիւը նոյնպէս ժամանակի ընթացքին աճած է՝ 2011-ի 4,000-էն մինչեւ 2013-ի 9,500, բայց համակարգի դաշնային բնոյթը կը նշանակէ, որ անմիջապէս պարզ չէ, թէ այսօր ընդհանուր առմամբ քանի՞ անդամ կայ։<ref>{{cite web|url=https://www.doi.org/the-community/who-are-the-members-and-users|title=Who are the Members & Users?|website=DOI|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123185411/https://www.doi.org/the-community/who-are-the-members-and-users/|archive-date=23 January 2025|access-date=6 February 2025|url-status=live}} {{cite web|url=https://doi.org/news/DOINewsApr11.html|title=DOI News, April 2011: 1. DOI System exceeds 50 million assigned identifiers|date=20 April 2011|website=DOI|archive-url=https://web.archive.org/web/20110727193513/https://www.doi.org/news/DOINewsApr11.html|archive-date=27 July 2011|access-date=3 July 2011|url-status=dead}}</ref> Նոյնիսկ կեղծ արձանագրատուներ ի յայտ եկած են։<ref>{{Cite web|url=https://www.doi.org/more-info|title=Important Alerts|website=DOI|archive-url=https://web.archive.org/web/20241111162343/https://www.doi.org/more-info|archive-date=11 November 2024|access-date=11 November 2024|url-status=live}}</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծանցանկ}} ebnc6qvk6klrydbs63yu9trzisb9446 10 32368 253259 2026-08-10T17:59:00Z ShahenWasHere 140 Նոր էջ «x»: 253259 wikitext text/x-wiki x 23jghj7l2sya9tjhd4oknvaaanjty0i 253260 253259 2026-08-10T18:05:04Z ShahenWasHere 140 253260 wikitext text/x-wiki {{Infobox |imagestyle = {{{image_style|}}} |imageclass = {{{image_class|}}} |child = {{lc:{{{child|{{{embed|}}}}}}}} |title = {{{name|<includeonly>{{PAGENAME}}</includeonly>}}} |image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|sizedefault=frameless |image = {{{image|}}} |size = {{{image_size|}}} |upright = {{{image_upright|{{{upright|0.9}}}}}} |border = {{{image_border|yes}}} |alt = {{{image_alt|}}}<!--end InfoboxImage-->}} |caption = {{{image_caption|}}} |labelstyle = width:9em; |label1 = Նիւթ | data1 = {{{subject|}}} |label2 = Ամբողջական անուն | data2 = {{{full_name|}}} |label3 = {{#if:{{{initialism|}}}|Սկզբնատառեր|Հապաւում}} | data3 = {{{initialism|{{{acronym|}}}}}} |label4 = Նոյնացուցիչ | data4 = {{{identifier|}}} |label5 = Կազմակերպութիւն | data5 = {{{organization|{{{organisation|}}}}}} |label6 = Ներմուծման թուական | data6 = {{{start_date|}}} |label7 = Տրուած քանակ | data7 = {{{number|}}} |label8 = Թուանշաններու քանակ | data8 = {{{digits|}}} |label9 = Ստուգիչ թուանշան | data9 = {{{check_digit|}}} |label10 = Օրինակ | data10 = {{{example|}}} |label11 = Կայքէջ | data11 = {{{website|}}} }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> 6x004sm7qilqhsifv3yfar28lvn1vv3 828 32369 253261 2026-08-10T18:08:18Z ShahenWasHere 140 Նոր էջ «-- Date functions for use by other modules. -- Localised for hyw from the en.wikipedia version. -- Time zones are not supported. local MINUS = '−' -- Unicode U+2212 MINUS SIGN local floor = math.floor local Date, DateDiff, diffmt -- forward declarations local uniq = { 'unique identifier' } -------------------------------------------------------------------------------- -- hyw localisation block. -- Everything a reader sees is defined here. Option codes, field names a...»: 253261 Scribunto text/plain -- Date functions for use by other modules. -- Localised for hyw from the en.wikipedia version. -- Time zones are not supported. local MINUS = '−' -- Unicode U+2212 MINUS SIGN local floor = math.floor local Date, DateDiff, diffmt -- forward declarations local uniq = { 'unique identifier' } -------------------------------------------------------------------------------- -- hyw localisation block. -- Everything a reader sees is defined here. Option codes, field names and -- parameter names stay English so imports from en keep working. -------------------------------------------------------------------------------- -- Month names, 1=January to 12=December. -- Field 1 is the abbreviation used by %b, field 2 the full name used by %B. -- Armenian has no settled three letter month abbreviation, so both are the -- full name. Change field 1 if the community adopts a convention. local month_info = { { 'Յունուար', 'Յունուար' }, { 'Փետրուար', 'Փետրուար' }, { 'Մարտ', 'Մարտ' }, { 'Ապրիլ', 'Ապրիլ' }, { 'Մայիս', 'Մայիս' }, { 'Յունիս', 'Յունիս' }, { 'Յուլիս', 'Յուլիս' }, { 'Օգոստոս', 'Օգոստոս' }, { 'Սեպտեմբեր', 'Սեպտեմբեր' }, { 'Հոկտեմբեր', 'Հոկտեմբեր' }, { 'Նոյեմբեր', 'Նոյեմբեր' }, { 'Դեկտեմբեր', 'Դեկտեմբեր' }, } -- Day names, 0=Sunday to 6=Saturday. -- Field 1 is used by %a, field 2 by %A. Both are the full name for now. local day_info = { [0] = { 'Կիրակի', 'Կիրակի' }, { 'Երկուշաբթի', 'Երկուշաբթի' }, { 'Երեքշաբթի', 'Երեքշաբթի' }, { 'Չորեքշաբթի', 'Չորեքշաբթի' }, { 'Հինգշաբթի', 'Հինգշաբթի' }, { 'Ուրբաթ', 'Ուրբաթ' }, { 'Շաբաթ', 'Շաբաթ' }, } -- Era display text. The option codes (BC, AD, BCE, CE ...) stay English -- because callers pass them as parameters. Only the displayed text changes. -- The BC/AD codes render the Christian era, the BCE/CE codes the common era. local ERA_BC = 'Ք.Ա.' -- Քրիստոսէ առաջ local ERA_AD = 'Ք.Ե.' -- Քրիստոսէ ետք local ERA_BCE = 'Մ.Թ.Ա.' -- մեր թուարկութենէն առաջ local ERA_CE = 'Մ.Թ.' -- մեր թուարկութեամբ -- Era tokens accepted when parsing date text, in addition to the English -- codes below. Keys must be lower case. local era_aliases = { ['ք.ա.'] = 'BC', ['ք.ա'] = 'BC', ['ք.ե.'] = 'AD', ['ք.ե'] = 'AD', ['մ.թ.ա.'] = 'BCE', ['մ.թ.ա'] = 'BCE', ['մ.թ.'] = 'CE', ['մ.թ'] = 'CE', } -- Tokens ignored when parsing date text, so that a string such as -- "15 Մարտ 1995 թ." is still recognised. Keys must be lower case. local ignored_tokens = { ['թ.'] = true, ['թ'] = true, ['թուական'] = true, ['թուականին'] = true, ['թուին'] = true, ['թվական'] = true, ['թվականին'] = true, } -- Suffixes accepted after a day number, for example "15-ին". local ordinal_suffixes = { [''] = true, ['st'] = true, ['nd'] = true, ['rd'] = true, ['th'] = true, ['-ին'] = true, ['ին'] = true, ['-րդ'] = true, ['րդ'] = true, ['-ը'] = true, ['ը'] = true, } -- Unit names accepted by date arithmetic, mapped to the English units the -- code works in. IMPORTANT: վայրկեան and երկվայրկեան follow the traditional -- Western Armenian assignment (վայրկեան = minute, երկվայրկեան = second), -- matching Module:Time ago. Eastern Armenian inverts this. Delete those two -- lines if the community does not confirm the Western reading. local unit_aliases = { ['տարի'] = 'years', ['տարուան'] = 'years', ['տարիներ'] = 'years', ['ամիս'] = 'months', ['ամսուան'] = 'months', ['ամիսներ'] = 'months', ['շաբաթ'] = 'weeks', ['շաբաթներ'] = 'weeks', ['օր'] = 'days', ['օրեր'] = 'days', ['ժամ'] = 'hours', ['ժամեր'] = 'hours', ['վայրկեան'] = 'minutes', ['րոպէ'] = 'minutes', ['րոպե'] = 'minutes', ['երկվայրկեան'] = 'seconds', ['վայրկյան'] = 'seconds', -- reformed spelling, unambiguously a second } -- Calendar names accepted as an argument to Date(). local calendar_aliases = { julian = 'Julian', gregorian = 'Gregorian', ['յուլեան'] = 'Julian', ['յուլիոսեան'] = 'Julian', ['գրիգորեան'] = 'Gregorian', ['գրիգորիեան'] = 'Gregorian', } -- Month names accepted when parsing, including genitive forms and the -- Eastern Armenian reformed spellings so that text imported from hy parses. local month_names = { ['յունուար'] = 1, ['յունուարի'] = 1, ['հունվար'] = 1, ['հունվարի'] = 1, ['փետրուար'] = 2, ['փետրուարի'] = 2, ['փետրվար'] = 2, ['փետրվարի'] = 2, ['մարտ'] = 3, ['մարտի'] = 3, ['ապրիլ'] = 4, ['ապրիլի'] = 4, ['մայիս'] = 5, ['մայիսի'] = 5, ['յունիս'] = 6, ['յունիսի'] = 6, ['հունիս'] = 6, ['հունիսի'] = 6, ['յուլիս'] = 7, ['յուլիսի'] = 7, ['հուլիս'] = 7, ['հուլիսի'] = 7, ['օգոստոս'] = 8, ['օգոստոսի'] = 8, ['սեպտեմբեր'] = 9, ['սեպտեմբերի'] = 9, ['հոկտեմբեր'] = 10, ['հոկտեմբերի'] = 10, ['նոյեմբեր'] = 11, ['նոյեմբերի'] = 11, ['դեկտեմբեր'] = 12, ['դեկտեմբերի'] = 12, jan = 1, january = 1, feb = 2, february = 2, mar = 3, march = 3, apr = 4, april = 4, may = 5, jun = 6, june = 6, jul = 7, july = 7, aug = 8, august = 8, sep = 9, september = 9, sept = 9, oct = 10, october = 10, nov = 11, november = 11, dec = 12, december = 12, } -- Day names accepted when parsing. Note that շաբաթ is Saturday here and a -- week in unit_aliases above; the two tables are never consulted together. local day_names = { ['կիրակի'] = 0, ['երկուշաբթի'] = 1, ['երեքշաբթի'] = 2, ['չորեքշաբթի'] = 3, ['հինգշաբթի'] = 4, ['ուրբաթ'] = 5, ['շաբաթ'] = 6, sun = 0, sunday = 0, mon = 1, monday = 1, tue = 2, tuesday = 2, wed = 3, wednesday = 3, thu = 4, thursday = 4, fri = 5, friday = 5, sat = 6, saturday = 6, } -- AM/PM display text. Armenian normally uses a 24 hour clock, so this is -- only reached when a caller explicitly passes an am option. local ampm_text = { ['a.m.'] = { 'կ.ա.', 'կ.ե.' }, -- կէսօրէ առաջ / կէսօրէ ետք ['AM'] = { 'Կ.Ա.', 'Կ.Ե.' }, ['A.M.'] = { 'Կ.Ա.', 'Կ.Ե.' }, } local ampm_default = { 'կ.ա.', 'կ.ե.' } -------------------------------------------------------------------------------- -- End of localisation block. -------------------------------------------------------------------------------- local function is_date(t) -- The system used to make a date read-only means there is no unique -- metatable that is conveniently accessible to check. return type(t) == 'table' and t._id == uniq end local function is_diff(t) return type(t) == 'table' and getmetatable(t) == diffmt end local function _list_join(list, sep) return table.concat(list, sep) end local function collection() -- Return a table to hold items. return { n = 0, add = function (self, item) self.n = self.n + 1 self[self.n] = item end, join = _list_join, } end local function strip_to_nil(text) -- If text is a string, return its trimmed content, or nil if empty. -- Otherwise return text (convenient when Date fields are provided from -- another module which may pass a string, a number, or another type). if type(text) == 'string' then text = text:match('(%S.-)%s*$') end return text end local function is_leap_year(year, calname) -- Return true if year is a leap year. if calname == 'Julian' then return year % 4 == 0 end return (year % 4 == 0 and year % 100 ~= 0) or year % 400 == 0 end local function days_in_month(year, month, calname) -- Return number of days (1..31) in given month (1..12). if month == 2 and is_leap_year(year, calname) then return 29 end return ({ 31, 28, 31, 30, 31, 30, 31, 31, 30, 31, 30, 31 })[month] end local function h_m_s(time) -- Return hour, minute, second extracted from fraction of a day. time = floor(time * 24 * 3600 + 0.5) -- number of seconds local second = time % 60 time = floor(time / 60) return floor(time / 60), time % 60, second end local function hms(date) -- Return fraction of a day from date's time, where (0 <= fraction < 1) -- if the values are valid, but could be anything if outside range. return (date.hour + (date.minute + date.second / 60) / 60) / 24 end local function julian_date(date) -- Return jd, jdz from a Julian or Gregorian calendar date where -- jd = Julian date and its fractional part is zero at noon -- jdz = same, but assume time is 00:00:00 if no time given -- http://www.tondering.dk/claus/cal/julperiod.php#formula -- Testing shows this works for all dates from year -9999 to 9999! -- JDN 0 is the 24-hour period starting at noon UTC on Monday -- 1 January 4713 BC = (-4712, 1, 1) Julian calendar -- 24 November 4714 BC = (-4713, 11, 24) Gregorian calendar local offset local a = floor((14 - date.month)/12) local y = date.year + 4800 - a if date.calendar == 'Julian' then offset = floor(y/4) - 32083 else offset = floor(y/4) - floor(y/100) + floor(y/400) - 32045 end local m = date.month + 12*a - 3 local jd = date.day + floor((153*m + 2)/5) + 365*y + offset if date.hastime then jd = jd + hms(date) - 0.5 return jd, jd end return jd, jd - 0.5 end local function set_date_from_jd(date) -- Set the fields of table date from its Julian date field. -- Return true if date is valid. -- http://www.tondering.dk/claus/cal/julperiod.php#formula -- This handles the proleptic Julian and Gregorian calendars. -- Negative Julian dates are not defined but they work. local calname = date.calendar local low, high -- min/max limits for date ranges −9999-01-01 to 9999-12-31 if calname == 'Gregorian' then low, high = -1930999.5, 5373484.49999 elseif calname == 'Julian' then low, high = -1931076.5, 5373557.49999 else return end local jd = date.jd if not (type(jd) == 'number' and low <= jd and jd <= high) then return end local jdn = floor(jd) if date.hastime then local time = jd - jdn -- 0 <= time < 1 if time >= 0.5 then -- if at or after midnight of next day jdn = jdn + 1 time = time - 0.5 else time = time + 0.5 end date.hour, date.minute, date.second = h_m_s(time) else date.second = 0 date.minute = 0 date.hour = 0 end local b, c if calname == 'Julian' then b = 0 c = jdn + 32082 else -- Gregorian local a = jdn + 32044 b = floor((4*a + 3)/146097) c = a - floor(146097*b/4) end local d = floor((4*c + 3)/1461) local e = c - floor(1461*d/4) local m = floor((5*e + 2)/153) date.day = e - floor((153*m + 2)/5) + 1 date.month = m + 3 - 12*floor(m/10) date.year = 100*b + d - 4800 + floor(m/10) return true end local function fix_numbers(numbers, y, m, d, H, M, S, partial, hastime, calendar) -- Put the result of normalizing the given values in table numbers. -- The result will have valid m, d values if y is valid; caller checks y. -- The logic of PHP mktime is followed where m or d can be zero to mean -- the previous unit, and -1 is the one before that, etc. -- Positive values carry forward. local date if not (1 <= m and m <= 12) then date = Date(y, 1, 1) if not date then return end date = date + ((m - 1) .. 'm') y, m = date.year, date.month end local days_hms if not partial then if hastime and H and M and S then if not (0 <= H and H <= 23 and 0 <= M and M <= 59 and 0 <= S and S <= 59) then days_hms = hms({ hour = H, minute = M, second = S }) end end if days_hms or not (1 <= d and d <= days_in_month(y, m, calendar)) then date = date or Date(y, m, 1) if not date then return end date = date + (d - 1 + (days_hms or 0)) y, m, d = date.year, date.month, date.day if days_hms then H, M, S = date.hour, date.minute, date.second end end end numbers.year = y numbers.month = m numbers.day = d if days_hms then -- Don't set H unless it was valid because a valid H will set hastime. numbers.hour = H numbers.minute = M numbers.second = S end end local function set_date_from_numbers(date, numbers, options) -- Set the fields of table date from numeric values. -- Return true if date is valid. if type(numbers) ~= 'table' then return end local y = numbers.year or date.year local m = numbers.month or date.month local d = numbers.day or date.day local H = numbers.hour local M = numbers.minute or date.minute or 0 local S = numbers.second or date.second or 0 local need_fix if y and m and d then date.partial = nil if not (-9999 <= y and y <= 9999 and 1 <= m and m <= 12 and 1 <= d and d <= days_in_month(y, m, date.calendar)) then if not date.want_fix then return end need_fix = true end elseif y and date.partial then if d or not (-9999 <= y and y <= 9999) then return end if m and not (1 <= m and m <= 12) then if not date.want_fix then return end need_fix = true end else return end if date.partial then H = nil -- ignore any time M = nil S = nil else if H then -- It is not possible to set M or S without also setting H. date.hastime = true else H = 0 end if not (0 <= H and H <= 23 and 0 <= M and M <= 59 and 0 <= S and S <= 59) then if date.want_fix then need_fix = true else return end end end date.want_fix = nil if need_fix then fix_numbers(numbers, y, m, d, H, M, S, date.partial, date.hastime, date.calendar) return set_date_from_numbers(date, numbers, options) end date.year = y -- -9999 to 9999 ('n BC' gives year = 1 - n) date.month = m -- 1 to 12 (may be nil if partial) date.day = d -- 1 to 31 (* = nil if partial) date.hour = H -- 0 to 59 (*) date.minute = M -- 0 to 59 (*) date.second = S -- 0 to 59 (*) if type(options) == 'table' then for _, k in ipairs({ 'am', 'era', 'format' }) do if options[k] then date.options[k] = options[k] end end end return true end local function make_option_table(options1, options2) -- If options1 is a string, return a table with its settings, or -- if it is a table, use its settings. -- Missing options are set from table options2 or defaults. -- If a default is used, a flag is set so caller knows the value was not intentionally set. -- Valid option settings are: -- am: 'am', 'a.m.', 'AM', 'A.M.' -- 'pm', 'p.m.', 'PM', 'P.M.' (each has same meaning as corresponding item above) -- era: 'BCMINUS', 'BCNEGATIVE', 'BC', 'B.C.', 'BCE', 'B.C.E.', 'AD', 'A.D.', 'CE', 'C.E.' -- Option am = 'am' does not mean the hour is AM; it means an am or pm marker is used, -- depending on the hour, and am = 'pm' has the same meaning. -- Similarly, era = 'BC' means the BC marker is used if year <= 0. -- BCMINUS displays a MINUS if year < 0 and the display format does not include %{era}. -- BCNEGATIVE is similar but displays a hyphen. local result = { bydefault = {} } if type(options1) == 'table' then result.am = options1.am result.era = options1.era elseif type(options1) == 'string' then -- Example: 'am:AM era:BC' or 'am=AM era=BC'. for item in options1:gmatch('%S+') do local lhs, rhs = item:match('^(%w+)[:=](.+)$') if lhs then result[lhs] = rhs end end end options2 = type(options2) == 'table' and options2 or {} local defaults = { am = 'am', era = 'BC' } for k, v in pairs(defaults) do if not result[k] then if options2[k] then result[k] = options2[k] else result[k] = v result.bydefault[k] = true end end end return result end local ampm_options = { -- lhs = input text accepted as an am/pm option -- rhs = code used internally ['am'] = 'am', ['AM'] = 'AM', ['a.m.'] = 'a.m.', ['A.M.'] = 'A.M.', ['pm'] = 'am', -- same as am ['PM'] = 'AM', ['p.m.'] = 'a.m.', ['P.M.'] = 'A.M.', ['կ.ա.'] = 'a.m.', ['Կ.Ա.'] = 'AM', ['կ.ե.'] = 'a.m.', ['Կ.Ե.'] = 'AM', } local pm_tokens = { -- Input tokens meaning the afternoon half of the day. ['pm'] = true, ['PM'] = true, ['p.m.'] = true, ['P.M.'] = true, ['կ.ե.'] = true, ['Կ.Ե.'] = true, } local era_text = { -- Text for displaying an era with a positive year (after adjusting -- by replacing year with 1 - year if date.year <= 0). -- options.era = { year<=0 , year>0 } ['BCMINUS'] = { ERA_BC , '' , isbc = true, sign = MINUS }, ['BCNEGATIVE'] = { ERA_BC , '' , isbc = true, sign = '-' }, ['BC'] = { ERA_BC , '' , isbc = true }, ['B.C.'] = { ERA_BC , '' , isbc = true }, ['BCE'] = { ERA_BCE, '' , isbc = true }, ['B.C.E.'] = { ERA_BCE, '' , isbc = true }, ['AD'] = { ERA_BC , ERA_AD }, ['A.D.'] = { ERA_BC , ERA_AD }, ['CE'] = { ERA_BCE, ERA_CE }, ['C.E.'] = { ERA_BCE, ERA_CE }, } local function get_era_for_year(era, year) return (era_text[era] or era_text['BC'])[year > 0 and 2 or 1] or '' end local function strftime(date, format, options) -- Return date formatted as a string using codes similar to those -- in the C strftime library function. local sformat = string.format local shortcuts = { ['%c'] = '%H:%M %-d %B %-Y %{era}', -- date and time: 14:30 1 Ապրիլ 2016 ['%x'] = '%-d %B %-Y %{era}', -- date: 1 Ապրիլ 2016 ['%X'] = '%H:%M', -- time: 14:30 } if shortcuts[format] then format = shortcuts[format] end local codes = { a = { field = 'dayabbr' }, A = { field = 'dayname' }, b = { field = 'monthabbr' }, B = { field = 'monthname' }, u = { fmt = '%d' , field = 'dowiso' }, w = { fmt = '%d' , field = 'dow' }, d = { fmt = '%02d', fmt2 = '%d', field = 'day' }, m = { fmt = '%02d', fmt2 = '%d', field = 'month' }, Y = { fmt = '%04d', fmt2 = '%d', field = 'year' }, H = { fmt = '%02d', fmt2 = '%d', field = 'hour' }, M = { fmt = '%02d', fmt2 = '%d', field = 'minute' }, S = { fmt = '%02d', fmt2 = '%d', field = 'second' }, j = { fmt = '%03d', fmt2 = '%d', field = 'dayofyear' }, I = { fmt = '%02d', fmt2 = '%d', field = 'hour', special = 'hour12' }, p = { field = 'hour', special = 'am' }, } options = make_option_table(options, date.options) local amopt = options.am local eraopt = options.era local function replace_code(spaces, modifier, id) local code = codes[id] if code then local fmt = code.fmt if modifier == '-' and code.fmt2 then fmt = code.fmt2 end local value = date[code.field] if not value then return nil -- an undefined field in a partial date end local special = code.special if special then if special == 'hour12' then value = value % 12 value = value == 0 and 12 or value elseif special == 'am' then local ap = ampm_text[ampm_options[amopt]] or ampm_default return (spaces == '' and '' or '&nbsp;') .. (value < 12 and ap[1] or ap[2]) end end if code.field == 'year' then local sign = (era_text[eraopt] or {}).sign if not sign or format:find('%{era}', 1, true) then sign = '' if value <= 0 then value = 1 - value end else if value >= 0 then sign = '' else value = -value end end return spaces .. sign .. sformat(fmt, value) end return spaces .. (fmt and sformat(fmt, value) or value) end end local function replace_property(spaces, id) if id == 'era' then -- Special case so can use local era option. local result = get_era_for_year(eraopt, date.year) if result == '' then return '' end return (spaces == '' and '' or '&nbsp;') .. result end local result = date[id] if type(result) == 'string' then return spaces .. result end if type(result) == 'number' then return spaces .. tostring(result) end if type(result) == 'boolean' then return spaces .. (result and '1' or '0') end -- This occurs if id is an undefined field in a partial date, or is the name of a function. return nil end local PERCENT = '\127PERCENT\127' return (format :gsub('%%%%', PERCENT) :gsub('(%s*)%%{(%w+)}', replace_property) :gsub('(%s*)%%(%-?)(%a)', replace_code) :gsub(PERCENT, '%%') ) end local function _date_text(date, fmt, options) -- Return a formatted string representing the given date. if not is_date(date) then error('date:text: need a date (use "date:text()" with a colon)', 2) end if type(fmt) == 'string' and fmt:match('%S') then if fmt:find('%', 1, true) then return strftime(date, fmt, options) end elseif date.partial then fmt = date.month and 'my' or 'y' else fmt = 'dmy' if date.hastime then fmt = (date.second > 0 and 'hms ' or 'hm ') .. fmt end end local function bad_format() -- For consistency with other format processing, return given format -- (or cleaned format if original was not a string) if invalid. return mw.text.nowiki(fmt) end if date.partial then -- Ignore days in standard formats like 'ymd'. if fmt == 'ym' or fmt == 'ymd' then fmt = date.month and '%Y-%m %{era}' or '%Y %{era}' elseif fmt == 'my' or fmt == 'dmy' or fmt == 'mdy' then fmt = date.month and '%B %-Y %{era}' or '%-Y %{era}' elseif fmt == 'y' then fmt = date.month and '%-Y %{era}' or '%-Y %{era}' else return bad_format() end return strftime(date, fmt, options) end local function hm_fmt() local plain = make_option_table(options, date.options).bydefault.am return plain and '%H:%M' or '%-I:%M %p' end local need_time = date.hastime local t = collection() for item in fmt:gmatch('%S+') do local f if item == 'hm' then f = hm_fmt() need_time = false elseif item == 'hms' then f = '%H:%M:%S' need_time = false elseif item == 'ymd' then f = '%Y-%m-%d %{era}' elseif item == 'mdy' then -- Armenian has a single date order, so mdy is accepted as an input -- code (imports pass it) but renders as day month year. f = '%-d %B %-Y %{era}' elseif item == 'dmy' then f = '%-d %B %-Y %{era}' else return bad_format() end t:add(f) end fmt = t:join(' ') if need_time then fmt = hm_fmt() .. ' ' .. fmt end return strftime(date, fmt, options) end local function name_to_number(text, translate) if type(text) == 'string' then -- mw.ustring is required: string.lower leaves Armenian capitals untouched. return translate[mw.ustring.lower(text)] end end local function day_number(text) return name_to_number(text, day_names) end local function month_number(text) return name_to_number(text:gsub('%.', ''), month_names) end local function _list_text(list, fmt) -- Return a list of formatted strings from a list of dates. if not type(list) == 'table' then error('date:list:text: need "list:text()" with a colon', 2) end local result = { join = _list_join } for i, date in ipairs(list) do result[i] = date:text(fmt) end return result end local function _date_list(date, spec) -- Return a possibly empty numbered table of dates meeting the specification. -- Dates in the list are in ascending order (oldest date first). -- The spec should be a string of form "<count> <day> <op>" -- where each item is optional and -- count = number of items wanted in list -- day = abbreviation or name such as Mon, Monday or Երկուշաբթի -- op = >, >=, <, <= (default is > meaning after date) -- If no count is given, the list is for the specified days in date's month. -- The default day is date's day. -- The spec can also be a positive or negative number: -- -5 is equivalent to '5 <' -- 5 is equivalent to '5' which is '5 >' if not is_date(date) then error('date:list: need a date (use "date:list()" with a colon)', 2) end local list = { text = _list_text } if date.partial then return list end local count, offset, operation local ops = { ['>='] = { before = false, include = true }, ['>'] = { before = false, include = false }, ['<='] = { before = true , include = true }, ['<'] = { before = true , include = false }, } if spec then if type(spec) == 'number' then count = floor(spec + 0.5) if count < 0 then count = -count operation = ops['<'] end elseif type(spec) == 'string' then -- The day capture excludes digits and operators rather than -- requiring %a, which never matches Armenian letters. local num, day, op = spec:match('^%s*(%d*)%s*([^%s%d<>=]*)%s*([<>=]*)%s*$') if not num then return list end if num ~= '' then count = tonumber(num) end if day ~= '' then local dow = day_number(day) if not dow then dow = day_number(day:gsub('[sS]$', '')) -- accept plural English days end if not dow then return list end offset = dow - date.dow end operation = ops[op] else return list end end offset = offset or 0 operation = operation or ops['>'] local datefrom, dayfirst, daylast if operation.before then if offset > 0 or (offset == 0 and not operation.include) then offset = offset - 7 end if count then if count > 1 then offset = offset - 7*(count - 1) end datefrom = date + offset else daylast = date.day + offset dayfirst = daylast % 7 if dayfirst == 0 then dayfirst = 7 end end else if offset < 0 or (offset == 0 and not operation.include) then offset = offset + 7 end if count then datefrom = date + offset else dayfirst = date.day + offset daylast = date.monthdays end end if not count then if daylast < dayfirst then return list end count = floor((daylast - dayfirst)/7) + 1 datefrom = Date(date, {day = dayfirst}) end for i = 1, count do if not datefrom then break end -- exceeds date limits list[i] = datefrom datefrom = datefrom + 7 end return list end -- Cache the current date/time (UTC). -- -- Note that os.date() returns an empty object with optimized lazy getters for each field. -- Avoid current.min or current.sec in articles! https://phabricator.wikimedia.org/T416616 -- -- Beware that while os.date() uses 'min' and 'sec', our Date() uses 'minute' and 'second'. local current = os.date('!*t') local function extract_date(newdate, text) -- Parse the date/time in text and return n, o where -- n = table of numbers with date/time fields -- o = table of options for AM/PM or era or format, if any -- or return nothing if date is known to be invalid. -- Caller determines if the values in n are valid. -- A year must be positive ('1' to '9999'); use an era marker for BC. -- In a y-m-d string, the year must be four digits to avoid ambiguity -- ('0001' to '9999'). The only way to enter year <= 0 is by specifying -- the date as three numeric parameters like ymd Date(-1, 1, 1). -- Dates of form d/m/y, m/d/y, y/m/d are rejected as potentially ambiguous. local date, options = {}, {} if text:sub(-1) == 'Z' then -- Extract date/time from a Wikidata timestamp. -- The year can be 1 to 16 digits but this module handles 1 to 4 digits only. -- Examples: '+2016-06-21T14:30:00Z', '-0000000180-00-00T00:00:00Z'. local sign, y, m, d, H, M, S = text:match('^([+%-])(%d+)%-(%d%d)%-(%d%d)T(%d%d):(%d%d):(%d%d)Z$') if sign then y = tonumber(y) if sign == '-' and y > 0 then y = -y end if y <= 0 then options.era = 'BCE' end date.year = y m = tonumber(m) d = tonumber(d) H = tonumber(H) M = tonumber(M) S = tonumber(S) if m == 0 then newdate.partial = true return date, options end date.month = m if d == 0 then newdate.partial = true return date, options end date.day = d if H > 0 or M > 0 or S > 0 then date.hour = H date.minute = M date.second = S end return date, options end return end local function extract_ymd(item) -- Called when no day or month has been set. local y, m, d = item:match('^(%d%d%d%d)%-(.+)%-(%d%d?)$') if y then if date.year then return end if m:match('^%d%d?$') then m = tonumber(m) else m = month_number(m) end if m then date.year = tonumber(y) date.month = m date.day = tonumber(d) return true end end end local function extract_day_or_year(item) -- Called when a day would be valid, or -- when a year would be valid if no year has been set and partial is set. local number, suffix = item:match('^(%d%d?%d?%d?)(.*)$') if number then local n = tonumber(number) if #number <= 2 and n <= 31 then if ordinal_suffixes[mw.ustring.lower(suffix)] then date.day = n return true end elseif suffix == '' and newdate.partial and not date.year then date.year = n return true end end end local function extract_month(item) -- A month must be given as a name or abbreviation; a number could be ambiguous. local m = month_number(item) if m then date.month = m return true end end local function extract_time(item) local h, m, s = item:match('^(%d%d?):(%d%d)(:?%d*)$') if date.hour or not h then return end if s ~= '' then s = s:match('^:(%d%d)$') if not s then return end end date.hour = tonumber(h) date.minute = tonumber(m) date.second = tonumber(s) -- nil if empty string return true end local item_count = 0 local index_time local function set_ampm(item) local H = date.hour if H and not options.am and index_time + 1 == item_count then options.am = ampm_options[item] -- caller checked this is not nil if not pm_tokens[item] then if not (1 <= H and H <= 12) then return end if H == 12 then date.hour = 0 end else if not (1 <= H and H <= 23) then return end if H <= 11 then date.hour = H + 12 end end return true end end -- The Armenian full stop is treated as a separator; the Armenian bowt is not. for item in text:gsub(',', ' '):gsub('։', ' '):gsub('&nbsp;', ' '):gmatch('%S+') do local lowitem = mw.ustring.lower(item) if not ignored_tokens[lowitem] then item_count = item_count + 1 local era_code = era_text[item] and item or era_aliases[lowitem] if era_code then -- Era is accepted in peculiar places. if options.era then return end options.era = era_code elseif ampm_options[item] then if not set_ampm(item) then return end elseif item:find(':', 1, true) then if not extract_time(item) then return end index_time = item_count elseif date.day and date.month then if date.year then return -- should be nothing more so item is invalid end if not item:match('^(%d%d?%d?%d?)$') then return end date.year = tonumber(item) elseif date.day then if not extract_month(item) then return end elseif date.month then if not extract_day_or_year(item) then return end elseif extract_month(item) then options.format = 'mdy' elseif extract_ymd(item) then options.format = 'ymd' elseif extract_day_or_year(item) then if date.day then options.format = 'dmy' end else return end end end if not date.year or date.year == 0 then return end local era = era_text[options.era] if era and era.isbc then date.year = 1 - date.year end return date, options end local function autofill(date1, date2) -- Fill any missing month or day in each date using the -- corresponding component from the other date, if present, -- or with 1 if both dates are missing the month or day. -- This gives a good result for calculating the difference -- between two partial dates when no range is wanted. -- Return filled date1, date2 (two full dates). local function filled(a, b) -- Return date a filled, if necessary, with month and/or day from date b. -- The filled day is truncated to fit the number of days in the month. local fillmonth, fillday if not a.month then fillmonth = b.month or 1 end if not a.day then fillday = b.day or 1 end if fillmonth or fillday then -- need to create a new date a = Date(a, { month = fillmonth, day = math.min(fillday or a.day, days_in_month(a.year, fillmonth or a.month, a.calendar)) }) end return a end return filled(date1, date2), filled(date2, date1) end local function date_add_sub(lhs, rhs, is_sub) -- Return a new date from calculating (lhs + rhs) or (lhs - rhs), -- or return nothing if invalid. -- The result is nil if the calculated date exceeds allowable limits. -- Caller ensures that lhs is a date; its properties are copied for the new date. if lhs.partial then -- Adding to a partial is not supported. -- Can subtract a date or partial from a partial, but this is not called for that. return end local function is_prefix(text, word, minlen) local n = #text return (minlen or 1) <= n and n <= #word and text == word:sub(1, n) end local function do_days(n) local forcetime, jd if floor(n) == n then jd = lhs.jd else forcetime = not lhs.hastime jd = lhs.jdz end jd = jd + (is_sub and -n or n) if forcetime then jd = tostring(jd) if not jd:find('.', 1, true) then jd = jd .. '.0' end end return Date(lhs, 'juliandate', jd) end if type(rhs) == 'number' then -- Add/subtract days, including fractional days. return do_days(rhs) end if type(rhs) == 'string' then -- rhs is a single component like '26m' or '26 months' or '26 ամիս'. -- Fractions like '3.25d' are accepted for the units which are handled as days. -- The unit pattern excludes digits and spaces rather than requiring %a, -- which never matches Armenian letters. local sign, numstr, id = rhs:match('^%s*([+-]?)([%d%.]+)%s*([^%s%d]+)$') if sign then if sign == '-' then is_sub = not (is_sub and true or false) end local y, m, days local num = tonumber(numstr) if not num then return end id = mw.ustring.lower(id) id = unit_aliases[id] or id -- map Armenian unit names to English if is_prefix(id, 'years') then y = num m = 0 elseif is_prefix(id, 'months') then y = floor(num / 12) m = num % 12 elseif is_prefix(id, 'weeks') then days = num * 7 elseif is_prefix(id, 'days') then days = num elseif is_prefix(id, 'hours') then days = num / 24 elseif is_prefix(id, 'minutes', 3) then days = num / (24 * 60) elseif is_prefix(id, 'seconds') then days = num / (24 * 3600) else return end if days then return do_days(days) end if numstr:find('.', 1, true) then return end if is_sub then y = -y m = -m end assert(-11 <= m and m <= 11) y = lhs.year + y m = lhs.month + m if m > 12 then y = y + 1 m = m - 12 elseif m < 1 then y = y - 1 m = m + 12 end local d = math.min(lhs.day, days_in_month(y, m, lhs.calendar)) return Date(lhs, y, m, d) end end if is_diff(rhs) then local days = rhs.age_days if (is_sub or false) ~= (rhs.isnegative or false) then days = -days end return lhs + days end end local full_date_only = { dayabbr = true, dayname = true, dow = true, dayofweek = true, dowiso = true, dayofweekiso = true, dayofyear = true, gsd = true, juliandate = true, jd = true, jdz = true, jdnoon = true, } -- Metatable for a date's calculated fields. local datemt = { __index = function (self, key) if rawget(self, 'partial') then if full_date_only[key] then return end if key == 'monthabbr' or key == 'monthdays' or key == 'monthname' then if not self.month then return end end end local value if key == 'dayabbr' then value = day_info[self.dow][1] elseif key == 'dayname' then value = day_info[self.dow][2] elseif key == 'dow' then value = (self.jdnoon + 1) % 7 -- day-of-week 0=Sun to 6=Sat elseif key == 'dayofweek' then value = self.dow elseif key == 'dowiso' then value = (self.jdnoon % 7) + 1 -- ISO day-of-week 1=Mon to 7=Sun elseif key == 'dayofweekiso' then value = self.dowiso elseif key == 'dayofyear' then local first = Date(self.year, 1, 1, self.calendar).jdnoon value = self.jdnoon - first + 1 -- day-of-year 1 to 366 elseif key == 'era' then -- Era text (never a negative sign) from year and options. value = get_era_for_year(self.options.era, self.year) elseif key == 'format' then value = self.options.format or 'dmy' elseif key == 'gsd' then -- GSD = 1 from 00:00:00 to 23:59:59 on 1 January 1 AD Gregorian calendar, -- which is from jd 1721425.5 to 1721426.49999. value = floor(self.jd - 1721424.5) elseif key == 'juliandate' or key == 'jd' or key == 'jdz' then local jd, jdz = julian_date(self) rawset(self, 'juliandate', jd) rawset(self, 'jd', jd) rawset(self, 'jdz', jdz) return key == 'jdz' and jdz or jd elseif key == 'jdnoon' then -- Julian date at noon (an integer) on the calendar day when jd occurs. value = floor(self.jd + 0.5) elseif key == 'isleapyear' then value = is_leap_year(self.year, self.calendar) elseif key == 'monthabbr' then value = month_info[self.month][1] elseif key == 'monthdays' then value = days_in_month(self.year, self.month, self.calendar) elseif key == 'monthname' then value = month_info[self.month][2] end if value ~= nil then rawset(self, key, value) return value end end, } -- Date operators. local function mt_date_add(lhs, rhs) if not is_date(lhs) then lhs, rhs = rhs, lhs -- put date on left (it must be a date for this to have been called) end return date_add_sub(lhs, rhs) end local function mt_date_sub(lhs, rhs) if is_date(lhs) then if is_date(rhs) then return DateDiff(lhs, rhs) end return date_add_sub(lhs, rhs, true) end end local function mt_date_concat(lhs, rhs) return tostring(lhs) .. tostring(rhs) end local function mt_date_tostring(self) return self:text() end local function mt_date_eq(lhs, rhs) -- Return true if dates identify same date/time where, for example, -- Date(-4712, 1, 1, 'Julian') == Date(-4713, 11, 24, 'Gregorian') is true. -- This is called only if lhs and rhs have the same type and the same metamethod. if lhs.partial or rhs.partial then -- One date is partial; the other is a partial or a full date. -- The months may both be nil, but must be the same. return lhs.year == rhs.year and lhs.month == rhs.month and lhs.calendar == rhs.calendar end return lhs.jdz == rhs.jdz end local function mt_date_lt(lhs, rhs) -- Return true if lhs < rhs, for example, -- Date('1 Յունուար 2016') < Date('06:00 1 Յունուար 2016') is true. -- This is called only if lhs and rhs have the same type and the same metamethod. if lhs.partial or rhs.partial then -- One date is partial; the other is a partial or a full date. if lhs.calendar ~= rhs.calendar then return lhs.calendar == 'Julian' end if lhs.partial then lhs = lhs.partial.first end if rhs.partial then rhs = rhs.partial.first end end return lhs.jdz < rhs.jdz end --[[ Examples of syntax to construct a date: Date(y, m, d, 'julian') default calendar is 'gregorian' Date(y, m, d, H, M, S, 'julian') Date('juliandate', jd, 'julian') if jd contains "." text output includes H:M:S Date('currentdate') Date('currentdatetime') Date('1 Ապրիլ 1995', 'julian') parse date from text Date('1 Ապրիլ 1995 Ք.Ե.', 'julian') using an era sets a flag to do the same for output Date('04:30:59 1 Ապրիլ 1995', 'julian') Date(date) copy of an existing date Date(date, t) same, updated with y,m,d,H,M,S fields from table t Date(t) date with y,m,d,H,M,S fields from table t ]] function Date(...) -- for forward declaration above -- Return a table holding a date assuming a uniform calendar always applies -- (proleptic Gregorian calendar or proleptic Julian calendar), or -- return nothing if date is invalid. -- A partial date has a valid year, however its month may be nil, and -- its day and time fields are nil. -- Field partial is set to false (if a full date) or a table (if a partial date). local newdate = { _id = uniq, calendar = 'Gregorian', -- default is Gregorian calendar hastime = false, -- true if input sets a time hour = 0, -- always set hour/minute/second so don't have to handle nil minute = 0, second = 0, options = {}, list = _date_list, subtract = function (self, rhs, options) return DateDiff(self, rhs, options) end, text = _date_text, } local argtype, datetext, is_copy, jd_number, tnums local numindex = 0 local numfields = { 'year', 'month', 'day', 'hour', 'minute', 'second' } local numbers = {} for _, v in ipairs({...}) do v = strip_to_nil(v) -- mw.ustring is required so Armenian keywords can be matched. local vlower = type(v) == 'string' and mw.ustring.lower(v) or nil if v == nil then -- Ignore empty arguments after stripping so modules can directly pass template parameters. elseif calendar_aliases[vlower] then newdate.calendar = calendar_aliases[vlower] elseif vlower == 'partial' then newdate.partial = true elseif vlower == 'fix' then newdate.want_fix = true elseif is_date(v) then -- Copy existing date (items can be overridden by other arguments). if is_copy or tnums then return end is_copy = true newdate.calendar = v.calendar newdate.partial = v.partial newdate.hastime = v.hastime newdate.options = v.options newdate.year = v.year newdate.month = v.month newdate.day = v.day newdate.hour = v.hour newdate.minute = v.minute newdate.second = v.second elseif type(v) == 'table' then if tnums then return end tnums = {} local tfields = { year=1, month=1, day=1, hour=2, minute=2, second=2 } for tk, tv in pairs(v) do if tfields[tk] then tnums[tk] = tonumber(tv) end if tfields[tk] == 2 then newdate.hastime = true end end else local num = tonumber(v) if not num and argtype == 'setdate' and numindex == 1 then num = month_number(v) end if num then if not argtype then argtype = 'setdate' end if argtype == 'setdate' and numindex < 6 then numindex = numindex + 1 numbers[numfields[numindex]] = num elseif argtype == 'juliandate' and not jd_number then jd_number = num if type(v) == 'string' then if v:find('.', 1, true) then newdate.hastime = true end elseif num ~= floor(num) then -- The given value was a number. The time will be used -- if the fractional part is nonzero. newdate.hastime = true end else return end elseif argtype then return elseif type(v) == 'string' then if v == 'currentdate' or v == 'currentdatetime' or v == 'juliandate' then argtype = v else argtype = 'datetext' datetext = v end else return end end end if argtype == 'datetext' then if tnums or not set_date_from_numbers(newdate, extract_date(newdate, datetext)) then return end elseif argtype == 'juliandate' then newdate.partial = nil newdate.jd = jd_number if not set_date_from_jd(newdate) then return end elseif argtype == 'currentdate' or argtype == 'currentdatetime' then newdate.partial = nil newdate.year = current.year newdate.month = current.month newdate.day = current.day if argtype == 'currentdatetime' then newdate.hour = current.hour newdate.minute = current.min newdate.second = current.sec newdate.hastime = true end newdate.calendar = 'Gregorian' -- ignore any given calendar name elseif argtype == 'setdate' then if tnums or not set_date_from_numbers(newdate, numbers) then return end elseif not (is_copy or tnums) then return end if tnums then newdate.jd = nil -- force recalculation in case jd was set before changes from tnums if not set_date_from_numbers(newdate, tnums) then return end end if newdate.partial then local year = newdate.year local month = newdate.month local first = Date(year, month or 1, 1, newdate.calendar) month = month or 12 local last = Date(year, month, days_in_month(year, month), newdate.calendar) newdate.partial = { first = first, last = last } else newdate.partial = false -- avoid index lookup end setmetatable(newdate, datemt) local readonly = {} local mt = { __index = newdate, __newindex = function(t, k, v) error('date.' .. tostring(k) .. ' is read-only', 2) end, __add = mt_date_add, __sub = mt_date_sub, __concat = mt_date_concat, __tostring = mt_date_tostring, __eq = mt_date_eq, __lt = mt_date_lt, } return setmetatable(readonly, mt) end local function _diff_age(diff, code, options) -- Return a tuple of integer values from diff as specified by code, except that -- each integer may be a list of two integers for a diff with a partial date, or -- return nil if the code is not supported. -- If want round, the least significant unit is rounded to nearest whole unit. -- For a duration, an extra day is added. local wantround, wantduration, wantrange if type(options) == 'table' then wantround = options.round wantduration = options.duration wantrange = options.range else wantround = options end if not is_diff(diff) then local f = wantduration and 'duration' or 'age' error(f .. ': need a date difference (use "diff:' .. f .. '()" with a colon)', 2) end if diff.partial then -- Ignore wantround, wantduration. local function choose(v) if type(v) == 'table' then if not wantrange or v[1] == v[2] then -- Example: Date('partial', 2005) - Date('partial', 2001) gives -- diff.years = { 3, 4 } to show the range of possible results. -- If do not want a range, choose the second value as more expected. return v[2] end end return v end if code == 'ym' or code == 'ymd' then if not wantrange and diff.iszero then -- This avoids an unexpected result such as -- Date('partial', 2001) - Date('partial', 2001) -- giving diff = { years = 0, months = { 0, 11 } } -- which would be reported as 0 years and 11 months. return 0, 0 end return choose(diff.partial.years), choose(diff.partial.months) end if code == 'y' then return choose(diff.partial.years) end if code == 'm' or code == 'w' or code == 'd' then return choose({ diff.partial.mindiff:age(code), diff.partial.maxdiff:age(code) }) end return nil end local extra_days = wantduration and 1 or 0 if code == 'wd' or code == 'w' or code == 'd' then local offset = wantround and 0.5 or 0 local days = diff.age_days + extra_days if code == 'wd' or code == 'd' then days = floor(days + offset) if code == 'd' then return days end return floor(days/7), days % 7 end return floor(days/7 + offset) end local H, M, S = diff.hours, diff.minutes, diff.seconds if code == 'dh' or code == 'dhm' or code == 'dhms' or code == 'h' or code == 'hm' or code == 'hms' or code == 'M' or code == 's' then local days = floor(diff.age_days + extra_days) local inc_hour if wantround then if code == 'dh' or code == 'h' then if M >= 30 then inc_hour = true end elseif code == 'dhm' or code == 'hm' then if S >= 30 then M = M + 1 if M >= 60 then M = 0 inc_hour = true end end elseif code == 'M' then if S >= 30 then M = M + 1 end else -- Nothing needed because S is an integer. end if inc_hour then H = H + 1 if H >= 24 then H = 0 days = days + 1 end end end if code == 'dh' or code == 'dhm' or code == 'dhms' then if code == 'dh' then return days, H elseif code == 'dhm' then return days, H, M else return days, H, M, S end end local hours = days * 24 + H if code == 'h' then return hours elseif code == 'hm' then return hours, M elseif code == 'M' or code == 's' then M = hours * 60 + M if code == 'M' then return M end return M * 60 + S end return hours, M, S end if wantround then local inc_hour if code == 'ymdh' or code == 'ymwdh' then if M >= 30 then inc_hour = true end elseif code == 'ymdhm' or code == 'ymwdhm' then if S >= 30 then M = M + 1 if M >= 60 then M = 0 inc_hour = true end end elseif code == 'ymd' or code == 'ymwd' or code == 'yd' or code == 'md' then if H >= 12 then extra_days = extra_days + 1 end end if inc_hour then H = H + 1 if H >= 24 then H = 0 extra_days = extra_days + 1 end end end local y, m, d = diff.years, diff.months, diff.days if extra_days > 0 then d = d + extra_days if d > 28 or code == 'yd' then -- Recalculate in case have passed a month. diff = diff.date1 + extra_days - diff.date2 y, m, d = diff.years, diff.months, diff.days end end if code == 'ymd' then return y, m, d elseif code == 'yd' then if y > 0 then -- It is known that diff.date1 > diff.date2. diff = diff.date1 - (diff.date2 + (y .. 'y')) end return y, floor(diff.age_days) elseif code == 'md' then return y * 12 + m, d elseif code == 'ym' or code == 'm' then if wantround then if d >= 16 then m = m + 1 if m >= 12 then m = 0 y = y + 1 end end end if code == 'ym' then return y, m end return y * 12 + m elseif code == 'ymw' then local weeks = floor(d/7) if wantround then local days = d % 7 if days > 3 or (days == 3 and H >= 12) then weeks = weeks + 1 end end return y, m, weeks elseif code == 'ymwd' then return y, m, floor(d/7), d % 7 elseif code == 'ymdh' then return y, m, d, H elseif code == 'ymwdh' then return y, m, floor(d/7), d % 7, H elseif code == 'ymdhm' then return y, m, d, H, M elseif code == 'ymwdhm' then return y, m, floor(d/7), d % 7, H, M end if code == 'y' then if wantround and m >= 6 then y = y + 1 end return y end return nil end local function _diff_duration(diff, code, options) if type(options) ~= 'table' then options = { round = options } end options.duration = true return _diff_age(diff, code, options) end -- Metatable for some operations on date differences. diffmt = { -- for forward declaration above __concat = function (lhs, rhs) return tostring(lhs) .. tostring(rhs) end, __tostring = function (self) return tostring(self.age_days) end, __index = function (self, key) local value if key == 'age_days' then if rawget(self, 'partial') then local function jdz(date) return (date.partial and date.partial.first or date).jdz end value = jdz(self.date1) - jdz(self.date2) else value = self.date1.jdz - self.date2.jdz end end if value ~= nil then rawset(self, key, value) return value end end, } function DateDiff(date1, date2, options) -- for forward declaration above -- Return a table with the difference between two dates (date1 - date2). -- The difference is negative if date1 is older than date2. -- Return nothing if invalid. -- If d = date1 - date2 then -- date1 = date2 + d -- If date1 >= date2 and the dates have no H:M:S time specified then -- date1 = date2 + (d.years..'y') + (d.months..'m') + d.days -- where the larger time units are added first. -- The result of Date(2015,1,x) + '1m' is Date(2015,2,28) for -- x = 28, 29, 30, 31. That means, for example, -- d = Date(2015,3,3) - Date(2015,1,31) -- gives d.years, d.months, d.days = 0, 1, 3 (excluding date1). if not (is_date(date1) and is_date(date2) and date1.calendar == date2.calendar) then return end local wantfill if type(options) == 'table' then wantfill = options.fill end local isnegative = false local iszero = false if date1 < date2 then isnegative = true date1, date2 = date2, date1 elseif date1 == date2 then iszero = true end -- It is known that date1 >= date2 (period is from date2 to date1). if date1.partial or date2.partial then -- Two partial dates might have timelines: ---------------------A=================B--- date1 is from A to B inclusive --------C=======D-------------------------- date2 is from C to D inclusive -- date1 > date2 iff A > C (date1.partial.first > date2.partial.first) -- The periods can overlap ('Ապրիլ 2001' minus '2001'): -------------A===B------------------------- A=2001-04-01 B=2001-04-30 --------C=====================D------------ C=2001-01-01 D=2001-12-31 if wantfill then date1, date2 = autofill(date1, date2) else local function zdiff(date1, date2) local diff = date1 - date2 if diff.isnegative then return date1 - date1 -- a valid diff in case we call its methods end return diff end local function getdate(date, which) return date.partial and date.partial[which] or date end local maxdiff = zdiff(getdate(date1, 'last'), getdate(date2, 'first')) local mindiff = zdiff(getdate(date1, 'first'), getdate(date2, 'last')) local years, months if maxdiff.years == mindiff.years then years = maxdiff.years if maxdiff.months == mindiff.months then months = maxdiff.months else months = { mindiff.months, maxdiff.months } end else years = { mindiff.years, maxdiff.years } end return setmetatable({ date1 = date1, date2 = date2, partial = { years = years, months = months, maxdiff = maxdiff, mindiff = mindiff, }, isnegative = isnegative, iszero = iszero, age = _diff_age, duration = _diff_duration, }, diffmt) end end local y1, m1 = date1.year, date1.month local y2, m2 = date2.year, date2.month local years = y1 - y2 local months = m1 - m2 local d1 = date1.day + hms(date1) local d2 = date2.day + hms(date2) local days, time if d1 >= d2 then days = d1 - d2 else months = months - 1 -- Get days in previous month (before the "to" date) given December has 31 days. local dpm = m1 > 1 and days_in_month(y1, m1 - 1, date1.calendar) or 31 if d2 >= dpm then days = d1 - hms(date2) else days = dpm - d2 + d1 end end if months < 0 then years = years - 1 months = months + 12 end days, time = math.modf(days) local H, M, S = h_m_s(time) return setmetatable({ date1 = date1, date2 = date2, partial = false, -- avoid index lookup years = years, months = months, days = days, hours = H, minutes = M, seconds = S, isnegative = isnegative, iszero = iszero, age = _diff_age, duration = _diff_duration, }, diffmt) end return { _current = current, _Date = Date, _days_in_month = days_in_month, } du5gm12st9jfdle7f0rl6knhoz3hrzn 10 32370 253262 2026-08-10T18:09:20Z ShahenWasHere 140 Նոր էջ «<includeonly>{{#ifexpr:{{#if:{{{2|}}}|1|0}}=0 or abs( ({{{4|{{CURRENTMONTH}}}}}+{{{3|{{CURRENTYEAR}}}}}*12) - ({{{2|{{CURRENTMONTH}}}}}+{{{1|{{CURRENTYEAR}}}}}*12)) >= 12 |<!-- in years -->{{#expr:floor(abs( ( ({{{4|{{CURRENTMONTH}}}}}+{{{3|{{CURRENTYEAR}}}}}*12) - ({{{2|{{CURRENTMONTH}}}}}+{{{1|{{CURRENTYEAR}}}}}*12) ) / 12 ))}}&nbsp;տարի |<!-- in months -->{{#expr:abs( ({{{4|{{CURRENTMONTH}}}}}+{{{3|{{CURRENTYEAR}}}}}*12) - ({{{2|{{CURRENTMONTH}}}}}+{{{1|{{CURRENTYEAR...»: 253262 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#ifexpr:{{#if:{{{2|}}}|1|0}}=0 or abs( ({{{4|{{CURRENTMONTH}}}}}+{{{3|{{CURRENTYEAR}}}}}*12) - ({{{2|{{CURRENTMONTH}}}}}+{{{1|{{CURRENTYEAR}}}}}*12)) >= 12 |<!-- in years -->{{#expr:floor(abs( ( ({{{4|{{CURRENTMONTH}}}}}+{{{3|{{CURRENTYEAR}}}}}*12) - ({{{2|{{CURRENTMONTH}}}}}+{{{1|{{CURRENTYEAR}}}}}*12) ) / 12 ))}}&nbsp;տարի |<!-- in months -->{{#expr:abs( ({{{4|{{CURRENTMONTH}}}}}+{{{3|{{CURRENTYEAR}}}}}*12) - ({{{2|{{CURRENTMONTH}}}}}+{{{1|{{CURRENTYEAR}}}}}*12) )}}&nbsp;ամիս }} {{#ifexpr:({{{4|{{CURRENTMONTH}}}}}+{{{3|{{CURRENTYEAR}}}}}*12) - ({{{2|{{CURRENTMONTH}}}}}+{{{1|{{CURRENTYEAR}}}}}*12) < 0|ետք|առաջ}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 2esqn5vk3h15lp3r33pzx653qg5setp 10 32371 253263 2026-08-10T18:10:50Z ShahenWasHere 140 Նոր էջ «<includeonly>{{#invoke:Official website|url}}</includeonly><!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude>»: 253263 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Official website|url}}</includeonly><!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> l4ap0jm72eh5ulg4u508h37vdgu4kvg 828 32372 253264 2026-08-10T18:14:08Z ShahenWasHere 140 Նոր էջ «local yesNo = require("Module:Yesno") local unpack = table.unpack or unpack local Text = { serial = "2026-08-10", suite = "Text" } --[=[ Text utilities. Localised for hyw from the en.wikipedia version, upstream serial 2024-09-21. Almost all of this module is language neutral. The reader facing surface is the localisation block immediately below; everything else is Unicode plumbing and should be kept in step with upstream. ]=] -------------------------------...»: 253264 Scribunto text/plain local yesNo = require("Module:Yesno") local unpack = table.unpack or unpack local Text = { serial = "2026-08-10", suite = "Text" } --[=[ Text utilities. Localised for hyw from the en.wikipedia version, upstream serial 2024-09-21. Almost all of this module is language neutral. The reader facing surface is the localisation block immediately below; everything else is Unicode plumbing and should be kept in step with upstream. ]=] -------------------------------------------------------------------------------- -- hyw localisation block. -------------------------------------------------------------------------------- -- Shown by Text.char() when the codepoint list cannot be used. local MSG_BAD_CODEPOINTS = "անվաւեր կոդային կէտեր՝ " -- Quotation marks, consulted before Module:Text/data so that quoting works on -- this wiki even if that data page has not been imported yet. -- Structure matches QuoteType in the data page: -- [1] = { open, close } codepoints for level 1 -- [2] = { open, close } codepoints for level 2 -- [3] = true if a non breaking space goes inside the marks (French style) -- Armenian uses guillemets with no inner spacing. local quote_override = { hyw = { { 0x00AB, 0x00BB }, { 0x201C, 0x201D }, false }, hy = { { 0x00AB, 0x00BB }, { 0x201C, 0x201D }, false }, } -------------------------------------------------------------------------------- -- End of localisation block. -------------------------------------------------------------------------------- local function textData() -- Module:Text/data holds language neutral Unicode tables (quote suites, -- script ranges, combining mark patterns). It must be imported from -- en.wikipedia unchanged; nothing in it gets translated. -- Loaded lazily so the rest of this module works without it. local ok, data = pcall( mw.loadData, 'Module:Text/data' ) if not ok then error( 'Module:Text/data is not present on this wiki; import it from en.wikipedia unchanged', 2 ) end return data end local function fiatQuote( apply, alien, advance ) -- Quote text -- Parameter: -- apply -- string, with text -- alien -- string, with language code -- advance -- number, with level 1 or 2 local r = apply and tostring(apply) or "" alien = alien or "en" advance = tonumber(advance) or 0 -- Language codes are ASCII, so a byte based match is safe here. local slang = alien:match( "^(%l+)-" ) local quotes = quote_override[ alien ] or ( slang and quote_override[ slang ] ) if not quotes then local data = textData() local QuoteLang = data.QuoteLang local QuoteType = data.QuoteType local suite = QuoteLang[alien] or slang and QuoteLang[slang] or QuoteLang["en"] if suite then quotes = QuoteType[ suite ] if not quotes then mw.log( "fiatQuote() " .. suite ) end end end if quotes then local space = quotes[ 3 ] and "&#160;" or "" local pair = quotes[ advance ] if pair then r = mw.ustring.format( "%s%s%s%s%s", mw.ustring.char( pair[ 1 ] ), space, apply, space, mw.ustring.char( pair[ 2 ] ) ) end end return r end -- fiatQuote() Text.char = function ( apply, again, accept ) -- Create string from codepoints -- Parameter: -- apply -- table (sequence) with numerical codepoints, or nil -- again -- number of repetitions, or nil -- accept -- true, if no error messages to be appended -- Returns: string local r = "" apply = type(apply) == "table" and apply or {} again = math.floor(tonumber(again) or 1) if again < 1 then return "" end local bad = { } local codes = { } for _, v in ipairs( apply ) do local n = tonumber(v) if not n or (n < 32 and n ~= 9 and n ~= 10) then table.insert(bad, tostring(v)) else table.insert(codes, math.floor(n)) end end if #bad > 0 then if not accept then r = tostring( mw.html.create( "span" ) :addClass( "error" ) :wikitext( MSG_BAD_CODEPOINTS .. table.concat( bad, " " )) ) end return r end if #codes > 0 then r = mw.ustring.char( unpack( codes ) ) if again > 1 then r = r:rep(again) end end return r end -- Text.char() local function trimAndFormat(args, fmt) local result = {} if type(args) ~= 'table' then args = {args} end for _, v in ipairs(args) do v = mw.text.trim(tostring(v)) if v ~= "" then table.insert(result,fmt and mw.ustring.format(fmt, v) or v) end end return result end Text.concatParams = function ( args, apply, adapt ) -- Concat list items into one string -- Parameter: -- args -- table (sequence) with numKey=string -- apply -- string (optional); separator (default: "|") -- adapt -- string (optional); format including "%s" -- Returns: string return table.concat(trimAndFormat(args,adapt), apply or "|") end -- Text.concatParams() Text.containsCJK = function ( s ) -- Is any CJK code within? -- Parameter: -- s -- string -- Returns: true, if CJK detected s = s and tostring(s) or "" local patternCJK = textData().PatternCJK return mw.ustring.find( s, patternCJK ) ~= nil end -- Text.containsCJK() Text.removeDelimited = function (s, prefix, suffix) -- Remove all text in s delimited by prefix and suffix (inclusive) -- Arguments: -- s = string to process -- prefix = initial delimiter -- suffix = ending delimiter -- Returns: stripped string s = s and tostring(s) or "" prefix = prefix and tostring(prefix) or "" suffix = suffix and tostring(suffix) or "" -- Byte lengths, because find() and sub() below are byte based. Upstream used -- mw.ustring.len here, which mismatched as soon as a delimiter contained a -- multi byte character. Plain find on UTF-8 always lands on a character -- boundary, so byte slicing at those offsets is safe. local prefixLen = #prefix local suffixLen = #suffix if prefixLen == 0 or suffixLen == 0 then return s end local i = s:find(prefix, 1, true) local r = s local j while i do j = r:find(suffix, i + prefixLen, true) if j then r = r:sub(1, i - 1)..r:sub(j+suffixLen) else r = r:sub(1, i - 1) end i = r:find(prefix, 1, true) end return r end Text.getPlain = function ( adjust ) -- Remove wikisyntax from string, except templates -- Parameter: -- adjust -- string -- Returns: string local r = Text.removeDelimited(adjust,"<!--","-->") r = r:gsub( "(</?%l[^>]*>)", "" ) :gsub( "'''", "" ) :gsub( "''", "" ) :gsub( "&nbsp;", " " ) return r end -- Text.getPlain() Text.isLatinRange = function (s) -- Are characters expected to be latin or symbols within latin texts? -- Arguments: -- s = string to analyze -- Returns: true, if valid for latin only s = s and tostring(s) or "" --- ensure input is always string local PatternLatin = textData().PatternLatin return mw.ustring.match(s, PatternLatin) ~= nil end -- Text.isLatinRange() Text.isQuote = function ( s ) -- Is this character any quotation mark? -- Parameter: -- s = single character to analyze -- Returns: true, if s is quotation mark s = s and tostring(s) or "" if s == "" then return false end local SeekQuote = textData().SeekQuote return mw.ustring.find( SeekQuote, s, 1, true ) ~= nil end -- Text.isQuote() Text.listToText = function ( args, adapt ) -- Format list items similar to mw.text.listToText() -- The separator and the final conjunction come from MediaWiki core messages -- for the wiki content language, so no localisation is needed here. -- Parameter: -- args -- table (sequence) with numKey=string -- adapt -- string (optional); format including "%s" -- Returns: string return mw.text.listToText(trimAndFormat(args, adapt)) end -- Text.listToText() Text.quote = function ( apply, alien, advance ) -- Quote text -- Parameter: -- apply -- string, with text -- alien -- string, with language code, or nil -- advance -- number, with level 1 or 2, or nil -- Returns: quoted string apply = apply and tostring(apply) or "" local mode, slang if type( alien ) == "string" then slang = mw.ustring.lower( mw.text.trim( alien ) ) else slang = mw.title.getCurrentTitle().pageLanguage if not slang then slang = mw.language.getContentLanguage():getCode() end end if advance == 2 then mode = 2 else mode = 1 end return fiatQuote( mw.text.trim( apply ), slang, mode ) end -- Text.quote() Text.quoteUnquoted = function ( apply, alien, advance ) -- Quote text, if not yet quoted and not empty -- Parameter: -- apply -- string, with text -- alien -- string, with language code, or nil -- advance -- number, with level 1 or 2, or nil -- Returns: string; possibly quoted local r = mw.text.trim( apply and tostring(apply) or "" ) local s = mw.ustring.sub( r, 1, 1 ) if s ~= "" and not Text.isQuote( s ) then -- Upstream had mw.ustring.sub( r, -1, 1 ), which always returns an empty -- string, so the closing mark was never actually tested. s = mw.ustring.sub( r, -1 ) if not Text.isQuote( s ) then r = Text.quote( r, alien, advance ) end end return r end -- Text.quoteUnquoted() Text.removeDiacritics = function ( adjust ) -- Remove all diacritics -- Parameter: -- adjust -- string -- Returns: string; all latin letters should be ASCII -- or basic greek or cyrillic or symbols etc. local cleanup, decomposed local PatternCombined = textData().PatternCombined decomposed = mw.ustring.toNFD( adjust and tostring(adjust) or "" ) cleanup = mw.ustring.gsub( decomposed, PatternCombined, "" ) return mw.ustring.toNFC( cleanup ) end -- Text.removeDiacritics() Text.sentenceTerminated = function ( analyse ) -- Is string terminated by dot, question or exclamation mark? -- Quotation, link termination and so on granted -- NOTE: the pattern comes from Module:Text/data and knows only Latin -- punctuation. Armenian verjaket, hartsakan nshan and yerkarnshan are not -- recognised. See the notes on the talk page before relying on this. -- Parameter: -- analyse -- string -- Returns: true, if sentence terminated local r local PatternTerminated = textData().PatternTerminated if mw.ustring.find( analyse, PatternTerminated ) then r = true else r = false end return r end -- Text.sentenceTerminated() Text.ucfirstAll = function ( adjust) -- Capitalize all words -- NOTE: Armenian does not use title case. This is kept for imported -- templates that call it; do not wire it into reader facing output. -- Arguments: -- adjust = string to adjust -- Returns: string with all first letters in upper case adjust = adjust and tostring(adjust) or "" local r = mw.text.decode(adjust,true) local i = 1 local c, j, m m = (r ~= adjust) r = " "..r while i do i = mw.ustring.find( r, "%W%l", i ) if i then j = i + 1 c = mw.ustring.upper( mw.ustring.sub( r, j, j ) ) r = string.format( "%s%s%s", mw.ustring.sub( r, 1, i ), c, mw.ustring.sub( r, i + 2 ) ) i = j end end -- while i r = r:sub( 2 ) if m then r = mw.text.encode(r) end return r end -- Text.ucfirstAll() Text.uprightNonlatin = function ( adjust ) -- Ensure non-italics for non-latin text parts -- One single greek letter might be granted -- NOTE: on this wiki the ordinary case is Armenian text with Latin inserts, -- which is the reverse of what this function assumes. It will wrap the -- Armenian, not the Latin. -- Precondition: -- adjust -- string -- Returns: string with non-latin parts enclosed in <span> local r local data = textData() local PatternLatin = data.PatternLatin local RangesLatin = data.RangesLatin local NumLatinRanges = data.NumLatinRanges if mw.ustring.match( adjust, PatternLatin ) then -- latin only, horizontal dashes, quotes r = adjust else local c local j = false local k = 1 local m = false local n = mw.ustring.len( adjust ) local span = "%s%s<span dir='auto' style='font-style:normal'>%s</span>" local flat = function ( a ) -- isLatin local range -- NumLatinRanges has to be precomputed because # does not work from loadData for i = 1, NumLatinRanges do range = RangesLatin[ i ] if a >= range[ 1 ] and a <= range[ 2 ] then return true end end -- for i end -- flat() local focus = function ( a ) -- char is not ambivalent local r = ( a > 64 ) if r then r = ( a < 8192 or a > 8212 ) else r = ( a == 38 or a == 60 ) -- '&' '<' end return r end -- focus() local form = function ( a ) return string.format( span, r, mw.ustring.sub( adjust, k, j - 1 ), mw.ustring.sub( adjust, j, a ) ) end -- form() r = "" for i = 1, n do c = mw.ustring.codepoint( adjust, i, i ) if focus( c ) then if flat( c ) then if j then if m then if i == m then -- single greek letter. j = false end m = false end if j then local nx = i - 1 local s = "" for ix = nx, 1, -1 do c = mw.ustring.sub( adjust, ix, ix ) if c == " " or c == "(" then nx = nx - 1 s = c .. s else break -- for ix end end -- for ix r = form( nx ) .. s j = false k = i end end elseif not j then j = i if c >= 880 and c <= 1023 then -- single greek letter? m = i + 1 else m = false end end elseif m then m = m + 1 end end -- for i if j and ( not m or m < n ) then r = form( n ) else r = r .. mw.ustring.sub( adjust, k ) end end return r end -- Text.uprightNonlatin() Text.test = function ( about ) local r if about == "quote" then local data = textData() -- upstream leaked this as a global r = { } r.QuoteLang = data.QuoteLang r.QuoteType = data.QuoteType end return r end -- Text.test() -- Non Unicode-aware version of mw.text.split and mw.text.gsplit -- based on [[phab:diffusion/ELUA/browse/master/includes/Engines/LuaCommon/lualib/mw.text.lua]] -- These run up to 60 times faster than the Unicode-aware versions -- -- WARNING for this wiki: these are byte based. They are safe with a plain -- separator or an ASCII pattern such as "," or "%s+", because those always land -- on a character boundary. They are NOT safe with the letter classes %a %w %l %u -- against Armenian text, which will split mid character and produce mojibake -- rather than an error. Use mw.text.split for anything matching Armenian letters. Text.split = function ( text, pattern, plain ) local ret = {} for m in Text.gsplit( text, pattern, plain ) do ret[#ret+1] = m end return ret end Text.gsplit = function ( text, pattern, plain ) local s, l = 1, string.len( text ) return function () if s then local e, n = string.find( text, pattern, s, plain ) local ret if not e then ret = string.sub( text, s ) s = nil elseif n < e then -- Empty separator! ret = string.sub( text, s, e ) if e < l then s = e + 1 else s = nil end else ret = e > s and string.sub( text, s, e - 1 ) or '' s = n + 1 end return ret end end, nil, nil end -- Export local p = { } for _, func in ipairs({'containsCJK','isLatinRange','isQuote','sentenceTerminated'}) do p[func] = function (frame) return Text[func]( frame.args[ 1 ] or "" ) and "1" or "" end end for _, func in ipairs({'getPlain','removeDiacritics','ucfirstAll','uprightNonlatin'}) do p[func] = function (frame) return Text[func]( frame.args[ 1 ] or "" ) end end function p.char( frame ) local params = frame:getParent().args local story = params[ 1 ] local codes, lenient, multiple if not story then params = frame.args story = params[ 1 ] end if story then local items = mw.text.split( mw.text.trim(story), "%s+" ) if #items > 0 then local j lenient = (yesNo(params.errors) == false) codes = { } multiple = tonumber( params[ "*" ] ) for _, v in ipairs( items ) do j = tonumber((mw.ustring.sub( v, 1, 1 ) == "x" and "0" or "") .. v) table.insert( codes, j or v ) end end end return Text.char( codes, multiple, lenient ) end function p.concatParams( frame ) local args local template = frame.args.template if type( template ) == "string" then template = mw.text.trim( template ) template = ( template == "1" ) end if template then args = frame:getParent().args else args = frame.args end return Text.concatParams( args, frame.args.separator, frame.args.format ) end function p.listToFormat(frame) local lists = {} local pformat = frame.args["format"] or "" local sep = frame.args["sep"] or ";" -- Read the numbered list parameters. for k, v in pairs(frame.args) do local knum = tonumber(k) if knum then lists[knum] = v end end -- Split each list. local maxListLen = 0 for i = 1, #lists do lists[i] = mw.text.split(lists[i], sep) if #lists[i] > maxListLen then maxListLen = #lists[i] end end -- Build the result. local result = "" local result_line = "" for i = 1, maxListLen do result_line = pformat for j = 1, #lists do -- Guard against a short list, and escape % so a percent sign in the -- data is not read as a capture reference by gsub. local value = (lists[j][i] or ""):gsub("%%", "%%%%") result_line = mw.ustring.gsub(result_line, "%%s", value, 1) end result = result .. result_line end return result end function p.listToText( frame ) local args local template = frame.args.template if type( template ) == "string" then template = mw.text.trim( template ) template = ( template == "1" ) end if template then args = frame:getParent().args else args = frame.args end return Text.listToText( args, frame.args.format ) end function p.quote( frame ) local slang = frame.args[2] if type( slang ) == "string" then slang = mw.text.trim( slang ) if slang == "" then slang = false end end return Text.quote( frame.args[ 1 ] or "", slang, tonumber( frame.args[3] ) ) end function p.quoteUnquoted( frame ) local slang = frame.args[2] if type( slang ) == "string" then slang = mw.text.trim( slang ) if slang == "" then slang = false end end return Text.quoteUnquoted( frame.args[ 1 ] or "", slang, tonumber( frame.args[3] ) ) end function p.zip(frame) local lists = {} local seps = {} local defaultsep = frame.args["sep"] or "" local innersep = frame.args["isep"] or "" local outersep = frame.args["osep"] or "" -- Read the numbered list parameters and any explicit separators. for k, v in pairs(frame.args) do local knum = tonumber(k) if knum then lists[knum] = v else if string.sub(k, 1, 3) == "sep" then local sepnum = tonumber(string.sub(k, 4)) if sepnum then seps[sepnum] = v end end end end -- Where no explicit separator was given, use the default. for i = 1, math.max(#seps, #lists) do if not seps[i] then seps[i] = defaultsep end end -- Split each list. local maxListLen = 0 for i = 1, #lists do lists[i] = mw.text.split(lists[i], seps[i]) if #lists[i] > maxListLen then maxListLen = #lists[i] end end local result = "" for i = 1, maxListLen do if i ~= 1 then result = result .. outersep end for j = 1, #lists do if j ~= 1 then result = result .. innersep end result = result .. (lists[j][i] or "") end end return result end function p.split(frame) local text = frame.args.text or frame.args[1] or '' local pattern = frame.args.pattern or frame.args[2] or '' local plain = yesNo(frame.args.plain or frame.args[3]) local index = tonumber(frame.args.index) or tonumber(frame.args[4]) or 1 local a = Text.split(text, pattern, plain) if index < 0 then index = #a + index + 1 end return a[index] end function p.failsafe() return Text.serial end p.Text = function () return Text end -- p.Text return p l9d0znuk9ixl5gm1qptqlgw97n5ypk7 0 32373 253265 2026-08-10T18:19:44Z ShahenWasHere 140 Նոր էջ «'''Չափորոշիչներու Միջազգային Կազմակերպութիւնը''' (ISO) անկախ, ոչ կառավարական, միջազգային չափորոշիչներ մշակող կազմակերպութիւն մըն է, կազմուած անդամ երկիրներու ազգային չափորոշիչներու կազմակերպութիւններու ներկայացուցիչներէ։<ref name="UIA">{{Cite web|url=https://uia.org/s/or/en/1100016492|title...»: 253265 wikitext text/x-wiki '''Չափորոշիչներու Միջազգային Կազմակերպութիւնը''' (ISO) անկախ, ոչ կառավարական, միջազգային չափորոշիչներ մշակող կազմակերպութիւն մըն է, կազմուած անդամ երկիրներու ազգային չափորոշիչներու կազմակերպութիւններու ներկայացուցիչներէ։<ref name="UIA">{{Cite web|url=https://uia.org/s/or/en/1100016492|title=International Organization for Standardization (ISO)|year=2024|website=uia.org|publisher=[[Union of International Associations]]|location=Brussels, Belgium|format=|arxiv=|asin=|bibcode=|doi=|isbn=|issn=|jfm=|jstor=|lccn=|mr=|oclc=|ol=|osti=|pmc=|pmid=|rfc=|ssrn=|zbl=|id=|archive-url=|archive-date=|quote=|url-access=|author1=Staff writer|department=UIA Global Civil Society Database|agency=Yearbook of International Organizations Online|access-date=1 February 2025|url-status=|via=|trans-quote=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.iso.org/publication/PUB100399.html|title=ISO Membership Manual|website=ISO|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220410094647/https://www.iso.org/publication/PUB100399.html|archive-date=10 April 2022|access-date=10 April 2022|url-status=live}}</ref> Անդամակցութեան պայմանները նշուած են ISO-ի Կանոնագիրի 3-րդ յօդուածին մէջ։<ref name="statutes">{{cite book|url=https://www.iso.org/files/live/sites/isoorg/files/archive/pdf/en/statutes.pdf|title=ISO Statutes|date=2022|publisher=International Organization for Standardization|isbn=978-92-67-02040-2|edition=20th|location=[[Vernier, Switzerland]]|language=EN, FR, RU|access-date=12 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331214602/https://www.iso.org/files/live/sites/isoorg/files/archive/pdf/en/statutes.pdf|archive-date=31 March 2022|url-status=live}}</ref> ISO հիմնուեցաւ 23 Փետրուար 1947-ին, եւ 2024-ի Յուլիսի դրութեամբ հրատարակած է աւելի քան 25,000 միջազգային չափորոշիչ՝ ընդգրկելով արհեստագիտութեան եւ արտադրութեան գրեթէ բոլոր բնագաւառները։ Ան ունի աւելի քան 800 արհեստագիտական յանձնախումբ (TC) եւ ենթայանձնախումբ (SC)՝ չափորոշիչներու մշակումով զբաղելու համար։<ref name="About_ISO">{{cite web|url=http://www.iso.org/iso/about.htm|title=About ISO|publisher=ISO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230217220116/https://www.iso.org/about-us.html|archive-date=17 February 2023|url-status=live}}</ref> Կազմակերպութիւնը կը մշակէ եւ կը հրատարակէ միջազգային չափորոշիչներ արհեստագիտական եւ ոչ արհեստագիտական բնագաւառներու մէջ, ընդգրկելով ամէն ինչ՝ արտադրուած ապրանքներէն եւ արհեստագիտութենէն մինչեւ սննդի ապահովութիւն, փոխադրութիւն, տեղեկատուական արհեստագիտութիւն, երկրագործութիւն եւ առողջապահութիւն։<ref name="About_ISO2">{{cite web|url=http://www.iso.org/iso/about.htm|title=About ISO|publisher=ISO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230217220116/https://www.iso.org/about-us.html|archive-date=17 February 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=New 'net zero' standards could transform the climate – unless they're derailed|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2021/10/04/iso-london-declaration-climate/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220202010928/https://www.washingtonpost.com/politics/2021/10/04/iso-london-declaration-climate/|archive-date=2 February 2022|access-date=18 March 2022|newspaper=The Washington Post}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.iso.org/sectors/health|title=Health sector standards|date=2023-04-06|website=ISO|language=en|access-date=2024-01-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.iso.org/sectors/transport|title=Transport sector standards|date=2023-01-20|website=ISO|language=en|access-date=2024-01-28}}</ref> Աւելի մասնագիտացած նիւթերով, ինչպէս ելեկտրական եւ ելեկտրոնային ճարտարագիտութիւնը, կը զբաղի Ելեկտրաարհեստագիտական Միջազգային Յանձնաժողովը։<ref name=":1">Editors of Encyclopedia Britannica. 3 June 2021. "[https://www.britannica.com/topic/International-Organization-for-Standardization International Organization for Standardization]". {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220412114854/https://www.britannica.com/topic/International-Organization-for-Standardization|date=12 April 2022}}. ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2022-04-26.</ref> Անոր կեդրոնատեղին կը գտնուի Վերնիէ, [[Զուիցերիա]]։ ISO-ի երեք պաշտօնական լեզուներն են [[Անգլերէն|անգլերէնը]], [[Ֆրանսերէն|ֆրանսերէնը]] եւ [[Ռուսերէն|ռուսերէնը]]։<ref name="languages">{{cite web|url=http://www.iso.org/iso/iso_catalogue/how_to_use_the_catalogue.htm|title=How to use the ISO Catalogue|publisher=International Organization for Standardization|archive-url=https://web.archive.org/web/20071004225623/http://www.iso.org/iso/iso_catalogue/how_to_use_the_catalogue.htm|archive-date=4 October 2007|url-status=dead}}</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծանցանկ}} ht5xbrj783wxhi4pe1ilrgfsqrurb2i 253266 253265 2026-08-10T18:20:08Z ShahenWasHere 140 ShahenWasHere տեղափոխեց էջը «[[ISO]]»-էն «[[Չափորոշիչներու Միջազգային Կազմակերպութիւն]]» 253265 wikitext text/x-wiki '''Չափորոշիչներու Միջազգային Կազմակերպութիւնը''' (ISO) անկախ, ոչ կառավարական, միջազգային չափորոշիչներ մշակող կազմակերպութիւն մըն է, կազմուած անդամ երկիրներու ազգային չափորոշիչներու կազմակերպութիւններու ներկայացուցիչներէ։<ref name="UIA">{{Cite web|url=https://uia.org/s/or/en/1100016492|title=International Organization for Standardization (ISO)|year=2024|website=uia.org|publisher=[[Union of International Associations]]|location=Brussels, Belgium|format=|arxiv=|asin=|bibcode=|doi=|isbn=|issn=|jfm=|jstor=|lccn=|mr=|oclc=|ol=|osti=|pmc=|pmid=|rfc=|ssrn=|zbl=|id=|archive-url=|archive-date=|quote=|url-access=|author1=Staff writer|department=UIA Global Civil Society Database|agency=Yearbook of International Organizations Online|access-date=1 February 2025|url-status=|via=|trans-quote=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.iso.org/publication/PUB100399.html|title=ISO Membership Manual|website=ISO|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220410094647/https://www.iso.org/publication/PUB100399.html|archive-date=10 April 2022|access-date=10 April 2022|url-status=live}}</ref> Անդամակցութեան պայմանները նշուած են ISO-ի Կանոնագիրի 3-րդ յօդուածին մէջ։<ref name="statutes">{{cite book|url=https://www.iso.org/files/live/sites/isoorg/files/archive/pdf/en/statutes.pdf|title=ISO Statutes|date=2022|publisher=International Organization for Standardization|isbn=978-92-67-02040-2|edition=20th|location=[[Vernier, Switzerland]]|language=EN, FR, RU|access-date=12 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331214602/https://www.iso.org/files/live/sites/isoorg/files/archive/pdf/en/statutes.pdf|archive-date=31 March 2022|url-status=live}}</ref> ISO հիմնուեցաւ 23 Փետրուար 1947-ին, եւ 2024-ի Յուլիսի դրութեամբ հրատարակած է աւելի քան 25,000 միջազգային չափորոշիչ՝ ընդգրկելով արհեստագիտութեան եւ արտադրութեան գրեթէ բոլոր բնագաւառները։ Ան ունի աւելի քան 800 արհեստագիտական յանձնախումբ (TC) եւ ենթայանձնախումբ (SC)՝ չափորոշիչներու մշակումով զբաղելու համար։<ref name="About_ISO">{{cite web|url=http://www.iso.org/iso/about.htm|title=About ISO|publisher=ISO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230217220116/https://www.iso.org/about-us.html|archive-date=17 February 2023|url-status=live}}</ref> Կազմակերպութիւնը կը մշակէ եւ կը հրատարակէ միջազգային չափորոշիչներ արհեստագիտական եւ ոչ արհեստագիտական բնագաւառներու մէջ, ընդգրկելով ամէն ինչ՝ արտադրուած ապրանքներէն եւ արհեստագիտութենէն մինչեւ սննդի ապահովութիւն, փոխադրութիւն, տեղեկատուական արհեստագիտութիւն, երկրագործութիւն եւ առողջապահութիւն։<ref name="About_ISO2">{{cite web|url=http://www.iso.org/iso/about.htm|title=About ISO|publisher=ISO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230217220116/https://www.iso.org/about-us.html|archive-date=17 February 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=New 'net zero' standards could transform the climate – unless they're derailed|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2021/10/04/iso-london-declaration-climate/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220202010928/https://www.washingtonpost.com/politics/2021/10/04/iso-london-declaration-climate/|archive-date=2 February 2022|access-date=18 March 2022|newspaper=The Washington Post}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.iso.org/sectors/health|title=Health sector standards|date=2023-04-06|website=ISO|language=en|access-date=2024-01-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.iso.org/sectors/transport|title=Transport sector standards|date=2023-01-20|website=ISO|language=en|access-date=2024-01-28}}</ref> Աւելի մասնագիտացած նիւթերով, ինչպէս ելեկտրական եւ ելեկտրոնային ճարտարագիտութիւնը, կը զբաղի Ելեկտրաարհեստագիտական Միջազգային Յանձնաժողովը։<ref name=":1">Editors of Encyclopedia Britannica. 3 June 2021. "[https://www.britannica.com/topic/International-Organization-for-Standardization International Organization for Standardization]". {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220412114854/https://www.britannica.com/topic/International-Organization-for-Standardization|date=12 April 2022}}. ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2022-04-26.</ref> Անոր կեդրոնատեղին կը գտնուի Վերնիէ, [[Զուիցերիա]]։ ISO-ի երեք պաշտօնական լեզուներն են [[Անգլերէն|անգլերէնը]], [[Ֆրանսերէն|ֆրանսերէնը]] եւ [[Ռուսերէն|ռուսերէնը]]։<ref name="languages">{{cite web|url=http://www.iso.org/iso/iso_catalogue/how_to_use_the_catalogue.htm|title=How to use the ISO Catalogue|publisher=International Organization for Standardization|archive-url=https://web.archive.org/web/20071004225623/http://www.iso.org/iso/iso_catalogue/how_to_use_the_catalogue.htm|archive-date=4 October 2007|url-status=dead}}</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծանցանկ}} ht5xbrj783wxhi4pe1ilrgfsqrurb2i 253268 253266 2026-08-10T18:20:22Z ShahenWasHere 140 253268 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization|name=International Organization for Standardization|native_name={{Unbulleted list| {{native name|fr|Organisation internationale de normalisation}} | {{native name|ru|Международная организация по стандартизации}} }}|native_name_lang=|logo=ISO Logo (Red square).svg|logo_size=180|formation={{Start date and age|1947|02|23|df=yes}}|predecessor=International Federation of the National Standardizing Associations (ISA)|type=[[Non-governmental organization]]|purpose=[[International standard]]s development|headquarters=[[Vernier, Switzerland|Vernier]], Switzerland<ref name=HQ>{{cite web|url=https://www.iso.org/about|title=About ISO|publisher=International Organization for Standardization|access-date=16 December 2025|quote=ISO Central Secretariat Chemin de Blandonnet 8 CP 401 1214 Vernier (Geneva) Switzerland}}</ref>|abbreviation=ISO|num_members=170 members (39 correspondents and 4 subscribers)<ref name="ISO_members">{{cite web |title=ISO members |url=https://www.iso.org/members.html |publisher=International Organization for Standardization |access-date=17 November 2020 |archive-date=24 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210124090755/https://www.iso.org/members.html |url-status=live}}</ref>|languages={{hlist |English |French |Russian<ref name="languages"/>}}|leader_title=President|leader_name=Khaled Soufi|website={{Official URL}}|remarks=UID: CHE-105.816.788 CH-ID: CH-660-3098013-3}} '''Չափորոշիչներու Միջազգային Կազմակերպութիւնը''' (ISO) անկախ, ոչ կառավարական, միջազգային չափորոշիչներ մշակող կազմակերպութիւն մըն է, կազմուած անդամ երկիրներու ազգային չափորոշիչներու կազմակերպութիւններու ներկայացուցիչներէ։<ref name="UIA">{{Cite web|url=https://uia.org/s/or/en/1100016492|title=International Organization for Standardization (ISO)|year=2024|website=uia.org|publisher=[[Union of International Associations]]|location=Brussels, Belgium|format=|arxiv=|asin=|bibcode=|doi=|isbn=|issn=|jfm=|jstor=|lccn=|mr=|oclc=|ol=|osti=|pmc=|pmid=|rfc=|ssrn=|zbl=|id=|archive-url=|archive-date=|quote=|url-access=|author1=Staff writer|department=UIA Global Civil Society Database|agency=Yearbook of International Organizations Online|access-date=1 February 2025|url-status=|via=|trans-quote=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.iso.org/publication/PUB100399.html|title=ISO Membership Manual|website=ISO|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220410094647/https://www.iso.org/publication/PUB100399.html|archive-date=10 April 2022|access-date=10 April 2022|url-status=live}}</ref> Անդամակցութեան պայմանները նշուած են ISO-ի Կանոնագիրի 3-րդ յօդուածին մէջ։<ref name="statutes">{{cite book|url=https://www.iso.org/files/live/sites/isoorg/files/archive/pdf/en/statutes.pdf|title=ISO Statutes|date=2022|publisher=International Organization for Standardization|isbn=978-92-67-02040-2|edition=20th|location=[[Vernier, Switzerland]]|language=EN, FR, RU|access-date=12 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331214602/https://www.iso.org/files/live/sites/isoorg/files/archive/pdf/en/statutes.pdf|archive-date=31 March 2022|url-status=live}}</ref> ISO հիմնուեցաւ 23 Փետրուար 1947-ին, եւ 2024-ի Յուլիսի դրութեամբ հրատարակած է աւելի քան 25,000 միջազգային չափորոշիչ՝ ընդգրկելով արհեստագիտութեան եւ արտադրութեան գրեթէ բոլոր բնագաւառները։ Ան ունի աւելի քան 800 արհեստագիտական յանձնախումբ (TC) եւ ենթայանձնախումբ (SC)՝ չափորոշիչներու մշակումով զբաղելու համար։<ref name="About_ISO">{{cite web|url=http://www.iso.org/iso/about.htm|title=About ISO|publisher=ISO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230217220116/https://www.iso.org/about-us.html|archive-date=17 February 2023|url-status=live}}</ref> Կազմակերպութիւնը կը մշակէ եւ կը հրատարակէ միջազգային չափորոշիչներ արհեստագիտական եւ ոչ արհեստագիտական բնագաւառներու մէջ, ընդգրկելով ամէն ինչ՝ արտադրուած ապրանքներէն եւ արհեստագիտութենէն մինչեւ սննդի ապահովութիւն, փոխադրութիւն, տեղեկատուական արհեստագիտութիւն, երկրագործութիւն եւ առողջապահութիւն։<ref name="About_ISO2">{{cite web|url=http://www.iso.org/iso/about.htm|title=About ISO|publisher=ISO|archive-url=https://web.archive.org/web/20230217220116/https://www.iso.org/about-us.html|archive-date=17 February 2023|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=New 'net zero' standards could transform the climate – unless they're derailed|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2021/10/04/iso-london-declaration-climate/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220202010928/https://www.washingtonpost.com/politics/2021/10/04/iso-london-declaration-climate/|archive-date=2 February 2022|access-date=18 March 2022|newspaper=The Washington Post}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.iso.org/sectors/health|title=Health sector standards|date=2023-04-06|website=ISO|language=en|access-date=2024-01-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.iso.org/sectors/transport|title=Transport sector standards|date=2023-01-20|website=ISO|language=en|access-date=2024-01-28}}</ref> Աւելի մասնագիտացած նիւթերով, ինչպէս ելեկտրական եւ ելեկտրոնային ճարտարագիտութիւնը, կը զբաղի Ելեկտրաարհեստագիտական Միջազգային Յանձնաժողովը։<ref name=":1">Editors of Encyclopedia Britannica. 3 June 2021. "[https://www.britannica.com/topic/International-Organization-for-Standardization International Organization for Standardization]". {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220412114854/https://www.britannica.com/topic/International-Organization-for-Standardization|date=12 April 2022}}. ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 2022-04-26.</ref> Անոր կեդրոնատեղին կը գտնուի Վերնիէ, [[Զուիցերիա]]։ ISO-ի երեք պաշտօնական լեզուներն են [[Անգլերէն|անգլերէնը]], [[Ֆրանսերէն|ֆրանսերէնը]] եւ [[Ռուսերէն|ռուսերէնը]]։<ref name="languages">{{cite web|url=http://www.iso.org/iso/iso_catalogue/how_to_use_the_catalogue.htm|title=How to use the ISO Catalogue|publisher=International Organization for Standardization|archive-url=https://web.archive.org/web/20071004225623/http://www.iso.org/iso/iso_catalogue/how_to_use_the_catalogue.htm|archive-date=4 October 2007|url-status=dead}}</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծանցանկ}} nfyc63zy4ui7ua1cetvnx1bvtj332r7 0 32374 253267 2026-08-10T18:20:08Z ShahenWasHere 140 ShahenWasHere տեղափոխեց էջը «[[ISO]]»-էն «[[Չափորոշիչներու Միջազգային Կազմակերպութիւն]]» 253267 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Չափորոշիչներու Միջազգային Կազմակերպութիւն]] eyi46qvkty2rkgqwlj6mvtyqx6n9vz8 10 32375 253269 2026-08-10T18:22:20Z ShahenWasHere 140 Էջը վերայղուած է դէպի [[Կաղապար:Տեղեկաքարտ Կազմակերպութիւն]] 253269 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Կաղապար:Տեղեկաքարտ Կազմակերպութիւն]] sxhx5fblm2ci2xgsrulxe9a5l7frebf 828 32376 253270 2026-08-10T18:23:29Z ShahenWasHere 140 Նոր էջ «<!-- Module documentation. Localised for hyw from the en.wikipedia version. Function names, parameter names and #invoke targets stay English. Support templates (High-use, Lua, Anchor, in lang, tlg, Sandbox other, String-handling templates) are deliberately not used: anchors are plain HTML spans and the sandbox guard is a parser function, so this page has no template dependencies at all. --> '''<code>Text</code>'''՝ մոդուլ մը, որ կը պ...»: 253270 wikitext text/x-wiki <!-- Module documentation. Localised for hyw from the en.wikipedia version. Function names, parameter names and #invoke targets stay English. Support templates (High-use, Lua, Anchor, in lang, tlg, Sandbox other, String-handling templates) are deliberately not used: anchors are plain HTML spans and the sandbox guard is a parser function, so this page has no template dependencies at all. --> '''<code>Text</code>'''՝ մոդուլ մը, որ կը պարունակէ գրութիւն, ուիքի նշագրում եւ HTML մշակելու ֆունկցիաներ։ == <span id="Vorlage"></span><span id="templates"></span>Կաղապարներու համար նախատեսուած ֆունկցիաներ == Բոլոր ֆունկցիաները ունին անանուն պարամետր մը, որ կը պարունակէ գրութիւնը։ Եթէ պարամետրը պայմաններուն չի համապատասխաներ, վերադարձուած արժէքը պարապ տող է։ Երբ պայմանը կը բաւարարուի կամ արդիւնք մը կը գտնուի, կը վերադարձուի առնուազն մէկ նիշ պարունակող տող։ ; <span id="char"></span>char : Կը կազմէ տող մը՝ նիշերու կոդերու ցանկէ մը։ ::; 1 ::: Բացատով բաժնուած նիշերու կոդերու ցանկ ::; * ::: '''1''' պարամետրի ցանկին կրկնութիւններուն թիւը (լռելեայն՝ 1) ::; errors ::: <code>0</code>՝ սխալի հաղորդագրութիւնները չցուցադրել։ Այս պարամետրը կ՚անցնի <code>Module:Yesno</code>-էն, ուստի կ՚ընդունի նաեւ վերջինիս ճանչցած ուրիշ արժէքները։ ; <span id="concatParams"></span>concatParams : Կը միացնէ ցանկացած թիւով տարրեր՝ մէկ տողի մէջ, Lua-ի <code>table.concat()</code>-ին նման։ : Կաղապարէ՝ ::; 1 ::: Առաջին տարրը. բացակայ եւ պարապ տարրերը կ՚անտեսուին։ ::; 2 3 4 5 6 … ::: Յաջորդ տարրերը ::; separator ::: Տարրերու միջեւ բաժանիչը. լռելեայն՝ <code>|</code> ::; format ::: Ընտրովի ձեւաչափ, որ կը կիրառուի իւրաքանչիւր տարրի վրայ. պէտք է պարունակէ <code>%s</code>։ ::; template=1 ::: Տարրերը կանչող կաղապարէն առնել։ : Lua-էն՝ ::; args ::: տարրերու ''աղիւսակ (յաջորդականութիւն)'' ::; apply ::: Բաժանիչ. լռելեայն՝ <code>|</code> ::; adapt ::: Ընտրովի ձեւաչափ. պէտք է պարունակէ <code>%s</code>։ ; <span id="containsCJK"></span>containsCJK : Կը վերադարձնէ արժէք մը, եթէ մուտքային տողը կը պարունակէ CJK (չինական, ճաբոնական, քորէական) նիշեր։ :* Ոչինչ կը վերադարձնէ, եթէ CJK նիշ չկայ։ :* Կը պահանջէ <code>Module:Text/data</code>։ ; <span id="getPlain"></span>getPlain : Կը հեռացնէ ուիքի նշագրումը (բացի կաղապարներէն)՝ մեկնաբանութիւններ, HTML պիտակներ, թաւ, շեղ, անխզելի բացատ։ ; <span id="isLatinRange"></span>isLatinRange : Կը վերադարձնէ արժէք մը, բացի այն պարագայէն, երբ տողը կը պարունակէ նիշ մը, որ սովորաբար լատինատառ գրութեան մէջ չի հանդիպիր։ :* Ոչինչ կը վերադարձնէ ոչ լատինատառ տողի պարագային, ուստի հայերէն գրութեան միշտ ոչինչ կը վերադարձնէ։ :* Կը պահանջէ <code>Module:Text/data</code>։ ; <span id="isQuote"></span>isQuote : Կը վերադարձնէ արժէք մը, եթէ փոխանցուած պարամետրը մէկ նիշ է եւ այդ նիշը չակերտ է, օրինակ <code>'</code>։ :* Ոչինչ կը վերադարձնէ բազմաթիւ նիշերու պարագային, կամ եթէ նիշը չակերտ չէ։ :* Կը պահանջէ <code>Module:Text/data</code>։ ; <span id="listToFormat"></span>listToFormat : Կը բաժնէ մէկ կամ քանի մը ցանկ եւ իւրաքանչիւր տողի համար կը կրկնէ տրուած ձեւաչափը՝ ամէն <code>%s</code>-ի տեղ դնելով համապատասխան ցանկին տարրը։ :* 1, 2, 3, …՝ բաժնուելիք ցանկերը :* <code>sep</code>՝ ցանկերը բաժնելու բաժանիչը. լռելեայն՝ <code>;</code> :* <code>format</code>՝ ձեւաչափը. պէտք է պարունակէ այնքան <code>%s</code>, որքան ցանկ կայ։ ; <span id="listToText"></span>listToText : Կը ձեւաւորէ ցանկի տարրերը՝ [[:mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.text.listToText|mw.text.listToText()]]-ի նման։ : Տարրերը կը բաժնուին ստորակէտով, իսկ վերջին երկուքին միջեւ կը դրուի շաղկապ։ Բաժանիչն ու շաղկապը կու գան MediaWiki-ի համակարգային հաղորդագրութիւններէն՝ ուիքիին բովանդակութեան լեզուին համաձայն, ուստի հոս թարգմանելիք բան չկայ։ : Անանուն պարամետրերը կը դառնան ցանկին տարրերը։ : <code>#invoke</code>-ի ընտրովի պարամետրեր՝ :* <code>format</code>՝ իւրաքանչիւր տարր նախ պիտի ձեւաւորուի այս ձեւաչափով։ Տե՛ս [[:mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#string.format|string.format]]։ Տողը պէտք է պարունակէ առնուազն մէկ <code>%s</code>։ :* <code>template=1</code>՝ ցանկին տարրերը կանչող կաղապարէն առնել։ ; <span id="quote"></span>quote : Տողը կը փակցնէ չակերտներու մէջ։ Չակերտները կրնան ընտրուիլ ըստ լեզուի։ ::; 1 ::: Մուտքային գրութիւն (եզրային բացատները ինքնաբերաբար կը հեռացուին). կրնայ պարապ ըլլալ։ ::; 2 ::: ''(ընտրովի)'' չակերտներուն համար ISO 639 լեզուի ծածկագիրը։ <code>hyw</code> եւ <code>hy</code> ծածկագիրները կը մշակուին այս մոդուլին մէջ եւ կու տան «…»։ Ուրիշ լեզուներ կը կարդացուին <code>Module:Text/data</code>-էն։ ::; 3 ::: ''(ընտրովի)'' <code>2</code>՝ երկրորդ մակարդակի չակերտներու համար, այսինքն չակերտի մէջ չակերտ։ ; <span id="quoteUnquoted"></span>quoteUnquoted : Տողը կը փակցնէ չակերտներու մէջ, եթէ արդէն չակերտուած չէ եւ պարապ չէ։ Պարապ տողը չի չակերտուիր, ոչ ալ այն տողը, որուն սկիզբը կամ վերջը արդէն չակերտ կայ։ ::; 1 ::: Մուտքային գրութիւն (եզրային բացատները ինքնաբերաբար կը հեռացուին). կրնայ պարապ ըլլալ։ ::; 2 ::: ''(ընտրովի)'' ISO 639 լեզուի ծածկագիր ::; 3 ::: ''(ընտրովի)'' <code>2</code>՝ երկրորդ մակարդակի չակերտներու համար :* Վերջին նիշին ստուգումը կը պահանջէ <code>Module:Text/data</code>։ ; <span id="removeDiacritics"></span>removeDiacritics : Կը հեռացնէ բոլոր տարբերանշանները։ ::; 1 ::: Մուտքային գրութիւն :* Կը պահանջէ <code>Module:Text/data</code>։ ; <span id="sentenceTerminated"></span>sentenceTerminated : Կը ստուգէ թէ նախադասութիւնը աւարտած է։ Յաջորդող չակերտները արգելք չեն։ :* Ոչինչ կը վերադարձնէ, եթէ նախադասութիւնը աւարտած չէ։ :* '''Զգուշացում.''' օրինաչափութիւնը կու գայ <code>Module:Text/data</code>-էն եւ կը ճանչնայ միայն լատինատառ կէտադրութիւն։ Հայերէն վերջակէտը, հարցականն ու բացականչականը չեն ճանչցուիր։ ; <span id="split"></span>split : Կը բաժնէ տողը նշուած բաժանիչով եւ կը վերադարձնէ առաջին (կամ նշուած) մասը։ Ասիկա [[:mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.text.split|mw.text.split]]-ի ոչ Unicode տարբերակն է, որ ASCII գրութեան համար մինչեւ 60 անգամ աւելի արագ է։ :* 1 (կամ <code>text</code>)՝ բաժնուելիք գրութիւնը :* 2 (կամ <code>pattern</code>)՝ բաժնելու համար գործածուելիք օրինաչափութիւնը :* 3 (կամ <code>plain</code>)՝ եթէ «true» է, <code>pattern</code>-ը կ՚ընկալուի իբրեւ պարզ գրութիւն, ոչ թէ օրինաչափութիւն :* 4 (կամ <code>index</code>)՝ վերադարձուելիք մասը։ Բացակայութեան պարագային՝ առաջինը։ Բացասական թիւը կը հաշուէ վերջէն (օրինակ <code>-1</code>՝ վերջին մասը)։ :* '''Զգուշացում.''' այս ֆունկցիան բայթի հիմքով կ՚աշխատի։ Պարզ բաժանիչով կամ ASCII օրինաչափութեամբ (<code>,</code>, <code>%s+</code>) ապահով է, բայց <code>%a</code>, <code>%w</code>, <code>%l</code>, <code>%u</code> դասերով հայերէն գրութեան վրայ կիրառուելով՝ կը կտրէ նիշին մէջտեղէն եւ կ՚արտադրէ աղաւաղուած գրութիւն՝ առանց սխալ ցոյց տալու։ Այդ պարագային գործածէ՛ <code>mw.text.split</code>։ ; <span id="ucfirstAll"></span>ucfirstAll : Իւրաքանչիւր ճանչցուած բառին առաջին տառը կը դարձնէ մեծատառ։ Ասիկա կը տարբերի <code>ucfirst:</code> վերլուծիչի ֆունկցիայէն, որ միայն ամբողջ տողին առաջին նիշը կը փոխէ։ : Քանի մը յաճախ գործածուող HTML էնթիթիներ պաշտպանուած են։ Ասոր հետեւանքով թուային էնթիթիները (օրինակ <code>&amp;#38;</code>) կրնան վերածուիլ <code>&amp;amp;</code> ձեւին։ :* Հայերէնը վերնագիրի մէջ ամէն բառ մեծատառով չի գրեր։ Այս ֆունկցիան պահուած է en-էն ներմուծուած կաղապարներուն համար. ընթերցողին ցուցադրուող գրութեան վրայ չկիրարկել։ ; <span id="uprightNonlatin"></span>uprightNonlatin : Կ՚ապահովէ որ ոչ լատինատառ մասերը շեղ չըլլան։ Մէկ յունարէն տառ կրնայ բացառութիւն ըլլալ։ :* '''Զգուշացում.''' ֆունկցիան կ՚ենթադրէ լատինատառ գրութիւն՝ ոչ լատինատառ ներդիրներով։ Այս ուիքիին վրայ սովորական պարագան հակառակն է, ուստի ան կը փաթթէ հայերէնը, ոչ թէ լատինատառը։ :* Կը պահանջէ <code>Module:Text/data</code>։ ; <span id="zip"></span>zip : Կը միացնէ քանի մը ցանկ՝ խաչաձեւելով զանոնք։ Օրինակով աւելի դիւրին կը բացատրուի. եթէ list1 = "a,b,c" եւ list2 = "1,2,3", ապա<br><code>zip(list1, list2, sep = ",", isep = "-", osep = "/")</code><br>կու տայ<br><code>a-1/b-2/c-3</code> :* 1, 2, 3, …՝ միացուելիք ցանկերը :* <code>sep</code>՝ ցանկերը բաժնելու բաժանիչը (Lua-ի օրինաչափութեան ձեւով)։ Եթէ պարապ է, ցանկերը կը բաժնուին առանձին նիշերու։ :* <code>sep1</code>, <code>sep2</code>, <code>sep3</code>, …՝ իւրաքանչիւր ցանկի համար տարբեր բաժանիչ գործածելու կարելիութիւն :* <code>isep</code>՝ ելքի բաժանիչ. կը դրուի իրենց ցանկերուն մէջ ''նոյն'' դիրքը գրաւող տարրերուն միջեւ :* <code>osep</code>՝ ելքի բաժանիչ. կը դրուի ''տարբեր'' դիրք ունեցող տարրերուն, այսինքն <code>isep</code>-ով միացուած խումբերուն միջեւ ; <span id="failsafe"></span>failsafe : Կը վերադարձնէ մոդուլին տարբերակին թուականը։ Կը ծառայէ ստուգելու թէ մոդուլը ճիշդ բեռնուած է։ == <span id="Lua"></span>Գործածութիւն ուրիշ Lua մոդուլի մէջ == Վերոյիշեալ բոլոր ֆունկցիաները կրնան կանչուիլ ուրիշ Lua մոդուլներէ։ Գործածէ՛ <code>require()</code>։ Ստորեւ բերուած ծածկագիրը կը ստուգէ բեռնումի սխալները՝ <syntaxhighlight lang="lua"> local lucky, Text = pcall( require, "Module:Text" ) if type( Text ) == "table" then Text = Text.Text() else -- In the event of errors, Text is an error message. return "<span class=\"error\">" .. Text .. "</span>" end </syntaxhighlight> Ապա կրնաս կանչել՝ * <code>Text.char( apply, again, accept )</code> * <code>Text.concatParams( args, separator, format )</code> * <code>Text.containsCJK( s )</code> * <code>Text.removeDelimited( s, prefix, suffix )</code> * <code>Text.getPlain( s )</code> * <code>Text.isLatinRange( s )</code> * <code>Text.isQuote( c )</code> * <code>Text.listToText( table, format )</code> * <code>Text.quote( s, lang, mode )</code> * <code>Text.quoteUnquoted( s, lang, mode )</code> * <code>Text.removeDiacritics( s )</code> * <code>Text.sentenceTerminated( s )</code> * <code>Text.split( text, pattern, plain )</code>՝ [[:mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.text.split|mw.text.split]]-ի ոչ Unicode տարբերակը * <code>Text.gsplit( text, pattern, plain )</code>՝ [[:mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.text.gsplit|mw.text.gsplit]]-ի ոչ Unicode տարբերակը * <code>Text.ucfirstAll( s )</code> * <code>Text.uprightNonlatin( s )</code> <code>Text.removeDelimited</code> միայն Lua-էն կը կանչուի. կաղապարներու համար արտածուած չէ։ Կը հեռացնէ <code>prefix</code>-ի եւ 7hp175i0mfabt9ft9u4h6yt3ed2nv1d 0 32377 253272 2026-08-11T06:02:04Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Փիթըր Նաճարեան''' ({{ԱԾ}}), ամերիկահայ գրող, գեղանկարիչ, քանդակագործ։ Գեղակարիչ [[Արթիւր Փինաճեան|Արթիւր Փինաճեանի]] զարմիկը։ == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է Նիւ Ճըրզի ([[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ]])։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Աղբիւր == *...»: 253272 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Փիթըր Նաճարեան''' ({{ԱԾ}}), ամերիկահայ գրող, գեղանկարիչ, քանդակագործ։ Գեղակարիչ [[Արթիւր Փինաճեան|Արթիւր Փինաճեանի]] զարմիկը։ == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է Նիւ Ճըրզի ([[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ]])։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Աղբիւր == * [https://tert.nla.am/archive/NLA%20TERT/Payqaram1923/1977/93_ocr.pdf «Պայքար» օրաթերթ, Չորեքշաբթի, Մայիս 18, 1977, էջ 3։] [[Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ քանդակագործներ]] gp797nl4pam95cziufka7gxv836wgt0 0 32378 253273 2026-08-11T09:10:16Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Ճիւլի Քրիստի''' ({{Lang-en|Julie Frances Christie}}, {{ԱԾ}}), բրիտանացի դերասանուհի: Արժանացած է բազմաթիւ մրցանակներու: 1960-ական թուականներուն դարձած է համաշխարհային շարժապատկերի գլխաւոր աստղերէն մէկը՝ խաղալով բազմաթիւ յայտնի ժապաւէններու մէջ: == Կենսագրական գ...»: 253273 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Ճիւլի Քրիստի''' ({{Lang-en|Julie Frances Christie}}, {{ԱԾ}}), բրիտանացի դերասանուհի: Արժանացած է բազմաթիւ մրցանակներու: 1960-ական թուականներուն դարձած է համաշխարհային շարժապատկերի գլխաւոր աստղերէն մէկը՝ խաղալով բազմաթիւ յայտնի ժապաւէններու մէջ: == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է Բիրտանակական Հնդկաստան։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} rkhtj4kixwibm9y4d1bbkohln5mg4yu