Ալֆրետ Ինոք

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="hyw">
  <siteinfo>
    <sitename>Ուիքիփետիա</sitename>
    <dbname>hywwiki</dbname>
    <base>https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%80_%D4%B7%D5%BB</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.15</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Մեդիա</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Սպասարկող</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Քննարկում</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Մասնակից</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Մասնակցի քննարկում</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Ուիքիփետիա</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Ուիքիփետիայի քննարկում</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Պատկեր</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Պատկերի քննարկում</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki քննարկում</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Կաղապար</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Կաղապարի քննարկում</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Օգնություն</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Օգնության քննարկում</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Ստորոգութիւն</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Կատեգորիայի քննարկում</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Մոդուլ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Մոդուլի քննարկում</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Ալֆրետ Ինոք</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1524</id>
    <revision>
      <id>253342</id>
      <parentid>220973</parentid>
      <timestamp>2026-08-14T08:13:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>253342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2772" sha1="qj5og1cnxzboaamp3dsuqvelbelxmwo" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Ալֆրետ Լուիս Ինոք''' ({{ԱԾ}}), [[անգլիա]]ցի [[դերասան]]. ճանչցուած է ամէնէն շատ իր Տին Թոմաս դերով Հերի Փոթըրի ֆիլմերուն մէջ, ինչպէս նաեւ Ուէս Կիպինզ [[American Broadcasting Company|ABC]] կայանի տրամա''[[How to Get Away with Murder]]'' հեռուստաշարին մէջ:

== Դերեր ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Ֆիլմ
|-
! Տարի
! Վերնագիր
! Դեր
! class=&quot;unsortable&quot; | Ծանօթ
|-
| 2001
| ''[[Harry Potter and the Philosopher's Stone (ֆիլմ)|Harry Potter and the Philosopher's Stone]]''
| rowspan=&quot;7&quot; | Տին Թոմաս
|
|-
| 2002
| ''[[Harry Potter and the Chamber of Secrets (ֆիլմ)|Harry Potter and the Chamber of Secrets]]''
|
|-
| 2004
| ''[[Harry Potter and the Prisoner of Azkaban (ֆիլմ)|Harry Potter and the Prisoner of Azkaban]]''
|
|-
| 2005
| ''[[Harry Potter and the Goblet of Fire (ֆիլմ)|Harry Potter and the Goblet of Fire]]''
|
|-
| 2007
| ''[[Harry Potter and the Order of the Phoenix (ֆիլմ)|Harry Potter and the Order of the Phoenix]]''
|
|-
| 2009
| ''[[Harry Potter and the Half-Blood Prince (ֆիլմ)|Harry Potter and the Half-Blood Prince]]''
|
|-
| 2011
| ''[[Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 2]]''
|
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Հեռուստաշարներ
|-
! Տարի
! Վերնագիր
! Դեր
! class=&quot;unsortable&quot; | Ծանօթ
|-
| 2012
| ''[[National Theatre Live]]''
| Ֆոլոթըս
|Դրուագ՝ &quot;Timon of Athens&quot;&lt;ref&gt;[http://telegraph.co.uk/travel/destinations/europe/united-kingdom/england/london/articles/London-2012-My-Olympics-experience-actor-Alfred-Enoch/ London 2012: My Olympics experience, actor Alfred Enoch]&lt;/ref&gt;
|-
| 2013
| ''[[Broadchurch]]''
| Սամ Թէյլըր
| Դրուագ՝ &quot;1.1&quot;
|-
| 2013
| ''[[Mount Pleasant (հեռուստաշար)|Mount Pleasant]]''
| Ալէքս
| Դրուագ՝ &quot;3.7&quot;
|-
| 2014
| ''[[Sherlock (հեռուստաշար)|Sherlock]]''
| Պէյնպրիճ
| Դրուագ՝ &quot;[[The Sign of Three]]&quot;
|-
| 2014
| ''[[National Theatre Live]]''
| Թայթըս Լարիթըս
| &quot;Coriolanus&quot;&lt;ref&gt;[https://variety.com/2013/legit/reviews/london-theater-review-coriolanus-starring-tom-hiddleston-1200969320/ London Theater Review: ‘Coriolanus’ Starring Tom Hiddleston]&lt;/ref&gt;
|-
| 2014–present
| ''[[How to Get Away with Murder]]''
| Ուէս Կիպընզ
| 30 դրուագներ&lt;br&gt;Պաշտօնակարգուած– 2015 &amp; 2016 [[NAACP Image Award for Outstanding Supporting Actor in a Drama Series]]
|}

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
{{Արտաքին յղումներ}}

[[Ստորոգութիւն:2 Դեկտեմբերի ծնունդներ]]</text>
      <sha1>qj5og1cnxzboaamp3dsuqvelbelxmwo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Այնթուրայի Հայ Որբանոցը</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1672</id>
    <revision>
      <id>253325</id>
      <parentid>217179</parentid>
      <timestamp>2026-08-13T17:52:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Հալիտէ Էտիպ եւ Հայ որբերը */</comment>
      <origin>253325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14686" sha1="lmbw72dvnioyxno79qw1ql26yxefwyh" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Յուշարձան
 |հայերէն անուանում = Այնթուրայի հայ որբերուն յիշատակը յաւերժացնող յուշակոթող
 |բնօրինակ անուանում = 
 |Պատկեր = Armenian Genocide Comemorial in Aintoura 1.png
 |նկարագիր = 
 |դիրք = 
 |latd = | latm = | lats = | latNS = 
 |longd = | longm = | longs = | longEW = 
 |coordinates_display = 
 |coordinates_footnotes =
 |Կը Գտնուի = Այնթուրա, Քըսըրուէն, Զուք Մըքայէլ, Լիբանան
 |Կառուցուած է = 22 Սեպտեմբեր 2010
 |Շինութեան ձեւ = 
 |Կառուցած է = 
 |Շինարար = 
 |Ներկայ վիճակ = կանգուն
 }}

== Այնթուրայի Ճեմալ Փաշայի Որբանոցը ==
Անթուրայի [[Ճեմալ Փաշա]]յի Որբանոցը հաստատուած է Լեռնալիբանանի [[Այնթուրա]] գիւղաքաղաքին մէջ, որ կը գտնուի [[Պէյրութ]]էն մօտաւորապէս 15 քիլոմեթր Հեռաւորութեան վրայ:

== Պատմականը ==
Պատմականը 1651-ին, Այնթուրայի բնակիչներէն՝ Շէյխ Ապու Նաուֆալ Խազէն կը խնդրէ Լեռնալիբանան Հաստատուած ժէզուիթ վարդապետներէն, որ Այնթուրա գիւղաքաղաքին մէջ իրենց ունեցած կալուածին մէջ սկսին յատուկ առաքելութեան մը, որն է տարածել ժէզուիթ կրօնական վարդապետութիւնը: Այս վարդապետները շուտով գործի լծուելով կը սկսին քարոզչական աշխատանքի եւ կ'ունենան մեծ թիւով հետեւորդներ: 1834-ին, այս կրօնական քարոզչական հաստատութիւնը կը վերածուի կրթական հաստատութեան, որ առաջին օրէն իսկ կ'ունենայ եօթը աշակերտներ: Շուտով աշակերտութեան թիւը կը բարձրանայ ու կարճ ժամանակ մը ետք, այս կրթական հաստատութիւնը կը վերածուի երկրորդական վարժարանի մը եւ կը դառնայ Միջին Արեւելքի առաջին Ֆրանսական երկրորդական վարժարանը:
Յաջորդ տարիներուն, 1874-ին, 1884-ին եւ 1895-ին, աշակերտութեան թիւը մեծ աճ կ'արձանագրէ, նոր շէնքեր ու մեծ եկեղեցի մը կը կառուցուին եւ աւելի ուշ՝ 1904-ին, քոլէճը կ'ունենայ իր ցայտուն աշտարակը:

== Որբանոցը Համաշխարհային առաջին պատերազմին ==
[[Պատկեր:Armenian orphans of Aintoura 1.png|մինի|ձախից|Այնթուրայի Հայ Որբեր]]
 
Համաշխարհային առաջին պատերազմին՝ Հայոց Ցեղասպանութեան առաջին օրերուն, Լազարիսթ վարդապետները կը վտարուին իրենց հաստատութենէն ու եկեղեցիէն: Այդ օրերուն, Լիբանան կը գտնուէր Թրքական իշխանութեան ներքեւ: Թրքական իշխանութիւնը քոլէճը կը վերածէ որբանոցի եւ հոն կը հաւաքէ մօտաւորապէս 1200 հայ որբեր:

== Հայոց Ցեղասպանութեան առաջին շրջանին՝ 1915-1918 ==
Հայոց Ցեղասպանութեան առաջին շրջանին՝ 1915-1918 հայկական ջարդերը կազմակերպող կեդրոնական մարմիններն ու ղեկավարները կը հրահանգեն Թուրք իսլամ ժողովուրդին եւ [[Թուրքիա|Թուրքիոյ]] բոլոր որբանոցներու պատասխանատուներուն, որպէսզի հաւաքեն հայ մանուկները, պահեն ու մեծցնեն զանոնք եւ այդպիսով հարստացնեն թուրք ազգը հայ մանուկներով՝ նկատի ունենալով անոնց ցեղային բարձրորակ արժէքները:
Հաւաքուած հայ մանուկներուն մեծամասնութիւնը կը տեղաւորուի արդէն իսկ գոյութիւն ունեցող Թրքական որբանոցներու եւ նոր հաստատուած որբանոցներու մէջ, իսկ միւս մասը՝ Թուրք ունեւոր ու աղքատ ընտանիքներու մօտ: Ուրեմն, այս թրքական որբանոցներէն մէկն էր [[Լիբանան]]ի Այնթուրա գիւղաքաղաքի «Այնթուրա որբանոց»-ը:
[[Պատկեր:Armenian orphans of Aintoura 2.png|մինի|աջից|Այնթուրայի հայ որբերը]]
== Հալիտէ Էտիպ եւ Հայ որբերը ==
[[Պատկեր:Armenian orphans of Aintoura 3.png|մինի|ձախից|Ճեմալ Փաշա Այնթուրայի քոլէճին առջեւ]]
Ճեմալ Փաշա [[Կ.Պոլիս|Պոլիսէն]] կը հրաւիրէ փանթուրքիստ կին գրող՝ Ֆեմինիսթ [[Հալիտէ էտիպ|Հալիտէ էտիպի]] Հանըմը, որպէսզի ղեկավարէ որբանոցը եւ իրականացնէ հայ որբերու իսլամացումը: 1916-1918 մօտաւորապէս 1200 հայ որբեր կը պահուին այս որբանոցին մէջ:
Հալիտէ Հանըմը կը դառնայ Հայ որբերը Թրքացնող ռահվիրայ անձնաւորութիւն մը եւ անոր հետ կը գործէ մօտաւորապէս 40 անձերէ բաղկացած խմբակ մը:
Առաջին օրէն իսկ կը սկսի ամբողջ Հայ որբերուն ողբերգութիւնը՝ Թրքատիպ մթնոլորտի մը մէջ։ Անոնք կը վայելեն կեանքի դառնութիւնը, կը մատնուին անօթութեան-սովի ու ծարաւի, կ'ենթարկուին թրքացումի ու խլամացումի, որոնք կը կատարուին ծրագրուած եւ պարտադիր դասընթացքներով: Անոնց անունները կը փոխարինուին թրքական եւ արաբական անուններով, իսկ տղաքը կը թլփատուին:
[[Պատկեր:Armenian orphans of Aintoura.png|մինի|ձախից|Հայ որբուկները մարզանքի պահուն]]
Որբերը ստիպողաբար կը սորվին Թրքերէն լեզուն: Հայերէն խօսիլ կ'արգիլուի: Հայերէն խօսող, աղօթող եւ կամ երգող որբերը կ'ենթարկուին այլազան պատիժներու ու չարչարանքներու, որոնցմէ յատկանշական կ'ըլլայ «Ֆալախա»ն, այսինքն՝ ոտքերու ներբաններու գանակոծում երկաթեայ ձողով: Անոնց կը փոխանցուի իսլամ կրօնքի սկզբունքները: Տղայ որբերը կը թլփատուին: Հիւանդ որբերը կը մնան անխնամ: Շատ մը որբեր ծեծի տակ կը մահանան, որովհետեւ անոնք Հայերէն կը խօսէին: Մօտաւորապէս 300 Հայ որբեր կը մահանան 2 տարուան ընթացքին Անթուրայի որբանոցին մէջ սովի, ծեծի եւ վարակիչ Հիւանդութիւններու հետեւանքով: Անոնք կը թաղուին որբանոցի շրջափակին մէջ անշուք տեղ մը: Սակայն ապրող որբերը քաջութեամբ, համբերութեամբ եւ յոյսով կը դիմագրաւեն ամէն տեսակի դժուարութիւնները:

== Որբանոցը՝ Հալիտէ Էտիպի Հեռանալէն ետք ==
Երեք տարի ետք Հալիտէ Էտիպ Հանըմը իր խմբակին հետ միասին կը լքէ որբանոցը ու կը հեռանայ Լիբանանէն, ապա որբանոցը դարձեալ կը ղեկավարուի Անթուրայի նախկին Լազարիսթ վարդապետներուն կողմէ: Որբանոցը կը ստանձնէ [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Ամերիկայի Միացեալ նահանգներու]] նպաստամատոյցի ղեկավարութիւնը: Շուտով կը հասնին Հայ եւ ամերիկացի ազնիւ, քաղաքավար եւ համակրելի անձերէ կազմուած պաշտօնէութիւնը կազմակերպելու համար որբանոցը: Որբերուն կը տրամադրուին նոր հագուստներ եւ կօշիկներ, ինչպէս նաեւ պտուղներով հարուստ օրական երեք սննդարար ճաշեր: Շուտով որբանոցը կը հայանայ:
Հայ որբերուն (470 տղայ եւ 200 աղջիկ) կը վերադարձուին անոնց Հայկական անունները եւ կը ջնջուին անոնց նշանակուած թիւերը: Հոն Հայ ուսոցիչներու կողմէ կը դասաւանդուին Հայերէն լեզուով զանազան նիւթեր: Ամանորին կը կատարուին եկեղեցական արարողութիւններ, հանդէսներ եւ խրախճանքներ: Երեքուկէս տարի տառապելէ, նախատուելէ, ծեծի եւ Ֆալախայի պատիժներէ եւ շուրջ 300 անմեղ որբերու մահէն ետք, ազատագրուած եւ հայացած որբերու բանակը դուրս կու գայ սովի բոյնէն եւ չարչարանքի կայանէն՝ Անթուրայի որբանոցէն: 1919-ի աշնան, որբանոցը կը փակուի ու Հայ որբերուն մեծամասնութիւնը կը ղրկուի [[Հալէպ]], ապա [[Այնթէպ]], իսկ աղջիկները [[Ղազիր]]ի որբանոցը:

== Որբանոցի փակումէն ետք ==
Որբանոցի փակումէն ետք կը վերաբացուի Քոլէճը 350 տեղացի աշակերտներով: Յաջորդող տարիներուն ան կ'արձանագրէ յառաճուն վերելք: 1970-ին, Քոլէճը կը հարստանայ արդիական մարզական կեդրոնով մը: 1977-ին, կը կառուցուի արդիական մանկապարտէզի բաժինը: 1982-ին, կը հաստատուի գիշերօթիկի բաժինը եւ աշակերտութեան թիւը կը հասնի 2500-ի: 1996-ին, եկեղեցին կը վերանորոգուի: 2006-ին, բոլոր յարմարութիւններով օժտուած Ս. Ժոզէֆ մարմնամարզանքի համալիրը իր հսկայ աւազանով գործելու կը սկսի: Ներկայիս քոլէճը ունի մօտաւորապէս 5000 աշակերտ մանկապարտէզի, նախակրթարանի, միջնակարգի եւ երկրորդականի բաժիններուն մէջ ու ան կ'ընդգրկէ 8 մեծ շէնքեր, եկեղեցի մը, հսկայ բակեր եւ պարտէզներ:
Անթուրայի որբանոցին որբերէն եղած են [[Գառնիկ Բանեան]] եւ Յարութիւն Ալպոյեաճեան, որոնք թուղթին յանձնած են իրենց Անթուրա որբանոցին մէջ անցուցած տարիներուն անողոք կեանքը:

== Հայ որբուկներու աճիւններու յայտնաբերում ==

1993-ին, երբ Այնթուրայի Սէն Ժոզէֆ քոլէճը նոր դասարաններ աւելցնելու նպատակով շինարարական աշխատանքներ կը կատարէ եկեղեցիին կից տարածքին վրայ, ի յայտ կու գան աճիւններ։ Անոնք նահատակ հայ որբերուն կը պատկանէին…
Վարժարանին պատասխանատու կղերականները հայ որբուկներուն մասունքներէն բաժին մը կը տեղաւորեն իրենց բարձրաստիճան հայրերու գերեզմանատան մէկ անկիւնը:

== Այնթուրայի հայ որբերուն նուիրուած յուշակոթողի բացում ==
[[Պատկեր:Armenian Orphans Tombs in Aintoura.png|մինի|աջից|Հայ Որբերու գերեզմաններ Այնթուրայի մէջ]]
Չորեքշաբթի, 22 Սեպտեմբեր 2010-ին Լիբանանի Այնթուրայի Սէն Ժոզէֆ Քոլէճին մէջ, տեղի կ'ունենայ հայ որբուկներու գերեզմանի յուշակոթողի բացումը: Անթուրայի որբանոցին մէջ մահացած հայ որբերու աճիւնները ի վերջոյ կ'ամփոփուին պատշաճ կերպով եւ անոնց յիշատակը յաւերժացնող յուշակոթողը կ'ամրացուի&lt;ref&gt;[https://massispost.com/2010/09/%D5%B0%D5%A1%D5%B5-%D5%B8%D6%80%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D6%82-%D5%A3%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%A6%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B7%D5%A1%D5%AF%D5%B8%D5%A9%D5%B8/ Հայ որբուկներու գերեզմաններու յուշակոթողի բացում]&lt;/ref&gt;:Խաչքարի պատրաստութիւնը եղած է Զաւէն Կոշտոյեանի յղացումով, իսկ քանդակը պատրաստուած է արուեստագէտ Րաֆֆի Թոքաթլեանի ձեռամբ:
Յուշակոթողէն քիչ մը անդին, քոլէճի գերեզմանոցին մէջ, հայ որբերու տապանաքարին վրայ արձանագրուած է՝ «Աստ հանգչին հայ որբուկներ»:&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://asbarez.com/arm/88692/%D5%A3%D5%B8%D5%B0%D5%A1%D6%80-%D5%AF%D5%B8%D5%A9%D5%B8%D5%B2-%D5%B4%D5%A8-%D5%AF%D5%A8-%D5%A6%D5%A5%D5%BF%D5%A5%D5%B2%D5%A7-%D5%AB-%D5%B5%D5%AB%D5%B7%D5%A1%D5%BF%D5%A1%D5%AF-%D5%B0%D5%A1/ |title=«Գոհար» կոթող մը կը կառուցէ ի յիշատակ հայ որբերուն: |accessdate=2017-08-25 |archive-date=2019-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190407134201/http://asbarez.com/arm/88692/%d5%a3%d5%b8%d5%b0%d5%a1%d6%80-%d5%af%d5%b8%d5%a9%d5%b8%d5%b2-%d5%b4%d5%a8-%d5%af%d5%a8-%d5%a6%d5%a5%d5%bf%d5%a5%d5%b2%d5%a7-%d5%ab-%d5%b5%d5%ab%d5%b7%d5%a1%d5%bf%d5%a1%d5%af-%d5%b0%d5%a1/ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
*
*

== Աղբիւր ==
Հասկ, Պաշտօնական ամսագիր Կաթողիկոսութեան Հայոց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ,2016</text>
      <sha1>lmbw72dvnioyxno79qw1ql26yxefwyh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Մարտիրոս Ս․ Գաւուքճեան</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2487</id>
    <revision>
      <id>253336</id>
      <parentid>235063</parentid>
      <timestamp>2026-08-14T07:44:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>253336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4390" sha1="3nx9lgyt4rutnrnnymk2vlbmcm5mcug" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ
| անուն ազգանուն =Մարտիրոս Ս․ Գաւուքճեան
| բնագիր ԱԱՀ = 
| պատկեր = 
| չափ = 
| նկարագրութիւն = 
| ծնած է =[[1908]] 
| ծննդավայր = 
| վախճանած է = [[7 Օգոստոս]] 1988
| մահուան  վայրը = 
| քաղաքացիութիւն = 
| հպատակութիւն = 
| ազգութիւն = 
| ալմա մատեր =
| կրօնք = 
| ազդուած է = 
| ազդած է = 
| գրքեր = 
| աշխատանք = 
| կարողութիւն = 
| մասնագիտութիւն =
| ամուսին = 
| ծնողներ = 
| երեխաներ = 
| պարգեւներ և մրցանակներ = 
| կայքէջ = 
| ստորագրութիւն =
}}
'''Մարտիրոս Ս․ Գաւուքճեան''' ({{ԱԾ}}), 1934-ին աւարտած է [[Պէյրութ]]ի [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|Ամերիկեան]] Համա­լսարանի [[Ճարտարապետություն|ճարտարապետական]] բաժինը, ստանալով ճարտարապետութեան վկայականը։ [[1941]]-[[1946]]-ին եղած է [[Մուսուլ]]ի (Ւրաք) քաղաքապետարանի գլխաւոր ճարտարապետը: Մարտիրոս Ս․ Գաւուքճեանի գլխաւոր յատակագիծերով կառուցուած են Մուսուլի եւ շարք մը այլ քաղաքներու արուարձանները: Ան հանդիսացած է Իրաքի «Խ. Հայաստանի Բարեկամներու Ընկերակցութեան» Հիմնադիրներէն մէկը եւ անոր աոաջին քարտուղարը: 

1947-ին, հայրենադարձուելով՝ հաստատուեցաւ [[Երեւան]], ուր պաշտօնի կոչուեցաւ [[Հայաստան]]ի Հանրապետութեան նախագծային ինստիտուտ» ին մէջ, իսկ 1951-էն «Հայարդ նախագիծ» Հիմնարկին մէջ որպէս նախագիծի գլխաւոր ճարտարապետ: 

1947-1979 թուականներուն մասնակցեցաւ Հայաստանի վերաշինութեան գործին եւ իր նախագծերով՝ Երեւանի եւ հանրապետութեան միւս քաղաքներուն մէջ կառուցուեցան բազմաթիւ արդիւնաբերական, հասարակական ու բնակելի շէնքեր եւ համալիրներ: 

Իր անբասիր աշխատանքներուն համար, Մ. Գաւուքճեան 1972 ին արժանացաւ [[ՀՍՍՀ]] վաստակաւոր ճարտարապետի կոչումին:

1979-ին, ընտանեկան պատճառներով մեկնեցաւ ՔաՆատայի Մոնթրէալ քաղաքը:

Մասնագիտութեամբ ճարտա­րապետ, Մ. Գաւուքճեան զբաղեցաւ նաեւ գիտական-տեսաբանական հետազօտութեամբ:

Ուսումնասիրելով Մերձաւոր արեւելքի հին ժողովուրդներու (Սումերի, Աքքատի, Ասորեստանի եւ [[Ուրարտու]]ի) եւ յատկապէս հայ ժողովուրդի hնագոյն շրջանի պատմութիւնը, hանդէս եկաւ որպէս հմուտ պատմաբան-հնագէտ: 

[[Հայաստան]]ի եւ Սփիւռքի մամուլին մէջ իր ստորագրած հայագիտական ուրարտագիտական յօդուածներէն անկախ, առանձին հատորով հրատարակեց «Արմէն եւ Հայ Անունների Ծագումը եւ Ուրարտուն» ([[Պէյրութ|Պէյրութ,]] 1973), «Հայ ժողովուրդի Ծագումը» (Մոնթրէալ 1982) եւ «Արմենիա, Սուբարտու եւ Սումեր-Հնդեւրոպական Հայրենիքը եւ Հին Միջագետքը» ([[Անգլերէն]],[[Մոնրէալ|Մոնթրէալ]] 1983) մենագրութիւնները:

Ա. Գաւուքճեան մահացաւ 1988-ի Օգոստոս 7-ին, Մոնթրէալ:

== Աղբիւրներ ==
* [[Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս|Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս , Հատոր ԺԱ., Պէրութ, 1991, էջ 306]]:

{{DEFAULTSORT:Գաւուքճեան, Մարտիրոս}}
[[Ստորոգութիւն:1988 մահեր]]
[[Ստորոգութիւն:1908 ծնունդներ]]</text>
      <sha1>3nx9lgyt4rutnrnnymk2vlbmcm5mcug</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ռուփըրթ Կրինթ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2667</id>
    <revision>
      <id>253339</id>
      <parentid>249205</parentid>
      <timestamp>2026-08-14T08:01:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Azniv Stepanianը տեղափոխեց էջ [[Ռուբերդ Կրինդ]]էն էջ [[Ռոպըրթ Կրինթ]] առանց վերայղում ձգելու</comment>
      <origin>249205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11618" sha1="qkmveqjtnwgo4y3bj5x09jzds3owar4" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Ռուբերդ Ալեքսանտր Լլոյտ Կրինդ''' ({{lang-en|Rupert Alexander Lloyd Grint}}&lt;ref name=&quot;gofbio&quot;&gt;{{cite web |title=Ron Weasley (Note: Click appropriate actor's image, click &quot;Actor Bio&quot;) |publisher=[[Warner Bros.]] |url=http://harrypotter.warnerbros.co.uk/gobletoffire/master/index.html |accessdate=8 June 2011}}&lt;/ref&gt;, ծնած է [[24 Օգոստոս]], [[1988]] թուականին, [[Հարլոու]], [[Էսսեքս]], [[Անգլիա]]), [[Անգլիացիներ|Անգլիացի]] դերասան, որ նաեւ յայտնի է որպէս [[Ռոն Ուիզլի]] դերով, որ խաղցած է [[Հէրի Փոթըրը եւ Փիլիսոփայի Քարը (ֆիլմ)|Հէրի Փոթըրի]] բոլոր ֆիլմերուն մէջ։ Ռուբերդը ունի մէկ եղբայր եւ երեք քոյր։ Ան Անգլիական [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Դոդդընհամ Հոդսփուր]]ի (Անգլիական ֆութպոլի ակումբ) երկրպագու եւ սիրահար է։ Ռուբերդը եւ [[Էմմա Ուաթսըն]]ը մօտ ընկերներ են, նշելով, որ իրար կը վերաբերին որպէս քոյր եւ եղբայր։ Ռուբերդը կը զբաղի նաեւ բարեգործութեամբ։

== Ասպարէզ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Rupert Grint|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Rupert_Grint&amp;oldid=1344612695|date=2026-03-21|accessdate=2026-03-24|language=en}}&lt;/ref&gt; ==

==== 1999–2011: «Հերրի Փոթըր» եւ համաշխարհային ճանաչում ====
1999-ին սկսաւ Ճէյ. Քէյ. Ռոուլինկի ամէնաշատ վաճառուած վէպին՝ «Հերրի Փոթըր եւ Իմաստութեան Քարը» ֆիլմի վերածման (adaptation) դերակատարներու ընտրութիւնը։ Ռոուլինկ կը պնդէր, որ դերասանական կազմը ըլլայ բրիտանացի եւ կ'օգնէր Սուզի Ֆիկիսին ու բեմադրիչ Քրիս Քոլոմպոսին դերերու բաշխման հարցով&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.161745|title=Itineraries : October 30 - December 10, 1906, December 21, 1906 - January 5, 1907, January 12 - March 15, 1907, March 24 - March 31, 1907, May 24 - June 7, 1907|last=Mearns|first=Edgar Alexander|date=1906|publisher=[s.n.]}}&lt;/ref&gt;։ Կրինթ, որ գրքաշարի մեծ սիրահար էր, որոշեց մասնակցիլ Ռոն Ուիզլիի դերին համար, որ Հոկուորթսի մէջ Հերրի Փոթըրի լաւագոյն բարեկամներէն մէկն էր։ Տեսնելով «Newsround»-ի հաղորդումը բաց մրցոյթի մասին՝ ան ուղարկեց տեսերիզ մը, ուր ռեփ ոճով կ'երգէր, թէ որքա՛ն կը փափաքի ստանձնել այդ դերը. ընտրող խումբը զինք հրաւիրեց հանդիպման&lt;ref&gt;{{Citation|title=[Notes on The Times, 2 November 1840]|url=https://doi.org/10.1093/oseo/instance.00238348|publisher=Oxford University Press|date=2001|accessdate=2026-03-24|isbn=978-1-138-76493-4|first=Thomas|last=De Quincey}}&lt;/ref&gt;։

2000-ի Օգոստոսին, Տանիէլ Ռատքլիֆ, Էմմա Ուաթսըն եւ Կրինթ ընտրուեցան մարմնաւորելու Հերրին, Հերմայոնի Կրէյնճըրը եւ Ռոնը&lt;ref&gt;&quot;Daniel Radcliff, Rupert Grint and Emma Watson Bring Harry, Ron and Hermione to Life for Warner Bros. Pictures ''Harry Potter and the Sorcerer's Stone''&quot;. Warner Bros. 21 August 2000. Archived from the original on 4 April 2007. Retrieved 6 June 2011.&lt;/ref&gt;։ Կրինթ այս եռեակին ամէնատարեց անդամն է&lt;ref&gt;&quot;Rupert Grint: Teenage Ice Cream Man&quot;. ''CBS News''. CBS Interactive Inc. 17 July 2007. Archived from the original on 9 October 2014. Retrieved 6 June 2011.&lt;/ref&gt;։ 2001-ին «Հերրի Փոթըր եւ Իմաստութեան Քարը» ֆիլմի հրապարակումը Կրինթի առաջին ելոյթն էր պաստառի վրայ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Second Confederate Conscription Act (17 February 1864)|url=https://doi.org/10.1093/acref/9780195301731.013.33581|publisher=Oxford University Press|date=2009-09-30|accessdate=2026-03-24|isbn=978-0-19-530173-1}}&lt;/ref&gt;։ Կոտրելով առաջին օրուայ եւ շաբաթավերջի վաճառքի բոլոր մրցանիշները՝ այն դարձաւ տարուան ամէնաշատ եկամուտ ապահոված ֆիլմը&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://doi.org/10.5260/cca.199312|title=Box Office Mojo|last=Vinyard|first=Marc|website=CC Advisor|accessdate=2026-03-24}}&lt;/ref&gt;։ Ընդհանուր 974 միլիոն տոլարի հասոյթով՝ անիկա կը մնայ շարքի երկրորդ ամէնայաջողակ գործը։ Ֆիլմը լաւ ընդունուեցաւ քննադատներու կողմէ, թէեւ ոմանք կը կարծէին, որ գիրքին հանդէպ ցուցաբերուած չափազանց հաւատարմութիւնը թէ՛ լաւագոյն եւ թէ՛ վատագոյն կողմն էր։ Կրինթ արժանացաւ «Satellite Award»-ի՝ «Բացառիկ նոր տաղանդ» եւ «Young Artist Award»-ի՝ «ամէնայուսատու նորեկ» անուանակարգերուն մէջ։

Մէկ տարի ետք, Կրինթ դարձեալ մարմնաւորեց Ռոնը «Հերրի Փոթըր եւ Գաղտնիքներու Սենեակը» (2002) ֆիլմին մէջ։ Անիկա արժանացաւ դրական գրախօսականներու. «Los Angeles Times» եւ «New York Magazine» նկատեցին, որ Կրինթ եւ իր ընկերները հասունցած են ֆիլմերու միջեւ եղած ժամանակամիջոցին։ «Հերրի Փոթըր եւ Ազքապանի Կալանաւորը» (2004) հրապարակուեցաւ Մայիս 31-ին Միացեալ Թագաւորութեան մէջ։ Այս ֆիլմին մէջ երեք գլխաւոր կերպարները դեռահասութեան շեմին են, եւ թէեւ անոնք աւելի քաջ ու կարող կ'երեւին, սակայն վտանգները աւելի ահեղ են, իսկ իրենց խոցելիութիւնը՝ աւելի շեշտուած։ Ալֆոնսօ Քուարոն ստանձնեց բեմադրութիւնը. այս ֆիլմը 795 միլիոն տոլարի հասոյթով մնաց շարքի ամէնանուազ եկամուտ ունեցողը, թէեւ 2004-ի երկրորդ ամէնայաջողակ ֆիլմն էր՝ «Շրեք 2»-էն ետք։

2005-ին Կրինթ հանդէս եկաւ չորրորդ ֆիլմին մէջ՝ «Հերրի Փոթըր եւ Կրակէ Գաւաթը»։ Այս մէկը, ի տարբերութիւն նախորդներուն, աւելի շատ կը շեշտէր սիրային տարրերն ու կատակերգութիւնը։ Բեմադրիչ Մայք Նիուելը Կրինթի կողմէ նկարագրուեցաւ որպէս «բաւական բարձրաձայն, բայց շատ հաճելի» անձնաւորութիւն։ Այս մասը համարուեցաւ շարքի լաւագոյններէն մէկը՝ շնորհիւ կերպարներու հասունութեան եւ սենարի որակին։

«Հերրի Փոթըր եւ Փիւնիկի Միաբանութիւնը» հրապարակուեցաւ 2007-ին։ Անիկա հսկայական ֆինանսական յաջողութիւն արձանագրեց՝ շաբաթավերջի 394 միլիոն տոլարի հասոյթով գերազանցելով «Սարդ-Մարդը 3»-ը։ Բեմադրիչն էր Տէյվիտ Եէյթսը։ Կրինթ եւ իր խաղընկերները Հոլիվուտի «Grauman's Chinese Theater»-ի առջեւ թողեցին իրենց ձեռքերու, ոտքերու եւ կախարդական փայտիկներու դրոշմները&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://doi.org/10.3886/icpsr22582|title=CBS News Monthly Poll #2, July 2007|date=2011-05-23|website=ICPSR Data Holdings|accessdate=2026-03-24}}&lt;/ref&gt;։

2009-ին լոյս տեսաւ վեցերորդ մասը՝ «Հերրի Փոթըր եւ Խառնարիւն Արքայազնը», որ դարձեալ մրցանիշներ սահմանեց՝ ապահովելով 933 միլիոն տոլար։ Կրինթ նկատեց, որ Ռոնի կերպարը այստեղ դարձած է աւելի ինքնավստահ եւ նոյնիսկ սկսած է ցուցադրել իր մութ կողմերը&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://doi.org/10.1093/benz/9780199773787.article.b00025865|title=Bravo, Francisco|date=2011-10-31|publisher=Oxford University Press|series=Benezit Dictionary of Artists}}&lt;/ref&gt;։

Չնայած յաջողութիւններուն, երեք գլխաւոր դերասանները սկիզբը տատամսեցան վերջին երկու ֆիլմերուն համար պայմանագիր ստորագրել, սակայն 2007-ի Մարտին Կրինթ համաձայնեցաւ վերադառնալ։ Վերջին գիրքը բաժնուեցաւ երկու ֆիլմի։ Նկարահանումներու աւարտին Կրինթ ըսաւ. «Այս շարքը բառացիօրէն իմ մանկութիւնս էր, եւ յանկարծ ամէն ինչ աւարտեցաւ... շատ յուզիչ էր գիտակցիլ, որ մենք այլեւս երբեք ասիկա չենք ընելու»։

«Հերրի Փոթըր եւ Մահուան Պարգեւները - Մաս 1» (2010) ապահովեց աւելի քան 950 միլիոն տոլար։ Կրինթի խաղը դարձեալ արժանացաւ գովեստի։ Ճօ Մորկընսթերն «The Wall Street Journal»-էն գրեց, որ Կրինթ հասունցած եւ դարձած է հմուտ դերասան։ Վերջին մասը՝ «Մաս 2»-ը, որ աւելի շատ գործողութիւններ (action) կը պարունակէր, ջերմօրէն ընդունուեցաւ քննադատներու կողմէ։ Անիկա դարձաւ բոլոր ժամանակներու չորրորդ ամէնաշատ եկամուտ ունեցող ֆիլմը։ Ռոուլինկ Լոնտոնի առաջին ներկայացման ժամանակ Կրինթը դասեց «Մեծ Եօթնեակ»ի շարքին, որոնք ֆիլմաշարի ամէնակարեւոր դերակատարներն էին&lt;ref&gt;{{Citation|title=Harry Potter and the Deathly Hallows: Part 1 and Harry Potter and the Deathly Hallows: Part 2|url=https://doi.org/10.1515/9781474407694-037|publisher=Edinburgh University Press|date=2016-09-27|accessdate=2026-03-24|pages=205–208}}&lt;/ref&gt;։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}

== Յղումներ ==
* [http://movies.msn.com/celebrities/celebrity/rupert-grint/?pkw=PI&amp;vendor=Paid%20Inclusion&amp;OCID=iSEMPI Rupert Grint: Overview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081206002258/http://movies.msn.com/celebrities/celebrity/rupert-grint/?pkw=PI&amp;vendor=Paid%20Inclusion&amp;OCID=iSEMPI |date=2008-12-06 }} MSN-ում
* [http://www.rupertgrint.org rupertgrint.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310073742/http://www.rupertgrint.org/ |date=2018-03-10 }}{{ref-en}}
* [http://www.rupertgrint.net rupertgrint.net]{{ref-en}}
{{Արտաքին յղումներ}}

{{DEFAULTSORT:Գրինթ, Ռուպերտ}}
[[Ստորոգութիւն:Անգլիացի դերասաններ]]
[[Ստորոգութիւն:1988 ծնունդներ]]
[[Ստորոգութիւն:24 Օգոստոսի ծնունդներ]]</text>
      <sha1>qkmveqjtnwgo4y3bj5x09jzds3owar4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>253340</id>
      <parentid>253339</parentid>
      <timestamp>2026-08-14T08:02:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Azniv Stepanianը տեղափոխեց էջ [[Ռոպըրթ Կրինթ]]էն էջ [[Ռուփըրթ Կրինթ]] առանց վերայղում ձգելու</comment>
      <origin>249205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11618" sha1="qkmveqjtnwgo4y3bj5x09jzds3owar4" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Ռուբերդ Ալեքսանտր Լլոյտ Կրինդ''' ({{lang-en|Rupert Alexander Lloyd Grint}}&lt;ref name=&quot;gofbio&quot;&gt;{{cite web |title=Ron Weasley (Note: Click appropriate actor's image, click &quot;Actor Bio&quot;) |publisher=[[Warner Bros.]] |url=http://harrypotter.warnerbros.co.uk/gobletoffire/master/index.html |accessdate=8 June 2011}}&lt;/ref&gt;, ծնած է [[24 Օգոստոս]], [[1988]] թուականին, [[Հարլոու]], [[Էսսեքս]], [[Անգլիա]]), [[Անգլիացիներ|Անգլիացի]] դերասան, որ նաեւ յայտնի է որպէս [[Ռոն Ուիզլի]] դերով, որ խաղցած է [[Հէրի Փոթըրը եւ Փիլիսոփայի Քարը (ֆիլմ)|Հէրի Փոթըրի]] բոլոր ֆիլմերուն մէջ։ Ռուբերդը ունի մէկ եղբայր եւ երեք քոյր։ Ան Անգլիական [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Դոդդընհամ Հոդսփուր]]ի (Անգլիական ֆութպոլի ակումբ) երկրպագու եւ սիրահար է։ Ռուբերդը եւ [[Էմմա Ուաթսըն]]ը մօտ ընկերներ են, նշելով, որ իրար կը վերաբերին որպէս քոյր եւ եղբայր։ Ռուբերդը կը զբաղի նաեւ բարեգործութեամբ։

== Ասպարէզ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Rupert Grint|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Rupert_Grint&amp;oldid=1344612695|date=2026-03-21|accessdate=2026-03-24|language=en}}&lt;/ref&gt; ==

==== 1999–2011: «Հերրի Փոթըր» եւ համաշխարհային ճանաչում ====
1999-ին սկսաւ Ճէյ. Քէյ. Ռոուլինկի ամէնաշատ վաճառուած վէպին՝ «Հերրի Փոթըր եւ Իմաստութեան Քարը» ֆիլմի վերածման (adaptation) դերակատարներու ընտրութիւնը։ Ռոուլինկ կը պնդէր, որ դերասանական կազմը ըլլայ բրիտանացի եւ կ'օգնէր Սուզի Ֆիկիսին ու բեմադրիչ Քրիս Քոլոմպոսին դերերու բաշխման հարցով&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.161745|title=Itineraries : October 30 - December 10, 1906, December 21, 1906 - January 5, 1907, January 12 - March 15, 1907, March 24 - March 31, 1907, May 24 - June 7, 1907|last=Mearns|first=Edgar Alexander|date=1906|publisher=[s.n.]}}&lt;/ref&gt;։ Կրինթ, որ գրքաշարի մեծ սիրահար էր, որոշեց մասնակցիլ Ռոն Ուիզլիի դերին համար, որ Հոկուորթսի մէջ Հերրի Փոթըրի լաւագոյն բարեկամներէն մէկն էր։ Տեսնելով «Newsround»-ի հաղորդումը բաց մրցոյթի մասին՝ ան ուղարկեց տեսերիզ մը, ուր ռեփ ոճով կ'երգէր, թէ որքա՛ն կը փափաքի ստանձնել այդ դերը. ընտրող խումբը զինք հրաւիրեց հանդիպման&lt;ref&gt;{{Citation|title=[Notes on The Times, 2 November 1840]|url=https://doi.org/10.1093/oseo/instance.00238348|publisher=Oxford University Press|date=2001|accessdate=2026-03-24|isbn=978-1-138-76493-4|first=Thomas|last=De Quincey}}&lt;/ref&gt;։

2000-ի Օգոստոսին, Տանիէլ Ռատքլիֆ, Էմմա Ուաթսըն եւ Կրինթ ընտրուեցան մարմնաւորելու Հերրին, Հերմայոնի Կրէյնճըրը եւ Ռոնը&lt;ref&gt;&quot;Daniel Radcliff, Rupert Grint and Emma Watson Bring Harry, Ron and Hermione to Life for Warner Bros. Pictures ''Harry Potter and the Sorcerer's Stone''&quot;. Warner Bros. 21 August 2000. Archived from the original on 4 April 2007. Retrieved 6 June 2011.&lt;/ref&gt;։ Կրինթ այս եռեակին ամէնատարեց անդամն է&lt;ref&gt;&quot;Rupert Grint: Teenage Ice Cream Man&quot;. ''CBS News''. CBS Interactive Inc. 17 July 2007. Archived from the original on 9 October 2014. Retrieved 6 June 2011.&lt;/ref&gt;։ 2001-ին «Հերրի Փոթըր եւ Իմաստութեան Քարը» ֆիլմի հրապարակումը Կրինթի առաջին ելոյթն էր պաստառի վրայ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Second Confederate Conscription Act (17 February 1864)|url=https://doi.org/10.1093/acref/9780195301731.013.33581|publisher=Oxford University Press|date=2009-09-30|accessdate=2026-03-24|isbn=978-0-19-530173-1}}&lt;/ref&gt;։ Կոտրելով առաջին օրուայ եւ շաբաթավերջի վաճառքի բոլոր մրցանիշները՝ այն դարձաւ տարուան ամէնաշատ եկամուտ ապահոված ֆիլմը&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://doi.org/10.5260/cca.199312|title=Box Office Mojo|last=Vinyard|first=Marc|website=CC Advisor|accessdate=2026-03-24}}&lt;/ref&gt;։ Ընդհանուր 974 միլիոն տոլարի հասոյթով՝ անիկա կը մնայ շարքի երկրորդ ամէնայաջողակ գործը։ Ֆիլմը լաւ ընդունուեցաւ քննադատներու կողմէ, թէեւ ոմանք կը կարծէին, որ գիրքին հանդէպ ցուցաբերուած չափազանց հաւատարմութիւնը թէ՛ լաւագոյն եւ թէ՛ վատագոյն կողմն էր։ Կրինթ արժանացաւ «Satellite Award»-ի՝ «Բացառիկ նոր տաղանդ» եւ «Young Artist Award»-ի՝ «ամէնայուսատու նորեկ» անուանակարգերուն մէջ։

Մէկ տարի ետք, Կրինթ դարձեալ մարմնաւորեց Ռոնը «Հերրի Փոթըր եւ Գաղտնիքներու Սենեակը» (2002) ֆիլմին մէջ։ Անիկա արժանացաւ դրական գրախօսականներու. «Los Angeles Times» եւ «New York Magazine» նկատեցին, որ Կրինթ եւ իր ընկերները հասունցած են ֆիլմերու միջեւ եղած ժամանակամիջոցին։ «Հերրի Փոթըր եւ Ազքապանի Կալանաւորը» (2004) հրապարակուեցաւ Մայիս 31-ին Միացեալ Թագաւորութեան մէջ։ Այս ֆիլմին մէջ երեք գլխաւոր կերպարները դեռահասութեան շեմին են, եւ թէեւ անոնք աւելի քաջ ու կարող կ'երեւին, սակայն վտանգները աւելի ահեղ են, իսկ իրենց խոցելիութիւնը՝ աւելի շեշտուած։ Ալֆոնսօ Քուարոն ստանձնեց բեմադրութիւնը. այս ֆիլմը 795 միլիոն տոլարի հասոյթով մնաց շարքի ամէնանուազ եկամուտ ունեցողը, թէեւ 2004-ի երկրորդ ամէնայաջողակ ֆիլմն էր՝ «Շրեք 2»-էն ետք։

2005-ին Կրինթ հանդէս եկաւ չորրորդ ֆիլմին մէջ՝ «Հերրի Փոթըր եւ Կրակէ Գաւաթը»։ Այս մէկը, ի տարբերութիւն նախորդներուն, աւելի շատ կը շեշտէր սիրային տարրերն ու կատակերգութիւնը։ Բեմադրիչ Մայք Նիուելը Կրինթի կողմէ նկարագրուեցաւ որպէս «բաւական բարձրաձայն, բայց շատ հաճելի» անձնաւորութիւն։ Այս մասը համարուեցաւ շարքի լաւագոյններէն մէկը՝ շնորհիւ կերպարներու հասունութեան եւ սենարի որակին։

«Հերրի Փոթըր եւ Փիւնիկի Միաբանութիւնը» հրապարակուեցաւ 2007-ին։ Անիկա հսկայական ֆինանսական յաջողութիւն արձանագրեց՝ շաբաթավերջի 394 միլիոն տոլարի հասոյթով գերազանցելով «Սարդ-Մարդը 3»-ը։ Բեմադրիչն էր Տէյվիտ Եէյթսը։ Կրինթ եւ իր խաղընկերները Հոլիվուտի «Grauman's Chinese Theater»-ի առջեւ թողեցին իրենց ձեռքերու, ոտքերու եւ կախարդական փայտիկներու դրոշմները&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://doi.org/10.3886/icpsr22582|title=CBS News Monthly Poll #2, July 2007|date=2011-05-23|website=ICPSR Data Holdings|accessdate=2026-03-24}}&lt;/ref&gt;։

2009-ին լոյս տեսաւ վեցերորդ մասը՝ «Հերրի Փոթըր եւ Խառնարիւն Արքայազնը», որ դարձեալ մրցանիշներ սահմանեց՝ ապահովելով 933 միլիոն տոլար։ Կրինթ նկատեց, որ Ռոնի կերպարը այստեղ դարձած է աւելի ինքնավստահ եւ նոյնիսկ սկսած է ցուցադրել իր մութ կողմերը&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://doi.org/10.1093/benz/9780199773787.article.b00025865|title=Bravo, Francisco|date=2011-10-31|publisher=Oxford University Press|series=Benezit Dictionary of Artists}}&lt;/ref&gt;։

Չնայած յաջողութիւններուն, երեք գլխաւոր դերասանները սկիզբը տատամսեցան վերջին երկու ֆիլմերուն համար պայմանագիր ստորագրել, սակայն 2007-ի Մարտին Կրինթ համաձայնեցաւ վերադառնալ։ Վերջին գիրքը բաժնուեցաւ երկու ֆիլմի։ Նկարահանումներու աւարտին Կրինթ ըսաւ. «Այս շարքը բառացիօրէն իմ մանկութիւնս էր, եւ յանկարծ ամէն ինչ աւարտեցաւ... շատ յուզիչ էր գիտակցիլ, որ մենք այլեւս երբեք ասիկա չենք ընելու»։

«Հերրի Փոթըր եւ Մահուան Պարգեւները - Մաս 1» (2010) ապահովեց աւելի քան 950 միլիոն տոլար։ Կրինթի խաղը դարձեալ արժանացաւ գովեստի։ Ճօ Մորկընսթերն «The Wall Street Journal»-էն գրեց, որ Կրինթ հասունցած եւ դարձած է հմուտ դերասան։ Վերջին մասը՝ «Մաս 2»-ը, որ աւելի շատ գործողութիւններ (action) կը պարունակէր, ջերմօրէն ընդունուեցաւ քննադատներու կողմէ։ Անիկա դարձաւ բոլոր ժամանակներու չորրորդ ամէնաշատ եկամուտ ունեցող ֆիլմը։ Ռոուլինկ Լոնտոնի առաջին ներկայացման ժամանակ Կրինթը դասեց «Մեծ Եօթնեակ»ի շարքին, որոնք ֆիլմաշարի ամէնակարեւոր դերակատարներն էին&lt;ref&gt;{{Citation|title=Harry Potter and the Deathly Hallows: Part 1 and Harry Potter and the Deathly Hallows: Part 2|url=https://doi.org/10.1515/9781474407694-037|publisher=Edinburgh University Press|date=2016-09-27|accessdate=2026-03-24|pages=205–208}}&lt;/ref&gt;։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}

== Յղումներ ==
* [http://movies.msn.com/celebrities/celebrity/rupert-grint/?pkw=PI&amp;vendor=Paid%20Inclusion&amp;OCID=iSEMPI Rupert Grint: Overview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081206002258/http://movies.msn.com/celebrities/celebrity/rupert-grint/?pkw=PI&amp;vendor=Paid%20Inclusion&amp;OCID=iSEMPI |date=2008-12-06 }} MSN-ում
* [http://www.rupertgrint.org rupertgrint.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310073742/http://www.rupertgrint.org/ |date=2018-03-10 }}{{ref-en}}
* [http://www.rupertgrint.net rupertgrint.net]{{ref-en}}
{{Արտաքին յղումներ}}

{{DEFAULTSORT:Գրինթ, Ռուպերտ}}
[[Ստորոգութիւն:Անգլիացի դերասաններ]]
[[Ստորոգութիւն:1988 ծնունդներ]]
[[Ստորոգութիւն:24 Օգոստոսի ծնունդներ]]</text>
      <sha1>qkmveqjtnwgo4y3bj5x09jzds3owar4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>253341</id>
      <parentid>253340</parentid>
      <timestamp>2026-08-14T08:03:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>253341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11618" sha1="sdyyw5g6o6vyrdg9oaoz5kw74eushub" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Ռուփըրթ Ալեքսանտր Լլոյտ Կրինթ''' ({{lang-en|Rupert Alexander Lloyd Grint}}&lt;ref name=&quot;gofbio&quot;&gt;{{cite web |title=Ron Weasley (Note: Click appropriate actor's image, click &quot;Actor Bio&quot;) |publisher=[[Warner Bros.]] |url=http://harrypotter.warnerbros.co.uk/gobletoffire/master/index.html |accessdate=8 June 2011}}&lt;/ref&gt;, ծնած է [[24 Օգոստոս]], [[1988]] թուականին, [[Հարլոու]], [[Էսսեքս]], [[Անգլիա]]), [[Անգլիացիներ|Անգլիացի]] դերասան, որ նաեւ յայտնի է որպէս [[Ռոն Ուիզլի]] դերով, որ խաղցած է [[Հէրի Փոթըրը եւ Փիլիսոփայի Քարը (ֆիլմ)|Հէրի Փոթըրի]] բոլոր ֆիլմերուն մէջ։ Ռուփըրթը ունի մէկ եղբայր եւ երեք քոյր։ Ան Անգլիական [[Տոտտենհեմ Հոտսպուր|Դոդդընհամ Հոդսփուր]]ի (Անգլիական ֆութպոլի ակումբ) երկրպագու եւ սիրահար է։ Ռուփըրթը եւ [[Էմմա Ուաթսըն]]ը մօտ ընկերներ են, նշելով, որ իրար կը վերաբերին որպէս քոյր եւ եղբայր։ Ռուփըրթը կը զբաղի նաեւ բարեգործութեամբ։

== Ասպարէզ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Rupert Grint|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Rupert_Grint&amp;oldid=1344612695|date=2026-03-21|accessdate=2026-03-24|language=en}}&lt;/ref&gt; ==

==== 1999–2011: «Հերրի Փոթըր» եւ համաշխարհային ճանաչում ====
1999-ին սկսաւ Ճէյ. Քէյ. Ռոուլինկի ամէնաշատ վաճառուած վէպին՝ «Հերրի Փոթըր եւ Իմաստութեան Քարը» ֆիլմի վերածման (adaptation) դերակատարներու ընտրութիւնը։ Ռոուլինկ կը պնդէր, որ դերասանական կազմը ըլլայ բրիտանացի եւ կ'օգնէր Սուզի Ֆիկիսին ու բեմադրիչ Քրիս Քոլոմպոսին դերերու բաշխման հարցով&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://doi.org/10.5962/bhl.title.161745|title=Itineraries : October 30 - December 10, 1906, December 21, 1906 - January 5, 1907, January 12 - March 15, 1907, March 24 - March 31, 1907, May 24 - June 7, 1907|last=Mearns|first=Edgar Alexander|date=1906|publisher=[s.n.]}}&lt;/ref&gt;։ Կրինթ, որ գրքաշարի մեծ սիրահար էր, որոշեց մասնակցիլ Ռոն Ուիզլիի դերին համար, որ Հոկուորթսի մէջ Հերրի Փոթըրի լաւագոյն բարեկամներէն մէկն էր։ Տեսնելով «Newsround»-ի հաղորդումը բաց մրցոյթի մասին՝ ան ուղարկեց տեսերիզ մը, ուր ռեփ ոճով կ'երգէր, թէ որքա՛ն կը փափաքի ստանձնել այդ դերը. ընտրող խումբը զինք հրաւիրեց հանդիպման&lt;ref&gt;{{Citation|title=[Notes on The Times, 2 November 1840]|url=https://doi.org/10.1093/oseo/instance.00238348|publisher=Oxford University Press|date=2001|accessdate=2026-03-24|isbn=978-1-138-76493-4|first=Thomas|last=De Quincey}}&lt;/ref&gt;։

2000-ի Օգոստոսին, Տանիէլ Ռատքլիֆ, Էմմա Ուաթսըն եւ Կրինթ ընտրուեցան մարմնաւորելու Հերրին, Հերմայոնի Կրէյնճըրը եւ Ռոնը&lt;ref&gt;&quot;Daniel Radcliff, Rupert Grint and Emma Watson Bring Harry, Ron and Hermione to Life for Warner Bros. Pictures ''Harry Potter and the Sorcerer's Stone''&quot;. Warner Bros. 21 August 2000. Archived from the original on 4 April 2007. Retrieved 6 June 2011.&lt;/ref&gt;։ Կրինթ այս եռեակին ամէնատարեց անդամն է&lt;ref&gt;&quot;Rupert Grint: Teenage Ice Cream Man&quot;. ''CBS News''. CBS Interactive Inc. 17 July 2007. Archived from the original on 9 October 2014. Retrieved 6 June 2011.&lt;/ref&gt;։ 2001-ին «Հերրի Փոթըր եւ Իմաստութեան Քարը» ֆիլմի հրապարակումը Կրինթի առաջին ելոյթն էր պաստառի վրայ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Second Confederate Conscription Act (17 February 1864)|url=https://doi.org/10.1093/acref/9780195301731.013.33581|publisher=Oxford University Press|date=2009-09-30|accessdate=2026-03-24|isbn=978-0-19-530173-1}}&lt;/ref&gt;։ Կոտրելով առաջին օրուայ եւ շաբաթավերջի վաճառքի բոլոր մրցանիշները՝ այն դարձաւ տարուան ամէնաշատ եկամուտ ապահոված ֆիլմը&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://doi.org/10.5260/cca.199312|title=Box Office Mojo|last=Vinyard|first=Marc|website=CC Advisor|accessdate=2026-03-24}}&lt;/ref&gt;։ Ընդհանուր 974 միլիոն տոլարի հասոյթով՝ անիկա կը մնայ շարքի երկրորդ ամէնայաջողակ գործը։ Ֆիլմը լաւ ընդունուեցաւ քննադատներու կողմէ, թէեւ ոմանք կը կարծէին, որ գիրքին հանդէպ ցուցաբերուած չափազանց հաւատարմութիւնը թէ՛ լաւագոյն եւ թէ՛ վատագոյն կողմն էր։ Կրինթ արժանացաւ «Satellite Award»-ի՝ «Բացառիկ նոր տաղանդ» եւ «Young Artist Award»-ի՝ «ամէնայուսատու նորեկ» անուանակարգերուն մէջ։

Մէկ տարի ետք, Կրինթ դարձեալ մարմնաւորեց Ռոնը «Հերրի Փոթըր եւ Գաղտնիքներու Սենեակը» (2002) ֆիլմին մէջ։ Անիկա արժանացաւ դրական գրախօսականներու. «Los Angeles Times» եւ «New York Magazine» նկատեցին, որ Կրինթ եւ իր ընկերները հասունցած են ֆիլմերու միջեւ եղած ժամանակամիջոցին։ «Հերրի Փոթըր եւ Ազքապանի Կալանաւորը» (2004) հրապարակուեցաւ Մայիս 31-ին Միացեալ Թագաւորութեան մէջ։ Այս ֆիլմին մէջ երեք գլխաւոր կերպարները դեռահասութեան շեմին են, եւ թէեւ անոնք աւելի քաջ ու կարող կ'երեւին, սակայն վտանգները աւելի ահեղ են, իսկ իրենց խոցելիութիւնը՝ աւելի շեշտուած։ Ալֆոնսօ Քուարոն ստանձնեց բեմադրութիւնը. այս ֆիլմը 795 միլիոն տոլարի հասոյթով մնաց շարքի ամէնանուազ եկամուտ ունեցողը, թէեւ 2004-ի երկրորդ ամէնայաջողակ ֆիլմն էր՝ «Շրեք 2»-էն ետք։

2005-ին Կրինթ հանդէս եկաւ չորրորդ ֆիլմին մէջ՝ «Հերրի Փոթըր եւ Կրակէ Գաւաթը»։ Այս մէկը, ի տարբերութիւն նախորդներուն, աւելի շատ կը շեշտէր սիրային տարրերն ու կատակերգութիւնը։ Բեմադրիչ Մայք Նիուելը Կրինթի կողմէ նկարագրուեցաւ որպէս «բաւական բարձրաձայն, բայց շատ հաճելի» անձնաւորութիւն։ Այս մասը համարուեցաւ շարքի լաւագոյններէն մէկը՝ շնորհիւ կերպարներու հասունութեան եւ սենարի որակին։

«Հերրի Փոթըր եւ Փիւնիկի Միաբանութիւնը» հրապարակուեցաւ 2007-ին։ Անիկա հսկայական ֆինանսական յաջողութիւն արձանագրեց՝ շաբաթավերջի 394 միլիոն տոլարի հասոյթով գերազանցելով «Սարդ-Մարդը 3»-ը։ Բեմադրիչն էր Տէյվիտ Եէյթսը։ Կրինթ եւ իր խաղընկերները Հոլիվուտի «Grauman's Chinese Theater»-ի առջեւ թողեցին իրենց ձեռքերու, ոտքերու եւ կախարդական փայտիկներու դրոշմները&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://doi.org/10.3886/icpsr22582|title=CBS News Monthly Poll #2, July 2007|date=2011-05-23|website=ICPSR Data Holdings|accessdate=2026-03-24}}&lt;/ref&gt;։

2009-ին լոյս տեսաւ վեցերորդ մասը՝ «Հերրի Փոթըր եւ Խառնարիւն Արքայազնը», որ դարձեալ մրցանիշներ սահմանեց՝ ապահովելով 933 միլիոն տոլար։ Կրինթ նկատեց, որ Ռոնի կերպարը այստեղ դարձած է աւելի ինքնավստահ եւ նոյնիսկ սկսած է ցուցադրել իր մութ կողմերը&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://doi.org/10.1093/benz/9780199773787.article.b00025865|title=Bravo, Francisco|date=2011-10-31|publisher=Oxford University Press|series=Benezit Dictionary of Artists}}&lt;/ref&gt;։

Չնայած յաջողութիւններուն, երեք գլխաւոր դերասանները սկիզբը տատամսեցան վերջին երկու ֆիլմերուն համար պայմանագիր ստորագրել, սակայն 2007-ի Մարտին Կրինթ համաձայնեցաւ վերադառնալ։ Վերջին գիրքը բաժնուեցաւ երկու ֆիլմի։ Նկարահանումներու աւարտին Կրինթ ըսաւ. «Այս շարքը բառացիօրէն իմ մանկութիւնս էր, եւ յանկարծ ամէն ինչ աւարտեցաւ... շատ յուզիչ էր գիտակցիլ, որ մենք այլեւս երբեք ասիկա չենք ընելու»։

«Հերրի Փոթըր եւ Մահուան Պարգեւները - Մաս 1» (2010) ապահովեց աւելի քան 950 միլիոն տոլար։ Կրինթի խաղը դարձեալ արժանացաւ գովեստի։ Ճօ Մորկընսթերն «The Wall Street Journal»-էն գրեց, որ Կրինթ հասունցած եւ դարձած է հմուտ դերասան։ Վերջին մասը՝ «Մաս 2»-ը, որ աւելի շատ գործողութիւններ (action) կը պարունակէր, ջերմօրէն ընդունուեցաւ քննադատներու կողմէ։ Անիկա դարձաւ բոլոր ժամանակներու չորրորդ ամէնաշատ եկամուտ ունեցող ֆիլմը։ Ռոուլինկ Լոնտոնի առաջին ներկայացման ժամանակ Կրինթը դասեց «Մեծ Եօթնեակ»ի շարքին, որոնք ֆիլմաշարի ամէնակարեւոր դերակատարներն էին&lt;ref&gt;{{Citation|title=Harry Potter and the Deathly Hallows: Part 1 and Harry Potter and the Deathly Hallows: Part 2|url=https://doi.org/10.1515/9781474407694-037|publisher=Edinburgh University Press|date=2016-09-27|accessdate=2026-03-24|pages=205–208}}&lt;/ref&gt;։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}

== Յղումներ ==
* [http://movies.msn.com/celebrities/celebrity/rupert-grint/?pkw=PI&amp;vendor=Paid%20Inclusion&amp;OCID=iSEMPI Rupert Grint: Overview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081206002258/http://movies.msn.com/celebrities/celebrity/rupert-grint/?pkw=PI&amp;vendor=Paid%20Inclusion&amp;OCID=iSEMPI |date=2008-12-06 }} MSN-ում
* [http://www.rupertgrint.org rupertgrint.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310073742/http://www.rupertgrint.org/ |date=2018-03-10 }}{{ref-en}}
* [http://www.rupertgrint.net rupertgrint.net]{{ref-en}}
{{Արտաքին յղումներ}}

{{DEFAULTSORT:Գրինթ, Ռուպերտ}}
[[Ստորոգութիւն:Անգլիացի դերասաններ]]
[[Ստորոգութիւն:1988 ծնունդներ]]
[[Ստորոգութիւն:24 Օգոստոսի ծնունդներ]]</text>
      <sha1>sdyyw5g6o6vyrdg9oaoz5kw74eushub</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Խաչմաչ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3630</id>
    <revision>
      <id>253343</id>
      <parentid>140328</parentid>
      <timestamp>2026-08-14T09:25:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>253343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10419" sha1="6q0cy889cgg4fduhlpdac5zo1bb8ge5" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր
 | կարգավիճակ = գիւղ
 | երկիր = Արցախ
 | բնակչութիւն = 202&lt;ref&gt;[http://pop-stat.mashke.org/nkr-census.htm Արցախի Հանրապետության մարդահաշիվ]&lt;/ref&gt;
 | մարդահամարի թուական = 2005
 | ազգային կազմ = [[Հայեր]]
 | կրօնական կազմ = [[Հայ Առաքելական եկեղեցի]]
 | ժամային գօտի = +4
}}

'''Խաչմաչ''' գիւղ՝ [[Արցախ]]ի [[Ասկերան]]ի շրջանին մէջ։ Տեղաբաշխուած է հանրապետութեան հարաւարեւելեան հատուածին մէջ։ Ասկերան շրջակեդրոնէն 40 քմ. հեռաւորութեան վրայ կը գտնուի, իսկ մայրաքաղաք [[Ստեփանակերտ]]էն՝ 25 քմ. հեռաւորութեան վրայ։

== Անուան ծագումնաբանութիւն&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|title=Խաչմաչ|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D4%BD%D5%A1%D5%B9%D5%B4%D5%A1%D5%B9&amp;oldid=10532231|date=2025-11-08|accessdate=2026-08-14|language=hy}}&lt;/ref&gt; ==
Ներկայիս գիւղին ծագման վերաբերեալ տարբեր աւանդազրոյցներ հասած են մեզի։ Կը պատմեն, որ Շահ Ապպասի ժամանակ պարսկահպատակ հայկական գաւառներէն երեք եղբայրներ՝ Խաչին, Սարոն եւ Սարգիսը, չդիմանալով Իրանի տիրակալին ոտնձգութիւններուն, ընտանիքներով կը տեղափոխուին Արցախ՝ նախընտրելով զայն իբրեւ ապահով վայր։ Սարոյի կառուցած գիւղը ստացած է Սարուշէն, Սարգիսինը՝ Սարգսաշէն, իսկ Խաչուինը՝ Խաչմաչ անունները։ Ըստ աւանդութեան, գիւղը հիմնադրուած է 17-րդ դարու կէսին Կապանէն գաղթած Խաչիկին կողմէ, եւ գիւղին անուանումը կը կապուի Խաչիկի անուան հետ։ Կ'ըսուի, թէ երեք գիւղերու բնակիչները միասնաբար որոշած են իրենց բնակավայրերուն միջեւ կառուցել Սբ․ Ամենափրկիչ եկեղեցին&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Բալայան, Վահրամ (2020). ''ԱՐՑԱԽԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԲՆԱԿԱՎԱՅՐԵՐԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ՈՒՐՎԱԳԾԵՐ''. Երևան: Զանգակ. էջեր&amp;nbsp;564–566.&lt;/ref&gt;։

Խաչմաչի տարեցներուն մօտ պահպանուած մէկ այլ աւանդութեան համաձայն, քանի որ այդ տարածքներուն մէջ դարերու ընթացքին միայն հայեր ապրած են, հետեւաբար, Աստուծոյ ողորմութեամբ, հրեշտակը գիւղին չորս կողմերը խաչեր կառուցած է եւ բնակավայրը ձգած խաչերուն միջեւ՝ ըստ Արցախի բարբառին՝ «խաչերէն մաչէն»։ Անկէ ալ գիւղը ստացած է Խաչմաչ անունը&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;։

Նախկինում անուանուած է Խաչմազ, ապա վերանուանուած՝ Խաչմաչ։

== Աշխարհագրութիւն&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ==
Խաչմաչ գիւղը կը գտնուի Արցախի Հանրապետութեան հարաւ-արեւելեան հատուածին մէջ՝ Մարտունի եւ Ասկերան շրջաններու սահմանամերձ լեռնաճիւղերէն մէկուն հարաւահայաց անտառապատ լանջին։

Խաչմաչը Վարանդայի հին գիւղերէն մէկն է։ Ասոր վառ վկայութիւնն են Խաչմաչ գիւղի շրջակայքը միջնադարեան գիւղատեղիներէն պահպանուած մնացորդները։ Մասնաւորապէս տան հետքեր պահպանուած են Թղուփ, Թալար, Նավավըղ տեղամասերուն մէջ։

Գիւղը կը գտնուի Ղարաբաղի լեռնաշղթայի Մեծ Քիրս լեռնագագաթէն դէպի արեւելք ձգուող լեռնաճիւղերու հարաւահայաց բլրապատ հարթավայրային մասին մէջ, Ստեփանակերտ քաղաքէն 25 քմ, իսկ Ասկերան քաղաքէն՝ 40 քմ դէպի հարաւ-արեւելք։

Խաչմաչ գիւղի հողային տարածութիւնը կը կազմէ 1169,49 հեքթար։

Համայնքը լեռնային է, ունի 1169,49 հեքթար տարածք, որմէ 519,54 հեքթարը գիւղատնտեսական նշանակութեան, իսկ 603,03 հեքթարը անտառային հողեր են։ Խաչմաչ համայնքի սահմանային գօտիով կը հոսի Վարանդա գետի վտակը։

== Պատմութիւն&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ==
Խաչմաչ գիւղը հին ատեն մտած է Մեծ Հայքի Արցախ նահանգի Խաչեն գաւառի, իսկ յետագային՝ Ելիզավետպոլի նահանգի Շուշիի գաւառի կազմին մէջ։

Իրականութեան մէջ, ներկայիս բնակավայրէն 1–2 քմ հեռաւորութեան վրայ գտնուող գիւղերէն բնակիչները տեղափոխուած եւ հաստատուած են աւելի նպաստաւոր միջավայրի մը մէջ։ Յետագային որոշ ընտանիքներ հոս տեղափոխուած են Բարգուշատէն, Քեաթուկէն, Բերդաշէնէն եւ Հարաւէն։

Խաչմաչի երիտասարդները 1905–1907 թուականներու հայ-թաթարական ընդհարումներու ատեն հայ կամաւորներու շարքերուն մէջ պաշտպանած են Վարանդայի գիւղերը։ Առանձնապէս տպաւորիչ է անոնց պայքարը 1918–1920 թուականներուն։ Խաչմաչեցի Յարութիւն Մկրտչեանն ու ցարական բանակի նախկին սպայ, տեղակալ (պորուչիկ) Խաչատուր Հայրումեանը գիւղին մէջ կը կազմակերպեն ինքնապաշտպանական ջոկատ մը եւ Թեւան Ստեփանեանի օգնութեամբ կը զինուին ու կը պաշտպանեն հայկական գիւղերու անդորրը։

Արցախի մէջ խորհրդային կարգերու հաստատումէն ետք, գիւղը մտցուած է Ստեփանակերտի շրջանի կազմին մէջ, իսկ 1978 թուականին անիկա դարձած է նոր կազմաւորուած Ասկերանի շրջանի բնակավայրերէն մէկը։

1930 թուականին Խաչմաչի մէջ կազմակերպուած է կոլտնտեսութիւն (հաւաքական տնտեսութիւն)։ 1951 թուականին կատարուած է կոլտնտեսութիւններու խոշորացում։ Խաչմաչի, Վերին ու Ներքին Սզնեքներու եւ Կարմիր գիւղի տնտեսութիւններու հիման վրայ ստեղծուած է «Կոմունիզմ» կոլտնտեսութիւնը։ 1988 թուականին կատարուած է կոլտնտեսութիւններու ապախոշորացում։ Խաչմաչի կոլտնտեսութիւնը առանձնացած է եւ կրած՝ Նատեժտա Կրուպսկայայի անունը։ 1998 թուականին կազմալուծուած են կոլտնտեսութիւնները, եւ ստեղծուած են մենատնտեսութիւններ։ Խորհրդային տարիներուն կոլտնտեսութիւնը ղեկավարած են Գերասիմ Դանիէլեանը, Մելիք Հայրապետեանը, Վարդան Պօղոսեանը, Անդրանիկ Կարապետեանը, Գրիշա Համբարձումեանը, Ջալալ Առուշանեանը, Ժորա Պետրոսեանը, Սուրէն Մելիքսեթեանը, Օղուլ Քարամեանը, Հենրիխ Խաչատրեանը, Արարատ Պետրոսեանը&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;։

Խաչմաչի հին ազգատոհմերէն են՝ Ղըզարանք, Ղահրունք, Ափունք, Բախշունք, Մընըցկանանք, Գիւլունք, Համբարձումանք, Հըրըւեցեք, Թիւնունք, Քեասունք, Մրսելանք, Զարգարանք, Կըրըբեդանք, Ըղամանք, Դալլաքանք, Ըփըրհամանք, Տընյելանք, Հիրումանք, Վիտիսանք&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;։

== Խաչմաչը Արցախեան ազատամարտին&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ==
Խաչմաչ գիւղին մէջ 1989 թուականին կազմաւորուած ինքնապաշտպանական ջոկատը, յետագային՝ վաշտը, 1992 թուականին միացած է Ակնաղբիւր, Սարուշէն, Սղնախ, Ջրաղացներ, Մադաթաշէն եւ Մոշխմհատ գիւղերու վաշտերուն ու կազմած՝ 35-րդ գումարտակը՝ [[Արշաւիր Ղարամեան|Արշաւիր Ղարամեանի]] հրամանատարութեամբ։ 1992 թուականի Շուշիի ազատագրումէն ետք, գումարտակը, Արցախի պաշտպանութեան բանակի կազմին մէջ, մասնակցած է Մաճկալաշէն, Ճարտար, Շուշի, Լաչին, Կիչան, Չլդրան, Կիւլիպերտ, Թոփաղաջ բարձունք, Կէօվորկունտաղ բարձունք, Քսապատ, Ակնաբերդ, Մաղավուզ, Ներքին Հոռաթաղ, Փուշքինեան բարձունք, Փառուխ, Մեծ եւ Փոքր Ճիննի, Պուզտաղ բարձունք, Պաղրլու եւ շարք մը այլ բնակավայրերու ինքնապաշտպանական ու ազատագրական մարտերուն՝ թշնամին ետ մղելով Օմարի բարձունքէն։

== Արտաքին յղումներ ==
* Հակոբ Ղահրամանեան, ՏԵՂԵԿԱՏՈւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան վարչատարածքային միաւորներու սոցիալ-տնտեսական բնութագրերու, Երեւան, Ճարտարագէտ, 2015 թ.

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծանցանկ}}
{{Արտաքին յղումներ}}</text>
      <sha1>6q0cy889cgg4fduhlpdac5zo1bb8ge5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Անանիա Շիրակացի</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5235</id>
    <revision>
      <id>253329</id>
      <parentid>238433</parentid>
      <timestamp>2026-08-14T00:02:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Armen Ohanian</username>
        <id>191</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Ծննդավայրը եւ ուսումը */</comment>
      <origin>253329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34251" sha1="bizjzpr6o96dj8ikp2zf44crt9mv9fu" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Գիտնական
 | անուն = Անանիա Շիրակացի
 | բնագիր անուն = &lt;!-- Այս տողը չջնջել --&gt;
 | պատկեր = 2014 Erywań, Matenadaran (07).jpg
 | image_size = 
 | alt = 
 | caption = Անանիա Շիրակացիի արձանը [[Մատենադարան]]ին առջեւ
 | birth_date = 610
 | birth_place = Շիրակ (Անի)
 | death_date = 685
 | death_place = Անյայտ
 | residence = 
 | citizenship =
 | nationality = 
 | religion =
 | ethnicity =
 | fields = Մաթեմաթիկոս (թուաբանագէտ), [[Տիեզերագիտութիւն|Տիեզերագէտ]], [[Տոմարագիտութիւն|Տոմարագէտ]], [[Աստղագիտութիւն|Աստղագէտ]], [[Պատմաբան]] 
 | workplaces =
 | alma_mater = 
 | doctoral_advisor =
 | academic_advisors =
 | doctoral_students =
 | notable_students =
 | known_for = 
 | author_abbrev_bot = 
 | author_abbrev_zoo =
 | influences =
 | influenced =
 | awards =
 | spouse =
 | signature = 
 | signature_alt = 
 | ծանոթ = 
 | Commons =
 | Վիքիդարան =
 | կայք =
}}[[Պատկեր:AM 100 dram Ag 2005 Shirakatsi b.png|Անանիա Շիրակացիի ի պատիւ մետաղադրամ|մինի|260px|աջից]]

'''Անանիա Շիրակացի''' (ծննդեան եւ մահուան թուականները անյայտ), [[Է. դար]]ու հայ գիտնական։ Առաջին հայը,որ կայուն հիմքերու վրայ դրած է [[ճշգրիտ գիտութիւն]]ներու ուսումնասիրութիւնը Հայաստանի մէջ&lt;ref&gt;Հայկական Սովետական Հանրագիտարան հատոր 1, 1974 թ&lt;/ref&gt;:

== Ծննդավայրը եւ ուսումը ==
'''Անանիա Շիրակացի''', որ յայտնի է (մաթեմաթիկոս) տիտղոսով, հայ մատենագրութեան ականաւոր դէմքերէն մէկն է. բնական գիտութիւններու հիմնադիրը հայ իրականութեան մէջ։ Շիրակացիէն մեզի հասած է իր ինքնակենսագրականը, ըստ որուն ան ծնած է պատմական [[Շիրակ]] գաւառի [[Ան]]ի աւանը, Է. դարու սկիզբը: Շիրակացի, Դպրեվանքի դպրոցին մէջ ստացած է նախնական կրթութիւնը, սորվելով [[հայերէն]] եւ [[յունարէն]] լեզուները, [[քերականութիւն]], [[փիլիսոփայութիւն]] եւ [[աստուածաբանութիւն]]: Բայց ան համոզուած էր, որ ամէն ինչի հիմքը թիւերն են, իսկ համարողական արուեստը կը համարէր բոլոր գիտութիւններու հիմքը: Այդ օրերուն աշխարհի մէջ հմուտ մասնագէտներն ու ուսուցիչները շատ քիչ էին, գիտելիքները խորացնելու միակ միջոցը ճամբորդելն էր:&lt;ref name=Gyumri_churches&gt;{{cite web|url=http://deesim.blogspot.com/2012/12/blog-post_14.html |title=Գյումրիի հին ու նոր եկեղեցիները  |date= |accessdate=24 Յուլիս 2014}}&lt;/ref&gt;

Վեց ամիս Քրիստոսատուրի հետ մնալէ ետք, ան կ'ուզէ մեկնիլ [[Կոստանդնուպոլիս]], երբ ծանօթներէւ կը լսէ թէ յոյն նշանաւոր գիտնական [[Տիւքիկոս Բիւզանդացի]] կ'ապրի [[Տրապիզոն]]ի մէջ՝ [[Սեւ ծով|Պոնտոսի]] ծովեզերքը։ Արտասահմանի մէջ կ'ապրի 11 տարի, որուն ութը՝  [[Տիւքիկոս Բիւզանդացի]]ի դպրոցին մէջ։ Ուսուցիչին հարուստ գրադարանը Շիրակացիի համար կը դառնայ երկրորդ ուսումնարան: Ան, բացի [[թուաբանութեն]]էն, կ'ուսումնասիրէ նաեւ [[պատմութիւն]], [[բժշկութիւն]], [[աշխարհագրութիւն]] եւ այլ գիտութիւններ: Ուսումը աւարտելէ ետք, Շիրակացի կը վերադառնայ իր ծննդավայրը ու դպրոց կը բանայ. հոն կը հաւաքուին աշակերտներ [[Հայաստան]]ի զանազան շրջաններէն: Դժբախտաբար,  յուսախաբ կ'ըլլայ իր աշակերտներէն, որոնք իր համբերատար եւ յարատեւող ոգին ցոյց չեն տար: Ան իր դէմ կը գտնէ բացարձակ անտարբերութիւն, կը հալածուի իբրեւ [[հերետիկոս]] եւ իր գործերը կը նկատուին կախարդանք:Շիրակացի կը վշտանայ նաեւ ժողովուրդէն, որ չի սիրեր իմաստութիւնն ու գիտութիւնը եւ չի գնահատեր իր աշխատանքը&lt;ref&gt;{{cite book |title=Անանիա Շիրակացի Մատենագրություն|chapter=Խոսք Երիցս Երանելի Ուսուցիչ Անանիա Շիրակացու՝ Իր Կեանքի Որպիսութեան Մասին -- Ինքնակենսագրութիւն|editor=Ա.Գ. Աբրահամեան եւ Գ.Բ. Պետրոսեան|publisher=«Սովետական Գրող» հրատարակչությիւն|location=Երեւան|year=1979|page=25-29}}&lt;/ref&gt;:

== Գիտական գործունէութեան ոլորտը ==

Մեծ է Անանիա Շիրակացիի գիտական գործունէութեան ոլորտը։ Զբաղած է [[փիլիսոփայութիւն|փիլիսոփայութեամբ]], [[աստղագիտութիւն|աստղագիտութեամբ]], [[աշխարհագրութիւն|աշխարհագրութեամբ]], [[Թուաբանութիւն|թուաբանութեամբ]] եւ [[տոմարագիտութիւն|տոմարագիտութեամբ]]։ Ան [[երկրակեդրոն համակարգ]]ի կողմնակից էր եւ ըստ այդմ ալ կը բացատրէր տարուան եղանակներու, գիշերուան ու ցերեկուան առաջացումը։ Որոշ համեմատութիւններու ու դատողութիւններու միջոցով կ՛եզրակացնէր, որ [[Արեգակ]]ը մեծ է թէ՛ [[լուսին]]էն, թէ՛ [[Երկրէն]] եւ կը գտնուի շատ մեծ հեռաւորութեան վրայ։ Իր աշխատութիւններուն մէջ Անանիա Շիրակացի նշած է աստղագիտութեան շարք մը գործնական կիրառութիւններ։ Տուած է Հայաստանի միջին լայնութեան համար ստուերաչափ կազմելու կանոնը։ Կազմած է լուսնային խաւարումներու 19-ամեայ պարբերաշրջանի աղիւսակները։ Մեծ արժէք կը ներկայացնեն Անանիա Շիրակացիի աշխատութիւններուն մէջ հանդիպող աստղագիտական հայկական տեսութիւններու մեկնութիւնները։ Թուաբանական բովանդակութիւն ունեցող աշխատութիւններէն ամենէն արժէքաւորը [[թուաբանութիւն|թուաբանութեան]] դասագիրքն է՝ գումարման, հանման, բազմապատկման եւ բաժանման գործողութիւնները ամփոփող աղիւսակներով։ Գիրքերուն մէջ զետեղուած են նաեւ թուաբանական եւ երկրաչափական [[յառաջացում]]ներ յիշեցնող աղիւսակներ։ Անանիա Շիրակացիէն մեզի հասած գործերէն գիտական հետաքրքրութիւն կը ներկայացնեն նաեւ թանկարժէք քարերուն, չափ ու կշիռներուն, [[բնագիտութեան]] եւ [[օդերեւութաբանութիւն|օդերեւութաբանութեան]] զանազան հարցերու վերաբերող ուսումնասիրութիւնները։

== Գործեր ==
Անանիա Շիրակացի ըլլալով հանճարեղ անձ մը գրած է բազմատեսակ գործեր՝
=== Թուաբանական ===
Անոր ամէնէն իւրայատուկ եւ արժէքաւոր գործերէն է թուաբանութեան դասագիրքը, որ հարիւրամեակներ շարունակ եղած է հայ երեխային եւ պատանիին թուաբանութեան դասագիրքը: Դասագիրքը, որ կը կոչուի [[Անանիա Խոստումն Աշակերտացն]], կը բաղկանայ երկու մասերէ: Առաջին մասը կ'ընդգրկէ թուաբանական աղիւսակներ, երկրորդը՝ թուաբանական խնդրագիրք:
Խնդրագիրքին մէջ ամփոփուած խնդիրները հետաքրքրական տեղեկութիւններ կը փոխանցեն Ե.-Զ. դարերուն [[պատմութեան]], [[աշխարհագրութեան]], տարբեր արհեստներու, առեւտրական յարաբերութիւններու, որսորդական եւ զինուորական կեանքին մասին:
Գիրքին վեջաւորութեան կան վեց այլ խնդիրներ, որոնք կը կոչուին [[խրախճանական]], որովհետեւ ընդհանրապէս կը գործածուէին խրախճանքներու ժամանակ՝ հարց-պատասխանի ձեւով:
=== Հայկական Տոմարի Պատմութիւն ===
Հայերը Ք.Ա. ալ ունեցած են տոմար ([[օրացոյց]]): Սկիզբը, հաւանաբար օգտագործած են [[լուսնայինը]], ապա կատարելագործելով անցած են [[արեգակնային]] տոմարի եւ կ'ենթադրուի, որ այդ մէկը եղած է շարժական (12*30+5), այդ պատճառով ալ ոչ միայն ամիսներու, այլ տարուան եղանակի որոշ համապատասխանութիւններ խախտած են 

Հայկական տոմարը իր դիրքը կը վերականգնէ [[1460]] [[Յուլեան]] տարին անցնելէ ետք: Հոս յիշենք, որ ժամանակէն տոմարի հիմքը կը կազմէ [[Յուլիոս Կեսար]]ի թելադրութեամբ հիմնուած օրացոյցը (Ք.Ա. [[46]]-ին՝ եգիպտացի տոմարագէտ [[Սոզեգինես]]ի կողմէ), ըստ որուն տարին կը բաժնուէր 12 ամիսներու եւ ունէր 365 օր, իսկ 4 տարին անգամ մը կ'ըլլար 366 օր՝ [[Նահանջ]] տարի: Սակայն խորքին մէջ տարին կը պարունակէ 365 եւ քառորդ օրէն 11 վարկեան պակաս, որ կուտակելով եղած էր 10 օր Ժզ. դարուն ու այս մէկը մեծ իրարանցում ստեղծած էր։ Այս մէկը պատճառ դարձած էր [[Զատկուան]] տօնին խախտումին, ինչ որ անցանկալի էր եկեղեցւոյ համար:

[[1582]]-ին [[Գրիգորիոս]] ԺԳ. պապի հրամանով կը սկսի գործել [[Արեւմտեան]] կամ [[քրիստոնէական]] օրացոյցը (մեզի ծանօթ է [[Նոր ]]տոմար անունով), որուն համաձայն [[Նահանջ]] տարիներուն թիւը կը կրճատուի (400 տարուան մէջ 97 նահանջ տարի, փոխանակ՝ 100-ի) եւ տարուան տեւողութիւնը կ'աւելնայ 0.2 վարկեանով ու այդ մէկը կ'ըլլայ այնքան ճշգրիտ, որ հազարամեակներու ընթացքին փոփոխութեան կարիք չի զգացուիր: Այդ [[Գրիգորեան]] տոմարը կ'ընդունուի գրեթէ ամբողջ Արեւմտեան [[Եւրոպա]]յի կողմէ:
Համայնավարներու յեղափոխութենէն ետք, [[1918]]-ին [[Ռուսաստան]] եւս կ'ընդունի [[Նոր]] տոմարը, բայց մինչ այդ օրերու տարբերութիւնը եղած էր 13 օր: Այս իսկ պատճառով հին ու նոր տոմարներուն միջեւ գոյութիւն ունի 13 օրուան տարբերութիւն, որուն պատճառով ալ Հայաստան 13 օրուան տարբերութեամբ կը նշէ նաեւ [[Հին]] ու [[Նոր]] տարին: Իսկ հին հայկական տոմարի սկիզբը կը կապուի '''[[Հայկ Նահապետ]]'''ի [[Բէլ]]ի դէմ տարած յաղթանակին հետ՝ Ք.Ա. [[2492]]-ին:

[[Նիկիոյ]] Ա. տիեզերական ժողովէն ետք ([[325]]) [[Յուլեան]] տոմարը ընդունած են [[քրիստոնեայ]] բոլոր ժողովուրդները, սակայն մենք շարունակած ենք առաջնորդուիլ հայոց շարժման տոմարով, իսկ եկեղեցական տօները դասաւորուած են [[Անդրէաս Բիւզանդացի]]ի կազմած 200-ամեայ ([[325]]-[[551]]) աղիւսակով, իսկ անոր աւարտէն ետք գործածուած է [[Էաս Աղեքսանդրացի]]ի 532-ամեայ զատկացուցակը, որ հայոց տոմարի սկիզբն է: Այդպէս Է. դարուն [[Անդրաս Ա. Ակոռեցի]] կաթողիկոսի թելադրանքով Անանիա Շիրակացի կազմած է անշարժ տոմարի նախագիծը:
Ըստ հին հայկական օրացոյցին՝ տարին կը սկսէր [[Նաւասարդ]] ամսուան 1-ին, որ կը համապատասխանէ [[11 Օգոստոս]]ին:
Առաջին հայկական օրացոյցը կոչուած է «[[Պարզատումար]]», որ տպագրուած է [[Վենետիկ]] [[1513]]-ին՝ [[Յակոբ Մեղապարտ]]ի տպարանը:
Շիրակացիէն մեզի հասած երկերէն մեծ արժէք կը ներկայացնեն [[Տոմարագիտական]] անոր գործերը: Շիրակացի կատարած է Հայկական Տոմարի ամէնէն մեծ բարեփոխութիւնները՝ հայկական շարժման տոմարէն անցնումն է անշարժ տոմարին եւ անոր զուգադրութիւնը [[Հռովմէական]] անշարժ տոմարին հետ:
Շիրակացիի տոմարագիտական գործերէն ամէնէն կարեւորը [[Քրոնիկոն]]ն է: Այս տօնացոյցը կը սկսի [[552]]-ին եւ կը վերջանայ [[1083]]-ին: Շիրակացիի Քրոնիկոնին առաջին տարին՝ [[551]]-ը հիմք կը ծառայէ '''[[Հայոց|Հայկական]]''' կոչուող թուականի սկզբնաւորութեան:

Շիրակացիի տոմարագիտական աշխատանքներուն մէջ կը մտնէ նաեւ [[Պատճէն Տոմար]]ի գործը, որ կարեւոր է ոչ միայն հայկական տոմարի [[Հայկական Պատմութիւն|պատմութեան]] համար, այլեւ կարգ մը այլ ժողովուրդներու պատմութեան համար եւս: Հոն կան նաեւ արժէքաւոր տեղեկութիւններ հայկական [[հեթանոսական շրջան]]ի տոմարներուն մասին: Տոմարին մէջ հայկական ամիսները զուգորդուած են հռովմէական ամիսներուն: Այսպէս, հայկական առաջին ամիսը կը համապատասխանէ հռովմէական [[Մարտ]] ամսուն, եւ ասկէ ի յայտ կու գայ, թէ հեթանոսական շրջանին հայկական Ամանորը եղած է [[21 Մարտ]]ին:
Շիրակացիէն կ'իմանանք հեթանոսական շրջանին գործածուած հայկական ամսանուններուն մասին՝ (Հայկի զաւակներուն անունով) [[Նաւասարդ]], [[Հոռի]], [[Տրէ]], [[Քաղոց]], [[Արաց]], [[Մեհեկան]], [[Արեգ]], [[Ահեկան]], [[Մարերի]], [[Մարգաց]], [[Հրոսից]] եւ [[Աւելեաց]]:
Շիրակացիէն կ'իմանանք, որ հեթանոսական շրջանին անուն ունեցած են ո՛չ միայն ամիսները, այլ նաեւ՝ ամսուան 30 օրերն ու օրուան ժամերը:
Շիրակացիի կազմած աղիւսակներուն մէջ ուշադրութեան արժանի են մասնաւորապէս ստուերաչափերը, որոնց մէջ Շիրակացի նշած է, թէ [[Հայաստան]]ի մէջ տարուան ո՞ր ամսուն, ո՞ր օրուան, ո՞ր ժամուն շուքը ի՛նչ երկարութիւն կ'ունենայ: Շիրակացիի կազմած աղիւսակներուն մէջ կը մտնեն նաեւ լուսնի պարբերաշրջաններուն վերաբերող աղիւսակները: Ասոնց միջոցով կարելի կ'ըլլայ որոշել, թէ ո՞ր թուականին, ամսուան ո՞ր օրուան, ո՞ր ժամուն եւ ո՞ր վայրկեանին տեղի կ'ունենայ լուսնի ծնունդն ու լրումը:
Շիրակացիի տոմարագիտական եւ աստղագիտական գործերը մեծ արժէք կը ներկայացնեն եւ սկզբնաղբիւրներն են [[Աստղագիտութիւն|աստղագիտութեան]] եւ [[Տոմարագիտութիւն|տոմարագիտութեան]] համար:

=== Ժամանակագրութիւն ===
Այս գործը կ'ընդգրկէ աշխարհի ստեղծագործութենէն մինչեւ Է. դարու ժամանակաշրջանի պատմութիւնը (նաեւ [[Կայսերաց Պատմութիւն]]):
=== Աշխարհացոյց ===
Այս գործը կ'անդրադառնայ երեք ցամաքներուն՝ [[Ասիա]], [[Եւրոպա]] եւ [[Ափրիկէ]]: Ամէնէն արժէքաւոր բաժինն է, երբ կը ներկայացնէ [[Հայաստան]]ի 15 նահանգներուն նկարագրութիւնը:
Ազդուելով ժամանակի յառաջացած ընկերային–քաղաքական ու մշակութային շարժումներէն եւ անմիջականօրէն ուսումնասիրելով բնութիւնը՝ ան կրցած է տեսնել միջնադարեան բնագիտական տեսութիւններու կրօնական ուղղուածութիւնը եւ փորձած է զանոնք փոխարինել գիտական տեսակէտներով։ Անանիա Շիրակացիի գիտա–մանկավարժական գործունէութեան եւ աշխարհայեացքի վերլուծութիւնը վկայած է ինչպէս անոր հայեացքներու բացառիկ խորութեան ու ինքնուրոյնութեան, այնպէս ալ միջնադարեան հայ առաջաւոր բնագիտական, փիլիսոփայական ու մանկավարժական միտքի զարգացման գործին մատուցած մեծ ծառայութիւններու մասին։ Անանիա Շիրակացին փաստօրէն [[բնական գիտութիւն]]ներու հիմնադիրն է Հայաստանի մէջ {{fact}}։

=== Շիրակացիի ձեռագիրները՝ նուիրուած ճշգրիտ գիտութիւններուն ===
Պահպանուած են նաեւ Շիրակացիի «Տիեզերագիտութիւնը», «Կենդանակերպի համաստեղութիւններու մասին», «Ամպերու եւ մթնոլորտային նշաններու մասին», «Արեգակի ընթացքին (շարժման) մասին», «Երկինքի շրջագայութիւններու (օդերեւութաբանական երեւոյթներու) մասին», «Ծիր կաթինի մասին» եւ այլ աշխատութիւններ։ Շիրակացի իր աշխատութիւններուն մէջ ներառած է եգիպտացիներու, հրեաներու, ասորիներու, յոյներու, հռովմէացիներու եւ հապէշներու քով ընդունուած [[թուագրութեան սկզբունքներ]]ը, խօսած է [[մոլորակներ]]ու շարժման, [[Արեւ]]ի եւ [[Լուսինի խաւարում]]ներու եւ անոնց պարբերականութեան մասին եւ այլն։ Ընդունելով երկիրի գնդաձեւութիւնը Շիրակացի գտած է, որ արեւը կրնայ լուսաւորել երկրի երկու կողմերը օրուան տարբեր ժամերուն եւ երբ երկրի մէկ կողմը ցերեկ է՝ միւսը գիշեր։ Ան կը խօսի [[բարի]] (ճիշդ ըսողները) եւ [[չար]] (հեթանոս) գիտնականներու մասին: Կ'ընդունի, որ երկիրը եւ անոր վրայ գտնուող ամէն ինչ կը բաղկանան չորս տարրերէ.- հող, ջուր, օդ եւ կրակ: Ան բնութիւնը կը պատկերացնէ փոփոխութեան մէջ՝ քայքայման եւ ինելութեան մէջ, որոնք ինքնաբերաբար զիրար կը յաջորդեն: Բոլոր գոյակցութիւնները ենթակայ են փոփոխութեան: Ժամանակի ընթացքին այդ գոյակցութիւնները կը քայքայուին եւ անոնց փոխարէն կը կազմուին նորերը: Ըստ Շիրակացիի, այս փոփոխութիւններու ընթացքին տարրերը չեն ոչնչանար, այլ ձեւէ մը կը փոխուին այլ ձեւի:
Շիրակացի խօսած է նաեւ [[Աշխարհ]]ի ստեղծման ու անոր ձեւին մասին եւ գրած է այսպէս.- «Երկիրը հաւկիթի նման է: Ինչպէս հաւկիթը կլոր դեղնուցը մէջտեղն է, սպիտակուցը՝ անոր շուրջը, իսկ կեղեւը կը շրջապատէ չորս կողմէն, այնպէս ալ երկիրը մէջտեղն է, օդը անոր շուրջը եւ երկինքը կը շրջապատէ չորս կողմէն:» Շիրակացին առանց վարանելու անվերապահօրէն իր կարծիքը յայտնած է [[Երկիր]]ի գնդաձեւութեան մասին: Այսպիսով ան կը հակադրուէր [[Աստուածաշունչ]]ին եւ իր ժամանակի տարածուած կարգ մը այլ կարծիքներուն, ըստ որոնց՝ [[Երկիր]]ը տափակ տարածութիւն մըն էր։ Շիրակացի երբ կ'նդունէր Երկրի գնդաձեւութիւնը, անհրաժեշտաբար պէտք էր պատասխանէր, թէ ի՛նչպէս մեծ երկրագունդը վար չէր իյնար ու կու տար շատ ինքնատիպ պատասխան մը, ըսելով.- «Կան հակադիր ուժեր, որոնք հաւասարակշռութիւն կը ստեղծեն. մէկը երկրագունդի ծանրութիւնն է, երկրորդը՝ անոր վրայ, տակէն փչող քամիներն են: Այսպիսով կը ստեղծուի հետեւեալ կացութիւնը. Երկիրը իր ծանրութեամբ հակում ունի վար իջնելու, իսկ տակէն փչող հզօր քամիները իրենց ուժգնութեամբ կը փորձեն զայն վեր պահել: Ասոր իբրեւ հետեւանք, կը ստեղծուի հաւասարակշռութիւն մը»:
Շիրակացիի տեսակէտը ճիշդ չէ, սակայն [[Նիւթոն]]էն առած հարցին մասին ստեղծուած տեսակէտներէն ամէնէն տրամաբանականն է:
Անանիա իր «Տիեզերագիտութիւնը» գործին մէջ բաժինով կ'անդրադառնայ «[[Ծիր Կաթին]]»ի ու կ'ըսէ, թէ ան մանր ու աղօտ լոյս ունեցող խիտ աստղերու կուտակում է:
[[Պատկեր:Wide Field Imager view of a Milky Way look-alike NGC 6744.jpg|մինի|աջից|«Ծիր Կաթին»ը նկարուած տիեզերքէն]]
Շիրակացի այս գործին մէջ կ'անդրադառնայ նաեւ [[լուսին]]ին ու կը նշէ, թէ ան իր լոյսը կ'առնէ [[արեգակ]]էն: Շիրակացի լուսնի պարբերաշրջաններուն հետ կը կապէ նաեւ ծովերու տեղատուութիւնն ու մակընթացութիւնը: Ան կ'ըսէ, որ երբ [[լիալուսին]] է՝ ծովերու ջուրերը կը բարձրանան, իսկ երբ [[լուսին]]ը կը փոքրանայ՝ ջուրերը կը սկսին իջնել:
Ան կ'անդրադառնայ [[արեւ]]ի եւ [[լուսին|լուսնի]] խաւարումներուն, բացատրելով, թէ երբ [[արեգակ]]ը իր շրջապտոյտի ընթացքին կը գտնուի [[Երկրագունդ]]ին հիւսիսային կողմը, իսկ [[լուսին]]ը՝ հարաւային կողմը, տեղի կ'ունենայ [[լուսին]]ի խաւարում: Սակայն, երբ [[լուսին]]ը ինք իյնայ [[արեւ]]ին եւ Երկրին միջեւ՝ տեղի կ'ունենայ [[արեւ]]ի խաւարում:

== Անանիա Շիրակացիի Գործերուն Արժէքը ==
Շիրակացիի ստեղծագործութիւնները մեծ ազդեցութիւն ունեցած են [[միջնադարեան]] հայ [[մատենագրութիւն|մատենագրութեան]] վրայ, մասնաւորաբար բնական գիտութիւններու ասպարէզին վրայ, ինչպէս՝ [[աշխարհագրութիւն]], [[աստղաբաշխութիւն]], [[երկրաչաբութիւն]] եւ [[տոմարագիտութիւն]], որոնց մասին խօսող առաջին մշակը եղած է մեր իրականութեան մէջ։ Ուրեմն, այդ իմաստով ալ դժուար է մատնացոյց ընել բնական գիտութիւններով զբաղուող հետագայ ոեւէ հեղինակ, որ օգտուած չըլլայ Շիրակացիի աշխատանքներէն:
== Աշխատութիւններ ==
* [http://www.digilib.am/digilib/?menu=5&amp;wrk=33&amp;captn=695&amp;wrpg=0&amp;aupg=0 Անանիա Շիրակացի, Զատկի ճառ։]
* [http://www.digilib.am/digilib/?menu=5&amp;wrk=15&amp;captn=544&amp;wrpg=0&amp;aupg=0 Անանիա Շիրակացի, Ի յայտնութիւն Տեառն եւ Փրկչին մերոյ։]
* [http://www.digilib.am/digilib/?menu=5&amp;wrk=21&amp;captn=568&amp;wrpg=0&amp;aupg=0 Անանիա Շիրակացի, Խրախճանականք։]
* [http://www.digilib.am/digilib/?menu=5&amp;wrk=11&amp;captn=535&amp;wrpg=0&amp;aupg=0 Անանիա Շիրակացի, Յաղագս ամպոց եւ նշանաց։]
* [http://www.digilib.am/digilib/?menu=5&amp;wrk=23&amp;captn=570&amp;wrpg=0&amp;aupg=0 Անանիա Շիրակացի, Յաղագս կշռոյ, կշռոց եւ կշռորդաց։]
* [http://www.digilib.am/digilib/?menu=5&amp;wrk=16&amp;captn=546&amp;wrpg=0&amp;aupg=0 Անանիա Շիրակացի, Յաղագս համարողութեան։]
* [http://www.digilib.am/digilib/?menu=5&amp;wrk=14&amp;captn=543&amp;wrpg=0&amp;aupg=0 Անանիա Շիրակացի, Յաղագս յափոց, չափուց եւ պատարաց։]
* [http://www.digilib.am/digilib/?menu=5&amp;wrk=12&amp;captn=536&amp;wrpg=0&amp;aupg=0 Անանիա Շիրակացի, Յաղագս շաղկապութեան արեգական եւ լուսնի։]
* [http://www.digilib.am/digilib/?menu=5&amp;wrk=30&amp;captn=692&amp;wrpg=0&amp;aupg=0 Անանիա Շիրակացի, Յաղագս շրջագայութեան երկնից։]
* [http://www.digilib.am/digilib/?menu=5&amp;wrk=28&amp;captn=584&amp;wrpg=0&amp;aupg=0 Անանիա Շիրակացի, Որչափութիւն '''շ'''եկի։]
* [http://www.digilib.am/digilib/?menu=5&amp;wrk=27&amp;captn=582&amp;wrpg=0&amp;aupg=0 Անանիա Շիրակացի, Սակս բացայայտութեան թուոց։]
* [http://www.digilib.am/digilib/?menu=5&amp;wrk=9&amp;captn=533&amp;wrpg=0&amp;aupg=0 Անանիա Շիրակացի, Յաղագս վեցհազարեկի։]
* [http://www.digilib.am/digilib/?menu=5&amp;wrk=19&amp;captn=564&amp;wrpg=0&amp;aupg=0 Անանիա Շիրակացի, Վասն որպիսութեան կենաց իւրոց։]

== Յղումներ ==
{{Ծանցանկ}}

== Արտաքին յղումներ ==
* [http://www.litopedia.org/index.php?title=%D4%B1%D5%B6%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%A1_%D5%87%D5%AB%D6%80%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%81%D5%AB%D5%B6_%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B6%D5%A1%D5%A4%D5%A1%D6%80%D5%B5%D5%A1%D5%B6_%D5%B0%D5%A1%D5%B5_%D5%B4%D5%A1%D5%BF%D5%A5%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D6%80%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB_%D5%A3%D5%B6%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%A1%D5%B4%D5%A2_%28%D4%B1%D5%A5%D5%AC%D5%AB%D5%BF%D5%A1_%D4%B4%D5%B8%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%B5%D5%A1%D5%B6%29 Աելիտա Դոլուխանեան. «Անանիա Շիրակացին միջնադարեան հայ մատենագիրներու գնահատմամբ»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220121084043/http://www.litopedia.org/index.php?title=%D4%B1%D5%B6%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%A1_%D5%87%D5%AB%D6%80%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%81%D5%AB%D5%B6_%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B6%D5%A1%D5%A4%D5%A1%D6%80%D5%B5%D5%A1%D5%B6_%D5%B0%D5%A1%D5%B5_%D5%B4%D5%A1%D5%BF%D5%A5%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D6%80%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB_%D5%A3%D5%B6%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%BF%D5%B4%D5%A1%D5%B4%D5%A2_%28%D4%B1%D5%A5%D5%AC%D5%AB%D5%BF%D5%A1_%D4%B4%D5%B8%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%B5%D5%A1%D5%B6%29 |date=2022-01-21 }}
* [http://www.matenadaran.am Մատենադարան]

== Աղբիւրներ ==
* Ք. Պատկանեան, Անանիայի Շիրակունւոյ Մնացորդք բանից, Ս. Պետերբուրգ, 1877։
* Տէր Մկրտչեան Գ., Անանիա Շիրակացի, Հաղպատ, 1896։
* Անանիա Շիրակացի, Տիեզերագիտութիւն եւ տոմար, աշխատութեամբ Ա. Աբրահամեանի, Երեւան, 1940։
* Աբրահամեան Ա. Գ. Անանիա Շիրակացու մատենագրութիւնը, ուսումնասիրութիւն, Ե. 1944
* Առաքելեան Ա. Անանիա Շիրակացի, Երեւան, 1955
* Պետրոսեան Գ. Մաթեմատիկան Հայաստանի մէջ հին եւ միջին դարերին, Ե. 1959
* Անանիա Շիրակացու Լուսնի պարբերաշրջանները, աշխատութեամբ Ա. Աբրահամեանի, Երեւան, 1962։
* Թումանեան Բ. Հայ աստղագիտութեան պատմութիւն, Ե. 1964
* Խռլոպեան Գ.Տ. Անանիա Շիրակացու աշխարհայացքը, Ե. 1964
* Անասեան Հ.Ս. Հայկական մատենագիտութիւն, հատոր Ա․, Եր. 1955
* Чалоян В. История армянской филисофии (древний и средневековый период, Е. 1959
* Анания Ширакаци. Космография. Пер., пред. и комм. К. С. Тер-Давтян и С. С. Аревшатяна. Ереван, 1962.
* Petri W., Ananija Schirakazi Ejn Armenischer Kosmograph des 7 Jahrhunderds, Zeitschrift der Deutschen Morgenlandischen Gesellschaft B. 114, Munchen, 1964
* [http://lraber.asj-oa.am/4343/1/66.pdf Արտաշես Մաթեւոսեան, Անանիա Շիրակացու «Քննիկոնը» (1),- «Լրաբեր հասարակական գիտությունների», 1974, №, էջ 66-78։] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407170658/http://lraber.asj-oa.am/4343/1/66.pdf |date=2019-04-07 }}
* [http://lraber.asj-oa.am/5024/1/71.pdf Արտաշես Մաթեւոսեան, Անանիա Շիրակացու «Քննիկոնը» (2),- «Լրաբեր հասարակական գիտությունների», 1974, № 8, էջ 71-81։] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407170656/http://lraber.asj-oa.am/5024/1/71.pdf |date=2019-04-07 }}
* [http://lraber.asj-oa.am/4262/1/65.pdf Արտաշես Մաթեւոսեան, Նորահայտ պատառիկներ Անանիա Շիրակացու թվաբանութեան դասագրքից.- «Լրաբեր հասարակական գիտությունների», 1974, № 6, էջ 65-76։] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407170657/http://lraber.asj-oa.am/4262/1/65.pdf |date=2019-04-07 }}
* [http://lraber.asj-oa.am/3640/1/1990-10(53).pdf Արտաշես Մաթեւոսեան, Անանիա Շիրակացու թվաբանութեան բաժանման գործողութիւնը.- «Լրաբեր հասարակական գիտութիւնների», 1990, № 10, էջ 53-64։] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305203644/http://lraber.asj-oa.am/3640/1/1990-10(53).pdf |date=2016-03-05 }}
* Դաւիթ Քահանայ, Մատեան գիտութեան եւ հաւատոյ. հայերէն թղթեայ հնագոյն ձեռագիր, 981 թ., նմանատպութիւն, վերծանութիւն ուսումնասիրութիւն, ծանօթագրութիւններ Արտաշէս Մաթեւոսեանի, Երեւան, 1997։
* Գրիգոր Բրուտեան, Անանիա Շիրակացու «Խառնախորանը», Էջմիածին, 1998։
* [http://www.brepols.net/Pages/ShowProduct.aspx?prod_id=IS-9782503504551-1 R. W. Thomson, A bibliography of Classical Armenian Literature to 1500 AD, Brepolis-Turnhout, 1995, pp. 97-100.] ISBN 978-2-503-50455-1
* [http://poj.peeters-leuven.be/content.php?url=article&amp;id=2144982&amp;journal_code=REA Greenwood Tim, A Reassessment of the Life and Mathematical Problems of Anani Širakac'i- &quot;Revue des Études Arméniennes&quot;, 33 (2011), pp. 131-86.]

{{DEFAULTSORT:Շիրակացի Անանիա}}
[[Ստորոգութիւն:Հայ գիտնականներ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայ պատմաբաններ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայ մատենագիրներ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայ աստղագէտներ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայ պատմագէտներ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայ աշխարհագրագէտներ]]
[[Ստորոգութիւն:Անձինք այբբենական կարգով]]</text>
      <sha1>bizjzpr6o96dj8ikp2zf44crt9mv9fu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ներսէս Շնորհալի (Ներսէս Դ․ Կլայեցի)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5252</id>
    <revision>
      <id>253319</id>
      <parentid>230740</parentid>
      <timestamp>2026-08-13T14:02:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Armen Ohanian</username>
        <id>191</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>253319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14381" sha1="n7lqpmkcc5cz1ys9esiyseyqtcpyoqf" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}
'''Ս. Ներսէս Շնորհալի''' ('''Ներսէս Դ.''' (Կլայեցի, Երգեցող)) ([[1102]]-[[Օգոստոս 13]], [[1173]]), հայ եկեղեցական գործիչ, աստուածաբան, բանաստեղծ, երաժշտագէտ, երգահան, պատմիչ, [[1166]]-էն՝ [[Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս]]։ Իր բազմաթիւ ընդունակութիւններուն շնորհիւ ժամանակակիցներուն կողմէ կոչուած է ''Շնորհալի''։

== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է [[Հայոց Միջագետք]]ի [[Տլուք]] գաւառի [[:hy:Ծովք_(բերդ)|Ծովք_(բերդ)]] դղեակին մէջ, հօր՝ իշխան [[Ապիրատ Պահլավունի|Ապիրատ Պահլաւունի]] ազնուական ընտանիքին մէջ։ Ներսէս Շնորհալի [[Գրիգոր Մագիստրոս Պահլաւունի]]&lt;nowiki/&gt;ի ծոռն է եւ Գրիգոր Գ. (Փոքր Վկայասէր) Պահլաւունիի կրտսեր եղբայրը։ Իր ժամանակի ամենակիրթ մարդոցմէ մէկը եղած է։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է Կարմիր վանքի դպրոցին մէջ՝ եպիսկոպոս Ստեփանոս Մանուկի քով։

[[1166]]-էն [[Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս]]։ Վախճանած է 13 Օգոստոս [[1173]]-ին, [[Հռոմկլա]]յի մէջ։

Վախճանած է 1173-ին եւ թաղոած Հռոմկլա ամրոցին մէջ։ Հայ եկեղեցին զինք դասած է սուրբերու շարքին եւ անոր յիշատակը կը նշէ ամէն տարի [[Թարգմանչաց Տօն|Թարգմանչաց]] տօնին։

== Գրական ժառանգութիւն ==
[[Պատկեր:Nerses IV the Gracious.JPG|մինի|ձախից|250px|Շնորհալիի պատկերը Մոսկուայի Ս. Պայծառակերպութիւն մայր տաճարի պատին:]]
Ներսէս Շնորհալի ձգած է հարուստ գրական եւ երաժշտական ժառանգութիւն մը (վիպերգեր, երգեր, հանելուկներ՝ հիմնուած հայ բանահիւսութեան շարժառիթներու եւ պատմական փաստերու վրայ)։ [[1166]]-ին գրած է «Վանքային ուղերձ» դիմումը ժողովուրդին, որ կը պարունակէ շարք մը կրօնական հարցերու բացատրութիւններ, ամէնօրեայ կեանքի ուսուցումներ։

Հայ միջնադարեան մտածողութեան վրայ մեծ ազդեցութիւն ձգած է 1166-ին Շնորհալիի գրած «Թուղթ ընդհանրական»&lt;ref&gt;[http://www.digilib.am/digilib/?menu=5&amp;wrk=251&amp;captn=6307&amp;wrpg=0&amp;aupg=0 Ներսէս Շնորհալի, Թուղթ ընդհանրական։]&lt;/ref&gt; արձակ գործը։

Ներսէս Շնորհալի մշակած եւ լրացուցած է Շարակնոցը, Պատարագամատոյցը, կանոնաւորած է հայկական եկեղեցական երգերու տարուան իրադարձութիւնները՝ ամբողջացնելով իր սեփական ստեղծագործութիւններով։ Յատկապէս երաժշտական ասպարէզին մէջ ունեցած յաջողութիւններուն համար Ներսէսին շնորհուած է Երգեցող պատուանունը, որուն հազուագիւտ գործիչներ արժանացած են։

Շնորհալիի կը պատկանի նաեւ Աստուածաշունչի թեմաներու վրայ հիմնուած «Յիսուս որդի» ([[1152]]) վիթխարի բանաստեղծութիւնը, «Վիպասանութիւն»&lt;ref&gt;[http://www.digilib.am/digilib/?menu=5&amp;wrk=252&amp;captn=6317&amp;wrpg=0&amp;aupg=0 Ներսէս Շնորհալի, Վիպասանութիւն։]&lt;/ref&gt;, «Ողբ Եդեսիոյ»&lt;ref&gt;[http://www.digilib.am/digilib/?menu=5&amp;wrk=253&amp;captn=6319&amp;wrpg=0&amp;aupg=0 Ներսէս Շնորհալի, Ողբ Եդեսիոյ։]&lt;/ref&gt; [[1145]]-46)՝ հայ միջնադարեան բանաստեղծութիւններու լաւագոյն նմոյշներէն մէկը, հոգեւոր երգեր, շուրջ 300 հանելուկներ&lt;ref&gt;[http://www.digilib.am/digilib/?menu=5&amp;wrk=249&amp;captn=6204&amp;wrpg=0&amp;aupg=0 Ներսէս Շնորհալի, Հանելուկներ։]&lt;/ref&gt;՝ բանաստեղծութեան ձեւով, վերցուած բանահիւսութենէն։ «Յաղագս երկնի եւ զարդուց նորա»&lt;ref&gt;[http://www.digilib.am/digilib/?menu=5&amp;wrk=247&amp;captn=6189&amp;wrpg=0&amp;aupg=0 Ներսէս Շնորհալի, Յաղագս երկնի եւ զարդուց նորա]&lt;/ref&gt; տիեզերագիտական բանաստեղծութիւնը ստեղծուած է Մխիթար Հերացիի խնդրանքով։

Անոր շարականներուն, տաղերուն&lt;ref&gt;[http://www.digilib.am/digilib/?menu=5&amp;wrk=250&amp;captn=6205&amp;wrpg=0&amp;aupg=0 Ներսէս Շնորհալի, Տաղեր]&lt;/ref&gt; եւ գանձերուն&lt;ref&gt;[http://www.digilib.am/digilib/?menu=5&amp;wrk=248&amp;captn=6190&amp;wrpg=0&amp;aupg=0 Ներսէս Շնորհալի, Գանձեր, տաղեր, փոխեր։]&lt;/ref&gt; թիւը կ'անցնի 100-ը։ Անոր լաւագոյն շարականներէն մէկ կը սկսի «Առաւօտ լուսոյ» տողով։ Շնորհալի գրած է պարզ ու մատչելի լեզուով, որպէսզի հասկնալի ըլլայ բոլորին։ Այս տեսակէտէն կարեւոր են նաեւ անոր հանելուկները, որոնց թիւը կը հասնի 300-ի։

Մեծ սիրով եւ յարգանքով կը գրէ Շնորհալին հայ ազգային հերոսներու, հայրենասէր թագաւորներու մասին. անոր ստեղծագործութեան միջուկը կը հանդիսանան հայրենասիրական մղումները եւ գաղափարները, իսկ հայրենիքի ազատումը՝ առաջնահերթ խնդիրը։

== Երկերու մատենագիտութիւն ==
[[Պատկեր:Nerses shnorhali illustration.jpeg|մինի|աջից|Ս. Ներսէս Շնորհալի]]
* [[Հիսուս|Յիսուս]] որդի, [[Ամսթերտամ]], [[1661 թուական|1661]], 616 էջ:
* Հաւատով խոստովանիմ, 44 էջ:
* Յիսուս որդի, [[Պոլիս|Կ. Պոլիս]], [[1746 թուական|1746]], 432 էջ:
* [[Հիսուս|Յիսուս]] որդի, Կ. Պոլիս, 1746, 484 էջ:
* Յիսուս որդի, Ս. Փեթերսպուրկ, [[1785 թուական|1785]], 440 էջ:
* Ընդհանրական, Ս. Փեթերսպուրկ, [[1788 թուական|1788]], 336 էջ:
* Հաւատով խոստովանիմ, [[Վենետիկ]], [[1815 թուական|1815]], 172 էջ:
* Գիրք, որ կոչի Յիսուս որդի, Կ. Պոլիս, [[1824 թուական|1824]], 108 էջ:
* Թուղթ ընդհանրական, Կ. Պոլիս, [[1825 թուական|1825]], 233 էջ:
* Մեկնութիւն Ս. Աւետարանին, որ ըստ Մատթէոսի, Կ. Պոլիս, 1825, 658 էջ:
* Ողբ Եդեսիոյ, [[Փարիզ]], [[1827 թուական|1827]], 112 էջ:
* Ողբ Եդեսիոյ, [[Թբիլիսի|Տփղիս]], [[1829 թուական|1829]], 112 էջ:
* Բանք չափաւ, [[Վենետիկ]], [[1830 թուական|1830]], 621 էջ:
* Թուղթ ընդհանրական, Վենետիկ, 1830, 84 էջ:
* Հռչակաւոր աղօթք, [[Մոսկուա]], 1830, 112 էջ:
* Ժամագիրք Հայաստանեայց եկեղեցւոյ, Կ. Պոլիս, [[1833 թուական|1833]], 597 էջ:
* Նամականի, Վենետիկ, 1838, 332 էջ:
* Ժամագիրք Հայաստանեայց եկեղեցւոյ, Կ. Պոլիս, [[1849 թուական|1849]], 649 էջ:
* Ժամագիրք Հայաստանեայց եկեղեցւոյ, [[Վաղարշապատ]], [[1853 թուական|1853]], 452 էջ:
* Ընդհանրական թուղթք, Կ. Պոլիս, 1853, 152 էջ:
* Սրբոյն Ներսէս Շնորհալւոյ պատմութիւն վարուց, Վենետիկ, [[1854 թուական|1854]], 88 էջ:
* Ժամագիրք Հայաստանեայց եկեղեցւոյ, Կ. Պոլիս, [[1856 թուական|1856]], 649 էջ:
* Ժամագիրք Հայաստանեայց եկեղեցւոյ, Կ. Պոլիս, [[1861 թուական|1861]], 652 էջ:
* Թուղթ ընդհանրական, [[Վաղարշապատ|Էջմիածին]], [[1865 թուական|1865]], 498 էջ:
* Թուղթ ընդհանրական, [[Երուսաղէմ]], [[1871 թուական|1871]], 336 էջ:
* Թուղթք, [[Վենետիկ]], [[1873 թուական|1873]], 332 էջ:
* Ժամագիրք Հայաստանեայց եկեղեցւոյ, [[Երուսաղէմ]], [[1881 թուական|1881]], 680 էջ:
* Ժամագիրք Հայաստանեայց եկեղեցւոյ, [[Վաղարշապատ]], [[1892 թուական|1892]], 792 էջ:
* Հաւատով խոստովանիմ, Վենետիկ, [[1923 թուական|1923]], 52 էջ:
* Բանք չափաւ, Վենետիկ, [[1928 թուական|1928]], 676 էջ:
* Ժամագիրք Հայաստանեայց եկեղեցւոյ, Երուսաղէմ, [[1955 թուական|1955]], 736 էջ:
* Հաւատով խոստովանիմ, [[Հալէպ]], [[1961 թուական|1961]], 32 էջ:
* Յաղագս երկնի եւ զարդուց նորա (Հանելուկներ, Ողբ Եդեսիոյ), [[Երեւան]], [[1968 թուական|1968]], 112 էջ:
* Ընդհանրական թուղթք, [[Իսթանպուլ]], [[1973 թուական|1973]], 93 էջ:
* Ողբ Եդեսիոյ, Երեւան, [[1973 թուական|1973]], 168 էջ:
* Յիսուս որդի, ա. տ., 1974, 80 էջ:
* Թուղթ ընդհանրական, [[Անթիլիաս]], [[1977 թուական|1977]], 132 էջ:
* Յօդուածների ժողովածու, Երեւան, 1977, 228 էջ:
* Հաւատով խոստովանիմ, [[Պէյրութ]], 1979, 32 էջ:
* Վիպասանութիւն (պոեմ), Երեւան, [[1981 թուական|1981]], 164 էջ:
* [[Եդեսիա|Եդեսիոյ]] ողբը, Տաղեր, Երեւան, [[1982 թուական|1982]], 216 էջ:
* Առաւօտ լուսոյ, [[Նիւ Եորք]], [[1983 թուական|1983]], 92 էջ:
* Հաւատով խոստովանիմ, [[Թորոնթօ]], [[1985 թուական|1985]], 48 էջ:
* Ժամագիրք Հայաստանեայց եկեղեցւոյ, [[Նիւ Եորք]], [[1986 թուական|1986,]] 736 էջ:
* Տաղեր եւ գանձեր, Երեւան, [[1987 թուական|1987]], 448 էջ:
* Թուղթ ընդհանրական, [[Երեւան]], [[1991 թուական|1991]], 126 էջ:
* Հաւատով խոստովանիմ, Նիւ Եորք, 1991, 24 էջ:
* [[Հիսուս|Յիսուս]] որդի, Երեւան, 1991, 224 էջ:
* Թուղթ ընդհանրական, Երեւան, [[1995 թուական|1995]], 176 էջ:
* Հաւատով խոստովանիմ, [[Թեհրան]], 2000, 33 էջ:
* Հաւատով խոստովանում եմ, Երեւան, 2003, 32 էջ:
* Տաղեր եւ շարականներ, Երեւան, 2003, 44 էջ:
* Առաւօտ լուսոյ (շարականներ), Երեւան, 2007, 74 էջ:
* Հաւատով խոստովանիմ, Իսթանպուլ, 2008, 144 էջ:
* Մեկնութիւն [[Մատթեոս առաքյալ|Մատթէոս]]ի Աւետարանի, Էջմիածին, 2008, 300 էջ:
* Թուղթ ընդհանրական, Երեւան, 2009, 224 էջ:
* Հաւատով խոստովանիմ, [[Անթիլիաս]], 2009, 550 էջ:
* Հաւատով խոստովանիմ, Էջմիածին, 2009, 56 էջ:
* Հաւատով խոստովանիմ, [[Բըրբանք|Բրբանք]], 2011, 64 էջ:
* Նամականի, Էջմիածին, 2011, 320 էջ:
* Ժամերգեր, Երեւան, 2012, 252 էջ:
* Հաւատով խոստովանիմ, Անթիլիաս, 2012, 24 էջ:
* Հաւատով խոստովանիմ, Երեւան, 2012, 32 էջ:
* Հաւատով խոստովանում եմ, Երեւան, 2012, 608 էջ:
* Հաւատով խոստովանիմ, Երեւան, 2013, 598 էջ:
* [[Հիսուս|Յիսուս]] որդի, Երեւան, 2013, 220 էջ:
* Հաւատով խոստովանիմ, [[Վաղարշապատ|Էջմիածին]], 2015, 55 էջ:

== Գրականութիւն Ներսէս Շնորհալի եւ անոր գործունէութեան մասին ==
* [https://archive.org/details/ShnorhaliEwParagayIwrshnorhaliAndHisTimes '''Ղեւոնդ Ալիշան''', Շնորհալի եւ պարագայ իւր, Վենետիկ, 1873]։
* [[Գրիգոր Յակոբեան]], Ներսէս Շնորհալի, Երեւան, ՀՍՍՀ ԳԱ, 1964, 298 էջ։
* '''Գրիգոր Յակոբեան''', Ներսէս Շնորհալի (բնագրեր), Երեւան, «Հայաստան», 1969, 220 էջ։
* '''Նիկոլ Թահմիզեան''', Ներսէս Շնորհալին երգահան եւ երաժիշտ, Երեւան, 1973։
* «Ներսէս Շնորհալի», յօդուածների ժողովածու, Երեւան, 1977։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}

== Արտաքին յղումներ ==
* [http://armenianhouse.org/shnorhali/shnorhali-am.html Ներսէս Շնորհալի կենսագրութիւնը, հանելուկները եւ անգլերէն թարգմանութիւններ]
* [http://www.armenianchurch.org/index.jsp?sid=1&amp;id=12805&amp;pid=12804 Ներսէս Շնորհալի «Հաւատով խոստովանիմ» աղօթքը] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225211121/https://www.armenianchurch.org/index.jsp?sid=1&amp;id=12805&amp;pid=12804 |date=2021-02-25 }}

{{DEFAULTSORT:Շնորհալի, Ներսէս}}

[[Ստորոգութիւն:Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ սուրբեր‏‎]]
[[Ստորոգութիւն:Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսներ|Ներսէս Դ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայ պատմիչներ]]
[[Ստորոգութիւն:Միջնադարեան հայ բանաստեղծներ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայ երգահաններ]]
[[Ստորոգութիւն:Պահլավունիներ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայ մատենագիրներ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայ աստուածաբաններ]]
[[Ստորոգութիւն:Կիլիկիոյ կաթողիկոսներ]]</text>
      <sha1>n7lqpmkcc5cz1ys9esiyseyqtcpyoqf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Մարթինիանօ Ռոնքալիա</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5824</id>
    <revision>
      <id>253333</id>
      <parentid>235062</parentid>
      <timestamp>2026-08-14T07:40:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>253333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5286" sha1="6kpt8pk5dc2p2b3e3d8jfkf79132eao" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ
| անուն ազգանուն = Մարթինիանօ Ռոնքալիա
| բնագիր ԱԱՀ = 
| պատկեր = Martino.png
| չափ = 200
| նկարագրութիւն = 
| ծնած է = 1923
| ծննդավայր = [[Իտալիա]]
| վախճանած է = 2008
| մահուան  վայրը = Պէյրութ
| քաղաքացիութիւն = 
| հպատակութիւն = 
| ազգութիւն = 
| ալմա մատեր =
| կրօնք = 
| ազդուած է = 
| ազդած է = 
| գրքեր = 
| աշխատանք = 
| կարողութիւն = 
| մասնագիտութիւն = արեւելագէտ, գրադարանապետ եւ դասախօս
| ամուսին = 
| ծնողներ = 
| երեխաներ = 
| պարգեւներ եւ մրցանակներ = 
| կայքէջ = 
| ստորագրութիւն =
}}
'''Մարթինիանօ Ռոնքալիա''' ({{ԱԾ}}), արեւելագետ, գրադարանապետ եւ դասախօս:
Հմուտ արեւելագետ, գրադարանապետ եւ դասախօս Մարթինիանօ Փելեկրինօ Ռոնքալիա ծնած է 1923 ին, Րեճիոլօ, Իտալիա:

Ծննդավայր երկրին մէջ ստանալէ ետք իր դպրոցական ուսումը, Սորպոնի եւ Միւնիխի համալսարանէն կը վկայուի որպէս արեւելեան քրիստոնէական գիտութիուններու, եկեղեցիներու պատմութեան եւ քաղաքակրթութեան մասնագետ:

1963 էն մինչեւ 2000, դասախօսած է Եգիպտոսի, Գերմանիոյ, Իտալիոյ, Ֆրանսայի, Զուիցերիոյ եւ [[Լիբանան]]ի տարբեր համալսարաններուն մէջ, ուսու­ցանելով յատկապէս արեւելեան քաղաքակրթութեան առնչուող նիւթեր: 

1961 էն 1972 եւ այնուհետեւ մինչեւ իր մահը ապրեցաւ Պեյրութ:

Ռոնքալիայի անունը անբաժան պիտի մնայ Պէյրութի Գերմանական Արեւելագիտական Հիմնարկէն, որուն հիմնադիրներէն էր ու երկարատեւ մատենադարանապետը։ Ան անդամ էր եւրոպական արեւելագիտական ընկերութիւններու:

Հեղինակ է մօտ երեք տասնեակ գիրքերու, հարիւրաւոր յօդուածներու, խմբագրած է բազմահատոր արեւելագիտական հրատարակութիւններ:

Ուսումնասիրութիւններուն ընթացքին, Ռոնքալիայի ուշադրութենէն չէ վրիպած նաեւ հայոց պատմութիւնը. հայութեան առնչուող իր առաջին յօդուածը լոյս կը տեսնէ 1957-ին, Studia Orien talia հանդէսին մէջ “Les Franciscains et les Armeniens Catholiques” վերնազրով: 1962-ին Oriens հանդէսին մէջ լոյս կը տեսնէ “ Itinerario in Egitto di Sim eone, Viaggiatore Polacco (1615 - 1616) (Սիմէոն լեհ ճամբորդի ճանապարհորդութիւնը Եգիպտոս) ուսումնասիրութիւնը: Կրկին Oriens-ի մէջ 1962-ին կը հրատարակուի Մեսրոպ Եպս. Թէրզեանի Le Patriarcat de Cilicie et les Armeniens Catholiques (1740-1812) գիրքին գրախօսականը, իսկ 1972 ին՝ Լիւիօ Միսիրի Arbre Genealogiqu e de la Famille Missir
(1671-1969) գիրքին գրախօսականը Paro le d L'Orien t հանդէսին մէջ։ Նոյն հանդէսին մէջ 1998-ին կը հրատարակէ “Լ'Armenie de Cilicie et les Croises, Apres la Chute d'Acre (1291)” յօդուածը:

Ռոնքալիա աշխատակցած է նաեւ Հայկազեան Հայագիտական Հանդէսին: ԺԳ. հատորին մէջ լոյս կր տեսնէ “ Marino Sanuto ‘II Vecchio’ , detto Torsello e Gli Armeni di Cilicia. Qualche Informazione” (Կարգ մր ծանօթութիւններ Թորսելլօ անուանուած ծերուկին եւ Կիլիկիոյ հայերուն մասին) ուսումնասիրութիւնը, իսկ ԺԸ . հատորին մէջ՝ &quot;M'assacres et Deportations d’Armeniens au Moyen-age d’apres Le Liber Peregrinationis de Jacopo de Verone, 1335&quot; (Հայոց ջարդերն ու տեղահանութիւնը միջնադարուն,1335 ին, ըստ ժաքոփօ Տը Վերոնի) հրապարակումը:

Իր անտիպ աշխատանքներուն մէջ ալ կը գտնուին այլ հայագիտական ուսումնասիրութիւններ:

Գերմանական, իտալական եւ լիբանանեան պետութիւններուն կողմէ շքանշաններու արժանացած Մարթինիանօ Ռոնքալիա մահացաւ 11 Յունուար 2008 ին ,Պէյրութի մէջ:

== Աղբիւրներ ==
[[Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս|Հայկազեան Հայագիտական Յանդէս]]

{{DEFAULTSORT:Ռոնքալիա, Մարթինիանօ}}
[[Ստորոգութիւն:1923 ծնունդներ]]
[[Ստորոգութիւն:2008 մահեր]]
[[Ստորոգութիւն:Արեւելագէտներ]]</text>
      <sha1>6kpt8pk5dc2p2b3e3d8jfkf79132eao</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>253334</id>
      <parentid>253333</parentid>
      <timestamp>2026-08-14T07:40:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>253334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5286" sha1="2dh6r7j21xkvtht9i7ylg5b5ip4mbwa" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ
| անուն ազգանուն = Մարթինիանօ Ռոնքալիա
| բնագիր ԱԱՀ = 
| պատկեր = Martino.png
| չափ = 200
| նկարագրութիւն = 
| ծնած է = 1923
| ծննդավայր = [[Իտալիա]]
| վախճանած է = 2008
| մահուան  վայրը = Պէյրութ
| քաղաքացիութիւն = 
| հպատակութիւն = 
| ազգութիւն = 
| ալմա մատեր =
| կրօնք = 
| ազդուած է = 
| ազդած է = 
| գրքեր = 
| աշխատանք = 
| կարողութիւն = 
| մասնագիտութիւն = արեւելագէտ, գրադարանապետ եւ դասախօս
| ամուսին = 
| ծնողներ = 
| երեխաներ = 
| պարգեւներ եւ մրցանակներ = 
| կայքէջ = 
| ստորագրութիւն =
}}
'''Մարթինիանօ Ռոնքալիա''' ({{ԱԾ}}), արեւելագէտ, գրադարանապետ եւ դասախօս:
Հմուտ արեւելագետ, գրադարանապետ եւ դասախօս Մարթինիանօ Փելեկրինօ Ռոնքալիա ծնած է 1923 ին, Րեճիոլօ, Իտալիա:

Ծննդավայր երկրին մէջ ստանալէ ետք իր դպրոցական ուսումը, Սորպոնի եւ Միւնիխի համալսարանէն կը վկայուի որպէս արեւելեան քրիստոնէական գիտութիուններու, եկեղեցիներու պատմութեան եւ քաղաքակրթութեան մասնագետ:

1963 էն մինչեւ 2000, դասախօսած է Եգիպտոսի, Գերմանիոյ, Իտալիոյ, Ֆրանսայի, Զուիցերիոյ եւ [[Լիբանան]]ի տարբեր համալսարաններուն մէջ, ուսու­ցանելով յատկապէս արեւելեան քաղաքակրթութեան առնչուող նիւթեր: 

1961 էն 1972 եւ այնուհետեւ մինչեւ իր մահը ապրեցաւ Պեյրութ:

Ռոնքալիայի անունը անբաժան պիտի մնայ Պէյրութի Գերմանական Արեւելագիտական Հիմնարկէն, որուն հիմնադիրներէն էր ու երկարատեւ մատենադարանապետը։ Ան անդամ էր եւրոպական արեւելագիտական ընկերութիւններու:

Հեղինակ է մօտ երեք տասնեակ գիրքերու, հարիւրաւոր յօդուածներու, խմբագրած է բազմահատոր արեւելագիտական հրատարակութիւններ:

Ուսումնասիրութիւններուն ընթացքին, Ռոնքալիայի ուշադրութենէն չէ վրիպած նաեւ հայոց պատմութիւնը. հայութեան առնչուող իր առաջին յօդուածը լոյս կը տեսնէ 1957-ին, Studia Orien talia հանդէսին մէջ “Les Franciscains et les Armeniens Catholiques” վերնազրով: 1962-ին Oriens հանդէսին մէջ լոյս կը տեսնէ “ Itinerario in Egitto di Sim eone, Viaggiatore Polacco (1615 - 1616) (Սիմէոն լեհ ճամբորդի ճանապարհորդութիւնը Եգիպտոս) ուսումնասիրութիւնը: Կրկին Oriens-ի մէջ 1962-ին կը հրատարակուի Մեսրոպ Եպս. Թէրզեանի Le Patriarcat de Cilicie et les Armeniens Catholiques (1740-1812) գիրքին գրախօսականը, իսկ 1972 ին՝ Լիւիօ Միսիրի Arbre Genealogiqu e de la Famille Missir
(1671-1969) գիրքին գրախօսականը Paro le d L'Orien t հանդէսին մէջ։ Նոյն հանդէսին մէջ 1998-ին կը հրատարակէ “Լ'Armenie de Cilicie et les Croises, Apres la Chute d'Acre (1291)” յօդուածը:

Ռոնքալիա աշխատակցած է նաեւ Հայկազեան Հայագիտական Հանդէսին: ԺԳ. հատորին մէջ լոյս կր տեսնէ “ Marino Sanuto ‘II Vecchio’ , detto Torsello e Gli Armeni di Cilicia. Qualche Informazione” (Կարգ մր ծանօթութիւններ Թորսելլօ անուանուած ծերուկին եւ Կիլիկիոյ հայերուն մասին) ուսումնասիրութիւնը, իսկ ԺԸ . հատորին մէջ՝ &quot;M'assacres et Deportations d’Armeniens au Moyen-age d’apres Le Liber Peregrinationis de Jacopo de Verone, 1335&quot; (Հայոց ջարդերն ու տեղահանութիւնը միջնադարուն,1335 ին, ըստ ժաքոփօ Տը Վերոնի) հրապարակումը:

Իր անտիպ աշխատանքներուն մէջ ալ կը գտնուին այլ հայագիտական ուսումնասիրութիւններ:

Գերմանական, իտալական եւ լիբանանեան պետութիւններուն կողմէ շքանշաններու արժանացած Մարթինիանօ Ռոնքալիա մահացաւ 11 Յունուար 2008 ին ,Պէյրութի մէջ:

== Աղբիւրներ ==
[[Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս|Հայկազեան Հայագիտական Յանդէս]]

{{DEFAULTSORT:Ռոնքալիա, Մարթինիանօ}}
[[Ստորոգութիւն:1923 ծնունդներ]]
[[Ստորոգութիւն:2008 մահեր]]
[[Ստորոգութիւն:Արեւելագէտներ]]</text>
      <sha1>2dh6r7j21xkvtht9i7ylg5b5ip4mbwa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Կաղապար:Pnex</title>
    <ns>10</ns>
    <id>19050</id>
    <redirect title="Կաղապար:Parameter names example" />
    <revision>
      <id>253310</id>
      <parentid>183288</parentid>
      <timestamp>2026-08-13T12:49:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>26</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[Կաղապար:Generic template demo]] to [[Կաղապար:Parameter names example]]</comment>
      <origin>253310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="6qo9pwgjdt8vrkogla6sbuarjfbv67c" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Կաղապար:Parameter names example]]</text>
      <sha1>6qo9pwgjdt8vrkogla6sbuarjfbv67c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ռիօ-Անթիրիօ կամուրջ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20453</id>
    <revision>
      <id>253346</id>
      <parentid>249485</parentid>
      <timestamp>2026-08-14T10:55:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HoMen</username>
        <id>269</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>253346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13762" sha1="spq0v7gf721dylhxheyiqfvjcalzbim" xml:space="preserve">[[Պատկեր:Rio-Andirrio-Bridge, Greece - panoramio.jpg|մինի|Ռիօ-Անթիրիօ կայմապարան կամուրջը, նկարուած [[Փաթրա|Փաթրայի]] Համալսարանէն, Ռիօ, 8-10-2008|329x329փքս]]
'''Ռիօ-Անթիրիօ կամուրջ''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Γέφυρα Ρίου – Αντιρρίου) եւ կամ պաշտօնապէս անուանուած՝ «Խարիլաոս Թրիքուփիս» կամուրջ: 

Կայմապարան կամուրջ մը, որուն կառուցման աշխատանքները կ'աւարտին 2004-ի ամրան։ 

Կարեւոր խաչմերուկ մը, որ [[Պելոպոնես|Պելոպոնեսը]] ''Πελοπόννησος'' եւ [[Ատիկէ|Ատիկէն]] ''Αττική'' կը կապէ [[Յունաստան|Յունաստանի]] մայր ցամաքամասի արեւմտեան մասին՝ Կեդրոնական Յունաստանի արեւմտեան բաժինին ու Իփիրոսին։ 

* ''&lt;u&gt;Անթիրիօ&lt;/u&gt; կը նշանակէ Ռիոյին դիմացի կողմը:''

Ռիօ-Անթիրիօ երթեւեկութեան կամուրջը մաս կը կազմէ Յոնիան Մայրուղիին (Α5) եւ Եւրոպական Մայրուղիին (Ε55)։ Կ'ընդգրկէ նաեւ մայթուղի եւ հեծիքներու համար նախատեսուած վազքուղի մը։ 

== Դիրքը ==
[[Պատկեր:Γέφυρα_Ρίο-Αντίρριο_(1).jpg|մինի|Ռիօ-Անթիրիօ կամուրջին օդային լուսանկարը․ արեւմուտքէն՝ (նկարին հիւսիսը) [[Փաթրայի Ծոցը]] եւ արեւելքէն՝ (նկարին հարաւը) [[Կորնթոսի Ծոցը]]։ ]]
[[Պատկեր:Location-RioAntirio-AK.png|ձախից|մինի|Ռիօ-Անթիրիօ կամուրջին դիրքը]]
Կամուրջը կը գտնուի Ռիօ Նեղուցին վրայ եւ իրարու կը կապէ իր երկու ծայրամասերուն գտնուող՝ Ռիօ քաղաքը (Պելոպոնես) եւ Անթիրիօ գիւղը (Էթոլօաքարնանիա)։ Կամուրջին արեւելեան կողմը կը գտնուի [[Կորնթոսի Ծոցը]], իսկ արեւմտեան կողմը՝ [[Փաթրայի Ծոցը]]։ 

== Պատմութիւն ==
[[1880 թուական|1880-]]&lt;nowiki/&gt;ին Յունաստանի վարչապետ [[Խարիլաոս Թրիքուփիս]], առաջիններէն է, որ Ռիօ նեղուցին վրայ երկաթագծային կամուրջի մը կառուցման տեսլականը կ'ունենայ, [[Կորնթոսի Ջրանցքը|Կորնթոսի Ջրանցքին]] կառուցման աշխատանքներուն ընթացքին։ 

3 Յունուար, 1996-ին, կամուրջին ճարտարապետական աշխատանքները կ'իրագործուին յունա-ֆրանսական ընկերակցութեան կողմէ, զոր կը գլխաւորէ ֆրանսական «Vinci» ընկերութիւնը։ Ընկերակցութեան մաս կը կազմեն յունական շինարարական ու ճարտարագիտական ընկերութիւններ․ «ΤΕΒ», «J&amp;P-ΑΒΑΞ», «Αθηνά», «Προοδευτική» եւ «Παντεχνική»։ Կամուրջին կառուցման աշխատանքները կը գլխաւորէ հայազգի ճարտարապետ՝ [[Պերճ Միքայէլեան]]։ 1999-ին կը սկսին կառուցման բարդ աշխատանքները։ 

7 Օգոստոս, 2004-ին, կամուրջին պաշտօնական բացումը տեղի կ'ունենայ եւ 12 Օգոստոս, 2004-ին, կամուրջը հանրութեան կը յանձնուի․ [[Աթէնք|Աթէնքի]] [[Ողիմպիական Խաղեր|ողիմպիական խաղերուն]] բացումէն մէկ օր առաջ։ 

=== «Խարիլաոս Թրիքուփիս» անուանում ===
[[Պատկեր:Uni-sea_2.jpg|ձախից|մինի|[[Փաթրա|Փաթրայի]] համալսարանին համալիրը, Ռիօ-Անթիրիօ կամուրջը եւ դիմացը՝ Անթիրիօն․ կամուրջին արեւմուտքը [[Փաթրայի Ծոցը]], իսկ արեւելքը՝ [[Կորնթոսի Ծոցը]]:]]
[[Պատկեր:The_Rio_-_Antirrio_Bridge_at_sunset.jpg|մինի|Ռիօ-Անթիրիօ կամուրջը՝ վերջալոյսին:]]
25 Մայիս, 2007-ին, կամուրջին կառուցման ընկերակցութեան վարչական շէնքին մէջ, բացառիկ հանդիսութեամբ մը Յունաստանի Հանրապետութեան նախագահ Քարոլոս Փափուլիաս Ռիօ-Անթիրիօ կայմապարան կամուրջը կ'անուանէ «Խարիլաոս Թրիքուփիս», որովհետեւ ԺԹ․ դարու Յունաստանի վարչապետ Խարիլաոս Թրիքուփիս երկաթագծային կամուրջի մը տեսլականը ունեցած էր։ Սակայն այդ օրերուն, Յունաստանի տնտեսական պայմանները չէին ներեր նման կամուրջի մը կառուցումը։

== Նկարագրութիւն ==
Կայմապարան կամուրջը կը յենի չորս սիւներու վրայ եւ երկարութիւնն է 2,252 մ․ իսկ երկու անցուղիներով միասին՝ 2,883 մեթր։ Լայնքն է 27,2 մ․։ Երկու անցուղիներն են՝ 

* Հարաւէն՝ Ռիօ
* Հիւսիսէն՝ Անթիրիօ

Կամուրջին հիմերը «պառկած» են ծովուն յատակը 700 մ․ ծովային ժայռոտ խորքի վրայ։ Կամուրջին հիմերուն խորութիւնը ծովու մակերեսէն 65 մ․-ի կը հասնի։

Շրջանը ենթակայ ըլլալով զօրաւոր քամիներու եւ երկրաշարժի յաճախակի ցնցումներու, որոնք Եւրոպայի ամենաշխուժներէն են, կամուրջը նախագծուած է որպէսզի դիմանայ՝

* Երկրաշարժին մինչեւ 8 ռիխթըր ուժգնութեամբ ցնցումներուն, շրջանին մէջ վերջին զօրաւոր ցնցումը 6,3 ուժգնութեամբ տեղի ունեցած է 15 Յունիս 1995-ին։
* Զօրաւոր քամիներուն, որոնք յար ու նման են արեւադարձային պտուտամրրիկներու հարուածներուն․ միջին հաշուով՝ ըստ [[Անգլիա|Բրիտանական]] չափանիշներուն, 5-րդ Կարգի պտուտամրրիկ, այսինքն՝ կամրջակին մակերեսին վրայ քամիի 265 քմ․/ժ արագութեան՝ «Սաֆիր Սիմսոն աստիճան» ''Saffir–Simpson scale'' (SSHS):

Կամուրջը այնպէս մը կառուցուած է, որ մայր ցամաքէն տարեկան 35 մմ. հեռացող Պեղոպոնեզ (Փելոփոնէս) թերակղզիին հետ «շարժելու» հնարաւորութիւնը ունենայ։
[[Պատկեր:Rio_AntiRio_Bridge_Elevation-de.svg|կենտրոն|մինի|660x660փքս|Ռիօ-Անթիրիօ կամուրջին նախագիծը]]

== Պատկերասրահ ==
&lt;gallery&gt;
Պատկեր:СВЯЗЬземель - panoramio.jpg|Կամուրջը եւ դիմացը՝ Էթոլոաքարնանիա
Պատկեր:2- Րիօ-Անդի րիօ կամուրջը եւ Րիոյին բերդին աւերակները.jpg|Ռիօ-Անդիռիօ կամուրջը եւ հին բերդին աւերակները, 24-7-2021
Պատկեր:Փաթրայի ծոցը, Ռիօ Անդիռիօ կամուրջը եւ անդին Կորնթոսի ծոցը.jpg|24-7-2021․ Փաթրայի ծոցը, Ռիօ Անդիռիօ կամուրջը եւ անդին [[Կորնթոսի Ծոցը|Կորնթոսի ծոցը]]
Պատկեր:The sunset from Rio.jpg|Վերջալոյսը Ռիօ ծովափէն, նկար՝ 24 Յուլիս, 2021
Պատկեր:Կորնթոսի ծոցը, Ռիօ Անդիրիօ կամուրջը արեւամուտին եւ անդին Փաթրայի ծոցը.jpg|Կորնթոսի ծոցը վերջալոյսին, Ռիօ Անդիռիօ կամուրջը արեւամուտին եւ անդին՝ Փաթրայի ծոցը․ 24 Յուլիս 2021
Պատկեր:Րիօ - Անդի րիօ կամուրջը, երեկոյեան, նկարուած 24 Յուլիս.jpg|Ռիօ - Անդիռօ կամուրջը, երեկոյեան, նկարուած 24 Յուլիս 2021-ին
Պատկեր:Ռիօ բերդին աւերակները եւ համանուն կամուրջը.jpg|Ռիօ բերդին աւերակները եւ համանուն կամուրջը.jpg
Պատկեր:Rio Antirio dsc06358.jpg|Ռիօ Անդիռիօ կամուրջը նախքան հանրութեան յանձնումը
Պատկեր:Wenecki fort artyleryjski (Rio, Grecja).jpg|Կամուրջը եւ «Քասթրօ Մորիա» հին բերդը
Պատկեր:Φρούριο Ρίου.jpg|Կամուրջը եւ Ռիօ հին բերդը
Պատկեր:C3.00a Brücke Río–Andírio.jpg|Ռիօ Անդիռիօ Կամուրջը․ դիմացը Ռիօ եւ անդին՝ Փաթրա քաղաքը
Պատկեր:Golfo de Patras 03.jpg|Ռիօ Անդիռիօ կամուրջին հարաւային մասը եւ հին բերդը․ նկարուած [[Փաթրայի Ծոցը|Փաթրայի ծոցէն]]
&lt;/gallery&gt;

&lt;ref&gt;[https://www.e-nomothesia.gr/demosia-erga/nomos-3555-2007-phek-81-a-16-4-2007.html Ռիօ-Անդիրիօ կամուրջին անուանման պետական օրէնքը 3555/2007 - ΦΕΚ 81/Α/16-4-2007 {{ref-el}}]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.gefyra.gr/announcements/GALANOLEUKH-GEFURA-Aponomh-metaksu-thalassas--ouranou/ |title=Կամուրջ - Երկինքին եւ ծովուն միջեւ {{ref-el}} |accessdate=2021-04-16 |archive-date=2021-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416152236/https://www.gefyra.gr/announcements/GALANOLEUKH-GEFURA-Aponomh-metaksu-thalassas--ouranou/ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[http://www.drgeorgepc.com/ArtRionAntirionBridge.html drgeorgepc ․ Ռիօ-Անդիռիօ կամուրջ - Ճարտարագիտական հրաշալիք մը{{ref-en}}]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=E1_NJSDSNQ&amp;CFID=17610654&amp;CFTOKEN=93527855 |title=Յունաստանի Կամուրջը եւ կառուցողները, 6-3-2008{{ref-en}} |accessdate=2008-03-06 |archive-date=2008-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080306200950/http://www.economist.com/business/displaystory.cfm?story_id=E1_NJSDSNQ&amp;CFID=17610654&amp;CFTOKEN=93527855 |dead-url=no }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.gefyra.gr/bridge/Ena-Megalo-Orama/ |title=Կամուրջը․ «Խարիլաոս Թրիքուփիս» կամուրջը, 15-5-2016 {{ref-el}} |accessdate=2021-04-16 |archive-date=2021-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417232219/https://www.gefyra.gr/bridge/Ena-Megalo-Orama/ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://structurae.net/en/structures/rio-antirrio-bridge Ռիօ-Անդիրիօ կամուրջ․ տեղեկութիւններ{{ref-en}}]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://asbarez.com/arm/292421/%D5%80%D5%A1%D5%B5-%D5%83%D5%A1%D6%80%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF-%D5%8A%D5%A5%D6%80%D5%B3-%D5%84%D5%AB%D6%84%D5%A1%D5%B5%D5%A7%D5%AC%D5%A5%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D4%BF%D5%B8%D5%A9%D5%B8/ |title=Ասպարէզ - Հայ Ճարտարապետ Պերճ Միքայէլեանի Կոթողային Աշխատանքը՝ Ծովուն Մէջ, ԱՆՈՒՇ ԹՐՈՒԱՆՑ, 22-10-2017 |accessdate=2021-04-16 |archive-date=2021-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416152236/https://asbarez.com/arm/292421/%D5%80%D5%A1%D5%B5-%D5%83%D5%A1%D6%80%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%BA%D5%A5%D5%BF-%D5%8A%D5%A5%D6%80%D5%B3-%D5%84%D5%AB%D6%84%D5%A1%D5%B5%D5%A7%D5%AC%D5%A5%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D4%BF%D5%B8%D5%A9%D5%B8/ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[[:el:Ιόνια_Οδός|Յոնիան Մայրուղի (Α5){{ref-el}}]]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[[:en:European_route_E55|Եւրոպական Մայրուղի (Ε55){{ref-en}}]]&lt;/ref&gt;

== Տե՛ս նաեւ ==
[[516 Արոուքա կամուրջ]]

[[Փաթրա]]

[[Փաթրայի Ծոցը|Փաթրայի Ծոց]]

[[Կորնթոսի Նեղուցը]]

[[Կորնթոսի Ծոցը]]

[[Կորնթոսի Ջրանցքը]]

[[Կորնթոս]]

[[Յոնիական ծով|Յոնիական Ծով]]

[[Յոնիական կղզիներ (Էփթանիսա)|Յոնիական կղզիներ]]

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}

== Արտաքին յղումներ ==

# [[:en:Saffir–Simpson_scale|Սաֆիր Սիմսոն աստիճան]]{{ref-en}}
# [[:en:Richter_magnitude_scale|Ռիխթըր երկրաշարժի ուժգնութեան չափ]]{{ref-en}}
# [https://web.archive.org/web/20070403114503/http://www.airphotos.gr/rio.htm Ռիօ-Անթիրիօ կամուրջին նկարները երկինքէն]{{ref-el}}
# [[:fr:Charílaos_Trikoúpis|Խարիլաոս Թրիքուփիս]]{{ref-fr}}
# [https://www.youtube.com/watch?v=znUCf82sd3I Ռիօ-Անթիրիօ կամուրջը իրիկունը լուսաւորուած]
# [https://www.patrasevents.gr/article/297953-patra-13-xronia-apo-tin-vradia-ton-egkenion-tis-gefiras-deite-to-vinteo patrasevents - 13 տարի Ռիօ-Անթիրիօ կամուրջ․ կը ներփակէ բացումէն տեսերիզ , 7-10-2017]{{ref-el}}

[[Ստորոգութիւն:Կամուրջներ]]
[[Ստորոգութիւն:Յունաստանի կամուրջներ]]
[[Ստորոգութիւն:Եւրոպայի կամուրջներ]]
[[Ստորոգութիւն:Կայմապարան կամուրջներ]]</text>
      <sha1>spq0v7gf721dylhxheyiqfvjcalzbim</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Սրբուկ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31747</id>
    <revision>
      <id>253337</id>
      <parentid>251284</parentid>
      <timestamp>2026-08-14T07:48:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>253337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8573" sha1="d4nisi059cdbre1mhzfokv8t33rkmz8" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Սրբուհի Սարգսեան''' ({{ԱԾ}}) աւելի յայտնի է որպէս '''Սրբուկ''', հայ փոփ երգչուհի-երգահան։ Սրբուհի Սարգսեանը երգարուեստին մէջ յայտնուած է հայկական X-Factor առաջին եթերաշրջանին մասնակցելէն յետոյ, ուր գրաւած է երկրորդ հորիզոնականը։ [[2018 թուական|2018]] թուականին ան մասնակցած է [[Ուքրանիա|Ուքրանիոյ]] Ձայնը հեռուստաշոուի ութերորդ եթերաշրջանին՝ զբաղեցնելով չորրորդ տեղը։ Սրբուկը ներկայացուցած է [[Հայաստան|Հայաստանը]] Եւրատեսիլ [[2019]] երգի մրցոյթին, ուր կատարած է «Walking Out» երգը&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Mediamax|title=«Եվրատեսիլ 2019»-ում Հայաստանը կներկայացնի Սրբուկը|url=https://bravo.am/news/_%D4%B5%D5%BE%D6%80%D5%A1%D5%BF%D5%A5%D5%BD%D5%AB%D5%AC_2019__%D5%B8%D6%82%D5%B4_%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%A8_%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D6%81%D5%B6%D5%AB_%D5%8D%D6%80%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AF%D5%A8_66313|access-date=2018 թ․ դեկտեմբերի 3|newspaper=Bravo.am}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Intell-Sol.com|title=«Եվրատեսիլ 2019» երգի մրցույթում Հայաստանը կներկայացնի Սրբուհի Սարգսյանը|url=http://www.7or.am/am/news/view/152253/|access-date=2018 թ․ դեկտեմբերի 3|newspaper=www.7or.am}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.armradio.am/hy/1683|title=Սրբուկը կներկայացնի Հայաստանը՝ «Եվրատեսիլ 2019»-ում|last=LLC|first=ZOOM GRAPHICS|website=www.armradio.am|language=en|accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.eurovision.am/hy/eurovision/our-entries/61 Սրբուկ - Եվրատեսիլ]&lt;/ref&gt;։

== Վաղ կեանքը ==
Սրբուհի Սարգսեանը ծնած է [[3 Ապրիլ]] [[1994 թուական|1994]]-ին, [[Երեւան]]։ Ան երաժշտական կրթութիւնը ստացած է Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական երաժշտանոցէն։ Մանուկ հասակին յաճախած է քանոնի&lt;ref name=&quot;Armenpress&quot;&gt;{{Cite web|url=https://armenpress.am/arm/news/933174.html|title=Սրբուհի Սարգսյանն ամռանը կմեկնի արտերկիր համերգային շրջագայության|work=[[Armenpress]]|accessdate=2018 թ․ նոյեմբերի 30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bravo&quot;&gt;{{Cite web|url=https://bravo.am/news/%D5%8D%D6%80%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%B0%D5%AB-%D5%8D%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%BD%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%80%D5%A5%D5%B7%D5%BF-%D5%AF%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D6%84%D5%B8%D5%BE-%D5%B9%D5%A5%D5%B4-%D5%A1%D5%BA%D6%80%D5%A5%D5%AC|title=Սրբուհի Սարգսյան. “Հեշտ կյանքով չեմ ապրել ”|date=2015 թ․ մարտի 26|work=Bravo.am|accessdate=2018 թ․ նոյեմբերի 30}}&lt;/ref&gt;։

== Գործունէութիւն ==
[[2010]] թուականին մասնակցած է հայկական  X-Factor-ի առաջին եթերաշրջանի լսումներուն, ուր երգած է Սիայի «Soon We'll Be Found» երգը եւ անցած է յաջորդ փուլ։ Ան միացած է [[Գարիկ Պապոյեան|Գարիկ Պապոյեանի]] թիմին եւ եզրափակիչին զբաղեցուցած է երկրորդ տեղը։ [[2012 թուական|2012]] թուականին Սրբուկը ստեղծած է իր խումբը, որ կոչուած է «Allusion»: [[2014 թուական|2014]] թուականին ան Պապոյեանի հետ ներկայացուցած է «Boat» երգը, որ ռուսական «Лёгок на поми́не» ֆիլմի սաունդթրեքերէն է։

[[2016 թուական|2016]] թուականին Սրբուկը թողարկած է իր «Եթէ կարող ես» սինկլը։ [[2018 թուական|2018]] թուականին անմասնակցած է [[Ուքրանիա|Ուքրանիոյ]] Ձայնը մրցոյթի ութերորդ եթերաշրջանին, ուր մարզուած է Պոտապի թիմին մէջ եւ զբաղեցուցած է չորրորդ տեղը։ [[30 Նոյեմբեր]] 2018-ին յայտարարուեցաւ, որ ան Եւրատեսիլ 2019 երգի մրցոյթին կը ներկայացնէ [[Հայաստան|Հայաստանը]]։ Յայտարարութենէն անմիջապէս յետոյ Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերութիւնը նաեւ բացաւ երգերու ներկայացման ժամանակաշրջանը` երգահաններուն իրենց ստեղծագործութիւնները ուղարկելու համար&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.eurovision.am/hy/eurovision/news/2018/11/30/%D4%B5%D5%BE%D6%80%D5%A1%D5%BF%D5%A5%D5%BD%D5%AB%D5%AC-2019-%D4%B5%D6%80%D5%A3%D5%AB-%D5%B4%D6%80%D6%81%D5%B8%D6%82%D5%B5%D5%A9/994|title=«Եվրատեսիլ 2019»․ Հանրայինը հայտարարում է երգահանների մրցույթ|last=LLC|first=Helix Consulting|website=www.eurovision.am|language=en|accessdate=2018 թ․ դեկտեմբերի 3}}&lt;/ref&gt;։ [[2019]] թուականի Մարտին յայտնի դարձաւ, որ Սրբուկը մրցոյթին կատարելու է «Walking Out» երգը։ Ան ելոյթ ունեցաւ երկրորդ կիսաեզրափակիչի ժամանակ եւ չկարողացաւ անցնիլ եզրափակիչ փուլ։

== Սկաւառակագրութիւն ==

=== Սինկլներ ===

==== Որպէս մենակատար ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Անուանում
!Տարի
!Ալպոմ
|-
!«Եթէ Կարող Ես»&lt;ref name=&quot;itunes&quot;&gt;{{Cite web|url=https://itunes.apple.com/us/album/yete-karogh-es-single/1171118398|title=Yete Karogh Es - Single by Srbuk|work=[[iTunes]]|accessdate=2018 թ․ նոյեմբերի 30}}&lt;/ref&gt;
|2016| 2016 
| rowspan=&quot;4&quot; |Ոչ ալպոմային սիլկլներ
|-
!«Half a Goddess»&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2018 թ․ նոյեմբերի 30|title=She's &quot;Half a Goddess&quot;! Srbuk will represent Armenia at Eurovision 2019 {{!}} wiwibloggs|url=https://wiwibloggs.com/2018/11/30/srbuk-will-represent-armenia-at-eurovision-2019/229248/|access-date=2018 թ․ դեկտեմբերի 3|newspaper=wiwibloggs|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|2018
|-
!«Walking Out»
| rowspan=&quot;2&quot; |2019
|-
!«Նա նա նա»
|}

==== Համագործակցութիւններ ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Անուանում
!Տարի
!Ալպոմ
|-
!«Boat»
&lt;small&gt;(Գարիկ Պապոյեանը Սրբուկի հետ)&lt;/small&gt;
|2014| 2016
| rowspan=&quot;2&quot; |Ոչ ալպոմային սիլկլներ
|-
!«Let Me Down»
&lt;small&gt;(Համբիկ Աշոտը Սրբուկի հետ)&lt;/small&gt;
|2018
|}

== Ծանօթագրութիւններ ==
&lt;references /&gt;

== Արտաքին յղումներ ==

* [https://www.srbuk.com/ Պաշտօնական կայք] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190101145312/https://www.srbuk.com/|date=2019-01-01}}

{| class=&quot;wikitable succession-box&quot; style=&quot;margin: 0.5em auto 10px; font-size: 95%; clear: both;&quot;
| rowspan=&quot;1&quot; id=&quot;102&quot; style=&quot;width:30%;&quot; |Նախորդած է
[[:hy:Սևակ_Խանաղյան|Սեւակ Խանաղեան]]
[[:hy:Քամի_(սինգլ)|«Քամի»]]
| rowspan=&quot;1&quot; id=&quot;106&quot; style=&quot;width: 40%; text-align: center;&quot; | '''[[:hy:Հայաստանը_Եվրատեսիլ_երգի_մրցույթում|Հայաստանը Եւրատեսիլ երգի մրցոյթին]]'''
[[:hy:Եվրատեսիլ_2019_երգի_մրցույթ|2019]]
| rowspan=&quot;1&quot; id=&quot;110&quot; style=&quot;width: 30%; text-align: center;&quot; |Յաջորդած է
[[:hy:Աթենա_Մանուկյան|Աթենա Մանուկեան]] [[:hy:Chains_On_You|Chains On You]]
|}
[[Ստորոգութիւն:Անձինք այբբենական կարգով]]
[[Ստորոգութիւն:Երաժիշտներ այբբենական կարգով]]
[[Ստորոգութիւն:21-րդ դարու երգչուհիներ]]
[[Ստորոգութիւն:Բեմական կեղծանուններ]]
[[Ստորոգութիւն:Եւրատեսիլ երգի մրցոյթի մասնակիցներ ըստ տարեթիւի]]
[[Ստորոգութիւն:Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական երաժշտանոցի շրջանաւարտներ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայ երգահաններ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայ երգչուհիներ]]</text>
      <sha1>d4nisi059cdbre1mhzfokv8t33rkmz8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ռալֆ Եիրիկեան</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32393</id>
    <revision>
      <id>253309</id>
      <timestamp>2026-08-13T12:37:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Ռալֆ Եիրիկեան''' ({{ԱԾ}}), հայ գործարար, «Վիվասել-Էմ.Թի.Էս.» ընկերութեան գլխաւոր տնօրէ։ 1 Մարտ 2023-էն«Եուքոմ» ընկերութեան գլխաւոր տնօրէնը&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asbarez.am/archives/435968|title=Ռալֆ Եիրիկեան Նշանակուեցաւ «Եուքոմ»ի Գլխաւոր Տնօրէն|last=|first=|date=|website=Asbarez - Armen...»:</comment>
      <origin>253309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="941" sha1="qrd26uoz6e86o8hceoa1dq1fubd30is" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Ռալֆ Եիրիկեան''' ({{ԱԾ}}), հայ գործարար, «Վիվասել-Էմ.Թի.Էս.» ընկերութեան գլխաւոր տնօրէ։ 1 Մարտ 2023-էն«Եուքոմ» ընկերութեան գլխաւոր տնօրէնը&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://asbarez.am/archives/435968|title=Ռալֆ Եիրիկեան Նշանակուեցաւ «Եուքոմ»ի Գլխաւոր Տնօրէն|last=|first=|date=|website=Asbarez - Armenian|language=en-US|accessdate=2026-08-13}}&lt;/ref&gt;։

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է [[Պէյրութ]], [[Լիբանան]]։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}

== Արտաքին յղումներ ==

* [https://www.aztagdaily.com/archives/241450 Ռալֆ Եիրիկեան Այցելեց «Ազդակ»]

[[Ստորոգութիւն:Հայ գործարարներ]]
[[Ստորոգութիւն:Գործարարներ]]</text>
      <sha1>qrd26uoz6e86o8hceoa1dq1fubd30is</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ռալֆ Պրաուն</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32394</id>
    <revision>
      <id>253311</id>
      <timestamp>2026-08-13T12:55:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ « '''Ռալֆ Պրաուն''' ({{Lang-en|Ralph Brown}}, {{ԱԾ}}), անգլիացի դերասան եւ գրող․ յայտնի է Տեննիի դերով։{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է [[Քեմպրիճ]], [[Անգլիա]]։  == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Դերասաններ]] [[Ստորոգութիւն:Գրողներ]]»:</comment>
      <origin>253311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="437" sha1="jvm09mgfnv5dkile730vr0yfufe40hm" xml:space="preserve">
'''Ռալֆ Պրաուն''' ({{Lang-en|Ralph Brown}}, {{ԱԾ}}), անգլիացի դերասան եւ գրող․ յայտնի է Տեննիի դերով։{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է [[Քեմպրիճ]], [[Անգլիա]]։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Դերասաններ]]
[[Ստորոգութիւն:Գրողներ]]</text>
      <sha1>jvm09mgfnv5dkile730vr0yfufe40hm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>253312</id>
      <parentid>253311</parentid>
      <timestamp>2026-08-13T12:56:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>253312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="435" sha1="lqq6ji2ums63h77hwqm0dmetdd5rftq" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}'''Ռալֆ Պրաուն''' ({{Lang-en|Ralph Brown}}, {{ԱԾ}}), անգլիացի դերասան եւ գրող․ յայտնի է Տեննիի դերով։
== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է [[Քեմպրիճ]], [[Անգլիա]]։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Դերասաններ]]
[[Ստորոգութիւն:Գրողներ]]</text>
      <sha1>lqq6ji2ums63h77hwqm0dmetdd5rftq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>253338</id>
      <parentid>253312</parentid>
      <timestamp>2026-08-14T07:54:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>253338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19157" sha1="eeh0bw7gacy14cbsedb6wkliitwcux9" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}'''Ռալֆ Պրաուն''' ({{Lang-en|Ralph Brown}}, {{ԱԾ}}), անգլիացի դերասան եւ գրող․ յայտնի է Տեննիի դերով։
== Կենսագրական գիծեր&lt;ref&gt;{{Citation|title=Ralph Brown|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ralph_Brown&amp;oldid=1353391013|date=2026-05-10|accessdate=2026-08-14|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Ծնած է [[Քեմպրիճ]], [[Անգլիա]], Հէտըր Ռ. եւ Ճոն Ֆ. Ու. Պրաունի ընտանիքին մէջ: Ան ունի երկու կրտսեր եղբայր՝ Փոլն ու Էնտրուն, եւ կրտսեր քոյր մը՝ Ռեպեքան: Ան ապրած է Համփշիրի Փորթսմութ քաղաքը մինչեւ եօթը տարեկան, ապա տեղափոխուած է Արեւելեան Սասեքս, ուր յաճախած է Լուիս Փրայըրի դպրոցը: 1979-ին աւարտած է Լոնտոնի Տնտեսագիտութեան եւ Քաղաքական Գիտութիւններու Դպրոցը՝ ստանալով Օրէնսգիտութեան պսակաւոր արուեստից (LLB) աստիճան:

== Ասպարէզ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Ralph Brown|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ralph_Brown&amp;oldid=1353391013|date=2026-05-10|accessdate=2026-08-14|language=en}}&lt;/ref&gt; ==

=== Ֆիլմեր ===
Անոր ֆիլմի դերերէն են՝ Տիլի ընդհատումներով ընկեր Տէյւը «Օսքար» մրցանակի արժանացած «Լացող խաղը» (The Crying Game) ֆիլմին մէջ, դեղագործ/թմրանիւթ վաճառող Տաննին «Ուիթնէյլն ու ես» (Withnail &amp; I) ֆիլմին մէջ, Գնացքի մեծ թալանչի Ռոննի Պիկսը «Պասթըր» (Buster) ֆիլմին մէջ, ճամբորդական արտադրական պատասխանատու (roadie) Տէլ Փրեսթընը «Ուէյնի աշխարհը 2» (Wayne's World 2) ֆիլմին մէջ, ուսուցիչ եւ րակպիի մարզիկ Ֆիլը «Up 'n' Under» ֆիլմին մէջ, բանտի պահակախումբի հրամանատար պարոն Պէրթընը «Դաժան մեքենայ» (Mean Machine) ֆիլմին մէջ, սէրժանթ-մէյճըր Հէրիսը Փոլ Շրատէրի «Տիրապետութիւն. Դեւեր հանողին նախերգանքը» (Dominion: Prequel to the Exorcist) ֆիլմին մէջ, եւ ԿԵՎ-ի (CIA) ապստամբ պարոն Քոլինզը «Կապալառուն» (The Contractor) ֆիլմին մէջ՝ Ուէսլի Սնայփսի կողքին: 1997-ին, Պրաուն երեւցաւ Սթիվըն Սփիլպըրկի ստրկութեան մասին պատմող «Ամիսթատ» (Amistad) վիպերգական ֆիլմին մէջ: 2007-ին ան նկարահանուեցաւ «Յանցանքի վայրին մէջ» (Caught in the Act) անկախ պրիտանական ֆիլմին մէջ: Պրաուն մարմնաւորեց Տի-Ճէյ Պոպ Սիլվըրը «Ռոք հնչեցնող նաւը» (The Boat That Rocked / Pirate Radio, 2009) ֆիլմին մէջ, որու հեղինակն ու բեմադրիչն է Ռիչըրտ Քըրթիս, Պեն Միլլըրի բեմադրած «Հսկան» (Huge, 2009) ֆիլմին մէջ, Նիք Մորանի բեմադրած «Երեխան» (The Kid, 2010) ֆիլմին մէջ, «Առաքելութիւն՝ Լոնտոն» (Mission: London) պուլկարական կատակերգութեան մէջ (բեմադրիչ՝ Տիմիտար Միտովսկի, որու առաջնախաղը տեղի ունեցաւ Սոֆիայի մէջ 13 Ապրիլ 2010-ին), եւ Պարրի Քիֆի գրած ու Ռոպըրթ Հիթի բեմադրած «Sus» (2010) ֆիլմին մէջ: Ան աշխատեցաւ «Սպաննել Պոնոյին» (Killing Bono, 2010) ֆիլմին եւ Քէյփ Թաունի մէջ նկարահանուած «Մութ տեղատուութիւն» (Dark Tide, 2010) գեղարուեստական ֆիլմին վրայ՝ Հէլլի Պերրիի դիմաց, «Ես, Աննան» (I, Anna, 2011) ֆիլմին վրայ՝ Կապրիէլ Պըրնի եւ Շարլոթ Ռէմփլինկի հետ, ապա շարունակեց աշխատիլ Լոնտոնի մէջ նկարահանուած «Աշտարակաձեւ շէնք» (Tower Block, 2012) ֆիլմին, Պրայան Սինկըրի բեմադրած «Ճէք՝ հսկաներ սպաննողը» (Jack the Giant Slayer, 2013) ֆիլմին եւ Նէշվիլի մէջ Փաք Չան-ուուքի բեմադրած «Սթոքըր» (Stoker, 2013) ֆիլմին վրայ: 2018-ին ան երեւցաւ Սքոթ Մաննի բեմադրած «Վերջնական հաշիւ» (Final Score) ֆիլմին մէջ՝ Տէյւ Պաութիսթայի հետ, որ կը վերաբերէր Վեսթ Համ Եունայթըտի այժմ քանդուած «Պոլէյն Կրանտ» մարզադաշտին: Ան աշխատեցաւ Ուիլ Սմիթի հետ՝ Էնկ Լիի «Երկուորեակ մարդը» (Gemini Man, 2019) ֆիլմին մէջ:

=== Հեռուստատեսութիւն ===
Հեռուստատեսային ելոյթներուն շարքին, Պրաուն մարմնաւորած է ոստիկան Փիթ Մասուելը «The Bill» հեռուստաշարքին մէջ (1985–1986)&lt;ref&gt;Crocker, Oliver (2020). ''Witness Statements: Making The Bill: Series 1-3''. Devonfire Books. ISBN&amp;nbsp;&lt;bdi&gt;978-1838281908&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;. 1996-ին որպէս հիւր-դերասան հանդէս եկած է որպէս հրամանատար Քարլայլ «A Touch of Frost» շարքին մէջ. 1995-ին երեւցած է Տենիս Փոթըրի «Karaoke»-ին մէջ. 1997-ին մեծ գնահատանքի արժանացած է՝ մարմնաւորելով Ճոն իշխանը Սըր Ուոլթըր Սքոթի «Այվենհօ» (Ivanhoe) վէպի BBC-ի հեռուստաթատերականացման մէջ. մարմնաւորած է Ճոն Կետէսը ITV-ի «The Last Train» յետ-աղէտալի տրամա-շարքին մէջ. հանդէս եկած է որպէս պեղաւոր ոստիկան Ուինթըրսկիլ Channel 4/Showtime-ի «Cape Wrath» շարքին մէջ, ինչպէս նաեւ յիշարժան դերակատարութիւն ունեցած է որպէս ճաղատ «Մայամի Վայս» աւազակախումբի պետը 2000 թուականի «Lock, Stock...The Series» շարքին մէջ:

2005-ին, ան երեւցաւ «Coronation Street»-ի մէջ որպէս Պարնի՝ «Status Quo» խումբի ճամբորդական արտադրական պատասխանատուն (roadie), իսկ Ճուլիա Տէյւիսի հետ նկարահանուեցաւ «Nighty Night» պաշտամունքային կատակերգական հեռուստաշարքին մէջ՝ մարմնաւորելով մոլորեալ «Նիւ Էյճ» սեռային թերափիստ Ժաքը: 2007-ին, ան երեւցաւ «Life on Mars» շարքի վերջին երկու դրուագներուն մէջ որպէս Ֆրենք Մորկան՝ ժամանակաւոր ոստիկանապետ 1973-ի տեսարաններուն մէջ, եւ Սեմի (Ճոն Սիմ) վիրաբոյժը 2006-ի տեսարաններուն մէջ&lt;ref&gt;&quot;The Bill Podcast 17 - Ralph Brown (PC Pete Muswell)&quot;. ''The Bill Podcast''.&lt;/ref&gt;:

Պրաուն մարմնաւորած է Սարահ Սուլէյմանիի հայրը BBC Three-ի «Him &amp; Her» կատակերգութեան մէջ, որ սկսաւ հեռարձակուիլ 2010-ին եւ շարունակուեցաւ մինչեւ 2014, իսկ վերջին՝ «Հարսանիքը» (The Wedding) եթերաշրջանին համար արժանացաւ BAFTA մրցանակի: 2012-ին, ան աշխատեցաւ Մարթին Շոյի հետ «Inspector George Gently»-ի վրայ, ITV-ի «The Poison Tree»-ի եւ C4-ի «The Mimic»-ի վրայ: 2013-ին, ան աշխատեցաւ Մարվին Կէյի մասին պատմող, սակայն կիսատ մնացած «Sexual Healing» ֆիլմին վրայ (բեմադրիչ՝ Ժիւլիէն Թեմփլ) եւ ABC-ի «The Assets» շարքին վրայ՝ Վիլնիւս (Լիթուանիա): 2014-ին, ան դերեր ստացաւ C4-ի «Babylon» եւ CBS-ի «Elementary» շարքերուն մէջ, որուն յաջորդեց AMC-ի «Turn: Washington's Spies» շարքը, ուր մարմնաւորեց զօրավար Սըր Հենրի Քլինթընը՝ կարմիր մունտիրաւորներու առաջնորդը: Պրաուն վերադարձաւ շարքի 3-րդ եւ 4-րդ եթերաշրջաններուն համար: Ան նաեւ մարմնաւորեց Եոհան Ֆենհոֆը / Իվչենքոն Marvel-ի «Agent Carter» շարքին մէջ&lt;ref&gt;&quot;Actor Ralph Brown: 5 Fast Facts You Need to Know&quot;. ''Heavy on Marvel''.&lt;/ref&gt; եւ որպէս հիւր-դերասան հանդէս եկաւ «Blacklist»-ի մէջ:

2015-ին, Պրաուն նկարահանուեցաւ «Legends»&lt;ref&gt;&quot;Actor Ralph Brown: 5 Fast Facts You Need to Know&quot;. ''Heavy on Marvel''.&lt;/ref&gt; շարքի բոլոր տասը դրուագներուն մէջ՝ Սոն Պինի հետ, որուն հետ աշխատած էր նաեւ 1990-ականներու սկիզբը՝ «Extremely Dangerous»-ի վրայ: 2016-2017-ին ան վերադարձաւ Փրակա՝ ցուցադրութեան պատասխանատու (showrunner) Քեն Պիլլըրի հետ նկարահանելու Nat Geo-ի «Genius: Einstein»-ը, որու առաջնախաղը տեղի ունեցաւ Թրայպեքայի Ֆիլմի Փառատօնին՝ Ապրիլ 2017-ին:

2016 Հունիսին, Պրաուն մարմնաւորեց Պոպ Քլէյի դերը BBC-ի «Reg» ֆիլմին մէջ&lt;ref&gt;&quot;BBC One: Reg&quot;. ''BBC Online''. Retrieved 7 June 2016.&lt;/ref&gt;:

2017 Սեպտեմբերին, Պրաուն մեկնեցաւ Կուատելուփ՝ որպէս հիւր-դերասան հանդէս գալու BBC-ի «Death in Paradise» ցուցադրութեան մէջ:

2021-ին, Պրաուն մարմնաւորեց ԱՄՆ նախկին նախագահ Լինտոն Ճոնսընը EPIX-ի «Godfather of Harlem» շարքի երկու դրուագներուն մէջ, որ կ՛ուսումնասիրէ 1960-ականներու յանցագործ աշխարհի եւ քաղաքացիական իրաւունքներու շարժման միջեւ եղած կապը&lt;ref&gt;&quot;EPIX &amp;#x7C; Hit Movies, TV Series and More&quot;. ''www.epix.com''.&lt;/ref&gt;:

=== Վաւերագրական ֆիլմեր ===
Պրաուն երեւցած է երեք լիամետրաժ վաւերագրական ֆիլմերու մէջ․ Ալի Քաթըրոլի եւ Ճէյն Ճայլզի բեմադրած «Scala!!!» (2023) ֆիլմին մէջ, որ կը պատմէ Լոնտոնի այն պաշտամունքային շարժապատկերասրահին մասին, ուր ան աշխատած է 70-ականներու վերջաւորութեան եւ 80-ականներու սկիզբը․ Ճեսսի Մոսի եւ Թոնի Կերպըրի բեմադրած «War Game» ֆիլմին մէջ, որ ԱՄՆ-ի Քափիթոլի Հունուար 6-ի ներխուժման վերարտադրութիւնն է․ եւ 2025-ի «Stand or Fall: The Remarkable Rise of Brighton &amp; Hove Albion» ֆիլմին մէջ, որ կը ներկայացնէ իր սիրելի ֆութպոլի ակումբին՝ «The Seagulls»-ի (Ճայերը) վերջին 25 տարիներու պատմութիւնը։

=== Թատրոն ===
Իր վաղ տարիներուն, Պրաուն մասնակցութիւն ունեցած է «Moving Parts» թատերախումբի աշխատանքներուն՝ Ռէյչըլ Ֆելտպըրկի, Ռութ Մակենզիի, Անիթա Լեւթընի եւ Սաֆրոն Մայերզի հետ։ Ճոն Կոտպըր բեմադրած է «A Clockwork Orange» (Լարովի նարինջ) գործը «Man In The Moon» (Քինկս Ռոտ) թատրոնին համար, ապա Պրաուն երեւցած է Սթիվըն Պերքոֆի գրած եւ բեմադրած «West» ներկայացման մէջ «Donmar» թատրոնին մէջ՝ հինգ ամիս շարունակ (որ նաեւ նկարահանուած է C4-ի համար)։ Ասոր յաջորդած են Royal Court Theatre-ի «Panic»-ը, Joint Stock-ի «Deadlines»-ը, RSC-ի «Earwig»-ը (հեղինակ՝ Փօլա Միլն), եւ Լիվըրփուլի Everyman թատրոնը, ուր ան ստանձնած է «Մակպեթ»ի գլխաւոր դերը։ Անկէ կարճ ատեն անց ան հեռացած է թատերական բեմէն, իսկ 20 տարի ետք կարճ ժամանակով վերադարձած է «The Bush Theatre»՝ կիթառ նուագելու գրող Մայք Փեքըրի «The Dysfunkshonalz» փանք ներկայացման մէջ։ 30 տարուան ընթացքին միայն մէկ ներկայացման մէջ հանդէս գալէ ետք, Պրաուն Փետրուար 2019-ին&lt;ref&gt;&quot;BWW Exclusive: Meet Broadway Couple Jenny Jules and Ralph Brown!&quot;&lt;/ref&gt; միացած է Պրոտուէյի «The Ferryman» ներկայացման թատերախումբին, որ արժանացած է «Թոնի» չորս մրցանակներու՝ Լաւագոյն թատերախաղ, Լաւագոյն բեմադրիչ, Լաւագոյն բեմայարդարում եւ Լաւագոյն տարազներ անուանակարգերուն մէջ։ Պրաուն մարմնաւորած է ԻՐԱ-ի (IRA) հրամանատար Ճիմմի Մալտունը «The Ferryman» ներկայացման մէջ, որ ցուցադրուած է «Bernard B. Jacobs Theatre»-ի մէջ՝ 19 Փետրուարէն մինչեւ 7 Յուլիս 2019։

=== Իբրեւ գրող ===
Ռալֆ Պրաուն 1987-ին գրած է «Sanctuary» (Ապաստարան) թատերախաղը «Joint Stock Theatre Company»-ի համար, որ շրջագայեցաւ Միացեալ Թագաւորութեան մէջ եւ 1987-ին արժանացաւ «Սամուէլ Պեքէթ» մրցանակին՝ իբրեւ լաւագոյն առաջին թատերախաղ։

«No-Neck Monsters Theatre Company» թատերախումբը Լոնտոնէն Ուաշինկթըն հրաւիրեց թատերագիրն ու դերասանը՝ յարմարցնելու (adapt) իր 1987-ի Սամուէլ Պեքէթ մրցանակակիր «Sanctuary» նոր թատերախաղը։ «No Necks»-ի համար իբրեւ րէփ-երաժշտական ներկայացում (rap musical) վերագրուելով՝ բեմադրութիւնը դարձաւ յաջողակ եւ վիճայարոյց գործ մը, որ կը ներկայացնէր անօթեւանութիւնը, տունէն փախած երիտասարդներն ու Ուաշինկթընի փողոցներուն մէջ տարածուող քրեք-թմրանիւթի ալիքը։ Սքոթ Տէյվընփորթ Ռիչըրտս գրեց րէփ-երաժշտականին երաժշտութիւնը, իսկ բեմադրիչը Կուենտոլին Ուինն էր։ Տարածաշրջանի առաջին րէփ-երաժշտականին մասին անդրադարձան «The Washington Post»-ը, «NPR»-ը, «American Theatre Magazine»-ը, «McNeil/Lehrer Newshour»-ը եւ այլ լրատուամիջոցներ։ Բեմադրութիւնը առաջադրուեցաւ «Հելեն Հէյզ» (Helen Hayes) երեք մրցանակներու՝ «Լաւագոյն տեղական երաժշտական ներկայացում», «Լաւագոյն դերասանուհի» (Տիտրա Լ․ Ճոնսըն) եւ «Լաւագոյն ձայնային ձեւաւորում» անուանակարգերուն մէջ։ Դերակատարներն էին՝ Թիկլ Ֆ․ Պուժերէ, Էրիք Թոտ Տելլամս, Փոլ Կ․ Կրիֆին, Տիտրա Լ․ Ճոնսըն, Հելեն Փաթթըն եւ Պարպարա Ռոպինսըն։

== Գրական վաստակ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Ralph Brown|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ralph_Brown&amp;oldid=1353391013|date=2026-05-10|accessdate=2026-08-14|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Պրաուն գրած է երկու թատերախաղ, երկուքն ալ՝ րէփ-երաժշտական (rap musical)․ «Sanctuary»՝ Joint Stock Theatre Company-ի համար («Սամուէլ Պեքէթ» մրցանակ, 1987), որ Ուաշինկթընի մէջ բեմադրութեան յարմարցուեցաւ (adapted) իբրեւ «Sanctuary D.C.»՝ No-Neck Monsters Theatre Company-ի արտադրութեամբ (երեք առաջադրում «Հելեն Հէյզ» մրցանակին, 1988)։ Անոր երկրորդ թատերախաղը՝ «The House That Crack Built», երբեք չէ բեմադրուած։

Պրաուն գրած է «New Year's Day» ֆիլմի սենարը (բեմադրիչ՝ [[Սուրի Քրիշնամմա|Սուրի Քրիշնամմա,]] 1999), որ էկրան բարձրացաւ 2001-ին՝ «Սանտենս» ֆիլմի փառատօնին ցուցադրուելէ, ինչպէս նաեւ նոյն տարին «Ռէյնտենս» եւ Սապորոյի ֆիլմի փառատօններուն մրցանակներու արժանանալէ ետք։

Պրաուն գրած է նաեւ անաւարտ մնացած «Red Light Runners», «High Times» եւ «In God's Footsteps» ֆիլմերու սենարները։

Ան կանոնաւոր աշխատակից եղած է «The Guardian»-ի «Readers Recommend» երաժշտական պլոկին, որ այժմ գործունէութիւնը կը շարունակէ Song-Bar.com կայքին վրայ։

== Ընկերային ցանցեր&lt;ref&gt;{{Citation|title=Ralph Brown|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ralph_Brown&amp;oldid=1353391013|date=2026-05-10|accessdate=2026-08-14|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Պրաուն միացած է Թուիթըրին (Twitter) Նոյեմբեր 2008-ին։ Անոր պլոկը կը կրէ «My Pop Life» խորագիրը։

== Անձնական կեանք&lt;ref&gt;{{Citation|title=Ralph Brown|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ralph_Brown&amp;oldid=1353391013|date=2026-05-10|accessdate=2026-08-14|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Պրաուն ամուսնացած է դերասանուհի [[Ճեննի Ճուլզ|Ճեննի Ճուլզի]] հետ 1992-էն ի վեր։ Ան կը բնակի Նիւ Եորք։ Ան «Brighton and Hove Albion» ֆութպոլի ակումբի համակիր է։ Երբ «Attila the Stockbroker»-ը «Withdean» մարզադաշտին մէջ ակումբի Տի-Ճէյն էր, ան պատրաստեց «Sussex by the Sea» երգի տարբերակ մը, ուր Պրաուն սաքսոֆոն կը նուագէր, եւ որ կը հնչէր տեղական մրցումներու ընթացքին&lt;ref&gt;&quot;'Goosebump moments', Greasy Chip Butties &amp; Ange's Angels – how clubs soundtrack their victories&quot;. ''The Athletic''. 24 March 2024. Retrieved 27 March 2024.&lt;/ref&gt;։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Դերասաններ]]
[[Ստորոգութիւն:Գրողներ]]</text>
      <sha1>eeh0bw7gacy14cbsedb6wkliitwcux9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ռիթա Պարպերա</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32395</id>
    <revision>
      <id>253313</id>
      <timestamp>2026-08-13T13:07:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Ռիթա Պարբերա''' ({{Lang-es|Rita Barberá Nolla}}, {{ԱԾ}}), սպանացի պետական ​​եւ քաղաքական գործիչ։ [[Վալենսիա|Վալենսիոյ]] քաղաքապետ՝ 1991-2015 թուականներուն։  == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է Վալենսիա։  == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}}»:</comment>
      <origin>253313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="418" sha1="i7520iyaoq39ezmjsqv3o5ak7tnza91" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Ռիթա Պարբերա''' ({{Lang-es|Rita Barberá Nolla}}, {{ԱԾ}}), սպանացի պետական ​​եւ քաղաքական գործիչ։ [[Վալենսիա|Վալենսիոյ]] քաղաքապետ՝ 1991-2015 թուականներուն։

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Վալենսիա։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}</text>
      <sha1>i7520iyaoq39ezmjsqv3o5ak7tnza91</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>253314</id>
      <parentid>253313</parentid>
      <timestamp>2026-08-13T13:08:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>253314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="418" sha1="0mwdkjom8z48f6mm9y50v9oitl1s8a6" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Ռիթա Պարպերա''' ({{Lang-es|Rita Barberá Nolla}}, {{ԱԾ}}), սպանացի պետական ​​եւ քաղաքական գործիչ։ [[Վալենսիա|Վալենսիոյ]] քաղաքապետ՝ 1991-2015 թուականներուն։

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Վալենսիա։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}</text>
      <sha1>0mwdkjom8z48f6mm9y50v9oitl1s8a6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>253315</id>
      <parentid>253314</parentid>
      <timestamp>2026-08-13T13:08:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Azniv Stepanianը տեղափոխեց էջ [[Ռիթա Պարբերա]]էն էջ [[Ռիթա Պարպերա]] առանց վերայղում ձգելու</comment>
      <origin>253314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="418" sha1="0mwdkjom8z48f6mm9y50v9oitl1s8a6" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Ռիթա Պարպերա''' ({{Lang-es|Rita Barberá Nolla}}, {{ԱԾ}}), սպանացի պետական ​​եւ քաղաքական գործիչ։ [[Վալենսիա|Վալենսիոյ]] քաղաքապետ՝ 1991-2015 թուականներուն։

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Վալենսիա։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}</text>
      <sha1>0mwdkjom8z48f6mm9y50v9oitl1s8a6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>253335</id>
      <parentid>253315</parentid>
      <timestamp>2026-08-14T07:41:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>253335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4499" sha1="gxm82vp7mej0d5lncezmaim24fysgra" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Ռիթա  Պարպերա''' ({{Lang-es|Rita Barberá Nolla}}, {{ԱԾ}}), սպանացի պետական ​​եւ քաղաքական գործիչ։ [[Վալենսիա|Վալենսիոյ]] քաղաքապետ՝ 1991-2015 թուականներուն։

== Կենսագրութիւն եւ քաղաքական ասպարէզ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Rita Barberá|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Rita_Barber%C3%A1&amp;oldid=1347269333|date=2026-04-05|accessdate=2026-08-14|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Ծնած ըլլալով Վալենսիայի մէջ՝ արդիւնաբերական եւ քաղաքական ակնառու ընտանիքի մը յարկին տակ, ան Սպանիոյ «Ժողովրդային կուսակցութեան» Ազգային խորհուրդի անդամ էր, ինչպէս նաեւ՝ պատգամաւոր՝ Վալենսիայի տարածաշրջանային խորհրդարանին (Corts Valencianes) մէջ։ Ան մերժեց 2008 թուականի Սպանիոյ ընդհանուր ընտրութիւններուն համազգային պատգամաւոր դառնալու առաջարկը&lt;ref&gt;Seis alcaldes del PP concurren como cabeza de lista al Congreso, El País, 17 January 2008&lt;/ref&gt;, սակայն իր կուսակցութիւնը զինք սենաթոր նշանակեց 2015-ի քաղաքապետական ընտրութիւններուն կրած պարտութենէն ետք։ Այսպիսով, ան պատասխանատու դարձաւ միմիայն Գերագոյն դատարանին առջեւ, եւ «Թաուլա» (Taula) փտածութեան գործը քննող սովորական դատաւորը չկրցաւ զինք մեղադրել՝ իր խումբի միւս անդամներուն նման&lt;ref&gt;El juez inicia el trámite para pedir al Supremo que impute a Barberá, El País, 14 March 2016&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Graft-tainted Spanish politician Rita Barbera dies&quot;. Archived from the original on 2021-07-11. Retrieved 2018-05-19.&lt;/ref&gt;։

== 2016-ի դատական գործը եւ մահը&lt;ref&gt;{{Citation|title=Rita Barberá|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Rita_Barber%C3%A1&amp;oldid=1347269333|date=2026-04-05|accessdate=2026-08-14|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
21 Ապրիլ 2016-ին, հետաքննիչ դատաւորը Գերագոյն դատարանէն պահանջեց անոր դէմ մեղադրանք առաջադրել՝ դրամանենգութեան (փողի լուացում) համար&lt;ref&gt;Dos jueces piden al Supremo que impute a Rita Barberá por blanqueo de capitales y desobediencia, El País, 21 April 2016&lt;/ref&gt;։ 13 Սեպտեմբեր 2016-ին, Գերագոյն դատարանը պաշտօնական հետաքննութիւն սկսաւ, որ սովորաբար մեղադրանք առաջադրելէ առաջ առնուած քայլն է, եւ «Ժողովրդային կուսակցութիւնը» խնդրեց, որ ան հրաժարի սենաթորի իր աթոռէն&lt;ref&gt;Ximo Puig: &quot;Barberá debe dejar la vida política por decencia&quot; El País, 13 September 2016&lt;/ref&gt;։ Ան նախընտրեց պաշտօնապէս լքել կուսակցութիւնը եւ դառնալ անկախ սենաթոր՝ մնալով պատասխանատու միայն Գերագոյն դատարանին առջեւ եւ պահպանելով սենաթորի իր աշխատավարձը&lt;ref&gt;Rita Barberá se da de baja en el PP pero se aferra al escaño en el Senado, El País, 14 September 2016&lt;/ref&gt;։ Մինչեւ իր մահը, ան շարունակեց շփուիլ եւ քուէարկել այն կուսակցութեան հետ, որը պաշտօնապէս լքած էր&lt;ref&gt;La foto más comentada del estreno de Barberá en el grupo mixto, El País, 29 September 2016&lt;/ref&gt;։

Պարպերա մահացաւ Մատրիտի մէջ, 23 Նոյեմբեր 2016-ին, լեարդի սիրոզի հետեւանքով առաջացած սրտի կաթուածէ։ Այդ միջոցին անոր դէմ դրամանենգութեան յետաքննութիւն կը տարուէր, եւ իր մահէն ընդամէնը երկու օր առաջ ան վկայութիւն տուած էր Գերագոյն դատարանին առջեւ&lt;ref&gt;Rita Barberá muere de un infarto en un hotel de Madrid El País, 23 November 2016&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Spanish ex-mayor Rita Barbera dies amid corruption case&quot;. ''BBC News''. November 23, 2016.&lt;/ref&gt;։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}</text>
      <sha1>gxm82vp7mej0d5lncezmaim24fysgra</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ռալֆ Մուրատեան</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32396</id>
    <revision>
      <id>253316</id>
      <timestamp>2026-08-13T13:34:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Ռալֆ Մուրատեան''' ({{Lang-en|Ralph Moradian}}, {{ԱԾ}}), հայազգի դատաւոր, իրաւաբան եւ խմբագիր։ [[Քալիֆորնիա|Քալիֆորնիոյ]] հայկական ծագմամբ առաջին դատաւորը&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://archive.org/details/fresnoarmeniansh0000bulb|title=The Fresno Armenians : history of a diaspora community|last=Bulbulian|first=Berge|date=2000|publisher=Fresno, CA...»:</comment>
      <origin>253316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="875" sha1="lbciy72oypj3ix1v322tc9hmdgnffkd" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Ռալֆ Մուրատեան''' ({{Lang-en|Ralph Moradian}}, {{ԱԾ}}), հայազգի դատաւոր, իրաւաբան եւ խմբագիր։ [[Քալիֆորնիա|Քալիֆորնիոյ]] հայկական ծագմամբ առաջին դատաւորը&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://archive.org/details/fresnoarmeniansh0000bulb|title=The Fresno Armenians : history of a diaspora community|last=Bulbulian|first=Berge|date=2000|publisher=Fresno, CA : The Press at California State University, Fresno|others=Internet Archive|isbn=978-0-912201-35-1|language=անգլերէն}}&lt;/ref&gt;։

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է [[Ֆրեզնo|Ֆրեզնօ]]։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Հայ իրաւաբաններ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ]]</text>
      <sha1>lbciy72oypj3ix1v322tc9hmdgnffkd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>253317</id>
      <parentid>253316</parentid>
      <timestamp>2026-08-13T13:41:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>253317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="884" sha1="engdv0jiavylyzg66xqpjbnpbp4bkah" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Ռալֆ Մուրատեան''' ({{Lang-en|Ralph Moradian}}, {{ԱԾ}}), հայազգի դատաւոր, իրաւաբան եւ խմբագիր։ [[Քալիֆորնիա|Քալիֆորնիոյ]] մէջ հայկական ծագումով առաջին դատաւորը&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://archive.org/details/fresnoarmeniansh0000bulb|title=The Fresno Armenians : history of a diaspora community|last=Bulbulian|first=Berge|date=2000|publisher=Fresno, CA : The Press at California State University, Fresno|others=Internet Archive|isbn=978-0-912201-35-1|language=անգլերէն}}&lt;/ref&gt;։

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է [[Ֆրեզնo|Ֆրեզնօ]]։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Հայ իրաւաբաններ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ]]</text>
      <sha1>engdv0jiavylyzg66xqpjbnpbp4bkah</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ռալֆ Փիթըրս</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32397</id>
    <revision>
      <id>253318</id>
      <timestamp>2026-08-13T13:47:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Ռալֆ Փիթըրս''' ({{Lang-en|Ralph Peters}}, {{ԱԾ}}), [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու]] Բանակի (Ցամաքային զօրքերու) պաշտօնաթող փոխգնդապետ, ռազմական վերլուծաբան, գրող եւ մամուլի մեկնաբան։ Ազգութեամբ ամերիկացի, ԱՄՆ քաղաքացի։  == Ծանօթ...»:</comment>
      <origin>253318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="526" sha1="dnealzsdrggv21uzlo47syv5zekzcmk" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Ռալֆ Փիթըրս''' ({{Lang-en|Ralph Peters}}, {{ԱԾ}}), [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու]] Բանակի (Ցամաքային զօրքերու) պաշտօնաթող փոխգնդապետ, ռազմական վերլուծաբան, գրող եւ մամուլի մեկնաբան։ Ազգութեամբ ամերիկացի, ԱՄՆ քաղաքացի։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}</text>
      <sha1>dnealzsdrggv21uzlo47syv5zekzcmk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Լիզա Սու</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32398</id>
    <revision>
      <id>253320</id>
      <timestamp>2026-08-13T17:02:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Լիզա Սու''' ({{Lang-zh|蘇姿丰}}, {{ԱԾ}}), ամերիկացի միլիարդատէր գործարար, համակարգչային գիտնական եւ ելեկտրական չափագէտ։  == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է [[Թայուան]], մանուկ հասակին տեղաձոխուած է [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ]]։  == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ց...»:</comment>
      <origin>253320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="538" sha1="nqv83skr6ugq5engz7vs0spy73ha2i0" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Լիզա Սու''' ({{Lang-zh|蘇姿丰}}, {{ԱԾ}}), ամերիկացի միլիարդատէր գործարար, համակարգչային գիտնական եւ ելեկտրական չափագէտ։

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է [[Թայուան]], մանուկ հասակին տեղաձոխուած է [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ]]։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Գործարարներ]]</text>
      <sha1>nqv83skr6ugq5engz7vs0spy73ha2i0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Փօլ Գեթթի Թանգարան</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32399</id>
    <revision>
      <id>253321</id>
      <timestamp>2026-08-13T17:23:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Թանգարան}}  «'''Փօլ Գեթթի» թանգարան''' ({{Lang-en|J. Paul Getty Museum}}, {{ԱԾ}}), ամերիկեան արուեստի թանգարան, [[Լոս Անճելըս]], [[Քալիֆորնիա]]։   == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Թանգարաններ]] [[Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով]]»:</comment>
      <origin>253321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="444" sha1="c73bvqw5ayvigx3vorhjivr342weqjx" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Թանգարան}}

«'''Փօլ Գեթթի» թանգարան''' ({{Lang-en|J. Paul Getty Museum}}, {{ԱԾ}}), ամերիկեան արուեստի թանգարան, [[Լոս Անճելըս]], [[Քալիֆորնիա]]։ 

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Թանգարաններ]]
[[Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով]]</text>
      <sha1>c73bvqw5ayvigx3vorhjivr342weqjx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Գարեգին Յարութիւնեան (պատմաբան)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32400</id>
    <revision>
      <id>253322</id>
      <timestamp>2026-08-13T17:39:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Գարեգին Յարութիւնեան''' ({{ԱԾ}}), արդի հայ պատմաբան։ Պատմական գիտութիւններու թեկնածու, դոցենտ։  == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է [[Գորիս]]։  == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}}»:</comment>
      <origin>253322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="338" sha1="n8jut1cnpgvaech9kje1qvcnn4xouiz" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Գարեգին Յարութիւնեան''' ({{ԱԾ}}), արդի հայ պատմաբան։ Պատմական գիտութիւններու թեկնածու, դոցենտ։

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է [[Գորիս]]։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}</text>
      <sha1>n8jut1cnpgvaech9kje1qvcnn4xouiz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>253323</id>
      <parentid>253322</parentid>
      <timestamp>2026-08-13T17:39:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <origin>253323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="474" sha1="9p124wm91p8lm7v1y8p6w50rpu3vmwn" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Գարեգին Յարութիւնեան''' ({{ԱԾ}}), արդի հայ պատմաբան։ Պատմական գիտութիւններու թեկնածու, դոցենտ։

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է [[Գորիս]]։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Պատմաբաններ]]
[[Ստորոգութիւն:Պատմաբաններ այբենական կարգով]]</text>
      <sha1>9p124wm91p8lm7v1y8p6w50rpu3vmwn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>253324</id>
      <parentid>253323</parentid>
      <timestamp>2026-08-13T17:43:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>253324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="609" sha1="i86mxndgcf3bv7utnumnc2csgt3p11t" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Գարեգին Յարութիւնեան''' ({{ԱԾ}}), արդի հայ պատմաբան։ Պատմական գիտութիւններու թեկնածու, դոցենտ։

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է [[Գորիս]]։

== Աղբիւրներ ==

* Երևանի պետական համալսարանի պատմության 90-ամյա ֆակուլտետը, [[Երեւան]], Բավիղ, 2009, 496 էջ /226-րդ էջ/։

[[Ստորոգութիւն:Պատմաբաններ]]
[[Ստորոգութիւն:Պատմաբաններ այբենական կարգով]]</text>
      <sha1>i86mxndgcf3bv7utnumnc2csgt3p11t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Հալիտէ էտիպ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32401</id>
    <revision>
      <id>253326</id>
      <timestamp>2026-08-13T18:00:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Հալիտէ Էտիպ Ատիվար''' ({{Lang-tr|alide Edib Adıvar}}, {{ԱԾ}}), թուրք գրող, մշակութային եւ հասարակական գործիչ, եղած է սուլթան Համիտի քարտուղարիը&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://akunq.net/blog/2017/09/19/%D5%B0%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D5%BF%D5%A7-%D5%A7%D5%BF%D5%AB%D5%BA%D5%A8-%D5%AF%D5%B8%D5%B4%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D5%BD%D5%AB-%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D5%B6/|title=Հ...»:</comment>
      <origin>253326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1103" sha1="ixt1sj0ifkppyjij3jnmie02tg74dla" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Հալիտէ Էտիպ Ատիվար''' ({{Lang-tr|alide Edib Adıvar}}, {{ԱԾ}}), թուրք գրող, մշակութային եւ հասարակական գործիչ, եղած է սուլթան Համիտի քարտուղարիը&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://akunq.net/blog/2017/09/19/%D5%B0%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D5%BF%D5%A7-%D5%A7%D5%BF%D5%AB%D5%BA%D5%A8-%D5%AF%D5%B8%D5%B4%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D5%BD%D5%AB-%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D5%B6/|title=Հալիտէ Էտիպը` Կոմիտասի մասին|last=|date=|website=Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն|language=|accessdate=2026-08-13}}&lt;/ref&gt;։ [[Հայոց Ցեղասպանութիւն|Հայոց ցեղասպանութեան]] ժամանակ մասնակցած է հայ որբերու մահմետականացման եւ թրքացմանը։

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է [[Պոլիս]]։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Գրողներ]]</text>
      <sha1>ixt1sj0ifkppyjij3jnmie02tg74dla</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>253327</id>
      <parentid>253326</parentid>
      <timestamp>2026-08-13T18:01:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>253327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1104" sha1="jomiy6ghzoiekxtnaqfsnnl03tttwom" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Հալիտէ Էտիպ Ատիվար''' ({{Lang-tr|Halide Edib Adıvar}}, {{ԱԾ}}), թուրք գրող, մշակութային եւ հասարակական գործիչ, եղած է սուլթան Համիտի քարտուղարիը&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://akunq.net/blog/2017/09/19/%D5%B0%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D5%BF%D5%A7-%D5%A7%D5%BF%D5%AB%D5%BA%D5%A8-%D5%AF%D5%B8%D5%B4%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D5%BD%D5%AB-%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D5%B6/|title=Հալիտէ Էտիպը` Կոմիտասի մասին|last=|date=|website=Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն|language=|accessdate=2026-08-13}}&lt;/ref&gt;։ [[Հայոց Ցեղասպանութիւն|Հայոց ցեղասպանութեան]] ժամանակ մասնակցած է հայ որբերու մահմետականացման եւ թրքացմանը։

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է [[Պոլիս]]։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Գրողներ]]</text>
      <sha1>jomiy6ghzoiekxtnaqfsnnl03tttwom</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Անի Փաշայեան</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32402</id>
    <revision>
      <id>253328</id>
      <timestamp>2026-08-13T18:13:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Անի Փաշայեան''' ({{ԱԾ}}), հայ գրականագէտ, գրաքննադատ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.orer.cz/hy/allcategories-hy-am/72-hy-am/7109-ani-pashayan-2019.html|title=ORER.eu - Գրաքննադատի առաքելությունը. Անի Փաշայան|website=www.orer.cz|accessdate=2026-08-13}}&lt;/ref&gt;, այվազեանագէտ, խմբագիր, լրագրող, բանասիրական գիտութիւններու թ...»:</comment>
      <origin>253328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="919" sha1="ch18xb7dk8pn6jwejydjyjhyaxn4q9p" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Անի Փաշայեան''' ({{ԱԾ}}), հայ գրականագէտ, գրաքննադատ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.orer.cz/hy/allcategories-hy-am/72-hy-am/7109-ani-pashayan-2019.html|title=ORER.eu - Գրաքննադատի առաքելությունը. Անի Փաշայան|website=www.orer.cz|accessdate=2026-08-13}}&lt;/ref&gt;, այվազեանագէտ, խմբագիր, լրագրող, բանասիրական գիտութիւններու թեկնածու (2007), դոցենտ (2023), [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ԱՄՆ]] հայ գրողներու միութեան անդամ (2017), Հանրային խորհուրդի մշակոյթի ենթայանձնաժողովի անդամ։

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Գրականագէտներ]]</text>
      <sha1>ch18xb7dk8pn6jwejydjyjhyaxn4q9p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ստորոգութիւն:Redirects connected to a Wikidata item</title>
    <ns>14</ns>
    <id>32403</id>
    <revision>
      <id>253330</id>
      <timestamp>2026-08-14T06:10:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PK2</username>
        <id>4648</id>
      </contributor>
      <comment>Created blank page</comment>
      <origin>253330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Միհրան Աբիկեան</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32404</id>
    <revision>
      <id>253331</id>
      <timestamp>2026-08-14T07:02:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Միհրան Աբիկեան''' ({{ԱԾ}}), հայ կրթական գործիչ, բառարանագիր։  == Կենսագրական գիծեր == Կրթութիւնը ստացած է տեղի ծննդավայրի Սահակեան վարժարանը։ Երկար տարիներ [[Կոստանդնուպոլիս|Կ. Պոլսոյ]] հայկական դպրոցներուն մէջ եղած [[թրքերէն]]&lt;nowiki/&gt;ի ուսուցիչ։  Ունի...»:</comment>
      <origin>253331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1635" sha1="6fpkq7wsqkrlntwmm9i7f304zo881yi" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Միհրան Աբիկեան''' ({{ԱԾ}}), հայ կրթական գործիչ, բառարանագիր։

== Կենսագրական գիծեր ==
Կրթութիւնը ստացած է տեղի ծննդավայրի Սահակեան վարժարանը։ Երկար տարիներ [[Կոստանդնուպոլիս|Կ. Պոլսոյ]] հայկական դպրոցներուն մէջ եղած [[թրքերէն]]&lt;nowiki/&gt;ի ուսուցիչ։

Ունի տպագիր բազմաթիւ գործեր, բառարաններ, դասագիրքեր, որոնցմէ շատերը արժանացածեն քանի մը տպագրութեան, ինչպէս՝«[https://haygirk.nla.am/bib/125171 Առաջնորդ ընթերցարան օսմանեան լեզուի երկու օրէն ուսանելի»] (Կ. Պոլիս, 1894), «Լեթյիֆի ասար» (1894)։

Արժէքաւոր են յատկապէս անոր «Ընդարձակ տարերք օսմանեան լեզուի » (1878), «Համառօտ տարերք օսմանեան լեզուի» (1891), «[https://haygirk.nla.am/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=96282&amp;query_desc=an%3A31447 Բառագիրք երեքլեզուեան տաճկերէն, հայերէն, գաղղիարէն]» (1896) եւ այլ քանի բառագիրքեր&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Կենսագրական բառարան, հատոր Ա|author=Գառնիկ Ստեփանյան|publisher=«Հայաստան»|year=1973|location=Երևան|page=էջ 13}}&lt;/ref&gt;։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Բառարանագրութիւն]]</text>
      <sha1>6fpkq7wsqkrlntwmm9i7f304zo881yi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Եղիազար Լազարեան</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32405</id>
    <revision>
      <id>253332</id>
      <timestamp>2026-08-14T07:13:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Եղիազար Լազարեան''' ({{ԱԾ}}), եղած է ռուսական բանակի գնդապետ, հայ ազգային ազատագրական շարժման գործիչ, 1828 թուականի [[Պարսկահայք|պարսկահայերու]] գաղթի կազմակերպիչներէն։  == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Հայ ազգային գործիչներ]]»:</comment>
      <origin>253332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="468" sha1="lmeqrf7rwf2l8sa1yjspw979o3dudwo" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Եղիազար Լազարեան''' ({{ԱԾ}}), եղած է ռուսական բանակի գնդապետ, հայ ազգային ազատագրական շարժման գործիչ, 1828 թուականի [[Պարսկահայք|պարսկահայերու]] գաղթի կազմակերպիչներէն։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Հայ ազգային գործիչներ]]</text>
      <sha1>lmeqrf7rwf2l8sa1yjspw979o3dudwo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ռոպըրթ Փարքըր</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32406</id>
    <revision>
      <id>253344</id>
      <timestamp>2026-08-14T10:03:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Ռոպըրթ Փարքըր''' ({{Lang-en|Robert McDowell Parker Jr.}}, {{ԱԾ}}), ամերիկեան եւ համաշխարհային առաջատար գինիի քննադատներէն։  == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է [[Պալթիմոր]], Մերիլենտ։  == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}}»:</comment>
      <origin>253344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="380" sha1="emau88lplj3jizdfktdmdj6vct4iumh" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Ռոպըրթ Փարքըր''' ({{Lang-en|Robert McDowell Parker Jr.}}, {{ԱԾ}}), ամերիկեան եւ համաշխարհային առաջատար գինիի քննադատներէն։

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է [[Պալթիմոր]], Մերիլենտ։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}</text>
      <sha1>emau88lplj3jizdfktdmdj6vct4iumh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>253345</id>
      <parentid>253344</parentid>
      <timestamp>2026-08-14T10:07:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>253345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="461" sha1="0dkrb1bgymcr756n5lq89d4y3ccjz4c" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ|
ծննդավայր= Պալթիմոր
|կայքէջ=https://www.robertparker.com}}

'''Ռոպըրթ Փարքըր''' ({{Lang-en|Robert McDowell Parker Jr.}}, {{ԱԾ}}), ամերիկեան եւ համաշխարհային առաջատար գինիի քննադատներէն։

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է [[Պալթիմոր]], Մերիլենտ։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}</text>
      <sha1>0dkrb1bgymcr756n5lq89d4y3ccjz4c</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>