Ղեւոնդ Դուրեան

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="hyw">
  <siteinfo>
    <sitename>Ուիքիփետիա</sitename>
    <dbname>hywwiki</dbname>
    <base>https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%80_%D4%B7%D5%BB</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.18</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Մեդիա</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Սպասարկող</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Քննարկում</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Մասնակից</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Մասնակցի քննարկում</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Ուիքիփետիա</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Ուիքիփետիայի քննարկում</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Պատկեր</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Պատկերի քննարկում</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki քննարկում</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Կաղապար</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Կաղապարի քննարկում</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Օգնություն</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Օգնության քննարկում</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Ստորոգութիւն</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Կատեգորիայի քննարկում</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Մոդուլ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Մոդուլի քննարկում</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Ղեւոնդ Դուրեան</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2741</id>
    <revision>
      <id>254151</id>
      <parentid>238777</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T07:51:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47651-55</username>
        <id>15020</id>
      </contributor>
      <comment>/* Կենսագրութիւն */</comment>
      <origin>254151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3649" sha1="gmedogea9940w2m9d7u9elwqb49out4" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}
'''Ղեւոնդ Դուրեան''' (''Զըմպայեան'', {{ԱԾ}}), հայ եկեղեցակաեւ գործիչ, արքեպիսկոպոս։

== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Սկիւտար: Ուսումը կը ստանայ Պէրպէրեան վարժարանին մէջ, ուրկէ անցնելով Արմաշի Դպրեվանքը, յաջողապէս կ’աւարտէ իր ուսման ընթացքը ու [[1901]]-ին տասը ընկերներով վարդապետ կը ձեռնադրուի: Տարի մը յետոյ կը կոչուի Օրմանեան պատրիարքի անձնական քարտուղարութեան եւ ապա կ’ընտրուի պատրիարքական փոխանորդ, պաշտօն զոր կը վարէ առժամապէս Օրմանեան, Իզմիրլեան, Դուրեան, Արշարունի պատրիարքներու եւ տեղապահ Մանկունի Ս.ի օրով:

Քանիցս եղած է անդամ Կրօնական Ժողովի եւ վարած է նաեւ [[Պոլիս|Գատըգիւղ]]&lt;nowiki/&gt;ի քարոզչութեան պաշտօնը:

[[1912]]-ին ընտրուած է Առաջնորդ Ադրիանապոլսոյ եւ ձեռնադրուած՝ եպիսկոպոս։ [[1914]]-[[1919]] վարած է Պուլկարիոյ առաջնորդութիւնը, իսկ [[1920]]-[[1922]] Իզմիրի առաջնորդութիւնը, ուրկէ հազիւ կրցած է կեանքը ազատել, եւ ապա մինչեւ [[1930]] Մանչէսթրի մէջ հոգեւոր հովուութիւն ըրած է։ 1930-ին Ամերիկայի Առաջնորդ ընտրուած է ու պաշտօնավարած է մինչեւ [[1933|1933,]] երբ [[24 Դեկտեմբեր]]&lt;nowiki/&gt;ին ոճիրի մը զոհ երթալով, դաշունահար կ’իյնայ Նիւ Եորքի Ս. Խաչ եկեղեցւոյ մէջ՝ արարողութեան պահուն: Դուրեան Սրբազանի աճիւնները [[1938]]-ին Ս. Խաչ եկեղեցին փոխադրուած են: Ոճիրը իրագործուած է դաշնակցական երիտասարդներու կողմէ՝ Սուրբ Պատարագի մատուցման պահին:

Դուրեան Սրբազան մասնակցած է միջազգային եկեղեցական համաժողովներու եւ արժանաւորապէս ներկայացուցած է Հայ Եկեղեցին:

Ունի կարեւոր երկասիրութիւններ, որոնց գլխաւորներն են Պարզ Քարոզներ, Զորս Աւետարանները, Ձեռաց Պատարագամատոյց Մկրտութեան Խորհուրդը, հայ-անգլ. Դպրեվանքեան Քարոզներ: [[Իզմիր]]&lt;nowiki/&gt;ի մէջ խմբագրած է «Դափնի թերթ»ը ([[1921]]-1922): Խմբագիր վարիչ եղած է, Պոլիս հրատարակուող «Տաճար» շաբաթաթերթին եւ ատեն մը «Լոյս» կրօնաթերթին: «Հանդէս Ամսօրեայ»ի մէջ ունի ուսումնասիրական յօդուածաշարք մը «Ս. Գրոց բնապատմական բառարան» խորագրով:

[[Ամերիկա]] անցնելէ ետք եւս աշխատակցած է ռամկավար թերթերուն:

== Աղբիւրներ ==
* Հայ Հանրագիտակ, [[Մկրտիչ Պոտուրեան|Հ. Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան]], 1939, Պուքրէշ, Հատոր Դ., էջ 633:

{{DEFAULTSORT:Դուրեան, Ղեւոնդ}}
[[Ստորոգութիւն:1 Յունուարի ծնունդներ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայ եպիսկոպոսներ]]</text>
      <sha1>gmedogea9940w2m9d7u9elwqb49out4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>254152</id>
      <parentid>254151</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T07:52:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47651-55</username>
        <id>15020</id>
      </contributor>
      <origin>254152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3647" sha1="pk07j5vqj03m18a095r5wh97ipqg5a7" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}
'''Ղեւոնդ Դուրեան''' (''Զըմպայեան'', {{ԱԾ}}), հայ եկեղեցական գործիչ, արքեպիսկոպոս։

== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Սկիւտար: Ուսումը կը ստանայ Պէրպէրեան վարժարանին մէջ, ուրկէ անցնելով Արմաշի Դպրեվանքը, յաջողապէս կ’աւարտէ իր ուսման ընթացքը ու [[1901]]-ին տասը ընկերներով վարդապետ կը ձեռնադրուի: Տարի մը յետոյ կը կոչուի Օրմանեան պատրիարքի անձնական քարտուղարութեան եւ ապա կ’ընտրուի պատրիարքական փոխանորդ, պաշտօն զոր կը վարէ առժամապէս Օրմանեան, Իզմիրլեան, Դուրեան, Արշարունի պատրիարքներու եւ տեղապահ Մանկունի Ս.ի օրով:

Քանիցս եղած է անդամ Կրօնական Ժողովի եւ վարած է նաեւ [[Պոլիս|Գատըգիւղ]]&lt;nowiki/&gt;ի քարոզչութեան պաշտօնը:

[[1912]]-ին ընտրուած է Առաջնորդ Ադրիանապոլսոյ եւ ձեռնադրուած՝ եպիսկոպոս։ [[1914]]-[[1919]] վարած է Պուլկարիոյ առաջնորդութիւնը, իսկ [[1920]]-[[1922]] Իզմիրի առաջնորդութիւնը, ուրկէ հազիւ կրցած է կեանքը ազատել, եւ ապա մինչեւ [[1930]] Մանչէսթրի մէջ հոգեւոր հովուութիւն ըրած է։ 1930-ին Ամերիկայի Առաջնորդ ընտրուած է ու պաշտօնավարած է մինչեւ [[1933|1933,]] երբ [[24 Դեկտեմբեր]]&lt;nowiki/&gt;ին ոճիրի մը զոհ երթալով, դաշունահար կ’իյնայ Նիւ Եորքի Ս. Խաչ եկեղեցւոյ մէջ՝ արարողութեան պահուն: Դուրեան Սրբազանի աճիւնները [[1938]]-ին Ս. Խաչ եկեղեցին փոխադրուած են: Ոճիրը իրագործուած է դաշնակցական երիտասարդներու կողմէ՝ Սուրբ Պատարագի մատուցման պահին:

Դուրեան Սրբազան մասնակցած է միջազգային եկեղեցական համաժողովներու եւ արժանաւորապէս ներկայացուցած է Հայ Եկեղեցին:

Ունի կարեւոր երկասիրութիւններ, որոնց գլխաւորներն են Պարզ Քարոզներ, Զորս Աւետարանները, Ձեռաց Պատարագամատոյց Մկրտութեան Խորհուրդը, հայ-անգլ. Դպրեվանքեան Քարոզներ: [[Իզմիր]]&lt;nowiki/&gt;ի մէջ խմբագրած է «Դափնի թերթ»ը ([[1921]]-1922): Խմբագիր վարիչ եղած է, Պոլիս հրատարակուող «Տաճար» շաբաթաթերթին եւ ատեն մը «Լոյս» կրօնաթերթին: «Հանդէս Ամսօրեայ»ի մէջ ունի ուսումնասիրական յօդուածաշարք մը «Ս. Գրոց բնապատմական բառարան» խորագրով:

[[Ամերիկա]] անցնելէ ետք եւս աշխատակցած է ռամկավար թերթերուն:

== Աղբիւրներ ==
* Հայ Հանրագիտակ, [[Մկրտիչ Պոտուրեան|Հ. Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան]], 1939, Պուքրէշ, Հատոր Դ., էջ 633:

{{DEFAULTSORT:Դուրեան, Ղեւոնդ}}
[[Ստորոգութիւն:1 Յունուարի ծնունդներ]]
[[Ստորոգութիւն:Հայ եպիսկոպոսներ]]</text>
      <sha1>pk07j5vqj03m18a095r5wh97ipqg5a7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Քարաչի</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32547</id>
    <revision>
      <id>254130</id>
      <parentid>254118</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T12:31:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11167" sha1="mou1z7g0n1cjiq6aqtaimqqni2ncxqf" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր}}'''Քարաչի''' (ڪراچي), [[Փաքիստան|Փաքիստանի]] մեծագոյն քաղաքը։ Կը գտնուի [[Արաբական Ծով|Արաբական ծովու]] ափին, Սինտ նահանգի մայրաքաղաքը&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ibtimes.com/karachi-pakistan-troubled-violent-metropolis-was-once-called-paris-east-1396265|title=Karachi, Pakistan: Troubled, Violent Metropolis Was Once Called ‘Paris Of The East’|last=|first=|date=|website=International Business Times|language=անգլերէն|accessdate=2026-09-01}}&lt;/ref&gt;։ Անիկա նաեւ Փաքիստանի գլխաւոր նաւահանգիստն ու [[Տնտեսութիւն|տնտեսական]] կեդրոնն է։ 

Անիկա Փաքիստանի ամէնէն մեծ քաղաքն է եւ 11-րդ ամէնէն մեծը աշխարհի մէջ՝ աւելի քան 20 միլիոն բնակչութեամբ։ Գտնուելով երկրին հարաւային ծայրամասը՝ Արաբական ծովու ափին, Քարաչին նախապէս ծառայած է իբրեւ դաշնակցային մայրաքաղաք 1947-էն 1959։ Դասուելով իբրեւ պէթա-համաշխարհային քաղաք (beta-global city)՝ անիկա Փաքիստանի առաջնակարգ արդիւնաբերական եւ ելեւմտական կեդրոնն է, որուն Գնողունակութեան համազօրութեամբ (PPP) Համախառն Ներքին Արդիւնքը (ՀՆԱ/GDP) կը հաշւուէր աւելի քան 200 միլիառ տոլար՝ 2021-ի տուեալներով։ Քարաչին խոշոր մեծաքաղաքային (metropolitan) շրջան մըն է եւ կը համարուի Փաքիստանի ամէնէն աշխարհաքաղաքացի (cosmopolitan) քաղաքը, ինչպէս նաեւ երկրին ամէնէն աւելի լեզուական, ցեղային ու կրօնական բազմազանութիւն ունեցող շրջաններէն մէկը, եւ միանգամայն՝ ամէնէն յառաջդիմական ու ընկերային առումով ազատական քաղաքներէն մէկը։  

Շրջանը բնակեցուած է հազարամեակներէ ի վեր&lt;ref&gt;Mahim, Maher (3 November 2013). &quot;Karachi's Stone Age proves history didn't start with the Muslims&quot;. ''The Express Tribune''. Archived from the original on 18 October 2016. Retrieved 16 October 2016.&lt;/ref&gt;, սակայն քաղաքը պաշտօնապէս հիմնադրուած է իբրեւ Քոլաչի ամրացուած գիւղը՝ համեմատաբար վերջերս, 1729-ին&lt;ref&gt;Askari, Sabiah (2015). ''Studies on Karachi: Papers Presented at the Karachi Conference 2013''. Cambridge Scholars Publishing. ISBN&amp;nbsp;&lt;bdi&gt;978-1-4438-7744-2&lt;/bdi&gt;. Retrieved 30 October 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gayer, Laurent (2014). ''Karachi: Ordered Disorder and the Struggle for City''. HarperCollins Publishers. p.&amp;nbsp;368. ISBN&amp;nbsp;&lt;bdi&gt;978-93-5116-086-1&lt;/bdi&gt;. Archived from the original on 23 December 2016. Retrieved 30 October 2016.&lt;/ref&gt;: Բնակավայրը, որ կը գտնուի Սինտի Քոհիսթան եւ Լար շրջաններուն միջեւ, մեծապէս կարեւորուեցաւ 19-րդ դարու կէսերուն՝&lt;ref&gt;Phalkaro, Muhammad Bakhsh Mashkoor (2017). ''Sindh Ji Kohistan Jo Tarikhi Jaizo'' (in Sindhi). Hyderabad, Sindh: Sambara Publication.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Advani, Bherumal Mehrchand (1993). ''A History of Sindhi Language'' (in Sindhi). Jamshoro/Hyderabad: Sindhi Adabi Board. p.&amp;nbsp;131.&lt;/ref&gt; Սինտի բռնակցումէն քիչ ետք Արեւելահնդկական ընկերութեան (East India Company) ժամանումով: Բրիտանացի վարչիչները ձեռնարկեցին ծաւալուն ծրագիրներու՝ քաղաքը նաւահանգստային խոշոր կեդրոնի վերածելու եւ զայն Հնդկական ենթացամաքամասի ընդարձակ երկաթուղային ցանցին միացնելու համար: 1947-ին՝ Փաքիստանի անկախացման ատեն, քաղաքը Սինտի ամենամեծ բնակավայրն էր՝ շուրջ 400,000 մօտաւոր բնակչութեամբ եւ հնդուներու չնչին մեծամասնութեամբ&lt;ref&gt;Inskeep, Steve (2012). ''Instant City: Life and Death in Karachi''. Penguin Publishing Group. p.&amp;nbsp;284. ISBN&amp;nbsp;&lt;bdi&gt;978-0-14-312216-6&lt;/bdi&gt;. Retrieved 30 October 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Talbot, Ian; Singh, Gurharpal (2009), ''The Partition of India'', Cambridge University Press, pp.&amp;nbsp;120–121, ISBN&amp;nbsp;&lt;bdi&gt;978-0-521-67256-6&lt;/bdi&gt;, archived from the original on 11 March 2023, retrieved 20 April 2023, &lt;q&gt;Like Dacca, Karachi was a Hindu-majority city surrounded by a predominantly Muslim-populated hinterland. In 1941 Muslims formed 42 per cent of the population while caste and scheduled-caste Hindus together comprised 50.9 per cent. ... Between 1947 and 1953 Karachi's population increased from 400,000 to 1.3 million. The former Hindu-majority city became dominated by refugees who accounted for just under 60 per cent of the population in 1951 while the Hindu presence slumped to 0.5 per cent.&lt;/q&gt;&lt;/ref&gt;: Հնդկաստանի բաժանումէն ետք քաղաքը կրեց բնակչութեան եւ ժողովրդագրութեան կտրուկ փոփոխութիւն. Հնդկաստանէն հարիւր հազարաւոր մահմետական գաղթականներ ժամանեցին&lt;ref&gt;&quot;Muhajir | people | Britannica&quot;. ''www.britannica.com''. Archived from the original on 18 February 2023. Retrieved 5 August 2023.&lt;/ref&gt;, ինչ որ զուգորդուեցաւ գրեթէ բոլոր հնդու բնակիչներու արտահոսքով: Փաքիստանի անկախացումէն ետք քաղաքը ապրեցաւ արագ տնտեսական աճ՝ ներգրաւելով գաղթականներ երկրի տարբեր շրջաններէն եւ Հարաւային Ասիայէն: Փաքիստանի 2023-ի մարդահամարին համաձայն՝ Քարաչիի ընդհանուր բնակչութիւնը 20.3 միլիոն էր: Քարաչին աշխարհի ամենաարագ աճող քաղաքներէն մէկն է եւ ունի նշանակալից համայնքներ, որոնք կը ներկայացնեն Փաքիստանի գրեթէ բոլոր էթնիկ խումբերը: Քարաչի կը հիւրընկալէ աւելի քան երկու միլիոն պենկալցի գաղթականներ, մէկ միլիոն աղֆան գաղթականներ եւ մինչեւ 400,000 ռոհինկաներ՝ Միանմարէն:&lt;ref&gt;&quot;Falling back&quot;. ''Daily Times''. Archived from the original on 5 August 2011. Retrieved 24 August 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Chronology for Biharis in Bangladesh&quot;. Center for International Development and Conflict Management, University of Maryland. 10 January 2007. Archived from the original on 2 June 2010. Retrieved 6 May 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Craig, Time. &quot;Pakistan cracks down on Afghan immigrants, fearing an influx as U.S. leaves Afghanistan&quot;. ''The Washington Post''. Archived from the original on 25 October 2016. Retrieved 24 October 2016. &lt;q&gt;Qaim Ali Shah, the chief minister of Sindh province in southern Pakistan, said at a news conference in February that there were already more than 1&amp;nbsp;million illegal Afghan immigrants living in Karachi, a rapidly growing city of 22&amp;nbsp;million people.&lt;/q&gt;&lt;/ref&gt;  

Քարաչին այժմ Փաքիստանի գլխաւոր ճարտարարուեստական եւ ելեւմտական կեդրոնն է: Քաղաքին պաշտօնական տնտեսութիւնը 2021-ի դրութեամբ կը գնահատուի 190 միլիառ տոլար, որ ամենամեծն է երկրին մէջ: Քարաչին կը հաւաքէ Փաքիստանի հարկային հասոյթին 35%-ը եւ կը ստեղծէ Փաքիստանի համախառն ներքին արդիւնքին (ՀՆԱ) մօտաւորապէս 25%-ը: Փաքիստանի ճարտարարուեստական արտադրութեան մօտաւորապէս 30%-ը կու գայ Քարաչիէն, իսկ Քարաչիի նաւահանգիստները կը կատարեն Փաքիստանի արտաքին առեւտուրին շուրջ 95%-ը: Փաքիստանի մէջ գործող բազմազգ ընկերութիւններու մօտաւորապէս 90%-ին եւ դրամատուներու 100%-ին կեդրոնատեղիները կը գտնուին Քարաչի: Անիկա նաեւ կը ծառայէ իբրեւ փոխադրամիջոցային հանգոյց եւ ունի Փաքիստանի երկու ամենամեծ ծովային նաւահանգիստները՝ Քարաչիի նաւահանգիստը եւ Քասիմ նաւահանգիստը, ինչպէս նաեւ Փաքիստանի ամենաբանուկ օդակայանը՝ Ճիննահ միջազգային օդակայանը: Քարաչին նաեւ կը նկատուի Փաքիստանի նորաձեւութեան մայրաքաղաքը եւ 2009-էն ի վեր կը հիւրընկալէ ամէնամեայ «Karachi Fashion Week»-ը&lt;ref&gt;Khalid, Kiran. &quot;Pakistan's fashionistas: We aren't revolutionaries&quot;. ''CNN''. Archived from the original on 23 November 2018. Retrieved 23 November 2018.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Waraich, Omar (11 November 2009). &quot;Fashion Week Comes to Pakistan Amid Mayhem&quot;. ''Time''. ISSN&amp;nbsp;0040-781X. Archived from the original on 7 July 2019. Retrieved 23 November 2018.&lt;/ref&gt;:

1960-ական եւ 1970-ական թուականներուն իր աշխոյժ գիշերային կեանքին համար ճանչցուած իբրեւ «Լոյսերու քաղաք», Քարաչին 1980-ականներուն ենթարկուեցաւ սուր էթնիկ, դաւանանքային եւ քաղաքական հակամարտութիւններու՝ Խորհրդահայ-աղֆանական պատերազմի ատեն զէնքի զանգուածային ներհոսքին պատճառով: Քաղաքը յայտնի դարձած էր բռնի ոճիրներու բարձր համեմատութեամբ, սակայն արձանագրուած ոճիրները կտրուկ նուազեցան 2013-ին «Pakistan Rangers»-ին կողմէ ոճրագործներու, MQM քաղաքական կուսակցութեան եւ իսլամիստ զինեալներու դէմ սկսած ճնշման գործողութենէն ետք: Այս գործողութեան իբրեւ արդիւնք, Քարաչին 2014-ին ոճիրներու տեսակէտէ աշխարհի 6-րդ ամենավտանգաւոր քաղաքի դիրքէն իջաւ 128-րդ դիրքին՝ 2022-ին&lt;ref&gt;&quot;Karachi's ranking improves on World Crime Index&quot;. ''www.geo.tv''. 29 April 2021. Archived from the original on 1 May 2021. Retrieved 2 May 2021.&lt;/ref&gt;:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Քաղաքներ]]
[[Ստորոգութիւն:Քաղաքներ այբենական կարգով]]
[[Ստորոգութիւն:Քաղաքներ ըստ երկիրի]]</text>
      <sha1>mou1z7g0n1cjiq6aqtaimqqni2ncxqf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Անիպալ Քարաչի</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32548</id>
    <revision>
      <id>254131</id>
      <parentid>254068</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T12:42:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15274" sha1="es8uwgnu87kwuex02o6yeq0vjin9id6" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Անիպալ Քարաչին''' ({{Lang-it|Annibale Carracci}}, {{ԱԾ}}),  [[Իտալիա|իտալացի]] գեղանկարիչ, [[Պոլոնիա|Պոլոնիոյ]] դպրոցի քանդակագործ, նկարիչ [[Ակոսթինօ Քարաչի|Ակոսթինօ Քարաչիի]] եղբայրը։

Կը պատկանի պարոք եւ դասական արուեստին:

== Կանուխ ասպարէզ&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|title=Annibale Carracci|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Annibale_Carracci&amp;oldid=1370409628|date=2026-08-21|accessdate=2026-09-02|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Աննիպալէ Քարաչչի ծնած է Պոլոնիա: Ան հաւանաբար նախ իր ընտանիքին մէջ աշկերտած է, ապա ուսանած է իր զարմիկին՝ Լուտովիքոյի, ինչպէս նաեւ նկարիչ Պարթոլոմէօ Փասարոթիի մօտ&lt;ref&gt;&quot;Annibale Carracci&quot;. ''Museo del Prado''. Retrieved Aug 1, 2026.&lt;/ref&gt;: 1582-ին Աննիպալէ, Ակոսթինօ եւ Լուտովիքոյ բացին նկարչական արուեստանոց մը, որ սկզբնապէս ոմանց կողմէ կոչուեցաւ «Academy of the Desiderosi» (Փառքի եւ ուսման փափաքողներու ճեմարան), իսկ աւելի ուշ՝ «Incamminati» (Յառաջդիմասէրներ, բառացիօրէն՝ «նոր ուղի բացողներու»): Նկատուելով «բնօրինակէ ուրուագծման վրայ հիմնուած առաջին խոշոր արուեստի դպրոցը»՝ «Accademia degli Incamminati»-ն օրինակ ծառայեց եւրոպական յետագայ արուեստի դպրոցներուն համար&lt;ref&gt;Boime, A., State University of New York at Binghamton., Sterling and Francine Clark Art Institute., &amp; Finch College (N.Y.). Museum of Art. (1974). ''Strictly academic: Life drawing in the Nineteenth Century''. Binghamton: State University of New York at Binghamton. p. 7. OCLC&lt;/ref&gt;: Թէեւ Քարաչչիները շեշտը կը դնէին տիպիկ ֆլորենտական գծային ուրուագծագրութեան վրայ (ինչպէս ցոյց տուած են Ռաֆայէլն ու Անտրէա տել Սարթոն), առարկաներու փայլփլուն գոյներուն եւ աղօտ եզրերուն հանդէպ իրենց հետաքրքրութիւնը կը բխէր վենետիկցի նկարիչներէն, մասնաւորաբար Տիցիանոյի (Titian) իւղաներկ գործերէն, զորս Աննիպալէ եւ Ակոսթինօ ուսումնասիրեցին 1580–81-ին Իտալիոյ մէջ իրենց ճամբորդութիւններու ընթացքին՝ տարիքով աւելի մեծ Քարաչչիին՝ Լուտովիքոյի խնդրանքով: Այս ընտրողականութիւնը (էքլեքթիզմը) պիտի դառնար Պարոք Էմիլիական կամ Պոլոնիական դպրոցի արուեստագէտներուն բնորոշիչ յատկանիշը:

Քարաչչիներուն կանուխ շրջանի պոլոնիական շատ մը գործերուն մէջ դժուար է զանազանել իւրաքանչիւրին անհատական ներդրումը: Օրինակ՝ Պոլոնիայի Փալացցօ Ֆաւայի մէջ Յասոնի պատմութեան նուիրուած որմնանկարները (շուրջ 1583–84) ստորագրուած են «Carracci», ինչ որ կը յուշէ, թէ բոլորն ալ մասնակցութիւն ունեցած են: 1585-ին Աննիպալէ աւարտեց «Քրիստոսի Մկրտութիւնը» խորանի պատկերը՝ Պոլոնիայի Սանթի Կրեկորիօ է Սիրօ եկեղեցիին համար: 1587-ին ան նկարեց «Սուրբ Կոյսի Վերափոխումը»՝ Ռեճճիօ Էմիլիայի Սան Ռոքքօ եկեղեցիին համար:

1587–88-ին յայտնի է, որ Աննիպալէ ճամբորդած է Փարմա, ապա Վենետիկ, ուր միացած է իր եղբօր՝ Ակոսթինոյին: 1589-էն 1592, Քարաչչի երեք եղբայրները աւարտեցին Պոլոնիայի Փալացցօ Մանյանիի «Հռոմի Հիմնադրումը» որմնանկարները: Մինչեւ 1593, Աննիպալէ Լուչիօ Մասարիի հետ համագործակցաբար աւարտած էր խորանի պատկեր մը՝ «Տիրամայրը գահին վրայ՝ Սուրբ Յովհաննէսի եւ Սուրբ Կատարինէի հետ»: Անոր «Քրիստոսի Յարութիւնը» գործն ալ կը թուագրուի 1593-ին: 1592-ին ան նկարեց «Վերափոխումը»՝ Սան Ֆրանչեսքոյի Պոնասոնի մատուռին համար: 1593–94-ի ընթացքին, երեք Քարաչչիներն ալ կը աշխատէին Պոլոնիայի Փալացցօ Սամփիերիի որմնանկարներուն վրայ:

== Որմնանկարներ Փալացցօ Ֆարնէզէի մէջ&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ==
Պոլոնիայի մէջ Քարաչչիի արտադրողական եւ վարպետական որմնանկարներուն հիման վրայ, Փարմայի դուքսը՝ Ռանուչչիօ Ա. Ֆարնէզէ, Աննիպալէն յանձնարարեց իր եղբօր՝ կարդինալ Օտոարտօ Ֆարնէզէին, որ կը փափաքէր զարդարել հռոմէական ահռելի Փալացցօ Ֆարնէզէի գլխաւոր յարկը (piano nobile): 1595 Նոյեմբեր-Դեկտեմբերին, Աննիպալէ եւ Ակոսթինօ ճամբորդեցին Հռոմ՝ սկսելու համար «Camerino»-ի զարդարումը Հերակլէսի պատմութիւններով, որ պատշաճ էր, քանի որ սրահին մէջ կը գտնուէր հսկայամկան «Ֆարնէզեան Հերակլէս»-ի յունահռոմէական հին քանդակը:

Միեւնոյն ատեն, Աննիպալէ հարիւրաւոր նախապատրաստական ուրուագիծեր մշակեց իր գլխաւոր գործին համար, ուր ան ղեկավարեց խումբ մը՝ մեծ սրահի առաստաղին վրայ նկարելով որմնանկարներ՝ «Աստուածներու սէրերը» աշխարհիկ պատկերաշարով (quadri riportati), կամ ինչպէս կենսագիր Ճովաննի Պելլորի նկարագրած է՝ «Երկնային սիրոյ կողմէ ղեկավարուող մարդկային սէրը»: Թէեւ առաստաղը չափազանց հարուստ է խաբկանքային (իլիւզիոնիստական) տարրերով, պատմութիւնները շրջանակուած են Բարձր Վերածնունդի զարդարանքի զսպուած դասականութեամբ. անոնք ներշնչուած են Միքելանճելոյի Սիսթինեան մատուռի առաստաղէն, ինչպէս նաեւ Ռաֆայէլի Վատիկանի «Logge»-էն եւ «Villa Farnesina»-ի որմնանկարներէն, սակայն աւելի անմիջական են ու մտերմիկ: Անոր գործը յետագային պիտի ներշնչէր պարոք շրջանի անսանձ խաբկանքայնութեան եւ էներժիայի այն հոսանքը, որ պիտի յայտնուէր Քորթոնայի, Լանֆրանքոյի, իսկ աւելի ուշ տասնամեակներուն՝ Անտրէա Փոցցոյի եւ Կօլլիի մեծադիր որմնանկարներուն մէջ:

17-րդ եւ 18-րդ դարերու ընթացքին, Ֆարնէզէի առաստաղը կը նկատուէր իր դարաշրջանի որմնանկարչութեան անզուգական գլուխգործոցը: Անիկա կը դիտուէր ոչ միայն իբրեւ հերոսական կերպարներու ուրուագծման նմուշահաւաք, այլեւ իբրեւ արհեստագիտական ընթացակարգի օրինակ. առաստաղին համար Աննիպալէի բազմաթիւ նախապատրաստական գծագրութիւնները լայնօրէն ուսումնասիրուեցան եւ ազդեցին մեծածաւալ պատմական նկարչութեան յետագայ մօտեցումներուն վրայ:

== Հակադրութիւն Քարավաճոյի հետ&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ==
17-րդ դարու քննադատ Ճովաննի Պելլորի, իր «Idea» վերնագրով ուսումնասիրութեան մէջ, գովաբանեց Քարաչչին իբրեւ իտալացի նկարիչներու տիպար, որ վերազարթօնք տուած էր Ռաֆայէլի եւ Միքելանճելոյի մեծ աւանդոյթին: Միւս կողմէ, ընդունելով հանդերձ Քարավաճոյի տաղանդը իբրեւ նկարիչ, Պելլորի փսխեց անոր չափազանց բնապաշտական (նաթուրալիստական) ոճը, եթէ ոչ՝ անոր խռովայոյզ բարոյականն ու նկարագիրը: Ան հետեւաբար նոյն մռայլ հիասթափութեամբ կը դիտէր Քարավաճիստներու ոճերը: Նկարիչներուն կոչ կ'ընէին պատկերելու գեղեցկութեան պլատոնական իտէալը, եւ ոչ թէ հռոմէական փողոցային մուրացիկները: Այսուհանդերձ, Քարաչչիի եւ Քարավաճոյի հովանաւորներն ու աշակերտները բոլորն ալ չինկան անհաշտ ճամբարներու մէջ: Ժամանակակից հովանաւորներ, ինչպէս մարկիզ Վինչենցօ Ճուանթինիանի, կը նկատէին, որ երկուքն ալ հոյակապ էին ոճաւորման (maniera) եւ մոտելաւորման մէջ&lt;ref&gt;Wittkover, p. 57.&lt;/ref&gt;:

21-րդ դարուն, Քարավաճոյի թատերական ոճին հանդէպ գիտական եւ հանրային հետաքրքրութիւնը նշանակալիօրէն աճեցաւ՝ երբեմն նուազ ուշադրութիւն հրաւիրելով Պարոքի որմնանկարչութեան աւանդոյթներուն վրայ Քարաչչիի ունեցած ազդեցութեան: Քարավաճօ գրեթէ երբեք որմնանկարներու վրայ չէ աշխատած, որոնք կը նկատուէին մեծ նկարիչի կարողութեան փորձաքարը: Միւս կողմէ, Քարաչչի յատկապէս յայտնի է իր որմնանկարներով: Այսպէս, Քարավաճոյի մթագնած կտաւները՝ խաւարային տեսարաններով, պատշաճ են ինքնամփոփ խորաններու, եւ ոչ թէ լուսաւոր պատերու կամ առաստաղներու, ինչպէս Ֆարնէզէի մէջ է: Ուիթքովէր զարմացած էր, որ Ֆարնէզեան կարդինալը ինքզինք շրջապատած էր ցանկասէր թեմաներով որմնանկարներով, ինչ որ ցոյց կու տար «հակաբարեկարգչական բարոյականութեան զգալի թուլացում»: Այս թեմաթիկ ընտրութիւնը կը յուշէ, թէ Քարաչչի թերեւս աւելի ըմբոստ եղած է, քան Քարավաճոյի կտաւներու յաճախակի վսեմ կրօնական կիրքը: Ըստ արուեստի պատմաբան [[Ռուտոլֆ Ուիթքովէր|Ռուտոլֆ Ուիթքովէրի,]] Քարաչչիի որմնանկարները կ'արտայայտեն «ապրելու ահռելի խնդութիւն» (joie de vivre) եւ կը նշեն «կենսունակութեան նոր ծաղկում մը»:

21-րդ դարուն, Սանթա Մարիա տել Փոփոլոյի Չերազի մատուռը այցելող արուեստասէրներէն շատեր կ'անտեսեն Քարաչչիի «Սուրբ Կոյսի Վերափոխումը» խորանի պատկերը (1600–1601) եւ կը կեդրոնանան կողքի Քարավաճոյի գործերուն վրայ&lt;ref&gt;See the more adept altarpiece at the Prado (Paintings by Annibale Carracci. ''Web Gallery of Art'', retrieved May 28, 2011)&lt;/ref&gt;: Ուսանելի է համեմատել Քարաչչիի «Վերափոխումը» Քարավաճոյի «Տիրամօր Ննջումը» գործին հետ: Կանուխ ժամանակակիցներու շարքին, Քարաչչի նորարար մըն էր: Ան վերակենդանացուց Միքելանճելոյի որմնանկարչական տեսողական բառապաշարը եւ առաջադրեց մկանուտ ու կենսալից փայլքով հարուստ նկարչական բնապատկեր մը, որ աւելի ու աւելի կ'արտացոլէր Մաներիզմի (ձեւապաշտութեան) ոճին բնորոշ բարդութիւնն ու արհեստականութիւնը: Մինչ Միքելանճելօ կրնար մարմինը ծռել եւ ոլորել բոլոր հնարաւոր հեռանկարներով, Ֆարնէզէի որմնանկարներուն մէջ Քարաչչիի մօտեցումը մարդկային կերպարին՝ ցոյց տուաւ մարմնաձեւի եւ շարժումի ուժական (տինամիք) մօտեցում մը: «Առաստաղի» սահմանները եւ որմնանկարման ենթակայ պատերու ընդարձակ տարածութիւնները յաջորդ տասնամեակներուն պիտի լեցուէին Քարաչչիի հետեւորդներու վեհաշուք փայլքով, եւ ոչ թէ Քարավաճոյի հետեւորդներով:

Անոր մահուան յաջորդող դարուն, Պերնինիէն եւ Քորթոնայէն նուազ չափով, Քարաչչին եւ ընդհանրապէս պարոք արուեստը ենթարկուեցան քննադատութեան նոր-դասական (նէոքլասիք) քննադատներու կողմէ, ինչպիսին էր [[Ուինքելման|Ուինքելմանը,]] իսկ աւելի ուշ՝ չափազանց պարկեշտապաշտ [[Ճոն Ռասքինի|Ճոն Ռասքինի,]] ինչպէս նաեւ Քարավաճոյի հիացողներուն կողմէ: Քարաչչին մասամբ փրկուեցաւ պարսաւանքէ, որովհետեւ ան կը նկատուէր մեծապէս հիացմունքի արժանացած [[Ռաֆայէլ|Ռաֆայէլի]] հետեւորդ մը, իսկ [[Ֆարնէզէ|Ֆարնէզէի]] որմնանկարներուն մէջ՝ ուշադիր պատշաճ թեմաներու, ինչպիսիք են անտիկ դիցաբանութեան նիւթերը:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Իտալացի գեղանկարիչներ]]
[[Ստորոգութիւն:Քանդակագործներ]]
[[Ստորոգութիւն:Քանդակագործներ այբբենական կարգով]]
[[Ստորոգութիւն:Քանդակագործներ ըստ ազգութեան]]</text>
      <sha1>es8uwgnu87kwuex02o6yeq0vjin9id6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Իպրահիմ Ռայիսի</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32550</id>
    <revision>
      <id>254155</id>
      <parentid>254072</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T08:01:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7100" sha1="kz4zy2hfqzwglicdd0im749u0atvqax" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Իպրահիմ Ռայիսի''' ({{Lang-ar|إبراهيم رئيسي}}, {{ԱԾ}}), [[Իրան|Իրանի]] քաղաքական, կրօնական եւ պետական գործիչ։ 2017 թուականին առաջադրած է իր թեկնածութիւնը Իրանի նախագահական ընտրութիւններուն մասնակցելու համար, սակայն պարտուած է Հասան Ռոհանիէն։

2021 թուականին կրկին մասնակցած է նախագահական ընտրութիւններուն եւ յաղթած է․ հաւաքած է ընտրողներու ձայներու 61,95%-ը։

2024 թուականի [[19 Մայիս|Մայիս 19-ին]] հաստատուած է, որ Ռայիսին, արտաքին գործոց նախարար Հուսէյն Ամիր Ապտուլլահեան եւ այլ պաշտօնեաներ մահացած են Վարզաղանի մօտ ուղղաթիռի վթարի հետեւանքով&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cnn.com/middleeast/live-news/raisi-iran-president-helicopter-crash/h_f56d9dc05b70138e1dacf0cfa1daa796|title=Drone footage shows wreckage of crashed helicopter|last=Taylor|first=Jerome|date=|work=CNN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://en.mehrnews.com/news/215381/Iran-s-president-foreign-minister-martyred-in-copter-crash|title=Iran's president, foreign minister martyred in copter crash|date=|website=Mehr News Agency}}&lt;/ref&gt;։

== Կանուխ կեանք եւ կրթութիւն&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|title=Ebrahim Raisi|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ebrahim_Raisi&amp;oldid=1362605445|date=2026-07-05|accessdate=2026-09-03|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Իպրահիմ Ռայիսի ծնած է 14 Դեկտեմբեր 1960-ին, կրօնական ընտանիքի մը մէջ, Մաշհատի Նոկան թաղամասը։ Իր հայրը՝ Սէյիտ Հաճի, մահացած է, երբ ինք 5 տարեկան էր&lt;ref&gt;&quot;Birth certificate image&quot;. Archived from the original on 15 April 2017. Retrieved 24 April 2017.&lt;/ref&gt;։

Ռայիսի իր նախնական կրթութիւնը ստացած է «Ճաուատիյէ դպրոց»ին մէջ, ապա սկսած է ուսանիլ Հաուզայի (իսլամական հոգեւոր ճեմարան) մէջ։ 1975-ին ան անցած է «Այաթոլլահ Պորուճերտի դպրոց»՝ Ղոմի ճեմարանին մէջ իր ուսումը շարունակելու համար։ Ան պնդած է, թէ մասնաւոր իրաւունքի դոկտորական աստիճան ստացած է Մոթահարի համալսարանէն, սակայն այս պնդումը վիճարկուած է&lt;ref&gt;&quot;مدرک تحصیلی ابراهیم رئیسی؛ 'شش کلاس' یا 'دکترا'؟&quot;. ''BBC News فارسی'' (in Persian). 8 June 2021. Archived from the original on 8 June 2021. Retrieved 8 June 2021.&lt;/ref&gt;։

== Կրօնական աստիճանաւորում&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ==
Ռայիսի իր ուսումը Ղոմի ճեմարանին մէջ սկսաւ 15 տարեկանին&lt;ref&gt;&quot;زندگی‌نامه حجت‌الاسلام و المسلمین سیدابراهیم رئیسی&quot; (in Persian). Official website of Seyyed Ebrahim Raisi. Archived from the original on 23 March 2017. Retrieved 5 April 2017.&lt;/ref&gt;։ Ապա որոշեց կարճ ժամանակ մը ուսանիլ Նաւապ դպրոցին մէջ։ Ասկէ ետք ան անցաւ Այաթոլլահ Սէյիտ Մուհամմէտ Մուսաուի Նէժատ դպրոցը, ուր ուսանելու կողքին նաեւ կը դասաւանդէր այլ ուսանողներու։ 1976-ին ան մեկնեցաւ Ղոմ՝ [[Այաթոլլահ Պորուճերտի]] դպրոցին մէջ իր ուսումը շարունակելու համար։

Ան աշակերտած է Սէյիտ Հոսէյն Պորուճերտիի, Մորթեզա Մոթահարիի, Ապոլղասեմ Խազալիի, Հոսէյն Նուրի Համետանիի, Ալի Մեշքինիի եւ Մորթեզա Փասանտիտէի&lt;ref&gt;&quot;Who is Ayatollah Raisi?&quot;. Archived from the original on 17 January 2019. Retrieved 16 January 2019.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Records and biography of Ebrahim Raisi&quot;.&lt;/ref&gt;։ Ռայիսի նաեւ հետեւած է [[Սէյիտ Ալի Խամենէի|Սէյիտ Ալի Խամենէիի]] եւ [[Մոժթապա Թեհրանի|Մոժթապա Թեհրանիի]]&lt;ref&gt;What is the education of Ayatollah Raisi? {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240519180726/https://snn.ir/fa/news/939642/%D8%AA%D8%AD%D8%B5%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AA-%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA|date=19 May 2024}} snn.ir, Retrieved 21 June 2021&lt;/ref&gt; «Խարէճ է Ֆիքհ» (իսլամական իրաւագիտութեան բարձրագոյն մակարդակ) դասընթացքներուն։ Ըստ Միջին Արեւելքի հաստատութեան փորձագէտ Ալեքս Վաթանքայի՝ Ռայիսիի «ճշգրիտ կրօնական որակաւորումը» «զգայուն հարց» մըն է։

Իրանեան լրատուամիջոցներու կողմէ յետաքննուելէ առաջ, ան «որոշ ժամանակ» իր կայքէջին վրայ ինքզինք կոչած է «Այաթոլլահ»։ Սակայն, ըստ Վաթանքայի, լրատուամիջոցները «լուսարձակի տակ առին անոր պաշտօնական կրօնական կրթութեան» եւ աստիճանաւորման պակասը, որմէ ետք Ռայիսի դադրեցաւ վերոնշեալ տիտղոսին յաւակնելէ։ Այս յետաքննութենէն եւ քննադատութենէն ետք ան «ինքզինք կոչեց հոճաթ-ուլ-իսլամ»՝ կրօնական աստիճան մը, որ անմիջապէս կը յաջորդէ Այաթոլլահի աստիճանին&lt;ref&gt;Vatanka, Alex (12 April 2017). &quot;The Supreme Leader's Apprentice Is Running for President&quot;. ''Foreign Policy''. Archived from the original on 20 May 2017. Retrieved 22 May 2017.&lt;/ref&gt;։

Ռայիսի յետագային՝ 2021-ի նախագահական ընտրութիւններէն քիչ առաջ, դարձեալ ինքզինք հռչակեց Այաթոլլահ&lt;ref&gt;&quot;Biography of the President-elect, Ayatollah Dr. Seyed Ibrahim Raisi&quot;. ''Seyed Ebrahim Raisi Information Center''. Archived from the original on 21 June 2021. Retrieved 19 June 2021.&lt;/ref&gt;։ Սակայն Գերագոյն առաջնորդ Ալի Խամենէիի հրամանագիրը, որով ան նախագահ կը նշանակուէր, զինք կը յիշատակէր իբրեւ «հոճաթ-ուլ-իսլամ»&lt;ref&gt;&quot;Iran ultraconservative Raisi inaugurated as president&quot;. ''Agence France-Presse''. The Australian. 3 August 2021. Archived from the original on 5 August 2021. Retrieved 5 August 2021.&lt;/ref&gt;։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Քաղաքական գործիչներ]]
[[Ստորոգութիւն:Նախագահներ]]</text>
      <sha1>kz4zy2hfqzwglicdd0im749u0atvqax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Քարաւաճիօ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32557</id>
    <revision>
      <id>254157</id>
      <parentid>254093</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T11:13:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10887" sha1="km90jdjfes3thp4fy4fz9z5n7ojnkd3" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Քարաւաճիօ''' ({{Lang-it|Michelangelo Merisi da Caravaggio}}, {{ԱԾ}}), վաղ պարոք ոճի [[Իտալիա|իտալացի]] գեղանկարիչ։ Ան իր գործունէութիւնը ծաւալած է [[Հռոմ]]&lt;nowiki/&gt;ի, [[Նափոլի|Նափոլիի]], Սիկիլիոյ եւ Մալթայի մէջ 1590՝ թուականէն 1610֊ական թուականներուն։ Արուեստի քննադատներու կողմէ անոր նկարները բնորոշուած են իբրեւ մարդկային վիճակի՝ թէ՛ ֆիզիքական եւ թէ՛ հոգեկան, իրապաշտ դիտարկման եւ լոյսի տրամաթիք օգտագործման համադրութիւն, որ ձեւաւորող ազդեցութիւն ունեցած է պարոքոյի նկարչութեան վրայ։&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation|title=Caravaggio|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Caravaggio&amp;oldid=1372526492|date=2026-09-01|accessdate=2026-09-03|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Graham-Dixon, Andrew. &quot;Caravaggio | Biography, Paintings, Style, &amp; Facts&quot;. ''Encyclopedia Britannica''. Retrieved 15 June 2026.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Vincenzio Fanti (1767). ''Descrizzione Completa di Tutto Ciò che Ritrovasi nella Galleria di Sua Altezza Giuseppe Wenceslao del S.R.I. Principe Regnante della Casa di Lichtenstein'' (in Italian). Trattner. p.&amp;nbsp;21.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Italian Painter Michelangelo Amerighi da Caravaggio&quot;. Gettyimages.it. 24 October 2003. Retrieved 20 July 2013.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Caravaggio, Michelangelo Merisi da (Italian painter, 1571–1610)&quot;. Getty.edu. Retrieved 18 November 2012.&lt;/ref&gt;

Քարաւաճիօ կիրարկած է ճշգրիտ ֆիզիքական դիտարկումը լուսաստուերի (chiaroscuro) տրամաթիք օգտագործման հետ, որ ճանչցուեցաւ իբրեւ թենեպրիզմ (tenebrism)։ Ան այս տեխնիկան դարձուց գերիշխող ոճական տարր՝ բնորդները անշարժացնելով պայծառ լոյսի ճառագայթներու մէջ եւ մթնցնելով ստուերները։ Քարաւաճիօ վառ կերպով արտայայտած է վճռորոշ պահերն ու տեսարանները, որոնք յաճախ կը ներկայացնէին բռնի բախումներ, տանջանք եւ մահ։ Ան արագօրէն կ'աշխատէր կենդանի բնորդներով՝ նախընտրելով հրաժարիլ նախանsource ուրուագիծերէն եւ աշխատիլ ուղղակի կտաւին վրայ։ [[Մաներիզմ|Մաներիզմէն]] (Mannerism) ծնունդ առած պարոքոյի նոր ոճին վրայ անոր ազդեցութիւնը խորունկ էր։ Անոր ազդեցութիւնը ուղղակի կամ անուղղակի կերպով կարելի է տեսնել [[Փիթըր Փոլ Ռուպենս|Փիթըր Փոլ Ռուպենսի,]] [[Խուսէփէ տէ Ռիպերա|Խուսէփէ տէ Ռիպերայի]], [[Ճան Լորենցօ Պերնինի|Ճան Լորենցօ Պերնինիի,]] [[Վելասքես|Վելասքեսի]] եւ [[Ռամպրանտ վան Ռէյն|Ռեմպրանտի]], ինչպէս նաեւ բազմաթիւ նուազ ճանչցուած արուեստագէտներու գործերուն մէջ։ Անկէ ամէնախոր ազդեցութիւնը կրած արուեստագէտները կոչուեցան «Քարաւաճիսթներ» (կամ «Քարաւաճեաններ»), ինչպէս նաեւ [[Թենեպրիսթ|թենեպրիսթներ]] կամ թենեպրոսի ([[Ստուերապաշտ|«ստուերապաշտներ»]])&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;։

Քարաւաճիօ որպէս նկարիչ վերապատրաստուած է Միլանի մէջ, ապա քսանական թուականներուն տեղափոխուած է Հռոմ։ Ան զգալի համբաւ ձեռք բերաւ իբրեւ արուեստագէտ, ինչպէս նաեւ իբրեւ բռնի, դիւրագրգիռ եւ սադրիչ մարդ։ Ան կռիւի մը ընթացքին սպաննեց Ռանուչիօ Թոմասոնին, ինչ որ յանգեցուց մահապատիժի դատապարտման՝ սպանութեան մեղադրանքով, եւ ստիպեց զինք փախչիլ Նէապոլ։ Այնտեղ ան դարձեալ հաստատուեցաւ իբրեւ իր սերունդի ամէնանշանաւոր իտալացի նկարիչներէն մէկը։ 1607-ին ան ճամբորդեց Մալթա, ապա Սիցիլիա՝ փորձելով պապական ներում ստանալ իր դատավճիռին համար։ 1609-ին ան վերադարձաւ Նէապոլ, ուր ներքաշուեցաւ բռնի բախումի մը մէջ. անոր դէմքը աղճատուեցաւ, եւ լուրեր տարածուեցան անոր մահուան մասին։ Անոր անկայուն եւ տարօրինակ վարքագիծին պատճառով հարցականներ առաջացան անոր հոգեկան վիճակին վերաբերեալ։ Ան մահացաւ 1610-ին՝ անորոշ հանգամանքներու մէջ, Նէապոլէն Հռոմ ճամբուն վրայ։ Տեղեկագրերու համաձայն՝ ան մահացած է տաքութենէ (տենդէ), որ թերեւս վէրքերու հետեւանք էր։ Ենթադրութիւններ եղած են նաեւ, թէ ան սպաննուած է կամ մահացած է կապարային թունաւորումէ&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;։

Քարաւաճիօյի նորարարութիւնները ներշնչեցին պարոքոյի նկարչութիւնը, որ յաճախ իր մէջ կը ներառէր անոր լուսաստուերի տրաման՝ հոգեբանական խանգարումի աւելի նուազ չափաբաժնով։ Ոճի զարգացման եւ նորաձեւութեան փոփոխութեան հետ, Քարաւաճիօ կորսնցուց իր ժողովրդականութիւնը։ 20-րդ դարուն հետաքրքրութիւնը անոր գործերուն հանդէպ վերարծարծուեցաւ, եւ արեւմտեան արուեստի զարգացման մէջ անոր կարեւորութիւնը վերարժեւորուեցաւ։ 20-րդ դարու արուեստի պատմաբան Անտրէ Պերն-Ժոֆրուան (André Berne-Joffroy) նշած է. «Այն, ինչ կը սկսի Քարաւաճիօյի գործերով, պարզապէս ժամանակակից նկարչութիւնն է»&lt;ref&gt;Quoted in Gilles Lambert, &quot;Caravaggio&quot;, p.8.&lt;/ref&gt;։

== Կենսագրական գիծեր&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ==
Քարաւաճօ (Միքելանճելօ Մերիզի կամ Ամերիկի) ծնած է [[Միլան]], ուր իր հայրը՝ Ֆերմօ (Ֆերմօ Մերիքսիօ), Միլանէն 35 քմ դէպի արեւելք եւ Պերկամոյէն հարաւ գտնուող Քարաւաճօ քաղաքի մարքիզին տան կառավարիչն ու ճարտարապետ-ձեւաւորողն էր։ Նախապէս ենթադրուած էր, թէ ան ծնած է Քարաւաճօյի մէջ։ 1576-ին ընտանիքը տեղափոխուեցաւ Քարաւաճօ՝ փախչելու համար Միլանը ամայի դարձնող ժանտախտէն, եւ Քարաւաճօյի հայրն ու մեծ հայրը երկուքն ալ հոն մահացան նոյն օրը՝ 1577-ին&lt;ref&gt;&quot;Paris Art Studies Caravaggio&quot;. parisartstudies.com. 2009. Archived from the original on 6 November 2020. Retrieved 21 May 2013.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Life of Caravaggio - Caravaggio and Mattia Preti - Malta Culture Guide&quot;. ''www.maltacultureguide.com''. Archived from the original on 29 August 2016. Retrieved 10 June 2026.&lt;/ref&gt;։ Կ'ենթադրուի, թէ արուեստագէտը մեծցած է Քարաւաճօյի մէջ&lt;ref&gt;Confirmed by the finding in February 2007 of his baptism certificate from the Milanese parish of Santo Stefano in Brolo. &lt;/ref&gt;, սակայն անոր ընտանիքը պահպանած է կապերը Սֆորցաներու եւ ազդեցիկ Քոլոննա ընտանիքին հետ, որոնք ամուսնութեամբ դաշնակցած էին Սֆորցաներուն հետ եւ յետագային մեծ դերակատարութիւն պիտի ունենային Քարաւաճօյի կեանքին մէջ։

Քարաւաճօյի մայրը իր հինգ զաւակները մեծցուց աղքատութեան մէջ&lt;ref&gt;Lambert, Gilles (2000). ''Caravaggio''. Taschen. p.&amp;nbsp;19. ISBN&amp;nbsp;&lt;bdi&gt;9783822863053&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;։ Ան մահացաւ 1584-ին՝ նոյն տարին, երբ Քարաւաճօ սկսաւ իր չորս տարուան աշակերտութիւնը միլանցի նկարիչ [[Սիմոնէ Փեթերցանօ|Սիմոնէ Փեթերցանոյի]] մօտ, որ աշակերտութեան պայմանագիրին մէջ նկարագրուած էր իբրեւ Տիցիանի (Titian) աշակերտ։ Քարաւաճօ, ըստ երեւոյթին, մնացած է Միլան-Քարաւաճօ շրջանը իր աշակերտութեան աւարտէն ետք, սակայն հաւանական է, որ այցելած ըլլայ Վենետիկ եւ տեսած՝ Ճորճոնէի (որուն ընդօրինակելու մէջ յետագային Ֆետերիքօ Զուքարին մեղադրեց զինք) եւ Տիցիանի գործերը&lt;ref&gt;Harris, p. 21.&lt;/ref&gt;։ Ան նաեւ ծանօթացած պիտի ըլլար Միլանի արուեստի գանձերուն, ներառեալ Լէոնարտոյ տա Վինչիի «Վերջին Ընթրիքը» որմնանկարին, ինչպէս նաեւ լոմպարտեան տեղական արուեստին՝ ոճ մը, որ կ'արժեւորէր պարզութիւնն ու բնապաշտական (նաթուրալիստական) մանրամասնութիւններու ուշադրութիւնը, եւ աւելի մօտ էր Գերմանիոյ բնապաշտութեան, քան Հռոմի մաներիզմի ոճաւորուած պաշտօնականութեան ու վեհութեան&lt;ref&gt;Rosa Giorgi, &quot;: Master of light and dark – his life in paintings&quot;, p.12.&lt;/ref&gt;։ Կրեհեմ-Տիքսընը (Graham-Dixon) այստեղ կը տեսնէ Հակառեֆորմացիայի արքեպիսկոպոս Շարլ Պորոմէոյի (որ յետագային սրբադասուեցաւ) նախասիրած ժողովրդական պատկերներու ազդեցութիւնը&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}{{ՀՍՀ}}
[[Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչներ]]
[[Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչներ ըստ ազգութեան]]
[[Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչներ այբբենական կարգով]]</text>
      <sha1>km90jdjfes3thp4fy4fz9z5n7ojnkd3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Պաքարաթ Ռուժ (Անուշահոտ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32576</id>
    <revision>
      <id>254137</id>
      <parentid>254128</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T15:59:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Սեւան Դանիէլեան Մկրեան</username>
        <id>135</id>
      </contributor>
      <origin>254137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3946" sha1="7ls4xznk2xmcdzw11nw4mkj22nyfitw" xml:space="preserve">'''Պաքարաթ Ռուժ,''' ([[Անգլերէն|Անգլ.]] Baccarat Rouge 540) անուշահոտ մը, որ սկզբնապէս ստեղծուած է [[Ֆրանսա|Ֆրանսայի]] օծանելիքի լաւագոյն տարատեսակներու ստեղծողներէն մէկուն՝ [[Ֆրանսիս Քիւրքճեան|Ֆրանսիս Քիւրքճեանի]] կողմէ՝ «Պաքարաթ» ընկերութեան համար։ 

Հետագային անիկա դարձած է [[Եւրոպա|Եւրոպայի]] եւ [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու]] ամէնէն շատ վաճառուող անուշահոտերէն մէկը։ 

=== Նախապատմութիւն ===
2013-ին, Պաքարաթ անուշահոտի ընկերութիւնը կը դիմէ Քիւրքճեանին՝ իր հիմնադրութեան 250-ամեակին առիթով, օծանելիք մը ստեղծելու համար։ Սկզբնական շրջանին, անիկա կ'արտադրուի սահմանափակ քանակով՝ Պաքարաթի բիւրեղեայ սրուակներու մէջ, իւրաքանչիւրը՝ 3,000 եւրօ արժողութեամբ։

«Rouge 540»-ը կը ներկայացուի 2014-ի աշնան եւ շատ արագ կը սպառի։ Անուանումը՝ «540», կը յղուի այն ջերմաստիճանին, որուն պայմաններուն մէջ Պաքարաթին բոյրը կը պատրաստուի&lt;ref&gt;[https://www.thebeautyinfluencers.com/2024/02/25/mfk-to-receive-hba-fragrance-of-the-year-for-baccarat-rouge-540/ Գեղագիտութեան աշխարհէն]&lt;/ref&gt;։

Քիւրքճեան սրուակ մը նուէր կու տայ Kelly St. Johnի-ն՝ «Neiman Marcus»ի գեղեցկագիտութեան բաժինի փոխնախագահին։ Ան այնքան շատ հաճոյախօսութիւններ կը ստանայ օծանելիքին վերաբերեալ, որ Քիւրքճեանին կ'առաջարկէ զայն արտադրութեան մէջ դնել եւ վաճառքի հանել իրենց խանութներուն մէջ&lt;ref&gt;[https://www.vogue.com/sponsored/article/how-maison-francis-kurkdjian-created-the-iconic-baccarat-rouge-540-our-favorite-french-perfume-perfume Անուշահոտ մը, որ կը վկայէ իր մասին]&lt;/ref&gt;։

Քիւրքճեան եւ Պաքարաթ համաձայնութիւն մը կը կնքեն, որուն շնորհիւ ան կը սկսի անուշահոտը վաճառել իր ստորագրութիւնը կրող քառակուսի ապակեայ սրուակներու մէջ։ Ժամանակի ընթացքին, անիկա կը դառնայ աշխարհի ամէնէն շատ վաճառուող անուշահոտերէն մէկը&lt;ref&gt;[https://www.franciskurkdjian.com/us-en/p/baccarat-rouge-540-eau-de-parfum-RA12232.html Պաքարաթ 540]&lt;/ref&gt;։ 

=== Հետաքրքրական Փաստեր ===
'''''«540» թիւին գաղտնիքը.''''' 

Անուշահոտին անունը պատահական չէ։ Պաքարաթի յայտնի «ոսկիով կարմիր» բոյրին պատրաստութեան ընթացքին թափանցիկ բոյրը կը միախառնուի 24 քարաթ ոսկիի փոշիին հետ եւ կը տաքցուի մինչեւ 540°C։ Այդ ընթացքին, բոյրը կը ստանայ իր բնորոշ վառ կարմիր գոյնը։ 

Հետեւաբար «Rouge 540» կը նշանակէ բառացիօրէն «Կարմիր 540»։

=== Մրցանակներ ===
2024-ին Քիւրքճեան կը ստանայ «Hollywood Beauty Award» մրցանակը՝ «Տարուան անուշահոտը» շարքին մէջ՝ «Baccarat Rouge 540»-ին համար։
== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Անուշահոտեր]]
[[Ստորոգութիւն:ֆրանսական անուշահոտեր]]</text>
      <sha1>7ls4xznk2xmcdzw11nw4mkj22nyfitw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>254138</id>
      <parentid>254137</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T16:45:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Սեւան Դանիէլեան Մկրեան</username>
        <id>135</id>
      </contributor>
      <comment>/* Հետաքրքրական Փաստեր */</comment>
      <origin>254138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4421" sha1="erieu5rt24x6phhudqmo1sut6622833" xml:space="preserve">'''Պաքարաթ Ռուժ,''' ([[Անգլերէն|Անգլ.]] Baccarat Rouge 540) անուշահոտ մը, որ սկզբնապէս ստեղծուած է [[Ֆրանսա|Ֆրանսայի]] օծանելիքի լաւագոյն տարատեսակներու ստեղծողներէն մէկուն՝ [[Ֆրանսիս Քիւրքճեան|Ֆրանսիս Քիւրքճեանի]] կողմէ՝ «Պաքարաթ» ընկերութեան համար։ 

Հետագային անիկա դարձած է [[Եւրոպա|Եւրոպայի]] եւ [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու]] ամէնէն շատ վաճառուող անուշահոտերէն մէկը։ 

=== Նախապատմութիւն ===
2013-ին, Պաքարաթ անուշահոտի ընկերութիւնը կը դիմէ Քիւրքճեանին՝ իր հիմնադրութեան 250-ամեակին առիթով, օծանելիք մը ստեղծելու համար։ Սկզբնական շրջանին, անիկա կ'արտադրուի սահմանափակ քանակով՝ Պաքարաթի բիւրեղեայ սրուակներու մէջ, իւրաքանչիւրը՝ 3,000 եւրօ արժողութեամբ։

«Rouge 540»-ը կը ներկայացուի 2014-ի աշնան եւ շատ արագ կը սպառի։ Անուանումը՝ «540», կը յղուի այն ջերմաստիճանին, որուն պայմաններուն մէջ Պաքարաթին բոյրը կը պատրաստուի&lt;ref&gt;[https://www.thebeautyinfluencers.com/2024/02/25/mfk-to-receive-hba-fragrance-of-the-year-for-baccarat-rouge-540/ Գեղագիտութեան աշխարհէն]&lt;/ref&gt;։

Քիւրքճեան սրուակ մը նուէր կու տայ Kelly St. Johnի-ն՝ «Neiman Marcus»ի գեղեցկագիտութեան բաժինի փոխնախագահին։ Ան այնքան շատ հաճոյախօսութիւններ կը ստանայ օծանելիքին վերաբերեալ, որ Քիւրքճեանին կ'առաջարկէ զայն արտադրութեան մէջ դնել եւ վաճառքի հանել իրենց խանութներուն մէջ&lt;ref&gt;[https://www.vogue.com/sponsored/article/how-maison-francis-kurkdjian-created-the-iconic-baccarat-rouge-540-our-favorite-french-perfume-perfume Անուշահոտ մը, որ կը վկայէ իր մասին]&lt;/ref&gt;։

Քիւրքճեան եւ Պաքարաթ համաձայնութիւն մը կը կնքեն, որուն շնորհիւ ան կը սկսի անուշահոտը վաճառել իր ստորագրութիւնը կրող քառակուսի ապակեայ սրուակներու մէջ։ Ժամանակի ընթացքին, անիկա կը դառնայ աշխարհի ամէնէն շատ վաճառուող անուշահոտերէն մէկը&lt;ref&gt;[https://www.franciskurkdjian.com/us-en/p/baccarat-rouge-540-eau-de-parfum-RA12232.html Պաքարաթ 540]&lt;/ref&gt;։ 

=== Հետաքրքրական Փաստեր ===
'''''«540» թիւին գաղտնիքը.''''' 

Անուշահոտին անունը պատահական չէ։ Պաքարաթի յայտնի «ոսկիով կարմիր» բոյրին պատրաստութեան ընթացքին թափանցիկ բոյրը կը միախառնուի 24 քարաթ ոսկիի փոշիին հետ եւ կը տաքցուի մինչեւ 540°C։ Այդ ընթացքին, բոյրը կը ստանայ իր բնորոշ վառ կարմիր գոյնը։ 

Հետեւաբար «Rouge 540» կը նշանակէ բառացիօրէն «Կարմիր 540»։

'''''Ընկերային ցանցերը նոր կեանք կու տան անուշահոտին։'''''

Թէեւ «Baccarat Rouge 540»ը ստեղծուած էր 2014-ին, հետագայ տարիներուն, մասնաւորաբար անուշահոտերու մասին տեսանիւթերու եւ ակնարկներու տարածումով, ան նոր սերունդի սպառողներու կողմէ կը դառնայ լայնօրէն ճանչցուած բոյր։

=== Մրցանակներ ===
2024-ին Քիւրքճեան կը ստանայ «Hollywood Beauty Award» մրցանակը՝ «Տարուան անուշահոտը» շարքին մէջ՝ «Baccarat Rouge 540»-ին համար։
== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Անուշահոտեր]]
[[Ստորոգութիւն:ֆրանսական անուշահոտեր]]</text>
      <sha1>erieu5rt24x6phhudqmo1sut6622833</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>254139</id>
      <parentid>254138</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T16:57:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Սեւան Դանիէլեան Մկրեան</username>
        <id>135</id>
      </contributor>
      <comment>/* Հետաքրքրական Փաստեր */</comment>
      <origin>254139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4772" sha1="p3mmmi7scx306cta56wodgkjbokg9e0" xml:space="preserve">'''Պաքարաթ Ռուժ,''' ([[Անգլերէն|Անգլ.]] Baccarat Rouge 540) անուշահոտ մը, որ սկզբնապէս ստեղծուած է [[Ֆրանսա|Ֆրանսայի]] օծանելիքի լաւագոյն տարատեսակներու ստեղծողներէն մէկուն՝ [[Ֆրանսիս Քիւրքճեան|Ֆրանսիս Քիւրքճեանի]] կողմէ՝ «Պաքարաթ» ընկերութեան համար։ 

Հետագային անիկա դարձած է [[Եւրոպա|Եւրոպայի]] եւ [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու]] ամէնէն շատ վաճառուող անուշահոտերէն մէկը։ 

=== Նախապատմութիւն ===
2013-ին, Պաքարաթ անուշահոտի ընկերութիւնը կը դիմէ Քիւրքճեանին՝ իր հիմնադրութեան 250-ամեակին առիթով, օծանելիք մը ստեղծելու համար։ Սկզբնական շրջանին, անիկա կ'արտադրուի սահմանափակ քանակով՝ Պաքարաթի բիւրեղեայ սրուակներու մէջ, իւրաքանչիւրը՝ 3,000 եւրօ արժողութեամբ։

«Rouge 540»-ը կը ներկայացուի 2014-ի աշնան եւ շատ արագ կը սպառի։ Անուանումը՝ «540», կը յղուի այն ջերմաստիճանին, որուն պայմաններուն մէջ Պաքարաթին բոյրը կը պատրաստուի&lt;ref&gt;[https://www.thebeautyinfluencers.com/2024/02/25/mfk-to-receive-hba-fragrance-of-the-year-for-baccarat-rouge-540/ Գեղագիտութեան աշխարհէն]&lt;/ref&gt;։

Քիւրքճեան սրուակ մը նուէր կու տայ Kelly St. Johnի-ն՝ «Neiman Marcus»ի գեղեցկագիտութեան բաժինի փոխնախագահին։ Ան այնքան շատ հաճոյախօսութիւններ կը ստանայ օծանելիքին վերաբերեալ, որ Քիւրքճեանին կ'առաջարկէ զայն արտադրութեան մէջ դնել եւ վաճառքի հանել իրենց խանութներուն մէջ&lt;ref&gt;[https://www.vogue.com/sponsored/article/how-maison-francis-kurkdjian-created-the-iconic-baccarat-rouge-540-our-favorite-french-perfume-perfume Անուշահոտ մը, որ կը վկայէ իր մասին]&lt;/ref&gt;։

Քիւրքճեան եւ Պաքարաթ համաձայնութիւն մը կը կնքեն, որուն շնորհիւ ան կը սկսի անուշահոտը վաճառել իր ստորագրութիւնը կրող քառակուսի ապակեայ սրուակներու մէջ։ Ժամանակի ընթացքին, անիկա կը դառնայ աշխարհի ամէնէն շատ վաճառուող անուշահոտերէն մէկը&lt;ref&gt;[https://www.franciskurkdjian.com/us-en/p/baccarat-rouge-540-eau-de-parfum-RA12232.html Պաքարաթ 540]&lt;/ref&gt;։ 

=== Հետաքրքրական Փաստեր ===
'''''«540» թիւին գաղտնիքը.''''' 

Անուշահոտին անունը պատահական չէ։ Պաքարաթի յայտնի «ոսկիով կարմիր» բոյրին պատրաստութեան ընթացքին թափանցիկ բոյրը կը միախառնուի 24 քարաթ ոսկիի փոշիին հետ եւ կը տաքցուի մինչեւ 540°C։ Այդ ընթացքին, բոյրը կը ստանայ իր բնորոշ վառ կարմիր գոյնը։ 

Հետեւաբար «Rouge 540» կը նշանակէ բառացիօրէն «Կարմիր 540»։

'''''Ընկերային ցանցերը նոր կեանք կու տան անուշահոտին։'''''

Թէեւ «Baccarat Rouge 540»ը ստեղծուած էր 2014-ին, հետագայ տարիներուն, մասնաւորաբար անուշահոտերու մասին տեսանիւթերու եւ ակնարկներու տարածումով, ան նոր սերունդի սպառողներու կողմէ կը դառնայ լայնօրէն ճանչցուած բոյր։

'''''Baccarat Rouge 540-ը միայն կանացի կամ միայն արական բոյր չէ'''''

Անուշահոտը սովորաբար կրնայ գործածուիլ թէ՛ կիներու եւ թէ՛ տղամարդոց կողմէ։ Այս հանգամանքը նաեւ նպաստած է անոր լայն ժողովրդականութեան։

=== Մրցանակներ ===
2024-ին Քիւրքճեան կը ստանայ «Hollywood Beauty Award» մրցանակը՝ «Տարուան անուշահոտը» շարքին մէջ՝ «Baccarat Rouge 540»-ին համար։
== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Անուշահոտեր]]
[[Ստորոգութիւն:ֆրանսական անուշահոտեր]]</text>
      <sha1>p3mmmi7scx306cta56wodgkjbokg9e0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>254140</id>
      <parentid>254139</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T17:00:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Սեւան Դանիէլեան Մկրեան</username>
        <id>135</id>
      </contributor>
      <origin>254140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5329" sha1="lqj8280q5aopd4eouykva385xhd1kdc" xml:space="preserve">'''Պաքարաթ Ռուժ,''' ([[Անգլերէն|Անգլ.]] Baccarat Rouge 540) անուշահոտ մը, որ սկզբնապէս ստեղծուած է [[Ֆրանսա|Ֆրանսայի]] օծանելիքի լաւագոյն տարատեսակներու ստեղծողներէն մէկուն՝ [[Ֆրանսիս Քիւրքճեան|Ֆրանսիս Քիւրքճեանի]] կողմէ՝ «Պաքարաթ» ընկերութեան համար։ 

Հետագային անիկա դարձած է [[Եւրոպա|Եւրոպայի]] եւ [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու]] ամէնէն շատ վաճառուող անուշահոտերէն մէկը։ 

=== Նախապատմութիւն ===
2013-ին, Պաքարաթ անուշահոտի ընկերութիւնը կը դիմէ Քիւրքճեանին՝ իր հիմնադրութեան 250-ամեակին առիթով, օծանելիք մը ստեղծելու համար։ Սկզբնական շրջանին, անիկա կ'արտադրուի սահմանափակ քանակով՝ Պաքարաթի բիւրեղեայ սրուակներու մէջ, իւրաքանչիւրը՝ 3,000 եւրօ արժողութեամբ։

«Rouge 540»-ը կը ներկայացուի 2014-ի աշնան եւ շատ արագ կը սպառի։ Անուանումը՝ «540», կը յղուի այն ջերմաստիճանին, որուն պայմաններուն մէջ Պաքարաթին բոյրը կը պատրաստուի&lt;ref&gt;[https://www.thebeautyinfluencers.com/2024/02/25/mfk-to-receive-hba-fragrance-of-the-year-for-baccarat-rouge-540/ Գեղագիտութեան աշխարհէն]&lt;/ref&gt;։

Քիւրքճեան սրուակ մը նուէր կու տայ Kelly St. Johnի-ն՝ «Neiman Marcus»ի գեղեցկագիտութեան բաժինի փոխնախագահին։ Ան այնքան շատ հաճոյախօսութիւններ կը ստանայ օծանելիքին վերաբերեալ, որ Քիւրքճեանին կ'առաջարկէ զայն արտադրութեան մէջ դնել եւ վաճառքի հանել իրենց խանութներուն մէջ&lt;ref&gt;[https://www.vogue.com/sponsored/article/how-maison-francis-kurkdjian-created-the-iconic-baccarat-rouge-540-our-favorite-french-perfume-perfume Անուշահոտ մը, որ կը վկայէ իր մասին]&lt;/ref&gt;։

Քիւրքճեան եւ Պաքարաթ համաձայնութիւն մը կը կնքեն, որուն շնորհիւ ան կը սկսի անուշահոտը վաճառել իր ստորագրութիւնը կրող քառակուսի ապակեայ սրուակներու մէջ։ Ժամանակի ընթացքին, անիկա կը դառնայ աշխարհի ամէնէն շատ վաճառուող անուշահոտերէն մէկը&lt;ref&gt;[https://www.franciskurkdjian.com/us-en/p/baccarat-rouge-540-eau-de-parfum-RA12232.html Պաքարաթ 540]&lt;/ref&gt;։ 

=== Հետաքրքրական Փաստեր ===
'''''«540» թիւին գաղտնիքը.''''' 

Անուշահոտին անունը պատահական չէ։ Պաքարաթի յայտնի «ոսկիով կարմիր» բոյրին պատրաստութեան ընթացքին թափանցիկ բոյրը կը միախառնուի 24 քարաթ ոսկիի փոշիին հետ եւ կը տաքցուի մինչեւ 540°C։ Այդ ընթացքին, բոյրը կը ստանայ իր բնորոշ վառ կարմիր գոյնը։ 

Հետեւաբար «Rouge 540» կը նշանակէ բառացիօրէն «Կարմիր 540»։

'''''Ընկերային ցանցերը նոր կեանք կու տան անուշահոտին։'''''

Թէեւ «Baccarat Rouge 540»ը ստեղծուած էր 2014-ին, հետագայ տարիներուն, մասնաւորաբար անուշահոտերու մասին տեսանիւթերու եւ ակնարկներու տարածումով, ան նոր սերունդի սպառողներու կողմէ կը դառնայ լայնօրէն ճանչցուած բոյր։

'''''Պաքարաթ Ռուժ 540-ը միայն կանացի կամ միայն արական բոյր չէ'''''

Անուշահոտը սովորաբար կրնայ գործածուիլ թէ՛ կիներու եւ թէ՛ տղամարդոց կողմէ։ Այս հանգամանքը նաեւ նպաստած է անոր լայն ժողովրդականութեան։

'''''Բոյրը «հետք» կը ձգէ'''''

Անուշահոտի աշխարհին մէջ «''sillage»'' բառը կը գործածուի այն բոյրի հետքը նկարագրելու համար, որ մարդ իր ետին կը ձգէ, երբ կը շարժի կամ երբ սենեակէն դուրս կ'ելլէ։ Պաքարաթ Ռուժ 540-ը ծանօթ է իր արտայայտիչ ''«sillage»''ով, այսինքն՝ բոյրը կրող անձը հեռանալէ ետք ալ, որոշ ժամանակ կրնայ զգացուիլ։

=== Մրցանակներ ===
2024-ին Քիւրքճեան կը ստանայ «Hollywood Beauty Award» մրցանակը՝ «Տարուան անուշահոտը» շարքին մէջ՝ «Baccarat Rouge 540»-ին համար։
== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Անուշահոտեր]]
[[Ստորոգութիւն:ֆրանսական անուշահոտեր]]</text>
      <sha1>lqj8280q5aopd4eouykva385xhd1kdc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>254141</id>
      <parentid>254140</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T17:01:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Սեւան Դանիէլեան Մկրեան</username>
        <id>135</id>
      </contributor>
      <comment>/* Հետաքրքրական Փաստեր */</comment>
      <origin>254141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5326" sha1="hl8dhjbdsddyn4u3796fdhlv8djvwu4" xml:space="preserve">'''Պաքարաթ Ռուժ,''' ([[Անգլերէն|Անգլ.]] Baccarat Rouge 540) անուշահոտ մը, որ սկզբնապէս ստեղծուած է [[Ֆրանսա|Ֆրանսայի]] օծանելիքի լաւագոյն տարատեսակներու ստեղծողներէն մէկուն՝ [[Ֆրանսիս Քիւրքճեան|Ֆրանսիս Քիւրքճեանի]] կողմէ՝ «Պաքարաթ» ընկերութեան համար։ 

Հետագային անիկա դարձած է [[Եւրոպա|Եւրոպայի]] եւ [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու]] ամէնէն շատ վաճառուող անուշահոտերէն մէկը։ 

=== Նախապատմութիւն ===
2013-ին, Պաքարաթ անուշահոտի ընկերութիւնը կը դիմէ Քիւրքճեանին՝ իր հիմնադրութեան 250-ամեակին առիթով, օծանելիք մը ստեղծելու համար։ Սկզբնական շրջանին, անիկա կ'արտադրուի սահմանափակ քանակով՝ Պաքարաթի բիւրեղեայ սրուակներու մէջ, իւրաքանչիւրը՝ 3,000 եւրօ արժողութեամբ։

«Rouge 540»-ը կը ներկայացուի 2014-ի աշնան եւ շատ արագ կը սպառի։ Անուանումը՝ «540», կը յղուի այն ջերմաստիճանին, որուն պայմաններուն մէջ Պաքարաթին բոյրը կը պատրաստուի&lt;ref&gt;[https://www.thebeautyinfluencers.com/2024/02/25/mfk-to-receive-hba-fragrance-of-the-year-for-baccarat-rouge-540/ Գեղագիտութեան աշխարհէն]&lt;/ref&gt;։

Քիւրքճեան սրուակ մը նուէր կու տայ Kelly St. Johnի-ն՝ «Neiman Marcus»ի գեղեցկագիտութեան բաժինի փոխնախագահին։ Ան այնքան շատ հաճոյախօսութիւններ կը ստանայ օծանելիքին վերաբերեալ, որ Քիւրքճեանին կ'առաջարկէ զայն արտադրութեան մէջ դնել եւ վաճառքի հանել իրենց խանութներուն մէջ&lt;ref&gt;[https://www.vogue.com/sponsored/article/how-maison-francis-kurkdjian-created-the-iconic-baccarat-rouge-540-our-favorite-french-perfume-perfume Անուշահոտ մը, որ կը վկայէ իր մասին]&lt;/ref&gt;։

Քիւրքճեան եւ Պաքարաթ համաձայնութիւն մը կը կնքեն, որուն շնորհիւ ան կը սկսի անուշահոտը վաճառել իր ստորագրութիւնը կրող քառակուսի ապակեայ սրուակներու մէջ։ Ժամանակի ընթացքին, անիկա կը դառնայ աշխարհի ամէնէն շատ վաճառուող անուշահոտերէն մէկը&lt;ref&gt;[https://www.franciskurkdjian.com/us-en/p/baccarat-rouge-540-eau-de-parfum-RA12232.html Պաքարաթ 540]&lt;/ref&gt;։ 

=== Հետաքրքրական Փաստեր ===
'''''«540» թիւին գաղտնիքը''''' 

Անուշահոտին անունը պատահական չէ։ Պաքարաթի յայտնի «ոսկիով կարմիր» բոյրին պատրաստութեան ընթացքին թափանցիկ բոյրը կը միախառնուի 24 քարաթ ոսկիի փոշիին հետ եւ կը տաքցուի մինչեւ 540°C։ Այդ ընթացքին, բոյրը կը ստանայ իր բնորոշ վառ կարմիր գոյնը։ 

Հետեւաբար «Rouge 540» կը նշանակէ բառացիօրէն «Կարմիր 540»։

'''''Ընկերային ցանցերը նոր կեանք կու տան անուշահոտին'''''

Թէեւ «Baccarat Rouge 540»ը ստեղծուած էր 2014-ին, հետագայ տարիներուն, մասնաւորաբար անուշահոտերու մասին տեսանիւթերու եւ ակնարկներու տարածումով, ան նոր սերունդի սպառողներու կողմէ կը դառնայ լայնօրէն ճանչցուած բոյր։

'''''Պաքարաթ Ռուժ 540-ը միայն կանացի կամ միայն արական բոյր չէ'''''

Անուշահոտը սովորաբար կրնայ գործածուիլ թէ՛ կիներու եւ թէ՛ տղամարդոց կողմէ։ Այս հանգամանքը նաեւ նպաստած է անոր լայն ժողովրդականութեան։

'''''Բոյրը «հետք» կը ձգէ'''''

Անուշահոտի աշխարհին մէջ «''sillage»'' բառը կը գործածուի այն բոյրի հետքը նկարագրելու համար, որ մարդ իր ետին կը ձգէ, երբ կը շարժի կամ երբ սենեակէն դուրս կ'ելլէ։ Պաքարաթ Ռուժ 540-ը ծանօթ է իր արտայայտիչ ''«sillage»''ով, այսինքն՝ բոյրը կրող անձը հեռանալէ ետք ալ, որոշ ժամանակ կրնայ զգացուիլ։

=== Մրցանակներ ===
2024-ին Քիւրքճեան կը ստանայ «Hollywood Beauty Award» մրցանակը՝ «Տարուան անուշահոտը» շարքին մէջ՝ «Baccarat Rouge 540»-ին համար։
== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Անուշահոտեր]]
[[Ստորոգութիւն:ֆրանսական անուշահոտեր]]</text>
      <sha1>hl8dhjbdsddyn4u3796fdhlv8djvwu4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ֆրանք Միլ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32577</id>
    <revision>
      <id>254129</id>
      <timestamp>2026-09-02T12:25:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Ֆրանք Միլ''' ({{Lang-de|Frank Mill}}, {{ԱԾ}}), գերմանացի արհեստավարժ ոտնագնդակ խաղացող։ 1990-ի Մոնտիալի տիտղոսակիր:  Ան մաս կազմած է Արեւմտեան Գերմանիոյ 1990-ի Մոնտիալը շահած ազգային խումբին։  Միլ խաղցած է Ֆորթունա Տիւսելտորֆի, Էսենի, Պորուսիա Տորթմունտի եւ Պո...»:</comment>
      <origin>254129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1283" sha1="82d9pbt2daq0s88tbs8butlpe8gna00" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Ֆրանք Միլ''' ({{Lang-de|Frank Mill}}, {{ԱԾ}}), գերմանացի արհեստավարժ ոտնագնդակ խաղացող։ 1990-ի Մոնտիալի տիտղոսակիր:

Ան մաս կազմած է Արեւմտեան Գերմանիոյ 1990-ի Մոնտիալը շահած ազգային խումբին։

Միլ խաղցած է Ֆորթունա Տիւսելտորֆի, Էսենի, Պորուսիա Տորթմունտի եւ Պորուսիա Մէօնշընկլատպախի ակումբներէն, ինչպէս նաեւ 17 մրցում կատարած է Արեւմտեան [[Գերմանիա|Գերմանիոյ]] ազգային խումբին հետ:

Ան երկու զաւակի հայր է:

== Մահը ==
Ան մահացած է սիրտի կաթուածի պատճառով: Նոյն տարուան մայիսին սրիտի կաթուած ունեցած է եւ շտապօգնութեան բժիշկներու աշխատանքով վերակենդանացած է:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ այբբենական կարգով]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ ըստ ազգութեան]]</text>
      <sha1>82d9pbt2daq0s88tbs8butlpe8gna00</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Հալք Հոկըն</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32578</id>
    <revision>
      <id>254132</id>
      <timestamp>2026-09-02T14:24:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Թերի Պոլէա, Հալք Հոկըն''' ({{Lang-en|Terry Gene Bollea}}, {{ԱԾ}}), ամերիկացի [[Ըմբշամարտ|ըմբիշ]]։   Աշխարհահռչակ ըմբիշ, որ մարզանքը վերածած է արհեստի եւ 1980-ականներու կէսերէն իր անունը տարածած է ամբողջ աշխարհի մէջ իբրեւ «Հալք Հոկըն»։  Միշտ աշխուժ «Հոկըն», որուն բո...»:</comment>
      <origin>254132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1827" sha1="2bso0wcqsn253a5l9p9mbxgs0h0afdn" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Թերի Պոլէա, Հալք Հոկըն''' ({{Lang-en|Terry Gene Bollea}}, {{ԱԾ}}), ամերիկացի [[Ըմբշամարտ|ըմբիշ]]։ 

Աշխարհահռչակ ըմբիշ, որ մարզանքը վերածած է արհեստի եւ 1980-ականներու կէսերէն իր անունը տարածած է ամբողջ աշխարհի մէջ իբրեւ «Հալք Հոկըն»։

Միշտ աշխուժ «Հոկըն», որուն բուն անունն էր Թերի Պոլէա, կը նկատուէր «Տապըլեու. Տապըլեու. Ի.»-ի պատմութեան ամէնէն ճանչցուած դէմքը` գերազանցելով «Անտրէ տը Ճայընթ»-էն Ռենտի Սեւեճը, «Տը Ռոք»-ը եւ մինչեւ իսկ Վինս Մաքմահոնը («Տապըլեու. Տապըլեու. Ի.»-ի հիմնադիրներէն):

Ան քանի մը ծածկանուն կամ ըմբշամարտի անուններ ունեցած է՝ Հոլիվուտ Հոկըն, Հուլիվուտ Հալք, Հոկըն, Հալք Պոլտըր, Հալք Հոկըն, Հալք Մըշին, Մըսթըր Ամերիքա, Սթերլինկ Կոլտըն, Սուփըր Տիսթրոյըր:

Հոկըն մարզական աշխարհէն դուրս ունեցած է ճաշարան մը Քլիրուոթըր Պիչի մէջ ([[Ֆլորիտա]]), ամուսնացած է 3 անգամ եւ 2 զաւակի տէր հայր է&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/655597|title=«Հալք Հոկըն» Ոչ Եւս Է|date=2025-07-26|website=Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)|language=en-US|accessdate=2026-09-02}}&lt;/ref&gt;:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ]]</text>
      <sha1>2bso0wcqsn253a5l9p9mbxgs0h0afdn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>254133</id>
      <parentid>254132</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T14:26:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>254133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1843" sha1="h54osrixmlx2iwv00ct1ek69ldloitu" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Թերի Պոլէա, Հալք Հոկըն''' ({{Lang-en|Terry Gene Bollea}}, {{ԱԾ}}), ամերիկացի [[Ըմբշամարտ|ըմբիշ]], դերասան։ 

Աշխարհահռչակ ըմբիշ, որ մարզանքը վերածած է արհեստի եւ 1980-ականներու կէսերէն իր անունը տարածած է ամբողջ աշխարհի մէջ իբրեւ «Հալք Հոկըն»։

Միշտ աշխուժ «Հոկըն», որուն բուն անունն էր Թերի Պոլէա, կը նկատուէր «Տապըլեու. Տապըլեու. Ի.»-ի պատմութեան ամէնէն ճանչցուած դէմքը` գերազանցելով «Անտրէ տը Ճայընթ»-էն Ռենտի Սեւեճը, «Տը Ռոք»-ը եւ մինչեւ իսկ Վինս Մաքմահոնը («Տապըլեու. Տապըլեու. Ի.»-ի հիմնադիրներէն):

Ան քանի մը ծածկանուն կամ ըմբշամարտի անուններ ունեցած է՝ Հոլիվուտ Հոկըն, Հուլիվուտ Հալք, Հոկըն, Հալք Պոլտըր, Հալք Հոկըն, Հալք Մըշին, Մըսթըր Ամերիքա, Սթերլինկ Կոլտըն, Սուփըր Տիսթրոյըր:

Հոկըն մարզական աշխարհէն դուրս ունեցած է ճաշարան մը Քլիրուոթըր Պիչի մէջ ([[Ֆլորիտա]]), ամուսնացած է 3 անգամ եւ 2 զաւակի տէր հայր է&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/655597|title=«Հալք Հոկըն» Ոչ Եւս Է|date=2025-07-26|website=Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)|language=en-US|accessdate=2026-09-02}}&lt;/ref&gt;:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ]]</text>
      <sha1>h54osrixmlx2iwv00ct1ek69ldloitu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Տիոկօ Ժոթա</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32579</id>
    <revision>
      <id>254134</id>
      <timestamp>2026-09-02T14:46:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Տիոկօ Ժոթա''' ({{Lang-pt|Diogo Jota}}, {{ԱԾ}}), փորթուկալացի ոտնագնդակ խաղացող։ Լիվըրփուլի եւ [[Փորթուկալ|Փորթուկալի]] յառաջապահ։  2020-ին միացած էր Լիվըրփուլին` լաւ ելոյթներ ունենալէ ետք Վուլվզի հետ: Ան մաս կազմած է 2024-ի տարուան ախոյեանութիւն շահած «կարմիրնե...»:</comment>
      <origin>254134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3087" sha1="25qs2dhsge3h2irmw83qwnigrkzug7i" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Տիոկօ Ժոթա''' ({{Lang-pt|Diogo Jota}}, {{ԱԾ}}), փորթուկալացի ոտնագնդակ խաղացող։ Լիվըրփուլի եւ [[Փորթուկալ|Փորթուկալի]] յառաջապահ։

2020-ին միացած էր Լիվըրփուլին` լաւ ելոյթներ ունենալէ ետք Վուլվզի հետ: Ան մաս կազմած է 2024-ի տարուան ախոյեանութիւն շահած «կարմիրներ»-ուն:

Ժոթա Փորթուկալի ազգային խումբին հետ 49 ելոյթ ունեցած է` նշանակելով 14 կոլ, եւ Փորթուկալի ազգային խումբին հետ շահեցած է Ազգերու լիկայի բաժակը` աւարտականին յաղթելէ ետք [[Սպանիա|Սպանիոյ]], ուր Ժոթա դաշտ ներկայացած է երկարաձգման` փոխարինելով մարզիկ Չելսիի Փետրօ Նեթոն:

Ժոթա, 28 Յունիս 2025-ին, պսակուած է երկար տարիներու իր ընկերուհիին հետ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thisisanfield.com/2025/06/van-dijk-meets-ronaldo-gakpos-new-hair-jota-gets-married-liverpool-player-holidays/|title=A wedding, a proposal, Gakpo's new hair and more LFC holidays|last=Millne|first=Sam|date=2025-06-29|website=This Is Anfield|language=en-GB|accessdate=2026-09-02}}&lt;/ref&gt;, ունէր 3 զաւակ։

== Մահը ==
Անտրէ Սիլվա եւ մեծ եղբայրը` Տիոկօ Ժոթա Փալասիոս Տը Սանապրիայի քաղաքապետարանին մօտ մահացու արկած մը ունեցած են:

25 տարեկան Անտրէ Սիլվա, որ Փորթուկալի Բ. դասակարգի Փենաֆիել խումբի մարզիկ է, իր 28 տարեկան եղբօր հետ Լամպորկինի ինքնաշարժով կ՛ուղղուէին Սանթանտերի օդակայան` մեկնելու համար Լիվըրփուլ, ուր Տիոկօ պիտի պատրաստուէր Լիվըրփուլի յաջորդ եղանակին:

Ինքնաշարժը հաւասարակշռութիւնը կորսնցուցած է, ճամբէն դուրս ելած եւ հրդեհ առնելով այրած է: Ըստ ականատեսներու, Ժոթայի ինքնաշարժին անիւը պայթած է այլ ինքնաշարժի անցնելու պահուն:

Տիոկօ Ժոթա ինքնաշարժի արկածի պատճառով մահացած է իր կրտսեր եղբօրը հետ, Սպանիոյ մէջ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/653452|title=Տիոկօ Ժոթա Ոչ Եւս Է|date=2025-07-05|website=Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)|language=en-US|accessdate=2026-09-02}}&lt;/ref&gt;:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ այբբենական կարգով]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ ըստ ազգութեան]]</text>
      <sha1>25qs2dhsge3h2irmw83qwnigrkzug7i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Պեռնար Լաքոմպ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32580</id>
    <revision>
      <id>254135</id>
      <timestamp>2026-09-02T14:55:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Պեռնար Լաքոմպ''' ({{Lang-fr|Bernard Lacombe}}, {{ԱԾ}}), ֆրանսացի ոտնագնդակ խաղացող, մարզիչ։  [[Լիոն|Լիոնի]] եւ Պորտոյի նախկին յառաջապահ Պեռնար Լաքոմպ՝ Ֆրանսայի ազգային խումբին հետ, շահած է 1984-ի [[Եւրոպա|Եւրոպայի]] ախոյեանութիւնը։  72 տարեկան Լաքոմպ Լիոնի հետ 9 տար...»:</comment>
      <origin>254135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2003" sha1="pw3eueoual9c2omgg1omi0uu3owb1ag" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Պեռնար Լաքոմպ''' ({{Lang-fr|Bernard Lacombe}}, {{ԱԾ}}), ֆրանսացի ոտնագնդակ խաղացող, մարզիչ։

[[Լիոն|Լիոնի]] եւ Պորտոյի նախկին յառաջապահ Պեռնար Լաքոմպ՝ Ֆրանսայի ազգային խումբին հետ, շահած է 1984-ի [[Եւրոպա|Եւրոպայի]] ախոյեանութիւնը։

72 տարեկան Լաքոմպ Լիոնի հետ 9 տարեշրջան բոլորելէ ետք տարեշրջան մը անցուցած է Սենթ Էթիենի հետ, ապա միացած Պորտոյի, որուն հետ 8 եղանակներէ ետք լքած է ֆութպոլը 35 տարեկանին:

1996-ին եղած էր Լիոնի մարզիչը մինչեւ 2000 թուական:

Ան 255 կոլ նշանակած է [[Ֆրանսա|Ֆրանսայի]] առաջին դասակարգին («Լիկ 1») մէջ` 497 մրցումներու ընթացքին: 

Ան Ֆրանսայի ախոյեան դարձած է 3 անգամ Պորտոյի հետ (1984-ին, 1985-ին եւ 1987-ին), ինչպէս նաեւ բաժակակիր 1973-ին (Լիոնի հետ), 1986-ին եւ 1987-ին (Պորտոյի հետ): Լիոնի հետ ան շահած է նաեւ Ինթերթոթօ բաժակը 1997-ին` իբրեւ մարզիչ&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/651846|title=Պեռնար Լաքոմպ Ոչ Եւս Է|date=2025-06-19|website=Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)|language=en-US|accessdate=2026-09-02}}&lt;/ref&gt;:

== Մահը ==
Մհացած է մահացաւ յետ երկարատեւ հիւանդութեան&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ ըստ ազգութեան]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ այբբենական կարգով]]</text>
      <sha1>pw3eueoual9c2omgg1omi0uu3owb1ag</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Լէօ Պենհաքըր</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32581</id>
    <revision>
      <id>254136</id>
      <timestamp>2026-09-02T15:12:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Լէօ Պենհաքըր''' ({{Lang-nl|Leo Beenhakker}}, {{ԱԾ}}), նետերլանտցի մարզիչ:  == Կենսագրական գիծեր == Պենհաքըր կանուխէն դժուար կեանք մը ունեցած է, երբ հազիւ ֆութպոլի աշխարհ մտած կորսնցուցած է իր հայրը, ապա ստիպուած է [[Ելեկտրականութիւն|ելեկտրականութեան]] գործով զբ...»:</comment>
      <origin>254136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3177" sha1="7q92jna29r4t9ktr0u4tglzmxnysbul" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Լէօ Պենհաքըր''' ({{Lang-nl|Leo Beenhakker}}, {{ԱԾ}}), նետերլանտցի մարզիչ:

== Կենսագրական գիծեր ==
Պենհաքըր կանուխէն դժուար կեանք մը ունեցած է, երբ հազիւ ֆութպոլի աշխարհ մտած կորսնցուցած է իր հայրը, ապա ստիպուած է [[Ելեկտրականութիւն|ելեկտրականութեան]] գործով զբաղիլ ընտանիքը պահելու համար:

Հակառակ անոր որ ան արհեստավարժ ֆութպոլի սկսած է, բայց կանուխ տարիքէն վիրաւորուելէ ետք ան լքած է ֆութպոլը եւ 25 տարեկանէն «նետուած է մարզիչի ասպարէզ, ուր ունեցած է շատ փայլուն օրեր:

25 տարեկանին Ա. կարգի մարզիչի վկայական ունենալով դարձած է [[Նիտերլենտներ|Նետերլանտներու]] ամէնէն երիտասարդ մարզիչը: Վենտաամ, Քամպոտ Կօ Ըհետ Իկըլզ խումբերը մարզելէ ետք ան միացած է Այաքս Ամսթերտամին, որուն հետ վերականգնեած է «Թոթալ ֆութպոլ»-ը, ախոյեան դառնալով 1979-1980 տարեշրջանին:

[[Սպանիա|Սպանիոյ]] մէջ իր ամէնէն փայլուն շրջանը ունեցած է [[Ռէալ Մատրիտ|Ռէալ Մատրիտի]] հետ, ուր ղեկավարած է «Քուինթա տել Պուիթրէ»-ն` շահելով 3 յաջորդական «Լա լիկա»-ի տիտղոսներ, ինչպէս նաեւ «Քոփա Տել Ռէյ»-ը: «Քուինթա տէլ Պուիթրէ» հնգեակին մէջ ընդգրկուած են 1980-ականներու Սպանիոյ ֆութպոլի լաւագոյն մարզիկները, որոնք «արտադրած էր» Ռէալ Մատրիտի ակադեմիան` «Լա Ֆապրիքա»-ն:

Պենհաքըր 1986-էն 1989 Ռէալ Մատրիտը մարզած է, ապա վերադարձած է Այաքս Ամսթերտամ եւ 1990-ին գլխաւորած է Նետերլանտներու ազգային խումբը:

1992-ին վերադարձած է Ռէալ Մատրիտ՝ կարճ ժամանակով, ապա կարճ պայմանագրութիւններ կնքած է Կրասհոփըրզ Ցիւրիխի, [[Սէուտական Արաբիա|Սէուտական Արաբիոյ]] (1994-ին մոնտիալ) Վեթես Առնհայմի, Ֆեյենուրտի, Այաքսի, Թրինիտատ Թոպակոյի ազգային խումբին հետ, ինչպէս նաեւ [[Լեհաստան|Լեհաստանի]] ազգային խումբին հետ` 2006-ի մոնտիալին, ապա Սփորթա Ռոթերտամի հետ 2018, երբ լքած է ֆութպոլի աշխարհը:

{{քաղուածք|Միայն յաղթելը կարեւոր չէ, կարեւորը` ինչպէ՛ս կը յաղթես: Ֆութպոլը պէտք է գրաւիչ ըլլայ:|Լէօ Պենհաքըր}}

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}</text>
      <sha1>7q92jna29r4t9ktr0u4tglzmxnysbul</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Եոհան Նիսքընզ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32582</id>
    <revision>
      <id>254142</id>
      <timestamp>2026-09-02T17:13:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Եոհան Նիսքընզ''' ({{Lang-nl|Johannes &quot;Johan&quot; Jacobus Neeskens}}, {{ԱԾ}}), հոլանտացի ոտնագնդակ խաղացող՝ միջնապահ, մարզիչ։  Նիսքընզ մաս կազմած է Նետերլանտներու ազգային խումբին, որ 1974-ի եւ 1978-ի մոնտիալներուն աւարտականի հասած է:  Ան 2004-ին ՖԻՖԱ-ի կողմէ ընտրուած է 125 լաւագոյ...»:</comment>
      <origin>254142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2209" sha1="isw81ya4kh98hb5cnpivp04i5qpxx3y" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Եոհան Նիսքընզ''' ({{Lang-nl|Johannes &quot;Johan&quot; Jacobus Neeskens}}, {{ԱԾ}}), հոլանտացի ոտնագնդակ խաղացող՝ միջնապահ, մարզիչ։

Նիսքընզ մաս կազմած է Նետերլանտներու ազգային խումբին, որ 1974-ի եւ 1978-ի մոնտիալներուն աւարտականի հասած է:

Ան 2004-ին ՖԻՖԱ-ի կողմէ ընտրուած է 125 լաւագոյն ֆութպոլիստներու ցանկին մէջ: 

Եոհան 49 անգամ կրած է Նետերլանտներու ազգային խումբին շապիկը:

Նիսքընզ ծանօթ է իբրեւ տինամիք ֆութպոլիստ, պայքարի ոգի ունէր, բարձր թեքնիքի տէր էր, նաեւ ճկուն ու արագ, իր ասպարէզի մեծամասնութիւնը անցուցած է Այաքս [[Ամսթերտամ|Ամսթերտամի]] հետ, ուր 3 յաջորդական տարիներ (1971-էն 1973) շահած է «Չեմփիընզ լիկ»-ը` Պարսելոնայի հետ իր խմբակից Եոհան Քրոյֆի հետ:

Ֆութպոլի ասպարէզը լքելէ ետք, Նիսքընզ օգնական մարզիչ եղած Է [[Նիտերլենտներ|Նետերլանտներու]] ազգային խումբին` 1998-ի մոնտիալին, աւելի ուշ աշխատելով Ֆրանք Ռայքարտի հետ Պարսելոնայի մէջ:

Ան մարզած է նաեւ Հարաւային [[Ափրիկէ|Ափրիկէի]] Մամելոտի Սանտաունը, որուն հետ կատարած է իր վերջին գործը արհեստավարժ ֆութպոլի հետ` 2012-ին&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/628625|title=Եոհան Նիսքընզ Ոչ Եւս Է|date=2024-10-09|website=Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)|language=en-US|accessdate=2026-09-02}}&lt;/ref&gt;:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ այբբենական կարգով]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ ըստ ազգութեան]]</text>
      <sha1>isw81ya4kh98hb5cnpivp04i5qpxx3y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Տիքեմպէ Մութոմպօ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32583</id>
    <revision>
      <id>254143</id>
      <timestamp>2026-09-02T17:26:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Տիքեմպէ Մութոմպօ''' (Dikembe Mutombo Mpolondo Mukamba Jean-Jacques Wamutombo, {{ԱԾ}}), ծնունդով քոնկոցի մարզիկ։ «Էն. Պի. Էյ.»-ի պատմութեան լաւագոյն պաշտպանողական մարզիկներէն։  2.18 մեթր հասակ ունեցող Մութոմպօ 21 տարեկանին լքած է Քոնկօն` մեկնելով Ամերիկայի Միացեալ Նահանգնե...»:</comment>
      <origin>254143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3766" sha1="3uuoo0ar8owj6s33npxwfvvtr18g6fa" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Տիքեմպէ Մութոմպօ''' (Dikembe Mutombo Mpolondo Mukamba Jean-Jacques Wamutombo, {{ԱԾ}}), ծնունդով քոնկոցի մարզիկ։ «Էն. Պի. Էյ.»-ի պատմութեան լաւագոյն պաշտպանողական մարզիկներէն։

2.18 մեթր հասակ ունեցող Մութոմպօ 21 տարեկանին լքած է Քոնկօն` մեկնելով [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներ]], եւ պասքեթպոլ սկսած Ճորճթաուն Հոյաս համալսարանի պասքեթպոլի խումբին հետ:

Մութոմպօ եղած է Տենվըր Նակեթցի (1991-էն 1996) եւ Աթալանթա Հոքսի (1996-2001) սենթըր` 5 տարիներ խաղալով անոնց հետ: Ապա մէկական եղանակ մասնակցած Ֆիլատելֆիայի, Նիւ Ճըրզի Նեթցի (այժմ` Պրուքլին), [[Նիւ Եորք]] Նիքսի եւ Հիւսթըն Ռոքեթցի հետ (2004-էն 2009):

Ան 8 անգամ մաս կազմած է «Օլ Սթար» խաղին (1992-էն 2002) եւ ընտրուած «Էն. Պի. Էյ.»-ի լաւագոյն պաշտպանողական մարզիկը (1995, 1997, 1998 եւ 2001): 

2000-ին եւ 2001-ին լաւագոյն ռիպաունտ ձեռք ձգող մարզիկն եղած է եւ 3 անգամ առաւելագոյն պլոք (1994-էն 1996) կատարող մարզիկը:

Ան իր ասպարէզի ընթացքին նշանակած է 11.729 կէտ` ձեռք ձգելով 12.359 ռիպաունտ եւ 3.289 պլոք: Միջին հաշուով ան 9.8 կէտ նշանակած է ամէն մրցումի, 10.3 ռիպաունտ եւ 2.8 պլոք:

2004-ին Շոն Պրատլիի, Մալիք Ռոզի եւ Տը Սականա Տիոփի հետ Ափրիկէ շրջած է` պասքեթպոլը աւելի եւս ծանօթացնելու «Էն. Պի. Էյ.»-ի շնորհիւ:

== Բարեսիրական ասպարէզ ==
Ան բարեսիրական գործերով հարուստ ասպարէզ մը ունեցած է: Բարեսիրական հաստատութիւն մը հիմնած է 1997-ին` զարգացնելու Քոնկոյի մէջ ժողովուրդին ապրելակերպը:

2007-ին անոր բարեսիրական գործերը ձեւով մը վարձատրելու համար Միացեալ Նահանգներու նախագահ Ճորճ Պուշ անոր ամերիկեան հպատակութիւն շնորհած է:

Ան 2006-ին կառուցած է նաեւ հիւանդանոց մը՝ իր մահացած մօր անունով, ինչպէս նաեւ դպրոց մը` իր հօր անունով, 2020-ին&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/627908|title=Տիքեմպէ Մութոմպօ Ոչ Եւս Է|date=2024-10-02|website=Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)|language=en-US|accessdate=2026-09-02}}&lt;/ref&gt;:

== Մահը ==
Ան մօտ 2 տարի առաջ վերաբուժութեան ենթարկուած էր ուղեղին մէջ ուռ մը ունենալուն պատճառով, որմէ ետք ան մնաց ընտանիքին հետ` հեռու մնալով լուսարձակներէն: Ան 58 տարեկանին մահացաւ (30 սեպտեմբերին) Աթլանթայի մէջ:

մահացաւ ուղեղի քաղցկեղի պատճառով&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ այբբենական կարգով]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ ըստ ազգութեան]]</text>
      <sha1>3uuoo0ar8owj6s33npxwfvvtr18g6fa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>254144</id>
      <parentid>254143</parentid>
      <timestamp>2026-09-02T17:29:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>254144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3718" sha1="da0kkuxsvwh2myaqra6vxtu2m7fsp57" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Տիքեմպէ Մութոմպօ''' (Dikembe Mutombo Mpolondo Mukamba Jean-Jacques Wamutombo, {{ԱԾ}}), ծնունդով քոնկոցի մարզիկ։ «Էն. Պի. Էյ.»-ի պատմութեան լաւագոյն պաշտպանողական մարզիկներէն։

2.18 մեթր հասակ ունեցող Մութոմպօ 21 տարեկանին լքած է Քոնկօն` մեկնելով [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներ]], եւ պասքեթպոլ սկսած Ճորճթաուն Հոյաս համալսարանի պասքեթպոլի խումբին հետ:

Մութոմպօ եղած է Տենվըր Նակեթցի (1991-էն 1996) եւ Աթալանթա Հոքսի (1996-2001) սենթըր` 5 տարիներ խաղալով անոնց հետ: Ապա մէկական եղանակ մասնակցած Ֆիլատելֆիայի, Նիւ Ճըրզի Նեթցի (այժմ` Պրուքլին), [[Նիւ Եորք]] Նիքսի եւ Հիւսթըն Ռոքեթցի հետ (2004-էն 2009):

Ան 8 անգամ մաս կազմած է «Օլ Սթար» խաղին (1992-էն 2002) եւ ընտրուած «Էն. Պի. Էյ.»-ի լաւագոյն պաշտպանողական մարզիկը (1995, 1997, 1998 եւ 2001): 

2000-ին եւ 2001-ին լաւագոյն ռիպաունտ ձեռք ձգող մարզիկն եղած է եւ 3 անգամ առաւելագոյն պլոք (1994-էն 1996) կատարող մարզիկը:

Ան իր ասպարէզի ընթացքին նշանակած է 11.729 կէտ` ձեռք ձգելով 12.359 ռիպաունտ եւ 3.289 պլոք: Միջին հաշուով ան 9.8 կէտ նշանակած է ամէն մրցումի, 10.3 ռիպաունտ եւ 2.8 պլոք:

2004-ին Շոն Պրատլիի, Մալիք Ռոզի եւ Տը Սականա Տիոփի հետ Ափրիկէ շրջած է` պասքեթպոլը աւելի եւս ծանօթացնելու «Էն. Պի. Էյ.»-ի շնորհիւ:

== Բարեսիրական ասպարէզ ==
Ան բարեսիրական գործերով հարուստ ասպարէզ մը ունեցած է: Բարեսիրական հաստատութիւն մը հիմնած է 1997-ին` զարգացնելու Քոնկոյի մէջ ժողովուրդին ապրելակերպը:

2007-ին անոր բարեսիրական գործերը ձեւով մը վարձատրելու համար Միացեալ Նահանգներու նախագահ Ճորճ Պուշ անոր ամերիկեան հպատակութիւն շնորհած է:

Ան 2006-ին կառուցած է նաեւ հիւանդանոց մը՝ իր մահացած մօր անունով, ինչպէս նաեւ դպրոց մը` իր հօր անունով, 2020-ին&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/627908|title=Տիքեմպէ Մութոմպօ Ոչ Եւս Է|date=2024-10-02|website=Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)|language=en-US|accessdate=2026-09-02}}&lt;/ref&gt;:

== Մահը ==
Ան մահէն մօտ 2 տարի առաջ վերաբուժութեան ենթարկուած է՝ ուղեղին մէջ ուռ մը ունենալուն պատճառով, որմէ ետք մնացած է ընտանիքին հետ` հեռու մնալով լուսարձակներէն: Ան մահացած է Աթլանթայի մէջ՝ ուղեղի քաղցկեղի պատճառով&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;::

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ այբբենական կարգով]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ ըստ ազգութեան]]</text>
      <sha1>da0kkuxsvwh2myaqra6vxtu2m7fsp57</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Սալվաթորէ Սքիլաչի</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32584</id>
    <revision>
      <id>254145</id>
      <timestamp>2026-09-03T05:49:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Սալվաթորէ «Թոթօ» Սքիլաչի`''' ({{Lang-it|Salvatore &quot;Totò&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Gli eroi in bianconero: Salvatore SCHILLACI |url=https://www.tuttojuve.com/gli-eroi-bianconeri/gli-eroi-in-bianconero-salvatore-schillaci-72246 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123012814/https://www.tuttojuve.com/gli-eroi-bianconeri/gli-eroi-in-bianconero-salvatore-schillaci-72246 |archive-date=2021-01-23 |ac...»:</comment>
      <origin>254145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3077" sha1="k77aibheyx0u9b5xcpu4s7dt9nlc1gv" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Սալվաթորէ «Թոթօ» Սքիլաչի`''' ({{Lang-it|Salvatore &quot;Totò&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Gli eroi in bianconero: Salvatore SCHILLACI |url=https://www.tuttojuve.com/gli-eroi-bianconeri/gli-eroi-in-bianconero-salvatore-schillaci-72246 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210123012814/https://www.tuttojuve.com/gli-eroi-bianconeri/gli-eroi-in-bianconero-salvatore-schillaci-72246 |archive-date=2021-01-23 |access-date=2020-01-20}}&lt;/ref&gt; Schillaci}}, {{ԱԾ}}), իտալացի ոտնագնդակ խաղացող։ [[Իտալիա|Իտալիոյ]] մէջ տեղի ունեցած 1990-ի Մոնտիալի իտալացի յառաջապահ։

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած էր Փալերմոյի մէջ, մաս կազմած է Մեսինա ակումբին` կատարելով 219 մրցումներ, նշանակելով 61 կոլ մինչեւ 1989, ապա Եուվենթուսի հետ 1989-էն 1992 մասնակցելով 90 մրցումներու եւ նշանակելով 26 կոլ Ինթեր Միլանի հետ 1992-էն 1994 մասնակցելով 30 մրցումներու եւ նշանակելով 11 կոլ, եւ Ճուպիլօ Խուաթայի ([[Ճափոն]]) հետ 1994-էն 1997 մասնակցելով 78 մրցումներու եւ նշանակելով 56 կոլ:

Սքիլաչի, որ անծանօթ յառաջապահ մը եղած է, Մոնտիալին դաշտ ներկայացած է Իտալիոյ առաջին մրցումին իբրեւ պահեստի յառաջապահ եւ իր մասնակցած 7 մրցումներուն նշանակած է 6 կոլ` դառնալով [[Իտալիա|Իտալիոյ]] հերոսը եւ առաջնորդելով Իտալիան 3-րդ դիրքի:

«Ֆութպոլի հերոս մը կը լքէ մեզ… Անձ մը, որ իտալացիներուն սիրտը գրաւեց: Սալվաթորէ Սքիլաչի` «Թոթօ» անունով ճանչցուած, յառաջապահ մը Իտալիոյ 1990-ի Մոնտիալին, «կախարդեց» գիշերները մեր ազգային խումբին հետ: Շնորհակալ ենք այդ գեղեցիկ զգացումներուն, մեզի երազելու պատճառ դառնալուն` տօնելու եւ մեր դրօշը բարձր պահելու համար: Ցտեսութիւն եւ պոն վուայաժ «ախոյեա՛ն», ըսաւ Իտալիոյ վարչապետ Ճիորճիա Մելոնի «Էքս» ընկերային ցանցին վրայ:

Ան Իտալիոյ ազգային խումբին հետ 1990-էն 1991 կատարած է 16 մրցումներ` նշանակելով 7 կոլ:

== Մահը ==
մահացած է աղիքային [[Քաղցկեղ|քաղցկեղի]] պատճառով:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ ըստ ազգութեան]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ այբբենական կարգով]]</text>
      <sha1>k77aibheyx0u9b5xcpu4s7dt9nlc1gv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ճերի Ուեսթ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32585</id>
    <revision>
      <id>254146</id>
      <timestamp>2026-09-03T06:06:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Ճերի Ուեսթ''' ({{Lang-en|Jerry Alan West}}, {{ԱԾ}}), «Էն. Պի. Էյ.»-ի պասքեթպոլի պատմական մարզիկներէն, որուն մարմնի շարժումին ձեւով յղացուած էր «Էն. Պի. Էյ.»-ի «Լոկօ»-ն։  Ճերի Ուեսթ 3 անգամ «Հոլ աֆ ֆէյմ» ցանկին մաս կազմած է, անգամ մը իբրեւ պատմական մարզիկ իր իրագործ...»:</comment>
      <origin>254146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3113" sha1="c5eau2qcjsx2c2dunhasjumzrlcni14" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Ճերի Ուեսթ''' ({{Lang-en|Jerry Alan West}}, {{ԱԾ}}), «Էն. Պի. Էյ.»-ի պասքեթպոլի պատմական մարզիկներէն, որուն մարմնի շարժումին ձեւով յղացուած էր «Էն. Պի. Էյ.»-ի «Լոկօ»-ն։

Ճերի Ուեսթ 3 անգամ «Հոլ աֆ ֆէյմ» ցանկին մաս կազմած է, անգամ մը իբրեւ պատմական մարզիկ իր իրագործումներուն համար, անգամ մը իբրեւ մարզիչ եւ ուրիշ անգամ մը իբրեւ խումբի վարչական:

Ան 1960-էն 1974 եղած է [[Լոս Անճելըս]] Լէյքըրզի լաւագոյն մարզիկներէն, ապա 1976-էն 1979 եղած է Լէյքըրզի մարզիչ, ապա եղած է Լէյքըրզի վարչական պատասխանատու մինչեւ 2000 թուական:

Իր «մըսթըր Քլաթչ» ծածկանունով ծանօթ Ճերի Ուեստ վերջին վայրկեաններուն վճռական կէտեր նշանակած է, 8 անգամ ախոյեան դարձած է իբրեւ մարզիկ կամ պատասխանատու:

Առաջին անգամ ըլլալով շահած է «Էն. Պի. Էյ.»-ի «Էմ. Վի. Փի.»-ի տիտղոսը 1969-ին, հակառակ անոր որ Լէյքըրզ պարտուած էր Պոսթըն Սելթիքսէն: Այլ տարիներու ընթացքին միշտ «Էմ. Վի. Փի.»-ն շահած է ախոյեան խումբէն մարզիկ մը:

Ան եղած է նաեւ Մեմֆիս Կրիզլիզի (2002-էն 2007), Կոլտըն Սթէյթ Ուորիըրզի (2011-էն 2017) եւ Լոս Անճելըս Քլիփըրզի (2017-էն 2024) վարչական պատասխանատու, ինչպէս նաեւ լաւ մարզիկներ իր խումբը փոխանցելու թիւ 1 անձը:

Իր օրերուն է, որ Մեճիք Ճոնսըն եւ Ճէյմս Ուորթի միացած են Լէյքըրզին․ ան խումբ բերած է Քոպի Պրայընթը, իսկ աւելի ուշ` Շաքիլ Օ՛նիլը:

Ան իր խաղցած օրերուն Էլկին Պէյլըրի եւ Ուիլթ Չեմպըրլէյնի հետ եղած է խմբակիցներ:

Իբրեւ մարզիչ եւ պատասխանատու ան «Էն. Պի. Էյ.»-ի աստղերուն հետ աշխատած է վերջին 40 տարիներուն: Այդ աստղերուն մաս կը կազմեն [[Քարիմ Ապտուլ Ժապպար]], [[Մեճիք Ճոնսըն]], [[Ճէյմս Ուորթի]], [[Շաքիլ Օ՛նիլ]], Քոպի Պրայընթ, Սթեֆըն Քըրրի, [[Քլէյ Թոմսըն|Քլէյ Թոմփսըն]], Քեւըն Տիւրենթ, Քուայ Լենըրտ, Փոլ Ճորճ եւ նմանօրինակ այլ աստղեր:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ ըստ ազգութեան]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ այբբենական կարգով]]</text>
      <sha1>c5eau2qcjsx2c2dunhasjumzrlcni14</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>254147</id>
      <parentid>254146</parentid>
      <timestamp>2026-09-03T06:09:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>254147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3115" sha1="ry7snnv325jztghl9pr3o95tqsb0wfg" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Ճերի Ուեսթ''' ({{Lang-en|Jerry Alan West}}, {{ԱԾ}}), «Էն. Պի. Էյ.»-ի ձեռնագնդակի պատմական մարզիկներէն, որուն մարմնի շարժումին ձեւով յղացուած էր «Էն. Պի. Էյ.»-ի «Լոկօ»-ն։

Ճերի Ուեսթ 3 անգամ «Հոլ աֆ ֆէյմ» ցանկին մաս կազմած է, անգամ մը իբրեւ պատմական մարզիկ իր իրագործումներուն համար, անգամ մը իբրեւ մարզիչ եւ ուրիշ անգամ մը իբրեւ խումբի վարչական:

Ան 1960-էն 1974 եղած է [[Լոս Անճելըս]] Լէյքըրզի լաւագոյն մարզիկներէն, ապա 1976-էն 1979 եղած է Լէյքըրզի մարզիչ, ապա եղած է Լէյքըրզի վարչական պատասխանատու մինչեւ 2000 թուական:

Իր «մըսթըր Քլաթչ» ծածկանունով ծանօթ Ճերի Ուեստ վերջին վայրկեաններուն վճռական կէտեր նշանակած է, 8 անգամ ախոյեան դարձած է իբրեւ մարզիկ կամ պատասխանատու:

Առաջին անգամ ըլլալով շահած է «Էն. Պի. Էյ.»-ի «Էմ. Վի. Փի.»-ի տիտղոսը 1969-ին, հակառակ անոր որ Լէյքըրզ պարտուած էր Պոսթըն Սելթիքսէն: Այլ տարիներու ընթացքին միշտ «Էմ. Վի. Փի.»-ն շահած է ախոյեան խումբէն մարզիկ մը:

Ան եղած է նաեւ Մեմֆիս Կրիզլիզի (2002-էն 2007), Կոլտըն Սթէյթ Ուորիըրզի (2011-էն 2017) եւ Լոս Անճելըս Քլիփըրզի (2017-էն 2024) վարչական պատասխանատու, ինչպէս նաեւ լաւ մարզիկներ իր խումբը փոխանցելու թիւ 1 անձը:

Իր օրերուն է, որ Մեճիք Ճոնսըն եւ Ճէյմս Ուորթի միացած են Լէյքըրզին․ ան խումբ բերած է Քոպի Պրայընթը, իսկ աւելի ուշ` Շաքիլ Օ՛նիլը:

Ան իր խաղցած օրերուն Էլկին Պէյլըրի եւ Ուիլթ Չեմպըրլէյնի հետ եղած է խմբակիցներ:

Իբրեւ մարզիչ եւ պատասխանատու ան «Էն. Պի. Էյ.»-ի աստղերուն հետ աշխատած է վերջին 40 տարիներուն: Այդ աստղերուն մաս կը կազմեն [[Քարիմ Ապտուլ Ժապպար]], [[Մեճիք Ճոնսըն]], [[Ճէյմս Ուորթի]], [[Շաքիլ Օ՛նիլ]], Քոպի Պրայընթ, Սթեֆըն Քըրրի, [[Քլէյ Թոմսըն|Քլէյ Թոմփսըն]], Քեւըն Տիւրենթ, Քուայ Լենըրտ, Փոլ Ճորճ եւ նմանօրինակ այլ աստղեր:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ ըստ ազգութեան]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ այբբենական կարգով]]</text>
      <sha1>ry7snnv325jztghl9pr3o95tqsb0wfg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Նիքոլայ Ղազարեան</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32586</id>
    <revision>
      <id>254148</id>
      <timestamp>2026-09-03T06:15:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Նիքոլայ Ղազարեան''' ({{ԱԾ}}), «Արարատ 73»-ի [[Ոտնագնդակ (Ֆութպոլ)|ոտնագնդակ]] խաղացող, մարզիչ։  == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է [[Պաքու]]։1966-էն սկսած է մասնակցիլ Խորհրդային Միութեան առաջին դասակարգի ախոյեանութեան Արարատի հետ:  1971-ին ան դարձած է Խորհրդայի...»:</comment>
      <origin>254148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1683" sha1="22wqw1nuwtl5sjz8i38541aqex5uget" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Նիքոլայ Ղազարեան''' ({{ԱԾ}}), «Արարատ 73»-ի [[Ոտնագնդակ (Ֆութպոլ)|ոտնագնդակ]] խաղացող, մարզիչ։

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է [[Պաքու]]։1966-էն սկսած է մասնակցիլ Խորհրդային Միութեան առաջին դասակարգի ախոյեանութեան Արարատի հետ:

1971-ին ան դարձած է Խորհրդային Միութեան արծաթէ մետալակիր, իսկ 1973-ին ախոյեան եւ բաժակակիր:

Ան եղած է Խորհրդային Միութեան պատանիներու եւ երիտասարդներու ազգային խումբերու անդամ:

Ձախ կողմի յարձակող (ուինկ) Նիքոլայ Ղազարեան արագավազ ու աշխատասէր ֆութպոլիստ մը եղած է եւ դիպուկ հարուածներու դէմ:

Ան մասնակցած է 295 մրցումներու` նշանակելով 67 կոլ:

Ֆութպոլիստի իր ասպարէզը աւարտելէ ետք 1976-ին անցած է մարզչական աշխատանքի, նաեւ ըլլալով Արարատի գլխաւոր մարզիչ: Ան Հայաստանի Հանրապետութեան ոտնագնդակի ֆետերասիոնի առաջին ախագահը եղած է 1992-1994 տարիներուն:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ ըստ ազգութեան]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ այբբենական կարգով]]</text>
      <sha1>22wqw1nuwtl5sjz8i38541aqex5uget</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Քարլ-Հայնց Շնելինկըր</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32587</id>
    <revision>
      <id>254149</id>
      <timestamp>2026-09-03T06:38:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Քարլ-Հայնց Շնելինկըր''' ({{Lang-de|Karl-Heinz Schnellinger}}, {{ԱԾ}}), գերմանացի ոտնագնդակ խաղացող, [[Գերմանիա|Գերմանիոյ]] ֆութպոլի պատմութեան լաւագոյն յետսապահներէն մին:  Շնելինկըր, որ իւրայատուկ մարզիկ մը եղած է, խաղացած է պաշտպանողական դիրքի վրայ, մասնաւորապէ...»:</comment>
      <origin>254149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3615" sha1="7h8gms2jcoixljw9p3zglk0w9lnqhcb" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Քարլ-Հայնց Շնելինկըր''' ({{Lang-de|Karl-Heinz Schnellinger}}, {{ԱԾ}}), գերմանացի ոտնագնդակ խաղացող, [[Գերմանիա|Գերմանիոյ]] ֆութպոլի պատմութեան լաւագոյն յետսապահներէն մին:

Շնելինկըր, որ իւրայատուկ մարզիկ մը եղած է, խաղացած է պաշտպանողական դիրքի վրայ, մասնաւորապէս ձախ կամ կեդրոնի։ «Ֆոլքսվակըն» տիտղոսը ունեցած է՝ իր անընդհատ պայքարին եւ տոկունութեան համար:

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Տիւրեն։  Գերմանիոյ ախոյեան դարձած Քէօլնի հետ 1962-ին, դառնալով Գերմանիոյ տարուան լաւագոյն մարզիկը:

Ան 1962-ի մոնտիալին ընտրուած է մրցաշարքի լաւագոյն հաւաքականի անդամ եւ տարի մը ետք միացած է [[Իտալիա|Իտալիոյ]] Մաթովա ակումբին, որ առաջին մրցումին 4-1 արդիւնքով անակնկալի բերաւ Ա. Սէ. Միլանը:

Ան տարի մը ետք միացած է [[Հռոմ|Ռոմային]] եւ շահած է Իտալիոյ բաժակը, ապա յաջորդ եղանակին` Ա. Սէ. Միլանին, իր խմբակիցներ Անճելիլոյի եւ Սորմանիի հետ:

9 տարի խաղացած է Միլանի հետ` շահելով շատ մը տիտղոսներ, դառնալով առաջին յաջող գերմանացիներէն` երկրէն դուրս:

1974-ին ան լքած է Միլանը եւ վերադարձած է Գերմանիա` Թենիս Պորուսիա Պերլին խումբին հետ փակելու իր ֆութպոլիստի ասպարէզը:

Ան 19 տարեկանին Գերմանիոյ ազգային խումբին հետ մասնակցեցած է 1958-ի մոնտիալին եւ դարձած է այն քիչ մարզիկներէն, որոնք մասնակցած են 4 տարբեր մոնտիալներու:

Յիշատակելի է իր անմոռանալի կոլը` 1970-ի կիսաւարտականին` Իտալիոյ դէմ 90-րդ վայրկեանին: Յայտնի է գերմանացի խօսնակ Էռնսթ Հուպերթի հռչակաւոր կանչը` «բոլոր մարզիկներուն մէջէն` Շնելինկըր»: Ան մէկ կոլ նշանակած է ազգային խումբին հետ:

Ոտնագնդակը լքելէ ետք, Շնելինկըր վերադարձած է Միլանի մօտակայ Սեկրաթէ շրջանը, ուր վաճառականութեամբ զբաղած է&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/615069|title=Քարլ-Հայնց Շնելինկըր Ոչ Եւս Է|date=2024-05-23|website=Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)|language=en-US|accessdate=2026-09-03}}&lt;/ref&gt;:

== Մահը ==
Ան մահացած է հիւանդութեան դէմ երկար պայքարէ ետք, Միլանի մէկ հիւանդանոցին մէջ: Ան վերջին ապրող ֆութպոլիստը եղած է՝ 1958-ի Գերմանիոյ ազգային խումբէն&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ ըստ ազգութեան]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ այբբենական կարգով]]</text>
      <sha1>7h8gms2jcoixljw9p3zglk0w9lnqhcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Անտրէաս Պրեմէ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32588</id>
    <revision>
      <id>254150</id>
      <timestamp>2026-09-03T06:47:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Անտրէաս Պրեմէ''' ({{Lang-de|Andreas Brehme}}, {{ԱԾ}}), [[Գերմանիա|գերմանացի]] ոտնագնդակ խաղացող, եզրային պաշտպան, կիսապաշտպան։ Ան հռչակաւոր դարձած է 1990-ի Մոնտիալի աւարտականին` նշանակելով մրցումի միակ կոլը` փենալթիով։  Պրեմէ ձախ կողմի պաշտպան եղած է ընդհանրապէ...»:</comment>
      <origin>254150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2585" sha1="c0kw1y0pwx6q092krhjh62utcxrg1b1" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Անտրէաս Պրեմէ''' ({{Lang-de|Andreas Brehme}}, {{ԱԾ}}), [[Գերմանիա|գերմանացի]] ոտնագնդակ խաղացող, եզրային պաշտպան, կիսապաշտպան։ Ան հռչակաւոր դարձած է 1990-ի Մոնտիալի աւարտականին` նշանակելով մրցումի միակ կոլը` փենալթիով։

Պրեմէ ձախ կողմի պաշտպան եղած է ընդհանրապէս, օգտագործած է իր զոյգ ոտքերը հաւասարապէս եւ փենալթիներ հարուածած է թէ՛ ձախ եւ թէ՛ աջ ոտքով` զարմացնելով այդ օրերու իր մարզիչ Ֆրանց Պեքընպաուըրը, որ 10 տարի հետեւելով անոր չէր գիտցած, թէ Պրեմէի ո՛ր ոտքը աւելի լաւ էր միւսէն:

Պրեմէ եղած է Քայզըրսլաութըրնի աստղերէն, ապա միացած Պայերն Միւնիխի` 1986-ին:

1988-ին միացած է [[Իտալիա|Իտալիոյ]] Ինթեր Միլանին եւ 1992-ին [[Սպանիա|Սպանիոյ]] Ռէալ Սարակոսային: Տարի մը ետք վերադարձած է Քայզըրսլաութըրն, մինչեւ ֆութպոլ լքելը 1998-ին:

Ազգային խումբի անդամ եղած է 1984-էն 1994` դառնալով աշխարհի ախոյեան 1990-ին, փոխ ախոյեան 1986-ին, եւ [[Եւրոպա|Եւրոպայի]] փոխախոյեան 1992-ին:

«Պունտըսլիկա» շահած է Քայզըրսլաութըրնի հետ (1998-ին), Պայէրն Միւնիխի հետ (1987-ին), եւ «Սերի Ա.» Ինթերի հետ (1989-ին):

Ինթերի հետ շահած է նաեւ «Եու. Է. Էֆ. Ա.»-ի բաժակ (1991-ին):

Ան ազգային խումբին հետ կատարած է 86 մրցում` նշանակելով 8 կոլ, մինչ ակումբի մակարդակով 632 մրցում կատարած է` նշանակելով 80 կոլ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/607263|title=Անտրէաս Պրեմէ Ոչ Եւս Է|date=2024-02-21|website=Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)|language=en-US|accessdate=2026-09-03}}&lt;/ref&gt;:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ ըստ ազգութեան]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ այբբենական կարգով]]</text>
      <sha1>c0kw1y0pwx6q092krhjh62utcxrg1b1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ճիճի Ռիվա</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32589</id>
    <revision>
      <id>254153</id>
      <timestamp>2026-09-03T07:53:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Ճիճի Ռիվա''' ({{Lang-it|Luigi Riva}}, {{ԱԾ}}), իտալացի ոտնագնդակ խաղացող։ [[Իտալիա|Իտալիոյ]] լաւագոյն յառաջապահներէն մին եւ Իտալիոյ ազգային խումբի պատմութեան ամէնէն շատ կոլ նշանակող նախկին մարզիկը։  Ռիվա Քալիարիի պատմութեան հերոսներէն եղած է, ան իր ռմբային...»:</comment>
      <origin>254153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1775" sha1="4w8h6q2xbrrr10yboqeylu8hf7adkx1" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Ճիճի Ռիվա''' ({{Lang-it|Luigi Riva}}, {{ԱԾ}}), իտալացի ոտնագնդակ խաղացող։ [[Իտալիա|Իտալիոյ]] լաւագոյն յառաջապահներէն մին եւ Իտալիոյ ազգային խումբի պատմութեան ամէնէն շատ կոլ նշանակող նախկին մարզիկը։

Ռիվա Քալիարիի պատմութեան հերոսներէն եղած է, ան իր ռմբային հարուածներով ծանօթ է:

1968-ին Իտալիոյ ազգային խումբին հետ շահած է Եւրոպայի ախոյեանութիւնը։

1970-ին դարձած է մոնտիալի փոխախոյեան: 

Ճիճի 35 կոլ նշանակած է 42 մրցումներու ընթացքին 1965-էն 1974-ի միջեւ եւ մնացած է լաւագոյն սքորըրը՝ «կապոյտ շապիկով»:

Իր ասպարէզը գրեթէ անցուցած է Քալիարիի շապիկով եւ պատմութեան մէջ առաջին եւ միակ տիտղոսը շահած է 1970-ին։ խումբին պատուոյ նախագահն եղած է, մինչեւ իր մահը&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/604858|title=Ճիճի Ռիվա Ոչ Եւս Է|date=2024-01-24|website=Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)|language=en-US|accessdate=2026-09-03}}&lt;/ref&gt;:

== Մահը ==
Ռիվա մահացած է սրտի տագնապէ:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ այբբենական կարգով]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ ըստ ազգութեան]]</text>
      <sha1>4w8h6q2xbrrr10yboqeylu8hf7adkx1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ֆրանց Պեքընպաուըր</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32590</id>
    <revision>
      <id>254154</id>
      <timestamp>2026-09-03T08:01:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Ֆրանց Պեքընպաուըր''' ({{Lang-de|Franz Anton Beckenbauer}}, {{ԱԾ}}), գերմանացի ոտնագնդակ խաղացող, մարզիչ։ [[Գերմանիա|Գերմանիոյ]] ոտնագնդակի պատմութեան լաւագոյն մարզիկներէն եւ պատմութեան լաւագոյն պաշտպաններէն մին։  Պեքընպաուըր ղեկավարած է Արեւմտեան Գերմանիոյ ազ...»:</comment>
      <origin>254154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2869" sha1="hbd7edzpqiggjdh4pf94dx6dw16s9w5" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Ֆրանց Պեքընպաուըր''' ({{Lang-de|Franz Anton Beckenbauer}}, {{ԱԾ}}), գերմանացի ոտնագնդակ խաղացող, մարզիչ։ [[Գերմանիա|Գերմանիոյ]] ոտնագնդակի պատմութեան լաւագոյն մարզիկներէն եւ պատմութեան լաւագոյն պաշտպաններէն մին։

Պեքընպաուըր ղեկավարած է Արեւմտեան Գերմանիոյ ազգային խումբը 1974-ի մոնտիալին իբրեւ խմբապետ, իսկ իբրեւ մարզիչ` 1990-ին:

Իբրեւ մարզիկ ան փայլած է «Պունտըսլիկա»-ի մէջ Պայերն Միւնիխի հետ 1965-էն 1977 շահելով 5 ախոյեանութեան տիտղոսներ, ինչպէս նաեւ 3 յաջորդական [[Եւրոպա|Եւրոպայի]] ախոյեանութիւններ «Չեմփիընզ լիկ»:

Ան խաղացած է [[Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու]] [[Նիւ Եորք]] Քոզմոս խումբին հետ 4 եղանակ` դառնալով ախոյեան 3 անգամ, ըլլալով [[Փելէ|Փելէի]] ալ խմբակից (1977-ին):

Ան Արեւմտեան Գերմանիոյ հետ շահած է 1972-ի Եւրոպայի ախոյեանութիւնն ալ իբրեւ խմբապետ: Մարիօ Զակալլոյի եւ Տիտիէ Տեշանի հետ միասին միակ մարզիկը եղած է, որ իբրեւ մարզիչ ալ մոնտիալ շահած է:

2 անգամ Եւրոպայի տարուան լաւագոյն ֆութպոլիստ, ոսկի գնդակ 2 անգամ (1972 եւ 1976) ՖԻՖԱ-ի օրտըր օֆ մերիթ (1984), Պալոն տ՛օրի լաւագոյն 11-ի անդամ: Ֆրանց Պեքընպաուըր բոլոր ժամանակներու լաւագոյն կազմերուն մէջ միշտ ներկայութիւն եղած է, եւ առաջին մարզիկը, որ «հնարած» է Լիպերօ դիրքը, որ կեդրոնի պաշտպանողական դիրքէն կը յառաջանայ գնդակով` բաժնելով իր խաղընկերներուն, ղեկավարելով խաղը` ետեւէն առջեւ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/603397|title=Գերմանիոյ Պատմութեան Լաւագոյն Ֆութպոլիստներէն Ֆրանց Պեքընպաուըր Ոչ �|date=2024-01-09|website=Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)|language=en-US|accessdate=2026-09-03}}&lt;/ref&gt;:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ ըստ ազգութեան]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ այբբենական կարգով]]</text>
      <sha1>hbd7edzpqiggjdh4pf94dx6dw16s9w5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Մարիօ Զակալլօ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32591</id>
    <revision>
      <id>254156</id>
      <timestamp>2026-09-03T08:09:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}}  '''Մարիօ Զակալլօ''' ({{Lang-pt|Mário Jorge Lobo Zagallo}}, {{ԱԾ}}), պրազիլցի ոտնագնդակ խաղացող, մարզիչ։ [[Պրազիլ|Պրազիլի]] պատմութեան փայլուն անուններէն  Զակալլօ [[Փելէ|Փելէի]] մահէն ետք միակ ապրող մարզիկը եղած 1958-ի մոնտիալը շահած Պրազիլի ազգային խումբէն, եղած էր առաջ...»:</comment>
      <origin>254156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1741" sha1="mv4lszo368jv95p8mml923co54ttg3v" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Մարիօ Զակալլօ''' ({{Lang-pt|Mário Jorge Lobo Zagallo}}, {{ԱԾ}}), պրազիլցի ոտնագնդակ խաղացող, մարզիչ։ [[Պրազիլ|Պրազիլի]] պատմութեան փայլուն անուններէն

Զակալլօ [[Փելէ|Փելէի]] մահէն ետք միակ ապրող մարզիկը եղած 1958-ի մոնտիալը շահած Պրազիլի ազգային խումբէն, եղած էր առաջին անձը, որ իբրեւ ֆութպոլիստ եւ իբրեւ մարզիչ շահած էր մոնտիալը:

1958-ին եւ 1962-ին շահելէ ետք մոնտիալ, ան 1970-ին եղած է ախոյեան` իբրեւ մարզիչ:

1994-ին մոնտիալը շահած է՝ իբչեւ օգնական մարզիչ, Քարլոս Ալպերթօ Փարէյրայի:

1922-ին Զակալլօ ստացած է ՖԻՖԱ-ի կողմէ բարձրագոյն շքանշանը (ՖԻՖԱ օրտըր օֆ մերիթ) իր ներդրումներուն համար ֆութպոլի կեանքին մէջ:

2013-ին Ուորլտ Սոքըրը Զակալլօն ընտրած է պատմութեան 9-րդ լաւագոյն մարզիչը&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/603389|title=Մարիօ Զակալլօ Ոչ Եւս Է|date=2024-01-09|website=Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)|language=en-US|accessdate=2026-09-03}}&lt;/ref&gt;:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ ըստ ազգութեան]]
[[Ստորոգութիւն:Մարզիկներ այբբենական կարգով]]</text>
      <sha1>mv4lszo368jv95p8mml923co54ttg3v</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>