Ուիքիփետիա hywwiki https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%80_%D4%B7%D5%BB MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter Մեդիա Սպասարկող Քննարկում Մասնակից Մասնակցի քննարկում Ուիքիփետիա Ուիքիփետիայի քննարկում Պատկեր Պատկերի քննարկում MediaWiki MediaWiki քննարկում Կաղապար Կաղապարի քննարկում Օգնություն Օգնության քննարկում Ստորոգութիւն Կատեգորիայի քննարկում TimedText TimedText talk Մոդուլ Մոդուլի քննարկում Event Event talk 0 12748 254270 228949 2026-09-05T17:33:20Z Azniv Stepanian 8 Azniv Stepanian տեղափոխեց էջ [[Էլպիս Կեսարացեան]]ը վերայղելով դէպի էջ [[Ելպիս Կեսարացեան]] 228949 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ |պատկեր = Elbis Gesaratsian.jpg }} '''Էլպիս Կեսարացեան,''' (1830, [[Պոլիս]], [[Պէշիկթաշ]] - 1911 [[Աղեքսանտրիա]]): [[Թուրքիա|Թուրքիոյ]] առաջին կին լրագրողը կը համարուի: 1862-1863 թուականներուն կը հրատարակէ առաջին հայերէն կնոջական պարբերականը՝ «Կիթառ»ը: Սեռերու անհաւասարութեան պատճառները վերլուծող ու հաւաքականութեան զարգացման համար կիներու ազատութեան անհրաժեշտութիւնը մատնանշող առաջին կին գրողն է: == Կենսագրութիւն == Ծնած է 1830-ին, Պոլսոյ Պէշիկթաշ թաղին մէջ: Իր ամբողջ կեանքին ընթացքին կ'աշխատի կիներու դաստիարակութեան համար եւ անհրաժեշտ կը համարէ հաւաքականութեան զարգացման համար կիներու ազատութիւնը։ Կրթութիւնը ստացած է [[Օրթագիւղ|Օրթագիւղի]] եւ Պէշիկթաշի հայկական վարժարաններուն մէջ։ 1872-ին ուսուցչութեամբ զբաղած է Մաքրուհեաց վարժարանին մէջ։ Աշխատակցած է պոլսահայ մամուլին։ 1861-ին հիմնած է «Կիթառ» պարբերականը, ուր իր յօդուածները ստորագրած է Էլպիս Կեսարացեան Ե. Կ. Տ. Հայուհի։ Փաստօրէն կը հանդիսանայ հայ առաջին կին խմբագիրը։ Հայ առաջին կնոջական թերթը՝ «Կիթառ»ը լոյս կը տեսնէ ընդամէնը 7 ամիս եւ կը դադրի՝ նիւթական դժուարութիւններու պատճառով։ Ամսագիրին առաջին թիւը լոյս կը տեսնէ 1 Օգոստոս 1862-ին, Պոլսոյ մէջ, որուն նշանաբանն էր՝ «Մեր հրաւէրը հայ կիներուն»։ «Կիթառ»ի առաջին իսկ ամսագիրին մէջ Էլպիս Կեսարացեան կնոջ իրաւունքներու վերաբերեալ 4 յօդուած կը հրապարակէ. «Ուղերձ երիտասարդ կանանց», «Ծառայութիւն հասարակութեան», «Հայրենասիրութեան ոգի» եւ «Իրաւունքներ ունենալը յանդգնութիւն չէ»։ Էլպիս Կեսարացեանի անձնական կեանքին մասին գրեթէ ոչինչ յայտնի է։ Էլպիս Կեսարացեան այնուհետեւ շուրջ 15 տարի հեռացած է գրական հրապարակէն։ 1879-ին լոյս ընծայած է «Նամականի առ ընթերցասէր հայուհիս» գրքոյկը, ուր զետեղուած են անոր խրատական եւ մանկավարժական յօդուածները։ Մահացած է 1911-ին, [[Աղեքսանտրիա]], 80 տարեկանին: '''Անոր խօսքերէն՝'''<blockquote>''Կանայք նման են սոխակներուն, որոնք փոխանակ ինքնուրոյն երգելու, թոյլ կու տան ագռաւ-տղամարդոց հպարտութենէն փքանալու<ref>{{Cite web |url=http://www.istanbulkadinmuzesi.org/en/elbis-gesaratsyan/ |title=Կեսարացեան, առաջին հայ կին հրապարակագիր եւ լրագրող առաջին հայ կնոջական Կիթառ պարբերաթերթին |accessdate=2019-05-24 |archive-date=2020-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200808094338/http://www.istanbulkadinmuzesi.org/en/elbis-gesaratsyan |dead-url=yes }}</ref><ref>[https://armeniasputnik.am/columnists/20180309/10845955/armenia-arajin-ahy-feministuhinerty.html Հայկական ֆեմինիզմի ծնունդը Օսմանեան կայսրութեան մէջ, կամ «ագռաւ–տղամարդկանց» համար (արեւել/հ)]</ref>։''</blockquote> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Տե՛ս նաեւ == * [[Սրբուհի Տիւսաբ]] * [[Զապէլ Եսայեան]] * [[Հայկանուշ Մարք]] * [[Զապէլ Ասատուր]] * [[Տիանա Աբգար]] [[Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակախօսներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ]] kwi9mdts30iv2btaudwap8w3qnixvc8 254272 254270 2026-09-05T17:34:02Z Azniv Stepanian 8 254272 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ |պատկեր = Elbis Gesaratsian.jpg }} '''Ելպիս Կեսարացեան,''' (1830, [[Պոլիս]], [[Պէշիկթաշ]] - 1911 [[Աղեքսանտրիա]]): [[Թուրքիա|Թուրքիոյ]] առաջին կին լրագրողը կը համարուի: 1862-1863 թուականներուն կը հրատարակէ առաջին հայերէն կնոջական պարբերականը՝ «Կիթառ»ը: Սեռերու անհաւասարութեան պատճառները վերլուծող ու հաւաքականութեան զարգացման համար կիներու ազատութեան անհրաժեշտութիւնը մատնանշող առաջին կին գրողն է: == Կենսագրութիւն == Ծնած է 1830-ին, Պոլսոյ Պէշիկթաշ թաղին մէջ: Իր ամբողջ կեանքին ընթացքին կ'աշխատի կիներու դաստիարակութեան համար եւ անհրաժեշտ կը համարէ հաւաքականութեան զարգացման համար կիներու ազատութիւնը։ Կրթութիւնը ստացած է [[Օրթագիւղ|Օրթագիւղի]] եւ Պէշիկթաշի հայկական վարժարաններուն մէջ։ 1872-ին ուսուցչութեամբ զբաղած է Մաքրուհեաց վարժարանին մէջ։ Աշխատակցած է պոլսահայ մամուլին։ 1861-ին հիմնած է «Կիթառ» պարբերականը, ուր իր յօդուածները ստորագրած է Էլպիս Կեսարացեան Ե. Կ. Տ. Հայուհի։ Փաստօրէն կը հանդիսանայ հայ առաջին կին խմբագիրը։ Հայ առաջին կնոջական թերթը՝ «Կիթառ»ը լոյս կը տեսնէ ընդամէնը 7 ամիս եւ կը դադրի՝ նիւթական դժուարութիւններու պատճառով։ Ամսագիրին առաջին թիւը լոյս կը տեսնէ 1 Օգոստոս 1862-ին, Պոլսոյ մէջ, որուն նշանաբանն էր՝ «Մեր հրաւէրը հայ կիներուն»։ «Կիթառ»ի առաջին իսկ ամսագիրին մէջ Էլպիս Կեսարացեան կնոջ իրաւունքներու վերաբերեալ 4 յօդուած կը հրապարակէ. «Ուղերձ երիտասարդ կանանց», «Ծառայութիւն հասարակութեան», «Հայրենասիրութեան ոգի» եւ «Իրաւունքներ ունենալը յանդգնութիւն չէ»։ Էլպիս Կեսարացեանի անձնական կեանքին մասին գրեթէ ոչինչ յայտնի է։ Էլպիս Կեսարացեան այնուհետեւ շուրջ 15 տարի հեռացած է գրական հրապարակէն։ 1879-ին լոյս ընծայած է «Նամականի առ ընթերցասէր հայուհիս» գրքոյկը, ուր զետեղուած են անոր խրատական եւ մանկավարժական յօդուածները։ Մահացած է 1911-ին, [[Աղեքսանտրիա]], 80 տարեկանին: '''Անոր խօսքերէն՝'''<blockquote>''Կանայք նման են սոխակներուն, որոնք փոխանակ ինքնուրոյն երգելու, թոյլ կու տան ագռաւ-տղամարդոց հպարտութենէն փքանալու<ref>{{Cite web |url=http://www.istanbulkadinmuzesi.org/en/elbis-gesaratsyan/ |title=Կեսարացեան, առաջին հայ կին հրապարակագիր եւ լրագրող առաջին հայ կնոջական Կիթառ պարբերաթերթին |accessdate=2019-05-24 |archive-date=2020-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200808094338/http://www.istanbulkadinmuzesi.org/en/elbis-gesaratsyan |dead-url=yes }}</ref><ref>[https://armeniasputnik.am/columnists/20180309/10845955/armenia-arajin-ahy-feministuhinerty.html Հայկական ֆեմինիզմի ծնունդը Օսմանեան կայսրութեան մէջ, կամ «ագռաւ–տղամարդկանց» համար (արեւել/հ)]</ref>։''</blockquote> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Տե՛ս նաեւ == * [[Սրբուհի Տիւսաբ]] * [[Զապէլ Եսայեան]] * [[Հայկանուշ Մարք]] * [[Զապէլ Ասատուր]] * [[Տիանա Աբգար]] [[Ստորոգութիւն:Հայ հրապարակախօսներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ]] bedfgsctf66tq81n1ogcf13kv9fkzx8 0 22569 254246 229646 2026-09-05T13:28:24Z Azniv Stepanian 8 254246 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}} '''«Ծիծեռնակ»''', խորհրդային շրջանի հայկական պատկերազարդ մանկական ամսագիր նախադպրոցական եւ դպրոցական կրտսեր տարիքի երեխաներու համար։ Հանդիսացած է ՀԼԿԵՄ Կենտկոմի եւ Համամիութենական պիոներական կազմակերպութեան հանրապետական խորհուրդի հրատարակութիւն։ Առաջին անգամ լոյս տեսած է [[1978]] թուականին, [[Երեւան|Երեւանի]] մէջ (1965-1977 թուականներուն Պիոներ ամսագրի ամէնամսեայ յաւելուածն էր։ Խմբագիրներ՝ Մ. Յարութիւնեան, [[Անահիտ Սահինեան|Ա. Սահինեան]], Ժ. Մադոյեան (1978 թուականից), Էտուարտ Միլիտոնեան 1982-1992, Անուշ Վարդանեան 1992։ Հանդէսի նպատակը եղած է երեխաներուն դաստիարակել խորհրդային գաղափարախօսութեան, ընկերասիրութեան ոգիով, սէր արթնցնել ուսման, մայրենի լեզուի, աշխատանքի, արհեստներու, [[Արուեստ|արուեստի]] ու [[Գրականութիւն|գրականութեան]], մարզանքի նկատմամբ։ Տպագրած է չափածոյ եւ արձակ թարգմանական գործեր։ Մանուկներու համար գրած ստեղծագործութիւններով թղթակցած են հայ խորհրդային գրողները։ «Ծիծեռնակ» ամսագիրը համարուած է խորհրդային Հայաստանի առաջին մանկական պատկերազարդ ամսագիրը, որ հրատարակուած է 1929 թ Երեւանի մէջ սկզբնական «Հոկտեմբերիկ» անուանումով։ Ամսագրին մէջ կը տպագրուէին [[Յովհաննէս Թումանեան|Թումանեանի]], [[Ղազարոս Աղայեան|Աղայեանի]], [[Եղիշէ Չարենց|Չարենցի]], Խնկոյեանի եւ բազմաթիւ այլ անուանի բանաստեղծներու ու գրողներու գործերը։ [[Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմ|Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի]] տարիներուն ամսագրի աշխատանքը ընդհատուեցաւ։ Խմբագրութեան ողջ անձնակազմը մեկնեց ռազմաճակատ։ Հինգ տարի ետք այն վերահրատարակուեցաւ, իսկ 1965 թուականին վերանուանուեցաւ «Ծիծեռնակ»։ «Ծիծեռնակի» առաջին խմբագիրը եղած է Ժենիա Մադոյեանը։ {{ՀՍՀ|հատոր=5|էջ=125}} [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Հայկական պարբերականներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայաստանի պարբերականներ]] 3bw444pikn4tdf7k7bq085fp1qpci4v 0 24830 254286 241048 2026-09-06T03:47:27Z CommonsDelinker 146 Removing [[:c:File:IINN.jpg|IINN.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No permission since 29 August 2026. 254286 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|կարգավիճակ=քաղաք|ենթարկում=Մայրաքաղաք|այլ անվանումներ=Չաչ, Շաշ, Բինկետ|կլիմա=կոնտինենտալ|խտութիւն=6859,3|ագլոմերացիա=6.5 մլն|հեռախոսային կոդ=+998 71|ավտոմոբիլային կոդ=01 - 09}}'''Նորտեսթէն''' ըստ [[Պրազիլ|Պրազիլի]] աշխարհագրութեան եւ վիճակագրութեան հիմնարկին՝ երկիրին հինգ պաշտօնական եւ քաղաքական շրջաններէն մէկն է։ * Բնակչութիւնը կը կազմէ 56.560.081 հոգի (2015-ի դրութեամբ)։ * Ունի 1.554 291.74 քմ² տարածութիւն։ * Բնակչութեան խտութիւնը կը կազմէ 32 հոգի/քմ²։ * Նորտեսթէի մէջ, երկրին հիւսիս-արեւելքը, Քաաթինկան է, որ կը տիրապետէ: Անիկա քաքթիւսներով եւ փշոտ մացառներով անապատային տարածք մըն է, հոն կը գտնուի նաեւ Չափատա Տիամանթինա պահպանուած ազգային արգելոց-պարտէզը: * Իր 300 ջրվէժներով ան կը նմանի բնութեան կողմէ շինուած ծովային մեծ պարտէզի մը<ref>[https://www.aztagdaily.com/archives/308139 Նորտեսթէ]</ref>: == Բնակչութիւն == {{Wikidata/Population}} == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:Salvador-CCBY10.jpg Պատկեր:Caraubasdopiaui10122006-2.jpg Պատկեր:Chapada_diamantina.jpg Պատկեր:Boa_viagem.jpg Պատկեր:Carnauba_ce.jpg Պատկեր:Acaatinga.jpg Պատկեր:Rio_São_Francisco.jpg Պատկեր:SalvadorDaBahiaBahianDress.jpg Պատկեր:Cacao.jpeg Պատկեր:DistritoInd_ios.jpg Պատկեր:Porto_de_galinhas.jpg Պատկեր:Genipabu-Natal.jpg Պատկեր:Cedro_e_galinha_choca_quixada_ce.JPG </gallery> == Կլիման == {{Weather box|location=Tashkent (1991–2020, extremes 1867–present)|metric first=y|single line=y|Jan record high C=22.6|Feb record high C=27.0|Mar record high C=32.5|Apr record high C=36.4|May record high C=39.9|Jun record high C=43.0|Jul record high C=44.6|Aug record high C=43.1|Sep record high C=40.0|Oct record high C=37.5|Nov record high C=31.6|Dec record high C=27.3|year record high C=44.6|Jan high C=7.2|Feb high C=9.5|Mar high C=16.0|Apr high C=22.3|May high C=28.0|Jun high C=33.6|Jul high C=35.9|Aug high C=34.9|Sep high C=29.5|Oct high C=22.2|Nov high C=14.1|Dec high C=8.6|year high C=|Jan mean C=2.3|Feb mean C=4.2|Mar mean C=10.2|Apr mean C=15.9|May mean C=21.1|Jun mean C=26.2|Jul mean C=28.3|Aug mean C=26.6|Sep mean C=21.0|Oct mean C=14.4|Nov mean C=8.1|Dec mean C=3.5|year mean C=|Jan low C=−1.3|Feb low C=0.1|Mar low C=5.3|Apr low C=10.1|May low C=14.3|Jun low C=18.4|Jul low C=20.1|Aug low C=18.4|Sep low C=13.4|Oct low C=8.3|Nov low C=3.6|Dec low C=-0.1|year low C=|Jan record low C=−28.0|Feb record low C=−25.6|Mar record low C=−16.9|Apr record low C=−6.3|May record low C=−1.7|Jun record low C=3.8|Jul record low C=8.2|Aug record low C=5.7|Sep record low C=0.1|Oct record low C=−11.2|Nov record low C=−22.1|Dec record low C=−29.5|year record low C=−29.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=55|Feb precipitation mm=72|Mar precipitation mm=66|Apr precipitation mm=63|May precipitation mm=41|Jun precipitation mm=17|Jul precipitation mm=3|Aug precipitation mm=2|Sep precipitation mm=5|Oct precipitation mm=24|Nov precipitation mm=51|Dec precipitation mm=58|year precipitation mm=|Jan humidity=73|Feb humidity=68|Mar humidity=61|Apr humidity=60|May humidity=53|Jun humidity=40|Jul humidity=39|Aug humidity=42|Sep humidity=45|Oct humidity=57|Nov humidity=66|Dec humidity=73|year humidity=56|Jan rain days=14|Feb rain days=13|Mar rain days=14|Apr rain days=12|May rain days=11|Jun rain days=7|Jul rain days=4|Aug rain days=3|Sep rain days=3|Oct rain days=7|Nov rain days=10|Dec rain days=12|year rain days=110|Jan snow depth cm=3|Feb snow depth cm=2|Mar snow depth cm=0|Apr snow depth cm=0|May snow depth cm=0|Jun snow depth cm=0|Jul snow depth cm=0|Aug snow depth cm=0|Sep snow depth cm=0|Oct snow depth cm=0|Nov snow depth cm=0|Dec snow depth cm=2|Jan snow days=9|Feb snow days=7|Mar snow days=2|Apr snow days=0|May snow days=0|Jun snow days=0|Jul snow days=0|Aug snow days=0|Sep snow days=0|Oct snow days=1|Nov snow days=2|Dec snow days=6|year snow days=27|Jan sun=104.7|Feb sun=119.4|Mar sun=169.2|Apr sun=222.7|May sun=303.0|Jun sun=352.8|Jul sun=386.5|Aug sun=353.4|Sep sun=283.8|Oct sun=220.4|Nov sun=135.0|Dec sun=104.7|year sun=|source 1=Pogoda.ru.net<ref name=pogoda> {{cite web|url=http://www.pogodaiklimat.ru/climate.php?id=38457|script-title=ru:КЛИМАТ УЛАН-БАТОРА|publisher=Pogoda.ru.net|language=ru|access-date=4 January 2015}}</ref>|source 2=[[NOAA]]<ref name=NOAA>{{cite web |url=https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-2-WMO-Normals-9120/Uzbekistan/CSV/Tashkent_38457.csv |title=Tashkent Climate Normals 1991–2020 |publisher=National Oceanic and Atmospheric Administration |access-date=1 November 2023 }}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>}} == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} 1c3nh1jj2yt80yba2a5m2gtre82ofnm 0 32625 254288 254207 2026-09-06T06:24:07Z HoMen 269 254288 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|պատկեր=Karlovasi, Greece - panoramio (4).jpg|նկարագրութիւն=Գարլովասի|բնօրինակ անուանում=Καρλόβασι Σάμου}} '''Գարլովասի''' ([[Յունարէն|յուն.]]՝ Καρλόβασι), [[Սամոս]], հիւսիսային [[Էգէական Ծով|Էգէական ծով]], [[Յունաստան]]։ Կը գտնուի Սամոս կղզիին հիւսիս-արեւմուտքը եւ անոր նաւահանգիստն է։ Բնակչութեան թիւը 7 141 է (2021)։ Ուսանողներու քաղաք է․ հոն կը գտնուի Էղէօ համալսարանին Գիտութիւններու Դպրոցը։ Նաւահանգիստը քաղաքը կը կապէ [[Բիրէա|Բիրէային]] հետ, [[Քիքլատես|Քիքլադեսին]] հետ, ինչպէս նաեւ [[Գավալա|Գավալային]] եւ հիւսիս-արեւելեան [[Էգէական Ծով|Էգէականի]] կղզիներուն հետ։ [[Պատկեր:DE Karlovasion.svg|ձախից|մինի|Սամոս կղզի․ Գարլովասի համայնք]] Սամոս կղզին նաւահանգիստը՝ Գարլովասի, կառուցուած է ԺԹ․ դարու վերջաւորութեան կանանչապատ լեռնալանջերուն ստորոտը։ Ունի փայլուն անցեալ մը որ ազնուութիւն եւ նրբագեղութիւն կ՛արտաթորէ։ Տեսարժան են իր գեղեցիկ եւ լաւ պահպանուած առանձնատուները, ինչպէս նաեւ բազմաթիւ պատմական շէնքերը։ [[Պատկեր:Karlovasi, Greece - panoramio.jpg|մինի]] Գարլովասի կազմուած է 5 թաղամասերէ․ Հին Գարլովասի, Նոր Գարլովասի, Միջին Գարլովասի, Օրմօ եւ Լիմանի։ Այդ պատճառով ժամանակին կը կորուէր Գարլովասիա։ Հին անունը Նէոհորիոն էր։ Անոր պատմութեան ընթացքին կաշեգործութիւնը կարեւոր դեր ունեցած է։ [[30 Հոկտեմբեր]] [[2020]]-ին Գարլովասիին բնակիչները դէմ հանդիման եկան ուժեղ երկրաշարժին հետ որ ցնցեց ամբողջ կղզին եւ ամիսներ տառապեցան հետ-երկրաշարժեան ցնցումներէն։ <ref>[https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=16227 Գարլովասիի բնակչութիւն թիւի ներկայացում{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.samosin.gr/el/item/%CE%BA%CE%B1%CF%81%CE%BB%CF%8C%CE%B2%CE%B1%CF%83%CE%B9/ Սամոս, Գարլովասի{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://karlovasi.wordpress.com/tabakiko/ Գարլովասի․ կաշեգործութեան պատմութիւնը՝ Թապաքիքա{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20160806135302/https://www.isamos.gr/i-istoria-tis-polis-tou-karlovasou-apo-tin-palia-epochi-mechri-simera/ Գարլովասիի պատմութիւնը{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Սամոս կղզիին քաղաքներ]] [[Ստորոգութիւն:Էգէականի քաղաքներ]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի նաւահանգիստներ]] [[Ստորոգութիւն:Նաւահանգիստներ այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Նաւահանգիստներ]] l1kfzm1iixbvhzi2pb0tfixf111bgue 0 32639 254250 254241 2026-09-05T14:22:00Z HoMen 269 254250 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|երկիր=Յունաստան|պատկեր=GR-Paros-map.png|պատկերի նկարագրութիւն=Փարոս կղզին․ Ապելաս կը գտնուի արեւեան ծովափնիայ մասին|շրջան=Փարոս (կղզի), Քիքլատես|կը գտնուի ափին=Էգէական Ծով|բնօրինակ անուանում=Αμπελάς Πάρου}} '''Ապելաս''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Αμπελάς Πάρου), [[Փարոս (կղզի)|Փարոս]], [[Քիքլատես|Քիքլադես]], [[Էգէական Ծով|Էգէական ծով]]․ Փարոս կղզիին ծովափնեայ բնակավայր։ Կը գտնուի Փարոսին հիւսիս-արեւելեան ծովեզրին, Լիվադիոն կոչուած շրջանին մէջ, [[Նաուսա (Փարոս)|Նաուսային]] 5 քլ հարաւ-արեւելքը եւ [[Բարիքիա|Բարիքիային]] 13 քլ արեւելք, հիւսիս-արեւելեքը։ Ծովուն մակերեսէն բարձրութիւնը 10 մ․ է։ Հին ժամանակին, Ապելաս ձկնորսներու գիւղ եղած է եւ հանրածանօթ ձուկերով առատ ջուրերուն համար։ Ապելաս կը յիշատակուի յաճախ յունական կղզիական ժողովրդական երգերուն մէջ․ ինչպէս օրինակ, [[Իրինի Գոնիթոբուլու Լեղաքի|Իրինի Գոնիթոբուլու Լեղաքիին]] «Թա բարօ միա փսարովարգա» (''Ձկնորսանաւ մը պիտի առնեմ'') երգին մէջ՝ ...''θα πάω να βρω τον Βεντουρή που ΄χει το τρεχαντήρι, να πάω να βγω στον Αμπελά που ΄ναι το πανηγύρι'' ''․․․․(պիտի երթամ Վենթուրին գտնել որ ձկնորսանաւիկ մը ունի, Ապելա ելլեմ ուր տօնախմբութիւն կ՛ըլլայ․․''.)։ Ապելային շրջակայքին հացահատիկ, բանջարեղէն եւ խաղողի այգիներ կը մշակուին։ Բնակավայրը զբօսաշրջիկութեան աճ մը կ՛ապրի։ == Տեսարժան վայրեր == * Այիոս Ֆանուրիոս եկեղեցին, * Այիա Աննա եւ Սոթիրոս եկեղեցին, * Այիոս Անտոնիոս վանքը, * Բնակավայրին ծովափը եւ գեղեցիկ նաւակայքը, * Ասբրոս Կրեմոս ծովափը։ == Բնակչութեան ելեւէջ == {| class="wikitable sortable" |+ !Տարի !Բնակչութիւն |- |[[Ελληνική απογραφή 1981|1981]] |126 |- |[[Ελληνική απογραφή 1991|1991]] |46 |- |[[Ελληνική απογραφή 2001|2001]] |147 |- |[[Ελληνική απογραφή 2011|2011]] |295 |} <ref>[https://www.statistics.gr/2011-census-pop-hous 2011-ի մարդահամար]</ref> <ref>[https://www.allovergreece.com/Beaches/Descr/17/437/el Ապելաս, ծովափը{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.tripadvisor.com.gr/Tourism-g6122981-Ampelas_Paros_Cyclades_South_Aegean-Vacations.html Ապելաս արձակուրդի համար{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://ambelasparos.gr/ Ապելաս Փարոս․ պաշտօնական կայքէջ{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փարոս կղզիին բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Փարոս կղզիին նաւահանգիստներ]] [[Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Էգէականի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնակավայրեր]] o9729dufq1w8o0b808bwv0746h7nn6q 0 32642 254244 2026-09-05T13:04:58Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}} '''«Ծաղիկ»''', գրական, հասարակական-քաղաքական տասնօրեայ, ապա՝ կիսամսեայ հանդէս։ Լոյս տեսած է 1861-1867 թուականներուն, [[Զմիւռնիա]] եւ [[Կոստանդնուպոլիս]]։ Խմբագիրներ՝ [[Գրիգոր Չիլինկիրեան]], [[Արմենակ Հայկունի]], Մատթէոս Մամուրեան|Մատթէոս Մամուրե...»: 254244 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}} '''«Ծաղիկ»''', գրական, հասարակական-քաղաքական տասնօրեայ, ապա՝ կիսամսեայ հանդէս։ Լոյս տեսած է 1861-1867 թուականներուն, [[Զմիւռնիա]] եւ [[Կոստանդնուպոլիս]]։ Խմբագիրներ՝ [[Գրիգոր Չիլինկիրեան]], [[Արմենակ Հայկունի]], [[Մատթէոս Մամուրեան|Մատթէոս Մամուրեա]]։ Սատարած է [[Աշխարհաբար|աշխարհաբարի]] եւ հայ նոր գրականութեան զարգացումին։ Ընթերցողներուն ծանօթացուցած է [[Միքայէլ Նալպանտեան|Միքայէլ Նալպանտեանի]] աշխարհայացքին, նիւթեր հրապարակած է անոր կեանքի ու գործունէութեան մասին։ Պարզաբանած է Ազգային սահմանադրութեան էութիւնը, պայքարած՝ անոր գործադրութեան համար։ Տպագրած է Նիկողայոս Հայկունիի, Գ. Չիլինկիրեանի գրական-հրապարակախօսական գործերը, Մ. Մամուրեանի «Անգլիական նամականի», «Զմիւռնիական նամականի» երկերը, [[Վիքթոր Հիւկօ|Վիքթոր Հկիւկոյի]], [[Ալֆրետ տը Միւսէ|Ալֆրետ տը Միւսէի]], [[Վիքթոր Լանկլուա|Վիքթոր Լանկլուայի]], Ժան Ռասինի ստեղծագործութիւնները, նիւթեր՝ նուիրուած կրթութեան ու դաստիարակութեան, [[Թատրոն|թատրոնի]] զարգացման, մամուլի դերի, տնտեսագիտութեան, կանանց ազատագրութեան, ազգապահպանման ու համախմբման հարցերուն։ Լուսաբանած է Զմիւռնիոյ հասարակական եւ մշակութային կեանքը։{{ՀՍՀ|հատոր=5|էջ=109}} [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] p7wyh17zdcalfq9phkee8a77fphhs41 0 32643 254245 2026-09-05T13:23:35Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}'''«Ծիածան»''', խորհրդային շրջանի երկօրեայ թերթ։ Առաջին անգամ լոյս տեսած է 1965 թուականին, [[Նոյեմբերեան|Նոյեմբերեանի]] մէջ։ Լուսաբանած է շրջանի [[Գիւղատնտեսական կեանք|գիւղատնտեսական]] աշխատանքները, ընկերային մրցութեան ընթացքը։ Կարեւոր տեղ...»: 254245 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}'''«Ծիածան»''', խորհրդային շրջանի երկօրեայ թերթ։ Առաջին անգամ լոյս տեսած է 1965 թուականին, [[Նոյեմբերեան|Նոյեմբերեանի]] մէջ։ Լուսաբանած է շրջանի [[Գիւղատնտեսական կեանք|գիւղատնտեսական]] աշխատանքները, ընկերային մրցութեան ընթացքը։ Կարեւոր տեղ յատկացուցած է երիտասարդութեան համայնավարական շարժման դաստիարակութեան, անոնց ուսման ու հանգիստի կազմակերպման, անդրադարձած է շրջանի [[Մարզանք|մարզական]], մշակութային կեանքին, տուած է [[Բժշկութիւն|բժշկական]], [[Իրաւաբանութիւն|իրաւաբանական]] խորհուրդներ։ Յաջորդած է «Կարմիր Նոյեմբեր» (1939-1953), «Նոյեմբերեանի կոլտնտեսական» (1954-1962), «Կոմունիզմի համար» (1962-1963), «Լոռի» (1963-1964) թերթերուն։{{ՀՍՀ|հատոր=5|էջ=124}} [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] mvxc0ni5ki5x0mdugpbknxki17y4btt 0 32644 254247 2026-09-05T13:36:16Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Ծիծեռնակ'''», գրական պարբերաթերթ, Հայ ազգային ճեմարանի հրատարակութիւն։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է 1979 թուականէն, [[Քուէյթ]]։ Առաջին խմբագիրը եղած է Յակոբ Սահակեան։ Մինչեւ 1997 թուական թերթի հրատարակման աշխատանքները ղեկավարած է Շանթ Կիր...»: 254247 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Ծիծեռնակ'''», գրական պարբերաթերթ, Հայ ազգային ճեմարանի հրատարակութիւն։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է 1979 թուականէն, [[Քուէյթ]]։ Առաջին խմբագիրը եղած է Յակոբ Սահակեան։ Մինչեւ 1997 թուական թերթի հրատարակման աշխատանքները ղեկավարած է Շանթ Կիրակոսեան, այնուհետեւ՝ Ֆերիտա Հաճեան<ref>[https://hy.wikisource.org/wiki/%D4%B7%D5%BB:%D5%80%D5%A1%D5%B5_%D5%8D%D6%83%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%BC%D6%84_%D5%B0%D5%A1%D5%B6%D6%80%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6_2003.djvu/612 Հայ Սփիուռք հանրագիտարան, 1 հատոր, Հայկական Հանրագիտարան հրատ., 2003։]</ref>։ Պարբերականը լուսաբանած է Հայ ազգային ճեմարանի կրթական, մշակութային կեանքը, անդրադարձած է տեղի հայկական համայնքին, [[Հայաստան|Հայաստանի]] եւ աշխարհի մէջ տեղի ունեցող կարեւոր իրադարձութիւններուն։ == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> {{ՀԳԳՀ}} [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] arl7t5rtpq31ywsso2fmgyhex8p5epu 0 32645 254248 2026-09-05T13:49:48Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}'''«Կաճառ»''', համանուն գիտական կեդրոնի տարեգիրք։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է 2006 թուականէն (առաջին 8 ամիսը՝ գիտ-հասարակական ամսաթերթ), [[Ստեփանակերտ]]։ Գլխաւոր խմբագիր՝ Մհեր Յարութիւնեան։ Ներկայացուցած է կեդրոնի գործունէութիւնը, տպագրած է...»: 254248 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}'''«Կաճառ»''', համանուն գիտական կեդրոնի տարեգիրք։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է 2006 թուականէն (առաջին 8 ամիսը՝ գիտ-հասարակական ամսաթերթ), [[Ստեփանակերտ]]։ Գլխաւոր խմբագիր՝ Մհեր Յարութիւնեան։ Ներկայացուցած է կեդրոնի գործունէութիւնը, տպագրած է [[Արցախի Հանրապետութիւն|Արցախի]] պատմութեան, մշակոյթին, ազգագրութեան, [[Արցախեան Ազատամարտ|Արցախեան պատերազմին]], Արցախեան հիմախնդիրի խաղաղ կարգաւորման գործընթացին վերաբերող նիւթեր, Արցախեան բանահիւսութեան նմուշներ, անտիպ հատուածներ՝ անուանի մարդկանց նամականուց, գրախօսութիւններ, բանավէճեր եւ հարցազրոյցներ։{{ՀԳԳՀ}} [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] rlf2nuapzl6b25ibptrrp6ea4f0n9hq 0 32646 254249 2026-09-05T14:01:23Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}} '''«Կամուրջ»''', գրական-գեղարուեստական, տեսական-քննադատական տարեգիրք, [[Վրաստան|Վրաստանի]] խորհրդային գրողներու միութեան հայկական մասնաճիւղի հրատարակութիւն։ Լոյս տեսած է 1960 թուականին, [[Թիֆլիս]]։ Տպագրած է Վրաստանի հայ խորհրդային գրողնե...»: 254249 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}} '''«Կամուրջ»''', գրական-գեղարուեստական, տեսական-քննադատական տարեգիրք, [[Վրաստան|Վրաստանի]] խորհրդային գրողներու միութեան հայկական մասնաճիւղի հրատարակութիւն։ Լոյս տեսած է 1960 թուականին, [[Թիֆլիս]]։ Տպագրած է Վրաստանի հայ խորհրդային գրողներու (Ծ. Թորգոմեան, Վ. Ատրեան, Մ. Մանուէլեան, Բ. Մէյրանեան, Պահարէ եւ ուրիշներ) արձակ եւ չափածոյ գործերը, գիտութեան ու մշակոյթի գործիչներու բանասիրական, գրականագիտական, հասարակական-հրապարակախօսական բնոյթի յօդուածներն ու ուսումնասիրութիւնները։ «Կամուրջ»-ը կարեւոր դեր կատարած է նաեւ թարգմանական՝ յատկապէս վրաց գրականութեան ներկայացման ասպարէզին մէջ։ 1956-1960 թուականներուն լոյս տեսած է «Ալմանախ» անունով։{{ՀՍՀ|հատոր=5|էջ=217|ստուգված=1}} [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] ea2xgz23d3bnepvw4oh2xs54a2f3f5w 0 32647 254251 2026-09-05T14:25:26Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}'''«Կայծակ»''', մարզական ամսագիր։ [[Գահիրէ|Գահիրէի]] «Կայծակ» հայ մար­մնամարզական միութեան պաշտօնական հրատարակչութիւնը։ == Պատմութիւն == Ամսագիրը լոյս տեսած է 1929–1930 թուականներուն, Գահիրէ։ Արտօնատէր-խմբագիր՝ Թադէոս Գալֆաեան։ Պարբերաբար...»: 254251 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}'''«Կայծակ»''', մարզական ամսագիր։ [[Գահիրէ|Գահիրէի]] «Կայծակ» հայ մար­մնամարզական միութեան պաշտօնական հրատարակչութիւնը։ == Պատմութիւն == Ամսագիրը լոյս տեսած է 1929–1930 թուականներուն, Գահիրէ։ Արտօնատէր-խմբագիր՝ Թադէոս Գալֆաեան։ Պարբերաբար ծանօթացուցած է հայազգի անուանի մարզիկները, անոնց մարզական յաջողութիւնները, պատմած է [[Եգիպտոս|Եգիպտոսի]] հայկական մարզական ակումբներու ու միութիւններու, առանձին մարզախումբերու գործունէեութեան մասին։ == Արտաքին յղումներ == * [https://tert.nla.am/mamul/Kaycak-1929/Table.html Ամսագիրի որոշ թիւերը http://tert.nla.am/ կայքէջ] * [http://greenstone.flib.sci.am/gsdl/cgi-bin/library.cgi?e=d-01000-00---off-0publishe--00-1----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-3-1-00-0--4--0--0-0-11-10-0utfZz-8-00&a=d&c=publishe&cl=CL1&d=HASH019331ac2450cc8308b60a9b Յաբէթ-Պաղտասար] {{ՀԳԳՀ}} [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] bftpfyqsig25tgoext8kj9vev6qdeir 0 32648 254252 2026-09-05T15:05:58Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|երկիր=Յունաստան|պատկեր=GR-Paros-map.png|պատկերի նկարագրութիւն=Փարոս կղզին եւ բնակավայրերը|շրջան=Փարոս (կղզի), Քիքլատես|կը գտնուի ափին=Էգէական Ծով|բնօրինակ անուանում=Καμάρες Πάρου}} '''Գամարես''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Καμάρες Πάρου), Փարոս (կղզի)|Փարո...»: 254252 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|երկիր=Յունաստան|պատկեր=GR-Paros-map.png|պատկերի նկարագրութիւն=Փարոս կղզին եւ բնակավայրերը|շրջան=Փարոս (կղզի), Քիքլատես|կը գտնուի ափին=Էգէական Ծով|բնօրինակ անուանում=Καμάρες Πάρου}} '''Գամարես''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Καμάρες Πάρου), [[Փարոս (կղզի)|Փարոս]], [[Քիքլատես|Քիքլադես]], [[Էգէական Ծով|Էգէական ծով]]․ Փարոս կղզիին բնակավայր, որուն ծովափները կը գտնուին 30 մ․ բարձրութեան վրայ։ Կը գտնուի Փարոսին հիւսիս-արեւելեան ծովեզրին, Լիվադիայէն հարաւ-արեւմուտք, [[Բարիքիա|Բարիքիայէն]] 6 քլ հիւսիս-արեւելեք։ Ծովուն մակերեսէն բարձրութիւնը 30 մ․ է։ Առաջին անգամ 1961-ին է որ արձանագրուած են որպէս Փարոսի առանձին բնակավայր։ Ըստ 2021-ի մարդահամարին, բնակչութեան թիւը 235 է։ == Բնակչութեան նկար == {| class="wikitable" !Տարի !Բնակչութիւն |- |1961 |39<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1961_1.pdf|title=Յունաստանի մարդահամար մարտ 1961|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 120 pdf}}</ref> |- |1971 |43<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1971_1.pdf|title=Յունաստանի մարդահամար Մարտ 1971|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 116 pdf}}</ref> |- |1981 |50<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1981_1.pdf|title=Յունաստանի մարդահամար Մարտ 1981|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 128 pdf}}</ref> |- |1991 |49<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1991_1.pdf|title=Յունաստանի մարդահամար Մարտ 1991|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 151 pdf}}</ref> |- |2001 |99<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_2001_1.pdf|title=Յունաստանի մարդահամար, 2001|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 152 pdf}}</ref> |- |2011 |189<ref name=":3">«[http://www.statistics.gr/documents/20181/1210503/FEK_monimos_rev.pdf/125204a0-726f-46fe-a141-302d9e7a38dc ΦΕΚ 2011 մարդահամար]», էջ 10851 (էջ 377 pdf)</ref> |- |2021 |235<ref name=":2" /> |} == Ծանօթութիւն == Բնակավայրին արեւմուտքը կը գտնուի [[Գամարես Նաուսաս]] բնակավայրը։ <ref>[https://buk.gr/el/poli-perioxi/kamares-0 Գամարես, Փարոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://imagine.paros.gr/el/ti-tha-kanw/en-somati/ekdromes/161-paroikia-kalami-kamares-parou-kamares-naousas-naousa-ksifara-santa-maria-ampelas.html Բարիքիա-Գալամի-Գամարես Փարու-Գամարես Նաուսաս-Նաուսա-Քսիֆարիա-Սանթա Մարիա-Ապելաս]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փարոս կղզիի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Քիքիլատեսի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Էգէականի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնակավայրեր]] 2hvr62dym3z80hx4o6tcgb5vz7aa5bx 254255 254252 2026-09-05T15:23:35Z HoMen 269 /* Ծանօթութիւն */ 254255 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|երկիր=Յունաստան|պատկեր=GR-Paros-map.png|պատկերի նկարագրութիւն=Փարոս կղզին եւ բնակավայրերը|շրջան=Փարոս (կղզի), Քիքլատես|կը գտնուի ափին=Էգէական Ծով|բնօրինակ անուանում=Καμάρες Πάρου}} '''Գամարես''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Καμάρες Πάρου), [[Փարոս (կղզի)|Փարոս]], [[Քիքլատես|Քիքլադես]], [[Էգէական Ծով|Էգէական ծով]]․ Փարոս կղզիին բնակավայր, որուն ծովափները կը գտնուին 30 մ․ բարձրութեան վրայ։ Կը գտնուի Փարոսին հիւսիս-արեւելեան ծովեզրին, Լիվադիայէն հարաւ-արեւմուտք, [[Բարիքիա|Բարիքիայէն]] 6 քլ հիւսիս-արեւելեք։ Ծովուն մակերեսէն բարձրութիւնը 30 մ․ է։ Առաջին անգամ 1961-ին է որ արձանագրուած են որպէս Փարոսի առանձին բնակավայր։ Ըստ 2021-ի մարդահամարին, բնակչութեան թիւը 235 է։ == Բնակչութեան նկար == {| class="wikitable" !Տարի !Բնակչութիւն |- |1961 |39<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1961_1.pdf|title=Յունաստանի մարդահամար մարտ 1961|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 120 pdf}}</ref> |- |1971 |43<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1971_1.pdf|title=Յունաստանի մարդահամար Մարտ 1971|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 116 pdf}}</ref> |- |1981 |50<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1981_1.pdf|title=Յունաստանի մարդահամար Մարտ 1981|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 128 pdf}}</ref> |- |1991 |49<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1991_1.pdf|title=Յունաստանի մարդահամար Մարտ 1991|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 151 pdf}}</ref> |- |2001 |99<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_2001_1.pdf|title=Յունաստանի մարդահամար, 2001|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 152 pdf}}</ref> |- |2011 |189<ref name=":3">«[http://www.statistics.gr/documents/20181/1210503/FEK_monimos_rev.pdf/125204a0-726f-46fe-a141-302d9e7a38dc ΦΕΚ 2011 մարդահամար]», էջ 10851 (էջ 377 pdf)</ref> |- |2021 |235<ref name=":2" /> |} == Ծանօթութիւն == Բնակավայրին արեւմուտքը կը գտնուի [[Գամարես Նաուսաս, Փարոս|Գամարես Նաուսաս]] բնակավայրը։ <ref>[https://buk.gr/el/poli-perioxi/kamares-0 Գամարես, Փարոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://imagine.paros.gr/el/ti-tha-kanw/en-somati/ekdromes/161-paroikia-kalami-kamares-parou-kamares-naousas-naousa-ksifara-santa-maria-ampelas.html Բարիքիա-Գալամի-Գամարես Փարու-Գամարես Նաուսաս-Նաուսա-Քսիֆարիա-Սանթա Մարիա-Ապելաս]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փարոս կղզիի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Քիքիլատեսի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Էգէականի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնակավայրեր]] 3nfiwu3bve2zp40s58cu9yu2xd4813q 0 32649 254253 2026-09-05T15:17:54Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|երկիր=Յունաստան|պատկեր=GR-Paros-map.png|պատկերի նկարագրութիւն=Փարոս կղզին եւ բնակավայրերը|շրջան=Փարոս (կղզի), Քիքլատես|կը գտնուի ափին=Էգէական Ծով|բնօրինակ անուանում=Καμάρες Νάουσας Πάρου}} '''Գամարես Նաուսաս''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Καμάρες Νάουσας...»: 254253 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|երկիր=Յունաստան|պատկեր=GR-Paros-map.png|պատկերի նկարագրութիւն=Փարոս կղզին եւ բնակավայրերը|շրջան=Փարոս (կղզի), Քիքլատես|կը գտնուի ափին=Էգէական Ծով|բնօրինակ անուանում=Καμάρες Νάουσας Πάρου}} '''Գամարես Նաուսաս''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Καμάρες Νάουσας Πάρου), [[Փարոս (կղզի)|Փարոս]], [[Քիքլատես|Քիքլադես]], [[Էգէական Ծով|Էգէական ծով]]․ Փարոս կղզիին բնակավայր, որուն ծովափները կը գտնուին 10 մ․ բարձրութեան վրայ։ Կը գտնուի Փարոսին հիւսիսային ծովեզրին, անոր ծովափները կը գտնուին ծովուն մակերեսէն 10 մ․բարձրութեան վրայ։ Բնակավայրը Բաիքիայիէն հեռու է 6 քլ հիւսիս-արեւելք, իսկ անոր հիւսիսին կը գտնուի Լիվադիա եւ հիւսիս-արեւելքին Նաուսան։ Առաջին անգամ 1908-ին է որ արձանագրուած են որպէս Փարոսի առանձին բնակավայր։ Ըստ 2021-ի մարդահամարին, բնակչութեան թիւը 182 է։ == Բնակչութեան նկար == {| class="wikitable" !Տարի !Բնակչութիւն |- |1951 |387 |- |1961 |227<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1961_1.pdf|title=Յունաստանի մարդահամար մարտ 1961|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 120 pdf}}</ref> |- |1971 |104<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1971_1.pdf|title=Յունաստանի մարդահամար Մարտ 1971|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 116 pdf}}</ref> |- |1981 |96<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1981_1.pdf|title=Յունաստանի մարդահամար Մարտ 1981|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 128 pdf}}</ref> |- |1991 |106<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1991_1.pdf|title=Յունաստանի մարդահամար Մարտ 1991|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 151 pdf}}</ref> |- |2001 |147<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_2001_1.pdf|title=Յունաստանի մարդահամար, 2001|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 152 pdf}}</ref> |- |2011 |49<ref name=":3">«[http://www.statistics.gr/documents/20181/1210503/FEK_monimos_rev.pdf/125204a0-726f-46fe-a141-302d9e7a38dc ΦΕΚ 2011 մարդահամար]», էջ 10851 (էջ 377 pdf)</ref> |- |2021 |182<ref name=":2" /> |} == Ծանօթութիւն == Բնակավայրին արեւմուտքը կը գտնուի Գամարես Փարու բնակավայրը։ <ref>[https://web.archive.org/web/20130514080510/http://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_1951_1.pdf Յունաստանի 1951-ի մարդահամար, էջ 122{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://buk.gr/el/poli-perioxi/kamares-0 Գամարես, Փարոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://imagine.paros.gr/el/ti-tha-kanw/en-somati/ekdromes/161-paroikia-kalami-kamares-parou-kamares-naousas-naousa-ksifara-santa-maria-ampelas.html Բարիքիա-Գալամի-Գամարես Փարու-Գամարես Նաուսաս-Նաուսա-Քսիֆարիա-Սանթա Մարիա-Ապելաս]</ref> <ref>[https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=12651 Գամարես Քիքլադես{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փարոս կղզիի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Քիքիլատեսի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Էգէականի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնակավայրեր]] knvlocykpq3npl2x97hq6mui3e5jeu7 254254 254253 2026-09-05T15:22:58Z HoMen 269 254254 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|երկիր=Յունաստան|պատկեր=GR-Paros-map.png|պատկերի նկարագրութիւն=Փարոս կղզին եւ բնակավայրերը|շրջան=Փարոս (կղզի), Քիքլատես|կը գտնուի ափին=Էգէական Ծով|բնօրինակ անուանում=Καμάρες Νάουσας Πάρου}} '''Գամարես Նաուսաս''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Καμάρες Νάουσας Πάρου), [[Փարոս (կղզի)|Փարոս]], [[Քիքլատես|Քիքլադես]], [[Էգէական Ծով|Էգէական ծով]]․ Փարոս կղզիին բնակավայր, որուն ծովափները կը գտնուին 10 մ․ բարձրութեան վրայ։ Կը գտնուի Փարոսին հիւսիսային ծովեզրին, անոր ծովափները կը գտնուին ծովուն մակերեսէն 10 մ․բարձրութեան վրայ։ Բնակավայրը [[Բարիքիա|Բաիքիայէն]] հեռու է 6 քլ հիւսիս-արեւելք, իսկ անոր հիւսիսին կը գտնուի Լիվադիա եւ հիւսիս-արեւելքին [[Նաուսա (Փարոս)|Նաուսան]]։ Առաջին անգամ [[1908 թուական|1908]]-ին է որ արձանագրուած է որպէս Փարոսի առանձին բնակավայր։ Ըստ 2021-ի մարդահամարին, բնակչութեան թիւը 182 է։ == Բնակչութեան նկար == {| class="wikitable" !Տարի !Բնակչութիւն |- |1951 |387<ref>[https://web.archive.org/web/20130514080510/http://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_1951_1.pdf Յունաստանի 1951-ի մարդահամար, էջ 122{{ref-el}}]</ref> |- |1961 |227<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1961_1.pdf|title=Յունաստանի մարդահամար մարտ 1961|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 120 pdf}}</ref> |- |1971 |104<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1971_1.pdf|title=Յունաստանի մարդահամար Մարտ 1971|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 116 pdf}}</ref> |- |1981 |96<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1981_1.pdf|title=Յունաստանի մարդահամար Մարտ 1981|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 128 pdf}}</ref> |- |1991 |106<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1991_1.pdf|title=Յունաստանի մարդահամար Մարտ 1991|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 151 pdf}}</ref> |- |2001 |147<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_2001_1.pdf|title=Յունաստանի մարդահամար, 2001|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 152 pdf}}</ref> |- |2011 |49<ref name=":3">«[http://www.statistics.gr/documents/20181/1210503/FEK_monimos_rev.pdf/125204a0-726f-46fe-a141-302d9e7a38dc ΦΕΚ 2011 մարդահամար]», էջ 10851 (էջ 377 pdf)</ref> |- |2021 |182<ref name=":2" /> |} == Ծանօթութիւն == Բնակավայրին արեւմուտքը կը գտնուի [[Գամարես, Փարոս|Գամարես Փարու]] բնակավայրը։ <ref>[https://buk.gr/el/poli-perioxi/kamares-0 Գամարես, Փարոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://imagine.paros.gr/el/ti-tha-kanw/en-somati/ekdromes/161-paroikia-kalami-kamares-parou-kamares-naousas-naousa-ksifara-santa-maria-ampelas.html Բարիքիա-Գալամի-Գամարես Փարու-Գամարես Նաուսաս-Նաուսա-Քսիֆարիա-Սանթա Մարիա-Ապելաս]</ref> <ref>[https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=12651 Գամարես Քիքլադես{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փարոս կղզիի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Քիքիլատեսի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Էգէականի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնակավայրեր]] fyqd6248vivb85eh15y75aw92gjm90e 0 32650 254256 2026-09-05T15:47:34Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|երկիր=Յունաստան|պատկեր=Naousa beach.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Փարոս կղզի․ Նաուսա, Գոլիմպիթրես|շրջան=Փարոս (կղզի), Քիքլատես|կը գտնուի ափին=Էգէական Ծով|բնօրինակ անուանում=Κολυμπήθρες Πάρου|բնակչութիւն=28|մարդահամարի թուական=2021|բարձրութիւն=6|պատկե...»: 254256 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|երկիր=Յունաստան|պատկեր=Naousa beach.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Փարոս կղզի․ Նաուսա, Գոլիմպիթրես|շրջան=Փարոս (կղզի), Քիքլատես|կը գտնուի ափին=Էգէական Ծով|բնօրինակ անուանում=Κολυμπήθρες Πάρου|բնակչութիւն=28|մարդահամարի թուական=2021|բարձրութիւն=6|պատկերի լայնութիւն=Գոլիմպիթրես}} '''Գոլիմպիթրես''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Κολυμπήθρες Πάρου), [[Փարոս (կղզի)|Փարոս]], [[Քիքլատես|Քիքլադես]], [[Էգէական Ծով|Էգէական ծով]]։ Կը գտնուի [[Նաուսա (Փարոս)|Նաուսայի]] ծոցին արեւմտեան մասին եւ կ՛ընդգրկէ Փարոսին հանրածանօթ ծովափները։ Միայն մէկ ծովեզերք չէ, այլ ուղղահայաց ժայռերու միջեւ թաքնուած աւազոտ ծովափներու ամբողջութիւն մը։ Անունը յառաջ եկած է ժայռերէն, որոնք հողմահարումով ստացած են զանազան ձեւեր եւ կը կազմեն բնական խորշեր, որոնք կը լեցուին ծովաջրով եւ աւազաններու կը նմանին։ Գոլիմպիթրեսին մօտիկ, բարձրունքի մը վրայ կը գտնուի [[Գուգունարիես, Փարոս|Գուգունարիես]], ուր [[Միկինեան քաղաքակրթութիւն|Միկինեան]] աքրոբոլիսի աւերակներ կան։ Բնակավայրին ծովուն մակերեսէն բարձրութիւնը 6 մ․ է։ Կը գտնուի [[Բարիքիա|Բարիքիայէն]] 11 քլ դէպի հիւսիս-արեւելք, եւ [[Նաուսա (Փարոս)|Նաուսայէն]]՝ 4 քլ։ Առաջին անգամ [[1981 թուական|1981]]-ին է որ արձանագրուած է որպէս Փարոսի առանձին բնակավայր։ Ըստ [[2021 թուական|2021]]-ի մարդահամարին, մնայուն բնակչութեան թիւը 28 է։ == Բնակչութեան նկար == {| class="wikitable" !Տարի !Բնակչութիւն |- |1981 |22<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1981_1.pdf|title=Մարդահամար 1981|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 127 pdf}}</ref> |- |1991 |26<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1991_1.pdf|title=1991-ի մարդահամար|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 152 pdf}}</ref> |- |2001 |29<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_2001_1.pdf|title=2001-ի մարդահամար|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 153 pdf}}</ref> |- |2011 |25<ref name=":3">«[http://www.statistics.gr/documents/20181/1210503/FEK_monimos_rev.pdf/125204a0-726f-46fe-a141-302d9e7a38dc ΦΕΚ 2011]», էջ 10851 (էջ 377 pdf)</ref> |- |2021 |28<ref name=":2" /> |} == Ծանօթութիւն == Բնակավայրին արեւմուտքը կը գտնուի [[Գամարես Նաուսաս, Փարոս|Գամարես Նաուսաս]] բնակավայրը։ <ref>[https://buk.gr/el/poli-perioxi/kamares-0 Գամարես, Փարոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://imagine.paros.gr/el/ti-tha-kanw/shmeia-endiaferontos/paralies/56-kolympithres.html Գոլիմպիթրես, Փարոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=26287 Գոլիմպիթրես Փարոս․ բնակչութեան ելեւէջը վերջին տասնամեակներուն{{ref-el}}]</ref> <ref>[chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.statistics.gr/documents/20181/17286366/FEK-2024-Tefxos-B-02090.pdf/d4daffb1-7210-a172-9729-52d4771ae785 2021-ի մարդահամար, էջ 21999, (էջ 417 pdf)]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փարոս կղզիի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Քիքիլատեսի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Էգէականի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնակավայրեր]] hgz6nltc1dtdld0aetpgqkixsvvy74j 254257 254256 2026-09-05T15:48:09Z HoMen 269 254257 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|երկիր=Յունաստան|պատկեր=Naousa beach.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Փարոս կղզի․ Նաուսա, Գոլիմպիթրես|շրջան=Փարոս (կղզի), Քիքլատես|կը գտնուի ափին=Էգէական Ծով|բնօրինակ անուանում=Κολυμπήθρες Πάρου|բնակչութիւն=28|մարդահամարի թուական=2021|բարձրութիւն=6|պատկերի լայնութիւն=Գոլիմպիթրես}} '''Գոլիմպիթրես''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Κολυμπήθρες Πάρου), [[Փարոս (կղզի)|Փարոս]], [[Քիքլատես|Քիքլադես]], [[Էգէական Ծով|Էգէական ծով]]։ Կը գտնուի [[Նաուսա (Փարոս)|Նաուսայի]] ծոցին արեւմտեան մասին եւ կ՛ընդգրկէ Փարոսին հանրածանօթ ծովափները։ Միայն մէկ ծովեզերք չէ, այլ ուղղահայաց ժայռերու միջեւ թաքնուած աւազոտ ծովափներու ամբողջութիւն մը։ Անունը յառաջ եկած է ժայռերէն, որոնք հողմահարումով ստացած են զանազան ձեւեր եւ կը կազմեն բնական խորշեր, որոնք կը լեցուին ծովաջրով եւ աւազաններու կը նմանին։ Գոլիմպիթրեսին մօտիկ, բարձրունքի մը վրայ կը գտնուի [[Գուգունարիես, Փարոս|Գուգունարիես]], ուր [[Միկինեան քաղաքակրթութիւն|Միկինեան]] աքրոբոլիսի աւերակներ կան։ Բնակավայրին ծովուն մակերեսէն բարձրութիւնը 6 մ․ է։ Կը գտնուի [[Բարիքիա|Բարիքիայէն]] 11 քլ դէպի հիւսիս-արեւելք, եւ [[Նաուսա (Փարոս)|Նաուսայէն]]՝ 4 քլ։ Առաջին անգամ [[1981 թուական|1981]]-ին է որ արձանագրուած է որպէս Փարոսի առանձին բնակավայր։ Ըստ [[2021 թուական|2021]]-ի մարդահամարին, մնայուն բնակչութեան թիւը 28 է։ == Բնակչութեան նկար == {| class="wikitable" !Տարի !Բնակչութիւն |- |1981 |22<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1981_1.pdf|title=Մարդահամար 1981|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 127 pdf}}</ref> |- |1991 |26<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1991_1.pdf|title=1991-ի մարդահամար|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 152 pdf}}</ref> |- |2001 |29<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_2001_1.pdf|title=2001-ի մարդահամար|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 153 pdf}}</ref> |- |2011 |25<ref name=":3">«[http://www.statistics.gr/documents/20181/1210503/FEK_monimos_rev.pdf/125204a0-726f-46fe-a141-302d9e7a38dc ΦΕΚ 2011]», էջ 10851 (էջ 377 pdf)</ref> |- |2021 |28<ref name=":2" /> |} <ref>[https://buk.gr/el/poli-perioxi/kamares-0 Գամարես, Փարոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://imagine.paros.gr/el/ti-tha-kanw/shmeia-endiaferontos/paralies/56-kolympithres.html Գոլիմպիթրես, Փարոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=26287 Գոլիմպիթրես Փարոս․ բնակչութեան ելեւէջը վերջին տասնամեակներուն{{ref-el}}]</ref> <ref>[chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.statistics.gr/documents/20181/17286366/FEK-2024-Tefxos-B-02090.pdf/d4daffb1-7210-a172-9729-52d4771ae785 2021-ի մարդահամար, էջ 21999, (էջ 417 pdf)]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փարոս կղզիի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Քիքիլատեսի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Էգէականի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնակավայրեր]] jeg08tcpiyntp8mgpkd4h7fknx42cil 254258 254257 2026-09-05T15:50:45Z HoMen 269 /* Բնակչութեան նկար */ 254258 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|երկիր=Յունաստան|պատկեր=Naousa beach.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Փարոս կղզի․ Նաուսա, Գոլիմպիթրես|շրջան=Փարոս (կղզի), Քիքլատես|կը գտնուի ափին=Էգէական Ծով|բնօրինակ անուանում=Κολυμπήθρες Πάρου|բնակչութիւն=28|մարդահամարի թուական=2021|բարձրութիւն=6|պատկերի լայնութիւն=Գոլիմպիթրես}} '''Գոլիմպիթրես''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Κολυμπήθρες Πάρου), [[Փարոս (կղզի)|Փարոս]], [[Քիքլատես|Քիքլադես]], [[Էգէական Ծով|Էգէական ծով]]։ Կը գտնուի [[Նաուսա (Փարոս)|Նաուսայի]] ծոցին արեւմտեան մասին եւ կ՛ընդգրկէ Փարոսին հանրածանօթ ծովափները։ Միայն մէկ ծովեզերք չէ, այլ ուղղահայաց ժայռերու միջեւ թաքնուած աւազոտ ծովափներու ամբողջութիւն մը։ Անունը յառաջ եկած է ժայռերէն, որոնք հողմահարումով ստացած են զանազան ձեւեր եւ կը կազմեն բնական խորշեր, որոնք կը լեցուին ծովաջրով եւ աւազաններու կը նմանին։ Գոլիմպիթրեսին մօտիկ, բարձրունքի մը վրայ կը գտնուի [[Գուգունարիես, Փարոս|Գուգունարիես]], ուր [[Միկինեան քաղաքակրթութիւն|Միկինեան]] աքրոբոլիսի աւերակներ կան։ Բնակավայրին ծովուն մակերեսէն բարձրութիւնը 6 մ․ է։ Կը գտնուի [[Բարիքիա|Բարիքիայէն]] 11 քլ դէպի հիւսիս-արեւելք, եւ [[Նաուսա (Փարոս)|Նաուսայէն]]՝ 4 քլ։ Առաջին անգամ [[1981 թուական|1981]]-ին է որ արձանագրուած է որպէս Փարոսի առանձին բնակավայր։ Ըստ [[2021 թուական|2021]]-ի մարդահամարին, մնայուն բնակչութեան թիւը 28 է։ [[Պատկեր:GR-Paros-map.png|մինի|Գոլւմպիթրես․ Փարոս կղզիին քարտէսին հիւսիսը]] == Բնակչութեան նկար == {| class="wikitable" !Տարի !Բնակչութիւն |- |1981 |22<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1981_1.pdf|title=Մարդահամար 1981|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 127 pdf}}</ref> |- |1991 |26<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1991_1.pdf|title=1991-ի մարդահամար|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 152 pdf}}</ref> |- |2001 |29<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_2001_1.pdf|title=2001-ի մարդահամար|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 153 pdf}}</ref> |- |2011 |25<ref name=":3">«[http://www.statistics.gr/documents/20181/1210503/FEK_monimos_rev.pdf/125204a0-726f-46fe-a141-302d9e7a38dc ΦΕΚ 2011]», էջ 10851 (էջ 377 pdf)</ref> |- |2021 |28<ref name=":2" /> |} <ref>[https://buk.gr/el/poli-perioxi/kamares-0 Գամարես, Փարոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://imagine.paros.gr/el/ti-tha-kanw/shmeia-endiaferontos/paralies/56-kolympithres.html Գոլիմպիթրես, Փարոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=26287 Գոլիմպիթրես Փարոս․ բնակչութեան ելեւէջը վերջին տասնամեակներուն{{ref-el}}]</ref> <ref>[chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.statistics.gr/documents/20181/17286366/FEK-2024-Tefxos-B-02090.pdf/d4daffb1-7210-a172-9729-52d4771ae785 2021-ի մարդահամար, էջ 21999, (էջ 417 pdf)]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փարոս կղզիի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Քիքիլատեսի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Էգէականի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնակավայրեր]] 0k4l8pj0ybbkaq3o71nxtzvp0tanmv8 0 32651 254259 2026-09-05T16:18:20Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|երկիր=Յունաստան|պատկեր=GR-Paros-map.png|պատկերի նկարագրութիւն=Փարոս կղզի․ Լակերի՝ քարտէսին մէջ կը գտնուի Բարիքիայէն 14 քլ հիւսիս-արերեւլք եւ Նաուսայէն 5 քլ արեւելք |շրջան=Փարոս (կղզի), Քիքլատես|կը գտնուի ափին=Էգէական Ծով|բնօրինակ անուանում=Λάγκερ...»: 254259 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|երկիր=Յունաստան|պատկեր=GR-Paros-map.png|պատկերի նկարագրութիւն=Փարոս կղզի․ Լակերի՝ քարտէսին մէջ կը գտնուի Բարիքիայէն 14 քլ հիւսիս-արերեւլք եւ Նաուսայէն 5 քլ արեւելք |շրջան=Փարոս (կղզի), Քիքլատես|կը գտնուի ափին=Էգէական Ծով|բնօրինակ անուանում=Λάγκερη Πάρου|բնակչութիւն=37 (2021)|մարդահամարի թուական=|բարձրութիւն=6|պատկերի լայնութիւն=}} '''Լակերի''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Λάγκερη Πάρου), [[Փարոս (կղզի)|Փարոս]], [[Քիքլատես|Քիքլադես]], [[Էգէական Ծով|Էգէական ծով]]։ Կը գտնուի Փարոս կղզիին հիւսիսային ափերուն համանուն ծոցին ծովեզրին։ Բնակավայրին ծովուն մակերեսէն բարձրութիւնը 5 մ․ է։ Կը գտնուի [[Բարիքիա|Բարիքիայէն]] 14 քլ դէպի արեւելք/հիւսիս-արեւելք, եւ [[Նաուսա (Փարոս)|Նաուսայէն]]՝ 5 քլ արեւելք։ Անոր ծովափը կազմուած է սպիտակ բարակ աւազէ եւ հանրածանօթ է իր բարձր անազաթումբերով, մայրիներով եւ ճահճային թուփերով։ Առաջին անգամ [[1981 թուական|1928]]-ին է որ արձանագրուած է որպէս Փարոսի առանձին բնակավայր՝ ''Λάγγερη,'' իսկ 1981-էն սկսեալ արձանագրուած է՝ ''Λάγκερη''։ Ըստ [[2021 թուական|2021]]-ի մարդահամարին, մնայուն բնակչութեան թիւը 37 է։ == Բնակչութեան նկար == {| class="wikitable" !Տարի !Բնակչութիւն |- |1981 |10<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1981_1.pdf|title=Մարդահամար 1981|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 127 pdf}}</ref> |- |1991 |41<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1991_1.pdf|title=1991-ի մարդահամար|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 152 pdf}}</ref> |- |2001 |66<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_2001_1.pdf|title=2001-ի մարդահամար|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 153 pdf}}</ref> |- |2011 |65<ref name=":3">«[http://www.statistics.gr/documents/20181/1210503/FEK_monimos_rev.pdf/125204a0-726f-46fe-a141-302d9e7a38dc ΦΕΚ 2011]», էջ 10851 (էջ 377 pdf)</ref> |- |2021 |37<ref name=":2" /> |} <ref>[https://buk.gr/el/poli-perioxi/lagkeri Լակերի, Փարոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.travel.gr/best-of/oi-paralies-tis-paroy/ Փարոսին ամենէն գեղեցին ծովափները{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=22234 Լակերի, Փարոս․ բնակչութեան ելեւէջը վերջին տասնամեակներուն{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.statistics.gr/documents/20181/17286366/FEK-2024-Tefxos-B-02090.pdf/d4daffb1-7210-a172-9729-52d4771ae785 2021-ի մարդահամար, էջ 21999, (էջ 417 pdf)]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փարոս կղզիի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Քիքիլատեսի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Էգէականի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնակավայրեր]] h6tj1xmi8tvpn0lw2eu79vr1wbm98oa 0 32652 254260 2026-09-05T16:20:21Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Կարմիր աքլոր'''», խորհրդահայ անդրանիկ երգիծական շաբաթաթերթը։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է 1921 թուականին, [[Թիֆլիս]]։ Խմբագիրը՝ [[Մատթէոս Դարբինեան|Մաթէոս Դարբինեան]]։ Պարբերականին աշխատակցած են Ա. Վրոյր, Յակոբ Աղաբաբ, Մովսէս Արազի, Ա. Երից...»: 254260 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Կարմիր աքլոր'''», խորհրդահայ անդրանիկ երգիծական շաբաթաթերթը։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է 1921 թուականին, [[Թիֆլիս]]։ Խմբագիրը՝ [[Մատթէոս Դարբինեան|Մաթէոս Դարբինեան]]։ Պարբերականին աշխատակցած են Ա. Վրոյր, Յակոբ Աղաբաբ, Մովսէս Արազի, Ա. Երիցեան, Էդուարդ Խոճիկ, [[Ատրպետ Ատրպետեան|Ատրպետ]], Շերամ եւ ուրիշներ։ == Գրականութիւն == * «Կարմիր աքլոր» շաբաթաթերթի մատենագիտութիւն (կազմ. եւ յառաջաբ.՝ Բ. Մելանի), Ե., 1982։ == Արտաքին յղումներ == * [http://serials.flib.sci.am/matenagitutyun/KARMIR%20AQLOR/book/content.html «Կարմիր աքլոր»] {{ՀԳԳՀ}} [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] 8jy195n30h4rdj7gleap1qlo17i1wps 0 32653 254261 2026-09-05T16:35:38Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|երկիր=Յունաստան|պատկեր=GR-Paros-map.png|պատկերի նկարագրութիւն=Փարոս կղզի․ Լիվադիա՝ քարտէսին մէջ կը գտնուի Բարիքիայէն 9 քլ հարաւ-արերեւլք եւ Նաուսայէն 3 քլ արեւմուտք |շրջան=Փարոս (կղզի), Քիքլատես|կը գտնուի ափին=Էգէական Ծով|բնօրինակ անուանում=Λιβά...»: 254261 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|երկիր=Յունաստան|պատկեր=GR-Paros-map.png|պատկերի նկարագրութիւն=Փարոս կղզի․ Լիվադիա՝ քարտէսին մէջ կը գտնուի Բարիքիայէն 9 քլ հարաւ-արերեւլք եւ Նաուսայէն 3 քլ արեւմուտք |շրջան=Փարոս (կղզի), Քիքլատես|կը գտնուի ափին=Էգէական Ծով|բնօրինակ անուանում=Λιβάδια Πάρου|բնակչութիւն=32 (2021)|մարդահամարի թուական=|բարձրութիւն=10|պատկերի լայնութիւն=}} '''Լիվադիա''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Λάγκερη Πάρου), [[Փարոս (կղզի)|Փարոս]], [[Քիքլատես|Քիքլադես]], [[Էգէական Ծով|Էգէական ծով]]։ Կը գտնուի Փարոս կղզիին հիւսիսային ափերուն Բլասթիրա ծոցին ծովեզրին։ Բնակավայրին ծովուն մակերեսէն բարձրութիւնը 10 մ․ է։ [[Պատկեր:Cyclades Paros Koukounaries Site Mycenien - panoramio.jpg|ձախից|մինի|Գուգունարիեսի հնաբանական վայր՝ Միկինեան աքրոբոլիս]] Կը գտնուի [[Բարիքիա|Բարիքիայէն]] 9 քլ դէպի հարաւ-արեւելք/հիւսիս-արեւելք, եւ [[Նաուսա (Փարոս)|Նաուսայէն]]՝ 3 քլ արեւմուտք։ Անոր հիւսիս-արեւմտեան ծայրամասին կը գտնուի Գուգունարիեսի Միկինեան աքրոբոլիսը, իսկ հիւսիսը՝ [[Գոլիմպիթրես, Փարոս|Գոլիմպիթրես]]։ Առաջին անգամ [[1981 թուական|1928]]-ին է որ արձանագրուած է որպէս Փարոսի առանձին բնակավայր՝ ''Λειβάδια,'' իսկ 1981-էն սկսեալ արձանագրուած է՝ ''Λιβάδια''։ Ըստ [[2021 թուական|2021]]-ի մարդահամարին, մնայուն բնակչութեան թիւը 32 է։ == Բնակչութեան նկար == {| class="wikitable" !Տարի !Բնակչութիւն |- |1981 |25<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1981_1.pdf|title=Մարդահամար 1981|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 127 pdf}}</ref> |- |1991 |28<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1991_1.pdf|title=1991-ի մարդահամար|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 152 pdf}}</ref> |- |2001 |83<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_2001_1.pdf|title=2001-ի մարդահամար|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 153 pdf}}</ref> |- |2011 |20<ref name=":3">«[http://www.statistics.gr/documents/20181/1210503/FEK_monimos_rev.pdf/125204a0-726f-46fe-a141-302d9e7a38dc ΦΕΚ 2011]», էջ 10851 (էջ 377 pdf)</ref> |- |2021 |32<ref name=":2" /> |} <ref>[https://www.feelgreece.com/el/livadia-paros Լիվադիա, Փարոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://buk.gr/el/poli-perioxi/livadia-2 Լիվադիա, Փարոս{{ref-el}}]</ref> <ref>https://www.archaiologia.gr/blog/2015/07/22/%CE%B7-%CE%B1%CE%BA%CF%81%CF%8C%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B7-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CE%BA%CE%BF%CF%85%CE%BA%CE%BF%CF%85%CE%BD%CE%B1%CF%81%CE%B9%CF%8E%CE%BD-%CF%80%CE%AC%CF%81%CE%BF%CF%85/ Գուգունարիես, Միկինեան աքրոբոլիս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=22234 Լակերի, Փարոս․ բնակչութեան ելեւէջը վերջին տասնամեակներուն{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.statistics.gr/documents/20181/17286366/FEK-2024-Tefxos-B-02090.pdf/d4daffb1-7210-a172-9729-52d4771ae785 2021-ի մարդահամար, էջ 21999, Լիվադիա - Քիքլադես (էջ 417 pdf)]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փարոս կղզիի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Քիքիլատեսի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Էգէականի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնակավայրեր]] q0078i8egsw3d16pss8kmi3bre26xj8 254262 254261 2026-09-05T16:36:21Z HoMen 269 254262 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|երկիր=Յունաստան|պատկեր=GR-Paros-map.png|պատկերի նկարագրութիւն=Փարոս կղզի․ Լիվադիա՝ քարտէսին մէջ կը գտնուի Բարիքիայէն 9 քլ հարաւ-արերեւլք եւ Նաուսայէն 3 քլ արեւմուտք |շրջան=Փարոս (կղզի), Քիքլատես|կը գտնուի ափին=Էգէական Ծով|բնօրինակ անուանում=Λιβάδια Πάρου|բնակչութիւն=32 (2021)|մարդահամարի թուական=|բարձրութիւն=10|պատկերի լայնութիւն=}} '''Լիվադիա''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Λάγκερη Πάρου), [[Փարոս (կղզի)|Փարոս]], [[Քիքլատես|Քիքլադես]], [[Էգէական Ծով|Էգէական ծով]]։ Կը գտնուի Փարոս կղզիին հիւսիսային ափերուն Բլասթիրա ծոցին ծովեզրին։ Բնակավայրին ծովուն մակերեսէն բարձրութիւնը 10 մ․ է։ [[Պատկեր:Cyclades Paros Koukounaries Site Mycenien - panoramio.jpg|ձախից|մինի|Գուգունարիեսի հնաբանական վայր՝ Միկինեան աքրոբոլիս]] Կը գտնուի [[Բարիքիա|Բարիքիայէն]] 9 քլ դէպի հարաւ-արեւելք/հիւսիս-արեւելք, եւ [[Նաուսա (Փարոս)|Նաուսայէն]]՝ 3 քլ արեւմուտք։ Անոր հիւսիս-արեւմտեան ծայրամասին կը գտնուի Գուգունարիեսի [[Միկինեան քաղաքակրթութիւն|Միկինեան]] աքրոբոլիսը, իսկ հիւսիսը՝ [[Գոլիմպիթրես, Փարոս|Գոլիմպիթրես]]։ Առաջին անգամ [[1981 թուական|1928]]-ին է որ արձանագրուած է որպէս Փարոսի առանձին բնակավայր՝ ''Λειβάδια,'' իսկ 1981-էն սկսեալ արձանագրուած է՝ ''Λιβάδια''։ Ըստ [[2021 թուական|2021]]-ի մարդահամարին, մնայուն բնակչութեան թիւը 32 է։ == Բնակչութեան նկար == {| class="wikitable" !Տարի !Բնակչութիւն |- |1981 |25<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1981_1.pdf|title=Մարդահամար 1981|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 127 pdf}}</ref> |- |1991 |28<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1991_1.pdf|title=1991-ի մարդահամար|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 152 pdf}}</ref> |- |2001 |83<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_2001_1.pdf|title=2001-ի մարդահամար|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 153 pdf}}</ref> |- |2011 |20<ref name=":3">«[http://www.statistics.gr/documents/20181/1210503/FEK_monimos_rev.pdf/125204a0-726f-46fe-a141-302d9e7a38dc ΦΕΚ 2011]», էջ 10851 (էջ 377 pdf)</ref> |- |2021 |32<ref name=":2" /> |} <ref>[https://www.feelgreece.com/el/livadia-paros Լիվադիա, Փարոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://buk.gr/el/poli-perioxi/livadia-2 Լիվադիա, Փարոս{{ref-el}}]</ref> <ref>https://www.archaiologia.gr/blog/2015/07/22/%CE%B7-%CE%B1%CE%BA%CF%81%CF%8C%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B7-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CE%BA%CE%BF%CF%85%CE%BA%CE%BF%CF%85%CE%BD%CE%B1%CF%81%CE%B9%CF%8E%CE%BD-%CF%80%CE%AC%CF%81%CE%BF%CF%85/ Գուգունարիես, Միկինեան աքրոբոլիս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=22234 Լակերի, Փարոս․ բնակչութեան ելեւէջը վերջին տասնամեակներուն{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.statistics.gr/documents/20181/17286366/FEK-2024-Tefxos-B-02090.pdf/d4daffb1-7210-a172-9729-52d4771ae785 2021-ի մարդահամար, էջ 21999, Լիվադիա - Քիքլադես (էջ 417 pdf)]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փարոս կղզիի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Քիքիլատեսի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Էգէականի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնակավայրեր]] fsqzkhrtthbsxjv5t804oj253x6a484 0 32654 254263 2026-09-05T16:46:01Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|երկիր=Յունաստան|պատկեր=GR-Paros-map.png|պատկերի նկարագրութիւն=Փարոս կղզի․ Քսիֆարա՝ քարտէսին մէջ կը գտնուի Բարիքիայէն 15 քլ հիւսիս-արերեւլք/արեւելք եւ Նաուսայէն 6 քլ արեւելք |շրջան=Փարոս (կղզի), Քիքլատես|կը գտնուի ափին=Էգէական Ծով|բնօրինակ անուանո...»: 254263 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|երկիր=Յունաստան|պատկեր=GR-Paros-map.png|պատկերի նկարագրութիւն=Փարոս կղզի․ Քսիֆարա՝ քարտէսին մէջ կը գտնուի Բարիքիայէն 15 քլ հիւսիս-արերեւլք/արեւելք եւ Նաուսայէն 6 քլ արեւելք |շրջան=Փարոս (կղզի), Քիքլատես|կը գտնուի ափին=Էգէական Ծով|բնօրինակ անուանում=Ξιφάρα Πάρου|բնակչութիւն=110 (2021)|մարդահամարի թուական=|բարձրութիւն=|պատկերի լայնութիւն=}} '''Քսիֆարա''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Ξιφάρα Πάρου), [[Փարոս (կղզի)|Փարոս]], [[Քիքլատես|Քիքլադես]], [[Էգէական Ծով|Էգէական ծով]]։ Փարոս կղզիին ծովափնեայ բնակավայր։ Կը գտնուի Փարոսին հիւսիսային ափերուն Լակերի ծոցին հիւսիսային ծովեզրին։ [[Բարիքիա|Բարիքիայէն]] հեռու է 15 քլ դէպի հիւսիս-արեւելք/արեւելք, եւ [[Նաուսա (Փարոս)|Նաուսայէն]]՝ 6 քլ արեւելք։ Ծովափը կազմուած է աւազէ եւ խճաքարերէ։ Առաջին անգամ [[1981 թուական|1928]]-ին է որ արձանագրուած է որպէս Փարոսի առանձին բնակավայր՝ ''Ξιφάρας,'' իսկ 1981-էն սկսեալ արձանագրուած է՝ ''Ξιφάρα''։ Ըստ [[2021 թուական|2021]]-ի մարդահամարին, մնայուն բնակչութեան թիւը 110 է։ == Բնակչութեան նկար == {| class="wikitable" !Տարի !Բնակչութիւն |- |1981 |54<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1981_1.pdf|title=Մարդահամար 1981|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 127 pdf}}</ref> |- |1991 |43<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1991_1.pdf|title=1991-ի մարդահամար|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 152 pdf}}</ref> |- |2001 |63<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_2001_1.pdf|title=2001-ի մարդահամար|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 153 pdf}}</ref> |- |2011 |55<ref name=":3">«[http://www.statistics.gr/documents/20181/1210503/FEK_monimos_rev.pdf/125204a0-726f-46fe-a141-302d9e7a38dc ΦΕΚ 2011]», էջ 10851 (էջ 377 pdf)</ref> |- |2021 |110<ref name=":2" /> |} <ref>[https://www.feelgreece.com/el/livadia-paros Լիվադիա, Փարոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.allovergreece.com/Beaches/Descr/17/462/el Քսիֆարա, Փարոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=22234 Լակերի, Քսիֆարա Փարոս․ բնակչութեան ելեւէջը վերջին տասնամեակներուն{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.statistics.gr/documents/20181/17286366/FEK-2024-Tefxos-B-02090.pdf/d4daffb1-7210-a172-9729-52d4771ae785 2021-ի մարդահամար, էջ 21999, Լիվադիա - Քիքլադես (էջ 417 pdf)]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փարոս կղզիի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Քիքիլատեսի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Էգէականի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնակավայրեր]] bbs2eg2ot2wrq78o1bkore6w018vf2q 254265 254263 2026-09-05T16:55:59Z HoMen 269 254265 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|երկիր=Յունաստան|պատկեր=GR-Paros-map.png|պատկերի նկարագրութիւն=Փարոս կղզի․ Քսիֆարա՝ քարտէսին մէջ կը գտնուի Բարիքիայէն 15 քլ հիւսիս-արերեւլք/արեւելք եւ Նաուսայէն 6 քլ արեւելք |շրջան=Փարոս (կղզի), Քիքլատես|կը գտնուի ափին=Էգէական Ծով|բնօրինակ անուանում=Ξιφάρα Πάρου|բնակչութիւն=110 (2021)|մարդահամարի թուական=|բարձրութիւն=|պատկերի լայնութիւն=}} '''Քսիֆարա''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Ξιφάρα Πάρου), [[Փարոս (կղզի)|Փարոս]], [[Քիքլատես|Քիքլադես]], [[Էգէական Ծով|Էգէական ծով]]։ Փարոս կղզիին ծովափնեայ բնակավայր։ Կը գտնուի Փարոսին հիւսիսային ափերուն Լակերի ծոցին հիւսիսային ծովեզրին։ [[Բարիքիա|Բարիքիայէն]] հեռու է 15 քլ դէպի հիւսիս-արեւելք/արեւելք, եւ [[Նաուսա (Փարոս)|Նաուսայէն]]՝ 6 քլ արեւելք։ Ծովափը կազմուած է աւազէ եւ խճաքարերէ։ Առաջին անգամ [[1981 թուական|1928]]-ին է որ արձանագրուած է որպէս Փարոսի առանձին բնակավայր՝ ''Ξιφάρας,'' իսկ 1981-էն սկսեալ արձանագրուած է՝ ''Ξιφάρα''։ Ըստ [[2021 թուական|2021]]-ի մարդահամարին, մնայուն բնակչութեան թիւը 110 է։ == Բնակչութեան նկար == {| class="wikitable" !Տարի !Բնակչութիւն |- |1981 |54<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1981_1.pdf|title=Մարդահամար 1981|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 127 pdf}}</ref> |- |1991 |43<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1991_1.pdf|title=1991-ի մարդահամար|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 152 pdf}}</ref> |- |2001 |63<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_2001_1.pdf|title=2001-ի մարդահամար|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 153 pdf}}</ref> |- |2011 |55<ref name=":3">«[http://www.statistics.gr/documents/20181/1210503/FEK_monimos_rev.pdf/125204a0-726f-46fe-a141-302d9e7a38dc ΦΕΚ 2011]», էջ 10851 (էջ 377 pdf)</ref> |- |2021 |110<ref name=":2" /> |} <ref>[https://www.feelgreece.com/el/livadia-paros Լիվադիա, Փարոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.allovergreece.com/Beaches/Descr/17/462/el Քսիֆարա, Փարոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=22234 Լակերի, Քսիֆարա Փարոս․ բնակչութեան ելեւէջը վերջին տասնամեակներուն{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.statistics.gr/documents/20181/17286366/FEK-2024-Tefxos-B-02090.pdf/d4daffb1-7210-a172-9729-52d4771ae785 2021-ի մարդահամար, էջ 21999, Լիվադիա - Քիքլադես (էջ 417 pdf)]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փարոս կղզիի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Քիքիլատեսի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Էգէականի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնակավայրեր]] mwz21aq4idwknyfduwyp71wvxw6hmsn 0 32655 254264 2026-09-05T16:55:32Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|երկիր=Յունաստան|պատկեր=GR-Paros-map.png|պատկերի նկարագրութիւն=Փարոս կղզի․ Բրոթորղիա՝ քարտէսին մէջ կը գտնուի Բարիքիայէն 8 քլ հարաւ-արերեւլք եւ Նաուսայէն 3 քլ հարաւ-արեւմուտք |շրջան=Փարոս (կղզի), Քիքլատես|կը գտնուի ափին=Էգէական Ծով|բնօրինակ անուան...»: 254264 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|երկիր=Յունաստան|պատկեր=GR-Paros-map.png|պատկերի նկարագրութիւն=Փարոս կղզի․ Բրոթորղիա՝ քարտէսին մէջ կը գտնուի Բարիքիայէն 8 քլ հարաւ-արերեւլք եւ Նաուսայէն 3 քլ հարաւ-արեւմուտք |շրջան=Փարոս (կղզի), Քիքլատես|կը գտնուի ափին=Էգէական Ծով|բնօրինակ անուանում=Πρωτόργια Πάρου|բնակչութիւն=30 (2021)|մարդահամարի թուական=|բարձրութիւն=|պատկերի լայնութիւն=}} '''Բրոթորղիա''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Πρωτόργια Πάρου), [[Փարոս (կղզի)|Փարոս]], [[Քիքլատես|Քիքլադես]], [[Էգէական Ծով|Էգէական ծով]]։ Փարոս կղզիին ծովափնեայ բնակավայր։ Կը գտնուի Փարոսին հիւսիսային ափերուն դէպի Բլասթիրա ծոցին ծովեզրին։ [[Բարիքիա|Բարիքիայէն]] հեռու է 8 քլ դէպի հարաւ-արեւելք, եւ [[Նաուսա (Փարոս)|Նաուսայէն]]՝ 3 քլ հարաւ-արեւմուտք։ Առաջին անգամ [[1981 թուական|1928]]-ին է որ արձանագրուած է որպէս Փարոսի առանձին բնակավայր՝ ''Πρωτόρια,'' իսկ 1981-էն սկսեալ արձանագրուած է՝ ''Πρωτόργια''։ Ըստ [[2021 թուական|2021]]-ի մարդահամարին, մնայուն բնակչութեան թիւը 30 է։ == Բնակչութեան նկար == {| class="wikitable" !Տարի !Բնակչութիւն |- |1981 |28<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1981_1.pdf|title=Մարդահամար 1981|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 127 pdf}}</ref> |- |1991 |40<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1991_1.pdf|title=1991-ի մարդահամար|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 152 pdf}}</ref> |- |2001 |54<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_2001_1.pdf|title=2001-ի մարդահամար|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 153 pdf}}</ref> |- |2011 |61<ref name=":3">«[http://www.statistics.gr/documents/20181/1210503/FEK_monimos_rev.pdf/125204a0-726f-46fe-a141-302d9e7a38dc ΦΕΚ 2011]», էջ 10851 (էջ 377 pdf)</ref> |- |2021 |30<ref name=":2" /> |} <ref>[https://www.hellenicaworld.com/Greece/Geo/gr/ProtorgiaParou.html Բրոթորղիա, Փարոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.gtp.gr/LocPage.asp?id=12129&lng=1, Բրոթորղիա, Փարոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=22236 Բրոթորղիա, Փարոս․ բնակչութեան ելեւէջը վերջին տասնամեակներուն{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.statistics.gr/documents/20181/17286366/FEK-2024-Tefxos-B-02090.pdf/d4daffb1-7210-a172-9729-52d4771ae785 2021-ի մարդահամար, էջ 21999, Բրոթորղիա - Քիքլադես (էջ 417 pdf)]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փարոս կղզիի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Քիքիլատեսի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Էգէականի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնակավայրեր]] 3if3x8fmemj0kyuvgbqyx1zh8parjp9 0 32656 254266 2026-09-05T17:11:23Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Կաքաւիկ'''», մանկական պատկերազարդ ամսաթերթ։ == Պատմություն == Լոյս տեսած է 2011 թուականէն [[Լոս Անճելըս]]։ Խմբագիր՝ Ճուլիեթա Դաւթեան։ Տպագրած է մանկական փոքրիկ պատմուածքներ, ոտանաւորներ, նոթագրուած երգեր, ժամանցային խաղեր, որոնք կը զարգա...»: 254266 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Կաքաւիկ'''», մանկական պատկերազարդ ամսաթերթ։ == Պատմություն == Լոյս տեսած է 2011 թուականէն [[Լոս Անճելըս]]։ Խմբագիր՝ Ճուլիեթա Դաւթեան։ Տպագրած է մանկական փոքրիկ պատմուածքներ, ոտանաւորներ, նոթագրուած երգեր, ժամանցային խաղեր, որոնք կը զարգացնեն մանուկներու երեւակայութիւնը։ Հրատարակուած է դասական ուղղագրութեամբ՝ [[արեւելահայերէն]] եւ [[արեւմտահայերէն]] տարբերակներով։{{ՀԳԳՀ}} [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] rm9vtjrhyejkgt8m1q21warf6ygwhug 0 32657 254267 2026-09-05T17:16:56Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր||կարգավիճակ=Կղզի|պատկեր=GR-Paros-map.png|պատկերի նկարագրութիւն=Փարոս կղզիի քարտէս․ Այիա Գալի կը գտնուի կղզիին եւ Նաուսա ծոցին հիւսիսը, Նաուսային հիւսիս-արեւմուտքը, Գոլիմպիթրեսին արեւելքը։|երկիր=|բնօրինակ անուանում=Αγία Καλή Πάρου|բնակչութիւն=0...»: 254267 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր||կարգավիճակ=Կղզի|պատկեր=GR-Paros-map.png|պատկերի նկարագրութիւն=Փարոս կղզիի քարտէս․ Այիա Գալի կը գտնուի կղզիին եւ Նաուսա ծոցին հիւսիսը, Նաուսային հիւսիս-արեւմուտքը, Գոլիմպիթրեսին արեւելքը։|երկիր=|բնօրինակ անուանում=Αγία Καλή Πάρου|բնակչութիւն=0|մարդահամարի թուական=2021|կը գտնուի ափին=Էգէական ծով}}'''Այիա Գալի''' (յուն․՝ Αγία Καλή Πάρου), [[Քիքլատես|Քիքլադեսի]] ժայռակղզիակ, [[Էգէական Ծով|Էգէական ծով]]։ Կը գտնուի [[Փարոս (կղզի)|Փարոս]] կղզիին եւ Նաուսա ծոցին հիւսիսը, [[Նաուսա (Փարոս)|Նաուսային]] հիւսիս-արեւմուտքը, [[Գոլիմպիթրես, Փարոս|Գոլիմպիթրեսին]] արեւելքը։ Ծովուն մակերեսէն բարձրագոյն կէտը 15 մ․ է։ Անունը կը պարտի համանուն մատուռին որ կը գտնուի կղզիակին վրայ։ Վարչականօրէն, 1981-էն կը պատկանի Փարոսի քաղաքապետութեան, եւ արձանագրուած է որպէս առանձին բնակավայր։ Ըստ 2021-ի մարդահամարին, անբնակ կղզի է։ <ref>[https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=26285 Այիա Գալի, Քիքլադես․ բնակչութիւն{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.topoguide.gr/index-map.php topoguide - Փարոս, Այիա Գալի / 6133330,4109103 / 37․12400, 25․27742]</ref> <ref>[https://www.tripadvisor.com.gr/Attraction_Review-g189432-d1467501-Reviews-Agia_Kali-Paros_Cyclades_South_Aegean.html Այիա Գալի, Փարոս{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} k2bft2c8lsz83cjdcnkv8t0lokuj4at 254268 254267 2026-09-05T17:18:54Z HoMen 269 254268 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր||կարգավիճակ=Կղզի|պատկեր=GR-Paros-map.png|պատկերի նկարագրութիւն=Փարոս կղզիի քարտէս․ Այիա Գալի կը գտնուի կղզիին եւ Նաուսա ծոցին հիւսիսը, Նաուսային հիւսիս-արեւմուտքը, Գոլիմպիթրեսին արեւելքը։|երկիր=|բնօրինակ անուանում=Αγία Καλή Πάρου|բնակչութիւն=0|մարդահամարի թուական=2021|կը գտնուի ափին=Էգէական ծով}}'''Այիա Գալի''' (յուն․՝ Αγία Καλή Πάρου), [[Քիքլատես|Քիքլադեսի]] ժայռակղզիակ, [[Էգէական Ծով|Էգէական ծով]]։ Կը գտնուի [[Փարոս (կղզի)|Փարոս]] կղզիին եւ Նաուսա ծոցին հիւսիսը, [[Նաուսա (Փարոս)|Նաուսային]] հիւսիս-արեւմուտքը, [[Գոլիմպիթրես, Փարոս|Գոլիմպիթրեսին]] արեւելքը։ Ծովուն մակերեսէն բարձրագոյն կէտը 15 մ․ է։ Անունը կը պարտի համանուն մատուռին որ կը գտնուի կղզիակին վրայ։ Վարչականօրէն, 1981-էն կը պատկանի Փարոսի քաղաքապետութեան, եւ արձանագրուած է որպէս առանձին բնակավայր։ Ըստ 2021-ի մարդահամարին, անբնակ կղզի է։ <ref>[https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=26285 Այիա Գալի, Քիքլադես․ բնակչութիւն{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.topoguide.gr/index-map.php topoguide - Փարոս, Այիա Գալի / 6133330,4109103 / 37․12400, 25․27742]</ref> <ref>[https://www.tripadvisor.com.gr/Attraction_Review-g189432-d1467501-Reviews-Agia_Kali-Paros_Cyclades_South_Aegean.html Այիա Գալի, Փարոս{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} aieldohr0jbhsvkiajf8dxsp4undx83 0 32658 254269 2026-09-05T17:31:38Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}} '''«Կիթառ»,''' կնոջական, գրական-հասարակական հանդէս։ Կանանց մասին հայալեզու առաջին ամսագիրն է։ Հրատարակուած է 1862-1863 թուականնեուն, [[Կոստանդնուպոլիս]]։ Հիմնադրած, խմբագրած եւ հրատարակած է [[Ելպիս Կեսարացեան]]<ref name=":0">{{Cite journal|last=Համբարձումյա...»: 254269 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}} '''«Կիթառ»,''' կնոջական, գրական-հասարակական հանդէս։ Կանանց մասին հայալեզու առաջին ամսագիրն է։ Հրատարակուած է 1862-1863 թուականնեուն, [[Կոստանդնուպոլիս]]։ Հիմնադրած, խմբագրած եւ հրատարակած է [[Ելպիս Կեսարացեան]]<ref name=":0">{{Cite journal|last=Համբարձումյան|first=Նաիրա|date=2025-03-07|title=Էլպիս Կեսարացյանը և «Կիթառ» հանդեսը|url=https://journals.ysu.am/bulletin-ysu-philology/article/view/vol16_no1_2025_pp025-044|journal=Bulletin of Yerevan University B: Philology|language=hy|volume=16|issue=1 (46)|pages=25–44|doi=10.46991/BYSU.B/2025.16.1.025|issn=2738-2575}}</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] hcgz5mikx72rhmx6cnomibtkwe60dwl 0 32659 254271 2026-09-05T17:33:21Z Azniv Stepanian 8 Azniv Stepanian տեղափոխեց էջ [[Էլպիս Կեսարացեան]]ը վերայղելով դէպի էջ [[Ելպիս Կեսարացեան]] 254271 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ելպիս Կեսարացեան]] gt8ciamzkg7pxyk5zmw4lgh9sx9a2wi 0 32660 254273 2026-09-05T17:44:39Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Կրօնական կառոյց|հայերէն անուանում=Այիոս Անտոնիոս վանք, Փարոս|երկիր=Յունաստան|կրօնադաւանանք=Յոյն Ուղղափառ Եկեղեցի|շրջան=[[Փարոս (կղզի)|Փարոս]]|ներկայ վիճակ=Կանգուն|հիմնադրուած=326|պատկեր=|պատկերի չափ=|բնօրինակ անուանում=Μονή Αγίου Αντωνίου Πάρου|կրօն...»: 254273 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կրօնական կառոյց|հայերէն անուանում=Այիոս Անտոնիոս վանք, Փարոս|երկիր=Յունաստան|կրօնադաւանանք=Յոյն Ուղղափառ Եկեղեցի|շրջան=[[Փարոս (կղզի)|Փարոս]]|ներկայ վիճակ=Կանգուն|հիմնադրուած=326|պատկեր=|պատկերի չափ=|բնօրինակ անուանում=Μονή Αγίου Αντωνίου Πάρου|կրօնադաւանութիւն=Յոյն Ուղղափառ Եկեղեցի}} '''Այիոս Անտոնիոս''' '''վանք''', ([[Յունարէն|յուն․՝]] Μονή Αγίου Αντωνίου Πάρου)․ Փարոս, Քիքլատես։ Վանքը կը գտնուի Փարոսին հիւսիսը, Նաուսային կից՝ հարաւը։ Բարիքիայէն հեռաւորութիւնը 11 քլ է՝ դէպի հիւսիս-արեւելք։ 1981-ին առաջին անգամ արձանագրուած է որպէս Նաուսա համայնքին առանձին բնակավայր։ 2021-ի մարդահամարին վանականներ արձանագրուած չեն։ Փարոս կղզիին վրայ եւ [[Մարբիսա, Փարոս|Մարբիսային]] արեւմուտքը, կը գտնուի համանուն պատմական «Իերա Մոնի Այիու Անտոնիու» վանքը։ <ref>[ https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=12589 Բնակչութեան մարդահամար, Քիքլադես, Այիոս Անտոնիոս վանք{{ref-el}}]</ref> <ref>[ chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.statistics.gr/documents/20181/17286366/FEK-2024-Tefxos-B-02090.pdf/d4daffb1-7210-a172-9729-52d4771ae785 ՖԵՔ - 2021-ի մարդահամար, էջ՝ 21999, pdf`417{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://imagine.paros.gr/el/ti-tha-kanw/shmeia-endiaferontos/eklisies-monastiria/48-marpissa.html մարբիսա{{ref-el}} ]</ref> <ref>[https://www.e-kyklades.gr/travel/showroom/tourism/SAINT_ANTONY?lang=el Այիոս Անտոնիոս վանք, Քիքլադես]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} dp1utfrcgprkdb2jopzu7jaq12hrkpb 254274 254273 2026-09-05T17:47:11Z HoMen 269 254274 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կրօնական կառոյց|հայերէն անուանում=Այիոս Անտոնիոս վանք, Փարոս|երկիր=Յունաստան|կրօնադաւանանք=Յոյն Ուղղափառ Եկեղեցի|շրջան=[[Փարոս (կղզի)|Փարոս]]|ներկայ վիճակ=Կանգուն|հիմնադրուած=326|պատկեր=|պատկերի չափ=|բնօրինակ անուանում=Μονή Αγίου Αντωνίου Πάρου|կրօնադաւանութիւն=Յոյն Ուղղափառ Եկեղեցի}} '''Այիոս Անտոնիոս''' '''վանք''', ([[Յունարէն|յուն․՝]] Μονή Αγίου Αντωνίου Πάρου)․ Փարոս, Քիքլատես։ Վանքը կը գտնուի Փարոսին հիւսիսը, Նաուսային կից՝ հարաւը։ Բարիքիայէն հեռաւորութիւնը 11 քլ է՝ դէպի հիւսիս-արեւելք։ 1981-ին առաջին անգամ արձանագրուած է որպէս Նաուսա համայնքին առանձին բնակավայր։ 2021-ի մարդահամարին վանականներ արձանագրուած չեն։ Փարոս կղզիին վրայ եւ [[Մարբիսա, Փարոս|Մարբիսային]] արեւմուտքը, կը գտնուի համանուն պատմական «Իերա Մոնի Այիու Անտոնիու» վանքը։ <ref>[ https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=12589 Բնակչութեան մարդահամար, Քիքլադես, Այիոս Անտոնիոս վանք{{ref-el}}]</ref> <ref>[ chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.statistics.gr/documents/20181/17286366/FEK-2024-Tefxos-B-02090.pdf/d4daffb1-7210-a172-9729-52d4771ae785 ՖԵՔ - 2021-ի մարդահամար, էջ՝ 21999, pdf`417{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://imagine.paros.gr/el/ti-tha-kanw/shmeia-endiaferontos/eklisies-monastiria/48-marpissa.html մարբիսա{{ref-el}} ]</ref> <ref>[https://www.e-kyklades.gr/travel/showroom/tourism/SAINT_ANTONY?lang=el Այիոս Անտոնիոս վանք, Քիքլադես]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փարոս կղզիին վանքեր]] [[Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի վանքեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի վանքեր այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Վանքեր այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Վանքեր]] ja465a4hymb5vkasdbjwfcgn8vgqsru 254280 254274 2026-09-05T18:02:51Z HoMen 269 254280 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կրօնական կառոյց|հայերէն անուանում=Այիոս Անտոնիոս վանք, Փարոս|երկիր=Յունաստան|կրօնադաւանանք=Յոյն Ուղղափառ Եկեղեցի|շրջան=[[Փարոս (կղզի)|Փարոս]]|ներկայ վիճակ=Կանգուն|հիմնադրուած=326|պատկեր=|պատկերի չափ=|բնօրինակ անուանում=Μονή Αγίου Αντωνίου Πάρου|կրօնադաւանութիւն=Յոյն Ուղղափառ Եկեղեցի}} '''Այիոս Անտոնիոս''' '''վանք''', ([[Յունարէն|յուն․՝]] Μονή Αγίου Αντωνίου Πάρου)․ Փարոս, Քիքլատես։ Վանքը կը գտնուի Փարոսին հիւսիսը, Նաուսային կից՝ հարաւը։ Բարիքիայէն հեռաւորութիւնը 11 քլ է՝ դէպի հիւսիս-արեւելք։ 1981-ին առաջին անգամ արձանագրուած է որպէս Նաուսա համայնքին առանձին բնակավայր։ 2021-ի մարդահամարին վանականներ արձանագրուած չեն։ Փարոս կղզիին վրայ եւ [[Մարբիսա, Փարոս|Մարբիսային]] արեւմուտքը, կը գտնուի համանուն պատմական «Իերա Մոնի Այիու Անտոնիու» վանքը։ <ref>[ https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=12589 Բնակչութեան մարդահամար, Քիքլադես, Այիոս Անտոնիոս վանք{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.statistics.gr/documents/20181/17286366/FEK-2024-Tefxos-B-02090.pdf/d4daffb1-7210-a172-9729-52d4771ae785 ՖԵՔ - 2021-ի մարդահամար, էջ՝ 21999, pdf`417{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://imagine.paros.gr/el/ti-tha-kanw/shmeia-endiaferontos/eklisies-monastiria/48-marpissa.html մարբիսա{{ref-el}} ]</ref> <ref>[https://www.e-kyklades.gr/travel/showroom/tourism/SAINT_ANTONY?lang=el Այիոս Անտոնիոս վանք, Քիքլադես]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փարոս կղզիին վանքեր]] [[Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի վանքեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի վանքեր այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Վանքեր այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Վանքեր]] 1ttodjn9rgt9c6odz4d4co3s8vfgev7 254281 254280 2026-09-05T18:03:16Z HoMen 269 254281 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կրօնական կառոյց|հայերէն անուանում=Այիոս Անտոնիոս վանք, Փարոս|երկիր=Յունաստան|կրօնադաւանանք=Յոյն Ուղղափառ Եկեղեցի|շրջան=[[Փարոս (կղզի)|Փարոս]]|ներկայ վիճակ=Կանգուն|հիմնադրուած=326|պատկեր=|պատկերի չափ=|բնօրինակ անուանում=Μονή Αγίου Αντωνίου Πάρου|կրօնադաւանութիւն=Յոյն Ուղղափառ Եկեղեցի}} '''Այիոս Անտոնիոս''' '''վանք''', ([[Յունարէն|յուն․՝]] Μονή Αγίου Αντωνίου Πάρου)․ Փարոս, Քիքլատես։ Վանքը կը գտնուի Փարոսին հիւսիսը, Նաուսային կից՝ հարաւը։ Բարիքիայէն հեռաւորութիւնը 11 քլ է՝ դէպի հիւսիս-արեւելք։ 1981-ին առաջին անգամ արձանագրուած է որպէս Նաուսա համայնքին առանձին բնակավայր։ 2021-ի մարդահամարին վանականներ արձանագրուած չեն։ Փարոս կղզիին վրայ եւ [[Մարբիսա, Փարոս|Մարբիսային]] արեւմուտքը, կը գտնուի համանուն պատմական «Իերա Մոնի Այիու Անտոնիու» վանքը։ <ref>[https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=12589 Բնակչութեան մարդահամար, Քիքլադես, Այիոս Անտոնիոս վանք{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.statistics.gr/documents/20181/17286366/FEK-2024-Tefxos-B-02090.pdf/d4daffb1-7210-a172-9729-52d4771ae785 ՖԵՔ - 2021-ի մարդահամար, էջ՝ 21999, pdf`417{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://imagine.paros.gr/el/ti-tha-kanw/shmeia-endiaferontos/eklisies-monastiria/48-marpissa.html մարբիսա{{ref-el}} ]</ref> <ref>[https://www.e-kyklades.gr/travel/showroom/tourism/SAINT_ANTONY?lang=el Այիոս Անտոնիոս վանք, Քիքլադես]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փարոս կղզիին վանքեր]] [[Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի վանքեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի վանքեր այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Վանքեր այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Վանքեր]] kevkek7ooe8gdg1t3e5k8f7nbsoo57t 254287 254281 2026-09-06T06:20:07Z HoMen 269 254287 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կրօնական կառոյց|հայերէն անուանում=Այիոս Անտոնիոս վանք, Փարոս|երկիր=Յունաստան|կրօնադաւանանք=Յոյն Ուղղափառ Եկեղեցի|շրջան=[[Փարոս (կղզի)|Փարոս]]|ներկայ վիճակ=Կանգուն|հիմնադրուած=326|պատկեր=|պատկերի չափ=|բնօրինակ անուանում=Μονή Αγίου Αντωνίου Πάρου|կրօնադաւանութիւն=Յոյն Ուղղափառ Եկեղեցի}} '''Այիոս Անտոնիոս''' '''վանք''', ([[Յունարէն|յուն․՝]] Μονή Αγίου Αντωνίου Πάρου)․ [[Փարոս (կղզի)|Փարոս]], [[Քիքլատես]]։ Վանքը կը գտնուի Փարոսին հիւսիսը, [[Նաուսա (Փարոս)|Նաուսային]] կից՝ հարաւը։ [[Բարիքիա|Բարիքիայէն]] հեռաւորութիւնը 11 քլ է՝ դէպի հիւսիս-արեւելք։ 1981-ին առաջին անգամ արձանագրուած է որպէս Նաուսա համայնքին առանձին բնակավայր։ 2021-ի մարդահամարին վանականներ արձանագրուած չեն։ Փարոս կղզիին վրայ եւ [[Մարբիսա, Փարոս|Մարբիսային]] արեւմուտքը, կը գտնուի համանուն պատմական «Իերա Մոնի Այիու Անտոնիու» վանքը։ <ref>[https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=12589 Բնակչութեան մարդահամար, Քիքլադես, Այիոս Անտոնիոս վանք{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.statistics.gr/documents/20181/17286366/FEK-2024-Tefxos-B-02090.pdf/d4daffb1-7210-a172-9729-52d4771ae785 ՖԵՔ - 2021-ի մարդահամար, էջ՝ 21999, pdf`417{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://imagine.paros.gr/el/ti-tha-kanw/shmeia-endiaferontos/eklisies-monastiria/48-marpissa.html մարբիսա{{ref-el}} ]</ref> <ref>[https://www.e-kyklades.gr/travel/showroom/tourism/SAINT_ANTONY?lang=el Այիոս Անտոնիոս վանք, Քիքլադես]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փարոս կղզիին վանքեր]] [[Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի վանքեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի վանքեր այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Վանքեր այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Վանքեր]] qc3qelwpd5rl7woz6vzdrkw8hd4t4xv 0 32661 254275 2026-09-05T17:57:41Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Կրօնական կառոյց|հայերէն անուանում=Լոկովարդաս վանք, Փարոս|երկիր=Յունաստան|կրօնադաւանանք=Յոյն Ուղղափառ Եկեղեցի|շրջան=[[Փարոս (կղզի)|Փարոս]]|ներկայ վիճակ=Կանգուն|հիմնադրուած=1638|պատկեր=Cyclades Paros Langovardas Monastere - panoramio.jpg|պատկերի չափ=|բնօրինակ անուանում=Μονή Λ...»: 254275 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կրօնական կառոյց|հայերէն անուանում=Լոկովարդաս վանք, Փարոս|երկիր=Յունաստան|կրօնադաւանանք=Յոյն Ուղղափառ Եկեղեցի|շրջան=[[Փարոս (կղզի)|Փարոս]]|ներկայ վիճակ=Կանգուն|հիմնադրուած=1638|պատկեր=Cyclades Paros Langovardas Monastere - panoramio.jpg|պատկերի չափ=|բնօրինակ անուանում=Μονή Λογγοβάρδας Πάρου|կրօնադաւանութիւն=Յոյն Ուղղափառ Եկեղեցի}}'''Լոկովարդաս''' '''վանք կամ՝ Իերա Մոնի Զօոդոհու Բիղիս''', ([[Յունարէն|յուն․՝]] Μονή Λογγοβάρδας Πάρου / Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής)․ Փարոս, Քիքլատես։ Վանքը կը գտնուի Փարոսին հիւսիսը, Նաուսա ծոցին ծովեզրին բարձրունքին։ Կառուցուած է 145 մ․ բարձրութեան վրայ։ Բարիքիայէն հեռաւորութիւնը 6 քլ է՝ դէպի հիւսիս-արեւելք եւ Նաուսայէն՝ 6 քլ դէպի հարաւ-արեւմուտք։ Վանքը հիմնուած է 1638-ին եւ 1930-ին հասած է իր աճման գագաթնակէտին։ Ըստ 2021-ի մարդահամարին 7 միանձնուհիներ արձանագրուած են։ <ref>[ https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=12589 Լոկովարդաս վանքի 2021-ի մարդահամար, էջ՝ 21981, pdf`399{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://imagine.paros.gr/el/ti-tha-kanw/shmeia-endiaferontos/eklisies-monastiria/48-marpissa.html մարբիսա{{ref-el}} ]</ref> <ref>[https://www.monastiria.gr/iera-moni-zoodoxou-pigis-loggovardas-parou/ Յունաստանի վանքեր, Լոկովարդաս, Քիքլադես{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} 87occhb5pqr09z32ghkuu372ntcsw77 254277 254275 2026-09-05T17:59:29Z HoMen 269 254277 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կրօնական կառոյց|հայերէն անուանում=Լոկովարդաս վանք, Փարոս|երկիր=Յունաստան|կրօնադաւանանք=Յոյն Ուղղափառ Եկեղեցի|շրջան=[[Փարոս (կղզի)|Փարոս]]|ներկայ վիճակ=Կանգուն|հիմնադրուած=1638|պատկեր=Cyclades Paros Langovardas Monastere - panoramio.jpg|պատկերի չափ=|բնօրինակ անուանում=Μονή Λογγοβάρδας Πάρου|կրօնադաւանութիւն=Յոյն Ուղղափառ Եկեղեցի}}'''Լոկովարդաս''' '''վանք կամ՝ Իերա Մոնի Զօոդոհու Բիղիս''', ([[Յունարէն|յուն․՝]] Μονή Λογγοβάρδας Πάρου / Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής)․ Փարոս, Քիքլատես։ Վանքը կը գտնուի Փարոսին հիւսիսը, Նաուսա ծոցին ծովեզրին բարձրունքին։ Կառուցուած է 145 մ․ բարձրութեան վրայ։ Բարիքիայէն հեռաւորութիւնը 6 քլ է՝ դէպի հիւսիս-արեւելք եւ Նաուսայէն՝ 6 քլ դէպի հարաւ-արեւմուտք։ [[Պատկեր:Cyclades Paros Langovardas Monastere Eglise Cote Droit - panoramio.jpg|ձախից|մինի|Լոկովարդաս, Փարոս]] Վանքը հիմնուած է 1638-ին եւ 1930-ին հասած է իր աճման գագաթնակէտին։ Ըստ 2021-ի մարդահամարին 7 միանձնուհիներ արձանագրուած են։ <ref>[ https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=12589 Լոկովարդաս վանքի 2021-ի մարդահամար, էջ՝ 21981, pdf`399{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://imagine.paros.gr/el/ti-tha-kanw/shmeia-endiaferontos/eklisies-monastiria/48-marpissa.html մարբիսա{{ref-el}} ]</ref> <ref>[https://www.monastiria.gr/iera-moni-zoodoxou-pigis-loggovardas-parou/ Յունաստանի վանքեր, Լոկովարդաս, Քիքլադես{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փարոս կղզիին վանքեր]] [[Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի վանքեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի վանքեր այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Վանքեր այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Վանքեր]] nq24zvppvvrpe1l4to29vm2eisf06cu 254278 254277 2026-09-05T18:00:53Z HoMen 269 254278 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կրօնական կառոյց|հայերէն անուանում=Լոկովարդաս վանք, Փարոս|երկիր=Յունաստան|կրօնադաւանանք=Յոյն Ուղղափառ Եկեղեցի|շրջան=[[Փարոս (կղզի)|Փարոս]]|ներկայ վիճակ=Կանգուն|հիմնադրուած=1638|պատկեր=Cyclades Paros Langovardas Monastere - panoramio.jpg|պատկերի չափ=|բնօրինակ անուանում=Μονή Λογγοβάρδας Πάρου|կրօնադաւանութիւն=Յոյն Ուղղափառ Եկեղեցի}}'''Լոկովարդաս''' '''վանք''' կամ՝ '''Իերա Մոնի Զօոդոհու Բիղիս''', ([[Յունարէն|յուն․՝]] Μονή Λογγοβάρδας Πάρου / Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής)․ [[Փարոս (կղզի)|Փարոս]], [[Քիքլատես]]։ Վանքը կը գտնուի Փարոսին հիւսիսը, [[Նաուսա (Փարոս)|Նաուսայի]] ծովեզրին բարձրունքին։ Կառուցուած է 145 մ․ բարձրութեան վրայ։ [[Բարիքիա|Բարիքիայէն]] հեռաւորութիւնը 6 քլ է՝ դէպի հիւսիս-արեւելք եւ Նաուսայէն՝ 6 քլ դէպի հարաւ-արեւմուտք։ [[Պատկեր:Cyclades Paros Langovardas Monastere Eglise Cote Droit - panoramio.jpg|ձախից|մինի|Լոկովարդաս, Փարոս]] Վանքը հիմնուած է 1638-ին եւ 1930-ին հասած է իր աճման գագաթնակէտին։ Ըստ 2021-ի մարդահամարին 7 միանձնուհիներ արձանագրուած են։ <ref>[ https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=12589 Լոկովարդաս վանքի 2021-ի մարդահամար, էջ՝ 21981, pdf`399{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://imagine.paros.gr/el/ti-tha-kanw/shmeia-endiaferontos/eklisies-monastiria/48-marpissa.html մարբիսա{{ref-el}} ]</ref> <ref>[https://www.monastiria.gr/iera-moni-zoodoxou-pigis-loggovardas-parou/ Յունաստանի վանքեր, Լոկովարդաս, Քիքլադես{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փարոս կղզիին վանքեր]] [[Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի վանքեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի վանքեր այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Վանքեր այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Վանքեր]] kfywlt966ptmauarnv9im201kx8ijv7 254279 254278 2026-09-05T18:01:28Z HoMen 269 254279 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Կրօնական կառոյց|հայերէն անուանում=Լոկովարդաս վանք, Փարոս|երկիր=Յունաստան|կրօնադաւանանք=Յոյն Ուղղափառ Եկեղեցի|շրջան=[[Փարոս (կղզի)|Փարոս]]|ներկայ վիճակ=Կանգուն|հիմնադրուած=1638|պատկեր=Cyclades Paros Langovardas Monastere - panoramio.jpg|պատկերի չափ=|բնօրինակ անուանում=Μονή Λογγοβάρδας Πάρου|կրօնադաւանութիւն=Յոյն Ուղղափառ Եկեղեցի}}'''Լոկովարդաս''' '''վանք''' կամ՝ '''Իերա Մոնի Զօոդոհու Բիղիս''', ([[Յունարէն|յուն․՝]] Μονή Λογγοβάρδας Πάρου / Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής)․ [[Փարոս (կղզի)|Փարոս]], [[Քիքլատես]]։ Վանքը կը գտնուի Փարոսին հիւսիսը, [[Նաուսա (Փարոս)|Նաուսայի]] ծովեզրին բարձրունքին։ Կառուցուած է 145 մ․ բարձրութեան վրայ։ [[Բարիքիա|Բարիքիայէն]] հեռաւորութիւնը 6 քլ է՝ դէպի հիւսիս-արեւելք եւ Նաուսայէն՝ 6 քլ դէպի հարաւ-արեւմուտք։ [[Պատկեր:Cyclades Paros Langovardas Monastere Eglise Cote Droit - panoramio.jpg|ձախից|մինի|Լոկովարդաս, Փարոս]] Վանքը հիմնուած է 1638-ին եւ 1930-ին հասած է իր աճման գագաթնակէտին։ Ըստ 2021-ի մարդահամարին 7 միանձնուհիներ արձանագրուած են։ <ref>[https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=12589 Լոկովարդաս վանքի 2021-ի մարդահամար, էջ՝ 21981, pdf`399{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://imagine.paros.gr/el/ti-tha-kanw/shmeia-endiaferontos/eklisies-monastiria/48-marpissa.html մարբիսա{{ref-el}} ]</ref> <ref>[https://www.monastiria.gr/iera-moni-zoodoxou-pigis-loggovardas-parou/ Յունաստանի վանքեր, Լոկովարդաս, Քիքլադես{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փարոս կղզիին վանքեր]] [[Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի վանքեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի վանքեր այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Վանքեր այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Վանքեր]] 8ibx7u3v7o9cxg3exz5wn6i8hgujpz8 0 32662 254276 2026-09-05T17:57:48Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}'''«Կեանք եւ Արուեստ»''', գրական-գեղարուեստական պատկերազարդ տարեգիրք, 1936 թուականէն՝ ամսագիր։ Լոյս տեսած է 1931-1940 թուականներուն, [[Փարիզ]]։ Խմբագիր-հրատարակիչներն են՝ Մերուժան եւ Մկրտիչ Պարսամեանները։ == Պատմութիւն == Նպատակը եղած է նպաստել հ...»: 254276 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}'''«Կեանք եւ Արուեստ»''', գրական-գեղարուեստական պատկերազարդ տարեգիրք, 1936 թուականէն՝ ամսագիր։ Լոյս տեսած է 1931-1940 թուականներուն, [[Փարիզ]]։ Խմբագիր-հրատարակիչներն են՝ Մերուժան եւ Մկրտիչ Պարսամեանները։ == Պատմութիւն == Նպատակը եղած է նպաստել հայ մշակոյթի պահպանման ու զարգացման՝ սփիւռքի մէջ։ Պարբերականը փորձած է արուեստը եւ գրականութիւնը վեր դասել ամէն կարգի համոզմունքներէն ու գաղափարախօսութիւններէն, որ տեղի տուած է իրարամերժ կարծիքներու եւ դիրքորոշումներու։ Գրական-բանասիրական բաժինին մէջ տպագրած է՝ [[Սիամանթօ|Սիամանթոյի]], [[Դանիէլ Վարուժան|Դանիէլ Վարուժանի]], [[Ռուբէն Սեւակ|Ռուբէն Սեւակի]] եւ ուրիշներու անտիպ գործերն ու նամակները, յուշեր անոնց մասին։ Անդրադարձած է նաեւ հայ սովետական գրականութեան, ներկայացուցած է թարգմանութիւններ։ Արժէքաւոր են [[Կոմիտաս Վարդապետ|Կոմիտասի]], [[Տիգրան Չուխաճեան|Տիգրան Չուխաջեանի]], [[Վարդան Մախոխեան|Վարդան Մախոխեանի]], [[Յովսէփ Փուշման|Յովսէփ Փուշմանի]] եւ ուրիշներու [[Երաժշտութիւն|երաժշտութեան]], նկարչութեան, արեւմտահայ թատրոնի, ճարտարապետութեան մասին հանդէսի տպագրած նիւթերը։ Առանձին թիւեր նուիրած է [[Րաֆֆի|Րաֆֆիին]] եւ [[Գարեգին Սրուանձտեանց|Գարեգին Սրվանձտեանցին]]։{{ՀՍՀ|հատոր=5|էջ=488}} [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] lcbvm7nryceksb1kv9ug28ne0ieu21c 0 32663 254282 2026-09-05T18:14:47Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}} '''«Հայ Արուեստ»''', մշակութային, եռամսեայ պատկերազարդ հանդէս։ Լոյս տեսած է 2002-2008 թուականներուն, [[Երեւան]]<ref name="Հայ">{{Cite web|url=https://www.armenianart.org/handes.html|title=«Հայ արվեստ» հանդես 2002-2008 թթ․|website=Armenianart.org|accessdate=2026 թ․ օգոստոսի 28}}</ref>։ Հանդէսի հիմնական...»: 254282 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}} '''«Հայ Արուեստ»''', մշակութային, եռամսեայ պատկերազարդ հանդէս։ Լոյս տեսած է 2002-2008 թուականներուն, [[Երեւան]]<ref name="Հայ">{{Cite web|url=https://www.armenianart.org/handes.html|title=«Հայ արվեստ» հանդես 2002-2008 թթ․|website=Armenianart.org|accessdate=2026 թ․ օգոստոսի 28}}</ref>։ Հանդէսի հիմնական նպատակը եղած է հայկական դասական եւ ժամանակակից արուեստի, պատմութեան ու մշակութային ժառանգութեան հանրահռչակումը, ինչպէս նաեւ մոռցուած կամ քիչ ուսումնասիրուած մշակութային էջերու վերհանումը<ref name="Հայ" /><ref name="Արվեստ">{{Cite journal|date=2002 թ․|title=Հայ արվեստ (2002/1)|url=https://www.armenianart.org/handes/1-2002.pdf|accessdate=2026 թ․ օգոստոսի 28|website=Armenianart.org}}</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] pr9svqz1dw109cu9uzsvk3tv9xt9sdc 0 32664 254283 2026-09-05T18:27:38Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Հայ գիր'''», գեղարուեստական, հասարակական-գիտական ամսագիր։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է 1938-1944 թուականներուն,[[Պէյրութ]]։ Տնօրէն-խմբագիրը եղած է Վազգէն Այգունին (Պաղճէան)<ref>{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/388142|title=Թատերական Շարժումը Լիբանանի Մէ...»: 254283 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Հայ գիր'''», գեղարուեստական, հասարակական-գիտական ամսագիր։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է 1938-1944 թուականներուն,[[Պէյրութ]]։ Տնօրէն-խմբագիրը եղած է Վազգէն Այգունին (Պաղճէան)<ref>{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/388142|title=Թատերական Շարժումը Լիբանանի Մէջ 1940-1970 Թուականներուն (Թատրոնի Միջազգա�|date=2018-03-27|website=Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)|language=en-US|accessdate=2026-09-05}}</ref>։ Տպագրած է [[Սուրիա|Սուրիոյ]] եւ [[Լիբանան|Լիբանանի]] երիտասարդ գրողներու ստեղծագործութիւններ, անոնց վերաբերեալ գրախօսականներ։ Կարեւոր տեղ յատկացուցած է խորհրդահայ գրականութեան, լուսաբանած է [[Հայաստան|Հայաստանի]] մշակութային վերելքը։ Խրախուսած է հայ եւ արաբ ժողովուրդներու բարեկամութիւնը, թարգմանաբար ներկայացուցած է ժամանակակից արաբական գրականութեան նմուշներ։ Անդրադարձած է նաեւ արեւմտաեւրոպական գրականութեան եւ արուեստին, տպագրած է յօդուածներ՝ գրական շարժումներու, գեղանկարչութեան եւ արուեստի միւս բնագաւառներու վերաբերեալ։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> {{ՀԳԳՀ}} [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] 3d239bbbbax76anga8pj8j6j31mlbyz 0 32665 254284 2026-09-05T19:19:24Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|երկիր=Յունաստան|պատկեր=Μάρπησσα Πάρου 5956.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Մարբիսա |շրջան=Փարոս (կղզի), Քիքլատես|կը գտնուի ափին=Էգէական Ծով|բնօրինակ անուանում=Μάρπησσα Πάρου|բնակչութիւն=740 (2021)|մարդահամարի թուական=|բարձրութիւն=65|պատկերի լայնութիւն...»: 254284 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|երկիր=Յունաստան|պատկեր=Μάρπησσα Πάρου 5956.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Մարբիսա |շրջան=Փարոս (կղզի), Քիքլատես|կը գտնուի ափին=Էգէական Ծով|բնօրինակ անուանում=Μάρπησσα Πάρου|բնակչութիւն=740 (2021)|մարդահամարի թուական=|բարձրութիւն=65|պատկերի լայնութիւն=}} '''Մարբիսա''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Μάρπησσα Πάρου), [[Փարոս (կղզի)|Փարոս]], [[Քիքլատես|Քիքլադես]], [[Էգէական Ծով|Էգէական ծով]]։ [[Փարոս (կղզի)|Փարոսին]] ծովափնեայ բնակավայր, կառուցուած կղզիին արեւելեան մասին՝ բլուրի մը վրայ։ Կը գտնուի Փարոսին արեւելեան կողմը, [[Մարմարա, Փարոս|Մարմարա]] եւ [[Բրոդրոմոս, Փարոս|Բրոդրոմոս]] գիւղերուն մօտ։ [[Բարիքիա|Բարիքիայէն]] հեռու է 19 քլ։ Ըստ 2021-ի մարդահամարին, բնակչութեան թիւը 740 է (2011-ին՝ 582)։ Դասուած է որպէս աւանդական բնակավայր։ == Պատմական ակնարկ == Մարբիսայի մօտ Բրոֆիթիս Իլիաս բլուրին արեւմտեան լանջերուն, կը գտնուի Դեմոնոն քարայրը։ Հոն յայտնաբերուած են իրեր որ կը պատկանին [[Նոր Քարէ Դար|նոր Քարի]] դարաշրջանէն մինչեւ [[Քիքլատեան մշակոյթ|Քիքլատեան մշակոյթի]] սկզբնական ժամանակաշրջանին՝ մօտաւորապէս Ք․Ա․ 5-րդ մինչեւ Ք․Ա․ 3-րդ հազարամեակին։ Ինչպէս նաեւ յայտնաբերումներ [[Քիքլատեան մշակոյթ|Քիքլատեա]]<nowiki/>ն եւ [[Միկինեան քաղաքակրթութիւն|Միկինեան]] ժամանակաշրջաններէն։ Գտածոները կը ներառեն կաւագործութիւն, որոնք ընդհանրապէս կոնաձեւ գաւաթներ են, բեկորներ, կենդանիներու ոսկորներ եւ հուրի հետքեր։ [[Պատկեր:Paros Marmara tango7174.jpg|մինի|Մարբիսա Փարոս]] Գեֆալոս բլուրին վրայ, [[Վենետիկ|Վենետիկցիները]] կառուցած են (ԺԳ․ դարավերջերուն) Փարոս կղզիին վրայ իրենց երրորդ բերդը ([[Բարիքիա|Բարիքիայէն]] եւ [[Նաուսա (Փարոս)|Նաուսայէն]] ետք)։ Բերդը կ՛ընթարձակուի 1500 թուականներուն։ 1537-ին Խայրենտին Պարպառոսա ծովահէնը բերդը կը գրաւէ։ [[Պատկեր:St Antonios Monastery, Paros 01.JPG|ձախից|մինի|[[Այիոս Անտոնիոս, Փարոս|Այիոս Անտոնիոս]] վանք]] ԺԶ․ դարու կէսերուն, Մարբիսա կը սկսի զարգանալ եւ կը կառուցուի բերդաքաղաք մը։ Հաւանական է թէ Մարբիսա, Մարմարա եւ Բրոդրոմոս ստեղծուեցան ԳԵֆալոս բերդի եւ անոր շրջակայքի բնակիչներէն։ == Տեսարժան վայրեր == Մարբիսա պատմական բնակավայր դասուած է եւ այդ իսկ պատճառով գիւղին բաւական բնակարաններ թուագրուած են ԺԷ․ եւ ԺԸ․ դարերէն։ Բնակավայրին կեդրոնը կը գտնուին չորս ջաղացքներ։ Գասթելօ բլուրին վրայ կը գտնուի [[Այիոս Անտոնիոս, Փարոս|Այիոս Անտոնիոս]] վանքը, աւերակ բերդին վայրին տեղը։ <ref>[https://www.gtp.gr/LocPage.asp?ID=12118&lng=1 Մարբիսա Փարոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/170038 Մարբիսա, ընդհանուր տեղեկութիւններ {{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.statistics.gr/documents/20181/1210503/FEK_monimos_rev.pdf/125204a0-726f-46fe-a141-302d9e7a38dc Մարբիսա Փարոս․ բնակչութիւն, 2011, էջ 10852, pdf 378{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.cambridge.org/core/journals/annual-of-the-british-school-at-athens/article/abs/thirteenthsixteenthcentury-kastro-of-kephalos-a-contribution-to-the-archaeological-study-of-medieval-paros-and-the-cyclades1/4685159D630B0592AB10082FA401B0BB Քեմպրիճ համալսարան․ Մարբիսա Փարոս - ԺԳ․ - ԺԶ․ դարերու Գեֆալոս բերդը եւ Քիքլադես․ ''Annual of the British School at Athens 101: 459–492.''{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20241006222618/https://www.paros.gr/el/ti-tha-kanw/shmeia-endiaferontos/xwria/54-marpissa.html Մարբիսա, Փարոս{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փարոս կղզիի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Քիքիլատեսի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Էգէականի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնակավայրեր]] 0hjqjvl914jhohvmx2o37baf2r3breo 0 32666 254285 2026-09-05T19:42:09Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|երկիր=Յունաստան|պատկեր=Cyclades Paros Prodromos Agios Ioanis Prodromos - panoramio.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Բրոդրոմոս․ Այիոս Իոանիս Բրոդրոմոս եկեղեցին|շրջան=Փարոս (կղզի), Քիքլատես|կը գտնուի ափին=Էգէական Ծով|բնօրինակ անուանում=Πρόδρομος Πάρου|բնակչութիւն=435 (2021)|մա...»: 254285 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|երկիր=Յունաստան|պատկեր=Cyclades Paros Prodromos Agios Ioanis Prodromos - panoramio.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Բրոդրոմոս․ Այիոս Իոանիս Բրոդրոմոս եկեղեցին|շրջան=Փարոս (կղզի), Քիքլատես|կը գտնուի ափին=Էգէական Ծով|բնօրինակ անուանում=Πρόδρομος Πάρου|բնակչութիւն=435 (2021)|մարդահամարի թուական=|բարձրութիւն=|պատկերի լայնութիւն=}} '''Բրոդրոմոս''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Πρόδρομος Πάρου), [[Փարոս (կղզի)|Փարոս]], [[Քիքլատես|Քիքլադես]], [[Էգէական Ծով|Էգէական ծով]]։ [[Փարոս (կղզի)|Փարոսին]] բնակավայր, կառուցուած կղզիին արեւելեան մասին՝ 30 մ․ բարձրութեան վրայ։ [[Բարիքիա|Բարիքիայէն]] հեռու է 16 քլ՝ արեւելք/հարաւ-արեւելք։ Ըստ 2021-ի մարդահամարին, բնակչութեան թիւը 435 է (1981-ին՝ 209)։ 1978-էն դասուած է որպէս աւանդական-պատմական բնակավայր։ Շրջանին մէջ բնակիչները ընդհանրապէս երկրագործութամբ եւ անասնապահութեամբ (գլխաւորաբար կովու բուծութեամբ) կը զբաղին։ Բրոդրոմոս ունի առատ ջուր։ Կան բազմաթիւ այգիներ եւ պտղաստաններ։ == Տեսարժան վայրեր == Իւրայատուկ տեսարժան վայր կը նկատուի բիւզանդական արահետը։ Ճեղքելով Բրոդրոմոս, ան Մարբիսա եւ Լեգքես գիւղերը իրարու կը կապէ։ Գիւղին մուտքին կը գտնուի Այիոս Սբիրիդոնաս եկեղեցին։ == Բնակչութեան նկար == {| class="wikitable" !Տարի !Բնակչութիւն |- |1991 |269<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_1991_1.pdf|title=1991-ի մարդահամար|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 152 pdf}}</ref> |- |2001 |311<ref>{{Cite journal|url=https://www.eetaa.gr/eetaa/metaboles/apografes/apografi_2001_1.pdf|title=2001-ի մարդահամար|last=|first=|date=|journal=|accessdate=|doi=|quote=|page=էջ 153 pdf}}</ref> |- |2011 |410<ref name=":3">«[http://www.statistics.gr/documents/20181/1210503/FEK_monimos_rev.pdf/125204a0-726f-46fe-a141-302d9e7a38dc ΦΕΚ 2011]», էջ 10851 (էջ 377 pdf)</ref> |- |2021 |435<ref name=":2" /> |} <ref>[https://www.gtp.gr/LocPage.asp?id=12109&lng=1 Բրոդրոմոս Փարոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/170038 Մարբիսա, ընդհանուր տեղեկութիւններ {{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.statistics.gr/documents/20181/17286366/FEK-2024-Tefxos-B-02090.pdf/d4daffb1-7210-a172-9729-52d4771ae785 Բրոդրոմոս Փարոս․ բնակչութիւն, 2021, էջ 21998, pdf 416{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=12697 Բրոդրոմոս, բնակչութեան նկար{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://cycladesmap.gr/listings/paros/prodromos/ Բրոսրոմոս, Փարոս{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փարոս կղզիի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Քիքիլատեսի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Էգէականի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնակավայրեր]] ps6ybsdu69hzw8wh6pda5zseeoecrrb 0 32667 254289 2026-09-06T07:11:29Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|բնօրինակ անուն=Իրէօ, Սամոս|պատկեր=Heraion of Samos 2.jpg|նկարագրութիւն=Իրէօ հնավայրը, Սամոս|առաջին յիշատակում=Ք․Ա․ 5-րդ հազարամեակ|բնօրինակ անուանում=Ηραίο Σάμου}} '''Իրէօ''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Ηραίο Σάμου)․ [[Սամոս|Սամոսին]] հարաւը գտնոուղ ծովափնեայ...»: 254289 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|բնօրինակ անուն=Իրէօ, Սամոս|պատկեր=Heraion of Samos 2.jpg|նկարագրութիւն=Իրէօ հնավայրը, Սամոս|առաջին յիշատակում=Ք․Ա․ 5-րդ հազարամեակ|բնօրինակ անուանում=Ηραίο Σάμου}} '''Իրէօ''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Ηραίο Σάμου)․ [[Սամոս|Սամոսին]] հարաւը գտնոուղ ծովափնեայ բնակավայր, ուր կը գտնուին աւերակները հնադարեան համանուն տաճարին, ընծայուած [[Իրա]] աստուածուհիին։ Տաճարին աւերակները, Բիթաղորաս մերձակայք գտնուող հնագիտական վայրին հետ միասին, 1992-ին արձանագրուեցան [[ԵՈՒՆԵՍՔՕ|ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի]] [[Համաշխարհային ժառանգութիւն|Համաշխարհային Ժառանգութեան]] ցուցակին մէջ, իբրեւ վկայութիւն իրենց բացառիկ ճարտարապետութեան եւ Սամոսի առեւտրական ու ծովային զօրութեան՝ Հնադարեան Շրջանին։ Իրէօ եղած է պաշտամունքի սրբավայր։ Վայրը կը գործածուէր որպէս բնակավայր Ք․Ա․5-րդ հազարամեակէն իսկ։ Յայտնաբերուած են նաեւ, Միջին եւ ուշ պղինձի դարաշրջանին պատկանող պարսպապատ բերդի հետքեր՝ հսկայ բնակարաններ եւ հանրային շէնքեր։ [[Իրոտոթոս|Իրոդոթոս]] կը նշէ որ Սամոսի Իրէոյին մէջ կար Յունաստանի ամէնէն մեծ տաճարը։ Պեղումներէն կը վկայուի [[Յոնիա|յոնիական]] ոճի երկպարիսպ տաճար մը՝ 105 սիւներով, որոնցմէ մէկը կանգուն կը մնայ, բայց ոչ ամբողջական, պահպանուած 11 մ. բարձրութեամբ։ Սրբավայրին մէջ գտնուած սուրբ ընծաներէն, յայտնի է թէ տաճարին կրօնական ազդեցութիւնը կը տարածուէր [[Յունաստան|Յունաստանի]], [[Փոքր Ասիա|Փոքր Ասիոյ]] ամբողջ տարածքներուն մինչեւ ե՛ւ [[Եգիպտոս]], համեմատելի [[Տելֆի|ՏԵլֆիի պատգամախօսին]]։ [[Պատկեր:GR Samos Heraion 05 asb 16-08-2002.jpg|մինի|Իրէօ․ ճարտապետական յուշարձան]] == Հնաբանական կարեւոր յայտնաբերումներ == * Զոհասեղանի սրբավայրի տարածքին մէջ՝ ** քարասալաւոր յատակ, Ք․Ա․1700-1600 ** [[Միկինեան քաղաքակրթութիւն|Միկինեան]] շրջանէն քարասալաւոր յատակ, Ք․Ա․ 1445/1415-Ք․Ա․1000 ** առաջին քարաշէն զոհասեղան, Ք․Ա․1000։ * Պատմական ժամանակներու պաշտամունքին հետ կապուած առ նուազն չորս եկեղեցիներու աւերակներ՝ ** Էքաթոպեդոս Ա․․ Ք․Ա․8-րդ դար ** Էքաթոպեդոս Բ․, Ք․Ա․ 7-րդ դար ** Ռիքօ եւ Թէոդորօ տաճար, Ք․Ա․ 6-րդ դար ** Տաճար թիրանոս Բոլիգրաթիսին շրջանէն, Ք․Ա․ 538-522 ** [[Հռոմէական Կայսրութիւն|Հռոմէական ժամանակաշրջանի]] տաճարներ, ** Ք․Ա․ 6-րդ դարու արձան, գործ՝ Միլիսի։ Կառուցման մակարդակի բնորոշիչն է կաւէ խողովակներու ցանցի գոյութիւնը՝ անձրեւաջուրերու արտահոսքին համար։ Սրբավայրի համալիրին մաս կը կազմէ նաեւ Սուրբ ճանապարհը՝ քարով սալարկուած, որ կը տանէր դէպի Սամոսի մայրաքաղաքը (այժմ՝ [[Փիթաղորիօ]])։ == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:Samos - Münzkabinett, Berlin - 5471940.jpg|Դրամ, գտնուած Իրէօ սրբավայրին մէջ Պատկեր:Archaeological Museum of Samos collections 01.jpg|Իրէօ հնավայրէն գտնուած արձաններ․ կը գտնուին Սամոսին հնաբանական թանգարանը Պատկեր:Héra de Samos - Musée du Louvre Antiquités grecques Ma 686.jpg|[[Իրա]] աստուածուհիին արձանը․ այժմ կը ցուցադրուի [[Լուվր|Լուվրի]] թանգարանին մէջ Պատկեր:Kouros of Samos 2.jpg|Գուրոս․ կը գտնուի Սամոսին թանգարանը </gallery> <ref>[https://www.archaiologia.gr/blog/archaeological_site/%ce%b7%cf%81%ce%b1%ce%af%ce%bf%ce%bd-%cf%83%ce%ac%ce%bc%ce%bf%cf%85/ Իրէաօ Սամոս, Henke, Jan-Marc{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20160630075308/http://www.samosin.gr/item/temple-of-hera/ Սամոսի պաշտօնական կայքէջ․ Իրէօ{{ref-el}}]</ref> <ref>[http://odysseus.culture.gr/h/3/gh351.jsp?obj_id=2366 Յունաստանի Մշակոյթի նախարարութիւն․ Սամոս՝ Իրէօ եւ Բիթաղորիօ{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://whc.unesco.org/en/list/595 Եունեսքօ․ Իրէօ եւ Բիթաղորիօ{{ref-en}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Սամոս կղզիի սրբավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Էգէականի պահպանուած բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի հնաբանական վայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Հնաբանական վայրեր]] a2sru36wg9233n0d1ag0h98q2peussf 254290 254289 2026-09-06T07:14:21Z HoMen 269 254290 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|բնօրինակ անուն=Իրէօ, Սամոս|պատկեր=Heraion of Samos 2.jpg|նկարագրութիւն=Իրէօ հնավայրը, Սամոս|առաջին յիշատակում=Ք․Ա․ 5-րդ հազարամեակ|բնօրինակ անուանում=Ηραίο Σάμου|պարգեւ=ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային Ժառանգութեան Յոարձան, 1992}} '''Իրէօ''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Ηραίο Σάμου)․ [[Սամոս|Սամոսին]] հարաւը գտնոուղ ծովափնեայ բնակավայր, ուր կը գտնուին աւերակները հնադարեան համանուն տաճարին, ընծայուած [[Իրա]] աստուածուհիին։ Տաճարին աւերակները, Բիթաղորաս մերձակայք գտնուող հնագիտական վայրին հետ միասին, 1992-ին արձանագրուեցան [[ԵՈՒՆԵՍՔՕ|ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի]] [[Համաշխարհային ժառանգութիւն|Համաշխարհային Ժառանգութեան]] ցուցակին մէջ, իբրեւ վկայութիւն իրենց բացառիկ ճարտարապետութեան եւ Սամոսի առեւտրական ու ծովային զօրութեան՝ Հնադարեան Շրջանին։ Իրէօ եղած է պաշտամունքի սրբավայր։ Վայրը կը գործածուէր որպէս բնակավայր Ք․Ա․5-րդ հազարամեակէն իսկ։ Յայտնաբերուած են նաեւ, Միջին եւ ուշ պղինձի դարաշրջանին պատկանող պարսպապատ բերդի հետքեր՝ հսկայ բնակարաններ եւ հանրային շէնքեր։ [[Իրոտոթոս|Իրոդոթոս]] կը նշէ որ Սամոսի Իրէոյին մէջ կար Յունաստանի ամէնէն մեծ տաճարը։ Պեղումներէն կը վկայուի [[Յոնիա|յոնիական]] ոճի երկպարիսպ տաճար մը՝ 105 սիւներով, որոնցմէ մէկը կանգուն կը մնայ, բայց ոչ ամբողջական, պահպանուած 11 մ. բարձրութեամբ։ Սրբավայրին մէջ գտնուած սուրբ ընծաներէն, յայտնի է թէ տաճարին կրօնական ազդեցութիւնը կը տարածուէր [[Յունաստան|Յունաստանի]], [[Փոքր Ասիա|Փոքր Ասիոյ]] ամբողջ տարածքներուն մինչեւ ե՛ւ [[Եգիպտոս]], համեմատելի [[Տելֆի|ՏԵլֆիի պատգամախօսին]]։ [[Պատկեր:GR Samos Heraion 05 asb 16-08-2002.jpg|մինի|Իրէօ․ ճարտապետական յուշարձան]] == Հնաբանական կարեւոր յայտնաբերումներ == * Զոհասեղանի սրբավայրի տարածքին մէջ՝ ** քարասալաւոր յատակ, Ք․Ա․1700-1600 ** [[Միկինեան քաղաքակրթութիւն|Միկինեան]] շրջանէն քարասալաւոր յատակ, Ք․Ա․ 1445/1415-Ք․Ա․1000 ** առաջին քարաշէն զոհասեղան, Ք․Ա․1000։ * Պատմական ժամանակներու պաշտամունքին հետ կապուած առ նուազն չորս եկեղեցիներու աւերակներ՝ ** Էքաթոպեդոս Ա․․ Ք․Ա․8-րդ դար ** Էքաթոպեդոս Բ․, Ք․Ա․ 7-րդ դար ** Ռիքօ եւ Թէոդորօ տաճար, Ք․Ա․ 6-րդ դար ** Տաճար թիրանոս Բոլիգրաթիսին շրջանէն, Ք․Ա․ 538-522 ** [[Հռոմէական Կայսրութիւն|Հռոմէական ժամանակաշրջանի]] տաճարներ, ** Ք․Ա․ 6-րդ դարու արձան, գործ՝ Միլիսի։ Կառուցման մակարդակի բնորոշիչն է կաւէ խողովակներու ցանցի գոյութիւնը՝ անձրեւաջուրերու արտահոսքին համար։ Սրբավայրի համալիրին մաս կը կազմէ նաեւ Սուրբ ճանապարհը՝ քարով սալարկուած, որ կը տանէր դէպի Սամոսի մայրաքաղաքը (այժմ՝ [[Փիթաղորիօ]])։ == Պատկերասրահ == <gallery> Պատկեր:Samos - Münzkabinett, Berlin - 5471940.jpg|Դրամ, գտնուած Իրէօ սրբավայրին մէջ Պատկեր:Archaeological Museum of Samos collections 01.jpg|Իրէօ հնավայրէն գտնուած արձաններ․ կը գտնուին Սամոսին հնաբանական թանգարանը Պատկեր:Héra de Samos - Musée du Louvre Antiquités grecques Ma 686.jpg|[[Իրա]] աստուածուհիին արձանը․ այժմ կը ցուցադրուի [[Լուվր|Լուվրի]] թանգարանին մէջ Պատկեր:Kouros of Samos 2.jpg|Գուրոս․ կը գտնուի Սամոսին թանգարանը </gallery> <ref>[https://www.archaiologia.gr/blog/archaeological_site/%ce%b7%cf%81%ce%b1%ce%af%ce%bf%ce%bd-%cf%83%ce%ac%ce%bc%ce%bf%cf%85/ Իրէաօ Սամոս, Henke, Jan-Marc{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20160630075308/http://www.samosin.gr/item/temple-of-hera/ Սամոսի պաշտօնական կայքէջ․ Իրէօ{{ref-el}}]</ref> <ref>[http://odysseus.culture.gr/h/3/gh351.jsp?obj_id=2366 Յունաստանի Մշակոյթի նախարարութիւն․ Սամոս՝ Իրէօ եւ Բիթաղորիօ{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://whc.unesco.org/en/list/595 Եունեսքօ․ Իրէօ եւ Բիթաղորիօ{{ref-en}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Սամոս կղզիի սրբավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Էգէականի պահպանուած բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի հնաբանական վայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Հնաբանական վայրեր]] 2wumtiru1khs907ioohpfi285kpy0xb 0 32668 254291 2026-09-06T08:52:57Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|բնօրինակ անուն=Իրէօ, Սամոս|պատկեր=2019-08-28 Pythagorion (KPFC) 01.jpg|նկարագրութիւն=Բիթաղորիօ բնակավայրը եւ հնաբանական վայրը, Սամոս|առաջին յիշատակում=|բնօրինակ անուանում=Πυθαγόρειο Σάμου|պարգեւ=ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային Ժառանգութեան Յոարձան, 1992}} '''Բիթ...»: 254291 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|բնօրինակ անուն=Իրէօ, Սամոս|պատկեր=2019-08-28 Pythagorion (KPFC) 01.jpg|նկարագրութիւն=Բիթաղորիօ բնակավայրը եւ հնաբանական վայրը, Սամոս|առաջին յիշատակում=|բնօրինակ անուանում=Πυθαγόρειο Σάμου|պարգեւ=ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային Ժառանգութեան Յոարձան, 1992}} '''Բիթաղորիօ''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Ηραίο Σάμου)․ [[Սամոս|Սամոսին]] հարաւ-արեւելեան մասը գտնուող ծովափնեայ բնակավայր, ուր կը գտնուին աւերակները հնադարեան համանուն բնակավայրին։ Ներկայիս բնակավայրի նաւահանգիստը կը նոյնանցուի հնադարեան քաղաքին նաւահանգիստին հետ, զոր [[Իրոտոթոս|Իրոդոթոս]] կը նկարագրէ իբրեւ կղզիին հրաշալի գործերէն մէկը եւ կը համարուի [[Միջերկրական Ծով|Միջերկրականի]] ամենահին արհեստական նաւահանգիստը։ Յունահռոմեական յուշարձաններուն աւերակները՝ «<nowiki/>[[Էվբալինիօ փապուղի|Էվբալինիօ օրիղմա (փապուղի)]]<nowiki/>» կամ «Էվբալինոոսին ջրատարը» անուններով ծանօթ տպաւորիչ կառոյցը, ինչպէս նաեւ Սամոսի [[Իրէօ|Իրէօն]], 1992-ին արձանագրուեցան [[ԵՈՒՆԵՍՔՕ|ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի]] [[Համաշխարհային ժառանգութիւն|Համաշխարհային Ժառանգութեան]] յուշարձաններու ցանկին մէջ։ Տաճարին աւերակները, մերձակայք գտնուող [[Իրէօ]] հնաբանական վայրին հետ միասին, 1992-ին արձանագրուեցան [[ԵՈՒՆԵՍՔՕ|ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի]] [[Համաշխարհային ժառանգութիւն|Համաշխարհային Ժառանգութեան]] ցուցակին մէջ, իբրեւ վկայութիւն իրենց բացառիկ ճարտարապետութեան եւ Սամոսի առեւտրական ու ծովային զօրութեան՝ Հնադարեան Շրջանին։ == Պատմական տեղեկութիւններ == Բիթաղորիօ կառուցուեցաւ [[Սամոս|Սամոսին]] հին մայրաքաղաքին աւերակներուն վրայ․ աւերակները ներառնուած են այսօրուան Բիթաղորիօ բնակարաններուն մէջ։ Հին քաղաքը իր զօրութեան գագաթնակէտին հասաւ մօտաւորապէս Ք.Ա. 530-ին, երբ կղզին կը կառավարէր բռնապետ Բոլիգրաթիս. դարձաւ ծովային հզօր պետութիւն մը։ Զօրութիւնը առաջնորդեց բարգաւաճման եւ մեծ հարստութեան, որուն հետեւանքով Բոլիգրաթիսին մեծ գործերը՝ «<nowiki/>[[Էվբալինիօ փապուղի|Էվբալինիօ օրիղմա (փապուղի)]]<nowiki/>», Սամոսի [[Իրէօ|Իրէօն]] եւ հին նաւահանգիստը (որոնց աւերակները կը գտնուին քաղաքին շրջակայ տարածքին մէջ), մինչեւ այսօր տեսանելի են, ինչպէս նաեւ պաշտպանութեան հին պարսպատումները։ Սամոս երբ գրաւուեցաւ պարսիկներուն կողմէ, մեծ անկում ապրեցաւ։ Յաջորդեցին սակայն երկու բարգաւաճ շրջաններ՝ Ք․Ա․3-րդ դարուն՝ երբ կ՚ապրէր Արիստարխոս Սամոսցին, եւ ուշ Հին Հռոմի տիրութեան շրջանին։ Հռոմէական Սամոսին աւերակները այսօր կը նշմարուին Բիթաղորիօէն մօտ կէս քլ մը դէպի արեւմուտք։ Բիւզանդական կայսրութեան ընթացքին նաւահանգիստը մեծ դեր ունեցաւ։ Յաջորդեց անկումը Լատիններու տիրութեան շրջանին (1204 - 1566) եւ ծովափնեայ բնակավայրերը ամայացան։ Օսմանեան բռնատիրութեան շրջանին նոր մայրաքաղաքը՝ Հորա, կառուցուեցաւ հին Բիրաղորիօէն 4 քլ հիւսիս-արեւմուտք։ Յունական ապստամբութեանամանակ, Սամոսի կառավարիչ՝ Լիքուրղոս Լողոթեթիս, կառուցեց աշտարակ մը (1824-1827) եւ ապա անոր կից եկեղեցի մը (1831)։ 1859-1866 տարիներուն նոր նաւահանգիստը կառուցուեցաւ որ մեծ բարֆաւաճ ունեցաւ։ Նոր բնակավայրին անունը նախ ''"Τηγάνι"'' (''թիղանի'')՝ իտալերէն ''"Dogana"՝'' որ կը թարգմանուի ''"աւանդութիւններ"'' եղաւ եւ 1955-ին վարանուանուեցաւ Բիթաղորիօ, ի պատիւ հնադարի սամոսցի իմաստուն [[Բիթաղորաս|Բիթաղորասին]]: == Զբօսաշրջիկութիւն == Բնակավայրը, ինչպէս Սամոս, զբօսաշրջիկութեան բարգաւաճ շրջան են, իրենց գեղեցին ծովափներով, թանգարաններով, հնավայրերով։ Մանաւանդ ամառուան ընթացքին միջազբային բնոյթով զանազան ժողովներ կը կատարուին՝ փիլիսոփայութեան, գիտութիւններու, արուեստներու, արդի ճարտարարուեստի, հնաբանութեան, եւայլն։ Իսկ ամբողջ տարուան ընթացքին թատրոնի եւ երաժշտութեան փառատօներուն կազմակերպումը, շրջանը դարձուցած են գրաւչութեան կեդրոն։ <ref>[https://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/171956 Բանդեքթիս․ վերանուանումներ, սամոս Բիթաղորիօ{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20111214174135/http://www.ethnos.gr/entheta.asp?catid=23522 Էթնոս․ Դրախտը հիւսիսային Էգէականին մէջ, 14-12-2011{{ref-el}}]</ref> <ref>[http://odysseus.culture.gr/h/3/gh351.jsp?obj_id=2366 Յունաստանի Մշակոյթի նախարարութիւն․ Սամոս՝ Իրէօ եւ Բիթաղորիօ{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://whc.unesco.org/en/list/595 Եունեսքօ․ Իրէօ եւ Բիթաղորիօ{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=170359 Սամոս․ Բիթաղորասին կղզին{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20150610134427/http://38north24east.com/e-samos/pythagoreio-the-central-south-of-the-island-ren/e-samos-pythagoreio-and-the-central-south-of-the-island-general Բիթաղորիօ եւ կղզիին կեդրոնն ու հարաւը{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20070817022555/http://www.pythagorion.net/start.htm Սամոս կղզիինպաշտօնական կայքէջ․ Բիթաղորիօ{{ref-en}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Սամոս կղզիի սրբավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Էգէականի պահպանուած բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի հնաբանական վայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Հնաբանական վայրեր]] hy6mc6igg7houm034xen2ydebxocf6n 254292 254291 2026-09-06T08:54:57Z HoMen 269 254292 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|բնօրինակ անուն=Իրէօ, Սամոս|պատկեր=2019-08-28 Pythagorion (KPFC) 01.jpg|նկարագրութիւն=Բիթաղորիօ բնակավայրը եւ հնաբանական վայրը, Սամոս|առաջին յիշատակում=|բնօրինակ անուանում=Πυθαγόρειο Σάμου|պարգեւ=ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային Ժառանգութեան Յոարձան, 1992}} '''Բիթաղորիօ''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Ηραίο Σάμου)․ [[Սամոս|Սամոսին]] հարաւ-արեւելեան մասը գտնուող ծովափնեայ բնակավայր, ուր կը գտնուին աւերակները հնադարեան համանուն բնակավայրին։ Ներկայիս բնակավայրի նաւահանգիստը կը նոյնանցուի հնադարեան քաղաքին նաւահանգիստին հետ, զոր [[Իրոտոթոս|Իրոդոթոս]] կը նկարագրէ իբրեւ կղզիին հրաշալի գործերէն մէկը եւ կը համարուի [[Միջերկրական Ծով|Միջերկրականի]] ամենահին արհեստական նաւահանգիստը։ Յունահռոմեական յուշարձաններուն աւերակները՝ «<nowiki/>[[Էվբալինիօ փապուղի|Էվբալինիօ օրիղմա (փապուղի)]]<nowiki/>» կամ «Էվբալինոոսին ջրատարը» անուններով ծանօթ տպաւորիչ կառոյցը, ինչպէս նաեւ Սամոսի [[Իրէօ|Իրէօն]], 1992-ին արձանագրուեցան [[ԵՈՒՆԵՍՔՕ|ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի]] [[Համաշխարհային ժառանգութիւն|Համաշխարհային Ժառանգութեան]] յուշարձաններու ցանկին մէջ։ Տաճարին աւերակները, մերձակայք գտնուող [[Իրէօ]] հնաբանական վայրին հետ միասին, 1992-ին արձանագրուեցան [[ԵՈՒՆԵՍՔՕ|ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի]] [[Համաշխարհային ժառանգութիւն|Համաշխարհային Ժառանգութեան]] ցուցակին մէջ, իբրեւ վկայութիւն իրենց բացառիկ ճարտարապետութեան եւ Սամոսի առեւտրական ու ծովային զօրութեան՝ Հնադարեան Շրջանին։ Մնայուն բնակչութեան թիւը 1 277 է․ 2021-ի մարդահամարին համաձայն։ == Պատմական տեղեկութիւններ == Բիթաղորիօ կառուցուեցաւ [[Սամոս|Սամոսին]] հին մայրաքաղաքին աւերակներուն վրայ․ աւերակները ներառնուած են այսօրուան Բիթաղորիօ բնակարաններուն մէջ։ Հին քաղաքը իր զօրութեան գագաթնակէտին հասաւ մօտաւորապէս Ք.Ա. 530-ին, երբ կղզին կը կառավարէր բռնապետ Բոլիգրաթիս. դարձաւ ծովային հզօր պետութիւն մը։ Զօրութիւնը առաջնորդեց բարգաւաճման եւ մեծ հարստութեան, որուն հետեւանքով Բոլիգրաթիսին մեծ գործերը՝ «<nowiki/>[[Էվբալինիօ փապուղի|Էվբալինիօ օրիղմա (փապուղի)]]<nowiki/>», Սամոսի [[Իրէօ|Իրէօն]] եւ հին նաւահանգիստը (որոնց աւերակները կը գտնուին քաղաքին շրջակայ տարածքին մէջ), մինչեւ այսօր տեսանելի են, ինչպէս նաեւ պաշտպանութեան հին պարսպատումները։ Սամոս երբ գրաւուեցաւ պարսիկներուն կողմէ, մեծ անկում ապրեցաւ։ Յաջորդեցին սակայն երկու բարգաւաճ շրջաններ՝ Ք․Ա․3-րդ դարուն՝ երբ կ՚ապրէր Արիստարխոս Սամոսցին, եւ ուշ Հին Հռոմի տիրութեան շրջանին։ Հռոմէական Սամոսին աւերակները այսօր կը նշմարուին Բիթաղորիօէն մօտ կէս քլ մը դէպի արեւմուտք։ Բիւզանդական կայսրութեան ընթացքին նաւահանգիստը մեծ դեր ունեցաւ։ Յաջորդեց անկումը Լատիններու տիրութեան շրջանին (1204 - 1566) եւ ծովափնեայ բնակավայրերը ամայացան։ Օսմանեան բռնատիրութեան շրջանին նոր մայրաքաղաքը՝ Հորա, կառուցուեցաւ հին Բիրաղորիօէն 4 քլ հիւսիս-արեւմուտք։ Յունական ապստամբութեանամանակ, Սամոսի կառավարիչ՝ Լիքուրղոս Լողոթեթիս, կառուցեց աշտարակ մը (1824-1827) եւ ապա անոր կից եկեղեցի մը (1831)։ 1859-1866 տարիներուն նոր նաւահանգիստը կառուցուեցաւ որ մեծ բարֆաւաճ ունեցաւ։ Նոր բնակավայրին անունը նախ ''"Τηγάνι"'' (''թիղանի'')՝ իտալերէն ''"Dogana"՝'' որ կը թարգմանուի ''"աւանդութիւններ"'' եղաւ եւ 1955-ին վարանուանուեցաւ Բիթաղորիօ, ի պատիւ հնադարի սամոսցի իմաստուն [[Բիթաղորաս|Բիթաղորասին]]: == Զբօսաշրջիկութիւն == Բնակավայրը, ինչպէս Սամոս, զբօսաշրջիկութեան բարգաւաճ շրջան են, իրենց գեղեցին ծովափներով, թանգարաններով, հնավայրերով։ Մանաւանդ ամառուան ընթացքին միջազբային բնոյթով զանազան ժողովներ կը կատարուին՝ փիլիսոփայութեան, գիտութիւններու, արուեստներու, արդի ճարտարարուեստի, հնաբանութեան, եւայլն։ Իսկ ամբողջ տարուան ընթացքին թատրոնի եւ երաժշտութեան փառատօներուն կազմակերպումը, շրջանը դարձուցած են գրաւչութեան կեդրոն։ <ref>[https://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/171956 Բանդեքթիս․ վերանուանումներ, սամոս Բիթաղորիօ{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20111214174135/http://www.ethnos.gr/entheta.asp?catid=23522 Էթնոս․ Դրախտը հիւսիսային Էգէականին մէջ, 14-12-2011{{ref-el}}]</ref> <ref>[http://odysseus.culture.gr/h/3/gh351.jsp?obj_id=2366 Յունաստանի Մշակոյթի նախարարութիւն․ Սամոս՝ Իրէօ եւ Բիթաղորիօ{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://whc.unesco.org/en/list/595 Եունեսքօ․ Իրէօ եւ Բիթաղորիօ{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=170359 Սամոս․ Բիթաղորասին կղզին{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20150610134427/http://38north24east.com/e-samos/pythagoreio-the-central-south-of-the-island-ren/e-samos-pythagoreio-and-the-central-south-of-the-island-general Բիթաղորիօ եւ կղզիին կեդրոնն ու հարաւը{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20070817022555/http://www.pythagorion.net/start.htm Սամոս կղզիինպաշտօնական կայքէջ․ Բիթաղորիօ{{ref-en}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Սամոս կղզիի սրբավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Էգէականի պահպանուած բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի հնաբանական վայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Հնաբանական վայրեր]] js28s5u3b7fil747d7dq2wma9rmquef 254293 254292 2026-09-06T09:00:39Z HoMen 269 254293 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|բնօրինակ անուն=Իրէօ, Սամոս|պատկեր=2019-08-28 Pythagorion (KPFC) 01.jpg|նկարագրութիւն=Բիթաղորիօ բնակավայրը եւ հնաբանական վայրը, Սամոս|առաջին յիշատակում=|բնօրինակ անուանում=Πυθαγόρειο Σάμου|պարգեւ=ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային Ժառանգութեան Յոարձան, 1992}} '''Բիթաղորիօ''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Ηραίο Σάμου)․ [[Սամոս|Սամոսին]] հարաւ-արեւելեան մասը գտնուող ծովափնեայ բնակավայր, ուր կը գտնուին աւերակները հնադարեան համանուն բնակավայրին։ Ներկայիս բնակավայրի նաւահանգիստը կը նոյնանցուի հնադարեան քաղաքին նաւահանգիստին հետ, զոր [[Իրոտոթոս|Իրոդոթոս]] կը նկարագրէ իբրեւ կղզիին հրաշալի գործերէն մէկը եւ կը համարուի [[Միջերկրական Ծով|Միջերկրականի]] ամենահին արհեստական նաւահանգիստը։ Յունահռոմեական յուշարձաններուն աւերակները՝ «<nowiki/>[[Էվբալինիօ փապուղի|Էվբալինիօ օրիղմա (փապուղի)]]<nowiki/>» կամ «Էվբալինոոսին ջրատարը» անուններով ծանօթ տպաւորիչ կառոյցը, ինչպէս նաեւ Սամոսի [[Իրէօ|Իրէօն]], 1992-ին արձանագրուեցան [[ԵՈՒՆԵՍՔՕ|ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի]] [[Համաշխարհային ժառանգութիւն|Համաշխարհային Ժառանգութեան]] յուշարձաններու ցանկին մէջ։ Տաճարին աւերակները, մերձակայք գտնուող [[Իրէօ]] հնաբանական վայրին հետ միասին, 1992-ին արձանագրուեցան [[ԵՈՒՆԵՍՔՕ|ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի]] [[Համաշխարհային ժառանգութիւն|Համաշխարհային Ժառանգութեան]] ցուցակին մէջ, իբրեւ վկայութիւն իրենց բացառիկ ճարտարապետութեան եւ Սամոսի առեւտրական ու ծովային զօրութեան՝ Հնադարեան Շրջանին։ Մնայուն բնակչութեան թիւը 1 277 է․ 2021-ի մարդահամարին համաձայն։ == Պատմական տեղեկութիւններ == [[Պատկեր:DE Pythagoriou.svg|մինի|Սամոս կղզին․ կարմիրով՝ Բիթաղորիօ քաղաքապետական համայնքին շրջանը]] Բիթաղորիօ կառուցուեցաւ [[Սամոս|Սամոսին]] հին մայրաքաղաքին աւերակներուն վրայ․ աւերակները ներառնուած են այսօրուան Բիթաղորիօ բնակարաններուն մէջ։ Հին քաղաքը իր զօրութեան գագաթնակէտին հասաւ մօտաւորապէս Ք.Ա. 530-ին, երբ կղզին կը կառավարէր բռնապետ Բոլիգրաթիս. դարձաւ ծովային հզօր պետութիւն մը։ Զօրութիւնը առաջնորդեց բարգաւաճման եւ մեծ հարստութեան, որուն հետեւանքով Բոլիգրաթիսին մեծ գործերը՝ «<nowiki/>[[Էվբալինիօ փապուղի|Էվբալինիօ օրիղմա (փապուղի)]]<nowiki/>», Սամոսի [[Իրէօ|Իրէօն]] եւ հին նաւահանգիստը (որոնց աւերակները կը գտնուին քաղաքին շրջակայ տարածքին մէջ), մինչեւ այսօր տեսանելի են, ինչպէս նաեւ պաշտպանութեան հին պարսպատումները։ Սամոս երբ գրաւուեցաւ պարսիկներուն կողմէ, մեծ անկում ապրեցաւ։ Յաջորդեցին սակայն երկու բարգաւաճ շրջաններ՝ Ք․Ա․3-րդ դարուն՝ երբ կ՚ապրէր Արիստարխոս Սամոսցին, եւ ուշ Հին Հռոմի տիրութեան շրջանին։ Հռոմէական Սամոսին աւերակները այսօր կը նշմարուին Բիթաղորիօէն մօտ կէս քլ մը դէպի արեւմուտք։ Բիւզանդական կայսրութեան ընթացքին նաւահանգիստը մեծ դեր ունեցաւ։ Յաջորդեց անկումը Լատիններու տիրութեան շրջանին (1204 - 1566) եւ ծովափնեայ բնակավայրերը ամայացան։ [[Պատկեր:LYKURGOS-CASTLE-CHURCH 3854.JPG|մինի|Լողոթեթի աշտարակը]] Օսմանեան բռնատիրութեան շրջանին նոր մայրաքաղաքը՝ Հորա, կառուցուեցաւ հին Բիթաղորիօէն 4 քլ հիւսիս-արեւմուտք։ [[Պատկեր:Pythagoras 1.jpg|ձախից|մինի|Բիթաղորասին յուշարձանը նաւահանգիստին մուտքին]] Յունական ապստամբութեանամանակ, Սամոսի կառավարիչ՝ Լիքուրղոս Լողոթեթիս, կառուցեց աշտարակ մը (1824-1827) եւ ապա անոր կից եկեղեցի մը (1831)։ 1859-1866 տարիներուն նոր նաւահանգիստը կառուցուեցաւ որ մեծ բարֆաւաճ ունեցաւ։ Նոր բնակավայրին անունը նախ ''"Τηγάνι"'' (''թիղանի'')՝ իտալերէն ''"Dogana"՝'' որ կը թարգմանուի ''"աւանդութիւններ"'' եղաւ եւ 1955-ին վարանուանուեցաւ Բիթաղորիօ, ի պատիւ հնադարի սամոսցի իմաստուն [[Բիթաղորաս|Բիթաղորասին]]: == Զբօսաշրջիկութիւն == Բնակավայրը, ինչպէս Սամոս, զբօսաշրջիկութեան բարգաւաճ շրջան են, իրենց գեղեցին ծովափներով, թանգարաններով, հնավայրերով։ Մանաւանդ ամառուան ընթացքին միջազբային բնոյթով զանազան ժողովներ կը կատարուին՝ փիլիսոփայութեան, գիտութիւններու, արուեստներու, արդի ճարտարարուեստի, հնաբանութեան, եւայլն։ Իսկ ամբողջ տարուան ընթացքին թատրոնի եւ երաժշտութեան փառատօներուն կազմակերպումը, շրջանը դարձուցած են գրաւչութեան կեդրոն։ <ref>[https://pandektis.ekt.gr/pandektis/handle/10442/171956 Բանդեքթիս․ վերանուանումներ, սամոս Բիթաղորիօ{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20111214174135/http://www.ethnos.gr/entheta.asp?catid=23522 Էթնոս․ Դրախտը հիւսիսային Էգէականին մէջ, 14-12-2011{{ref-el}}]</ref> <ref>[http://odysseus.culture.gr/h/3/gh351.jsp?obj_id=2366 Յունաստանի Մշակոյթի նախարարութիւն․ Սամոս՝ Իրէօ եւ Բիթաղորիօ{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://whc.unesco.org/en/list/595 Եունեսքօ․ Իրէօ եւ Բիթաղորիօ{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=170359 Սամոս․ Բիթաղորասին կղզին{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20150610134427/http://38north24east.com/e-samos/pythagoreio-the-central-south-of-the-island-ren/e-samos-pythagoreio-and-the-central-south-of-the-island-general Բիթաղորիօ եւ կղզիին կեդրոնն ու հարաւը{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20070817022555/http://www.pythagorion.net/start.htm Սամոս կղզիինպաշտօնական կայքէջ․ Բիթաղորիօ{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://archaeologicalmuseums.gr/el/museum/5df34af3deca5e2d79e8c13e/museum-of-logothetis-lykourgos-tower Լողոթեթի աշտարակ{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Սամոս կղզիի սրբավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Էգէականի պահպանուած բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի հնաբանական վայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Հնաբանական վայրեր]] 0f4s7trmqv4himqg6mkj6in87kwxjmj 0 32669 254294 2026-09-06T09:42:54Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|բնօրինակ անուն=Էվբալինիօ փապուղի|պատկեր=Ευπαλίνειο όρυγμα 10.jpg|նկարագրութիւն=Էվբալինիօ փապուղի, Սամոս|առաջին յիշատակում=|բնօրինակ անուանում=Ευπαλίνειο όρυγμα|պարգեւ=ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային Ժառանգութեան Յոարձան, 1992}} '''Էվբալինիօ փապուղ...»: 254294 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|բնօրինակ անուն=Էվբալինիօ փապուղի|պատկեր=Ευπαλίνειο όρυγμα 10.jpg|նկարագրութիւն=Էվբալինիօ փապուղի, Սամոս|առաջին յիշատակում=|բնօրինակ անուանում=Ευπαλίνειο όρυγμα|պարգեւ=ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային Ժառանգութեան Յոարձան, 1992}} '''Էվբալինիօ փապուղի''' ([[Յունարէն|յուն․՝]] Ευπαλίνειο όρυγμα), [[Փիթաղորիօ|Բիթաղորիօ]], [[Սամոս]], [[Էգէական Ծով|Էգէական ծով]]։ Ք․Ա․ 6-րդ դարուն կառուցուած «Էվբալինիօ փապուղի»ն, 1992-ին [[ԵՈՒՆԵՍՔՕ|Եունեսքօ]] յայտարարեց [[Համաշխարհային ժառանգութիւն|Համաշխարհային Մշակութային ժառանգութեան յուշարձան]]։ Ըստ [[Իրոտոթոս|Իրոդոթոսին]], կը համարուի ճարտարագիտութեան պատմութեան կարեւորագոյն գործերէն մէկը։ Փապուղիին երկարութիւնը 1․036 մ․ է եւ կը գտնուի [[Փիթաղորիօ|Բիթաղորիոյին]] մօտ։ Կառուցուած է Ք․Ա․ 6-րդ դարուն, որպէսզի օգտագործուի որպէս ջրուղի։ Փապուղին յատկանշական է անով թէ ժայռը միաժամանակ բացուեցաւ երկու կողմերէն՝ այդ խրամատը երկբերան էր, ինչպէս զայն նկարագրած է [[Իրոտոթոս|Իրոդոթոս]]՝ որուն շնորհիւ յայտնի դարձաւ։ Երկու փապուղիները իրար հանդիպեցան մօտաւորապէս կէսին՝ զարմանալի ճշդութեամբ, որ այդ ժամանակաշրջանի ճարտարարուեստակն կարողութիւններուն համար կարեւոր նուաճում մըն էր։ == Պատմական տուեալներ == [[Պատկեր:EfpalineioTunnels.png|մինի|Ուղի մը որ կը ցուցնէ երկու փապուղիները (1)-հիմնական փապուղին, (2)-աւելի փոքրը՝ ջրախողովակին համար, եւ (3) ուղղահայց մուտքի փոսը]] Փապուղիին կառուցման հրահանգը բռնատէր [[Բոլիգրաթիս|Բոլիգրաթին]] տուաւ եւ շինութիւնը 10 տարի տեւեց։ Գործին ծրագրողը եւ ճարտապետը [[Էվբալինոս|Էվբալինոսն]] էր, [[Մեղարա|Մեղարացի]] Նաւսթրոֆոսին որդին։ Փապուսիին մուտքը մօտաւորապէս1.80x1.80 մ․ է եւ երկարութիւնը 1․036 մ․։ Փապուսիէն քանի մը մեթր վար փորուած է աւելի փոքր փապուղի մը, որմէ ջուրը կը հոսէր։ Կը կարծուի թէ այդ հունի նպատակը ոչ միայն ջուր հասցնելն էր լերան ետեւի աղբիւրինէն դէպի Սամոսի մայրաքաղաքը (Բիթաղորիօ), այլեւ այնպիսի եղանակով ընել՝ որ ասպատակողները չկարենան զայն յայտնաբերել։ Այդպէս փապուղիէն ջուրը քաղաքին պարիսպին մէջէն կը հոսէր։ Իրթդոթոս, միակ աղբիւրն է Էվբալինիօ փապուղիին համար, հետեւեալ ձեւով կը նկարագրէ ըլլայ գլխաւոր, ըլլայ օժանդակ փապուղիները։ == Իրոդոթոսին յօդուածը == Էվբալինիօ փապուղիին միակ յիշատակութիւնը Իրոդոթոսինն է (Γ,60)։ <blockquote>Ἐμήκυνα δὲ περὶ Σαμίων μᾶλλον, ὅτι σφι τρία ἐστὶ μέγιστα ἁπάντων Ἑλλήνων ἐξεργασμένα, ὄρεός τε ὑψηλοῦ ἐς πεντήκοντα καὶ ἑκατὸν ὀργυιάς, τούτου ὄρυγμα κάτωθεν ἀρξάμενον, ἀμφίστομον. 2 τὸ μὲν μῆκος τοῦ ὀρύγματος ἑπτὰ στάδιοι εἰσί, τὸ δὲ ὕψος καὶ εὖρος ὀκτὼ ἑκάτερον πόδες. διὰ παντὸς δὲ αὐτοῦ ἄλλο ὄρυγμα εἰκοσίπηχυ βάθος ὀρώρυκται, τρίπουν δὲ τὸ εὖρος, δι᾽ οὗ τὸ ὕδωρ ὀχετευόμενον διὰ τῶν σωλήνων παραγίνεται ἐς τὴν πόλιν ἀγόμενον ἀπὸ μεγάλης πηγῆς. 3 ἀρχιτέκτων δὲ τοῦ ὀρύγματος τούτου ἐγένετο Μεγαρεὺς Εὐπαλῖνος Ναυστρόφου. τοῦτο μὲν δὴ ἓν τῶν τριῶν ἐστι, δεύτερον δὲ περὶ λιμένα χῶμα ἐν θαλάσσῃ, βάθος καὶ εἴκοσι ὀργυιέων• μῆκος δὲ τοῦ χώματος μέζον δύο σταδίων. 4 τρίτον δέ σφι ἐξέργασται νηὸς μέγιστος πάντων νηῶν τῶν ἡμεῖς ἴδμεν• τοῦ ἀρχιτέκτων πρῶτος ἐγένετο Ῥοῖκος Φιλέω ἐπιχώριος. τούτων εἵνεκεν μᾶλλόν τι περὶ Σαμίων ἐμήκυνα..</blockquote> Թարգմանութիւնը՝ <blockquote>''Ես քիչ մը չափազանց երկար խոսեցայ Սամոսցիներուն մասին, որովհետեւ անոնք կառուցած են Հունաստանի երեք մեծագոյն գործերը։ Առաջինը՝ երկու բերանով անցուղի մըն է, որ կը սկսի հարիւր յիսուն օրկիա բարձրութեամբ լեռան մը տակէն։ Անցուղիին երկարութիւնը եօթը ստադիոն է, բարձրութիւնը եւ լայնութիւնը՝ ութ ոտք։ Անոր ամբողջ երկարութեամբ փորուած է ուրիշ անցուղի մը՝ քսան կանգուն խորութեամբ եւ երեք ոտք լայնութեամբ, եւ անկէ ջուրը կը հոսի խողովակներով քաղաքը՝ մեծ աղբիւրէ սկսելով։ Այս անցուղիին ճարտարապետը Մեղարացի Եվպալինոսն էր՝ Նավստրոֆոսի որդին։ Երկրորդը՝ նաւահանգիստին պատն է ծովուն մէջ, որուն խորութիւնը կը հասնի քսան օրկիայի եւ երկարութիւնը՝ երկու ստադիոնէ աւելի։ Երրորդ գործը տաճար մըն է, որ կառուցած են, ամենամեծը իմ գիտցածներէս, որուն առաջին ճարտարապետը եղած է տեղացի Ռոյկոսը՝ Ֆիլեասի որդին։ Այս պատճառներով ալ քիչ մը երկարեցուցի Սամոսցիներուն մասին խօսքս։''</blockquote> <ref>[https://el.wikisource.org/wiki/%CE%99%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1%CE%B9_(%CE%97%CF%81%CE%BF%CE%B4%CF%8C%CF%84%CE%BF%CF%85)/%CE%98%CE%AC%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CE%B1#60 Իսթորիէ Իրոդոթոս/Թալիա (Γ,60) {{ref-el}}]</ref> <ref>[https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Herodotus/3B*.html penelope.uchicago.edu Լագիւս Գիւրթիւս-Իրոդոթոս, գիրք 3, գլ․39-60{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://whc.unesco.org/en/list/595/ Եունեսքօ․ Բիթաղորիօ եւ Իրէօ{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.semanticscholar.org/paper/How-Was-the-Tunnel-of-Eupalinus-Aligned-Goodfield-Toulmin/122d88518d75167e93c94c375a090229dbd2f10e Ինչպէ՞ս համահարթեցուած էր Եվբալինոսի փապուղին, J. Goodfield, S. Toulmin, 1-4-1965{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.semanticscholar.org/paper/Eupalinos-and-His-Tunnel-Waerden/d11f0a7f2c4d8525969980f24c0657f976f4c9bb Էվբալիսոս եւ իր փապուղին, B. L. van der Waerden, 1-4-1968]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} 6rr2ctiwpshtcjn6l2cxy22yua7i5pw