Ուիքիփետիա hywwiki https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%80_%D4%B7%D5%BB MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Մեդիա Սպասարկող Քննարկում Մասնակից Մասնակցի քննարկում Ուիքիփետիա Ուիքիփետիայի քննարկում Պատկեր Պատկերի քննարկում MediaWiki MediaWiki քննարկում Կաղապար Կաղապարի քննարկում Օգնություն Օգնության քննարկում Ստորոգութիւն Կատեգորիայի քննարկում TimedText TimedText talk Մոդուլ Մոդուլի քննարկում Event Event talk 0 7618 254717 238504 2026-09-12T01:15:58Z Minorax 1276 ([[c:GR|GR]]) [[File:Order of Saint Stanislaus Ribbon.PNG]] → [[File:RUS Imperial Order of Saint Stanislaus ribbon.svg]] vva 254717 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ | անուն ազգանուն = Անդրանիկ Օզանեան | բնագիր ԱԱՀ = | պատկեր = General Andranik.jpg | չափ = | նկարագրութիւն = | ծնած է = [[25 Փետրուար]], [[1865]] | ծննդավայր = {{դրօշավորում|Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն}}[[Շապին Գարահիսար]], [[Արեւմտեան Հայաստան]] | վախճանած է = [[31 Օգոստոս]], [[1927]] | մահուան վայրը = {{դրօշավորում|ԱՄՆ}} Ռիչըրտսըն Սբրինկզ, [[Քալիֆորնիա]] | քաղաքացիութիւն = {{դրօշավորում|Ռուսական կայսրություն}} [[Ռուսիա|Ռուսաստան]], {{դրօշավորում|Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն}} [[Հայաստան]] | հպատակութիւն = | ազգութիւն = | ալմա մատեր = | կրօնք = | ազդուած է = | ազդած է = | գրքեր = | աշխատանք = [[Արեւմտեան Հայաստան]]ի կառավարիչ | կարողութիւն = | մասնագիտութիւն = | ամուսին = | ծնողներ = | երեխաներ = | պարգեւներ և մրցանակներ = | կայքէջք = | ստորագրութիւն = Andraniksignature-1-.png }} '''Անդրանիկ Թորոս Օզանեան''' կամ '''Զօրավար Անդրանիկ''', '''Անդրանիկ Փաշա''' ([[25 Փետրուար]] [[1865]] - [[31 Օգոստոս]] [[1927]]), [[հայ]] զօրահրամանատար, պետական գործիչ, [[ֆետայապետ]] (հայդուկապետ): Առանձնայատուկ դեր խաղացած է Հայ ազատագրական շարժման գործին մէջ։ [[1892]]-ին կ'անդամագրուի [[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն]] կուսակցութեան, այլ ֆետայիներու հետկը մասնակցի իր հայրենի երկրի բնակավայրերու պաշտպանութեան: Անդրանիկ առաջին անգամ կ'անցնի [[Սասուն]], բայց 1896-ին կը մեկնի արտասահման: 1897-ին [[Վազգէն Տէրոյեան]]ի խումբին հետ ան երկրորդ անգամ կը մտնէ Արեւմտեան Հայաստան, ուր կը մնայ մինչեւ 1904: 1912-1913 թուականներուն [[Գարեգին Նժդեհ]]ի հետ Անդրանիկի գլխաւորութեամբ հայ կամաւորներէն կը կազմակերպուի վաշտ մը, որ կը մտնէ պուլկարական բանակի աշխարհազօրքին մէջ եւ կը մարտնչի [[Օսմանեան կայսրութիւն|Օսմանեան կայսրութեան]] բանակին դէմ: Պուլկարական հրամանատարութիւնը բարձր կը գնահատէ հայկական վաշտին մասնակցութիւնը Առաջին [[Պալքանեան պատերազմ]]ին: == Կենսագրութիւն == Անդրանիկ Թորոս Օզանեան ծնած է 25 Փետրուար [[1865]]-ին <ref name=":0">Ա. Հարութունյան (1974): «Անդրանիկ»: [[Վիքթոր Համբարձումեան]] [[Հայկական սովետական հանրագիտարան|Հայկական Սովտետական Հանրագիտարան]] '''1'''. [[Երեւան]]: Հայկական Հանրագիտարան Հրատարկչութիւն: Էջ 392:</ref>՝ [[Արեւմտեան Հայաստան]]ի Շապին Գարահիսար քաղաքին մէջ<ref name=":1">Չալաբեան, Անդրանիկ 1988: «Հայ Յեղափոխական շարժում» էջ 3: Սուսֆիլդ, Միչգան:</ref>: [[Անդրանիկ (անձնանուն)|Անդրանիկ]] [[հայերէն]] կը նշանակէ «առաջնեկ»: Անոր հայրական նախնիները եկած են հարեւան Օզան գիւղէն, 18-րդ դարուն եւ բնակութիւն հաստատած Շապին Գարահիսարի մէջ թուրքերու հետապնդումներէն խուսափելու համար<ref name=":1" />: Անոր նախնիները Օզանեան ազգանունը վերցուցած են իրենց հայրենի բնակավայրին անունէն: Անդրանիկին մայրը մահացած է, երբ ան մէկ տարեկան էր. զինք խնամած է իր մեծ քոյրը՝ Նազելին: Անդրանիկ յաճախած է տեղին Մուշեղեան դպրոցը 1875-1882 թուականներուն, այնուհետեւ աշխատած է հօր ատաղձագործարանին մէջ<ref>Աղաեան, Ծատուր 1968: [http://hpj.asj-oa.am/1211/ «Զօրավար Անդրանիկի գործունէութեան մասին»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190914213709/http://hpj.asj-oa.am/1211/ |date=2019-09-14 }} էջ 40: Պատմաբանասիրական հանդէս (Երեւան: Հայաստանի գիտութիւններու ակադեմիա) (2): 40–56:</ref>: Ան ամուսնացած է 17 տարեկանին, սակայն անոր կինը մահացած է մէկ տարի անց՝ ծնունդ տալով իրենց որդիին, որ նոյնպէս մահացած է ծնելէն 1 օր ետք<ref name=":1" />: [[Պատկեր:Andranik fedayee.jpg|thumb|Անդրանիկի չտպագրուած լուսանկարներէն :]] Օսմանեան Կայսրութեան մէջ Հայերու համար իրավիճակը վատացած է Ապտիւլ Համիտի (Կարմիր Սուլթան) օրով, որ կը ձգտէր միաւորել բոլոր իսլամները իր իշխանութեան տակ<ref>Նալբանդյան, Լուիզ «Հայ հեղափոխական շարժման զարգացման հայկական քաղաքական կուսակցությունների միջոցով 19-դարում» Բրքլի համալսարանի Կալիֆորնիա: էջ 116. ISBN 978-0-520-00914-1:</ref>: * 1882-ին Տեղի Մուշեղեան վարժարանը աւարտելէ մէկ տարի ետք, կը բանտարկուի հայ բնակչութիւնը ահաբեկող ժանտարմը ծեծի ենթարկելուն համար: * 1884-ին իր ընկերներուն օգնութեամբ կը փախչի բանտէն, եւ բնակութիւն կը հաստատէ Օսմանեան Կայսրութեան մայրաքաղաք [[Կոստանդնուպոլիս|Կոստանդնուպոլսոյ]] մէջ, յետոյ ալ կ'ուղեւորուի [[Ղրիմ]] ու [[Կովկաս]]՝ հայկական մարտական խումբերուն զէնք հասցնելու համար: * Անդրանիկ Պոլսոյ մէջ կը մնայ մինչեւ 1886, ուր կ'աշխատէր որպէս ատաղձագործ<ref name="hpj.asj-oa.am">Աղաեան, Ծատուր 1968: [http://hpj.asj-oa.am/1211/ «Զորավար Անդրանիկի գործունեության մասին»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190914213709/http://hpj.asj-oa.am/1211/ |date=2019-09-14 }} էջ 41: Պատմաբանասիրական հանդէս (Երեւան: Հայաստանի գիտութիւններու ակադեմիա) (2): 40–56:</ref>: * Ան իր յեղափոխական գործունէութեան կը ձեռնարկէ 1888-ին, Սիւաս գաւառէն<ref name=":2">[[Լեւոն Տրոցկու|Տրոցկու, Լեւոն]] (1980): էջ 247: [https://books.google.am/books?id=tEJmenVPZ-IC&pg=PA247&dq=andranik+1888&hl=en&sa=X&ei=e-gnUrH_CJLF4APygYGICA&ved=0CC0Q6AEwAA#v=onepage&q=andranik%201888&f=false «Անդրանիկ եւ անոր հեծելազօր թիւ 197, հուլիս 19-1913 &#x5B;Andranik and his Troop, from''Kievskaya Mysl'' No. 197, July 19, 1913&#x5D;»:] Պալքանեան պատերազմները: 1912-13 քանակը պատերազմը հեռակայ Հիւրատետր Լեւոն Տրոցկին. Նիւ Յորք: Մանադա մամուլ: էջ 247-256: ISBN 978-0-909196-08-0:</ref><ref name=":3">[[Քրիստոֆեր Ջոզեֆ Ուոքեր|Վալկեր, Քրիստաֆոր Ջ]]: էջ 441: (1990 թ.) Հայ ազգի Գոյատեւում (վերանայուած երկրորդ խումբին): Նիւ Յորք: Սուրբ Մարտին: ISBN 978-0-312-04230-1:</ref>: * 1891-ին կը միանայ [[Հնչակեան կուսակցութիւն|Հնչակեան կուսակցութեան]]<ref>Մուրատեանը, Ջորջ (1995): ''Armenian infotext'', Միչիգան, Բուքշելֆ Հրատակչութիւն ISBN 978-0-9634509-2-0:</ref>: * 1892-ին կը ձերբակալուի Պոլսոյ ոստիկանապետ Եուսուֆ Մեհմետ Պէյի սպանութեան մասնակցելուն համար, որ յայտնի էր իր [[Հակահայկականութիւն|հակահայկականութեամբ]]<ref>Հարութիւնեան, Ա. Հ. էջ 109: (1965): [http://hpj.asj-oa.am/737/ «Անդրանիկը որպէս մարտիկ եւ զօրավար»:] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190915024240/http://hpj.asj-oa.am/737/ |date=2019-09-15 }} Պատմաբանասիրական Հանդէս (հայերէն) (Երեւան, Հայաստանի գիտութիւններու ակադեմիա) (1): 109-124.</ref>: Անդրանիկ անգամ մը եւս փախուստ կու տայ բանտէն<ref name="hpj.asj-oa.am" />:1892-ին կը միանայ նորաստեղծ [[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն|Հայ Յեղափոխական դաշնակցութեան]] (ՀՅԴ)<ref name=":2" /><ref name=":3" />, որմէ կը հեռանայ [[1917]]-ին: * Համիտեան ջարդերու ընթացքին, Անդրանիկ այլ ֆետայիներու հետ միասին կը պաշտպանէ Մուշի եւ Սասունի հայկական գիւղերը [[Համիտիէ|թուրք եւ քիւրտ զինուորներու]] յարձակումներէն<ref name=":3" /><ref name=":4">[[Լեւոն Տրոցկու|Տրոցկու, Լեւոն]] (1980): էջ 249: [https://books.google.am/books?id=tEJmenVPZ-IC&pg=PA247&dq=andranik+1888&hl=en&sa=X&ei=e-gnUrH_CJLF4APygYGICA&ved=0CC0Q6AEwAA#v=onepage&q=andranik%201888&f=false «Անդրանիկ եւ անոր հեծելազօրքը՝ թիւ 197, 19 Յուլիս, 1913-ին, &#x5B;Andranik and his Troop, from''Kievskaya Mysl'' No. 197, July 19, 1913&#x5D;»:] Պալքանեան պատերազմները: 1912-13 քանակը պատերազմը հեռակայ Հիւրատետր Լեւոն Տրոցկին. Նիւ Յորք: Մանադայ մամուլ: էջ 247-256: ISBN 978-0-909196-08-0:</ref>: * 1895-ին [[Հրայր Դժոխք]]ի խումբով Անդրանիկ առաջին անգամ կ'անցնի [[Սասուն]]: 1894 եւ 1896 թուականներուն տեղի ունեցած հայկական ջարդերուն զոհ կ'երթան 80.000 եւ 300. 000 հայեր<ref>[[Թաներ Աքչամ|Աքչամ, Թաներ]] (2006) «Ամօթալի փաստ է, որ Հայոց ցեղասպանութիւն կը հարցնէ թրքական պատասխանատւութիւնը[''A shameful act: the Armenian genocide and the question of Turkish responsibility'']»: Նիւ Եորք: Մեթրոփլիթան Գրքեր: էջ 42: ISBN 0-8050-7932-7:</ref>: * 1896-ին Անդրանիկ կը մեկնի Թիֆլիս՝ ուր կը գտնուէր Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան գրասենեակը<ref name=":3" />: * 1897-ին Անդրանիկ կը վերադառնայ Արեւմտեան Հայաստան իրեն վստահուած ծաւալուն ուժերով եւ զէնք կը մատակարարէ հայ ֆետայիներուն<ref name=":4" />: Ռուսաստանի հայերէն քանի մը տասնեակ կը միանան Անդրանիկի, որոնց հետ ալ ան կ'երթայ [[Մուշ]] եւ [[Սասուն]]՝ ուր կը մարտնչէր Սերոբ Վարդանեան՝ [[Սերոբ Աղբիւր]]ը<ref>{{cite journal|journal=[[Նոր Հայաստան]]|editor1-first=Արշակ Դ.|editor1-last=Մադեսյան|date=1927|issue=|location=Նյու Յորք|volume=19-21|pages=էջ 82|publisher=Նոր Հայաստան Հրատարակչական Ընկերություն}}</ref>: [[Սերոբ Աղբիւր]] արդէն ձեւաւորուած կիսանկախ [[Հայաստան]]էն կ'արտաքսէր Օսմանեան Կայսրութեան ներկայացուցիչները<ref name=":5">[[Քրիստոֆըր Ժոզեֆ Ուոքըր|Վալկեր, Քրիստոֆըր Ժ]]: էջ 178: (1990) Հայ ազգի Գոյատեւում (վերանայուած երկրորդ խումբին): Նիւ Յորք: Սուրբ Մարտին: ISBN 978-0-312-04230-1:</ref>: Անդրանիկ կը մտնէ [[Սերոբ Աղբիւր]]<nowiki/>ի պարտիզանական խումբը եւ կը դառնայ թրքական ճարտարարներու ու կանոնաւոր բանակային զօրամասերու դէմ պայքար մղող քանի մը պարտիզանական խումբերու ճանչցուած ղեկավարը: * 1901-ին՝ կը գլխաւորէ Առաքելոց վանքի կռիւները եւ Սերոբը սպաննող Պշարա Խալիլի սպանութիւնը: * [[1902]]-[[1904]] թուականներուն Անդրանիկի խումբերը թուրք եւ քիւրտ իսլամներու դէմ մարտեր կը մղեն Սասունի, [[Տարօն]]ի եւ [[Վասպուրական]]ի մէջ։ * [[1905]]-ին Անդրանիկ կ'անցնի [[Կովկաս]], ուր հայկական ազգային շարժման երեւելի գործիչներու հետ կը քննարկէ օսմանեան լուծին դէմ հետագայ պայքարի հարցերը: Անոնցմէ ետք Անդրանիկ կը մեկնի [[Ֆրանսա]], [[Շուէտ]], [[Պելճիքա]], [[Անգլիա]], [[Պուլկարիա]] եւ [[Իրան]]՝ հանրութեան տեղեկացնելով Արեւմտահայաստանի հայերու ազգային-ազատագրական պայքարի ու անոր հետ կապուած զէնքի ձեռք բերման անհրաժեշտութեան մասին: Պուլկարիոյ մէջ Անդրանիկ կը գրէ իր «Մարտական հրահանգները»՝ ընդհանրացնելով պարտիզանական պայքարի փորձը: Հետագային այդ փորձը մեծապէս կը ծառայէ պուլկարացիներուն՝ Առաջին Պալքանեան պատերազմի ժամանակ: * [[1912]]-ին Անդրանիկ հայ կամաւորներէն կը կազմակերպէ վաշտ մը, որ կը մտնէ պուլկարական բանակի աշխարհազօրի կազմին մէջ։ Հայ ռազմիկները հերոսութիւն կը ցուցաբերեն Միսթանլի, Ուզուն, Մերեֆտէ, Շար-Կիօ եւ այլ քաղաքներու համար մղուած մարտերուն մէջ։ Անդրանիկ կը մասնակցի ժեներալ Եաւէր փաշայի թրքական կորպուսի ջախջախման: Պուլկարական հրամանատարութիւնը բարձր կը գնահատէ հայկական վաշտի մասնակցութեան Առաջին [[Պալքանեան պատերազմ]]ին: Ա. համաշխարհային պատերազմը հազիւ կը սկսի, Անդրանիկ կը շտապէ Կովկաս: * [[1914]]-ին [[12 Օգոստոս|Օգոստոս 12]]-ին [[Թիֆլիս]]ի մէջ ան կը հանդիպի Կովկասեան ռազմական շրջանի զօրքերու գերագոյն հրամանատար Միշլաեւսկոյի ու կը յայտնէ Թուրքիոյ դէմ պատերազմին մասնակցելու պատրաստակամութեան մասին: Անդրանիկին կը յանձնարարուի ձեւաւորել եւ գլխաւորել առաջին հայկական կամաւորական գունդը: Այդ գունդին գլուխը կանգնած՝ Անդրանիկ անհաւասար մարտեր կը մղէ թրքական զօրքերու դէմ ու հեղինակութիւն կը նուաճէ ռուսական ռազմական հրամանատարութեան շրջանակին մէջ։ Ժեներալ-լեյտենանտ Չերնոզուպով կը գրէր. {{Քաղվածք|Ես միշտ յանձինս Անդրանիկի տեսնում էի ջերմ հայրենասէրին, Հայաստանի ազատութեան մարտիկին, որ խորապէս սիրում է իր Հայրենիքը: Ես առանձնակի հաճոյքով էի միշտ կարդում ռուսերէն թարգմանութեամբ քաղուածքները հայկական թերթերի յօդուածներից, որտեղ Անդրանիկին յարգանք էր մատուցուում՝ իբրեւ ազգային հերոսի, որն իր գլուխը միշտ քաջաբար պահեց Հայաստանի դարաւոր թշնամու դէմ պայքարում ազգային իտէալները իրագործելու համար}} Միւս, ոչ նուազ յայտնի ռուս զօրավար [[Նիկոլայ Եուտենիչ|Եուտենիչը]] Անդրանիկի մասին կ'ըսէ, որ ան «խենթի պէս քաջ է»: [[Պատկեր:Armenian Genocide Map-hy.svg|մինի|աջից|300px|Հայկական Ջարդերը Օսմանեան Կայսրութեան մէջ]] * 1915-1916 թուականներուն Կովկասեան ճակատի մարտերուն ցուցաբերած անձնական արիութեան եւ հայկական գունդի յաջողութիւններուն համար Սասունցի Անդրանիկը կը պարգեւատրուի Գէորգիեւեան 4-րդ աստիճանի մետալով, Գէորգիեւեան 4-րդ եւ 3-րդ աստիճանի խաչերով, Ս. Ստանիսլաւի 2-րդ աստիճանի սուրի եւ Սուրբի Վլատիմիրի 4-րդ աստիճանի շքանշաններով: Գունդը Անդրանիկին գլխաւորութեամբ քաջաբար կը մասնակցի Մուղանջուղի (Դիլման) տակ մղուած մարտին՝ 15-18 [[15 Ապրիլ|Ապրիլ]] 1915-ին, որու ընթացքին Կովկաս կը փրկուի թշնամիին ներխուժումէն: * 30 Յունուար 1918-ին, թրքական զօրքերը, [[Մեհմեթ Վեհիփ փաշա]]յի հրամանատարութեամբ, [[Էրզրում]]ի, [[Վան]]ի եւ ծովամերձ ուղղութիւններով կ'անցնին մեծամաս շտապ գործողութիւններու: 30 Յունուարին անոնք կը գրաւեն [[Երզնկա]]ն, [[11 Փետրուար]]-ին՝ [[Տրապիզոն]]ը, 14 [[14 Ապրիլ|Ապրիլ]]<nowiki/>ին առանց կռիւի կը մտնեն [[Պաթում]] եւ կը սկսին շարժիլ դէպի [[Սուխում]]:25 [[25 Ապրիլ|Ապրիլ]]<nowiki/>ին կ'իյնայ [[Կարս]]ը, 15 [[15 Մայիս|Մայիս]]<nowiki/>ին՝ [[Ալեքսանդրապոլիս]]ը: [[Պատկեր:2014 Erywań, Pomnik generała Andranika Ozaniana.jpg|մինի|աջից|Զօրավար Անդրանիկի արձանը [[Երեւան]]ի մէջ (քանդակագործ՝ [[Արա Շիրազ]]):]] Անդրանիկի գունդը Էրզրումի ուղղութեամբ ծանր պաշտպանական մարտեր վարելով, կը պահէ 1915-ին փրկուած հարիւր հազարաւոր հայեր, [[Յոյներ|յոյն]] ու [[Ասորիներ|ասորի]] գաղթականներու նահանջը, որոնց վրայ ռուսերու նահանջէն ետք դարձեալ սարսափելի վտանգ կախուած էր։ Թուրքիոյ կողմէ Կովկասի մեծ մասի գրաւման ու [[Արեւելեան Հայաստանը Ռուսական կայսրութեան կազմի մէջ|Արեւելեան Հայաստանի մէջ]] ցեղասպանութեան կրկնութեան վտանգը կը թուէր գրեթէ անխուսափելի: * 16-18 [[16 Մայիս|Մայիս]] [[1918]]-ին Վորոնցովկա աւանին մօտակայքը ժեներալ-մայորի կոչման արժանացած Անդրանիկի խումբը անպատմելի ջանքերով կը զսպէ օսմանեան զօրքերն ու անոնց արբանեակները: Ու հակառակ թշնամիին, որոշ խումբեր կը յաջողին մինչեւ 20-25 քմ. մօտենալ Թիֆլիս, անոնց հիմնական զանգուածը կը կանգնեցնէ եւ ետ կը քաշուի: Թշնամիէն նախաձեռնութիւնը վերցնելով՝ զօրավարը մարտեր կը մղէ [[Ղարաքիլիսա]]յի ուղղութեամբ: 25-28 Մայիս 1918-ին ծաւալած Լոռիի ճակատամարտին, որ մեծապէս ճակատագրականկ'ըլլայ ոչ միայն Հայաստանի համար, այլեւ ամբողջ Կովկասի, Անդրանիկ կը վիժեցնէ Դիլիջանի ուղղութեամբ թրքական զօրքերու գլխաւոր յարձակումը, որոնք կը ջանային [[Դիլիջան]]էն դուրս գալ դէպի [[Պաքու]]: Կրած պարտութեան հետեւանքով թրքական հրամանատարութիւնը կը ստիպուի Լեռնային [[Լոռիի մարզ|Լոռիի]] մարզին մեծ մասը ձգելու հրաման տալ: [[Պատկեր:Andranik wedding paris 1922.jpg|thumb|Անդրանիկի ամուսնութիւնը]] * Յունիս 1918-ի սկիզբը հայկական զօրաբաժինը կը մտնէ [[Նոր Պայազիտ]], այնուհետեւ Սելիմի լեռնանցքէն Դարալագեազ-Շարուրով դէպի Նախիջեւան: Շուտով կը զբաղեցնեն [[Ջուլֆա]]ն եւ [[Պիթլիս]]ը: 14 Յունիսին Անդրանիկ հրաման կու տայ, որու մէջ կը նշէ, թէ իր զօրքերը կ'ենթարկուին կեդրոնական Ռուսական կառավարութեան, իսկ Նախիջեւանը կը յայտարարուէր [[Ռուսաստան]]ի անբաժանելի մասը: Զօրավար Անդրանիկ նաեւ հեռագիր կ'ուղարկէ Կովկասի հարցերով արտակարգ քոմիսար եւ Պաքուի Սովնարկոմի նախագահ Շահումեանին, որու մէջ պատրաստակամութիւն կը յայտնէ օգնութիւն ցուցաբերելու Պաքուի վրայ յարձակող թրքական զօրքերէն պաշտպանող Պաքուի կոմունային: 1918-ի ամրան թրքական զօրքերը կը բռնագրաւեն պարսկական տարածքի հիւսիսային մասը՝ դէպի Պաքու յառաջխաղացքը ծաւալելու համար յենադաշտ ստեղծելով: Գրաւելով, մասնաւորապէս, [[Մակու]], [[Սալմաստ]], [[Թաւրիզ]], Սերապ, Արտապիլ եւ Խոյ իրանական քաղաքները, թուրքերը մտադրած էին Ալեքսանդրապոլիս-Ջուլֆա երկաթգիծին միջոցով նոր զօրքեր անցընել [[Պարսկաստան]]՝ Պաքուի վրայ յարձակելու համար: Բայց Նախիջեւանի մէջ Անդրանիկի խումբերը կը կտրեն երկաթուղային ճանապարհը, իսկ Ջուլֆայի մէջ՝ կը գրաւեն թրքական կայազօրը: Խոյի շրջանին հայկական կազմաւորումները անսպասելի հարուած կը հասցնեն Հիւսիս-արեւմտեան Իրանի տեղաբաշխուած թրքական բանակին, զոր ստիպեց թուրքերը՝ կանգնեցնել յարձակումը Պաքուի վրայ եւ Անդրանիկի դէմ ուղարկել նշանակալի ուժեր: Խոյի մէջ մարտերը կը տեւեն քանի մը օր: Թուրքերը կը կրեն մեծ կորուստներ, սակայն անընդհատ ժամանող լրացուցիչ ուժերը հայկական զօրաբաժինին համար գրաւման վտանգ առաջ կը բերեն: Այդ պայմաններուն մէջ Անդրանիկ կը ստիպուի ձգել Խոյը, եւ, ճեղքելով շրջափակման օղակը, նահանջել Ջուլֆա-Պաքուի շրջանը: Այնուհետեւ, թիւով գերակշիռ թրքական զօրքերու ճնշմամբ՝ զօրավար Անդրանիկ ստիպուած կ'ըլլայ ձգել [[Նախիջեւան]]ը ու անցնիլ Լեռնային [[Զանգեզուր]]՝ նպատակ ունենալով [[Արցախի Հանրապետութիւն|Լեռնային Ղարաբաղի]] միջոցով ճեղքել-հասնիլ Պաքու եւ փակել նահանջող թրքական բանակի ճանապարհը: Անդրանիկ վիթխարի դեր կը խաղայ Զանգեզուրի պաշտպանութեան մէջ։ Մարտերու ընթացքին թրքական զօրքերուն մինչեւ 40 տոկոսը կ'ուղղուի Զանգեզուր՝ Անդրանիկի դէմ: Երբ նորակազմ կովկասեան հանրապետութիւններու ղեկավարները, Յունուար 1918-ին, կը դիմեն թրքական կառավարութեան՝ պատրաստակամութիւն յայտնելով նստիլ բանակցութիւններու սեղանին շուրջ, ի պատասխան կը լսեն, որ Թուրքիոյ իրենց կարծիքը չի հետաքրքրեր, անոր համար միակ լուծումը այն է, թէ այդ առիթով ի՞նչ կը մտածէ զօրավար Անդրանիկը, ինչը ամբողջովին տրամաբանական էր, որովհետեւ երբ Անդրանիկի զօրքերը կը մնային թուրքերուն կողմէ Կովկասի գրաւման հիմնական խոչընդոտը: Փախելով Անտանտի դաշնակիցներու, Հայաստանի հանրապետութեան որոշ ղեկավարներու եւ պոլշեւիկներու դաւաճանութեան, զօրավարը կը ստիպուի հեռանալ արտասահման: Ճանապարհին, երբ ան կ'անցնէր Թիֆլիսէն, կ'ըսէ. {{Քաղվածք|Ես իմ կեանքում երբեք չեմ ձգտել անձնական երջանկութեան ու բարօրութեան: Ես մշտապէս ձգտել եմ միայն մի բանի եւ պայքարել եմ միայն մի բանի՝ իմ հարազատ ժողովրդի ազատութեան եւ բարեկեցութեան համար: Ես չեմ փնտռում իմ վաստակի գնահատականը եւ ցանկանում եմ միայն այն, որ երջանիկ լինի այն ժողովուրդը, որին ես ծառայում եմ ամբողջ կեանքում:}} Այդ ծառայութիւնը Անդրանիկ կը շարունակէ նաեւ տարագրութեան մէջ։ 1919-ի [[Դեկտեմբեր]]ին «[[Ուաշինկթըն Փոսթ]]» ամերիկեան թերթը կը գրէր. «Զօրավար Անդրանիկը կանգնած է հայկական հերոսականութեան գագաթին: Հայերը ամէն տեղ անոր ցնծութեամբ կը դիմաւորեն: Անոնք մեծ ուշադրութեամբ ու հիացմունքով կ՚ունկնդրեն անոր իւրաքանչիւր խօսքը: Իսկ ան՝ այդ զինուորը, որ ցարական Ռուսաստանի կործանումէն ետք անհաւասար մարտեր կը վարէր թրքական բանակին դէմ, ըսելիք ունի: Այժմ անոր խօսքերը նոյնքան յատուկ են, որքան՝ անոր սուրը»: [[Պատկեր:Monument to General Andranik.jpg|մինի|աջից|Անդրանիկ Զօրավարի յուշարձան-կոթողը [[Եռաբլուր]]ի մէջ]] * Անդրանիկ կը մահանայ [[31 Օգոստոս|30/31]] [[31 Օգոստոս|Օգոստոս 1927-ին]], [[Չիքօ]] ([[Սաքրամենթօ|Սաքրամենթոյի]] քով) քաղաքի Ռիչըրտսըն Սփրինկս հանքային ջուրերու առողջարանային համալիրին մէջ՝ [[սիրտ]]ի կաթուածէ ([[ԱՄՆ]]) եւ Սեպտեմբերին կը թաղուի [[Ֆրեզնօ|Ֆրեզնոյի]] «Արարատ» գերեզմանատան մէջ։ [[Յունուար]] [[1928]]-ին անոր աճիւնը կը փոխադրուի [[Փարիզ]] եւ կը վերաթաղուի [[Փէր Լաշէզ]] գերեզմանոցին մէջ, իսկ տարիներ անց (2000-ին) անոր աճիւնները կը տեղափոխուին Հայրենիք՝ [[Երեւան]]ի [[Եռաբլուր]] պանթէոն: Անդրանիկի անունով կը կոչեն հրապարակներ, փողոցներ, դպրոցներ, անոր պատւոյն տեղադրուած են արձաններ եւ յուշատախտակներ տարբեր երկիրներու մէջ ([[Հայաստան]], [[Պուլկարիա]], [[Ֆրանսա]], [[Ռումանիա]]): Անոր նուիրած են մեծ թիւով ժողովրդական ստեղծագործութիւններ, գիրքեր եւ յօդուածներ՝ տարբեր լեզուներով: == Կեանքի Երկու Տխուր Պահերը == Երբ անգամ մը Անդրանիկին հարցուցին, թէ որո՞նք եղած են իր կեանքի ամենատխուր պահերը, ան պատասխանած է, որ առաջինը՝ զաւակին, իսկ երկրորդը՝ [[Գէորգ Չաւուշ]]ի մահուան լուրը լսելն էր: == Ֆիլմերու Շարք == * [[1990]] - Զօրավար Անդրանիկ - (ԱրմենՖիլմ) Վաւերագրական ֆիլմ, նուիրուած Զօրավար Անդրանիկի ծննդեան 125 ամեակին․ ֆիլմին խօսակցութիւնը կը կարդայ անուանի դերասան [[Խորէն Աբրահամեան]]: Շարժանկարի բեմադրիչն է [[Լեւոն Մկրտիչեան]]ը: == Անդրանիկի Ամուսնութիւնները Եւ Ամուսնութեան Փորձը == === Առաջին ամուսնութիւնը === Հայերու ամենասիրելի հերոսը՝ Անդրանիկը, առաջին ագնամ կ'ամուսնանայ 17 տարեկան հասակին:<ref name=Indz_bah_tveq_1>Ս. Կ. Պողոսյան, Կ. Ս. Պողոսյան «Ինձ բահ տվեք...», էջ 228</ref> Առաջին ամուսնութիւնը անյաջող կ'ըլլայ: Կինը ծննդաբերելու ժամանակ կը մահանայ, իսկ նորածինը՝ օրեր անց, կը մահանայ:<ref name=Indz_bah_tveq_1/> === Ամուսնութեան փորձը === 1916-ին Անդրանիկ ներկայ կը գտնուի իր քեռորդի Վահան Փափազեանի հարսանիքին, ուր եւ կը գտնուէր երիտասարդ օրիորդ մը: Անդրանիկ կը հրապուրուի օրիորդով: Նախքան առաջարկելը Փաշան կը խորհրդակցի [[Յովհաննէս Թումանեան]]ի հետ, որմէ ետք ալ կ'որոշէ դիմել օրիորդին: Հանդիսութիւններէն մէկուն ժամանակ օրիորդին կը դիմէ հետեւեալ ձեւով. -Ես կը սիրեմ քեզ եւ կը փափաքիմ ամուսնանալ քեզի հետ, դուն ալ զիս կը սիրե՞ս: -Օ՛, ես ինչպէ՞ս կրնամ քեզ չսիրել, չէ՞ որ դուն իմ սիրելի հերոսն ես...: Անդրանիկը այսպիսի պատասխան չէր սպասեր, օրիորդին այդ պատասխանը տակնուվրայ կ'ընէ հերոսին միտքերը եւ ան կը մռայլի: Քանի մը վայրկեանէն ան կը սթափի եւ իր քով կը կանչէ Ռոստոմը եւ երկտող մը կ'ուղարկէ օրիորդին, յայտնելով անոր, որ մոռնայ ամուսնութեան մասին<ref>Սուրեն Սահակյան, «Հերոսապատում» գիրքի մէջ.</ref>: «Եւ այսպէս՝ Հայոց մեծաթռիչ Արծիւը անգամ մը կը փորձէ իր երկնային սլացքէն վար իջնել երկրի վրայ, ապրիլ սովորական մարդու ամենասովորական կեանքով, սակայն երկրաբնակի մէկ պզտիկ անուշադրութիւնը, վերապահութիւնը, գուցէ թերացումը ու անըմբռնումը զինք կրկին կը մղեն վեր՝ դէպի եթերային նոր թռիչքներու...: Հասկանալի է, որ տարիքային տարբերութիւնը, դեռատի օրիորդին ռոմանթիք պատկերացումները հիմնական պատճառներն էին, որ Անդրանիկ այս անգամ ալ իրմէ հեռու շպրտէր անձնական կեանքի այդ նոր փոփոխութիւնը: Եւ ան դեռ կը սաւառնէր երկինքին մէջ...» === Երկրորդ ամուսնութիւնը === Անդրանիկ երկրորդ անգամ ամուսնացած է [[1921]]-ին [[Փարիզ]]ի մէջ, Նուարդ Քիւրքճեանի հետ: Անոնց «քաւորը» եղած է [[Պօղոս Նուպար Փաշա]]ն: Երկրորդ կնոջմէ Անդրանիկ զաւակներ չէ ունեցած: == Ժառանգութիւն Եւ Ճանաչում == === Յիշատակին === Անդրանիկի յիշատակին աշխարհի տարբեր երկրներուն մէջ կանգնեցուցած են անոր արձանները եւ յուշարձանները, այդ թիւին, [[Ռումանիա|Ռումանիոյ]] մայրաքաղաք [[Պուխարեստ]]ի մէջ (1936 թուական)<ref>Ժամկոնչյան, Էդուարդ (19 Փետրուար 2012): [https://web.archive.org/web/20140624185635/http://www.aniv.ru/archive/38/sobor-obschina-ljudi-prodolzhenie-fragmenty-iz-knigi-eduarda-zhamgochjana/ «Տաճար, համայնք և մարդիկ»:] Անիվ (Ռուսերէն) 5 (38):</ref>, Փէր Լաշէզ գերեզմանատուն, Փարիզ (1945), [[Մելգոնեան կրթական հաստատութիւն]], [[Նիկոսիա]], [[Կիպրոս]] (1990), [[Պլեսի-Ռոբենսոն]], Փարիզ (2005)<ref>[https://www.azatutyun.am/a/1577222.html «Ֆրանսայի Պլեսի-Ռոբենսոն քաղաքում բացվել է զորավար Անդրանիկի արձանը»] (հայերէն): Ազատ Եւրոպա Ռադիո /Ազատություն Ռադիկոյան: 7 Հունիս 2005 թ. Վերցված է 6 Սեպտեմբեր 2013: </ref><ref>[https://web.archive.org/web/20140624190043/http://www.plessis-robinson.com/vie-municipale/jumelage/jumelage-avec-arapkir.html «Jumelage avec Arapkir»:] (Ֆրանսերէն): Պլեսի Ռոբինսոնի քաղաքապետարան: 26 Ապրիլ 2006. Ստացված 24 Հունիս 2014:</ref>, [[Վառնա]], Պուլկարիա (2011)<ref>[http://www.skat.bg/news.php?action=0&newsID=13608 «Բացվել է Անդրանիկի հուշարձանը»:] (բուլղարերեն). Սկաթ: 8 Հուլիս 2011 թ: Վերցված է 6 Սեպտեմբեր 2013:</ref>, եւ [[Ռուսիա|Ռուսաստանի]] [[Արմաւիր (քաղաք Ռուսաստանի մէջ)|Արմաւիր]] քաղաքին մէջ<ref>[http://www.yerkramas.org/2012/05/29/cherez-god-posle-demontazha-pamyatnika-andraniku-na-kubani-otkryta-memorialnaya-doska-pamyati-andranika-i-nzhde-fotoreportazh/ «Մեկ տարի անց, ապամոնտաժվեց Անդրանիկի հուշարձանը »:] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131025075148/http://www.yerkramas.org/2012/05/29/cherez-god-posle-demontazha-pamyatnika-andraniku-na-kubani-otkryta-memorialnaya-doska-pamyati-andranika-i-nzhde-fotoreportazh/ |date=2013-10-25 }} Երկրամաս (Ռուսերէն): 29 Մայիս 2012 Ստացված Սեպտեմբեր 6, 2013 թ.</ref><ref>[https://news.am/arm/news/107340.html «Ռուսական Արմավիրում Անդրանիկ Օզանյանի եւ Գարեգին Նժդեհի պատվին հուշատախտակ է բացվել»:] [[News.am]]: 29 Մայիս 2012 Ստացված 6 Սեպտեմբեր 2013:</ref>: Յուշահամալիր մըն ալ գոյութիւն ունի Ռիչըրտսըն Սփրինկսի մէջ, Քալիֆորնիա, ուր Անդրանիկ մահացած է<ref>Միտչել, Լարի (31 Օգոստոս 2012): [http://www.chicoer.com/fromthenewspaper/ci_21441708/memorial-marks-armenian-heros-death-at-hotel-north «Հիշատակին լրանում է Հայաստանի հերոսի մահվան տարին»] Chicoer: Վերցուած է 16 Սեպտեմբեր 2013:</ref>: 2011-ի Մայիսին, Անդրանիկին արձանը կանգնեցուած է նաեւ Վոլոնքա գիւղին մէջ, [[Սոչի]]<ref>[http://www.yerkramas.org/2011/05/28/v-lazarevskom-rajone-sochi-ustanovlen-pamyatnik-generalu-andraniku-ozanyanu «Հուշարձան Զորավար Անդրանիկի պատվին Լազարեվի շրջան, Սոչի»:] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130703144049/http://www.yerkramas.org/2011/05/28/v-lazarevskom-rajone-sochi-ustanovlen-pamyatnik-generalu-andraniku-ozanyanu/ |date=2013-07-03 }} Երկրամաս (Ռուսերէն): 28 Մայիս 2011: Վերցուած է 6 Սեպտեմբեր 2013-ին:</ref>, սակայն, այդ հեռացած է նոյն օրը, ըստ երեւոյթին, Թուրքիոյ ճնշման տակ, որ հետագային յայտարարած է, որ անոնք պէտք է կանխարգիլեն 2014 թուականին Սոչիի ձմեռնային [[Ողիմպիական Խաղեր|ողիմպիական խաղերը]] եթէ այդ արձանը մնայ կանգնած<ref>«Սոչիում բացվել է զորավար Անդրանիկ Օզանյանի հուշարձանը»: [[news.am]]: 31 Հունվարի 2015:</ref><ref>[http://www.yerkramas.org/2011/05/28/pamyatnik-generalu-andraniku-v-sochi-snesli-rukovoditeli-mestnogo-otdeleniya-soyuza-armyan-rossii/ «Անդրանիկի հուշարձանը Սոչիում քանդել են»:] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131104162932/http://www.yerkramas.org/2011/05/28/pamyatnik-generalu-andraniku-v-sochi-snesli-rukovoditeli-mestnogo-otdeleniya-soyuza-armyan-rossii/ |date=2013-11-04 }} Երկրամաս (Ռուսերէն): 28 Մայիս 2011: Ստացված Սեպտեմբեր 6, 2013:</ref>: Առաջին անգամ Անդրանիկի արձանը Հայաստանի մէջ կառուցուած է 1967-ին [[Ուջան]] գիւղին մէջ<ref>Զորյանը, Սաթենիկ (26 Փետրուարի 2010 թ.): [http://www.hhpress.am/index.php/index.php?sub=hodv&hodv=20100226_1&flag=am «Անպարտելի զորավար»:] Հայաստանի Հանրապետություն (հայերէն): Վերցված է 6 սեպտեմբերի 2013:</ref><ref>Հակոբյանը, Արմեն. [http://www.armworld.am/detail.php?paperid=148&pageid=5346&lang= «Միասնությունը մարդկանց մեջ պետք է լինի »:] {{Webarchive|url=https://archive.ph/20120723065942/http://www.armworld.am/detail.php?paperid=148&pageid=5346&lang= |date=2012-07-23 }} Հայոց Աշխարհ (հայերէն): Վերցված է 6 սեպտեմբերի 2013:</ref>: Այլ արձաններ ալ կանգնեցուցած են Հայաստանի Խորհրդային Միութեան անկախացումէն ետք՝ 1991-ին, որոնցմէ երեքը, որոնք կարելի է տեսնել Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջան (2000), Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցւոյ բակին մէջ (Արա Շիրազ, 2002-ին) եւ Ֆետայական շարժման թանգարանին մէջ (2006)<ref>[https://web.archive.org/web/20131109212537/http://www.yerevan.am/main.php?lang=1&page_id=267 «Երեւանի հուշարձանները »] (հայերէն): Երեւանի քաղաքապետարանը Պաշտոնական կայք. Վերցված է Սեպտեմբեր 18, 2013.</ref>: Բացի այդ, Հայաստանի մէջ Անդրանիկի արձանները կանգնած են Տաւուշի մարզի [[Ոսկեվան]] եւ [[Նաւուր]] գիւղերուն մէջ, Կիւմրիի Հաղթանակի զբոսաիգին մէջ (1994) [[Արտենի]], [[Անգեղակոթ]], եւ այլ վայրերուն մէջ<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=2W0OuHHAc0Q «Թիմը գնում է գյուղեր: Այսօր 'Նավուր»:] ՍիվիլՆեթի: 11 Հոկտեմբեր 2011: Վերցված Սեպտեմբեր 6, 2013:</ref><ref>[http://www.encyclopedia.am/pages.php?bId=1&hId=1080 «Գյումրի»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921061149/http://www.encyclopedia.am/pages.php?bId=1&hId=1080 |date=2013-09-21 }} (հայերէն): Հայկական Հանրագիտարան. Վերցված Սեպտեմբերի 8, 2013:</ref><ref>[http://www.aravot.am/2011/07/30/335553/ «Անցումային շրջան»:] Առավոտ (հայերէն): 30 Հուլիս 2011: Վերցված Սեպտեմբեր 8, 2013:</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=hlE5zOJQuiE&t=12m17s «Հայի ուժը ՄԱՍ-80 Անգեղակոթ»:] Երկիր Մեդիա 23 հունիսի 2013. Ստացված 9 սեպտեմբերի 2013</ref>: === Մշակոյթին մէջ === [[Պատկեր:Antranik! Above the crowd.png|left|thumb|202x202px|Անդրանիկը «New York Journal-American» ամսագրի շապիկին ([[1920]])]] [[Պատկեր:Andranik Ozanian poster.jpg|thumb|224x224px|Պաստառ]] Անդրանիկ արդէն աչքի կ'իյնայ հայ գրականութեան մէջ, երբեմն որպէս գեղարուեստական բնոյթ կը կրէ: Արեւմտահայ գրող [[Սիամանթո]]յի գրած բանաստեղծութիւն ''«Անդրանիկ»''ը, խորագրով որ տպագրած է Ժընեւի մէջ 1905-ին<ref>[[Սիամանթո]] (1905). ''Հայորդիները'' (Հայերէն). Ժընեւ: Կենտրոնական տպարան: էջ [[9:]]</ref>: Առաջին գիրքը Անդրանիկի մասին լոյս կը տեսնէ իր կեանքի ընթացքին: 1920-ին, Վահան Թոթովենց լոյս կ’ընծայէ ժեներալ ''Անդրանիկ եւ անոր պատերազմները'' գիրքը: յայտնի Ամերիկահայ գրող Ուիլիամ Սարոեան գրած է կարճ պատմուածք մը ''Անդրանիկ Հայաստանի'' խորագրով, որ ընդգրկուած է անոր ներշնչած եւ արտաշնչած պատմուածքներուն մէջ(1936)<ref>Հովհաննիսյանը Ռիչարդ Գ. (2008 թ.) Հայոց ցեղասպանությունը . Նյու Բրյունսվիկ, Նյու Ջերսի: Հրատարակիչների. էջ 156. ISBN 978-1-4128-0891-0.</ref>: Մէկ այլ ամերիկահայ գրող՝ Համաստեղ իր ''Սպիտակ ձիաւորը'' վէպին մէջ կը պատմէ Անդրանիկի եւ միւս ֆետայիներու մասին: Հայ հանճարեղ բանաստեղծ Յովհաննէս Շիրազը Անդրանիկի մասին գրած է երկու բանաստեղծութիւններ՝ ''Անդրանիկի մասին '' 1963-ին, եւ ’Արձան Անդրանիկի’, որ գրած է 1967-ին, բայց լոյս տեսած է 1991-ին Շիրազի մահէն ետք<ref>[http://hayart.net/story/14260/ «Շիրազի երկու ինքնագրերը »:] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917164738/http://hayart.net/story/14260/ |date=2013-09-17 }} (հայերէն): «Հայարտ» Գրական ցանց: Վերցված է 14 Սեպտեմբերի 2013:</ref>: Սերօ Խանզադեանի ''Անդրանիկ'' վէպը տպագրութենէ կասեցուած էր 1983-1989 թուականներուն ընթացքին, եւ լոյս տեսած է 1989-ին, երբ ամուր Խորհրդային հրապարակումներու վերահսկողութիւնը հանգստացաւ<ref>[[Սերո Խանզադյան|Խանզադյան, Սերո]] (1989): «Անդրանիկ» - Երեւան: Խորհրդային գրող. OCLC [https://www.worldcat.org/oclc/605225665 605225665:]</ref><ref>Բարդակչյան, Գէորգ Բ (2000): Տեղեկանք ուղեցույց ժամանակակից հայ գրականության, 1500-1920: Հետ ներածական Պատմություն. էջ 225: ISBN 978-0-8143-2747-0:</ref>: 1960-1980-ական թուականներուն Սուրէն Սահակեանը հաւաքագրած է ժողովրդական պատմութիւններ Անդրանիկի մասին եւ այդ աւարտեց ''Ասք Անդրանիկի մասին'' գիրքին մէջ։ Այդ առաջին անգամ հրատարակուած է Երեւանի մէջ 2008-ին<ref>[http://blog.ararat-center.org/?p=45 «Ասք Անդրանիկի մասին»:] դյուցազներգական վեպը Գրավոր հավաքվել և Մշակվվել է Սուրեն Սահակյանի կողմից և Խմբագրվել է Լ Սահակյանի կողմից: «Արարատ» ռազմավարական հետազոտությունների կենտրոնի:12 Հունիս 2008: Ստացված 31 Օգոստոս 2013:</ref>: Անդրանիկի յիշատակին արդէն գրուած է բազմաթիւ երգեր: 1913, Լեւոն Տրոցկին նկարագրած է Անդրանիկը որպէս «հերոս երգ ու առասպել»: Անդրանիկին մասին գրուած եւ կատարած են բազմաթիւ հայկական հայրենասիրական երգիչներ՝ Ներսիկ Իսպիրեան, Յարութ Փամպուկճեան, Սահակ Սահակեան եւ ուրիշներ: Կան տասնեակ մը երգեր նուիրուած անոր, այդ թիւին ''Արծիւի պէս'' [[Գուսան Շերամ]] 1904<ref>Բախշիան Ջր., Արամ (Ապրիլ 1993): "Անդրանիկ Հայաստանի»: Պատմություն Այսօր 43 (4). ISSN [https://www.worldcat.org/issn/0018-2753 0018-2753:]</ref>, ''Անդրանիկ փաշան'' Գուսան Հայրիկ<ref>Աղաջանյանը, Ալֆրեդ, խմբ. (2009 թ.): Նոստալգիայի երգեր (հայերէն): Լոս Անջելես IndoEuropean հրատարակչական: էջ 73. ISBN 978-1-60444-046-1:</ref>: Զօրավարին մասին շարք մը վաւերագրական ֆիլմեր արդէն կ’արտադրուին: Անոնք կը ներառեն [[imdbtitle:0190968|''Անդրանիկը'']] (1929) Արմենա-ֆիլմ Ֆրանսա, բեմադրիչ Աշոտ Շախատունի, ով նաեւ խաղացած է գլխաւոր դերը<ref>[http://www.armenews.com/IMG/Partie_1_Andranik_Les_Grands_Romans_Filmes_1929.pdf «Անդրանիկ»:] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921055735/http://www.armenews.com/IMG/Partie_1_Andranik_Les_Grands_Romans_Filmes_1929.pdf |date=2013-09-21 }} (Ֆրանսերէն): Լես Գրանդիկներ Րոմանս գեղարվեստական ֆիլմեր: Վերցված է 14 Սեպտեմբեր 2013:</ref><ref>[http://asbarez.com/arm/42073/ «Պատմութեան Թանգարանին Յանձնուեցան Զօրավար Անդրանիկի Սուրը և Շքանշանները»:] Ասպարեզ (հայերէն): 30 Նոյեմբեր, 2006: Վերցված է 21 Հոկտեմբեր 2013:</ref>, [[1990]] - ''Զօրավար Անդրանիկ'' (ՀայՖիլմ) Վաւերագրական ֆիլմ նուիրուած Զօրավար Անդրանիկի ծննդեան 125 ամեակին, ֆիլմին խօսակցութիւնը կը կարդայ անուանի դերասան [[Խորէն Աբրահամեան]]ը:<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Fm-UOg45ZCE «Անդրաիկ Օզանյան տեսաֆիլմ»] (հայերէն): [[Հայաստանի Հանրային Հեռուստաընկերություն|Հայաստանի Հանրային հեռուստատեսություն]]: Վերցված է 14 Սեպտեմբեր 2013:</ref> == Պարգեւներ == [[Պատկեր:Zoravar Andranik.png|thumb|258x258px|Զօրավար Անդրանիկ]] Զօրավար Անդրանիկ իր ռազմական գործունէութեան ընթացքին պարգեւատրուած է բազմաթիւ մետալներով եւ շքանշաններով<ref>{{cite news|title=Պատմութեան Թանգարանին Յանձնուեցան Զօրավար Անդրանիկի Սուրը և Շքանշանները|url=http://asbarez.com/arm/42073/|accessdate=21 Սեպտեմբերի 2013|newspaper=[[Ասպարեզ]]|date=30 Նոյեմբերի 2006}}</ref>: Անդրանիկի սուրն ու պարգեւները տեղափոխած են Հայաստան եւ յանձնուած՝ Հայաստանի պատմութեան թանգարանին, 2006 թուականին<ref>{{cite news|title=Զորավար Անդրանիկի Սուր և մեդալներ հանձնել է Հայաստանի պատմության թանգարան|url=http://asbarez.com/54282/general-andraniks-sword-and-medals-handed-to-history-museum-of-armenia/|accessdate=8 Սեպտեմբերի 2013|newspaper=[[Ասպարեզ]]|date=2 Դեկտեմբերի 2006}}</ref><ref>{{cite news|title=Զորավար Անդրանիկի Սուր և մեդալներ հանձնել պատմության թանգարան Հայաստան|url=https://armenpress.am/eng/news/518422/general-andranik%E2%80%99s-sword-and-medals-handed-to-history-museum-of-armenia.html|accessdate=8 Սեպտեմբեր 2013|newspaper=[[Արմենպրես]]|date=29 Նոյեմբեր 2006}}</ref>: {| class="wikitable" ! Երկիր ! colspan="3" |Պարգեւ ! Տարի |- | {{Flagicon|Greece|royal}} [[Յունաստանի Թագաւորութիւն]] | [[Պատկեր:Greek War Cross 1917 2nd class ribbon.png|50x50px|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Greek_War_Cross_1917_2nd_class_ribbon.png]] | Մարտական Խաչ | <center>Բ. կարգի</center> | 1920{{sfn|Հարութիւնեան|1965|p = 112}}<ref>{{cite news|title=ՀՀ պաշտպանության նախարար, Հայաստանին հանձնվեց Անդրանիկի սուրն ու մեդալներ պատմության թանգարանին:|url=http://newsarmenia.ru/arm1/20061129/41613845.htmlnewspaper=Novosti Armenia|date=29 Նոյեմբերի 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140624190352/http://newsarmenia.ru/arm1/20061129/41613845.html|archivedate=24 Հունիս 2014}}</ref> |- | {{flagicon|France}} [[Ֆրանսա|Ֆրանսա Հանրապետութիւն]] | [[Պատկեր:Legion Honneur Officier ribbon.svg|50x50px|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Legion_Honneur_Officier_ribbon.svg]] | լէգէոնի շքանշան | <center>Պաշտօնական | 1919 |- | rowspan="4" |{{դրօշ|Ռուսաստան}}[[Ռուսական կայսրութիւն|Ռուսական Կայսրութիւն]] | [[Պատկեր:RUS Order of Saint George 4th class ribbon 2000.svg|50x50px|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:RUS Order of Saint George 4th class ribbon 2000.svg]] | Սուրբ Գէորգի շքանշան | <center>Բ., Գ., Դ. կարգի | 1914–16<ref>{{cite journal|journal=[[Նոր Հայաստան]]|editor1-first=Արշակ Դ.|editor1-last=Մադեսյան|date=1927|issue=X|location=Նյու Յորք|volume=19-21|pages=53|publisher=Նոր Հայաստան Հրտարչական Ընկերություն}}</ref> |- | [[Պատկեր:RUS Order of Saint George 4th class ribbon 2000.svg|50x50px|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:RUS Order of Saint George 4th class ribbon 2000.svg]] | Սուրբ գէորգ խաչ | <center>Ա., Գ., Դ. կարգի</center> | 1914–16{{sfn|Աղաեան|1968|p = 43}} |- | [[Պատկեր:Vladimir ribbon.jpg|50x50px|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Vladimir_ribbon.jpg]] | Սուրբ Վլատիմիր շքանշան | <center>Դ. կարգի</center> | 1914–16<ref name="War Journal 1918">{{cite web|title=Պատերազմը Պահեստաւորուած Երկրորդ ռուսական բերդ Հրետանային գունդի Էրզրումի մէջ իր կազմաւորումէն մինչեւ որ վերագրաւած են Էրզրումի մէջ կողմէ Օսմանեան բանակի մարտին 12, 1918 թուականին|url=http://louisville.edu/a-s/history/turks/Khlebof%20War%20Journal.pdf|publisher=Լուիսվելի Համալսարան|accessdate=7 Սեպտեմբերի 2013}}</ref><ref name="I Witnessed and Lived Through">{{cite book|title=Ես ականատես ու վերապրել (Էրզրում 1917-1918 թթ.) Լեյտենանտ Գնդապետ|year=2007|publisher=Գլխավոր շտաբի պետ Թուրքիայի Հանրապետության|location=Անկարա|page=68|url=http://www.scribd.com/doc/76455768/I-Witnessed-and-Lived-Through-Erzurum-1917-1918-Lt-Col-Tverdohlebof|editor=Տետիկ, Ահամետ}}</ref> |- | [[Պատկեր:RUS Imperial Order of Saint Stanislaus ribbon.svg|50x50px|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:RUS Imperial Order of Saint Stanislaus ribbon.svg]] | Սուրբ Ստնիսլավսի շքանշան | <center>Բ. կարգի</center> | 1914–16<ref name="I Witnessed and Lived Through" /> |- | {{Flagicon|Bulgaria}} '''[[Պուլկարիոյ Թագաւորութիւն]]''' | [[Պատկեր:MilitaryOrderBravery-Ribbon.gif|50x50px|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:MilitaryOrderBravery-Ribbon.gif]] | Արիութեան շքանշան | <center>Դ. կարգի ''Խիզախութեան համար'' </center> | 1913<ref>{{cite book|editor=Պինդիկովա, Գալիան|title=կամավորական կորպուսը 1912-1913|url=http://www.archives.government.bg/uploaded_files/sprav_09_all.pdf|location=[[Սոֆիա]]|publisher=Բուլխարիայի ռազմական պետական արխիվ|year=2006|page=741|isbn=978-954-9800-52-4|language=Բուլղարերեն}}</ref>{{sfn|Չալաբեան|1988|p = 203}} |- |} == Հրապարակումներ == * ''Մարտական հրահանգներ: Առաջարկներ, նկատողութիւններ եւ խորհուրդներ:'' Ժընեւ: [[ՀՅԴ]] Հրատարակչութիւն 1906. OCLC [https://www.worldcat.org/oclc/320038626 320038626:] * ''Հայկական առանձին հարուածող զօրամասը:'' Պոսթըն: Ազգ: 1921. OCLC [https://www.worldcat.org/oclc/49525413 49525413]<ref>[http://nla.am/arm/meghapart/Arm/1906.htm «1906»:] (հայերէն): [[Հայաստանի Ազգային գրադարան|Հայաստանի ազգային գրադարան:]] Վերցված է 7 Հոկտեմբեր 2013:</ref>: * ''Զօրավար Անդրանիկը կը խօսի:'' Փարիզ. 1921. OCLC [https://www.worldcat.org/oclc/234085160 234085160:] * ''Առաքելոց վանքին կռիւը (Հայ յեղափոխութենէն դրուագ մը):'' Պոսթըն: Պայքար: 1924: Անդրանիկի յուշերը գրի առնուած են, ըստ Լեւոն Կարապետ Լիւլէճեանի<ref>[http://nla.am/arm/meghapart/Arm/1924.htm «1924»:] [[Հայաստանի Ազգային գրադարան|Հայաստանի ազգային գրադարան]]: Վերցված է 7 Հոկտեմբեր, 2013:</ref>: == Ծանօթագրութիւններ == {{ծանցանկ|2}} === Մատենագիտութիւն === * {{cite journal|last=Հարութիւնեան|first=A. H.|title=Անդրանիկը որպէս մարտիկ եւ զօրավար /Ծննդեան 100-ամեակի առթիւ|journal=[[Պատմաբանասիրական հանդես]]|year=1965|issue=1|pages=109–124|url=http://hpj.asj-oa.am/737/|publisher=[[Հայաստանի գիտութիւններու ակադեմիա]]|location=Երեվան|ref=harv|access-date=2017-04-04|archive-date=2019-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20190915024240/http://hpj.asj-oa.am/737/|dead-url=yes}} * [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/23/Vazken_Andr%C3%A9assian_-_%D5%8E%D5%A1%D5%A6%D5%A3%D5%A7%D5%B6_%D4%B1%D5%B6%D5%A4%D6%80%D5%A7%D5%A1%D5%BD%D5%A5%D5%A1%D5%B6_-_1982_-_%D4%B1%D5%B6%D5%A4%D6%80%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%AF_%E2%80%93_%D5%8A%D5%A5%D5%BF%D6%80%D5%B8%D5%BD_%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A6%D5%BA%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D5%A1%D5%B6.pdf Վազգէն Անդրէասեան, «Անդրանիկ»,1982, «Կ. Տօնիկեան Եւ Որդիք» հրատարակչատուն, Պէյրութ, Լիբանաբ:] == Գրականութիւն == * [[Արմեն Պողոսեան]], «Զօրավար Անդրանիկ», Կլենտէյլ, 2014 * [[Յովհաննէս Այւազեան]], «Զօրավար Անդրանիկ եւ [[Յովհաննէս Թումանեան]]», Երեւան, 2004: * [http://www.azg.am/AM/2008061814 Վիպասք «Ասք Անդրանիկի մասին», Սուրեն Սահակեան:] * Անդրանիկ Չելեպեան, «Զօրավար Անդրանիկ Եւ Հայ Յեղափոխական Շարժումը», Երեւան 1990 թուականին: * Գէորգ Ղարիբջանեան «Ժողովրդական Հերոս Անդրանիկ», Երեւան, 1991: * Համբարձում Կարապետեան «Անդրանիկ», պրակ 1-3, Երեւան, 1992: * Հրաչիկ Սիմոնեան «Անդրանիկի Ժամանակը», 2 գիրքով, գիրք Ա, Բ, Երեւան, «Կաիսա» հրատարակութիւն, 1996: * [[Սերօ Խանզադեան]] «Անդրանիկ», 1989: * Վաղարշակ Հովակիմեան «Դժուարին տարիներ», Երեւան, 1988: * Ծատուր Աղաեան «Անդրանիկ», Երեւան, 1994: * Անդրանիկի յուշերը, Պէյրութ, 1935: * Վարդգես Ահարոնեան «Անդրանիկ. մարդը եւ ռազմիկը», Պոսթըն, 1957, 183 էջ: * Բանբեր Հայաստանի արխիւներու, 1991, թիւ 1-2: * Ռուբէն, Հայ յեղափոխականի մը յիշատակները, հատոր Գ., Թեհրան, 1982, Երեւան, 1990: * Հրաչիկ Սիմոնեան, 1912-1913 թուականներուն Պալքանեան պատերազմները եւ հայերը, Երեւան, 2014: * Աշոտ Հարութիւնեան, Թրքական ինտերուենցիան Անդրկովկաս 1918 թուականին եւ ինքնապաշտպանական կռիւները, Երեւան, 1984: * Անդրանիկ Օզանեան: Մատենագրութիւն, Երեւան, 1989: * Հայկական առանձին հարուածող զորամասը: Ժեներալ Անդրանիկ, Պոսթըն, 1921: * Ազգային հերոս Զօրավար Անդրանիկը եւ իր պատերազմները, Պէյրութ, 1959, 433 էջ: * Արսեն Մարմարեան, Զօրավար Անդրանիկ եւ իր պատերազմները, Կ. պոլիս, 1920, 407 էջ: * Ա. Թերզիպաշեան, Անդրանիկ, Փարիզ, 1942, 415 էջ: * Միքայէլ Վարանդեան, Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութիւն, Երեւան, 1992: * Միքայէլ Վարանդեան, Մուրատ /Սեբաստացի ռազմիկին կեանքն ու գործը/, Պոսթըն, 1931, 348 էջ: * Գաբրիէլ Լազեան, Յեղափոխական դէմքեր, Գահիրէ, 1945, էջ 334-345: * Աւետիս Ահարոնեան, Ժողովածու Երկերու, հատոր Ե., Թեհրան, 1982: * Ջոն Կիրակոսեան, Առաջին համաշխարհային պատերազմը եւ արեւմտահայութիւնը 1915-1916 թուականներուն, Երեւան, 1965, երկրորդ հրատարակութիւն, Եր., 1967: * Կարօ Սասունի, Պատմութիւն Տարօնի աշխարհի, Պէյրութ, 1957, 1252 Էջ: * [http://freebooks.do.am/load/%D5%80%D4%B1%D5%85%D5%88%D5%91%20%D5%8A%D4%B1%D5%8F%D5%84%D5%88%D5%92%D4%B9%D5%85%D5%88%D5%92%D5%86/ar39aqeloc_vanqin_kr39iwy39_zoravar_andranik/23-1-0-1039 "ՀամաՀայկական Էլ. Գրադարան" կայք ԱՌԱՔԵԼՈՑ ՎԱՆՔԻՆ Զօրավար Անդրանիկ:] * [http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb421732328/PUBLIC Վազգէն Անդրէասեան - Անդրանիկ – Պետրոս Մարզպանեան]: Տօնիկեան տպարան, Պէյրութ, 1982, 326 էջ: == Արտաքին յղումներ == {{Վիքիպահեստ1|Category:Andranik Ozanyan|Անդրանիկ Օզանյան}} <div class= style="-moz-column-count:3; column-count:3; -webkit-column-count:2;"> '''Կենսագրություն''' * [http://www.encyclopedia.am/pages.php?bId=2&hId=930 Անդրանիկ Օզանեան] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170510124747/http://www.encyclopedia.am/pages.php?bId=2&hId=930 |date=2017-05-10 }} Հայկական Հանրագիտարան * [http://www.anunner.com/name/biography/%D4%B1%D5%86%D4%B4%D5%90%D4%B1%D5%86%D4%BB%D4%BF_%D5%95%D4%B6%D4%B1%D5%86%D5%85%D4%B1%D5%86_%D4%B9%D5%88%D5%90%D5%88%D5%8D%D4%BB?lang=en Անդրանիկ Օզանեան] Անուներ.com * [http://freebooks.do.am/blog/andranik_o39zanyan/2009-10-19-96 Անդրանիկ Օզանեան] Համահայկական գրադարան * [http://www.haymard.am/index.php/persons/p1386510532#sthash.y1En2Ztf.dpbs Անդրանիկ Օզանեան] Հայ Մարդ '''Յոդածներ''' * [http://www.sirun.ru/andranik-torosi-ozanyan-kam-zoravar-andranik/ Անդրանիկ Օզանեան կամ Զօրավար Անդրանիկ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201203001926/http://www.sirun.ru/andranik-torosi-ozanyan-kam-zoravar-andranik/ |date=2020-12-03 }} * [http://www.panorama.am/am/society/2010/02/25/zoravar-andranik/?sw Զօրավար Անդրանիկ-145. «Իմ կուսակցութիւնը իմ ազգն է»]{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.koreolan.org/blog/archives/4361 Անդրանիկ Օզանեան 148] * [http://erik-hay.blogspot.com/2013/02/blog-post_25.html Բանաստեղծութիւններ նուիրուած Անդրանիկին] * [http://www.yerablur.am/viewmenu/2296/ Երգեր նուիրուած Անդրանիկին]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} '''Տեսանիւթեր''' * [https://www.youtube.com/watch?v=Vg7Ae-96ptM Ֆիլմ «Անդրանիկ Օզանեան»] * [https://www.youtube.com/watch?v=_9n06VwhdvA Անդրանիկ Օզանեան Մաս 1] * [https://www.youtube.com/watch?v=aHRfvioOnWE Անդրանիկ Օզանեան դոկումենտալ ֆիլմ] * [https://www.youtube.com/watch?v=ppqD-rssnm8 Միակ մարդը որ չխաբուեցաւ թուրքէն, չշլացաւ պաշտոններէ] * [https://www.youtube.com/watch?v=1mKX3YZbBq8 Երգ Անդրանիկի (Զօրավար) Օզանեան] մասին * Առաջին այրեր. Անդրանիկ - https://www.youtube.com/watch?v=7YzjvqdBYq4 {{DEFAULTSORT:Օզանեան, Անդրանիկ}} [[Ստորոգութիւն:1865 ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:25 Փետրուարի ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:1927 մահեր]] [[Ստորոգութիւն:31 Օգոստոսի մահեր]] [[Ստորոգութիւն:Հայ ֆետայիներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ զօրավարներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ քաղաքական գործիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ ռազմական գործիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Շապին Գարահիսար ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ ազատագրական շարժման ղեկավարներ]] [[Ստորոգութիւն:Շապին Գարահիսար ծնածներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ]] 0t0kelo70t0njl3z9rqr3gnkwhbar5u 0 32884 254684 254644 2026-09-11T17:46:06Z HoMen 269 254684 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=Կղզեխումբ|անուանում=Ղլարոնիսիա, Միլոս|բնօրինակ անուանում=Γλαρονήσια Μήλου|պատկեր=Glaronissia islet, Milos, 15M5945.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Ղլարոնիսիա կղզեխումբ|երկիր=[[Յունաստան]], [[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]|շրջան=[[Քիքլատես|Քիքլադես]]}} '''Ղլարոնիսիա''' (յուն․՝ Γλαρονήσια )․ անբնակ կղզիակներու խումբ։ Կը գտնուին [[Միլոս|Միլոսին]] հիւսիսը, [[Այիոս Եէրասիմոս, Միլոս|Այիոս Եէրասիմոս]] եւ [[Բահենա, Միլոս|Բահենա]] բնակավայրերուն դիմացը։ Անոնց ձեւաբանութիւնը 800-700 հազար տարի առաջ տեղի ունեցած երկրաբանական ցնցումներէն յառաջացած հրաբխային լավայի արդիւնքն է։ <ref>[https://web.archive.org/web/20171025005222/http://www.milos.gr/el/%CE%B4%CF%81%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%B7%CF%81%CE%B9%CF%8C%CF%84%CE%B7%CF%84%CE%B5%CF%82/%CE%B8%CE%B1%CE%BB%CE%AC%CF%83%CF%83%CE%B9%CE%B1-%CF%83%CF%80%CE%BF%CF%81/%CE%B8%CE%B1%CE%BB%CE%AC%CF%83%CF%83%CE%B9%CE%B5%CF%82-%CE%B5%CE%BA%CE%B4%CF%81%CE%BF%CE%BC%CE%AD%CF%82 milos.gr Ծովապտոյտներ, Միլոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.aegeanislands.gr/el/experiences/activities/ Էգէական, Միլոս, Ղլարոնիսիա - արկածախնդրութիւններ{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.glaronisiamilos.gr/el/home Ղլարոնիսիա, Միլոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20170719124447/http://www.milos-island.info/gr/axio8eata05.htm Ղլարոնիսիա{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռաղզիակներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիակներ ըստ երկրի]] krck2jhtuqu46oprl2lp0cb2gsr1ev9 4 32890 254715 254657 2026-09-11T21:13:52Z Marina Boghigian 111 /* Ստեղծել */ 254715 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; padding:0; margin:0; border:0; border-spacing:0;" | style="height:100%; width:75%; margin:0; padding:0; vertical-align:top; -moz-box-shadow: 5px 0px 5px #ccc; -webkit-box-shadow: 5px 0px 5px #ccc; box-shadow: 5px 0px 5px #ccc;" | {| style="height:100%; width:100%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;" | style="font:28px/1.5 Gill Sans MT, GillSansSA, Calibri, sans-serif; color:#4a4a4a; padding:5px 0; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #ccc; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #ccc; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #ccc; vertical-align:middle;" | <span style="float:right;padding-right:20px;"> '''''Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի խմբագրաթոն <small>(2)</small>'''''</span><br /><span style="float: right; color: #666; font-size: 50%;padding-right:20px;"> <!--T:19--> 11-13, 18-20 եւ 25-27 Սեպտեմբեր </span> |- | style="padding:10px 0; font-family: sans-serif; font-size: 15px; vertical-align:top;" | <span style="font-size:18px;"><!--T:2--> '''<!--T:1--> Սիրելի խմբագիրներ,'''</span> [[Պատկեր:Edit-a-thon for Western Armenian Wikipedia, September 2026.jpg|400px|աջից]] Այս ամսուան խմբագրաթոնը կը նուիրենք '''''իւրաքանչիւրիս''''' նախընտրած կամ նախասիրած նիւթերը բովանդակող յօդուածներուն '''''ե՛ւ''''' արդէն իսկ խմբագրուած յօդուածներուն բարելաւման։ Ուիքիփետիա ազատ հանրագիտարանին մէջ մեզմէ իւրաքանչիւրին ազատութիւն տրուած է նիւթի ընտրութեան՝ օտար եւ հայ դէմքեր, դէպքեր, զանազան մասնագիտութիւններ, ասպարէզներ եւ երեւոյթներ, գրելու այս բոլորին մասին արեւմտահայերէնով, սակայն միշտ յիշենք, որ տարբեր աղբիւրներու նշումով պէտք է հաստատենք գրութեան ստոյգ ըլլալը: Եկէ՛ք գրենք '''1''' կամ '''2''' նիւթ, եւ մեր գրած յօդուածը հարստացնենք՝ ապահովելով աղբիւրներն ու նկարները։ Միասնական աշխատանքով բարելաւենք նաեւ՝ լեզուական ու բովանդակային կարիք ունեցող յօդուածները։ Խմբագրաթոնը տեղի պիտի ունենայ '''''<font color = "C35817">երեք յաջորդական շաբաթավերջերուն (11-13, 18-20 եւ 25-27 Սեպտեմբեր)</font>'''''։ Անցնինք աշխատանքի եւ '''''երեք շաբաթավերջերուն''''' բոլորս միասին խմբագրենք՝ քաջ գիտակցելով, որ իւրաքանչիւր ներդրում կարեւոր է։ == Կանոններ == * Անհրաժեշտ է, որ մասնակիցները ստորագրեն իրենց յօդուածին քովը՝ նախքան խմբագրման անցնիլը։ * Յօդուածներու խմբագրման ընթացքին անհրաժեշտ է յատուկ ուշադրութիւն դարձնել լեզուի մաքրութեան եւ շարադասութեան ճշգրտութեան։ * Խմբագրուած յօդուածը հրապարակելէ առաջ, անպայման ուշադիր կարդալ եղած ներդրումը եւ, անհրաժեշտութեան պարագային, կատարել ուղղումներ։ * Ողջունելի է յօդուածները հարստացնել բազմալեզու աղբիւրներով եւ ծանօթագրութիւններով։ * Հեղինակային իրաւունքը պահպանելու համար, աղբիւրներուն բովանդակութիւնը նոյնութեամբ չկրկնօրինակել։ <font color = "FF0000">'''Ուշադրութիւն՝'''</font> Դարձեալ յիշենք, որ յօդուածներուն անունները՝ մեր ստորագրութեամբ, պէտք է աւլեցնենք «Խմբագրել» եւ «Բարելաւել» բաժիններուն տակ։ Արդիւնաւէտ եւ հաճելի խմբագրաթոն։ == Ստեղծել == # [[Մանասէ Սեւակ]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:13, 11 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)'' # [[Յօդուածի Անուն]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Յօդուածի Անուն]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Յօդուածի Անուն]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Յօդուածի Անուն]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' == Բարելաւել == # [[Կազ]], ''--[[Մասնակից:Galy02|Galy02]] ([[Մասնակցի քննարկում:Galy02|քննարկում]]) 08:44, 11 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)'' # [[Յօդուածի Անուն]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Յօդուածի Անուն]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Յօդուածի Անուն]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' # [[Յօդուածի Անուն]], ''Մասնակիցի Ստորագրութիւն'' g1sass1501ovt3ndqj1lgok3dz6onrq 0 32900 254673 2026-09-11T13:59:37Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}'''«Յուշարար»''', տեղեկատու պարբերաթերթ (քառամսեա,յ շաբաթաթերթ, կիսամսեայ, 1920 թուականէն՝ ամսաթերթ)։ == Պատմութիւն == [[Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան Իտալիոյ Մասնաճիւղ|Հայկական բարեգործական ընդհանուր միութեան]] Ամերիկայի Միացե...»: 254673 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}'''«Յուշարար»''', տեղեկատու պարբերաթերթ (քառամսեա,յ շաբաթաթերթ, կիսամսեայ, 1920 թուականէն՝ ամսաթերթ)։ == Պատմութիւն == [[Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան Իտալիոյ Մասնաճիւղ|Հայկական բարեգործական ընդհանուր միութեան]] [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Ամերիկեան]] կեդրոնական յանձնաժողովի պաշտօնաթերթ։ Լոյս տեսած է 1914–1962 թուականներուն։ Մինչեւ 1925 թուական՝ [[Պոսթըն]], 1925–1962 թուականներուն՝ [[Նիւ Եորք]]։ Խմբագիրներ՝ [[Վահան Քիւրքճեան]], [[Վահէ Հայկ]], Գրիգոր Գալուստեան (Կիլիկեցի), Երուանդ Մեսիայեան, Գ. Խանամիրեան, Արշալոյս Գույումճեան, [[Անդրանիկ Փոլատեան]]։ 1963 թուականին «Յուշարար»-ի եւ «Միութիւն» թերթեու միաւորումով ստեղծուած է «Յուշարար-Միութիւն» ամսաթերթը։{{ՀԳԳՀ}}{{ՀՍՀ|հատոր=6|էջ=679}} [[Ստորոգութիւն:Թերթեր]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]] azogps0uftis11zkucrdh225a3nlexo 0 32901 254674 2026-09-11T14:11:13Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«Յ'''ուշարձան'''», պատկերազարդ գիտական հանդէս։ [[Հայաստան|Հայաստանի Հանրապետութեան]] մշակոյթի նախարարութեան պատմամշակութային ժառանգութեան ԳՀ կեդրոնի հրատարակութիւն։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսնած է 1987 թուականին (1994–2004 թուական ընդհատուած է...»: 254674 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«Յ'''ուշարձան'''», պատկերազարդ գիտական հանդէս։ [[Հայաստան|Հայաստանի Հանրապետութեան]] մշակոյթի նախարարութեան պատմամշակութային ժառանգութեան ԳՀ կեդրոնի հրատարակութիւն։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսնած է 1987 թուականին (1994–2004 թուական ընդհատուած է), Երեւան,։ Խմբագիրներ՝ Պարոյր Մուրատեան, Յակոբ Սիմոնեան (2005 թուականէն)։ Կը տպագրէ գիտական յօդուածներ, հաղորդումներ եւ վաւերագիրեր՝ հայկական պատմական, ճարտարապետական, հնագիտական, վիմագրական, յուշագրական եւ կոթողական արուեստի՝ քարի դարէն մինչեւ նորագոյն ժամանակաշրջանի յուշարձաններու վերաբերեալ մատենագիտական աշխատութիւններ, գրախօսութիւններ, կիը լուսաբանէ պատմամշակութային անշարժ յուշարձաններու հաշուառման, վաւերագրման, պահպանութեան, ամրակայման, վերականգման եւ օգտագործման խնդիրները, կը ներկայացնէ բնագաւառի անուանի մարդոց (հայ եւ օտար)։ Նիւթերը [[հայերէն]] [[ռուսերէն]], [[անգլերէն]] են (ամփոփումներով)։{{ՀԳԳՀ}} [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Հանդէսներ]] 0ozd8zh61curcp5p5awhnmj3iqrl7x7 0 32902 254675 2026-09-11T14:29:13Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Յուսաբեր»''', ազգային, քաղաքական, տնտեսական եւ գրական օրաթերթ։ == Պատմութիւն == Լոյս կը տեսնէ [[Գահիրէ]], 1913 թուականէն (մինչեւ 1926 թուական՝ երկօրեայ)։ 1923 թուականէն՝ [[ՀՅԴ]] կուսակցութեան պաշտօնաթերը։ Հիմնադիր՝ Արմենակ Մէօթէմէտեան, Խմբագիրն...»: 254675 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Յուսաբեր»''', ազգային, քաղաքական, տնտեսական եւ գրական օրաթերթ։ == Պատմութիւն == Լոյս կը տեսնէ [[Գահիրէ]], 1913 թուականէն (մինչեւ 1926 թուական՝ երկօրեայ)։ 1923 թուականէն՝ [[ՀՅԴ]] կուսակցութեան պաշտօնաթերը։ Հիմնադիր՝ Արմենակ Մէօթէմէտեան, Խմբագիրներ՝ Ս. Պարթեւեան, Ստեփան Եսայեան, Վահան Նաւասարդեան, [[Գաբրիէլ Լազեան]], Կ. Կոկանեան, Ս. Պայրամեան, Զ. Լիլոզեան եւ ուրիշներ։ կը Լուսաբանէ սփիւռքի՝ յատկապէս [[Եգիպտոս|Եգիպտոսի]] հայկական համայնքի ներքին կեանքը, [[Հայկական Հարց|Հայկական հարցի]] պատմութիւնը, տարբեր երկրներուի [[Հայ Դատի Յանձնախումբ|Հայ դատի յանձնախումբերու]] գործունէութիւնը։ 1980-ական թուակններու վերջերէն վերլուծական նիւթեր կը տպագրէ [[Արցախեան Ազատամարտ|Արցախեան շարժման]], Հայաստանի արտաքին ու ներքին քաղաքականութեան, սփիւռքի առջեւ կանգնած խնդիրներու մասին։ Կը հրապարակէ [[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն|ՀՅԴ]] պաշտօնական փաստաթուղթերը։ «Յուսաբեր»ի մէջ տպագրուած են [[Արփիար Արփիարեան|Արփիար Արփիարեանի]], [[Երուանդ Օտեան|Երուանդ Օտեանի]], [[Վահան Թէքէեան|Վահան Թէքէեանի]] եւ ուրիշ հայ գրողներու երկեր։ կը Տպագրուի սեփական համանուն տպարանին մէջ։ == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> {{ՀՀՀ}} {{ՀՍՀ|հատոր=6|էջ=681}} [[Ստորոգութիւն:Թերթեր]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]] mzl2wk1r6xny0bc5s4i6vs1j8045o0x 0 32903 254676 2026-09-11T14:39:22Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}'''«Ղարաբաղ»,''' գրական-հասարակական եռօրեայ թերթ։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է 1911-1912-ին, [[Շուշի]]։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Նիկողայոս Եարամիշեան (փաստացի՝ [[Վրթանէս Փափազեան]])։ Լուսաբանած է աշխատաւորութեան տնտեսական վիճակը, անդրադարձած՝ հողազ...»: 254676 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}'''«Ղարաբաղ»,''' գրական-հասարակական եռօրեայ թերթ։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է 1911-1912-ին, [[Շուշի]]։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Նիկողայոս Եարամիշեան (փաստացի՝ [[Վրթանէս Փափազեան]])։ Լուսաբանած է աշխատաւորութեան տնտեսական վիճակը, անդրադարձած՝ հողազրկութեան ու անգրագիտութեան, մեծ տեղ յատկացուցած է մատաղ սերունդի դաստիարակութեան։ «Քաղաքական», «Վերջին լուրեր» բաժինները տեղեկացուցած են աշխարհի քաղաքական, իրադարձութիւններու մասին, «Լրատու» բաժինը՝ Շուշիի նորութիւններուն։ «Ղարաբաղ» անդրադարձած է նաեւ [[Ռուսաստանի Դաշնութիւն|Ռուսաստանի]] եւ հայաբնակ այլ վայրերու պարբերական հրատարակութիւններու նիւթերուն։ Տպագրած է բանաստեղծութիւններ, պատմուածքներ, Վրթանէս Փափազեանի «Գրական Ակնարկներ» յօդուածաշարը, վերլուծականներ՝ [[Յովհաննէս Յովհաննիսեան|Յովահաննէս Յովհաննիսեանի]], [[Գէորգ Դոդոխեան|Գէորգ Դոդոխեանի]], [[Աւետիք Իսահակեան|Աւետիք Իսահակեանի]] ստեղծագործութիւններու մասին։{{ՀՍՀ|հատոր=7|էջ=26}} [[Ստորոգութիւն:Թերթեր]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]] jz1s9kay561j61o0swzyl3ehwiwieqt 0 32904 254677 2026-09-11T14:53:03Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}'''«Մաճկալ»''', խորհրդային շրջանի գիւղացիական թերթ։ == Պատմութիւն == Հանդիսացած է ՀԿԿ Կեդրոնական կոմիտէի հրատարակութիւն։ Լոյս տեսած է 1922-1931 թուականներուն, [[Երեւան]], տարբեր պարբերականութեամբ (օրաթերթ, երկօրեայ, եռօրեայ, շաբաթաթերթ)։ Խմբագի...»: 254677 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}'''«Մաճկալ»''', խորհրդային շրջանի գիւղացիական թերթ։ == Պատմութիւն == Հանդիսացած է ՀԿԿ Կեդրոնական կոմիտէի հրատարակութիւն։ Լոյս տեսած է 1922-1931 թուականներուն, [[Երեւան]], տարբեր պարբերականութեամբ (օրաթերթ, երկօրեայ, եռօրեայ, շաբաթաթերթ)։ Խմբագիրներ՝ Եղիա Չուպար, Մ. Չոլախեան, Յովհաննէս Բաննահեան, Գ. Ղազարեան, է. Չոփուրեան, Ա. Հախումեան, Յ. Յովհաննիսեան։ Տպագրած է կառավարական հրամանգիրեր, որոշումներ ու ցուցումներ։ Լուսաբանած է կուսակցական բջիջներու աշխատանքը գիւղական համայնքներու մէջ, զբաղած է անգրագիտութեան վերացման, խորհրդային կենցաղի արմատաւորման եւ այլ քարոզչական նիւթերու տարածմամբ։ Խորհրդային գաղափարախօսութեան սահմաններու մէջ տեղեկութիւններ հաղորդած է նաեւ այլ միութենական հանրապետութիւններու առօրեայի, միջազգային քաղաքական իրադարձութիւններու մասին։ Ունեցած է թերթիկ-յաւելուածներ («Կարմիր զինուոր», «Աշխատաւոր կնոջ թերթիկ», «Բատրակ», «Երիտասարդ մաճկալ» եւ այլն)։ {{ՀՍՀ|հատոր=7|էջ=191}} [[Ստորոգութիւն:Թերթեր]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]] d4t0eh4ijokhl2sw3dee975tbs3tjms 0 32905 254678 2026-09-11T15:54:39Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Մայրենի'''», [[Հայաստան|Հայաստանի]] լուսաւորութեան նախարարութեան ուսումնամեթոտական երկամսեայ հանդէս։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է 1966-1995 թուականներուն (մինչեւ 1982 թուականը եղած է «Սովետական Մանկավարժ» ամսագիրի յաւելուած, 1966-1990 թուականն...»: 254678 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Մայրենի'''», [[Հայաստան|Հայաստանի]] լուսաւորութեան նախարարութեան ուսումնամեթոտական երկամսեայ հանդէս։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է 1966-1995 թուականներուն (մինչեւ 1982 թուականը եղած է «Սովետական Մանկավարժ» ամսագիրի յաւելուած, 1966-1990 թուականներուն կոչուած է «Հայոց լեզուն եւ գրականութիւնը դպրոցում»), [[Երեւան]]։ Խմբագիրներ՝ Ռոմա Դալլաքեան, Պատուական Խաչատրեան, Միքայէլ Մկրտչեան, [[Դաւիթ Գասպարեան]], Լիւտվիկ Կարապետեան, Անահիտ Ադամեան եւ ուրիշներ։ Պարբերականը լուսաբանած է [[Հայոց Լեզու Եւ Գրականութիւն|հայոց լեզուի եւ գրականութեան]] ուսուցման մեթոտիկայի, խօսքի զարգացման, մայրենիի անաղարտութեան պահպանման հարցեր։ Վերջին շրջանին աւելի յաճախ անդրադարձած է [[Հայոց Պատմութիւն|հայոց պատմութեան]], [[Մանկավարժութիւն|մանկավարժութեան]] եւ [[Փիլիսոփայութիւն|փիլիսոփայութեան]] հարցերուն, տպագրած է [[Սփիւռքահայութիւն|սփիւռքահայ]] հեղինակներու անտիպ գործերէն։{{ՀԳԳՀ}} [[Ստորոգութիւն:Հանդէսներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]] azwsnvlgz559iwo7q5m7jx8qxwwqd1l 0 32906 254679 2026-09-11T16:02:13Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}} '''«Մանանա»''' երգիծական շաբաթաթերթ։ Լոյս տեսած է 1913-1914 թուականներուն, [[Կոստանդնուպոլիս]]։ Խմբագիր՝ [[Երուանդ Օտեան]]։ == Պատմութիւն == Գրեթէ ամբողջութեամբ տպագրած է խմբագիրի գործերը՝ «Վաճառականի մը նամակները» երգիծավէպը, «Մեր երեսփոխանն...»: 254679 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}} '''«Մանանա»''' երգիծական շաբաթաթերթ։ Լոյս տեսած է 1913-1914 թուականներուն, [[Կոստանդնուպոլիս]]։ Խմբագիր՝ [[Երուանդ Օտեան]]։ == Պատմութիւն == Գրեթէ ամբողջութեամբ տպագրած է խմբագիրի գործերը՝ «Վաճառականի մը նամակները» երգիծավէպը, «Մեր երեսփոխանները» դիմանկարներու շարքը, [[Գրիգոր Զօհրապ|Գրիգոր Զօհրապի]], Գ. Տէր Կարապետեանի, Յովհաննէս Ճանկիւլեանի, Օ. Խոճասարեանի եւ ուրիշներու մասին եւ այլ ծաւալուն գործեր․ ինչպէս նաեւ երգիծական փոքր ստեղծագործութիւններ, ուր ծաղրած է կեղծաւորութիւնը, շահամոլութիւնը, փառամոլութիւնը։ Լրատու բաժինի նիւթերը հիմնականօրէն մշակութային կեանքի նորութիւնները եղած են{{ՀԳԳՀ}} [[Ստորոգութիւն:Թերթեր]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]] c96b0u3o9ifoa75iif03rbkqrfygs2i 0 32907 254680 2026-09-11T16:09:37Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական|անուն=Մանկավարժական համալսարան|բնագիր անվանում=|պատկերանիշ=|պատկեր=|նկարագրում=|տեսակ=ամսագիր|հապավում=|ժանր=|լեզու=|գլխավոր խմբագիր=Հակոբ Տեր-Հովհաննիսյան|հիմնադրման տարեթիվ=1878- 1879 թվականներ|հիմնադիր=|անվանված է=|հրատարակիչ=|տեր=|երկիր=|...»: 254680 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական|անուն=Մանկավարժական համալսարան|բնագիր անվանում=|պատկերանիշ=|պատկեր=|նկարագրում=|տեսակ=ամսագիր|հապավում=|ժանր=|լեզու=|գլխավոր խմբագիր=Հակոբ Տեր-Հովհաննիսյան|հիմնադրման տարեթիվ=1878- 1879 թվականներ|հիմնադիր=|անվանված է=|հրատարակիչ=|տեր=|երկիր=|վայր=Թիֆլիս|գրասենյակ=|պատմություն=|նախորդ=|հաջորդ=|հաճախականություն=|գրախոսվող=|հոդվածներ=|տպաքանակ=|issn=|oclc=|doi=|պարգև=|կայք=|էլեկտրոնային փոստ=|կոորդինատներ=|Վիքիպահեստ=}}'''«Մանկավարժական''' '''Համալսարան»''', ամսագիր։ Լոյս տեսած է 1878- 1879 թուականներուն, [[Թիֆլիս]]։ == Պատմութիւն == Խմբագիր-արտօնատէր՝ Յակոբ Տէր Յովհաննիսեան։ Տպագրած է մանկավարժութեան վերաբերեալ նիւթեր, լուսաբանած՝ Հարաւային Կովկասի կրթական հաստատութիւններու գործունէութիւնը։ Կարեւորած է ուսուցողական նիւթերու օգտագործումը, մանկվարժական եւ ժողովրդական երգերու ուսուցումը, բացառել պատիժը։ Հրատարակած է Ա. Պահաթրեանի «Մայրենի լեզուի ուսուցումը տարրական դպրոցների մէջ» (1878 թուական, № 1-4), Ս. Մանդինեանի «Թուաբանութեան մեթոտիկայի մի քանի օրինակ» (1879 թուական, № 8) յօդուածները։ Ծանօթացուցած է [[Եւրոպա|եւրոպացի]] նշանաւոր մանկավարժներու մեթոդներուն։ Տպագրած է նաեւ գրախօսութիւններ, արտերկրի մանկավարժական կեանքի նորութիւններ եւ այլն։{{ՀԳԳՀ}} [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]] n49umso5xfspjacyw8ehkc1mhhjcmge 0 32908 254681 2026-09-11T16:16:53Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Մանկավարժանոց'''», մանկավարժական եւ գրական հանդթս։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է 1884-1887 թուականներուն<ref>{{Cite web|url=http://publications.ysu.am/wp-content/uploads/2020/12/006_Mane_Ghevondyan.pdf|title=Կրոնական կրթության և դաստիարակության հայկական փորձի ուսումնասիրությունները...»: 254681 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Մանկավարժանոց'''», մանկավարժական եւ գրական հանդթս։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է 1884-1887 թուականներուն<ref>{{Cite web|url=http://publications.ysu.am/wp-content/uploads/2020/12/006_Mane_Ghevondyan.pdf|title=Կրոնական կրթության և դաստիարակության հայկական փորձի ուսումնասիրությունները հայ կրոնամանկավարժական պարբերականներում (19-րդ դարի վերջ - 20-րդ դարի առաջին կես)|archive-url=https://web.archive.org/web/20220816025747/http://publications.ysu.am/wp-content/uploads/2020/12/006_Mane_Ghevondyan.pdf|archive-date=2022-08-16|url-status=dead|access-date=2023-06-06}}</ref> (անկանոն պարբերականութեամբ) [[Թիֆլիս|Թիֆլիսի]]<ref>[https://tert.nla.am/archive/NLA%20AMSAGIR/Handesamsorya/1894/7_ocr.pdf Հանդէս ամսօրեայ]</ref>, [[Ախալցխա]] եւ [[Սեն Փեթերսպուրկ|Ս. Փեթերսպուրկ]]։ Խմբագիր՝ Խորէն Ստեփանեան<ref>[https://javakhk.am/encyclopedia/press/press.html Ջավախքի մամուլը]</ref>։ Հանդէսին մէջ մեծ մասամբ հրապարակուած են եւրոպական երկրներու մէջ դպրոցական գործի դրուածքին վերաբերող յօդուածներ, ուսուցողական նիւթեր, վիճակագրական տուեալներ, խորհուրդներ հայ ուսուցիչներուն։ Գրական բաժինին մէջ՝ հիմնականօրէն, տպագրուած են խմբագիրին բանաստեղծութիւնները՝ Իշխան Բագրատունի կեղծանունով։ == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> {{ՀԳԳՀ}} [[Ստորոգութիւն:Հանդէսներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]] 99kcorhf1n0t59sn3eyg99wnakrxanq 254682 254681 2026-09-11T16:18:00Z Azniv Stepanian 8 254682 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Մանկավարժանոց'''», մանկավարժական եւ գրական հանդէս։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է 1884-1887 թուականներուն<ref>{{Cite web|url=http://publications.ysu.am/wp-content/uploads/2020/12/006_Mane_Ghevondyan.pdf|title=Կրոնական կրթության և դաստիարակության հայկական փորձի ուսումնասիրությունները հայ կրոնամանկավարժական պարբերականներում (19-րդ դարի վերջ - 20-րդ դարի առաջին կես)|archive-url=https://web.archive.org/web/20220816025747/http://publications.ysu.am/wp-content/uploads/2020/12/006_Mane_Ghevondyan.pdf|archive-date=2022-08-16|url-status=dead|access-date=2023-06-06}}</ref> (անկանոն պարբերականութեամբ) [[Թիֆլիս|Թիֆլիսի]]<ref>[https://tert.nla.am/archive/NLA%20AMSAGIR/Handesamsorya/1894/7_ocr.pdf Հանդէս ամսօրեայ]</ref>, [[Ախալցխա]] եւ [[Սեն Փեթերսպուրկ|Ս. Փեթերսպուրկ]]։ Խմբագիր՝ Խորէն Ստեփանեան<ref>[https://javakhk.am/encyclopedia/press/press.html Ջավախքի մամուլը]</ref>։ Հանդէսին մէջ մեծ մասամբ հրապարակուած են եւրոպական երկրներու մէջ դպրոցական գործի դրուածքին վերաբերող յօդուածներ, ուսուցողական նիւթեր, վիճակագրական տուեալներ, խորհուրդներ հայ ուսուցիչներուն։ Գրական բաժինին մէջ՝ հիմնականօրէն, տպագրուած են խմբագիրին բանաստեղծութիւնները՝ Իշխան Բագրատունի կեղծանունով։ == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> {{ՀԳԳՀ}} [[Ստորոգութիւն:Հանդէսներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]] r30ymd1j4ksz926vse4ajf2pprobqjp 0 32909 254683 2026-09-11T16:24:19Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Մաշտոց'''», պարբերաթերթ, [[Քրասնոտար|Քրասնոտարի]] Մեսրոպ Մաշտոցի անուան հայկական մշակութային ընկերութեան հրատարակութիւն։ == Պատմութիւն == «Մաշտոց» պարբերաթերթը լոյս տեսած է 1993–2003 թուականներուն, Քրասնոտար՝ Մեսրոպ Մաշտոցի անուան հայկա...»: 254683 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Մաշտոց'''», պարբերաթերթ, [[Քրասնոտար|Քրասնոտարի]] Մեսրոպ Մաշտոցի անուան հայկական մշակութային ընկերութեան հրատարակութիւն։ == Պատմութիւն == «Մաշտոց» պարբերաթերթը լոյս տեսած է 1993–2003 թուականներուն, Քրասնոտար՝ Մեսրոպ Մաշտոցի անուան հայկական մշակութային ընկերութեան կողմէ։ Գլխաւոր խմբագիրները եղած են՝ Տիգրան Թաւադեան, Էդուարդ Մելքումեանցը, Քարինա Պալասանեանը եւ ուրիշներ։ Լուսաբանած է Քրասնոտարի հայկական համայնքի կեանքը, ծանօթացուցած՝ [[Հայոց Պատմութիւն|հայոց պատմութիւն]] ու մշակոյթը, [[Հայաստան|Հայաստանի]] եւ [[Արցախի Հանրապետութիւն|Արցախի]] մէջ տեղի ունեցող իրադարձութիւնները։{{ՀԳԳՀ}} [[Ստորոգութիւն:Թերթեր]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]] q57cofmmrn1da7ivrpa42ko7fcdqtc7 0 32910 254685 2026-09-11T18:28:46Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=Կղզեխումբ|անուանում=Միքրօ Վիօգասթրօ, Ամորղոս|բնօրինակ անուանում=Μικρό Βιόκαστρο Αμοργού|պատկեր=Mikro Viokastro.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Միքրօ Վիօգասթրօ ծայռակղզիակը|երկիր=[[Յունաստան]], Էգէական Ծով|էգէակա...»: 254685 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=Կղզեխումբ|անուանում=Միքրօ Վիօգասթրօ, Ամորղոս|բնօրինակ անուանում=Μικρό Βιόκαστρο Αμοργού|պատկեր=Mikro Viokastro.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Միքրօ Վիօգասթրօ ծայռակղզիակը|երկիր=[[Յունաստան]], [[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]|շրջան=[[Քիքլատես|Քիքլադես]]}} '''Միքրօ Վիօգասթրօ''' (յուն․՝ Μικρό Βιόκαστρο Αμοργού )․ Էգէականի անբնակ ժայռակղզիակ։ Կը գտնուի Քիքլատեսի Ամորղոսին արեւելքը, Բանաղիա Հոզոբիոթիսասին տակ եւ հարաւը, ու դէպի Այիա Աննա ծոցին հիւսիսային ծայրամասին։ Մեղալօ Վիօգասթրօ կը գտնուի անոր հարաւը։ Կղզիակը մաս կը կազմէ Եւրոպական Միութեան Նաթուրա 2000 բնապահպանման ցանցին։ Վայր մը, ուր մարդ էակը պիտի չխանգարէ։ Ինչպէս նաեւ [[Էգէականի ճայ|Էգէականի ճային]] ''Αιγαιογλάρος'' (''Larus audouinii)'' պաշտպանութեան համար հրչակուած է Յատուկ պաշտպանման գօտի։ <ref>[https://tvxs.gr/news/ellada/sto-aperanto-galazio-tis-amorgoy/ SteMajourneys Ամոսրղոսին անվերջ կապոյտին․․․{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.aegeanislands.gr/el/experiences/activities/ https://web.archive.org/web/20180410192109/http://www.ypeka.gr/LinkClick.aspx?fileticket=iIe61%2FEm2Mc%3D&tabid=432 Եւրոպական բնապահպանման ցանց ՆԱԹՈՒՐԱ 2000, էջ 18 {{ref-el}}]</ref> <ref>[chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.statistics.gr/documents/20181/1210503/FEK_monimos_rev.pdf/125204a0-726f-46fe-a141-302d9e7a38dc ՖԵՔ մարդահամար, էջ 51681{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռաղզիակներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիակներ ըստ երկրի]] 12uvxuabf13e90zrx6q72q4k7qkbyjr 254686 254685 2026-09-11T18:30:36Z HoMen 269 254686 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=Կղզեխումբ|անուանում=Միքրօ Վիօգասթրօ, Ամորղոս|բնօրինակ անուանում=Μικρό Βιόκαστρο Αμοργού|պատկեր=Mikro Viokastro.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Միքրօ Վիօգասթրօ ծայռակղզիակը|երկիր=[[Յունաստան]], [[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]|շրջան=[[Քիքլատես|Քիքլադես]]}} '''Միքրօ Վիօգասթրօ''' (յուն․՝ Μικρό Βιόκαστρο Αμοργού )․ Էգէականի անբնակ ժայռակղզիակ։ Կը գտնուի [[Քիքլատես|Քիքլատեսի]] [[Ամորղոս|Ամորղոսին]] արեւելքը, [[Բանաղիա Հոզոբիոթիսա|Բանաղիա Հոզոբիոթիսասին]] տակ եւ հարաւը, ու դէպի Այիա Աննա ծոցին հիւսիսային ծայրամասին։ [[Մեղալօ Վիօգասթրօ, Ամորղոս|Մեղալօ Վիօգասթրօ]] կը գտնուի անոր հարաւը։ Կղզիակը մաս կը կազմէ Եւրոպական Միութեան [[Նաթուրա 2000]] բնապահպանման ցանցին։ Վայր մը, ուր մարդ էակը պիտի չխանգարէ։ Ինչպէս նաեւ [[Էգէականի ճայ|Էգէականի ճային]] ''Αιγαιογλάρος'' (''Larus audouinii)'' պաշտպանութեան համար հրչակուած է Յատուկ պաշտպանման գօտի։ <ref>[https://tvxs.gr/news/ellada/sto-aperanto-galazio-tis-amorgoy/ SteMajourneys Ամոսրղոսին անվերջ կապոյտին․․․{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.aegeanislands.gr/el/experiences/activities/ https://web.archive.org/web/20180410192109/http://www.ypeka.gr/LinkClick.aspx?fileticket=iIe61%2FEm2Mc%3D&tabid=432 Եւրոպական բնապահպանման ցանց ՆԱԹՈՒՐԱ 2000, էջ 18 {{ref-el}}]</ref> <ref>[chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.statistics.gr/documents/20181/1210503/FEK_monimos_rev.pdf/125204a0-726f-46fe-a141-302d9e7a38dc ՖԵՔ մարդահամար, էջ 51681{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռաղզիակներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիակներ ըստ երկրի]] 2vsmwpqmjh56rjl6n5jeadmnam808yy 254687 254686 2026-09-11T18:38:45Z HoMen 269 254687 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=Կղզեխումբ|անուանում=Միքրօ Վիօգասթրօ, Ամորղոս|բնօրինակ անուանում=Μικρό Βιόκαστρο Αμοργού|պատկեր=Mikro Viokastro.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Միքրօ Վիօգասթրօ ծայռակղզիակը|երկիր=[[Յունաստան]], [[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]|շրջան=[[Քիքլատես|Քիքլադես]]}} '''Միքրօ Վիօգասթրօ''' (յուն․՝ Μικρό Βιόκαστρο Αμοργού )․ Էգէականի անբնակ ժայռակղզիակ։ Կը գտնուի [[Քիքլատես|Քիքլատեսի]] [[Ամորղոս|Ամորղոսին]] արեւելքը, [[Բանաղիա Հոզոբիոթիսա|Բանաղիա Հոզոբիոթիսային]] տակ եւ հարաւը, ու դէպի Այիա Աննա ծոցին հիւսիսային ծայրամասին։ [[Մեղալօ Վիօգասթրօ, Ամորղոս|Մեղալօ Վիօգասթրօ]] կը գտնուի անոր հարաւը։ Կղզիակը մաս կը կազմէ Եւրոպական Միութեան [[Նաթուրա 2000]] բնապահպանման ցանցին։ Վայր մը, ուր մարդ էակը պիտի չխանգարէ։ Ինչպէս նաեւ [[Էգէականի ճայ|Էգէականի ճային]] ''Αιγαιογλάρος'' (''Larus audouinii)'' պաշտպանութեան համար հրչակուած է Յատուկ պաշտպանման գօտի։ <ref>[https://tvxs.gr/news/ellada/sto-aperanto-galazio-tis-amorgoy/ SteMajourneys Ամոսրղոսին անվերջ կապոյտին․․․{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20180410192109/http://www.ypeka.gr/LinkClick.aspx?fileticket=iIe61%2FEm2Mc%3D&tabid=432 Եւրոպական բնապահպանման ցանց ՆԱԹՈՒՐԱ 2000, էջ 18 {{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.statistics.gr/documents/20181/1210503/FEK_monimos_rev.pdf/125204a0-726f-46fe-a141-302d9e7a38dc ՖԵՔ մարդահամար, էջ 51681{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիակներ ըստ երկրի]] hmitm5sogxh7w1ph2knjtvo2o27gf4j 254690 254687 2026-09-11T18:40:23Z HoMen 269 254690 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=Ժայռակղզի|անուանում=Միքրօ Վիօգասթրօ, Ամորղոս|բնօրինակ անուանում=Μικρό Βιόκαστρο Αμοργού|պատկեր=Mikro Viokastro.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Միքրօ Վիօգասթրօ ծայռակղզիակը|երկիր=[[Յունաստան]], [[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]|շրջան=[[Քիքլատես|Քիքլադես]]}} '''Միքրօ Վիօգասթրօ''' (յուն․՝ Μικρό Βιόκαστρο Αμοργού )․ Էգէականի անբնակ ժայռակղզիակ։ Կը գտնուի [[Քիքլատես|Քիքլատեսի]] [[Ամորղոս|Ամորղոսին]] արեւելքը, [[Բանաղիա Հոզոբիոթիսա|Բանաղիա Հոզոբիոթիսային]] տակ եւ հարաւը, ու դէպի Այիա Աննա ծոցին հիւսիսային ծայրամասին։ [[Մեղալօ Վիօգասթրօ, Ամորղոս|Մեղալօ Վիօգասթրօ]] կը գտնուի անոր հարաւը։ Կղզիակը մաս կը կազմէ Եւրոպական Միութեան [[Նաթուրա 2000]] բնապահպանման ցանցին։ Վայր մը, ուր մարդ էակը պիտի չխանգարէ։ Ինչպէս նաեւ [[Էգէականի ճայ|Էգէականի ճային]] ''Αιγαιογλάρος'' (''Larus audouinii)'' պաշտպանութեան համար հրչակուած է Յատուկ պաշտպանման գօտի։ <ref>[https://tvxs.gr/news/ellada/sto-aperanto-galazio-tis-amorgoy/ SteMajourneys Ամոսրղոսին անվերջ կապոյտին․․․{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20180410192109/http://www.ypeka.gr/LinkClick.aspx?fileticket=iIe61%2FEm2Mc%3D&tabid=432 Եւրոպական բնապահպանման ցանց ՆԱԹՈՒՐԱ 2000, էջ 18 {{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.statistics.gr/documents/20181/1210503/FEK_monimos_rev.pdf/125204a0-726f-46fe-a141-302d9e7a38dc ՖԵՔ մարդահամար, էջ 51681{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիակներ ըստ երկրի]] e3kncmy4bzblpg3ucyas8dbmatkj611 0 32911 254688 2026-09-11T18:38:59Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=Կղզի|անուանում=Մեղալօ Վիօգասթրօ, Ամորղոս|բնօրինակ անուանում=Μεγάλο Βιόκαστρο Αμοργού|պատկեր=Megalo Viokastro.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Մեղալօ Վիօգասթրօ ծայռակղզիակը|երկիր=[[Յունաստան]], Էգէական Ծով|էգէական...»: 254688 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=Կղզի|անուանում=Մեղալօ Վիօգասթրօ, Ամորղոս|բնօրինակ անուանում=Μεγάλο Βιόκαστρο Αμοργού|պատկեր=Megalo Viokastro.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Մեղալօ Վիօգասթրօ ծայռակղզիակը|երկիր=[[Յունաստան]], [[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]|շրջան=[[Քիքլատես|Քիքլադես]]}}'''Մեղալօ Վիօգասթրօ''' (յուն․՝ Μεγάλο Βιόκαστρο )․ Էգէականի անբնակ ժայռակղզիակ։ Կը գտնուի [[Քիքլատես|Քիքլատեսի]] [[Ամորղոս|Ամորղոսին]] արեւելքը, Բանաղիա Հոզոբիոթիսային տակ եւ հարաւը, ու դէպի Այիա Աննա ծոցին հիւսիսային ծայրամասին։ [[Միքրօ Վիօգասթրօ, Ամորղոս|Միքրօ Վիօգասթրօ]] կը գտնուի անոր հիւսիսը։ Կղզիակը մաս կը կազմէ Եւրոպական Միութեան [[Նաթուրա 2000]] բնապահպանման ցանցին։ Վայր մը, ուր մարդ էակը պիտի չխանգարէ։ Ինչպէս նաեւ [[Էգէականի ճայ|Էգէականի ճային]] ''Αιγαιογλάρος'' (''Larus audouinii)'' պաշտպանութեան համար հրչակուած է Յատուկ պաշտպանման գօտի։ <ref>[https://tvxs.gr/news/ellada/sto-aperanto-galazio-tis-amorgoy/ SteMajourneys Ամոսրղոսին անվերջ կապոյտին․․․{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20180410192109/http://www.ypeka.gr/LinkClick.aspx?fileticket=iIe61%2FEm2Mc%3D&tabid=432 Եւրոպական բնապահպանման ցանց ՆԱԹՈՒՐԱ 2000, էջ 18 {{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.statistics.gr/documents/20181/1210503/FEK_monimos_rev.pdf/125204a0-726f-46fe-a141-302d9e7a38dc ՖԵՔ մարդահամար, էջ 51681{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.geodifhs.com/%ce%bc%ce%b5%ce%b3%ce%ac%ce%bb%ce%bf-%ce%b2%ce%b9%cf%8c%ce%ba%ce%b1%cf%83%cf%84%cf%81%ce%bf-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%b1%ce%bc%ce%bf%cf%81%ce%b3%ce%bf%cf%8d/ Մեղալօ Վիօգասթրի, Ամորղոս]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիակներ ըստ երկրի]] cozt3u4k9b905ynmfmi5hrncfss5s5i 254689 254688 2026-09-11T18:39:58Z HoMen 269 254689 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=ժայռակղզի|անուանում=Մեղալօ Վիօգասթրօ, Ամորղոս|բնօրինակ անուանում=Μεγάλο Βιόκαστρο Αμοργού|պատկեր=Megalo Viokastro.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Մեղալօ Վիօգասթրօ ժայռակղզիակը|երկիր=[[Յունաստան]], [[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]|շրջան=[[Քիքլատես|Քիքլադես]]}}'''Մեղալօ Վիօգասթրօ''' (յուն․՝ Μεγάλο Βιόκαστρο )․ Էգէականի անբնակ ժայռակղզիակ։ Կը գտնուի [[Քիքլատես|Քիքլատեսի]] [[Ամորղոս|Ամորղոսին]] արեւելքը, Բանաղիա Հոզոբիոթիսային տակ եւ հարաւը, ու դէպի Այիա Աննա ծոցին հիւսիսային ծայրամասին։ [[Միքրօ Վիօգասթրօ, Ամորղոս|Միքրօ Վիօգասթրօ]] կը գտնուի անոր հիւսիսը։ Կղզիակը մաս կը կազմէ Եւրոպական Միութեան [[Նաթուրա 2000]] բնապահպանման ցանցին։ Վայր մը, ուր մարդ էակը պիտի չխանգարէ։ Ինչպէս նաեւ [[Էգէականի ճայ|Էգէականի ճային]] ''Αιγαιογλάρος'' (''Larus audouinii)'' պաշտպանութեան համար հրչակուած է Յատուկ պաշտպանման գօտի։ <ref>[https://tvxs.gr/news/ellada/sto-aperanto-galazio-tis-amorgoy/ SteMajourneys Ամոսրղոսին անվերջ կապոյտին․․․{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20180410192109/http://www.ypeka.gr/LinkClick.aspx?fileticket=iIe61%2FEm2Mc%3D&tabid=432 Եւրոպական բնապահպանման ցանց ՆԱԹՈՒՐԱ 2000, էջ 18 {{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.statistics.gr/documents/20181/1210503/FEK_monimos_rev.pdf/125204a0-726f-46fe-a141-302d9e7a38dc ՖԵՔ մարդահամար, էջ 51681{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.geodifhs.com/%ce%bc%ce%b5%ce%b3%ce%ac%ce%bb%ce%bf-%ce%b2%ce%b9%cf%8c%ce%ba%ce%b1%cf%83%cf%84%cf%81%ce%bf-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%b1%ce%bc%ce%bf%cf%81%ce%b3%ce%bf%cf%8d/ Մեղալօ Վիօգասթրի, Ամորղոս]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիակներ ըստ երկրի]] 41dqrr2p2imkmuj5xuiifxuxs4h2xu4 0 32912 254691 2026-09-11T18:47:39Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Մասեաց Աղաւնի'''», հասարակական-քաղաքական եւ պատմամշակութային եռամսեայ հանդէս։ Ղրիմահայոց ընկերութեան պաշտօնական հրատարակութիւնը։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է 1990 թուականէն, [[Սիմֆերոպոլ]]՝ իբրեւ Գ. Այվազովսկիի «Մասեաց Աղաւնի» ամսագիր...»: 254691 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Մասեաց Աղաւնի'''», հասարակական-քաղաքական եւ պատմամշակութային եռամսեայ հանդէս։ Ղրիմահայոց ընկերութեան պաշտօնական հրատարակութիւնը։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է 1990 թուականէն, [[Սիմֆերոպոլ]]՝ իբրեւ Գ. Այվազովսկիի «Մասեաց Աղաւնի» ամսագիրի շարունակութիւն։ Գլխաւոր խմբագիրներ՝ Սերժ Յովհաննիսեան, Օլէկ Գաբրիէլեան, Վահան Վերմիշեան<ref>{{Cite web|url=https://galatv.am/hy/42935/|title=Ղրիմի հայկական համայնքը տեղի ունեցող իրադարձություններին ներգրավված չէ|archive-url=https://web.archive.org/web/20230609010731/https://galatv.am/hy/42935/|archive-date=2023 թ․ հունիսի 9|accessdate=2023 թ․ հունիսի 8|url-status=dead}}</ref><ref>[https://www.1in.am/254310.html Ղրիմի հայ համայնքը թերակղզու հնարավոր անջատման վերաբերյալ որևէ դիրքորոշում չունի]</ref> (2007 թուականէն)։ Պարբերականը տպագրած է յօդուածներ, տեղեկութիւններ ղրիմահայ համայնքներու վերակազմաւորման գործընթացի ներկայ վիճակի, [[Հայաստան|Հայաստանի]] եւ [[Սփիւռքահայութիւն|սփիւռքահայ]] համայնքներու հետ կապերու ամրապնդման, [[Ղրիմ|Ղրիմի]] հասարակական-քաղաքական կացութեան, հայ ժողովուրդի, մասնաւորապէս՝ ղրիմահայերու պատմական անցեալի եւ այլ խնդիրներու մասին։ ՀՀ սփիւռքի նախարարութիւնը 2010 թուականին «Մասեաց Աղաւնի» հանդէսը ճանչցուած է Սփիւռքի լաւագոյն լրատուամիջոցներէն մին<ref>[https://old.hayernaysor.am/cl/archives/610 Ղրիմում մենք մեզ հիւր չենք համարում]</ref>։ == Ծանոթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> {{ՀԳԳՀ}} [[Ստորոգութիւն:Հանդէսներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]] 2n45icyfipw4gky9se7o6hf0vxxiycr 0 32913 254692 2026-09-11T18:48:26Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=Ժայռակղզի|անուանում=Ակինարես, Անտրոս|բնօրինակ անուանում=Αγκινάρες Άνδρου (βραχονησίδα)|պատկեր=Pidima Grias Beach - panoramio.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Ակինարես, Անտրոս ծայռակղզիակ|երկիր=[[Յունաստան]], Էգէական Ծով|...»: 254692 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=Ժայռակղզի|անուանում=Ակինարես, Անտրոս|բնօրինակ անուանում=Αγκινάρες Άνδρου (βραχονησίδα)|պատկեր=Pidima Grias Beach - panoramio.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Ակինարես, Անտրոս ծայռակղզիակ|երկիր=[[Յունաստան]], [[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]|շրջան=[[Քիքլատես|Քիքլադես]]}} '''Ակինարես, Անտրոս''' (յուն․՝ Αγκινάρες Άνδρου) Էգէականի ափամերձ,բարձր, անբնակ ժայռակղզիակ։ Կը գտնուի [[Քիքլատես|Քիքլատեսի]] [[Ամորղոս|Ամորղոսին]] արեւելքը, [[Բանաղիա Հոզոբիոթիսա|Բանաղիա Հոզոբիոթիսային]] տակ եւ հարաւը, ու դէպի Այիա Աննա ծոցին հիւսիսային ծայրամասին։ [[Մեղալօ Վիօգասթրօ, Ամորղոս|Մեղալօ Վիօգասթրօ]] կը գտնուի անոր հարաւը։ Կղզիակը մաս կը կազմէ Եւրոպական Միութեան [[Նաթուրա 2000]] բնապահպանման ցանցին։ Վայր մը, ուր մարդ էակը պիտի չխանգարէ։ Ինչպէս նաեւ [[Էգէականի ճայ|Էգէականի ճային]] ''Αιγαιογλάρος'' (''Larus audouinii)'' պաշտպանութեան համար հրչակուած է Յատուկ պաշտպանման գօտի։ <ref>[https://www.gtp.gr/Locpage.asp?id=15356&lng=1 ԱՆտրոսին ծովափներէն, Ակինարոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20180410192109/http://www.ypeka.gr/LinkClick.aspx?fileticket=iIe61%2FEm2Mc%3D&tabid=432 Եւրոպական բնապահպանման ցանց ՆԱԹՈՒՐԱ 2000, էջ 18 {{ref-el}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20190215204501/http://lovelovegreece.com/%ce%ba%cf%85%ce%ba%ce%bb%ce%ac%ce%b4%ce%b5%cf%82/%ce%ac%ce%bd%ce%b4%cf%81%ce%bf%cf%82/%cf%83%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%ac%ce%bd%ce%b4%cf%81%ce%bf-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%b3%cf%81%ce%b9%ce%ac%cf%82-%cf%84%ce%bf-%cf%80%ce%ae%ce%b4%ce%b7%ce%bc%ce%b1-%ce%b4%ce%b5%ce%bd-%ce%ad%ce%b9%ce%bd%ce%b1/ Պատմութիւններ․․․Ակինարես (Թիս Ղրիաս թօ Փիդիմա){{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիակներ ըստ երկրի]] isvv7pnu95wx0lf8iuvl8q8fvnjq3yo 0 32914 254693 2026-09-11T19:00:54Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=Ժայռակղզի|անուանում=Ագամաթիս, Անտրոս|բնօրինակ անուանում=Ακαμάτης Άνδρου|պատկեր=Γαυριονήσια.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Ղաւրիոնիսիա․ Ագամաթիս մաս կը կազմէ այդ կղզեխումբին|երկիր=[[Յունաստան]], Էգէական...»: 254693 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=Ժայռակղզի|անուանում=Ագամաթիս, Անտրոս|բնօրինակ անուանում=Ακαμάτης Άνδρου|պատկեր=Γαυριονήσια.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Ղաւրիոնիսիա․ Ագամաթիս մաս կը կազմէ այդ կղզեխումբին|երկիր=[[Յունաստան]], [[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]|շրջան=[[Քիքլատես|Քիքլադես]]}} '''Ագամաթիս''' կամ '''Ղրիա''' եւ կամ '''Գաբիթիթաս''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Ακαμάτης Άνδρου, η Γριά, ο Καπητήτας)․<nowiki/>[[Անտրոս|Անտրոսին]] ժայռակղզի, [[Քիքլատես|Քիքլադես]]։ Կը գտնուի [[Անտրոս|Անտրոսին]] արեւմուտքը եւ մաս կը կազմէ [[Ղաւրոնիսիա]] կղզեխումբին՝ Ղաւրիոս ծոցին դիմացը եւ հարաւը, Պացի ծոցին արեւմուտքը։ 2000 թուականէն բնորոշուած է որպէս բնական բացառիկ գեղեցկութեամբ վայր։ <ref>[https://www.topoguide.gr/index-map.php Ագամաթիս, ԱՆտրոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20180410192109/http://www.ypeka.gr/LinkClick.aspx?fileticket=iIe61%2FEm2Mc%3D&tabid=432 Եւրոպական բնապահպանման ցանց ՆԱԹՈՒՐԱ 2000, էջ 18 {{ref-el}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20200806123443/http://listedmonuments.culture.gr/fek.php?ID_FEKYA=1121160926 Ագամաթիս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=28018 Ագամաթիս կղզի, Քիքլատես, բնակչութիւն{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիակներ ըստ երկրի]] hbl358v38az37x9h5l24719up6fxmg6 0 32915 254694 2026-09-11T19:01:42Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Մատենադարան''' '''Ժողովրդեան'''», առողջապահական ամսագիր։ == Պատմութիւն == Հրատարակուած է 1882-1885 թուականերուն, [[Կոստանդնուպոլիս]]։ Խմբագիրը եղած է [[Բարունակ Մանուէլ Իւթիւճեան|Մանուէլ Բարունակ Իւթիւճեան]]<ref>[https://books.google.am/books/about/%D5%84%D5%A1%D5%BF%D5...»: 254694 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Մատենադարան''' '''Ժողովրդեան'''», առողջապահական ամսագիր։ == Պատմութիւն == Հրատարակուած է 1882-1885 թուականերուն, [[Կոստանդնուպոլիս]]։ Խմբագիրը եղած է [[Բարունակ Մանուէլ Իւթիւճեան|Մանուէլ Բարունակ Իւթիւճեան]]<ref>[https://books.google.am/books/about/%D5%84%D5%A1%D5%BF%D5%A5%D5%B6%D5%A1%D5%A4%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6_%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A5.html?id=pdztoAEACAAJ&redir_esc=y «Մատենադարան Ժողովրդեան»]</ref>։ Տպագրած է նիւթեր՝ երկարակեցութեան, արեան յատկութիւններու, առողջապահական դաստիարակութեան, մարդակազմութեան, մաշկային հիւանդութիւններու, պատուաստման օգտակարութեան եւ այլնի վերաբերեալ։ == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> == Արտաքին յղումներ == * [https://tert.nla.am/mamul/matenadaran%20joxovordyan/Table.html «Մատենադարան ժողովրդեան» ամսագրի համարները] * [https://eap.bl.uk/archive-file/EAP180-1-3-257#?c=0&m=0&s=0&cv=3&xywh=-482%2C-159%2C5235%2C3164 «Մատենադարան ժողովրդեան» (Matenadaran zhoghovrdean), 1884] {{ՀԳԳՀ}} [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]] hxxhhto08hoeu8qafja4y3t8ix1i7uc 0 32916 254695 2026-09-11T19:08:37Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=Կղզի|անուանում=Մեղալօ, Անտրոս|բնօրինակ անուանում=Μεγάλο Άνδρου|պատկեր=Γαυριονήσια.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Ղաւրիոնիսիա․ Մեղալօ մաս կը կազմէ այդ կղզեխումբին|երկիր=[[Յունաստան]], Էգէական Ծով|էգէական...»: 254695 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=Կղզի|անուանում=Մեղալօ, Անտրոս|բնօրինակ անուանում=Μεγάλο Άνδρου|պատկեր=Γαυριονήσια.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Ղաւրիոնիսիա․ Մեղալօ մաս կը կազմէ այդ կղզեխումբին|երկիր=[[Յունաստան]], [[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]|շրջան=[[Քիքլատես|Քիքլադես]]}} '''Մեղալօ''' կամ '''Մեղալօ Ղաւրոնիսիոն''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Μεγάλο Άνδρου կամ Μεγάλο Γαυριονησίων)․[[Անտրոս|Անտրոսին]] ժայռակղզի, [[Քիքլատես|Քիքլադես]]։ Կը գտնուի [[Անտրոս|Անտրոսին]] արեւմուտքը եւ մաս կը կազմէ [[Ղաւրոնիսիա]] կղզեխումբին՝ Ղաւրիոս ծոցին դիմացը եւ հարաւը, Պացի ծոցին արեւմուտքը։ Կղզեխումբին ամենէն մեծ կղզին է՝ 0,250քլ տարածութեամբ եւ 59 մ․ բարձրութեամբ։ 2000 թուականէն բնորոշուած է որպէս բնական բացառիկ գեղեցկութեամբ վայր։ <ref>[https://www.topoguide.gr/index-map.php Մեղալօ, Անտրոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20180410192109/http://www.ypeka.gr/LinkClick.aspx?fileticket=iIe61%2FEm2Mc%3D&tabid=432 Եւրոպական բնապահպանման ցանց ՆԱԹՈՒՐԱ 2000, էջ 18 {{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.statistics.gr/documents/20181/17286366/FEK-2024-Tefxos-B-02090.pdf/d4daffb1-7210-a172-9729-52d4771ae785 ՖԵՔ բնակչութիւն, Ղաւրոնիսիա, էջ 21980{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=28020, Մեղալօ, Քիքլատես, բնակչութիւն{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիակներ ըստ երկրի]] pqa8dp23ca4xle8jqhlaa903ybcfkbm 0 32917 254696 2026-09-11T19:11:52Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=Կղզի|անուանում=Մեղալօ, Անտրոս|բնօրինակ անուանում=Αλιδονήσι Άνδρου|պատկեր=Γαυριονήσια.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Ղաւրիոնիսիա․ Ալիտոնիսի մաս կը կազմէ այդ կղզեխումբին|երկիր=[[Յունաստան]], Էգէական Ծով|էգ...»: 254696 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=Կղզի|անուանում=Մեղալօ, Անտրոս|բնօրինակ անուանում=Αλιδονήσι Άνδρου|պատկեր=Γαυριονήσια.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Ղաւրիոնիսիա․ Ալիտոնիսի մաս կը կազմէ այդ կղզեխումբին|երկիր=[[Յունաստան]], [[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]|շրջան=[[Քիքլատես|Քիքլադես]]}} '''Ալիտոնիսի''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Αλιδονήσι Άνδρου)․[[Անտրոս|Անտրոսին]] ժայռակղզի, [[Քիքլատես|Քիքլադես]]։ Կը գտնուի [[Անտրոս|Անտրոսին]] արեւմուտքը եւ մաս կը կազմէ [[Ղաւրոնիսիա]] փոքր կղզեխումբին՝ Ղաւրիոս ծոցին դիմացը եւ հարաւը, Պացի ծոցին արեւմուտքը։ 2000 թուականէն բնորոշուած է որպէս բնական բացառիկ գեղեցկութեամբ վայր։ <ref>[https://www.topoguide.gr/index-map.php Ալիտոնիսի, Անտրոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20180410192109/http://www.ypeka.gr/LinkClick.aspx?fileticket=iIe61%2FEm2Mc%3D&tabid=432 Եւրոպական բնապահպանման ցանց ՆԱԹՈՒՐԱ 2000, էջ 18 {{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.statistics.gr/documents/20181/17286366/FEK-2024-Tefxos-B-02090.pdf/d4daffb1-7210-a172-9729-52d4771ae785 ՖԵՔ բնակչութիւն, Ղաւրոնիսիա, էջ 21980{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիակներ ըստ երկրի]] hxzmjp3yl8pb5rsv8r8rwclaplsbi3c 254697 254696 2026-09-11T19:13:30Z HoMen 269 254697 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=Կղզի|անուանում=Ալիտոնիսի, Անտրոս|բնօրինակ անուանում=Αλιδονήσι Άνδρου|պատկեր=Γαυριονήσια.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Ղաւրիոնիսիա․ Ալիտոնիսի մաս կը կազմէ այդ կղզեխումբին|երկիր=[[Յունաստան]], [[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]|շրջան=[[Քիքլատես|Քիքլադես]]}} '''Ալիտոնիսի''' կամ '''Փլագա''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Αλιδονήσι Άνδρου)․[[Անտրոս|Անտրոսին]] ժայռակղզի, [[Քիքլատես|Քիքլադես]]։ Կը գտնուի [[Անտրոս|Անտրոսին]] արեւմուտքը եւ մաս կը կազմէ [[Ղաւրոնիսիա]] փոքր կղզեխումբին՝ Ղաւրիոս ծոցին դիմացը եւ հարաւը, Պացի ծոցին արեւմուտքը։ 2000 թուականէն բնորոշուած է որպէս բնական բացառիկ գեղեցկութեամբ վայր։ <ref>[https://www.topoguide.gr/index-map.php Ալիտոնիսի, Անտրոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20180410192109/http://www.ypeka.gr/LinkClick.aspx?fileticket=iIe61%2FEm2Mc%3D&tabid=432 Եւրոպական բնապահպանման ցանց ՆԱԹՈՒՐԱ 2000, էջ 18 {{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.statistics.gr/documents/20181/17286366/FEK-2024-Tefxos-B-02090.pdf/d4daffb1-7210-a172-9729-52d4771ae785 ՖԵՔ բնակչութիւն, Ղաւրոնիսիա, էջ 21980{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիակներ ըստ երկրի]] en7pczbfvf61bocon4etatf18m204fk 0 32918 254698 2026-09-11T19:16:32Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=Կղզի|անուանում=Ղայտարոս, Անտրոս|բնօրինակ անուանում=Γάιδαρος Άνδρου|պատկեր=Γαυριονήσια.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Ղաւրիոնիսիա․ Ղայտարոս մաս կը կազմէ այդ կղզեխումբին|երկիր=[[Յունաստան]], Էգէական Ծով|էգ...»: 254698 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=Կղզի|անուանում=Ղայտարոս, Անտրոս|բնօրինակ անուանում=Γάιδαρος Άνδρου|պատկեր=Γαυριονήσια.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Ղաւրիոնիսիա․ Ղայտարոս մաս կը կազմէ այդ կղզեխումբին|երկիր=[[Յունաստան]], [[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]|շրջան=[[Քիքլատես|Քիքլադես]]}} '''Ղայտարոս''' կամ '''Լաղոնիսի''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Γάιδαρος Άνδρου)․[[Անտրոս|Անտրոսին]] ժայռակղզի, [[Քիքլատես|Քիքլադես]]։ Կը գտնուի [[Անտրոս|Անտրոսին]] արեւմուտքը եւ մաս կը կազմէ [[Ղաւրոնիսիա]] փոքր կղզեխումբին՝ Ղաւրիոս ծոցին դիմացը եւ հարաւը, Պացի ծոցին արեւմուտքը։ 2000 թուականէն բնորոշուած է որպէս բնական բացառիկ գեղեցկութեամբ վայր։ <ref>[https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=28019 Ղայտարոս Անտրոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20180410192109/http://www.ypeka.gr/LinkClick.aspx?fileticket=iIe61%2FEm2Mc%3D&tabid=432 Եւրոպական բնապահպանման ցանց ՆԱԹՈՒՐԱ 2000, էջ 18 {{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.statistics.gr/documents/20181/17286366/FEK-2024-Tefxos-B-02090.pdf/d4daffb1-7210-a172-9729-52d4771ae785 ՖԵՔ բնակչութիւն, Ղաւրոնիսիա, էջ 21980{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիակներ ըստ երկրի]] 4ygwcijsvhuvsr21xlnhw44fbcrc8ch 0 32919 254699 2026-09-11T19:27:04Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=Կղզի|անուանում=Ղաւրոնիսիա|բնօրինակ անուանում=Γαυριονήσια|պատկեր=Γαυριονήσια.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Ղաւրիոնիսիա կղզեխումբ|երկիր=[[Յունաստան]], [[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]|շրջան=[[Քիքլատես|Քիքլադես]]}}...»: 254699 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=Կղզի|անուանում=Ղաւրոնիսիա|բնօրինակ անուանում=Γαυριονήσια|պատկեր=Γαυριονήσια.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Ղաւրիոնիսիա կղզեխումբ|երկիր=[[Յունաստան]], [[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]|շրջան=[[Քիքլատես|Քիքլադես]]}} '''Ղաւրոնիսիա''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Γαυριονήσια)․[[Անտրոս|Անտրոսին]] ժայռակղզեխումբ, [[Քիքլատես|Քիքլադես]]։ Կը գտնուի [[Անտրոս|Անտրոսին]] Անտրոսին Ղաւրօ ծովափնեայ բնակավայրին մօտ։ Կղզեխումբին ջուրերը խորունկ չըլլալով, նաւարկութիւնը այդ տարածքին մէջ վտանգաւոր կը սեպուի։ 2000 թուականէն կղզեխումբին կղզիակները բնորոշուած են որպէս բնական բացառիկ գեղեցկութեամբ վայր։ <ref>[https://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/a/f/b/metadata-01-0002588.tkl&do=279838_10.pdf&pageno=59&width=662&height=963&maxpage=1104&lang=en Յունական մեծ հանրագիտարան, հատոր {{ref-el}}]</ref> [https://anemi.lib.uoc.gr/metadata/d/1/2/metadata-01-0001825.tkl նկարագրութիւն Անտրոսի եւ Քէայի կղզիակներուն, Էլլաս, Աթէնք 1934, էջ 34β{{ref-el}}] </ref> <ref>[https://www.statistics.gr/documents/20181/17286366/FEK-2024-Tefxos-B-02090.pdf/d4daffb1-7210-a172-9729-52d4771ae785 ՖԵՔ բնակչութիւն, Ղաւրոնիսիա, էջ 21980{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիակներ ըստ երկրի]] pg0lr93b220mkqg3kdcik094w7k5y5q 254700 254699 2026-09-11T19:28:28Z HoMen 269 254700 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=Կղզի|անուանում=Ղաւրոնիսիա|բնօրինակ անուանում=Γαυριονήσια|պատկեր=Γαυριονήσια.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Ղաւրիոնիսիա կղզեխումբ|երկիր=[[Յունաստան]], [[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]|շրջան=[[Քիքլատես|Քիքլադես]]}} '''Ղաւրոնիսիա''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Γαυριονήσια)․[[Անտրոս|Անտրոսին]] ժայռակղզեխումբ, [[Քիքլատես|Քիքլադես]]։ Կը գտնուի [[Անտրոս|Անտրոսին]] Անտրոսին [[Ղաւրօ, Անտրոս|Ղաւրօ]] ծովափնեայ բնակավայրին մօտ։ Կղզեխումբին ջուրերը խորունկ չըլլալով, նաւարկութիւնը այդ տարածքին մէջ վտանգաւոր կը սեպուի։ 2000 թուականէն կղզեխումբին կղզիակները բնորոշուած են որպէս բնական բացառիկ գեղեցկութեամբ վայր։ <ref>[https://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/a/f/b/metadata-01-0002588.tkl&do=279838_10.pdf&pageno=59&width=662&height=963&maxpage=1104&lang=en Յունական մեծ հանրագիտարան, հատոր {{ref-el}}]</ref> <ref>[https://anemi.lib.uoc.gr/metadata/d/1/2/metadata-01-0001825.tkl նկարագրութիւն Անտրոսի եւ Քէայի կղզիակներուն, Էլլաս, Աթէնք 1934, էջ 34β{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.statistics.gr/documents/20181/17286366/FEK-2024-Tefxos-B-02090.pdf/d4daffb1-7210-a172-9729-52d4771ae785 ՖԵՔ բնակչութիւն, Ղաւրոնիսիա, էջ 21980{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիակներ ըստ երկրի]] 3s6nkr72en1sccih80sskdqkucg1fnj 0 32920 254701 2026-09-11T19:30:17Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Մարզաշխարհ'''», հայկական մարզական, տեղեկատուական, մշակութային շաբաթաթերթ։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է 1993 թուականին, [[Երեւան]] (մինչեւ 1995 թուական՝ [[ՀՄԸՄ]]-ի պաշտօնաթերթ)։ Հիմնադիր-խմբագիրը եղել է [[Ռոլանտ Շառոյեան|Ռոլանտ Շառոեանը]]։ Պարբ...»: 254701 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Մարզաշխարհ'''», հայկական մարզական, տեղեկատուական, մշակութային շաբաթաթերթ։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է 1993 թուականին, [[Երեւան]] (մինչեւ 1995 թուական՝ [[ՀՄԸՄ]]-ի պաշտօնաթերթ)։ Հիմնադիր-խմբագիրը եղել է [[Ռոլանտ Շառոյեան|Ռոլանտ Շառոեանը]]։ Պարբերականը ներկայացուցած է [[Հայաստան|Հայաստանի]] մարզական առօրեան, հայ մարզիկներու եւ խումբերու յաջողութիւնները, յաղթանակները հանրապետական եւ միջազգային մրցումներու հարթակներու վրայ, Հայրենիք-Սփիւռք մարզային համատեղ միջոցառումները, անդրադարձած է հայկական մարզական խնդիրներուն, քարոզած է առողջ ապրելակերպ։ Տպագրած է հարցազրոյցներ, անուանի մարզիկներու դիմանկար-կենսագրականներ, մեծ տեղ յատկացուցած է համաշխարային մարզանքի կարեւոր իրադարձութիւններուն։ Շաբաթաթերթը ունեցած է «Նաւասարդ XI» խորագրով յաւելուած։ {{ՀԳԳՀ}} [[Ստորոգութիւն:Թերթեր]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]] 43wkuht7ixge0i50njgqedhqd7e7fnl 0 32921 254702 2026-09-11T19:39:50Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=Ժայռակղզի|անուանում=Թէօթոքոս, Անտրոս|բնօրինակ անուանում=Θεοτόκος Άνδρου|պատկեր=|պատկերի նկարագրութիւն=|երկիր=[[Յունաստան]], [[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]|շրջան=[[Քիքլատես|Քիքլադես]]}} '''Թէօթոքոս''' կամ '''Բան...»: 254702 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=Ժայռակղզի|անուանում=Թէօթոքոս, Անտրոս|բնօրինակ անուանում=Θεοτόκος Άνδρου|պատկեր=|պատկերի նկարագրութիւն=|երկիր=[[Յունաստան]], [[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]|շրջան=[[Քիքլատես|Քիքլադես]]}} '''Թէօթոքոս''' կամ '''Բանայիա''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Θεοτόκος կամ Παναγία)․[[Անտրոս|Անտրոսին]] ժայռակղզիակ, [[Քիքլատես|Քիքլադես]]։ Կը գտնուի [[Անտրոս|Անտրոսին]] արերելքը, Ղրիաս հրուանդանին Թէօթոքոս ծոցին մէջ։ Ժայռակղզիակը զառիթափ է քիչ բուսականութեամբ։ Անունը առած իր վրան կառուցուած Թէօթոքոս մատուռէն։ 2000 թուականէն պահպանուած շրջան է եւ արձանագրուած Նաթուրա 2000 ծրագին։ Ժայռակղզիակին վրան սեւաքար բազէն իր բոյները կը շինէ։ <ref>[http://www.androslife.gr/material/02-spa.pdf Անտրոսին պահպանուած գօտին{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://anemi.lib.uoc.gr/metadata/d/1/2/metadata-01-0001825.tkl նկարագրութիւն Անտրոսի եւ Քէայի կղզիակներուն, Էլլաս, Աթէնք 1934, էջ 34β{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://enandro.gr/agnostiandros.html Εν Άνδρω Անծանօթ Անտրոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/7/3/e/metadata-01-0000631.tkl&do=97246_w.pdf&pageno=15&pagestart=1&width=449&height=659&maxpage=84&lang=el Անտրոսին տեղանունները{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Քիքլատեսի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Յունաստանի ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիներ]] [[Ստորոգութիւն:Ժայռակղզիակներ ըստ երկրի]] izi4j3ml1cskh92kszyomr1b8qhcr99 0 32922 254703 2026-09-11T19:40:17Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Մարտ'''», գրական, քաղաքական եւ հասարակական պատկերազարդ թերթ։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է 1911-1916 թուականներուն, [[Մոսկուա]] (երկշաբաթաթերթ, կիսամսեայ, ամսաթերթ)։ Խմբագիր-հրատարակիչը եղած է Արշակ Թումանեանը (Կայծունի)։ Պարբերականը տպագրած...»: 254703 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Մարտ'''», գրական, քաղաքական եւ հասարակական պատկերազարդ թերթ։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է 1911-1916 թուականներուն, [[Մոսկուա]] (երկշաբաթաթերթ, կիսամսեայ, ամսաթերթ)։ Խմբագիր-հրատարակիչը եղած է Արշակ Թումանեանը (Կայծունի)։ Պարբերականը տպագրած է [[Հայաստան|Հայաստանի]], [[Կովկաս|Կովկասի]], [[Ռուսաստանի Դաշնութիւն|Ռուսաստանի]] ներքին կեանքին առնչուող տեղեկութիւններ, նիւթեր՝ գրականութեան տեսութեան վերաբերեալ, գեղարուեստական ստեղծագործութիւններ, թարգմանական գործեր։ Քննադատած է հայ մեծահարուստներուն, եկեղեցւոյ գործիչներուն՝ ազգային կարիքներու հանդէպ անտարբեր վերաբերմունքի համար։{{ՀԳԳՀ}} [[Ստորոգութիւն:Թերթեր]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]] 2uz1thi8da99cd9reohx61cwmbgw4md 0 32923 254704 2026-09-11T19:44:51Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=Կղզի|անուանում=Փլաթի, Անտրոս|բնօրինակ անուանում=Πλατύ Άνδρου|պատկեր=Γαυριονήσια.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Ղաւրիոնիսիա․ Փլաթի մաս կը կազմէ այդ կղզեխումբին|երկիր=[[Յունաստան]], [[Էգէական Ծով|էգէական ծով]...»: 254704 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=Կղզի|անուանում=Փլաթի, Անտրոս|բնօրինակ անուանում=Πλατύ Άνδρου|պատկեր=Γαυριονήσια.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Ղաւրիոնիսիա․ Փլաթի մաս կը կազմէ այդ կղզեխումբին|երկիր=[[Յունաստան]], [[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]|շրջան=[[Քիքլատես|Քիքլադես]]}}'''Փլաթի''' կամ '''ի Փլաթի''' եւ կամ '''Բրասուդա'''([[Յունարէն|յուն․]]՝ Πλατύ Άνδρου, Πλάτη կամ Πρασούδα)[[Անտրոս|․Անտրոսին]] ժայռակղզի, [[Քիքլատես|Քիքլադես]]։ Կը գտնուի [[Անտրոս|Անտրոսին]] արեւմուտքը եւ մաս կը կազմէ [[Ղաւրոնիսիա]] փոքր կղզեխումբին՝ Ղաւրիոս ծոցին դիմացը եւ հարաւը, Պացի ծոցին արեւմուտքը։ 2000 թուականէն բնորոշուած է որպէս բնական բացառիկ գեղեցկութեամբ վայր։ <ref>[https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=28021 Փլաթի Անտրոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20180410192109/http://www.ypeka.gr/LinkClick.aspx?fileticket=iIe61%2FEm2Mc%3D&tabid=432 Եւրոպական բնապահպանման ցանց ՆԱԹՈՒՐԱ 2000, էջ 18 {{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.statistics.gr/documents/20181/17286366/FEK-2024-Tefxos-B-02090.pdf/d4daffb1-7210-a172-9729-52d4771ae785 ՖԵՔ բնակչութիւն, Ղաւրոնիսիա, էջ 21980{{ref-el}}]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} ftu9rthw37rzcwvinmmbntegj177xzy 0 32924 254705 2026-09-11T19:48:55Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=Կղզի|անուանում=Փլաթի, Անտրոս|բնօրինակ անուանում=Πράσσο Άνδρου|պատկեր=Γαυριονήσια.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Ղաւրիոնիսիա․ Փրասօ մաս կը կազմէ այդ կղզեխումբին|երկիր=[[Յունաստան]], Էգէական Ծով|էգէական ծո...»: 254705 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|[[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]||կարգավիճակ=Կղզի|անուանում=Փլաթի, Անտրոս|բնօրինակ անուանում=Πράσσο Άνδρου|պատկեր=Γαυριονήσια.jpg|պատկերի նկարագրութիւն=Ղաւրիոնիսիա․ Փրասօ մաս կը կազմէ այդ կղզեխումբին|երկիր=[[Յունաստան]], [[Էգէական Ծով|էգէական ծով]]|շրջան=[[Քիքլատես|Քիքլադես]]}}'''Փրասօ''' կամ '''օ Մակեդոնաս''' ([[Յունարէն|յուն․]]՝ Πράσσο Άνδρου կամ Μακεδόνας)[[Անտրոս|․Անտրոսին]] ժայռակղզի, [[Քիքլատես|Քիքլադես]]։ Կը գտնուի [[Անտրոս|Անտրոսին]] արեւմուտքը եւ մաս կը կազմէ [[Ղաւրոնիսիա]] փոքր կղզեխումբին՝ Ղաւրիոս ծոցին դիմացը եւ հարաւը, Պացի ծոցին արեւմուտքը։ 2000 թուականէն բնորոշուած է որպէս բնական բացառիկ գեղեցկութեամբ վայր։ <ref>[https://eetaa.gr/eetaa/metaboles/oikmet_details.php?id=28022 Փրասօ Անտրոս{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20180410192109/http://www.ypeka.gr/LinkClick.aspx?fileticket=iIe61%2FEm2Mc%3D&tabid=432 Եւրոպական բնապահպանման ցանց ՆԱԹՈՒՐԱ 2000, էջ 18 {{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.statistics.gr/documents/20181/17286366/FEK-2024-Tefxos-B-02090.pdf/d4daffb1-7210-a172-9729-52d4771ae785 ՖԵՔ բնակչութիւն, Ղաւրոնիսիա, էջ 21980{{ref-el}}]</ref> <ref>[https://www.topoguide.gr/index-map.php Ղաւրոնիսիա, Փրասօ]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} 8qgdna7xez73gc7ybznx5i5hybdc0tw 0 32925 254706 2026-09-11T19:53:59Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Մարտիկ'''», շաբաթաթերթ։ Լեռնային Ղարաբաղի Պաշտպանութեան բանակի պաշտօնաթերթ։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է 1993 թուականին, [[Ստեփանակերտ]] (№ 1–4-ը՝ «Մարտական թերթիկ»)։ Խմբագիրներ՝ Վալերի Աթաջանեան (1993-1994), Վահրամ Աթանէսեան (1995-1996), Հրանդ Ալե...»: 254706 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Մարտիկ'''», շաբաթաթերթ։ Լեռնային Ղարաբաղի Պաշտպանութեան բանակի պաշտօնաթերթ։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է 1993 թուականին, [[Ստեփանակերտ]] (№ 1–4-ը՝ «Մարտական թերթիկ»)։ Խմբագիրներ՝ Վալերի Աթաջանեան (1993-1994), Վահրամ Աթանէսեան (1995-1996), Հրանդ Ալեքսանեան (1996-1998), Մարսէլ Պետրոսեան (1998-2004), Սուրէն Սարումեան (2004 թուականից)<ref>[http://www.historyofarmenia-am.armin.am/am/Encyclopedia_of_armenian_history_Martik_Shabatatert «Մարտիկ» շաբաթաթերթ]</ref>։ Լուսաբանած է ԼՂՀ ՊԲ-ի կարեւոր իրադարձութիւնները, բանակային կեանքը, վերլուծած է Ղարաբաղեան պատերազմի դասերը, ներկայացուցած է ռազմական գործողութիւններու ժամանակագրութիւնը, բանակի կազմաւորման գործընթացը, տպագրած է նիւթեր զոհուած ազատամարտիկներու եւ պատերազմի միւս մասնակիցներու սխրագործութիւններու մասին, յօդուածներ՝ ռազմահայրենասիրական դաստիարակութեան, բանակ-հասարակութիւն կապերու վերաբերեալ։ «Պատերազմական Օրագիր» խորագիրով ներկայացուցած է ռազմաճակատային շաբաթուան իրադարձութիւններու ամփոփագիրները։ Մինչեւ 2006 թուական, տպագրած է նաեւ [[ռուսերէն]] նիւթեր։ == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> == Արտաքին յղումներ == * [http://nkrmil.am/category/17 «Մարտիկ» շաբաթաթերթ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230929081641/http://nkrmil.am/category/17|date=2023-09-29}} – ԱՀ ՊՆ կայք {{ՀԳԳՀ}} [[Ստորոգութիւն:Թերթեր]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]] sf41n48aetpfo1dw6exf1agc68br6kt 0 32926 254707 2026-09-11T20:04:42Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական|պատկեր=Mardgotz (1932-1933).png}}«'''Մարտկոց'''», քաղաքական, հասարակական, գրական շաբաթաթերթ, ապա՝ օրաթերթ։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է [[Փարիզ]], 1932-1934-ին (1934 թուականին՝ «Ամրոց»)։ Եղած է արեւմտահայ ազատագրական ուխտի պաշտօնաթերթ։ Խմբագրակազին մէջ ընգրկո...»: 254707 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական|պատկեր=Mardgotz (1932-1933).png}}«'''Մարտկոց'''», քաղաքական, հասարակական, գրական շաբաթաթերթ, ապա՝ օրաթերթ։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է [[Փարիզ]], 1932-1934-ին (1934 թուականին՝ «Ամրոց»)։ Եղած է արեւմտահայ ազատագրական ուխտի պաշտօնաթերթ։ Խմբագրակազին մէջ ընգրկուած են՝ Մկրտիչ Երիցանց, Մեսրոպ Գույումճեան, Լեւոն Մոզեան, [[Վազգէն Շուշանեան]], Աբօ Աբոյեան, որոնք հեռացած էին [[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն|ՀՅԴ]]-էն։ Խմբագրութեան շուրջ հաւաքուած են «բողոքական» դաշնակցականները, քննադատած են ՀՅԴ պիւրոյի քաղաքականութիւնը՝ մեղադրելով անոր արեւմտահայերու պատմական իրաւունքներէն ու հողային պահանջներէն հրաժարելու, հակառուսական եւ հակախորհրդային պահուածքի համար։ Լուսաբանած է [[Ֆրանսա|Ֆրանսայի]] եւ այլ երկրներու հայ գաղթավայրերու կեանքը, անդրադարձած է Խորհրդային Հայաստանի տնտեսական, մշակութային ձեռքբերումներուն։{{ՀԳԳՀ}} [[Ստորոգութիւն:Թերթեր]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]] k4un9lv8m0c79ssx8wbozjua03ifejc 0 32927 254708 2026-09-11T20:16:45Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Մենք''' '''Մեր Մասին'''», մշակութային եռամսեայ հանդէս։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է 2005 թուականին, [[Երեւան]]։ Հիմնադիր-տնօրէն՝ Փաւէլ Սարգսեան է։ Պարբերականը ներկայացուցած է հայկական մշակոյթը իր բազմաթիւ ճիւղերով, անդրադարձած է պատմութեան...»: 254708 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Մենք''' '''Մեր Մասին'''», մշակութային եռամսեայ հանդէս։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է 2005 թուականին, [[Երեւան]]։ Հիմնադիր-տնօրէն՝ Փաւէլ Սարգսեան է։ Պարբերականը ներկայացուցած է հայկական մշակոյթը իր բազմաթիւ ճիւղերով, անդրադարձած է պատմութեան կարեւոր անցքերուն, անյայտ, գաղտնի էջերուն, նշանաւոր անձանց, ժամանակակից շնորհալի երիտասարդներուն, յատուկ ուշադրութիւն դարձուցած է [[Հայաստան|Հայաստանի]] պետական եւ ազգային խորհրդանիշներուն, Հայաստանի, [[Արցախի Հանրապետութիւն|Արցախի]] եւ Սփիւռքի մէջ տեղի ունեցող կարեւոր իրադարձութիւններուն։ Տպագրած է նաեւ [[ռուսերէն]] եւ [[անգլերէն]] նիւթեր։ Լոյս տեսած են նաեւ հանդէսի յատուկ թիւեր<ref>[https://newsarmenia.am/am/news/armenia/-Menq-mer-masin-amsagri-nor-hamarum-/ «Մենք մեր մասին» ամսագրի նոր համարում լուսանկարների միջոցով ներկայացվել է անկախ Հայաստանի պատմությունը«Մենք մեր մասին» ամսագրի նոր համարում լուսանկարների միջոցով ներկայացվել է անկախ Հայաստանի պատմությունը]</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> {{ՀԳԳՀ}} [[Ստորոգութիւն:Հանդէսներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]] cbr67dbkduftubdj9zmxkwt2fq5wm15 0 32928 254709 2026-09-11T20:23:56Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Միասին'''», ազգային, հասարակական-քաղաքական ամսաթերթ։ [[Պելառուսիա|Պելառուսիոյ]] հայկական համայնքի «Միասին» ակումբի հրատարակութիւն։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է 2007 թուականին, [[Մինսք]]՝ [[ռուսերէն]]։ Խմբագիրը՝ Միշա Գրիգորեան։ Պարբերական...»: 254709 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Միասին'''», ազգային, հասարակական-քաղաքական ամսաթերթ։ [[Պելառուսիա|Պելառուսիոյ]] հայկական համայնքի «Միասին» ակումբի հրատարակութիւն։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է 2007 թուականին, [[Մինսք]]՝ [[ռուսերէն]]։ Խմբագիրը՝ Միշա Գրիգորեան։ Պարբերականը լուսաբանած է համայնքի առօրեան, անդրադարձած է [[Հայոց Պատմութիւն|հայոց պատմութեան]] կարեւոր անցքերուն, հայկական մշակոյթին, հայ-պելառուսական բարեկամութեան, յոբելեանական տարեթիւերուն, միջոցառումներուն, հայկական ժողովրդական եւ եկեղեցական տօներուն, տպագրած է նիւթեր՝ ականաւոր հայերու մասին, մարզաշխարհի նորութիւններ եւ այլն։ == Արտաքին հղումներ == * [https://miasin.by/ Պաշտօնական կայքէջ] {{ՀԳԳՀ}} [[Ստորոգութիւն:Թերթեր]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]] genphrtel91n646j0ot6b6wb1xc6rq3 254710 254709 2026-09-11T20:24:10Z Azniv Stepanian 8 254710 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Միասին'''», ազգային, հասարակական-քաղաքական ամսաթերթ։ [[Պելառուսիա|Պելառուսիոյ]] հայկական համայնքի «Միասին» ակումբի հրատարակութիւն։ == Պատմութիւն == Լոյս տեսած է 2007 թուականին, [[Մինսք]]՝ [[ռուսերէն]]։ Խմբագիրը՝ Միշա Գրիգորեան։ Պարբերականը լուսաբանած է համայնքի առօրեան, անդրադարձած է [[Հայոց Պատմութիւն|հայոց պատմութեան]] կարեւոր անցքերուն, հայկական մշակոյթին, հայ-պելառուսական բարեկամութեան, յոբելեանական տարեթիւերուն, միջոցառումներուն, հայկական ժողովրդական եւ եկեղեցական տօներուն, տպագրած է նիւթեր՝ ականաւոր հայերու մասին, մարզաշխարհի նորութիւններ եւ այլն։ == Արտաքին յղումներ == * [https://miasin.by/ Պաշտօնական կայքէջ] {{ՀԳԳՀ}} [[Ստորոգութիւն:Թերթեր]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]] 8jytcjm3w6kaiwm13ihhhwb9ocbnyml 0 32929 254711 2026-09-11T20:36:26Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}} '''«Միւնատիի Էրճիաս»''' (''«Շեփոր այգաբացի»''), երկօրեայ, այնուհետեւ շաբաթական հայատառ [[թրքերէն]] թերթ։ Լոյս տեսած է 1858-1862 թուականին, [[Կոստանդնուպոլիս]]։ Խմբագիր՝ [[Կարապետ Փանոսեան]]։ Ունեցած է շեշտուած դեմոկրատական ուղղութիւն, պաշտպանած է...»: 254711 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}} '''«Միւնատիի Էրճիաս»''' (''«Շեփոր այգաբացի»''), երկօրեայ, այնուհետեւ շաբաթական հայատառ [[թրքերէն]] թերթ։ Լոյս տեսած է 1858-1862 թուականին, [[Կոստանդնուպոլիս]]։ Խմբագիր՝ [[Կարապետ Փանոսեան]]։ Ունեցած է շեշտուած դեմոկրատական ուղղութիւն, պաշտպանած է [[Միքայէլ Նալպանտեան|Միքայէլ Նալպանտեանի]] գաղափարները։ Բազմիցս յետապնդուած եւ վերջնականապէս արգիլուած է՝ [[Զէյթունի Ապստամբութիւն (1895)|Զէյթունի դէպքերու]] մեկնաբանութիւններու պատճառով։{{ՀՍՀ|հատոր=7|էջ=649}} [[Ստորոգութիւն:Թերթեր]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]] 292bqb9jl40354sri0qi4cf4y8ru7bw 0 32930 254712 2026-09-11T20:43:57Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Մռաւի Ղօղանջներ'''», [[Արցախի Հանրապետութիւն|Արցախի Հանրապետութեան]] [[Շահումեան (Արցախ)|Շահումեանի]] շրջանային հասարակական ամսաթերթ։ == Պատմութիւն == Լուս տեսած 1993-2013 թուականներուն, [[Երեւան]] (1994 թուականէն՝ անկանոն պարբերականութեամբ)։ Խ...»: 254712 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}«'''Մռաւի Ղօղանջներ'''», [[Արցախի Հանրապետութիւն|Արցախի Հանրապետութեան]] [[Շահումեան (Արցախ)|Շահումեանի]] շրջանային հասարակական ամսաթերթ։ == Պատմութիւն == Լուս տեսած 1993-2013 թուականներուն, [[Երեւան]] (1994 թուականէն՝ անկանոն պարբերականութեամբ)։ Խմբագիրը եղած է Կիմ Ղահրամանեանը։ Շահումեանի շրջանի բռնազաւթումէն եւ բնակչութեան տեղահանումէն ետք թերթին նպատակը եղած է պարտիզանական պայքարին աջակցիլը, 1994 թուականի Յունիսէն՝ շահումեանցիներու վերաբնակեցման նպաստելը. պաշտպանած է անոնց շահերը, կազմակերպած՝ բռնագաղթի ժամանակ կորսուած հարազատներու որոնման աշխատանքները։{{ՀԳԳՀ}} [[Ստորոգութիւն:Թերթեր]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]] rjmy9wfhtqtzrdaaw0ish2mwvxmj425 0 32931 254713 2026-09-11T20:54:13Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «'''«Նաւասարդ»''', գրականութեան եւ արուեստի պարբերական։{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}} == Նկարագրութիւն == Լոյս տեսած է 1923–1926 թուականներուն, [[Պուքրէշ|Պուխարեսթ]]։ Խմբագիր՝ Յակոբ Սիրունի։ Տպագրած է [[Երուանդ Օտեան|Երուանդ Օտեանի]] «Ընկեր Փանջունի տարագրութեան մէջ» երգիծա...»: 254713 wikitext text/x-wiki '''«Նաւասարդ»''', գրականութեան եւ արուեստի պարբերական։{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}} == Նկարագրութիւն == Լոյս տեսած է 1923–1926 թուականներուն, [[Պուքրէշ|Պուխարեսթ]]։ Խմբագիր՝ Յակոբ Սիրունի։ Տպագրած է [[Երուանդ Օտեան|Երուանդ Օտեանի]] «Ընկեր Փանջունի տարագրութեան մէջ» երգիծավէպը, [[Դանիէլ Վարուժան|Դանիէլ Վարուժանի]] «Հորդորներ Սկսնակներուն» գործը, [[Մկրտիչ Պոտուրեան|Մկրտիչ Պոտուրեանի]] «Մարտիրոս Ղրիմեցու տաղերը» ուսումնասիրութիւնը, խմբագրի յուշերը՝ Դանիէլ Վարուժանի մասին։ Աշխատակցած են՝ [[Յակոբ Օշական|Յակոբ Օշականը]], [[Մատթէոս Զարիֆեան|Մաթէոս Զարիֆեանը]], [[Վազգէն Շուշանեան|Վազգէն Շուշանեանը]], [[Լեւոն Զաւէն Սիւրմէլեան|Լեւոն Զաւէն Սիւրմէլեանը]], [[Լեւոն Էսաճանեան|Լեւոն Էսաճանեանը]]։{{ՀԳԳՀ}} [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]] dn3tlm5zy67aa3kjngww5ujnrvc1wke 254714 254713 2026-09-11T20:58:50Z Azniv Stepanian 8 254714 wikitext text/x-wiki '''«Նաւասարդ»''', գրականութեան եւ արուեստի պարբերական։{{Տեղեկաքարտ Պարբերական|տեսակ=պարբերական|լեզու=[[Հայերէն]]|վայր=[[Պուքրէշ]]|խմբագիր=[[Յակոբ Սիրունի]]|հիմնադրման տարեթիւ=1923}} == Նկարագրութիւն == Լոյս տեսած է 1923–1926 թուականներուն, [[Պուքրէշ|Պուխարեսթ]]։ Խմբագիր՝ [[Յակոբ Սիրունի]]։ Տպագրած է [[Երուանդ Օտեան|Երուանդ Օտեանի]] «Ընկեր Փանջունի տարագրութեան մէջ» երգիծավէպը, [[Դանիէլ Վարուժան|Դանիէլ Վարուժանի]] «Հորդորներ Սկսնակներուն» գործը, [[Մկրտիչ Պոտուրեան|Մկրտիչ Պոտուրեանի]] «Մարտիրոս Ղրիմեցու տաղերը» ուսումնասիրութիւնը, խմբագրի յուշերը՝ Դանիէլ Վարուժանի մասին։ Աշխատակցած են՝ [[Յակոբ Օշական|Յակոբ Օշականը]], [[Մատթէոս Զարիֆեան|Մաթէոս Զարիֆեանը]], [[Վազգէն Շուշանեան|Վազգէն Շուշանեանը]], [[Լեւոն Զաւէն Սիւրմէլեան|Լեւոն Զաւէն Սիւրմէլեանը]], [[Լեւոն Էսաճանեան|Լեւոն Էսաճանեանը]]։{{ՀԳԳՀ}} [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]] [[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]] gkt86atg3j4vi10svu5ggecy0etd0r5 0 32932 254716 2026-09-11T21:38:50Z Marina Boghigian 111 Նոր էջ «'''Մանասէ Սեւակ''' (''Գարակէօզեան''<ref name="ՀԳԱ">Հայկական ՍՍՀ գիտութիւններու ակադեմիա (անձնակազմը), Ե., 1984, էջ 157։</ref>), (1897, Սիս - 1967, Ֆիլատելֆիա) ամերիկահայ կենսաբան, [[Նյու Յորքի գիտությունների ակադեմիա|Նիւ Եորքի]] եւՀայաստանի Գիտությունների Ակադեմիա|Հայաստանի գիտութիւ...»: 254716 wikitext text/x-wiki '''Մանասէ Սեւակ''' (''Գարակէօզեան''<ref name="ՀԳԱ">Հայկական ՍՍՀ գիտութիւններու ակադեմիա (անձնակազմը), Ե., 1984, էջ 157։</ref>), (1897, Սիս - 1967, Ֆիլատելֆիա) ամերիկահայ կենսաբան, [[Նյու Յորքի գիտությունների ակադեմիա|Նիւ Եորքի]] եւ[[Հայաստանի Գիտությունների Ակադեմիա|Հայաստանի գիտութիւններու ակադեմիայի]] անդամ։ == Կենսագրութիւն == Մանասէ Սեւակը ծնած է [[Սիս]], 23 Դեկտեմբեր 1897-ին։ 1920 թուականէն ապրած է [[ԱՄՆ]], ուր 1921-ին աւարտած է [[Ուէյլ համալսարան]]ը, 1929 թուականին՝ Նիւ Եորքի [[Քոլոմպիա համալսարան]]ը՝ պաշտպանելով կենսաքիմիայի վերաբերեալ գիտական թեզը։ 1926 թուականին համախոհներու հետ հիմնադրած է հայ-ամերիկեան գիտական ընկերութիւնը։ Մասնագիտացած է 1931-1932 թուականներուն [[Միւնիխ]]ի, իսկ 1932-1934 թուականներուն՝ [[Հումբոլդտի համալսարան|Պերլինի համալսարաններուն մէջ]]։ 1935-1966 թուականներուն ըլլալով դոցենտ` աշխատած է Ֆիլատելֆիոյ [[Փենսիլուանիա համալսարան]]ի բժշկական դպրոցի մանրէաբանութեան բաժինը (1946 թուականէն՝ փրոֆեսոր){{sfn|National academy of sciences of Armenia|name=nasa}}։ 1963-1967 թուականներուն Մանասէ Սեւակը Ֆիլատելֆիոյ պատմական հետազօտութիւններու հայկական ընկերութեան առաջին նախագահն էր։ 1952 թուականէն՝ [[Նիւ Եորքի գիտութիւններու ակադեմիա]]յի եւ շարք մը այլ գիտական կազմակերպութիւններու գործող անդամ։ 1960 թուականէն՝ [[Հայկական ԽՍՀ գիտությունների ակադեմիա|Հայկական ԽՍՀ Գիտութիւններու ակադեմիայի]] արտասահմանեան անդամ<ref name="nasa" />։ Մահացած է 23 Նոյեմբեր 1966-ին, [[Ֆիլատելֆիա]]։ == Գիտական գործունէութիւն == Հետազօտութեան հիմնական ուղղութիւններն են` մանրէաբանութեան եւ կենսաքիմիայի, նուկլէինաթթուներու եւ սպիտակուցային միացութիւններու փոխանակման հարցերը, քլորոֆորմով նշուած միացութիւններու ստացման եւ մաքրման մեթոտներու մշակումը<ref name="nasa" />։ == Մրցանակներ == * Հայ-ամերիկեան ուսանողական ընկերակցութեան Տիգրան Կապակչեանի մրցանակ (1965)<ref name="nasa" />։ == Ծանօթագրութիւններ == {{ծանցանկ}} == Արտաքին յղումներ == * {{Cite web |title=Манасе Киракосович Севак (Карагезян) |url=http://www.sci.am/members.php?mid=303&langid=3 |Accessdate=30 Յուլիս 2015 թ․:|work=Иностранные члены |publisher=National academy of sciences of Armenia. |lang=ru |ref=National academy of sciences of Armenia}} {{Արտաքին յղումներ}} b5no9g0f9ady2r0k19oqn9e0ra5voda