Շինզոյ Ապէ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="hyw">
  <siteinfo>
    <sitename>Ուիքիփետիա</sitename>
    <dbname>hywwiki</dbname>
    <base>https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%80_%D4%B7%D5%BB</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.20</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Մեդիա</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Սպասարկող</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Քննարկում</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Մասնակից</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Մասնակցի քննարկում</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Ուիքիփետիա</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Ուիքիփետիայի քննարկում</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Պատկեր</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Պատկերի քննարկում</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki քննարկում</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Կաղապար</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Կաղապարի քննարկում</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Օգնություն</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Օգնության քննարկում</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Ստորոգութիւն</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Կատեգորիայի քննարկում</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Մոդուլ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Մոդուլի քննարկում</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Շինզոյ Ապէ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1826</id>
    <revision>
      <id>254984</id>
      <parentid>221016</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T07:14:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5025" sha1="0izsdaugw3gyy3ni264l4l6wesn4skj" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}
'''Շինզոյ Ապէ''' ({{ԱԾ}}) [[Ճափոն]]ի 96&lt;sup&gt;րդ&lt;/sup&gt; եւ ներկայիս վարչապետն է, վերընտրուած է 2012-ի Դեկտեմբերին, այնուհետեւ՝ [[2014 թուական|2014]]-ի [[14 Դեկտեմբեր|Դեկտեմբերի 14-ի]] ընտրութիւններու արդիւնքով։ Նաեւ [[Ճափոն]]ի Լիպերալ-տեմոքրաթական կուսակցութեան նախագահն է։

[[2006 թուական|2006-ին]] Ապէն դարձաւ երկրի 90&lt;sup&gt;րդ&lt;/sup&gt;, [[Ճափոն]]ի ամէնաերիտասարդ եւ [[Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմ]]էն յետոյ ծնած առաջին վարչապետը։

== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Նակաթոյ, քաղաքական անցեալով ընտանիքին մէջ։ Պապը՝ Քան Ապէն եւ արտգործնախարար աշխատած հայրը՝ Շինթարոյ Ապէն քաղաքական գործիչներ եղած են։ Ապէի մայրը՝ Եոքոյ Քիշին&lt;ref&gt;[http://www.jpop.com/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=306&amp;Itemid=2 JPop.com – JPop bands, albums, songs, and info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080214085714/http://www.jpop.com/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=306&amp;Itemid=2 |date=2008-02-14 }} (''Kishi Yōko'')&lt;/ref&gt; 1957-էն մինչեւ 1960-ը [[Ճափոն]]ի վարչապետ եղած [[Նոպուսուքէ Քիշի]]ի դուստրն է։

=== Ուսում Եւ Քաղաքական Գործունէութիւն ===
[[1977 թուական|1977-ին]] աւարտած է Սէյքէյի համալսարանի իրաւաբանական բաժինը եւ սովորելով [[անգլերէն]], ընդունած է [[ԱՄՆ]]-ու Հարաւային Քալիֆորնիոյ համալսարանը։ [[1979 թուական|1979-ին]] [[Ճափոն]] վերադարձած է եւ պողպատաձուլական գործատունէն ներս աշխատանքի անցած է, որտեղ աշխատած է երեք տարի։ Քաղաքական գործունէութիւնն սկսած է [[1982 թուական|1982-ին]], դառնալով արտաքին գործերու նախարարի պաշտօնն զբաղեցնող իր հօր՝ Շինթարոյ Ապէի քարտուղարը&lt;ref&gt;[http://www.kantei.go.jp/foreign/abeprofile/2_milestones.html Profile of Prime Minister]&lt;/ref&gt;։ [[1993 թուական|1993-ին]] դարձաւ [[Ճափոն]]ի խորհրդարանի պատգամաւոր։ [[2000 թուական]]էն աշխատած է [[Եոշիրոյ Մորի]]ի եւ [[:en:Junichiro Koizumi|Ճունիչիրոյ Քոյզումիի]] կառավարութիւններու կազմերին։

== Անձնական Կեանք ==
Ամուսնացած է Աքիէ Մացուզաքիի հետ, 1987-ին, որ նախկինի մէջ ռատիոյ հաղորդավար էր, դուստրն է տուրմէ արտադրողի: Հանրութեան մէջ այտնի է «Ընտանիքի ընդդիմադիր կուսակցութիւն» անունով:&lt;ref&gt;Japan Today [https://japantoday.com/category/features/kuchikomi/akie-abe-not-afraid-to-speak-her-mind Աքիէ Ապէն Չը Վախնար Ըսել Իր Կարծիքը]{{Յղում en}}&lt;/ref&gt; Զաւակներ չունեն&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/6044608.stm|title=BBC NEWS - Asia-Pacific - Japan PM's wife in rare interview|publisher=|accessdate=14 December 2014}}&lt;/ref&gt;

== Պարգեւներ ==
* Ապտել Ազիզ թագաւորի շքանշան, [[2007 թուական|2007]] Ապրիլ {{դրօշ|Սաուդյան Արաբիա|չափ=25px}} [[Սէուտական Արաբիա]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.47news.jp/CN/200704/CN2007042901000062.html|title=石油備蓄で基地提供提案 安倍首相、サウジ国王に|work=47news|date=29 Ապրիլ, 2007|accessdate=2013, Յուլիս 18}}{{Յղում ja}}&lt;/ref&gt;
* Պատուոյ շքանշան {{դրօշ|Հունաստան|չափ=25px}} [[Յունաստան]]
* Շէյխ Իսայ պըն Սալման ալ Խալիֆի շքանշան, 2013, Օգոստոս {{դրօշ|Բահրեյն|չափ=28px}} [[Պահրէյն]]
* Իւուարեան ծառայութիւններու շքանշան, 2014 Յունուար {{դրօշ|Չափ=25px|Կոտ դ'Իվուար}} Քոթ տ'Իւուար
* Օրանի Նասաուի շքանշան, 2014, Հոկտեմբեր {{դրօշ|Նիդերլանդներ|չափ=25px}} [[Նետերլանտներ]]&lt;ref&gt;[http://www.koninklijkhuis.nl/nieuws/nieuwsberichten/2014/oktober/decoraties-staatsbezoeken-japan-en-republiek-korea/ Decoraties Staatsbezoeken Japan en Republiek Korea] - website of the Dutch Royal House&lt;/ref&gt;

== Տես նաեւ ==
* [[Թարոյ Ասոյ]]

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
{{Արտաքին յղումներ}}

{{DEFAULTSORT:Ապէ, Շինզոյ}}
[[Ստորոգութիւն:21 Սեպտեմբերի ծնունդներ]]</text>
      <sha1>0izsdaugw3gyy3ni264l4l6wesn4skj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>254985</id>
      <parentid>254984</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T07:18:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6698" sha1="fe6ody5y3d3j7lkpetbz85mm9ojjni7" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}
'''Շինզոյ Ապէ''' ({{ԱԾ}}) [[Ճափոն]]ի 96&lt;sup&gt;րդ&lt;/sup&gt; եւ ներկայիս վարչապետն է, վերընտրուած է 2012-ի Դեկտեմբերին, այնուհետեւ՝ [[2014 թուական|2014]]-ի [[14 Դեկտեմբեր|Դեկտեմբերի 14-ի]] ընտրութիւններու արդիւնքով։ Նաեւ [[Ճափոն]]ի Լիպերալ-տեմոքրաթական կուսակցութեան նախագահն է։

[[2006 թուական|2006-ին]] Ապէն դարձաւ երկրի 90&lt;sup&gt;րդ&lt;/sup&gt;, [[Ճափոն]]ի ամէնաերիտասարդ եւ [[Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմ]]էն յետոյ ծնած առաջին վարչապետը։

== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Նակաթոյ, քաղաքական անցեալով ընտանիքին մէջ։ Պապը՝ Քան Ապէն եւ արտգործնախարար աշխատած հայրը՝ Շինթարոյ Ապէն քաղաքական գործիչներ եղած են։ Ապէի մայրը՝ Եոքոյ Քիշին&lt;ref&gt;[http://www.jpop.com/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=306&amp;Itemid=2 JPop.com – JPop bands, albums, songs, and info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080214085714/http://www.jpop.com/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=306&amp;Itemid=2 |date=2008-02-14 }} (''Kishi Yōko'')&lt;/ref&gt; 1957-էն մինչեւ 1960-ը [[Ճափոն]]ի վարչապետ եղած [[Նոպուսուքէ Քիշի]]ի դուստրն է։

=== Ուսում Եւ Քաղաքական Գործունէութիւն ===
[[1977 թուական|1977-ին]] աւարտած է Սէյքէյի համալսարանի իրաւաբանական բաժինը եւ սովորելով [[անգլերէն]], ընդունած է [[ԱՄՆ]]-ու Հարաւային Քալիֆորնիոյ համալսարանը։ [[1979 թուական|1979-ին]] [[Ճափոն]] վերադարձած է եւ պողպատաձուլական գործատունէն ներս աշխատանքի անցած է, որտեղ աշխատած է երեք տարի։ Քաղաքական գործունէութիւնն սկսած է [[1982 թուական|1982-ին]], դառնալով արտաքին գործերու նախարարի պաշտօնն զբաղեցնող իր հօր՝ Շինթարոյ Ապէի քարտուղարը&lt;ref&gt;[http://www.kantei.go.jp/foreign/abeprofile/2_milestones.html Profile of Prime Minister]&lt;/ref&gt;։ [[1993 թուական|1993-ին]] դարձաւ [[Ճափոն]]ի խորհրդարանի պատգամաւոր։ [[2000 թուական]]էն աշխատած է [[Եոշիրոյ Մորի]]ի եւ [[:en:Junichiro Koizumi|Ճունիչիրոյ Քոյզումիի]] կառավարութիւններու կազմերին։

== Անձնական Կեանք ==
Ամուսնացած է Աքիէ Մացուզաքիի հետ, 1987-ին, որ նախկինի մէջ ռատիոյ հաղորդավար էր, դուստրն է տուրմէ արտադրողի: Հանրութեան մէջ այտնի է «Ընտանիքի ընդդիմադիր կուսակցութիւն» անունով:&lt;ref&gt;Japan Today [https://japantoday.com/category/features/kuchikomi/akie-abe-not-afraid-to-speak-her-mind Աքիէ Ապէն Չը Վախնար Ըսել Իր Կարծիքը]{{Յղում en}}&lt;/ref&gt; Զաւակներ չունին&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/6044608.stm|title=BBC NEWS - Asia-Pacific - Japan PM's wife in rare interview|publisher=|accessdate=14 December 2014}}&lt;/ref&gt;:

== Քաղաքական դիրքորոշումներ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Shinzo Abe|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Shinzo_Abe&amp;oldid=1375181724|date=2026-09-16|accessdate=2026-09-18|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Ոմանք Ապէն նկարագրած են իբրեւ աջակողմեան ճափոնցի ազգայնական: 1896-ին երկու այլ օրէնսդիրներու հետ իր համահեղինակած գիրքին մէջ, Ապէ իր մեծ հօրը՝ Նոպո՛ւսուքէ Քիշիի կը վերագրէ իր պահպանողականութեան ակունքը: Իր «Դէպի գեղեցիկ երկիր մը» յուշագրութեան մէջ ան կը գրէ. «Զօրաւոր պետութիւն մը քաղաքական ազատութեան սպառնացող հաւանական դէմք մը չէ, որ պէտք է սահմանափակուի սահմանադրականութեամբ եւ քաղաքացիական հասարակութեամբ: Անիկա ազգային անկախութեան վերջնական երաշխաւորն է՝ անտառի օրէնքով ղեկավարուող վտանգաւոր աշխարհի մը մէջ»: Ընդունելով հանդերձ, որ զօրաւոր պետութիւնները կրնան օգտագործուիլ իրենց քաղաքացիներուն դէմ, ան կը մերժէ այն տեսակէտը, թէ ճնշումը բնորոշ է զօրաւոր պետութիւններուն, այլ կը պնդէ, որ անիկա հետեւանք է փոքրաթիւ մարդոց կողմէ տիրապետուող «փակ կառավարութիւններու»&lt;ref&gt;Harris 2020, p.&amp;nbsp;47.&lt;/ref&gt;:

== Պարգեւներ ==
* Ապտել Ազիզ թագաւորի շքանշան, [[2007 թուական|2007]] Ապրիլ {{դրօշ|Սաուդյան Արաբիա|չափ=25px}} [[Սէուտական Արաբիա]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.47news.jp/CN/200704/CN2007042901000062.html|title=石油備蓄で基地提供提案 安倍首相、サウジ国王に|work=47news|date=29 Ապրիլ, 2007|accessdate=2013, Յուլիս 18}}{{Յղում ja}}&lt;/ref&gt;
* Պատուոյ շքանշան {{դրօշ|Հունաստան|չափ=25px}} [[Յունաստան]]
* Շէյխ Իսայ պըն Սալման ալ Խալիֆի շքանշան, 2013, Օգոստոս {{դրօշ|Բահրեյն|չափ=28px}} [[Պահրէյն]]
* Իւուարեան ծառայութիւններու շքանշան, 2014 Յունուար {{դրօշ|Չափ=25px|Կոտ դ'Իվուար}} Քոթ տ'Իւուար
* Օրանի Նասաուի շքանշան, 2014, Հոկտեմբեր {{դրօշ|Նիդերլանդներ|չափ=25px}} [[Նետերլանտներ]]&lt;ref&gt;[http://www.koninklijkhuis.nl/nieuws/nieuwsberichten/2014/oktober/decoraties-staatsbezoeken-japan-en-republiek-korea/ Decoraties Staatsbezoeken Japan en Republiek Korea] - website of the Dutch Royal House&lt;/ref&gt;

== Տես նաեւ ==
* [[Թարոյ Ասոյ]]

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
{{Արտաքին յղումներ}}

{{DEFAULTSORT:Ապէ, Շինզոյ}}
[[Ստորոգութիւն:21 Սեպտեմբերի ծնունդներ]]</text>
      <sha1>fe6ody5y3d3j7lkpetbz85mm9ojjni7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Էնթընի Պուրտէյն</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3046</id>
    <revision>
      <id>255000</id>
      <parentid>242791</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T09:29:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>255000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14335" sha1="pizata050x3okngo8g2zg08lvbu5w69" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ|կայքէջ=}}

'''Էնթընի ՄայքըլՊուրտէյն''' ({{ԱԾ}}[[2018 թուական|18]]&lt;ref&gt;Yerakouyn Daily [http://www.yerakouyn.com/?p=155826 Հայաստանի Մասին Հաղորդում Պատրաստած CNN-ի Յայտնի Հաղորդավար Էնթընի Պուրտէյն Անձնասպան Եղած է] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180615194529/http://www.yerakouyn.com/?p=155826 |date=2018-06-15 }}&lt;/ref&gt;) ամերիկացի նշանաւոր խոհարար, հեղինակ, ճամբորդագրող եւ հեռատեսիլի անձ եղած է, որ իր ծրագիրներուն մէջ աշխարհի տարբեր մշակոյթները, խոհանոցները եւ մարդոց աւանդոյթները նկարագրած է: Ան շատ մեկնաբաններու կարծիքով աշխարհի ամէնաազդեցիկ խոհարարներէն մէկը համարուած է&lt;ref&gt;{{cite web |last1= Leonhardt |first1= Justine |title= 5 of the Most Influential Chefs in the World |url= http://www.therichest.com/rich-list/most-influential/5-of-the-most-influential-chefs-in-the-world |website= The Richest |publisher= The Richest |accessdate= 2018-06-11 |archive-date= 2018-06-12 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180612163015/https://www.therichest.com/rich-list/most-influential/5-of-the-most-influential-chefs-in-the-world/ |dead-url= yes |archivedate= 2018-06-12 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20180612163015/https://www.therichest.com/rich-list/most-influential/5-of-the-most-influential-chefs-in-the-world/ |deadurl= yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Top 5 Most Influential Chefs in the World|url=http://tastycraze.com/n5-73946-The_Top_5_Most_Influential_Chefs_in_the_World|website=Tasty Craze|accessdate=2018-06-11|archive-date=2018-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140254/http://tastycraze.com/n5-73946-The_Top_5_Most_Influential_Chefs_in_the_World|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Vidyarthi|first1=Kavya|title=Top 10 Best Chefs in the World Today|url=http://listovative.com/top-10-best-chefs-in-the-world-today/|website=Listovative|publisher=Listovative|access-date=April 13, 2017|archive-date=December 9, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171209005452/http://listovative.com/top-10-best-chefs-in-the-world-today|dead-url=yes|accessdate=June 11, 2018|archivedate=December 9, 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171209005452/http://listovative.com/top-10-best-chefs-in-the-world-today|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Hunt|first1=Kristin|title=The 10 Best TV Chefs, Ranked by Their Shows and Their Restaurants|url=https://www.thrillist.com/eat/nation/anthony-bourdain-gordon-ramsay-and-8-more-of-the-best-tv-chefs-ranked-by-their-shows-and-restaurants-thrillist-nation|website=Thrillist|publisher=Thrillist|access-date=April 13, 2017}}&lt;/ref&gt;
== Կենսագրութիւն ==
Էնթընի Պուրտէյնը, որուն իր ընկերները Թոնի կ'ըսէին 1956-ին [[Նիւ Եորք]] ծնած է եւ Նիւ Ճըրզի մեծցած, երկու զաւակներէն աւագը եղած է&lt;ref&gt;{{cite web|work=NNDB|url=http://www.nndb.com/people/783/000028699|title=Anthony Bourdain|access-date=September 7, 2015}}&lt;/ref&gt; Փիեր Պուրտէյնի (մահացած 1987-ին) Columbia Records-ի դասական երաժշտական արտադրութեան ստեղծող,&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2013/sep/27/anthony-bourdain-parts-unknown-family-values|title=Anthony Bourdain: My family values|work=The Guardian|access-date=November 7, 2013|date=September 27, 2013}}&lt;/ref&gt; եւ ԿլետիսՊուրտէյնի,&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/04/30/obituaries/pierre-bourdain.html|newspaper=[[The New York Times]]|title=Pierre Bourdain|date=April 30, 1987|access-date=March 3, 2015}}&lt;/ref&gt; The New York Times-ի խմբագիր:&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://carpetbagger.blogs.nytimes.com/2012/02/03/my-oscar-picks-anthony-bourdain|title=My Oscar Picks: Anthony Bourdain|newspaper=[[The New York Times]]|access-date=January 3, 2012}}&lt;/ref&gt; Անոր կրտսեր եղբայր Քրիսթոփըրը արժոյթներու տեսաբան դարձած է եւ որոշ հեռատեսիլեան ներկայացումներ ունեցած է
Պուրտէյնը ըսած է, որ առանց կրօնքի մեծցած է եւ որ իր ընտանիքը կաթողիկէ եղած է հօր կողմէ եւ հրէական՝ մօր կողմէ:&lt;ref name=&quot;cnn&quot;&gt;{{cite web|url=http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/1309/22/abpu.02.html|title=Anthony Bourdain Parts Unknown|publisher=CNN|access-date=July 7, 2014}}&lt;/ref&gt; Անոր հօրենական մեծ ծնողքը ֆրանսացի եղած են՝ պապը Արքաշոնէն Նիւ Եորք գաղթած է [[Համաշխարհային Առաջին Պատերազմ|Ա. Պատերազմին]] եւ իր հայրը [[ֆրանսերէն]] խօսելով եւ ամառները [[Ֆրանսա]]յ  անցընելով մեծցած է:&lt;ref&gt;{{cite web|first=Anthony|last= Bourdain|url=http://www.bonappetit.com/people/chefs/article/ever-wonder-how-anthony-bourdain-came-to-be-anthony-bourdain-and-what-he-looked-like-in-1972|title=Ever Wonder How Anthony Bourdain Came to Be ANTHONY BOURDAIN? (and What He Looked Like in 1972?)|work=[[Bon Appétit]]|date=May 31, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20150218025219/http://www.bonappetit.com:80/people/chefs/article/ever-wonder-how-anthony-bourdain-came-to-be-anthony-bourdain-and-what-he-looked-like-in-1972|archivedate=2015-02-18}}&lt;/ref&gt; 
ԷնթընիՊուրտէյնը ճանաչ ուած է  2000-ի Kitchen Confidential: Adventures in the Culinary Underbelly պեսթսելըրով: Անոր առաջին ուտելիքի եւ համաշխարհային ճամբորդութեան հեռատեսիլեան հանդէսը A Cook's Tour-ը եղած է, որ 2002–2003-ին 35 դրուագ ունեցած է: Այնուհետեւ 2005-էն տարբեր կապուղիներով զանազան հաղորդումներ վարած է: Թէեւ ան իր հեռատեսիլեան նուաճումներով եւ ցուցադրութիւններով ու նաեւ խոհարարական եւ ճամբորդական քանի մը գիրքերով յայտնի է,Պուրտէյնը նաեւ գեղարուեստական եւ պատմագիտական գրականութիւն ստեղծած է:

2017-ին ան [[Սերժ Թանգեան]]ին հետ միասին այցելած է Հայաստան եւ Արցախ` «Էնթընի Պուրտեյն. անծանօթ տեղանքներ» հաղորդման հայաստանեան թողարկման համար: [[Ազրպէյճան]]ը ԼԱ այցելելու համար սեւ ցուցակ ընդգրկուած էր անոր՝ արգիլելով խոհարարի մուտքն իր տարածք&lt;ref&gt;[https://www.vnews.am/culture/ov-er-anthony-burdaine-10-past/ Ո՞վ է Էնթընի Պուրտէյնը]&lt;/ref&gt;:
==== Մահը ====
8 Յունիս 2018-ինՊուրտէյնը մահացած գտած են կախուած վիճակին ինքնասպան եղած Ֆրանսայի Քայսերսպերկի Շամպարտ հիւրատան իր սենեակէն ներս:&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://actu.fr/societe/le-chef-americain-anthony-bourdain-est-decede-selon-employeur-cnn_17201572.html|title=Le chef américain Anthony Bourdain est décédé, selon son employeur CNN|access-date=June 8, 2018|language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Yerakouyn-Daily News [http://www.yerakouyn.com/?p=155982 Դժբախտ Զուգադիպութիւն. Թուրք Ամերիկացին կը Յարձակի Պուրտէյնի Վրայ Անոր Անձնասպանութեան Նախօրէին] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180615091120/http://www.yerakouyn.com/?p=155982 |date=2018-06-15 }}&lt;/ref&gt; Պուրտէյնը ճամբորդութեան մէջ էր իր ընկեր Էրիք Ռիպերթին հետ, որ անհանգստացած էր երբ ան ձգած էր ճաշի ժամը: Մարմինին վրայ բռնութեան հետքեր չէին եղած եւ չէին յայտնաբերուած թմրանիւթերու կամ դեղորայքի ազդեցութիւն:&lt;ref&gt;[https://apnews.com/745adbe8eed2455db71548c672e2f2f2/ Prosecutor: No evidence of any foul play in Bourdain death] by Thomas Adamson, ''[[Associated Press|AP]]'', June 8, 2018&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://people.com/food/asia-argento-cryptic-message-before-anthony-bourdain-suicide/ Asia Argento Shared Cryptic Message Hours Before Anthony Bourdain's Apparent Suicide] by Aurelie Corinthios, ''[[People (magazine)|People]]'', June 8, 2018&lt;/ref&gt; 
&lt;br&gt;
Պուրտէյնի մայրը, ԿլետիսՊուրտէյնը, The New York Times-ին ըսած է. «Ան աշխարհի բացարձակապէս վերջին անձն է, որ պիտի երազեր ասանկ բան մը ընելու»
&lt;ref&gt;&quot;He is absolutely the last person in the world I would have ever dreamed would do something like this.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anthony Bourdain's Mother Never Thought He'd Commit Suicide |url=http://time.com/5307244/anthony-bourdain-mother-gladys-bourdain/ |work=Time |date=June 10, 2018 |access-date=June 11, 2018 |archive-date=June 13, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180613090120/http://time.com/5307244/anthony-bourdain-mother-gladys-bourdain/ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; Էրիք Ռիփերթը ըսած էր անոր որ «Թոնին վերջին քանի մը օրերուն մռայլ տրամադրութեան մէջ եղած էր»&lt;ref&gt;{{cite news |title=Inside Anthony Bourdain's Final Days Before His Death |url=https://www.eonline.com/news/942826/inside-anthony-bourdain-s-final-days-before-his-death |work=E! Online |date=June 9, 2018}}&lt;/ref&gt;

== Խոհարարական պատրաստութիւն եւ ասպարէզ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Anthony Bourdain|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Anthony_Bourdain&amp;oldid=1375489289|date=2026-09-18|accessdate=2026-09-18|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Փորթէյնի սէրը ուտելիքի հանդէպ բոցավառեցաւ իր երիտասարդութեան, Ֆրանսայի մէջ ընտանեկան արձակուրդի մը ընթացքին: Ան նախ ապրեցաւ երկու «նախա-լուսաւորումներ». առաջինը՝ ''վիշիսուազ'' (vichyssoise) պաղ ապուրն էր, որ մատուցուեցաւ դէպի Ֆրանսա «Քուին Մերի» նաւով ճամբորդութեան ատեն, իսկ երկրորդը՝ այն անդրադարձումն էր, թէ ֆրանսացի մանուկներուն թոյլատրուած էր Կիրակի օրերը ծխախոտ ծխել եւ ճաշին սովորական գինի (''vin ordinaire'') խմել: Վիշիսուազը աչք բացող փորձառութիւն մըն էր իրեն համար, որովհետեւ նախապէս միայն պահածոյացուած տաք ապուրներ կերած էր: Ան իր ''Kitchen Confidential'' գիրքին մէջ զայն նկարագրեց իբրեւ «առաջին ուտելիքը, որ իսկապէս նկատեցի: Առաջին ուտելիքն էր, որ վայելեցի եւ, որ աւելի կարեւոր է, հաճոյքով հաշուեցի»։ Աւելի ուշ՝ նոյն ճամբորդութեան ընթացքին, Լա Թեսթ տը Պիւշի (La Teste de Buch) մէջ իր մօրաքրոջ մօտ մնացած ատեն, իր ընտանիքը ոստրէ որսացող նաւակով պտոյտի ելաւ: Փորթէյն երբեք հում ոստրէ կերած չէր, բայց ձկնորսը առաջարկեց իրեն նոր որսացած ոստրէ մը: Փորթէյն այսպէս նկարագրեց այդ պահը. «Ամէն ինչ փոխուեցաւ հիմա: Ամէն ինչ.... Ասիկա, գիտէի, այն կախարդանքն էր, որուն մասին մինչ այդ միայն աղօտ եւ չարախնդօրէն տեղեակ էի: Գերիդ դարձայ»։

Ան աւարտեց Նիւ Ճըրզիի Էնկլվուտ քաղաքի ''Dwight-Englewood School'' անկախ, երկսեռ համալսարանական նախապատրաստական դպրոցը 1973-ին, ապա արձանագրուեցաւ ''Vassar College'', բայց երկու տարի ետք լքեց ուսումը: ''Vassar''-ի մէջ ուսանած ատեն ան աշխատեցաւ Մասաչուսէցի Փրովինսթաուն քաղաքի ծովային ուտելիքի ճաշարաններուն մէջ (ներառեալ՝ ''Lobster Pot''-ը), ինչ որ ներշնչեց իր որոշումը՝ խոհարարութիւնը ընտրելու իբրեւ ասպարէզ:

Փորթէյն յաճախեց Ամերիկայի Խոհարարական Ինստիտուտը (Culinary Institute of America) եւ շրջանաւարտ եղաւ 1978-ին: Անկէ ետք ան ստանձնեց Նիւ Եորքի զանազան ճաշարաններու խոհանոցներու ղեկավարութիւնը, որոնց շարքին էին՝ ''Supper Club''-ը, ''One Fifth Avenue''-ն եւ ''Sullivan's''-ը:

1998-ին Փորթէյն դարձաւ ''Brasserie Les Halles''-ի գլխաւոր խոհարար (''executive chef''): Մանհէթըն հաստատուած այս ապրանքանիշը այն ատեն ճաշարաններ ունէր նաեւ Մայամիի, Ուաշինկթընի եւ Թոքիոյի մէջ: Փորթէյն երկար տարիներ մնաց իբրեւ գլխաւոր խոհարար եւ նոյնիսկ երբ պաշտօնապէս այլեւս չէր աշխատեր ''Les Halles''-ի մէջ, պահպանեց իր կապը ճաշարանին հետ, որ զինք 2014 Յունուարին նկարագրեց իբրեւ իրենց «ընդհանուր խոհարար» (''chef at large''): ''Les Halles''-ը փակուեցաւ 2017-ին՝ սնանկութիւն յայտարարելէ ետք:

== Ծանօթագրութիւններ ==
[[Ստորոգութիւն:1956 ծնունդներ]]
[[Ստորոգութիւն:25 Յունիսի ծնունդներ]]
[[Ստորոգութիւն:2018 մահեր]]
[[Ստորոգութիւն:8 Յունիսի մահեր]]</text>
      <sha1>pizata050x3okngo8g2zg08lvbu5w69</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Թոմ Հենքս</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4069</id>
    <revision>
      <id>255003</id>
      <parentid>221458</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:23:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>255003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15670" sha1="rj4vfsqm4bf7xd6kgy736r8y7lile78" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ
| անուն ազգանուն = Թոմ Հենքս
| բնագիր ԱԱՀ = Tom Hanks
| պատկեր = TomHanksApr09.jpg
| չափ = 
| նկարագրութիւն = 
| ծնած է = [[9 Յուլիս]] [[1956]]
| ծննդավայր = [[Քոնքորտ]], [[Քալիֆորնիա]], [[ԱՄՆ]]
| վախճանած է = 
| մահուան  վայրը = 
| քաղաքացիութիւն = 
| հպատակութիւն = {{դրօշ|ԱՄՆ}} ամերիկացի
| ազգութիւն = 
| ալմա մատեր = [[California State University]], [[Sacramento]] եւ [[Chabot College]]
| կրօնք = [[Քրիստոնէութիւն|Քրիստոնեայ]]
| ազդուած է = 
| ազդած է = 
| գրքեր = 
| աշխատանք = 
| կարողութիւն = 
| մասնագիտութիւն = դերասան,&lt;br /&gt; թատերագիր,&lt;br /&gt; բեմադրիչ,&lt;br /&gt; արտադրող
| ամուսին = Սամանթա Լուիս (1978-1987) (2 երեխայ)&lt;br /&gt; Ռիթա Ուիլսըն (1988-) (2 երեխայ)
| ծնողներ = 
| երեխաներ = Քոլին, Էլիզապէթ, Չեսթըր, Թրուման
| պարգեւներ և մրցանակներ = [[Օսքար լաւագոյն դերասանի համար]],&lt;br /&gt; [[Էնի փրայմ-թայմ պարգեւ]],&lt;br /&gt; [[Օսքար լաւագոյն դերասանի համար]],&lt;br /&gt; [[Screen Actors Guild Award for Outstanding Performance by a Male Actor in a Leading Role]],&lt;br /&gt; [[Screen Actors Guild Award for Outstanding Performance by a Cast in a Motion Picture]],&lt;br /&gt; [[«Ոսկէ Աշխարհ» լաւագոյն դերասանի համար (կատակերգութիւն կամ միւզիքլ)]],&lt;br /&gt; [[«Ոսկէ Աշխարհ» մրցանակ լաւագոյն կատակերգական դերասան անուանակարգի]]&lt;br /&gt; եւ [[Թատերական համաշխարհային մրցանակ]]
| կայքէջք = 
| ստորագրութիւն =
}}
'''Թոմ Հենքս''', ([[Անգլերէն|անգլ.]]՝ Tom Hanks, իսկական անուն մականունը՝ Թոմաս Ճեֆֆրի Հենքս, [[9 Յուլիս]] [[1956]], Քոնքորտ, [[Քալիֆորնիա]]), ամերիկացի շարժապատկերի դերասան, արտադրող, թատերագիր, բեմադրիչ եւ երաժշտահան, [[Օսքար]]ի կրկնակի դափնեկիր։

Օսքարի պատմութեան մէջ միայն դերասաններ Թոմ Հենքսը եւ [[Սփենսըր Թրեյսի]]ն յաջողած են ստանալ 2 [[Օսքար լաւագոյն դերասանի համար]] անուանակարգին անընդմէջ։

== Կենսագրութիւն == 
Թոմ Հենքսը ծնած է 9 Յուլիս 1956-ին [[Քալիֆորնիա]] նահանգի Քոնքորտ քաղաքին մէջ։ Անոր հայրը խոհարար էր, կ'աշխատէր տեղի ճաշարաններէն մէկուն մէջ, մայրը կ'աշխատէր նոյն ճաշարանին մէջ որպէս մատուցողուհի։ Ան տան երրորդ երեխան էր։ Անոր ծնունդէն 5 տարի ետք անոր ծնողները բաժնուեցան եւ ինք ու իր երկու եղբայրները՝ Լարրին ու Սանտրուն սկսան բնակիլ հօր հետ առանձին։ Արդէն պատանեկան հասակին Թոմի մօտ կը նկատուէր դերասանական տաղանդ։ Քալիֆորնիոյ ինստիտուտ ընդունուելէն ետք ան կիսատ թողեց ուսումը եւ միացաւ Քլիւլենտի մէջ հանդէս եկող դերասանական փոքր խումբի մը։

Թոմ Հենքսը ուղղափառ եկեղեցւոյ անդամ է։ 2 անգամ ամուսնացած է՝ 1978 թուականին Սամանթա Լուիսի հետ, որմէ բաժնուած է 1987 թվականին։ Ներկայիս ամուսնացած է դերասանուհի Ռիթա Ուիլսոնի հետ։

=== Անձնական կեանք&lt;ref&gt;{{Citation|title=Tom Hanks|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Tom_Hanks&amp;oldid=1373337352|date=2026-09-05|accessdate=2026-09-18|language=en}}&lt;/ref&gt; ===

=== Ամուսնութիւն եւ ընտանիք ===
Հենքս 1978-ին ամուսնացաւ ամերիկացի դերասանուհի Սամանթա Լուիսի (1952–2002) հետ: Անոնք ունեցան որդի մը՝ դերասան Քոլինը (ծնեալ՝ 1977), եւ դուստր մը՝ Էլիզապէթը (ծնեալ՝ 1982): Հենքս եւ Լուիս ամուսնալուծուեցան 1987-ին: Լուիս մահացաւ 2002-ին, 49 տարեկանին, ոսկրային քաղցկեղէ:

1981-ին Հենքս ծանօթացաւ դերասանուհի Ռիթա Ուիլսընի՝ ''Bosom Buddies'' (1980–1982) հեռուստակատակերգութեան նկարահանման պահուն: Անոնք վերամիացան 1985-ին՝ ''Volunteers'' ֆիլմի նկարահանման ընթացքին: Ուիլսըն յունական եւ պուլկարական ծագում ունի եւ Յոյն Ուղղափառ Եկեղեցւոյ անդամ է: Անոր հետ ամուսնանալէ առաջ, Հենքս ընդունեց անոր հաւատքը: Ան աշխուժօրէն կը յաճախէ եկեղեցի եւ ըսած է. «Պէտք է ըսեմ, որ երբ եկեղեցի կ'երթամ — իսկ ես կ'երթամ եկեղեցի — կը խորհիմ խորհուրդին մասին: Կը խոկամ «ինչո՞ւ»-ի շուրջ՝ թէ «ինչո՞ւ մարդիկ այնպէս են, ինչպէս որ են», «ինչո՞ւ գէշ բաներ կ պատահին լաւ մարդոց հետ», եւ «ինչո՞ւ լաւ բաներ կը պատահին գէշ մարդոց հետ».... Այս խորհուրդն է, որ ըստ իս, գրեթէ ամբողջ մարդկութեան միաւորիչ մեծ տեսութիւնն է»: Հենքս եւ Ուիլսըն ամուսնացան 1988-ին եւ ունին երկու որդի: Անոնց մեծ որդին՝ Չէթ, 2011-ին հրապարակեց րէփ երգ մը եւ կրկնուող դերեր ստանձնեց ''Empire'' եւ ''Shameless'' հեռուստաշարքերուն մէջ: Անոնց փոքր որդին՝ Թրուման, ծնած է 1995-ին եւ մարմնաւորած է իր հօր կերպարին երիտասարդ տարբերակը ''A Man Called Otto'' (2022) ֆիլմին մէջ: Հենքս իր ընտանիքին հետ կը փոխադրուի Լոս Անճելըս (Քալիֆորնիա) եւ Քեչըմ (Այտահօ):

2013 Հոկտեմբերին, Տէյվիտ Լեթըրմանի հետ կայացած հարցազրոյցին ընթացքին (''Late Show with David Letterman''), Հենքս յայտնեց, որ ունի 2-րդ տիպի շաքարախտ: ''CBS News''-ի բժշկական մեկնաբանը նշեց, որ ''A League of Their Own'' եւ ''Cast Away'' ֆիլմերուն համար իր կատարած քաշի կտրուկ փոփոխութիւնները կրնան նպաստած ըլլալ այս ախտորոշման: 2018-ի հարցազրոյցի մը ընթացքին Հենքս իր վիճակը վերագրեց ժառանգական գործօններու եւ ապրելակերպի զուգադրութեան: Անկէ ի վեր ան կատարած է ապրելակերպի փոփոխութիւններ իր վիճակը հսկողութեան տակ պահելու համար, ինչպէս՝ հետեւիլ աւելի առողջարար սննդակարգի եւ հրաժարիլ քաշի կտրուկ փոփոխութիւններ պահանջող դերերէ:

Թէեւ Հենքս եղած է ''Oakland Athletics''-ի եւ ''Raiders''-ի համակիր, երբ վերջինս հաստատուած էր Օքլենտի մէջ, 2017 Ապրիլին յայտարարեց, թէ երկու տարիով պիտի պոյքոթէ NFL-ը, երբ ''Raiders''-ը դիմում ներկայացուց Լաս Վեկաս տեղափոխուելու համար: 1984-էն ի վեր, Հենքս անգլիական Փրեմիեր Լիկայի ''Aston Villa'' ակումբի համակիր է:

2019 Նոյեմբերին, ''A Beautiful Day in the Neighborhood'' ֆիլմի հրապարակումէն քիչ առաջ, ուր ան կը մարմնաւորէր Ֆրետ Ռոճըրզը, ''Ancestry.com''-ի միջոցով տեղեկացաւ, որ ինք եւ Ռոճըրզ վեցերորդ աստիճանի զարմիկներ են. երկուքն ալ շառաւիղն են Եոհանէս Մեֆերթի (1732–1795), որ ծնած էր Շէոնէք (Հեսսըն, Գերմանիա՝ այն ատեն Սրբազան Հռոմէական Կայսրութեան մաս) եւ 18-րդ դարուն գաղթած էր Միացեալ Նահանգներ՝ հաստատուելով Քենթաքի եւ իր մականունը փոխելով Մեֆորտի: Հենքս նաեւ ազգական է ԱՄՆ-ի 16-րդ նախագահ Աբրահամ Լինքոլնին: Ան պատմողի դերը ստանձնած է 2011-ի ''Killing Lincoln'' հեռուստահաղորդման մէջ:

2019 Դեկտեմբեր 27-ին, Յունաստանի նախագահ Փրոքոփիս Փաւլոփուլոսը ստորագրեց Հենքսի եւ իր ընտանիքին պատուակալ քաղաքացիութիւն շնորհելու հրամանագիր մը՝ վկայակոչելով անոնց «բացառիկ ծառայութիւնները Յունաստանին» եւ այսպիսով զինք ու իր անմիջական ընտանիքը դարձնելով Յունաստանի քաղաքացիներ: Հենքս, Ուիլսընի եւ անոնց զաւակներուն հետ միասին, պատուակալ քաղաքացիութիւն ստացան միջազգային ուշադրութիւն հրաւիրելու եւ օգնութեան կոչ ընելու իրենց դերակատարութեան համար, երբ 2018 Յուլիսին Աթէնքի մօտակայ Մաթի ծովափնեայ գիւղին մէջ ծագած աւերիչ անտառային հրդեհը խլեց աւելի քան 100 մարդու կեանք: Յունաստանի ներքին գործոց նախարար Թաքիս Թէոտորիքաքոս ըսաւ, որ Հենքս «իրական հետաքրքրութիւն ցուցաբերեց Մաթիի հրդեհէն տուժած ժողովուրդին հանդէպ եւ այս հարցը բարձրացուց միջազգային լրատուամիջոցներուն մէջ»: 2020 Յուլիսին, Հենքս եւ Ուիլսըն նկարուեցան իրենց յունական անձնագիրերով՝ Յունաստանի վարչապետ Քիրիաքոս Միցոթաքիսի եւ անոր կնոջ կողքին:

== Ասպարէզ Եւ Մրցանակներ== 
Շարժապատկերի իր առաջին նշանաւոր դերը 1998-ին նկարահանուած «Մեծը» ֆիլմին մէջ էր։ Իր արդէն շուրջ 40 տարուան շարժապատկերի ասպարէզի ընթացքին նկարահանուած է ամերիկեան շատ մրցանակներու արժանացած ֆիլմերու մէջ։ 61 տարբեր շարժապատկերի մրցանակ ստացած է, ներկայացուած եղած է այլ 57-ի, որոնցմէ են՝ 
* 2 [[Օսքար]] - [[Օսքար լաւագոյն դերասանի համար]] անուանակարգին, ներկայացուած է 5 անգամ
* 5 [[Ոսկէ Աշխարհ]], ներկայացուած է 8 անգամ
* 4 [[Էմմի (մրցանակ, արեւմտահայերէն)]]
* [[Պերլինի շարժապատկերի փառատօն]]ի մրցանակ
* 3 անգամ ներկայացուած է BAFTA-ի եւ այլն։

2006-ի տուեալներով ամերիկեան դերասաններէն Թոմ Հենքսի մասնակցութեամբ ֆիլմերը եղած են ամենաշահութաբեր։ Անոր մասնակցութեամբ ֆիլմերու ընդհանուր շահոյթը կազմած է մօտաւորապէս 6 միլիառ տոլար, որոնցմէ ամենաեկամտաբերը «Տա Վինչիի ծածկագիրը» ֆիլմն է։ Թոմ Հենքսը նաեւ շարժապատկերի պատմութեան ամենամեծ պատիւ ստացած դերասաններէն է։ «Հրեշտակներ եւ հրէշներ» ֆիլմի համար ան ստացած է 51 միլիոն տոլար, անկէ շատ դերասաններէն ստացած է միայն [[Ճոնի Տեփ]]ը «Քարիպեան ծովի ծովահենները. տարօրինակ ափերու վրայ» ֆիլմի համար (56.5 միլիոն տոլար)։

== Ֆիլմագրութիւն == 
Խաղացած է մօտ 55 ֆիլմի մէջ, նաեւ 36 ֆիլմի արտադրող է, 8 ֆիլմերու բեմադրիչ եւ երաժշտահան, 6 ֆիլմի թատերգութեան հեղինակ։  

Ամէնէն նշանաւոր ֆիլմերն են՝ 
[[Պատկեր:TomHanksForrestGump94.jpg|200px|մինի|աջից|Թոմ Հենքսը «Ֆորեսթ Գամփ» ֆիլմին մէջ]]
* 1980 - «Ան Գիտէ, Որ Դուք Մինակ Էք»
* 1984 - «Փայլ»
* 1985 - «Տղաներու Ընկերակցութիւն»
* 1985 - « Մէկ Կարմիր Կօշիկով Մարդը»
* 1986 - «Պարտքի Փոս»
* 1985 - «Կամաւորները»
* 1986 - «Ընդհանուր Ոչինչ»
* 1987 - «Չարի Ցանցերը»
* 1988 - «Մեծը»
* 1988 - «Հրապոյր»
* 1989 - «Թիորներն ու Խուչը»
* 1989 - «Արուարձան»
* 1990 - «Սնափառութեան Խարոյկ»
* 1990 - «Ճոն Ընդդէմ Հրաբուխի»
* 1992 - «Լեռնագագաթ Բարձրացողները»
* 1993 - «Անոնց Սեփական Լիկան»
* 1993 - «Անքունները Սիեթլի Մէջ»
* 1993 - «Ֆիլատելֆիա»
* 1994 - «[[Ֆորեսթ Գամփ]]»
* 1995 - «Ափոլլօն 13»
* 1996 - «Այն, Ինչ Որ Կ'ընես»
* 1998 - «Փրկելով Շարքային Ռայանին»
* 1998 - «Դուք Նամակ Ունէք»
* 1999 - «[[Կանաչ Մղոն (ֆիլմ, արեւմտահայերէն)|Կանաչ Մղոն]]»
* 2000 - «[[Լքուածը (ֆիլմ, 2000)|Լքուածը]]»
* 2002 - «Անիծուած Ուղի»
* 2002 - «Բռնէ Ինծի, Եթէ Կարող Ես»
* 2004 - «Տերմինալ»
* 2004 - «Ճենթլմեններու Խաղը»
* 2004 - «Էլվիսը Կը Լքէ Շէնքը»
* 2006 - «[[Տա Վինչիի Ծածկագիրը (ֆիլմ)|Տա Վինչիի Ծածկագիրը]]»
* 2007 - «Չարլի Ուիլսոնի Պատերազմը»
* 2008 - «Մեծն Բակ Յովարդը»
* 2009 - «Հրեշտակներ Եւ Հրէշներ»
* 2011 - «Լարրի Քրաուն»
* 2012 - «Պոնիի Հպումը»
* 2012 - «Կորսնցուցած Սիմվոլ»
* 2013 - «[[Կապիտան Ֆիլիփս]]»

== Արտաքին յղումներ ==
* [http://www.imdb.com/name/nm0000158/ IMDb-ի էջ]
* [http://www.kinopoisk.ru/level/4/people/9144/ kinopoisk կայքին վրայ]
* [http://www.myspace.com/tomhanks Թոմ Հենքսի պաշտօնական կայք myspace կայքին վրայ]

{{DEFAULTSORT:Հենքս, Թոմ}}
[[Ստորոգութիւն:Հոլիվուտեան դերասաններ]]
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի դերասաններ]]
[[Ստորոգութիւն:Օսքարակիրներ]]
[[Ստորոգութիւն:1956 ծնունդներ]]
[[Ստորոգութիւն:9 Յուլիսի ծնունդներ]]</text>
      <sha1>rj4vfsqm4bf7xd6kgy736r8y7lile78</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Սթիւ Ճոպզ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4243</id>
    <revision>
      <id>254993</id>
      <parentid>238593</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T08:47:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21566" sha1="aegxu3loqo9aknbm831o77b0ok3h98o" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}
'''Սթիւ Ճոպզ''' ({{lang-en|Steven Paul &quot;Steve&quot; Jobs}} [[24 Փետրուար]] [[1955 թուական|1955]], [[Սան Ֆրանսիսքօ]] - [[5 Հոկտեմբեր]] [[2011 թուական|2011]]),   1970-ական եւ 1980-ական թուականներու անձնական համակարգիչներու յեղափոխութեան ռահվիրաներէն Ճոպս, 1976-ին իր վաղեմի գործընկերոջ՝ Սթիւ Ուոզնիաքի հետ հիմնադրեց «Apple Inc.»-ը (որպէս «Apple Computer Company»): 1985-ին ընկերութեան տնօրէններու խորհուրդին կողմէ աշխատանքէ հեռացուելէ ետք, նոյն տարին ան հիմնեց «NeXT»-ը, իսկ 1986-ին գնեց «Pixar»-ը՝ դառնալով անոր վարչութեան նախագահն ու մեծագոյն բաժնետէրը մինչեւ 2007 թուական: 1997-ին Ճոպս վերադարձաւ «Apple» որպէս գործադիր տնօրէն (CEO), ուր մինչեւ 2011-ի իր հրաժարականը սերտօրէն մասնակցեցաւ ընկերութեան ամէնաազդեցիկ արտադրանքներու ստեղծման եւ առաջմղման:

== Կենսագրութիւն&lt;ref&gt;{{Citation|title=Steve Jobs|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Steve_Jobs&amp;oldid=1375476857|date=2026-09-18|accessdate=2026-09-18|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Ծնած է [[24 Փետրուար]] 1955-ին՝ Մաունթըն Վիու փոքր քաղաքին մէջ, Սան Ֆրանսիսքօ։ Անոր կենսաբանական ծնողներն են [[Սուրիա]]&lt;nowiki/&gt;յէն գաղթականներ Ճոաննա Շիպլ եւ Ապտուլֆաթթահ Ճոն Ճանտալի&lt;ref&gt;[http://www.aztagdaily.com/archives/32757 «ԱՓԸԼ»Ի ՀԻՄՆԱԴԻՐ ՍԹԻՒ ՃՈՊԶ ՄԱՀԱՑԱՒ]&lt;/ref&gt;: Ծնունդէն կարճ ատեն մը ետք որդեգրուած է Փոլ եւ Քլարա Ճոպզ ամոլին կողմէ, որոնք զայն կոչած են Սթիւըն Փոլ։ Համեստ պայմաններով եւ կրթութեամբ զայն մեծցուցած է [[Քալիֆորնիա|Քալիֆորնիոյ]] Մաունթըն Վիու շրջանին մէջ։ Զայն որդեգրած ամերիկացի հայրը, իբրեւ մեքենագէտ կ՛աշխատէր լէյզըրի ընկերութեան մը մէջ, իսկ [[Մալաթիա]]&lt;nowiki/&gt;յէն գաղթած մայրը հաշուապահ էր։ Քլարայի ծնողները Ամերիկա գաղթած էին 1915-ի [[Հայոց Ցեղասպանութիւն|ցեղասպանութեն]]&lt;nowiki/&gt;էն ետք. անոր հայրը՝ Լուիզ Յակոբեան ծնած էր Մալաթիա 1894-ին, իսկ մայրը՝ Վիքթորիա Արթինեան ծնած էր [[Զմիւռնիա]] (Իզմիր) 1894-ին։ Փոլ եւ Քլարա շատոնց մահացած են։

Սթիւ կը խօսէր սահուն հայերէն։ Քլարա Յակոբեան մեծ դեր ունեցած է այս հանճարը մեծցնելու մէջ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://khabararmani.com/ |title=Սթիւ Ճոպզ Գիրքիէն Տեղեկութիւններ |accessdate=2016-09-27 |archive-date=2016-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160921020750/http://khabararmani.com/ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;:

1972-ին ան յաճախեց «Reed» քոլէճը, սակայն նոյն տարին լքեց ուսումը: 1974-ին ճամբորդեց Հնդկաստան՝ հոգեւոր լուսաւորութիւն փնտռելով, ինչմէ ետք ուսումնասիրեց Զէն Պուտտայականութիւնը: Ան եւ Ուոզնիաք 1976-ին հիմնեցին «Apple»-ը՝ Ուոզնիաքի ստեղծած «Apple I» անձնական համակարգիչը յետագային զարգացնելու եւ վաճառելու համար: Մէկ տարի ետք, զոյգը հռչակ եւ հարստութիւն ձեռք բերաւ «Apple II»-ի արտադրութեամբ եւ վաճառքով, որ առաջին յաջողուած զանգուածային արտադրութեան միքրոհամակարգիչներէն մէկն էր:

1979-ին Ճոպս նկատեց «Xerox Alto»-ի առեւտրական ներուժը, որ կը կառավարուէր մկնիկով եւ ունէր գրաֆիքական օգտատիրական Միջերես (GUI): Ասիկա առաջնորդեց 1983-ին համեմատաբար անյաջող «Apple Lisa»-ի, իսկ 1984-ին՝ բեկումնային «Macintosh 128K»-ի ստեղծման, որ GUI ունեցող առաջին զանգուածային համակարգիչն էր: 1985-ին «Macintosh»-ը հիմք դրաւ աշխատասեղանային հրատարակչական ոլորտին (օրինակ՝ «Aldus PageMaker»-ի միջոցով)՝ «Apple LaserWriter»-ի աւելցումով, որ վեկտորային գրաֆիկայով եւ «PostScript»-ով առաջին լազերային տպիչն էր:

1985-ին Ճոպս հեռացաւ «Apple»-էն՝ ընկերութեան վարչութեան եւ այն ատենուան գործադիր տնօրէն Ճոն Սքալիի հետ երկարատեւ իշխանական պայքարէ ետք: Նոյն տարին ան իրեն հետ տարաւ «Apple»-ի քանի մէկ աշխատակիցներ եւ հիմնեց «NeXT»-ը՝ համակարգչային հարթակներ մշակող ընկերութիւն մը, որ մասնագիտացած էր բարձրագոյն կրթութեան եւ բիզնեսի շուկաներու համար համակարգիչներ պատրաստելու մէջ: 1986-ին ան գնեց «Lucasfilm»-ի համակարգչային գրաֆիկայի բաժինը, որ անկախացաւ որպէս «Pixar»: «Pixar»-ը արտադրեց համակարգչային աշխոյժագրութեամբ (animation) առաջին լիամետրաժ ֆիլմը՝ «Toy Story»-ն (1995), եւ դարձաւ առաջատար սթուտիօ մը՝ արտադրելով տասնեակ առեւտրապէս յաջողուած եւ քննադատներու գնահատանքին արժանացած ֆիլմեր:

1997-ին, երբ «Apple»-ը ձեռք բերաւ «NeXT»-ը, Ճոպս վերադարձաւ «Apple» որպէս գործադիր տնօրէն: Ան մեծապէս պատասխանատու էր սնանկացման եզրին գտնուող ընկերութեան վերանորոգման համար: Ան սերտօրէն համագործակցեցաւ բրիտանացի ձեւաւորող Ճոնի Այվի հետ՝ մշակելու արտադրանքներու եւ ծառայութիւններու շարք մը, որոնք լայն մշակութային ազդեցութիւն ունեցան. ծրագիրը սկսաւ «Think different» ծանուցումի արշաւով եւ առաջնորդեց «iMac», «iTunes», «Mac OS X», «Apple Store», «iPod», «iTunes Store», «iPhone», «App Store» եւ «iPad» արտադրանքներուն: Ճոպս նաեւ եղած է «Gap Inc.»-ի տնօրէններու խորհուրդի անդամ 1999-էն 2002 թուականներուն: 2003-ին անոր մօտ ախտորոշուեցաւ ենթասդամոքսային գեղձի նեյրոէնտոքրին ուռուցք: Ան մահացաւ 2011-ին՝ ուռուցքի հետեւանքով առաջացած շնչառական կանգէ. 2022-ին ան յետմահու պարգեւատրուեցաւ Նախագահական Ազատութեան Մետալով: Իր մահէն ի վեր անոր շնորհուած է 141 արտօնագիր (patent). ընդհանուր առմամբ Ճոպս ունի աւելի քան 450 արտօնագիր:

Ճոպզի անձնական հարստութիւնը կը գնահատուի 8.3 միլիար տոլար, իսկ անոր ընկերութիւնը տէր է 76 միլիար [[տոլար]]&lt;nowiki/&gt;ի:

Ճոպզ 2004-ին բացայայտեց [[շարոյր]]&lt;nowiki/&gt;ի իր [[քաղցկեղ]]&lt;nowiki/&gt;ը:

Սթիւ Ճոպզ մահացած է 5 Հոկտեմբեր 2011 թուականին Բալօ Ալթօ, Քալիֆորնիոյ մէջ:

== Պատիւներ եւ մրցանակներ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Steve Jobs|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Steve_Jobs&amp;oldid=1375476857|date=2026-09-18|accessdate=2026-09-18|language=en}}&lt;/ref&gt; ==

* '''1985-''' Արժանացած է Տեխնոլոգիայի ազգային մետալին (Սթիւ Ուոզնիաքի հետ)՝ ԱՄՆ նախագահ Ռոնալտ Ռիկընի կողմէ. ասիկա երկրի բարձրագոյն պատիւն է տեխնոլոգիական նուաճումներու համար&lt;ref&gt;&quot;The National Medal of Technology Recipients 1985 Laureates&quot;. Uspto.gov. Archived from the original on August 26, 2009. Retrieved April 19, 2010.&lt;/ref&gt;:
* '''1987-''' «Jefferson Award for Public Service» (Հանրային ծառայութեան Ճէֆէրսընի մրցանակ)&lt;ref&gt;&quot;National Winners &amp;#x7C; public service awards&quot;. Jefferson Awards.org. Archived from the original on February 20, 2012. Retrieved April 19, 2010.&lt;/ref&gt;:
* '''1989-''' «Inc.» պարբերականի կողմէ հռչակուած է «Տասնամեակի ձեռներէց»&lt;ref&gt;Burlingham, Bo; Gendron, George (April 1, 1989). &quot;The Entrepreneur of the Decade&quot;. ''Inc. magazine''. Archived from the original on June 9, 2012. Retrieved October 8, 2011.&lt;/ref&gt;:
* '''1991-''' «Howard Vollum Award»՝ «Reed» քոլէճէն&lt;ref&gt;&quot;Reed College Convocation&quot;. ''Apple iTunes''. Portland, Oregon: Reed College. August 27, 1991. Archived from the original on December 11, 2016. Retrieved December 6, 2016.&lt;/ref&gt;:
* '''2004–2010-''' Հինգ առանձին առիթներով ընդգրկուած է «Time 100» աշխարհի ամէնաազդեցիկ մարդոց ցանկին մէջ&lt;ref&gt;Caldwell, Serenity (April 29, 2010). &quot;Steve Jobs makes Time 100 for fifth time&quot;. ''Macworld''. Archived from the original on September 20, 2022. Retrieved September 20, 2022.&lt;/ref&gt;:
* '''2007-''' «Fortune» ամսագիրին կողմէ ճանչցուած է որպէս բիզնեսի ոլորտի ամէնահզօր անձը&lt;ref&gt;&quot;25 most powerful people in business – #1: Steve Jobs&quot;. ''Fortune''. Archived from the original on April 10, 2014. Retrieved April 19, 2010.&lt;/ref&gt;:
* '''2007-''' Ներառուած է Գալիֆորնիայի փառքի սրահին մէջ (California Hall of Fame), որ կը գտնուի Պատմութեան, կանանց եւ արուեստի Գալիֆորնիայի թանգարանին մէջ:
* '''2012-''' «Grammy Trustees Award»՝ մրցանակ անոնց համար, որոնք ազդեցութիւն ունեցած են երաժշտական ոլորտին վրայ կատարողական արուեստէն դուրս&lt;ref&gt;Arico, Joe (December 22, 2011). &quot;Steve Jobs Wins Special Grammy&quot;. ''Mobiledia.com''. Archived from the original on July 14, 2012. Retrieved December 28, 2011.&lt;/ref&gt;:
* '''2012-''' Յետմահու արժանացած է «Edison Achievement Award»-ի՝ իր ամբողջ ասպարէզի ընթացքին նորարարութեան հանդէպ ունեցած նուիրումին համար&lt;ref&gt;&quot;2012 Edison Awards Winners Announced&quot; (PDF). p.&amp;nbsp;1. Archived (PDF) from the original on October 21, 2021. Retrieved October 19, 2021.&lt;/ref&gt;:
* '''2013-''' Յետմահու ներառուած է «Disney Legend» (Դիսնէյի լեգենդ) պատուաւոր ցանկին մէջ&lt;ref&gt;Ford, Rebecca (July 10, 2013). &quot;Steve Jobs, Billy Crystal to Receive Disney Legends Awards&quot;. ''The Hollywood Reporter''. Archived from the original on April 4, 2014. Retrieved July 18, 2013.&lt;/ref&gt;:
* '''2017-''' «Apple Park»-ի մէջ բացուած է «Steve Jobs Theater» (Սթիւ Ճոպս թատրոնը)&lt;ref&gt;&quot;Apple Park's Steve Jobs Theater opens to host 2017 keynote&quot;. ''Dezeen''. September 12, 2017. Archived from the original on January 5, 2018. Retrieved January 4, 2018.&lt;/ref&gt;:
* '''2022-''' Յետմահու պարգեւատրուած է Նախագահական Ազատութեան Մետալով՝ ԱՄՆ նախագահ Ճօ Պայտընի կողմէ, որ երկրի բարձրագոյն քաղաքացիական պատիւն է&lt;ref&gt;&quot;Steve Jobs awarded posthumous Medal of Freedom by President Biden&quot;. ''MSN''. p.&amp;nbsp;1. Archived from the original on July 1, 2022. Retrieved July 1, 2022.&lt;/ref&gt;:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}

== Արտաքին յղումներ ==
* {{YouTube|id=PEHNrqPkefI|title=Jobs's Macworld keynote in 1997}}{{ref-en}} where he announced the partnership with Microsoft․
* {{cite news | title = Steve Jobs's 2005 Stanford Commencement Address | url = http://news.stanford.edu/news/2005/june15/videos/987.html | date = June 2005 | people = Steve Jobs | publisher = ''[[w:Stanford University|Stanford University]]'' | access-date = 2015-08-06 | archive-date = 2015-09-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150902195739/http://news.stanford.edu/news/2005/june15/videos/987.html | dead-url = yes }}{{ref-en}}
* [http://www.apple.com/hotnews/thoughts-on-flash/ &quot;Thoughts on Flash&quot;]{{ref-en}} by Steve Jobs, April 2010.
* [http://www.bloomberg.com/video/63722844/ Bloomberg Game Changers: Steve Jobs]{{ref-en}} A 48-minute video on Steve Jobs by Bloomberg
* [http://www.forbes.com/profile/steve-jobs Steve Jobs Profile]{{ref-en}} at ''[[w:Forbes|Forbes]]''
* {{cite news |url= http://www.huffingtonpost.com/2011/10/05/steve-jobs-health-timeline_n_997313.html |title=Steve Jobs Dies: A Timeline Of His Health |first=Brenna |last=Cammeron |work=[[w:The Huffington Post|The Huffington Post]] |date=October 5, 2011}}{{ref-en}}
* {{cite news | url = http://allthingsd.com/tag/steve-jobs/ | title = Steve Jobs collected news and commentary at | publisher = [[w:All Things Digital|AllThingsD|All Things Digital|AllThingsD]]}}{{ref-en}}
* [http://www.apple.com/stevejobs/ Steve Jobs]{{ref-en}} remembrance notes from the community
* [http://vault.fbi.gov/steve-jobs Federal Bureau of Investigation dossier on Steven Paul Jobs]{{ref-en}}.

=== &lt;small&gt;Յօդուածներ&lt;/small&gt; ===
* {{cite news | title=The Career of Apple and Steve Jobs | newspaper=[[w:Time (magazine)|Time]] | year=2007 | url=http://www.time.com/time/photoessays/2007/steve_jobs/ | accessdate=2012 թ․ Փետրուար 21 | archive-date=2011-08-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110803054857/http://www.time.com/time/photoessays/2007/steve_jobs/ | dead-url=yes }}{{ref-en}}
* {{cite news | last=Hertzfeld | first=Andy | authorlink=w:Andy Hertzfeld | title=The Original Macintosh | newspaper=[[w:folklore.org|folklore.org]]| url=http://folklore.org/ProjectView.py?project=Macintosh&amp;characters=Steve%20Jobs&amp;detail=medium | accessdate=2012 թ․ Փետրուար 21}}{{ref-en}}
* {{cite news | last=Lohr | first=Steve| title=Creating Jobs | newspaper=[[w:The New York Times|The New York Times]]| date=January 12, 1997 | url=http://www.nytimes.com/1997/01/12/magazine/creating-jobs.html | accessdate=2012 թ․ Փետրուար 21}}{{ref-en}}
* {{cite news | last=Booth | first=Cathy | coauthors=Jackson, David S.; Marchant, Valerie | title=STEVE'S JOB: RESTART APPLE | newspaper=[[w:Time (magazine)|Time]] | date=October 6, 2011 | url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,986849,00.html | accessdate=2012 թ․ Փետրուար 21 | archive-date=October 30, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071030083153/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,986849,00.html | dead-url=yes }}{{ref-en}}
* {{cite news | last=Elkind | first=Peter| title=The trouble with Steve Jobs | newspaper=[[w:Fortune (magazine)|Fortune]]| date=March 5, 2008 | url=http://money.cnn.com/2008/03/02/news/companies/elkind_jobs.fortune/index.htm | accessdate=2008 թ․ Մարտ 5}}{{ref-en}}
* {{cite news | last=McCracken | first=Harry | authorlink=w:Harry McCracken | title=Steve Jobs, 1955–2011: Mourning Technology's Great Reinventor | newspaper=[[w:Time (magazine)|Time]] | date=October 5, 2011 | url=http://www.time.com/time/business/article/0,8599,2096251,00.html | accessdate=2012 թ․ Փետրուար 21 | archive-date=June 8, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130608201331/http://www.time.com/time/business/article/0,8599,2096251,00.html | dead-url=yes }}{{ref-en}}
* {{cite news| title=The FBI File on Steve Jobs | newspaper=[[w:The Wall Street Journal|The Wall Street Journal]]| url=http://online.wsj.com/article/SB10001424052970203646004577213042545376200.html | accessdate=2012 թ․ Փետրուար 21}}{{ref-en}}

=== &lt;small&gt;Հարցազրոյցներ&lt;/small&gt; ===
* [http://www.rollingstone.com/culture/news/steve-jobs-in-1994-the-rolling-stone-interview-20110117 Steve Jobs in 1994: The Rolling Stone Interview]{{ref-en}}, ''[[w:Rolling Stone|Rolling Stone]]'' 1994, republished January 17, 2011. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110121144227/http://www.rollingstone.com/culture/news/steve-jobs-in-1994-the-rolling-stone-interview-20110117 |date=January 21, 2011 }}
* [http://www.cwheroes.org/archives/histories/jobs.pdf Smithsonian Institution Oral History Interview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121114034512/http://www.cwheroes.org/archives/histories/jobs.pdf |date=2012-11-14 }}{{ref-en}}, 143&amp;nbsp;KB, April 20, 1995.
* [http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/oct2004/nf20041012_4018_db083.htm The Seed of Apple's Innovation]{{ref-en}}, ''[[w:BusinessWeek|BusinessWeek]]'' October 12, 2004.
* [http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2005/02/21/8251769/index.htm How Big Can Apple Get?]{{ref-en}}, ''[[w:Fortune (magazine)|Fortune]]'' February 21, 2005.
* [http://www.msnbc.msn.com/id/15262121/site/newsweek/ 'Good for the Soul']{{ref-en}}, ''[[w:Newsweek|Newsweek]]'', October 15, 2006.
* [http://d5.allthingsd.com/20070530/d5-gates-jobs-interview/ Bill Gates and Steve Jobs]{{ref-en}}, video and transcript of on stage interview, [[w:All Things Digital|AllThingsD]], May 30, 2007.
* [http://images.forbes.com/media/2009/04/24/jobs-deposition.pdf Videotaped Deposition of Steven P. Jobs in front of the Securities and Exchange Commission]{{ref-en}}, March 18, 2008
* [http://www.yalibnan.com/2011/02/28/steve-jobs-is-a-biological-arab-american-with-roots-in-syria-apple/ Interview with Abdulfattah &quot;John&quot; Jandali, Jobs's biological father]{{ref-en}}, by Mohannad Al-Haj Ali, published in ''[[w:Al Hayat|Al Hayat]]'' and reprinted by [[w:Ya Libnan|Ya Libnan]], February 28, 2011
* {{cite web | title = Steve Jobs's Appearances at D, the Full Video Sessions | url = http://allthingsd.com/20111005/steve-jobs-appearances-at-d-the-full-sessions/ | publisher = [[w:All Things Digital|AllThingsD]]}}{{ref-en}}
Стив Джобс։ Потерянное интервью
https://www.youtube.com/watch?v=lmJzpBH5cRw
https://www.youtube.com/watch?v=GfIDO4o334U

=== &lt;small&gt;Ֆիլմեր&lt;/small&gt; ===
* ''[[w:Steve Jobs (book)#Film|Steve Jobs]]''{{ref-en}}&amp;nbsp;-&amp;nbsp;A [[w:Sony Pictures|Sony Pictures]] film version of the biography by Walter Isaacson, with a screenplay and directed by [[w:Aaron Sorkin|Aaron Sorkin]].
* ''[[w:Jobs (film)|Jobs]]''{{ref-en}}&amp;nbsp;-&amp;nbsp;an upcoming [[w:independent film|independent film]] by Joshua Michael Stern. Jobs will be portrayed by [[w:Ashton Kutcher|Ashton Kutcher]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/two-and-half-men-ashton-kutcher-steve-jobs-biopic-306666 |title=Joshua Michael Stern will begin shooting the film in May, with Five Star Institute's Mark Hulme producing and financing; Sony is planning a separate Jobs biopic. |archiveurl=http://archive.is/20120915/http://www.hollywoodreporter.com/news/two-and-half-men-ashton-kutcher-steve-jobs-biopic-306666 |archivedate=2012-09-15}}{{ref-en}}&lt;/ref&gt;
* ''[[w:Pirates of Silicon Valley|Pirates of Silicon Valley]]''{{ref-en}}&amp;nbsp;-&amp;nbsp;a 1999 [[w:TNT (TV channel)|TNT]] film which chronicles the rise of Apple and [[w:Microsoft|Microsoft]] from the early 1970s to 1997. Jobs is portrayed by [[w:Noah Wyle|Noah Wyle]].

=== &lt;small&gt;Հայաստան&lt;/small&gt; ===
* [https://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&amp;v=AneTIwKKPcA Ի Յիշատակ Սթիւ Ճոպզի], [[Երեւան]], [[Կարէն Դէմիրճեանի Անուան Մարզահամերգային Համալիր]], DigiTec 2011, [[7 Հոկտեմբեր]] [[2011]] թ.
* [https://www.youtube.com/watch?v=VdcP2nOPVJQ Սթիվ Ջոբսի ելույթը] [[Ստենֆորդի համալսարան]]ի [[2005]] թ. շրջանաւարտներու տիպլոմներու յանձնման ժամանակ (հայերէն թարգմանութեամբ)։
* [http://www.mathnet.am/գլխավոր_ֆորում/ներկայացնում-ենք/933-սթիվ-ջոբս.html Սթիվ Ջոբսին] նուիրուած էջ [http://www.mathnet.am www.mathnet.am] կայքի մէջ։
* [http://users.freenet.am/~jvm/Stive_Jobs_Ru_x2.pdf Սթիւ Ճոպզ]{{ref-ru}}, Վոլտեր Այզեքսոն, 2011, 416 էջ։ &lt;br&gt;Սթիւ Ճոպզի ամբողջական կենսագրութիւնը։
{{Արտաքին յղումներ}}

{{DEFAULTSORT:Ճապզ, Սթիւ}}
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի ճարտարագէտներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի գործարարներ]]
[[Ստորոգութիւն:24 Փետրուարի ծնունդներ]]
[[Ստորոգութիւն:5 Հոկտեմբերի մահեր]]</text>
      <sha1>aegxu3loqo9aknbm831o77b0ok3h98o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Մաժիտա Ալ Ռումի</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4323</id>
    <revision>
      <id>255004</id>
      <parentid>221516</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:30:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>255004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7725" sha1="2nvkhv1tu6ssg0l1y6mbnrbm5lyagmb" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ
| անուն ազգանուն = Մաժիտա Ալ Ռումի
| բնագիր ԱԱՀ = Մաժիտա Ալ Ռումի Պարատաաի 
| պատկեր = Majida El Roumi - Portrait in 1991.jpg
| չափ = 
| նկարագրութիւն = 
| ծնած է = [[13 Դեկտեմբեր|13 Դեկտեմբեդր]], [[1957]]
| ծննդավայր = [[Սուր (Լիբանան)|Սուր]], [[Լիբանան]]
| վախճանած է = 
| մահուան  վայրը = 
| քաղաքացիութիւն = [[Լիբանանցիներ|Լիբանանցի]]
| հպատակութիւն = 
| ազգութիւն = 
| ալմա մատեր =
| կրօնք = 
| ազդուած է = 
| ազդած է = 
| գրքեր = 
| աշխատանք = 
| կարողութիւն = 
| մասնագիտութիւն = [[Արաբ]]ական, [[դասական]] եւ [[Օպերա|օփերային]] [[երգիչ|երգչուհի]] եւ [[դերասան]]ուհի
| ամուսին = 
| ծնողներ = 
| երեխաներ = 
| պարգեւներ եւ մրցանակներ = 
| կայքէջ = {{URL|http://www.magidaelroumy.com/#!/}}
| ստորագրութիւն =
}}

'''Մաժիտա Ալ Ռումի''', (արաբ․՝ ماجدة الرومي‎‎, 13 Դեկտեմբեր 1956), Լիբանանցի սոփրանօ [[երգիչ|երգչուհի]] եւ [[դերասան]]ուհի։ Ճանչցուած է որպէս [[Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութիւն|Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան]] [[բարեացակամութեան դեսպան]]ը։ 
Առաջին անգամ ելոյթ ունեցած է 16 տարեկանին՝ [[1974]] թուականին։ Մաժիտան ծնած է յայտնի երգիչ՝ [[Հալիմ Ալ Ռումի]]ին ընտանիքին, [[Հարաւային Լիբանան]]ի, [[Սուր (Լիբանան)|Սուր]] քաղաքին մէջ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ghadinews.net/ar/Newsdet.aspx?id=331&amp;id2=22 |title=ماجدة الرومي |accessdate=2016-11-25 |archive-date=2015-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151004065810/http://www.ghadinews.net/ar/Newsdet.aspx?id=331&amp;id2=22 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;:

[[2015]]-ի Յուլիսին, Մաժիտա Ալ Ռումին [[Ժունիէ]] քաղաքին մէջ տեղի ունեցած փառատօնին հանդէս եկած է Ինկա եւ Անուշ Արշակեաններուն «Մենք ենք սարերը մեր» երգով թէ՛ [[արաբերէն]] եւ թէ՛ [[հայերէն]] տարբերակներով՝ իրբեւ յարգանքի տուրք [[Հայոց Ցեղասպանութիւն|Հայոց Ցեղասպանութեան]] հարիւրամեակին եւ զոհերու յիշատակին:&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.tert.am/am/news/2015/07/06/majida-rumiy-arm/1727023 |title=Արաբ յայտնի երգչուհին կատարել է «Մենք ենք ու սարերը մեր» երգը (տեսանյութ) |accessdate=2016-11-25 |archive-date=2019-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190407151920/https://www.tert.am/am/news/2015/07/06/majida-rumiy-arm/1727023 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;:

Համերգէն առաջ տուած ճեպազրոյցին ընթացքին ողջունելով հայ ժողովուրդը Ռումի ըսած է.
{{քաղվածք|100 տարի է անոնք բարութիւն եւ   ուրախութիւն կը սերմանեն ո՛ւր ալ գտնուին, անոնք արժանի են սրտիս խորքէն բխող այս ողջոյնին, կը յուսամ, որ հայերէնը լաւ ընդունուի, որովհետեւ իսկապէս դիւրին լեզու չէ&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.aztagdaily.com/archives/247987 | title=Ժունիէի Մէջ . Մաժիտա Ռումի Կը Հնչեցնէ «Մենք Ենք Մեր Սարերը» Երգը` Յարգելով Հայոց Ցեղասպանութեան 100-Ամեակը}}&lt;/ref&gt;:|Մաժիտա Ռումի}}

== Երաժշտական ասպարէզ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Majida El Roumi|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Majida_El_Roumi&amp;oldid=1371823366|date=2026-08-28|accessdate=2026-09-18|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
'''1970-ականներ''' 

1974-ին, 16 տարեկանին, ան մասնակցեցաւ ''Télé Liban''-ի «Studio El Fan» տաղանդներու մրցոյթին՝ մեկնաբանելով Ասմահանի եւ Լայլա Մուրատի երգերը:

'''1980-ականներ–1990-ականներ''' 

Երբ 1989 Մայիսին ան ելոյթ ունեցաւ ''Hunter College''-ի մէջ՝ 19 հոգինոց նուագախումբի մը ընկերակցութեամբ, երաժշտական քննադատ Փիթըր Ուոթրոս նշեց. «Ան կը տատանէր գրեթէ եւրոպական փոփի եւ Մերձաւոր Արեւելքի փոփի միջեւ»:

'''2001–2004''' 

2001-ին, Մաժիտա Էլ Ռումի հրապարակեց «Nachid El Hobb» (Սիրոյ Օրհներգը) խորագրով single մը, որուն բառերը քաղուած էին լիբանանցի արուեստագէտ եւ գրող Ճըպրան Խալիլ Ճըպրանի ''Dam'a wa Ibtisama'' (Արցունք եւ Ժպիտ) գործէն: Էլ Ռումի այս բնագիրը ընտրեց 2001-ի ՄԱԿ-ի արարողութենէն ետք, երբ անուանուեցաւ Բարի Կամեցողութեան Դեսպան, եւ զայն յայտարարեց աշխարհի տարածքին խաղաղութեան իր առաքելութեան գլխաւոր պատգամը: 2001-ին, Մաժիտայի քոյրը՝ Մահան, քաղցկեղէ տառապելուն պատճառով ստիպուած եղաւ տեղափոխուիլ ԱՄՆ՝ աւելի լաւ բժշկական խնամք ստանալու համար:

'''2011–ներկայ''' 

Մաժիտա գրեց «Bokra» (Վաղը) բարեսիրական օփերեթին բառերը, որ հրապարակուեցաւ 11 Նոյեմբեր 2011-ին: Single-ին հասոյթը նուիրաբերուեցաւ արուեստի եւ մշակոյթի ծրագիրներով զբաղող զանազան բարեսիրական նախաձեռնութիւններու, որոնց նպատակն էր միջոցներ հանգանակել Արաբական Աշխարհի կրթական ծրագիրներուն համար: ''CNN''-ի «Inside the Middle East» յայտագիրին ընթացքին Ռիմա Մաքթապիի հետ ունեցած հարցազրոյցին մէջ, Մաժիտա պատմեց նոր երգին պատմութիւնը, որուն արտադրիչներն էին Քուինսի Ճոնզն ու RedOne-ը: Անակնկալ եւ անսպասելի որոշումով մը, Մաժիտա յայտարարեց, որ դուրս եկած է ծրագիրէն: Ան ըսաւ, որ արտադրիչը՝ Քուինսի Ճոնզ, չէր գոհացուցած իր պայմանները, եւ ծրագիրը հսկող ու վերահսկող խումբը արհեստավարժ չէր: Մաժիտան արդէն ձայնագրած էր իր մասնաբաժինը օփերեթին մէջ, բայց երբ իրմէ խնդրեցին վերստին ձայնագրել Քաթարի մէջ, ան յայտարարեց իր հրաժարումը եւ հրաժարեցաւ իր հեղինակային իրաւունքներէն:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}

{{DEFAULTSORT:Մաժիտա Ալ Ռումի}}
[[Ստորոգութիւն:Լիբանանցի երգչուհիներ]]
[[Ստորոգութիւն:Արաբ երգչուհիներ]]
[[Ստորոգութիւն:1956 ծնունդներ]]
[[Ստորոգութիւն:13 Դեկտեմբերի ծնունդներ]]</text>
      <sha1>2nvkhv1tu6ssg0l1y6mbnrbm5lyagmb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Մարիա Քիուանուքա</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4476</id>
    <revision>
      <id>254994</id>
      <parentid>216067</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T08:52:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7119" sha1="soq1vhjdj7i6nijc7n9407n9bbqs1id" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}
'''Մարիա  Քիուանուքա''' ({{Ած}}), ուգանտացի տնտեսագէտ, գործարար կին եւ քաղաքական գործիչ, Ուգանտայի ֆինանսներու նախարար (27 Մայիս 2011 - 1 Մարտ 2015 )&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.facebook.com/notes/the-new-vision/comprehensive-list-of-new-cabinet-appointments-dropped-ministers/10150208384704078|title=Comprehensive list of new Cabinet appointments + dropped ministers|last=|first=|date=|website=www.facebook.com|publisher=|language=|accessdate=}}&lt;/ref&gt;: 2015-ին Ուգանտայի նախագահի ֆինանսական հարցերով աւագ խորհրդատուն է եւ պատասխանատու է Պրետօն Վուտսի համակարգի համար&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/2639388/data/956667/-/oq6gpdz/-/cabinet.pdf |title=Archive copy |accessdate=2018-08-28 |archive-date=2017-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170709092825/http://www.monitor.co.ug/blob/view/-/2639388/data/956667/-/oq6gpdz/-/cabinet.pdf |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;:

Նախքան կառավարութեան կազմին մէջ նշանակուիլը եղած է Radio One-ի եւ անոր քոյր ռատիօկայանի՝ Radio Two-ի գլխաւոր գործադիր տնօրէն, եւ որ անոր ընտանիքին կը պատկանի բաժնետոմսերու մեծ մասը: Եղած է նաեւ Aga Khan հիմնադրամի (Արեւելեան Ափրիկէ), Nabagereka Development Trust- ի, Նկումպայի համալսարանի, Ուգանտայի զարգացման պանքի եւ Stanbic Bank Uganda Limited-ի տնօրէններու խորհուրդի անդամ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bloomberg.com/research/stocks/private/person.asp?personId=48996447&amp;privcapId=4203914|title=Terms of Service Violation|last=|first=|date=|website=www.bloomberg.com|publisher=|accessdate=}}&lt;/ref&gt;:

Ան ծառայած է «Stanbic Bank Uganda Limited»-ի խորհուրդին մէջ 2009-էն մինչեւ 2011 թուական: Մի քանի տարի որպէս «United Bank for Africa Uganda Limited»-ի տնօրէններու խորհուրդի ատենապետուհի ծառայելէ ետք, Մարիա Մայիս 2021-ին նշանակուեցաւ «Standard Chartered Uganda»-ի խորհուրդի անդամ:

== Կենսագրութիւն եւ կրթութիւն ==
Ան ծնած է Ուկանտայի մայրաքաղաք Քամփալայի մէջ՝ 12 Մայիս 1955-ին: Մարիա Քիուանուքա յաճախած է Գայազայի բարձրագոյն դպրոցը (Gayaza High School)՝ աղջկանց հեղինակաւոր գիշերօթիկ երկրորդական դպրոց մը, որ կը գտնուի Քամփալայէն դէպի հիւսիս-արեւելք՝ շուրջ 26 քիլոմեթր հեռաւորութեան վրայ, եւ աւարտած է 1973-ին: 1974-ին ան ընդունուած է Ուկանտայի ամենահին բարձրագոյն ուսումնական հաստատութիւնը՝ «Makerere» համալսարանը: 1977-ին աւարտած է՝ ստանալով Առեւտուրի պսակաւոր արուեստից (BCom) աստիճան: Յետագային ան ուսումը շարունակած է Միացեալ Թագաւորութեան «London Business School»-ի մէջ՝ ստանալով Գործարար վարչութեան մագիստրոսի (MBA) աստիճան:

== Աշխատանքային փորձառութիւն&lt;ref&gt;{{Citation|title=Maria Kiwanuka|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Maria_Kiwanuka&amp;oldid=1372434813|date=2026-08-31|accessdate=2026-09-18|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Մօտաւորապէս 1980 թուականէն սկսեալ, ան աւելի քան տասը տարի աշխատեցաւ Համաշխարհային Դրամատան մէջ՝ որպէս տնտեսագէտ եւ ելեւմտական վերլուծաբան Արեւելեան Ասիոյ եւ Հարաւային Աֆրիկայի տարածաշրջաններու համար: Մասնաւորապէս, ան համակարգեց ծրագիրներ Պուրմայի, Մալաւիի, Սուազիլենտի եւ [[Ուկանտա|Ուկանտայի]] մէջ: Համաշխարհային Դրամատունէն հեռանալէ ետք, ան վերադարձաւ իր հայրենիքը՝ Ուկանտա, եւ մուտք գործեց մասնաւոր մարզ: Իր ընտանիքի անդամներուն հետ միասին ան հիմնեց ձեռնարկութիւններ հեռարձակման, հրատարակչութեան, անշարժ գոյքի եւ տնտեսական խորհրդատուութեան ոլորտներուն մէջ: 2000-ականներու սկիզբէն ի վեր ան ծառայած է որպէս Պուկանտայի Նապակերեքայի ելեւմտական խորհրդատու: 1 Մարտ 2015-ին, նախարարաց խորհուրդի վերակազմաւորման ընթացքին, ան դուրս մնաց նախարարաց խորհուրդէն եւ նշանակուեցաւ Նախագահի աւագ ելեւմտական խորհրդական:

Տարիներու ընթացքին ան ծառայած է որպէս ոչ-գործադիր վարչական անդամ «Stanbic Bank Uganda Limited»-ի, «Aga Khan Foundation»-ի, «Nkumba» համալսարանի եւ «Uganda Development Bank»-ի տնօրէններու խորհուրդներուն մէջ: 2015-ին Ուկանտայի նախարարաց խորհուրդէն հեռանալէ ետք, ան ծառայած է որպէս «United Bank for Africa Uganda Limited»-ի տնօրէններու խորհուրդի ատենապետուհի: Մայիս 2021-էն ի վեր ան որպէս ոչ-գործադիր անդամ կը նստի «Standard Chartered Uganda»-ի խորհուրդին մէջ: Մայիս 2022-ին Մարիա Քիուանուքա նշանակուեցաւ «Airtel Mobile Commerce Uganda Limited» (AMCUL) ընկերութեան տնօրէններու խորհուրդի ատենապետուհի, որ «Airtel Uganda»-ի մասնաճիւղն է եւ «Airtel Money Uganda»-ի ծառայութիւններ մատուցողը&lt;ref&gt;Javira Ssebwami (5 May 2022). &quot;Former Finance Minister, Maria Kiwanuka named board chair of Airtel Mobile Commerce&quot;. ''PML Daily''. Kampala, Uganda. Retrieved 8 May 2022.&lt;/ref&gt;:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}

== Արտաքին յղումներ ==
*[http://www.monitor.co.ug/News/National/-/688334/1170806/-/c0y8sbz/-/index.html Full List of Ugandan Cabinet Mininisters, 27 May 2011]
*[http://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/The+life+and+mindset+of+a+finance+minister/-/691232/1414320/-/item/0/-/15ir6yfz/-/index.html Interview With Maria Kiwanuka In 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407155857/https://www.monitor.co.ug/artsculture/Reviews/The%2Blife%2Band%2Bmindset%2Bof%2Ba%2Bfinance%2Bminister/-/691232/1414320/-/item/0/-/15ir6yfz/-/index.html |date=2019-04-07 }}</text>
      <sha1>soq1vhjdj7i6nijc7n9407n9bbqs1id</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Մերի Լուիզ Կրաֆամ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4586</id>
    <revision>
      <id>254980</id>
      <parentid>231341</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T06:48:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13786" sha1="cbn15vkbgqvoohxtwvn5hjw9se67vob" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ|անուն ազգանուն=Մերի Լուիզ Կրաֆամ}}
'''Մէրի Լուիզ Կրաֆամ''' ({{Lang-en|Mary Louise Graffam}}, {{ԱԾ}}) ամերիկացի ուսուցչուհի, դպրոցի տնօրէնուհի, քրիստոնեայ միսիոնար է: 1915 թուականին արտաքսուած է որպէս հայերու ցեղասպանութեան կարեւոր վկաներէն մէկը:

Մէյն նահանգին Մանսըն քաղաքը ծնած է: Հայրը հողագործ էր իսկ մայրը որ վատառողջ էր, 31 տարեկանին, աղջկան միջնակարգ կրթութիւնը աւարտելէ քիչ ժամանակ վերջ մահացած է: Հինգ տարեկանին ընտանիքովը տեղափոխուած է Անտովըր, որ կը գտնուի Մասաչուսեցի մէջ։ Քոյրը Վինոնան ու ինքը Քրիստոնէութեան կանոններով մեծցած են: Երիտասարդութեան ընթացքին ստացած կրօնական փորձառութեան մը շնորհիւ մասնակցած է տեղական եկեղեցւոյ ծիսակատարութիւններուն: Օհայոն՝ միսիոնարական կրթութեամբ յայտնի Օպերլինի գոլէճը սկսած է ուսանիլ միսիոնար ըլլալու նպատակով: 1894-ին շրջանաւարտ ըլլալէ ետք  Մասաչուսեցի, Նիւ ճըրզիի, Ուաշինկթընի տարբեր դպրոցներ աշխատած է: Չէ յաջողած երթալ Ճափոն իբր միսիոնար:

Երբ ան [[Օսմանեան Կայսրութիւն]] հասաւ, երեսունմէկ տարեկան էր: Ի վերջոյ դարձաւ Սեբաստիոյ աղջկանց երկրորդական վարժարանին տնօրէնուհին, ուր կը դասաւանդէր հանրահաշիւ եւ երկրաչափութիւն։ Իբրեւ շրջակայ գիւղերու դպրոցներու տեսուչ, ան նաեւ Աստուածաշունչի սերտողութեանց եւ եռանկյունաչափութեան ուսուցչուհի էր Սեբաստիոյ ուսուցչական քոլէճին մէջ։ Ան սահուն կերպով սորվեցաւ հայերէն, ինչպէս նաեւ կրնար խօսակցիլ թրքերէնով եւ ֆրանսերէնով։ Ան պահեց իր պաշտօնը իբրեւ ուսուցչուհի մինչեւ Առաջին Համաշխարհային Պատերազմի սկիզբը եւ Հայոց Ցեղասպանութեան ի վերջոյ հասնող գագաթնակէտը:

Իր 50-ամեակէն կարճ ատեն ետք, Կրաֆամ նկատեց ուռուցք մը իր կուրծքին վրայ: Ան հետեւեցաւ անոր վեց շաբաթ, եւ ի վերջոյ համաձայնեցաւ զայն վիրահատութեամբ հեռացնել: Մերձաւոր Արեւելքի Նպաստամատոյցի (NER) հայ բժիշկ մը՝ [[Տոքթ. Հեքիմեան|տոքթ. Հեքիմեան,]] կատարեց վիրահատութիւնը: Կրաֆամ Մերձաւոր Արեւելքի Նպաստամատոյցի երկու հիւանդապահուհիներու մշտական հոգատարութեան տակ էր, եւ բժշկական խումբը համաձայնեցաւ, որ անոր վիրահատութիւնը յաջող անցած էր: Դժբախտաբար, չորրորդ օրը անոր տաքութիւնը բարձրացաւ, զարկերակը արագացաւ, իսկ աւելի ուշ անոր մօտ զարգացաւ սուր երիկամաբորբ: Ան մահացաւ չորս օր ետք: Մերի Կրաֆամ շատ սիրուած եւ բարձրօրէն յարգուած էր իր համայնքին մէջ: Իր գործընկերը՝ [[Նինա Ռայս|Նինա Ռայս,]] անոր յուղարկաւորութիւնը նկարագրեց իբրեւ «յուզիչ... որուն մասնակցեցան աղքատ ժողովուրդի եւ որբերու բազմութիւններ, ինչպէս նաեւ պետական պաշտօնեաներ եւ զինուորական ուղեկցորդ մը: Ժողովուրդը ինքզինք կը զգայ ոչխար՝ առանց հովիւի, եւ մենք ընելիք շատ ունինք անոնց մարտունակութիւնն ու ոգին բարձր պահելու համար»&lt;ref&gt;{{Citation|title=Mary Louise Graffam|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mary_Louise_Graffam&amp;oldid=1354629354|date=2026-05-17|accessdate=2026-09-18|language=en}}&lt;/ref&gt;։

== Գրաֆամը եւ ցեղասպանութիւնը ==
[[Պատկեր:Marygraffamsheep.jpg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Marygraffamsheep.jpg|ձախից|մինի|Գրաֆամը գիւղին մէջ]]
Մերի Գրաֆամը այն սակաւաթիւ միսիոնարներէն էր, ովքեր մնացին Սեբաստիոյ մէջ, երբ Օսմանեան կառավարութիւնը խզեց դիվանագիտական յարաբերութիւնները ԱՄՆ հետ՝ վերջինիս կողմէ Առաջին համաշխարհային պատերազմին ներագրաւելու պատճառով&lt;ref name=&quot;Sahagian&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.am/books?id=d4NtAAAAMAAJ&amp;q|title=Armenian Sebastia/Sivas and Lesser Armenia|last=Sahagian|first=Helen|publisher=Mazda Publ.|year=2004|isbn=1568591527|editor=Richard G. Hovannisian|location=Costa Mesa, Calif.|pages=373–398|accessdate=2013 թ․ մարտի 10}}&lt;/ref&gt;։ 1915 թ. Յուլիսի 7-ին Գրաֆամը իր աշակերտներու եւ 2000 հայերու հետ միասին կը տեղահանուի։ Տեղահանուածներուն «պաշտպանուելու» կոչուած ոստիկանները զինամթերք  կը տրամադրուի տեղւոյն քրդերուն, որոնք կը թալանեն մարդոց եւ կ'առեւանգեն աղջիկներուն&lt;ref name=&quot;Sahagian&quot; /&gt;։ Որոշ քրդական խումբեր կը քարկոծեն տեղահանուած հայերուն&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://college.cengage.com/history/primary_sources/world/graffam_letter_from_turkey.htm|title=Letter from Turkey|date=Summer 1915|publisher=Cengage|accessdate=2013 թ․ մարտի 12|quote=Շուրջբոլորը բլուրները սպիտակել էին քրդերից, ովքեր քարեր էին նետում դանդաղորեն դեպի կամուրջը գնացող հայերի վրա։}}&lt;/ref&gt;։ Քալելու ընթացքին Գրաֆամն ականատես կ'ըլլայ հայերու գնդակահարութեանը, որոնք կը փորձէին ջուր խմել մօտակայ գետէն&lt;ref name=&quot;nytimes&quot;&gt;{{cite news|title=KAISER'S LAND FOR MISSION; Woman Relief Worker's Unique Career in Turkey and Armenia.|url=http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?res=F2091EF93E5810738DDDAA0A94D9405B818EF1D3|accessdate=2013 թ․ մարտի 11|newspaper=New York Times|date=հունվարի 23, 1921}}&lt;/ref&gt;։ Նաեւ լուրեր կը ստանան, որ մօտ տեղեր «դիակներու դաշտ» կայ&lt;ref name=&quot;letter&quot;&gt;{{cite web|url=http://college.cengage.com/history/primary_sources/world/graffam_letter_from_turkey.htm|title=Letter from Turkey|date=Summer 1915|publisher=Cengage|accessdate=2013 թ․ մարտի 12|quote=Ասում են, որ մոտիկ դաշտավայրը լցված է դիակներով}}&lt;/ref&gt;։ Գրաֆամը կը նկարագրէ իրավիճակը մինչ կը հասնէր [[:hy:Մալաթիա|Մալաթիա]], ուր թուրք ոստիկանները իրեն կ'արգիլեն շարունակել ճանապարհը.

{{քաղվածք|Երբ հասանք Տոկմա Սուի կամրջին, սարսափելի տեսարան էր։ Որքան աչքը կարող էր տեսնել հարթավայրում, այդ դանդաղ շարժվող շղթան էր։ Ժամեր շարունակ ոչ մի կաթիլ ջուր չտեսանք ճանապարհին,  իսկ արևը ահավոր այրում էր։ Քայլելու ընթացքում տեսանք երեկվա խմբի մահացածներին և թուլություն սկեսց իջնել...  Ես որքան կարողացա մեր ֆուրգոններում հավաքեցի, և մեր աշակերտները, թե՛ աղջիկները թե՛ տղաները, աշխատում էին հերոսաբար...}}{{oq|en|When we approached the bridge over Tokma Su it was a certainly fearful sight. As far as the eye could see over the plain was this real slow moving line of oxcarts. For hours not a drop of water on the road and the sun pouring down its very hottest. As we went on we began to see the dead from yesterday's company and the weak began to fall by the way...I piled as many as I could on our wagons and our pupils both boys and girls, worked like heroes.&lt;ref name=&quot;letter&quot;/&gt;}}1915 թ. Օգոստոսին Գրաֆամը  կը վերադառնայ Սեբաստիա եւ կը գրէ ընտանիքին եւ ընկերներուն, որոնք Ամերիկայի լուրերը կը սպասէին։ Սեբաստիոյ մէջ Գրաֆամը ուժասպառ  էր այլեւս խնամելով հայ որբերուն։ Կը ստանձնէ պահել ֆինանսական միջոցները եւ թանկարժեք իրերը, որ կը յանձնէին իրեն հայերը ապահովութեան համար, եւ կը փորձէ արժէքաւոր ապրանքները տեղափոխել ապահով վայրեր&lt;ref name=&quot;Sahagian2&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.am/books?id=d4NtAAAAMAAJ&amp;q|title=Armenian Sebastia/Sivas and Lesser Armenia|last=Sahagian|first=Helen|publisher=Mazda Publ.|year=2004|isbn=1568591527|editor=Richard G. Hovannisian|location=Costa Mesa, Calif.|pages=373–398|accessdate=2013 թ․ մարտի 10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Միս Գրաֆամի պատմությունը,  4-5 էջեր&lt;/ref&gt;։ Կը պահէ նաեւ հայ աղջիկներուն, որոնց կ'առեւանգէին մուսուլմանական ընտանիքները&lt;ref name=&quot;Sahagian2&quot; /&gt;։ Իշխանութիւնների ուշադրութիւնը չգրաւելու համար Գրաֆամը գաղտնի կը պահէ հարիւրաւոր աղջիկներու՝ տեղաւորելով անոնց շրջակայ քաղաքներու ընտանիքներուն մօտ։ 1916 թ. կը դիմէ  Օտար երկիրներո միսիոներութեան լիազօրներու ամերիկեան խորհուրդի գանձապահ Ուիլիամ Վ. Փիթին&lt;ref name=&quot;Sahagian2&quot; /&gt;՝{{oq|en|I must have much money or these half-sick women and children will perish with hunger and cold. Then there is [[Zara (Turkey)|Zara]], [[Kangal]], and [[Tokat]] and other places in the same condition.}}
[[Պատկեր:Marylgraffampersonnelcard.jpg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Marylgraffampersonnelcard.jpg|աջից|մինի|Մերի Լյուիս Գրաֆամի անձնական բացիկը]]
1919 թ. Յունուարի 27-ին թուագրուած նամակով Գրաֆամը դիմեր է նաեւ ԱՄՆ լիազօր Լիւիս Հեքին՝ պատմելով հայ որբ աղջիկներու բռնի իսլամափոխութեան մասին&lt;ref name=&quot;Sahagian2&quot; /&gt;{{oq|en|Some weeks ago a crowd of Armenian girls who had been in the Turkish orphanage here were told that unless they become wholly Islam and absolutely denied all Armenian relatives and acquaintances that they would be put into the street. Upon that most girls fled to us and are working in our factory.&quot;}}1919 թ. ան կը գրէ իր ապրումներու մասին՝ վերնագրելով «Սեփական պատմութիւն»&lt;ref name=&quot;Sahagian2&quot; /&gt;։

Գրաֆամը անկախ Հայաստանի եռանդուն պաշտպաններէն էր, ուր հայերը ազատ կ'ըլլային «թուրքական տիրապետութենէն»&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.am/books?id=uJR1kvx0-B8C|title=The republic of Armenia.|last=Hovannisian|first=Richard G.|publisher=Univ. of Calif. P.|year=1982|isbn=0520041860|location=Berkeley}}&lt;/ref&gt;։

Անոր մահը սգացին հազարաւոր մարդիկ, ովքեր անոր պարտական էին կեանքով&lt;ref name=&quot;Cambridge&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.am/books?id=pnLSRXAXTfcC&amp;dq|title=America and the Armenian Genocide of 1915|publisher=Cambridge University Press|year=2003|isbn=9781139450188|editor=J.M. Winter|pages=215–230|accessdate=2013 թ․ մարտի 10}}&lt;/ref&gt;։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{քաղվածք|Ինձ ավելի շատ փող է հարկավոր, այլապես այս վատառողջ կանայք և երեխաները կկործանվեն սովից ու ցրտից։  Նույն վիճակներում են Զիլեն, Կանգալը, Թոկատը&lt;ref&gt;Սեբաստիայի վիլայեթի տեղանունների մասին տե՛ս [[Սեբաստիայի վիլայեթ#Վարչական բաժանում|Սեբաստիայի վիլայեթ]]&lt;/ref&gt;։}} {{քաղվածք|Մի քանի շաբաթ առաջ այստեղ էին թուրքական մանկատնից մի խումբ հայ աղջիկներ, ովքեր  պատմեցին, որ եթե իրենք իսլամ չընդունեն և չհրաժարվեն բոլոր հայ ազգականներից ու ծանոթներից, կհայտնվեն փողոցում։ Նրանցից շատերը փախան և աշխատում են մեզ մոտ&quot;}}
&lt;references&gt;&lt;/references&gt;
[[Ստորոգութիւն:Հայոց Ցեղասպանութեան ականատեսներ]]</text>
      <sha1>cbn15vkbgqvoohxtwvn5hjw9se67vob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ճեքի Չան</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5199</id>
    <revision>
      <id>254987</id>
      <parentid>236264</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T07:31:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33742" sha1="m2cb52df1o1czdkgk1dkatalisulnpy" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}
'''Ճեքի Շան''' ({{lang-en|Jackie Chan}}, {{lang-zh|成龍}}, Չեն Լուն; բնագիր անունը չին.՝ 陳港生, Չեն Գանշեն («Չեն, որ ծնած է [[Հոնկ Քոնկ]], երբեմն կը նշուի որպէս Չան Քոնսան եւ Ֆան Շիլուն (Ամբողջական ընտանեկան անունը, որ վերականգնուած է ծնունդէն քանի մը տարի անց, ծնած է [[7 Ապրիլ]] [[1954]]-ին, [[Հոնկ Քոնկ]]), հոնկ քոնկեան եւ ամերիկեան դերասան, «քասքատիոր» (Ֆրանս.՝ cascadeur - այսինքն տարօրինակ, ոչ սովորական եւ վտանգաւոր հնարքներով դերակատարութիւն, գահավիժորդ - անգլ.՝ stuntman կամ stunt performer), «կինոռեժիսոր» (այսինքն՝ ժապաւէնի «ֆիլմ»ի վարիչ ղեկավար - անգլ.՝ movie director կամ filmmaker), արտադրող, «սցենարիստ» (այսինքն՝ ժապաւէնի կամ «ֆիլմ»ի նախօրինակ գրող - անգլ.՝ screenwriter կամ scriptwriter), զինուորական եւ լարախաղացային ռազմական տեսարաններու (martial and acrobatic fighting style) եւ հնարքներու բեմադրող , երգիչ։

Ան [[Բրիտանիա|Բրիտանական]] կայսրութեան շքանշանակիր է&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london-gazette.co.uk/issues/51772/supplements/17|title=Supplement to The London Gazette|date=16 June 1989|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131126175938/http://www.london-gazette.co.uk/issues/51772/supplements/17|archivedate=2013-11-26|accessdate=2012-ի Օգոստոսի 6–ին|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;։

== Կեանքի Վաղ Տարիներ ==
Ճեքի Չանը ծնած է 1954 թուականի [[Ապրիլ 7]]-ին, Հոնքոնկ, Չարլզ եւ Լիլի Չանի (Charles and Lee-Lee Chan) ընտանիքին մէջ, որոնք [[Չինաստան|չինական]] քաղաքացիական պատերազմին փախստականներ էին։ Փոքր ժամանակ զինք &quot;Փաոփաո&quot; ({{lang-zh|炮炮}}, որ թարգմանաբար կը նշանակէ &quot;Թնդանօթի արկ&quot;) կ'անուանէին&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ջեքի Չանի կենսագրությունը |work=Կենսագրություն |publisher=Hong Kong Film.net |url=http://www.hkfilm.net/chanbio.htm |accessdate=28 Փետրուար 2012}}&lt;/ref&gt;, որովհետեւ ան կենսունակ ուժով լեցուն երեխայ էր եւ միշտ կը թռչկոտէր։ Քանի որ Չանի ծնողները կ'աշխատէին ֆրանսական դեսպանի մօտ, Հոնքոնկի մէջ, Չանը իր մանկութիւնը կ'անցընէ դեսպանի բնակութեան վայրին մօտ, Վիքթորիա Փիք փողոցը (Victoria Peak district)&lt;ref name=&quot;Tiscali&quot;&gt;{{cite web |title=Ջեքի Չանի կենսագրությունը |work=Կենսագրություն |publisher=Տիսքալի |url=http://www.talktalk.co.uk/entertainment/film/biography/artist/jackie-chan/biography/45 |accessdate=28 Փետրուար 2012}}&lt;/ref&gt;։

Չանը նախ կը յաճախէ Հոնքոնկի Նահ-Նվա դպրոցը, ուր ուսման առաջին իսկ տարին դպրոցէն դուրս կը մնայ. ծնողները զինք կը հանեն դպրոցէն։ 1860 թուականին հայրը կը տեղափոխուի Քանպերրա (Canberra)՝ [[Աւստրալիա]], ուր ամերիկեան դեսպանատան մէջ կ'աշխատէր որպէս գլխաւոր խոհարար։ Չանը կ'ուղարկեն &quot;[[Փեքին]]ի օփերայի դպրոց&quot;, ուր ան 10 տարի կը սորվի մարտարուեստներ եւ աքրոպաթիք։ Իր վարպետը Եու. Ճիմ-Եուէնն էր&lt;ref name=&quot;Tiscali&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CelebValues&quot;&gt;{{cite web |title=Ջեքի Չանի պայքարը վայրի կենդանիների ապօրինի վաճառքի դեմ |publisher=Celebrity Values |url=http://www.celebrityvalues.com/jackie_chan.html |accessdate=28 Փետրուար 2012 |archive-date=2012-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120313000144/http://www.celebrityvalues.com/jackie_chan.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;։ Հետեւաբար ան դարձաւ փեքինեան օփերայի ներկայացուցիչներէն մէկը, խումբի առաջնորդ, դպրոցի լաւագոյն սաներէն մէկը։ Իր ստեղծագործական կեղծանունը այդ տարիներուն Եուն Լօ էր՝ ի պատիւ իր վարպետին։ Չանը մտերիմ ընկերներ ունեցաւ ի դէմս խումբի միւս անդամներուն՝ Սամօ Հունկ (Sammo Hung) եւ Եուէն Պիաօ (Yuen Biao)։ Յետագային իրենց անուանեցին «երեք եղբայրներ» կամ «երեք [[Վիշապներ|վիշապներ»]] (Three Brothers or Three Dragons)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Յոթ փոքրիկ երջանիկները |work=Ակնարկ |publisher=LoveAsianFilm |url=http://www.loveasianfilm.com/features/sevenlittlefortunes.html |accessdate=28 Փետրուար 2012 |archive-date=2010-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100716130110/http://www.loveasianfilm.com/features/sevenlittlefortunes.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;:

8 տարեկանին ան առաջին անգամ իր ընկերներուն՝ «փոքրիկ յաջողակներուն» &quot;Little Fortunes&quot; հետ կը յայտնուի «Մեծ եւ փոքր Ուոնկ Թին Պարը» (Big and Little Wong Tin Bar) ֆիլմին մէջ (1962), ուր Լի Լի Հուան կը մարմնաւորէր իր մօր դերը։ Չանը Լիի հետ կրկին հանդէս եկաւ Քինկ Հուի (King Hu) «Եկուր խմենք միասին» (Come Drink with Me) ֆիլմին մէջ (1963)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Եկ խմիր ինձ հետ (1966) |work=Մուտք տվյալների բազա |publisher=[[Hong Kong Cinemagic]] |url=http://www.hkcinemagic.com/en/movie.asp?id=2418&amp;showmovfullcast=1 |accessdate=29 Փետրուար 2012 |archive-date=2016-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160714173100/http://www.hkcinemagic.com/en/movie.asp?id=2418&amp;showmovfullcast=1 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;։ 1971 թուականին Ճեքի Չանը կը նկարահանուի [[քոնկֆու]]ի մասին պատմող մէկ այլ՝ «Զենի հպումը» (A Touch of Zen) ֆիլմին մէջ&lt;ref name=&quot;Whoami&quot;&gt;{{cite web |title=[[Ո՞վ եմ ես]], Star file: Jackie Chan |medium=DVD |publisher=Universe Laser, Hong Kong |date = 1998}}&lt;/ref&gt;։ Այս ֆիլմէն ետք կը սկսի իր ասպարէզը՝ դերասանական շարժապատկերի արտադրութեան մէջ, պայմանագիր կնքելով Չու Մուի «Մեծ երկիր ֆիլմ ընկերութիւն» շարժապատկերի արձանագրութեան արուեստանոցին հետ։ 17 տարեկանին ան կ'աշխատէր որպէս «քասքատիոր» (Ֆրանս.՝ cascadeur - այսինքն տարօրինակ, ոչ սովորական եւ վտանգաւոր հնարքներով դերակատարութիւն, գահավիժորդ - անգլ.՝ stuntman կամ stunt performer), մասնաւորապէս [[Պրուս Լի]]ի «Կատաղութեան Բռունցքը» եւ «Վիշապի Ելքը» ֆիլմերուն մէջ հանդէս գալով Չան Եուն Լանգկ ([[չինարէն]]) կեղծանունով&lt;ref name=&quot;AskMen&quot;&gt;{{cite web |title=Շաբաթվա մարդը. Ներկայացնում ենք Ջեքի Չանին |work=Կենսագրություն |publisher=AskMen |url=http://uk.askmen.com/celebs/men/entertainment/54_jackie_chan.html |accessdate=28 Փետրուար 2012 |archive-date=2012-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120303202022/http://uk.askmen.com/celebs/men/entertainment/54_jackie_chan.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;։ Նոյն տարին ալ ստացաւ իր առաջին գլխաւոր դերը «Փոքրիկ Վագրը Քոնթոնէն» ֆիլմին մէջ, որ մեծ յաջողութիւն ունեցաւ Հոնքոնկի մէջ, 1973 թուականին&lt;ref name=&quot;Bioch&quot;&gt;{{cite web |title=Իրական կենսագրություններ. Ջեքի Չան |work=Կենսագրություն |publisher=The Biography Channel |url=http://94.236.123.156:8082/biographies/jackie-chan.html |accessdate=28 Փետրուար 2012 |archive-date=2013-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130908200942/http://94.236.123.156:8082/biographies/jackie-chan.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;։ Նուազած վարձատրումներուն պատճառաւ, Ճեքի Չան համաձայնեցաւ նկարահանուիլ «Բոլորը Ընտանիքին Մէջ» չափահասներուն համար նախատեսուած կատակերգութեան մէջ։ Այդ մինչեւ հիմա միակ ֆիլմն է, ուր Ճեքին ունի մերկ տեսարաններ։ Բացի այդ միակ ֆիլմ է, ուր ո՛չ մէկ մարտական գործողութիւն կայ&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ջեքի Չանի մեծահասակների ֆիլմում |publisher=Information Times |year=2006 |url=http://xinwen.de/2006/09/21/jackie_chan_als_darsteller_in.html |language=German |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071025045704/http://xinwen.de/2006/09/21/jackie_chan_als_darsteller_in.html |archivedate=2007-10-25 |accessdate=28 Փետրուար 2012 |dead-url=no }}&lt;/ref&gt;։

1976 թուականէն Չանը իր ծնողներուն հետ կ'ապրէր, կ'ուսանէր Քանպերրայի Տիքսոն գոլէճին (Dickson College) մէջ եւ միեւնոյն ժամանակ կ'աշխատէր որպէս շինարար&lt;ref&gt;{{cite web |last=Boogs |first=Monika |title=Ջեքի Չանի արցունքներն իր մոր համար |publisher=The Canberra Times |date=Մարտ 7, 2002 |url=http://www.canberratimes.com.au/news/local/news/general/jackie-chans-tears-for-greatest-mother/295366.aspx |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080921230708/http://www.canberratimes.com.au/news/local/news/general/jackie-chans-tears-for-greatest-mother/295366.aspx |archivedate=2008-09-21 |accessdate=28 Փետրուար 2012 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;։ [[Շինարարութիւն|Շինարարութեան]] ժամանակ ան կ'աշխատէր Ճեքի մօտ եւ շինարարները զինք կ'անուանէին «Փոքրիկ Ճեք», որ ետքը աւելի կրճատուեցաւ եւ դարձաւ «Ճեքի» եւ այդ օրէն ետք անունը մնաց Ճեքի Չան։ Աւելին, ան նաեւ ջնջեց իր հօր մականունը։ Դերասանին չինական անունը Ֆոնկ Սի Լանկ է (չին.՝ 房仕龍)&lt;ref name=&quot;Iamjc&quot;&gt;{{cite web |title=Ջեքի Չան. Դերասան եւ կասկադյոր |publisher=BBC |date=24 Հուլիս 2001 |url=http://h2g2.com/dna/h2g2/A592760 |accessdate=28 Փետրուար 2012}}&lt;/ref&gt;։

== Դերասանական Ասպարէզ ==
=== Առաջին սխրանքները։ 1976–1979 ===
1976 թուականին Ճեքի Չան հեռագիր ստացաւ [[Հոնկ Քոնկ]]եան ֆիլմ արտադրող՝ Վիլի Չանէն, որ շատ տպաւորուած էր Ճեքի Չանի տարօրինակ, ոչ սովորական եւ վտանգաւոր հնարքներով։ Վիլի Չան իրեն դեր առաջարկեց վարիչ ղեկավար՝ Լօ Վէիի ֆիլմին մէջ։ Լոն հաւնեցաւ Ճեքի Չանի խաղը՝ Ճոն Վուի «Մահուան ձեռքը» (1976) ֆիլմին մէջ, իրեն առաջարկեց գլխաւոր դեր, [[Պրուս Լի]]ի մասնակցութեամբ, ֆիլմի շարունակութիւն հանդիսացող «Նոր կատաղի բռունցքը» ֆիլմին մէջ&lt;ref name=&quot;Whoami&quot;/&gt;։ Ան իր բեմական անունը փոխեց՝ դարձնելով Սինկ Լանկ (չին.՝ 成龍&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://kungfu.chinaa2z.com/kungfu/html/Kung%20Fu%20Star/2008/20081225/20081225165205590921/20081225172231339876.html |title=Ջեքի Չանը չինական կունգ ֆուի սուպեր աստղ |work=ChinaA2Z.com |author=Լիլի |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090408082259/http://kungfu.chinaa2z.com/kungfu/html/Kung%20Fu%20Star/2008/20081225/20081225165205590921/20081225172231339876.html |archivedate=2009-04-08 |accessdate=29 Փետրուար 2012 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;, որ կը թարգմանուի &quot;Վիշապ Դառնալ&quot;), որպէսզի ընդգծէ իր նմանութիւնը Պրուս Լիի բեմական անուան հետ, որ Սիու Լանկ էր (չին.՝ 李小龍, թարգմանաբար՝ &quot;Փոքրիկ Վիշապ&quot;)։ Ֆիլմը ձախողեցաւ ֆիլմի դռնակներուն (կիշէ) մէջ, քանի որ Ճեքի Չան անսովոր էր Լիի մարտարուեստին, բայց եւ այնպէս Լօ Վէյ շարունակեց նոյն ոճի ֆիլմեր նկարահանել&lt;ref name=&quot;FightingMaster&quot;&gt;{{cite web |title=Ջեքի Չանը մարտարվեստի մասին պատմող հաջողված պատմությունում |work=կենսագրություն |publisher=Fighting Master |url=http://www.fightingmaster.com/actors/jackie/index.htm |accessdate=29 Փետրուար 2012 |archive-date=2012-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120303195316/http://www.fightingmaster.com/actors/jackie/index.htm |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;։

Ճեքի Չանի համար առաջին մեծ յաջող կատարումը եղաւ 1978 թուականին նկարահանուած «Օձը արծիւի ստուերին տակ» ֆիլմը&lt;ref name=&quot;Jcm&quot;&gt;{{cite web |title=Ջեքի Չանի կենսագրությունը (Ասիական տեսակետով) |work=Կենսագրություն |publisher=Ng Kwong Loong (JackieChanMovie.com) |url=http://www.jackiechanmovie.com/profile/biography/bio.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040402123601/http://www.jackiechanmovie.com/profile/biography/bio.htm |archivedate=2004-04-02 |accessdate=29 Փետրուար 2012 |dead-url=no }}&lt;/ref&gt;։ Ճեքի Չան կ'աշխատէր վարիչ ղեկավար Եուէն Վու Փինկի հետ, որ իրեն լիակատար ազատութիւն տուած էր հնարքներ գործածելու մէջ։ Ֆիլմը կը պատկանէր [[Կատակերգութիւն|կատակերգական]] Քունկ ֆու ժանրին, որ նորոյթ եղաւ հոնկ քոնկեան հանդիսատեսներուն համար&lt;ref&gt;{{cite web |last= Փոլարդ |first=Մարկ |title=Օձն արծվի ստվերում |work=Ֆիլմի ակնարկ |publisher=Kung Fu Cinema |url=http://www.kungfucinema.com/reviews/snake-in-the-eagles-shadow-1978 |accessdate=29 Փետրուար 2012}}&lt;/ref&gt;։ Այնույետեւ Չան նկարահանուեցաւ «Հարբած վարպետը» ֆիլմին մէջ, որ իրեն մեծ յաջողութիւն բերաւ&lt;ref&gt;{{cite web |last=Փոլարդ |first=Մարկ |title=Հարբած վարպետը |work=Ֆիլմի ակնարկ |publisher=Kung Fu Cinema |url=http://www.kungfucinema.com/reviews/drunken-master-1978 |accessdate=29 Փետրուար 2012}}&lt;/ref&gt;։

Երբ Չան վերադարձաւ Լօ Վէյի ֆիլմի արուեստանոցը, Լոն փորձեց ընդօրինակել «Հարբած վարպետը» ֆիլմի կատակերգական մօտեցումը եւ ստեղծեց «Քիչ մը Քունկ ֆու» եւ «Աստղային Քունկ ֆու» ֆիլմերը&lt;ref name=&quot;Iamjc&quot;/&gt;։ Լոն նոյնիսկ Ճեքի Չանին առիթ տուաւ հանդէս գալ Քենեթ Ցանի հետ, որպէս վարիչ ղեկավար «Անվախ բորենի» ֆիլմին մէջ։ Երբ Վիլի Չանը լքեց Լօ Վէյի շարժապատկերի արձանագրութեան արուեստանոցը, ան Ճեքի Շանին խորհուրդ տուաւ մտածել, թէ կ'արժէ՞ արդեօք մնալ Լօ Վէյի հետ։ «Անվախ բորենի 2» ֆիլմի նկարահանման ժամանակ, Ճեքին խզեց իր պայմանագիրը Լօ Վէյի հետ եւ տեղափոխուեցաւ &quot;Golden Harvest&quot; շարժապատկերի արձանագրութեան արուեստանոցը&lt;ref name=&quot;Jcm&quot;/&gt;։

=== Յաջողութիւնները Խաղարկային Կատակերգութիւն Ժանրին մէջ. 1980–1987 ===
Վիլի Չանը դարձաւ Ճեքիի անձնական կառավարիչն ու գործընկերը։ Անոնք իրարու հետ համագործակցեցան շուրջ 30 տարի։ Վիլի Չանը կարեւոր դեր խաղաց Ճեքիի միջազգային ասպարէզին կայացման հարցին մէջ, սկսած անկէ, երբ 1980-ին հանդէս եկաւ Հոլիվուտի մէջ։ Անոր առաջին հոլիվուտեան ֆիլմը «Ձեռնամարտ Պէթըլ Քրիքի Մէջ» (1980) ֆիլմն էր։ 1981 թուականին Ճեքի Չանը փոքր դեր խաղաց «Մրցարշաւ Թնդանօթային Արկ» ֆիլմին մէջ, որ համաշխարհային շարժապատկերի վարձոյթին մէջ վաստակեց 100 միլիոն տոլար։

«Հովանաւորը» (1985) ֆիլմի առեւտրային ձախողումէն ետք, Ճեքի Չանը ժամանակաւորապէս կը հրաժարի ամերիկեան շուկայ ներթափանցելու իր փորձերէն եւ կը վերադառնայ Հոնկ Քոնկեան ֆիլմերուն&lt;ref name=&quot;FightingMaster&quot;/&gt;, այդպիսով Ճեքի Չանը կարողացաւ աւելի մեծ լսարան գրաւել արեւելեան [[Ասիա|Ասիոյ]] մէջ։ Անոր «Երիտասարդ Վարպետը» (1980) եւ «Վիշապ Լորտը» (1981) ֆիլմերը մեծ յաջողութիւն ունեցան ճափոնական շուկային մէջ։ «Երիտասարդ Վարպետը» ֆիլմը գերազանցեց [[Պրուս Լի]]ի կողմէ սահմանած եկամտային արձանագրութիւնները եւ արդիւնքով՝ Ճեքին դարձաւ Հոնք Քոնկի գերաստղ։ «Վիշապ Լորտը» ֆիլմէն սկսեալ Ճեքի Չանը սկսաւ զբաղիլ աւելի լուրջ ու դժուարին հնարքներ բեմադրելով&lt;ref&gt;{{cite web |title=Վիշապ լորդը |publisher=Love HK Film |url=http://www.lovehkfilm.com/reviews_2/dragon_lord.htm |accessdate=29 Փետրուար 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Amazon&quot;&gt;{{cite web |title=Վիշապ լորդը (DVD նկարագրություն) |publisher=Amazon.com |url=http://www.amazon.co.uk/dp/B0000A5BRV |accessdate=29 Փետրուար 2012}}&lt;/ref&gt;:

Չանը հրապարակեց քանի մը ֆիլմեր իր օփերային ընկերներու՝ Սեմօ Հունկի եւ Եուէն Պիառի մասնակցութեամբ։ Անոնք միասին առաջին անգամ հանդէս եկած են 1983 թուականին «Նախագիծ Ա․» ֆիլմին մէջ, ուր կը ներկայացուէր մարտարուեստի շարժումներով վտանգաւոր հնարքներու բեմադրումներ։ Անիկա շահեցաւ «Լաւագոյն Խաղարկային Տիզայն Մրցանակը» Հոնկ Քոնկի շարժապատկերի մրցանակաբաշխութեան երրորդ ամէնամեայ փառատօնին&lt;ref&gt;{{cite web |title=Նախագծի ակնարկ |work= Ֆիլմի ակնարկի |publisher=Hong Kong Cinema |url=http://www.lovehkfilm.com/reviews/project_a.htm |accessdate=29 Փետրուար 2012}}&lt;/ref&gt;: Յաջորդ տարիներու ընթացքին «Երեք Եղբայրները» հանդէս եկան «Իմ Երջանիկ Աստղերը» եռագրութեան մէջ&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sammo Hung Profile |publisher=Կունգ Ֆու ֆիլմ |url=http://www.kungfucinema.com/people/sammo_hung_kam_bo.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070529210629/http://www.kungfucinema.com/people/sammo_hung_kam_bo.htm |archivedate=2007-05-29 |accessdate=29 Փետրուար 2012 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Յուեն Բյաոի պրոֆիլը |publisher=Kung Fu Cinema |url=http://www.kungfucinema.com/people/yuen_biao.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070415122914/http://www.kungfucinema.com/people/yuen_biao.htm |archivedate=2007-04-15 |accessdate=29 Փետրուար 2012 |dead-url=no }}&lt;/ref&gt;: 1985 թուականին Ճեքի Չանը նկարահանեց «Ոստիկանական Պատմութիւն» ֆիլմը, ուր կը զգացուէր ամերիկեան մարտական կատակերգութիւններուն ազդեցութիւնը&lt;ref&gt;{{cite web |last=Միլս |first=Ֆիլ |title=Ոստիկանական պատմություն (1985) |work=Ֆիլմի ակնարկ |publisher=Dragon's Den |url=http://www.dragonsdenuk.com/reviews/policestory.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070403190345/http://www.dragonsdenuk.com/reviews/policestory.htm |archivedate=2007-04-03 |accessdate=Փետրուարի 29, 2012 |dead-url=no }}&lt;/ref&gt;: Այդ ֆիլմին մէջ կատարեց շարք մը վտանգաւոր հնարքներ։ Ֆիլմը շահած է «Լաւագոյն Ֆիլմ» անուանակարգը «Հոնք Քոնկի Շարժապատկերի Մրցանակաբաշխութեան»:

1987 թուականին Ճեքի Չանը մարմնաւորած է «Ասիական Բազէն» «Աստուծոյ Ասպազէնք» ֆիլմին մէջ։ Ֆիլմին գլխաւոր հերոսը կը նեկայացնէր [[Ինտիանա Ճոնզ]]ի փոխակերպուած տարբերակը։ Ֆիլմը մեծ յաջողութիւն ունեցաւ Չանի հայրենիքին մէջ, վաստակելով 35 միլիոն տոլար&lt;ref&gt;{{cite web |title=Աստծո ասպազենք |publisher=jackiechanmovie.com |year=2006 |url=http://www.jackiechanmovie.com/Reviews/AOG/Review.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040903175112/http://www.jackiechanmovie.com/Reviews/AOG/Review.htm |archivedate=2004-09-03 |accessdate=29 Փետրուար 2012 |dead-url=no }}&lt;/ref&gt;:

== Մրցանակներ եւ անուանադրումներ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Jackie Chan|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Jackie_Chan&amp;oldid=1374784057|date=2026-09-14|accessdate=2026-09-18|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|'''Մրցանակ'''
|'''Տարի'''
|'''Անուանակարգ'''
|'''Ստացող(ներ) եւ անուանադրուած(ներ)'''
|'''Արդիւնք'''
|-
|'''Օսքար մրցանակ (Academy Awards)'''
|2016
|Օսքարի պատուոյ մրցանակ
|Շնորհուած է կինոյի մէջ իր «արտասովոր իրագործումներուն» համար
|'''Յաղթած'''
|-
|'''Ամերիկեան պարագրութեան մրցանակներ (American Choreography Awards)'''
|2002
|Նորարարի մրցանակ
|—
|'''Յաղթած'''
|-
|'''ASEAN Միջազգային ֆիլմի փառատօն եւ մրցանակներ'''
|2015
|ASEAN Ոգեշնչման մրցանակ
|—
|'''Յաղթած'''
|-
|'''Ասիա-Խաղաղօkeyան ֆիլմի փառատօն'''
|1993
|Կեանքի վաստակի մրցանակ
|—
|'''Յաղթած'''
|-
|
|2005
|Ժիւրիի յատուկ մրցանակ
|—
|'''Յաղթած'''
|-
|
|2010
|Ակնառու իրագործման մրցանակ
|—
|'''Յաղթած'''
|-
|'''Behind the Voice Actors Awards'''
|2012
|Լաւագոյն ձայնային կազմ գեղարուեստական ֆիլմի մէջ
|''Kung Fu Panda 2''
|'''Յաղթած'''
|-
|'''Պէյճինկի ուսանողական ֆիլմի փառատօն'''
|2005
|Լաւագոյն դերասան
|''New Police Story''
|Անուանադրուած
|-
|
|2013
|
|''Guns and Roses''
|'''Յաղթած'''
|-
|'''Blockbuster Entertainment Awards'''
|1999
|Սիրուած զոյգ – Արկածային / Պլոքպասթըր
|''Rush Hour''
|'''Յաղթած'''
|-
|
|2001
|Սիրուած արկածային խումբ
|''Shanghai Noon''
|Անուանադրուած
|-
|'''Britannia Awards'''
|2019
|Ալպերթ Ռ. Պրոքոլիի անուան Պրիտանիա մրցանակ
|Շնորհուած է ժամանցի ոլորտին համաշխարհային նպաստին համար
|'''Յաղթած'''
|-
|'''Cinequest ֆիլմի փառատօն'''
|1998
|Maverick Spirit մրցանակ
|—
|'''Յաղթած'''
|-
|'''Daytime Emmy Awards'''
|2002
|Ակնառու կատարող աշխոյժ (անէյմէյթըտ) ծրագիրի մէջ
|''Jackie Chan Adventures''
|Անուանադրուած
|-
|'''Fant-Asia ֆիլմի փառատօն'''
|1997
|Լաւագոյն ասիական ֆիլմ
|''Drunken Master II''
|'''Յաղթած'''
|-
|'''Golden Bauhinia Awards'''
|1999
|Լաւագոյն դերասան
|''Who Am I?''
|Անուանադրուած
|-
|
|2005
|
|''New Police Story''
|Անուանադրուած
|-
|'''Golden Horse ֆիլմի փառատօն'''
|1984
|Լաւագոյն գլխաւոր դերասան
|''Project A''
|Անուանադրուած
|-
|
|1987
|Լաւագոյն ռէժիսոր
|''Project A Part II''
|Անուանադրուած
|-
|
|
|Յատուկ մրցանակ
|—
|'''Յաղթած'''
|-
|
|1989
|Լաւագոյն գլխաւոր դերասան
|''Miracles''
|Անուանադրուած
|-
|
|1991
|Ակնառու իրագործման յատուկ մրցանակ
|—
|'''Յաղթած'''
|-
|
|1992
|Լաւագոյն գլխաւոր դերասան
|''Police Story 3''
|'''Յաղթած'''
|-
|
|1993
|
|''Crime Story''
|'''Յաղթած'''
|-
|
|
|Լաւագոյն արկածային պարագրութիւն
|''Crime Story''
|Անուանադրուած
|-
|
|1995
|
|''Rumble in the Bronx''
|'''Յաղթած'''
|-
|
|1999
|
|''Gorgeous''
|Անուանադրուած
|-
|
|2001
|
|''The Accidental Spy''
|Անուանադրուած
|-
|
|2013
|
|''Chinese Zodiac''
|'''Յաղթած'''
|-
|'''Golden Phoenix Awards'''
|1993
|Ակնառու նպաստի մրցանակ
|—
|'''Յաղթած'''
|-
|
|2005
|
|''New Police Story''
|'''Յաղթած'''
|-
|'''Golden Rooster Awards'''
|2005
|Լաւագոյն դերասան
|''New Police Story''
|'''Յաղթած'''
|-
|'''Hamilton Behind the Camera Awards'''
|2013
|Լաւագոյն արկածային պարագրութիւն
|''Chinese Zodiac''
|'''Յաղթած'''
|-
|'''Հոլիվուտի ֆիլմի փառատօն'''
|1999
|Տարուան դերասան
|—
|'''Յաղթած'''
|-
|'''Հոնկ Քոնկի ֆիլմի մրցանակներ'''
|1983
|Լաւագոյն արկածային պարագրութիւն
|''Dragon Lord''
|Անուանադրուած
|-
|
|1985
|Լաւագոյն դերասան
|''Project A''
|Անուանադրուած
|-
|
|1986
|Լաւագոյն ռէժիսոր
|''Police Story''
|Անուանադրուած
|-
|
|
|Լաւագոյն դերասան
|''Heart of Dragon''
|Անուանադրուած
|-
|
|
|
|''Police Story''
|Անուանադրուած
|-
|
|1989
|Լաւագոյն պատկեր (ֆիլմ)
|''Rouge''
|'''Յաղթած'''
|-
|
|1990
|Լաւագոյն դերասան
|''Miracles''
|Անուանադրուած
|-
|
|
|Լաւագոյն արկածային պարագրութիւն
|''Miracles''
|'''Յաղթած'''
|-
|
|1993
|Լաւագոյն դերասան
|''Police Story 3''
|Անուանադրուած
|-
|
|1994
|
|''Crime Story''
|Անուանադրուած
|-
|
|
|Լաւագոյն արկածային պարագրութիւն
|''Crime Story''
|Անուանադրուած
|-
|
|1996
|
|''Rumble in the Bronx''
|'''Յաղթած'''
|-
|
|1997
|Լաւագոյն դերասան
|''Police Story 4: First Strike''
|Անուանադրուած
|-
|
|1999
|Լաւագոյն արկածային պարագրութիւն
|''Who Am I?''
|'''Յաղթած'''
|-
|
|2000
|
|''Gorgeous''
|Անուանադրուած
|-
|
|2005
|Մասնագիտական վաստակի մրցանակ
|—
|'''Յաղթած'''
|-
|
|
|Լաւագոյն դերասան
|''New Police Story''
|Անուանադրուած
|-
|
|
|Լաւագոյն արկածային պարագրութիւն
|''New Police Story''
|'''Յաղթած'''
|-
|
|2006
|Լաւագոյն բնագիր երգ
|''The Myth''
|Անուանադրուած
|-
|
|
|Լաւագոյն արկածային պարագրութիւն
|''The Myth''
|Անուանադրուած
|-
|
|2007
|
|''Rob-B-Hood''
|Անուանադրուած
|-
|
|2013
|
|''Chinese Zodiac''
|'''Յաղթած'''
|-
|
|2016
|
|''Dragon Blade''
|Անուանադրուած
|-
|'''Huabiao Film Awards'''
|2013
|Ակնառու արտասահմանցի դերասան
|''Chinese Zodiac''
|'''Յաղթած'''
|-
|'''Huading Award'''
|2012
|Ակնառու իրագործում
|—
|'''Յաղթած'''
|-
|
|2013
|Լաւագոյն դերասան գեղարուեստական ֆիլմի մէջ
|''Chinese Zodiac''
|Անուանադրուած
|-
|
|2015
|Լաւագոյն արկածային պարագրութիւն գեղարուեստական ֆիլմի մէջ
|''Dragon Blade''
|'''Յաղթած'''
|-
|
|
|Լաւագոյն ձայնային կատարողութիւն գլխաւոր երգի համար
|''Dragon Blade''
|'''Յաղթած'''
|-
|
|2018
|Լաւագոյն դերասան գեղարուեստական ֆիլմի մէջ
|''The Foreigner''
|Անուանադրուած
|-
|'''Hundred Flowers Awards'''
|2006
|Լաւագոյն դերասան
|''New Police Story''
|'''Յաղթած'''
|-
|
|2014
|
|''Chinese Zodiac''
|Անուանադրուած
|-
|'''IIFA Awards'''
|2000
|Յատուկ մրցանակ
|Շնորհուած է համաշխարհային ազդեցութեան համար
|'''Յաղթած'''
|-
|'''Kid's Choice Awards'''
|2002
|Սիրուած արու արկածային հերոս
|''Rush Hour 2''
|'''Յաղթած'''
|-
|
|
|Սիրուած արու աստղ
|''Rush Hour 2''
|Անուանադրուած
|-
|
|2003
|Սիրուած արու հարուածող / կռուող
|''The Tuxedo''
|'''Յաղթած'''
|-
|
|
|Սիրուած դերասան
|''The Tuxedo''
|Անուանադրուած
|-
|
|2011
|Սիրուած հարուածող / կռուող
|''The Karate Kid''
|'''Յաղթած'''
|-
|'''Մաքաոյի միջազգային ֆիլմի փառատօն'''
|2013
|Ոսկէ Լոթուս մրցանակ՝ Լաւագոյն ռէժիսորի համար
|''Chinese Zodiac''
|'''Յաղթած'''
|-
|
|
|Ոսկէ Լոթուս մրցանակ՝ Լաւագոյն պատկերի (ֆիլմի) համար
|''Chinese Zodiac''
|Անուանադրուած
|-
|'''MTV Movie Awards'''
|1995
|Կեանքի վաստակի մրցանակ
|—
|'''Յաղթած'''
|-
|
|1996
|Լաւագոյն կռիւ
|''Rumble in the Bronx''
|Անուանադրուած
|-
|
|1997
|
|''Police Story 4: First Strike''
|Անուանադրուած
|-
|
|1999
|Լաւագոյն կռիւ (Քրիս Թաքըրի հետ)
|''Rush Hour''
|Անուանադրուած
|-
|
|
|Լաւագոյն էկրանային զոյգ (Քրիս Թաքըրի հետ)
|''Rush Hour''
|'''Յաղթած'''
|-
|
|2002
|Լաւագոյն էկրանային խումբ (Քրիս Թաքըրի հետ)
|''Rush Hour 2''
|Անուանադրուած
|-
|
|
|Լաւագոյն կռիւ (Քրիս Թաքըրի հետ)
|''Rush Hour 2''
|'''Յաղթած'''
|-
|
|2003
|Լաւագոյն էկրանային խումբ (Օուէն Ուիլսընի հետ)
|''Shanghai Knights''
|Անուանադրուած
|-
|
|2008
|Լաւագոյն կռիւ (Քրիս Թաքըրի եւ Սուն Մինկմինկի հետ)
|''Rush Hour 3''
|Անուանադրուած
|-
|'''Մոնրէալի համաշխարհային ֆիլմի փառատօն'''
|2001
|Grand Prix des Amériques
|—
|'''Յաղթած'''
|-
|'''Online Film &amp; Television Awards'''
|2019
|OFTA Ֆիլմի Փառքի Սրահ
|—
|'''Յաղթած'''
|-
|'''People's Choice Awards'''
|2008
|Սիրուած էկրանային զոյգ (Քրիս Թաքըրի հետ)
|''Rush Hour 3''
|Անուանադրուած
|-
|
|2011
|Սիրուած էկրանային խումբ (Ճէյտըն Սմիթի հետ)
|''The Karate Kid''
|Անուանադրուած
|-
|
|
|Սիրուած արկածային աստղ
|—
|'''Յաղթած'''
|-
|'''Շանհայի միջազգային ֆիլմի փառատօն'''
|2005
|Ակնառու նպաստ չինական կինոյին
|—
|'''Յաղթած'''
|-
|'''Teen Choice Awards'''
|2002
|Ընտրեալ համատեղելիութիւն / քիմիա (Քրիս Թաքըրի հետ)
|''Rush Hour 2''
|Անուանադրուած
|-
|
|2008
|Ընտրեալ դերասան՝ Արկածային
|''The Forbidden Kingdom''
|Անուանադրուած
|-
|'''The Asian Awards'''
|2014
|Ընկերակցութեան մրցանակ (Fellowship Award)
|—
|'''Յաղթած'''
|-
|'''World Stunt Awards'''
|2002
|Taurus պատուոյ մրցանակ
|—
|'''Յաղթած'''
|-
|'''Լոքարնոյի 78-րդ ֆիլմի փառատօն'''
|2025
|Pardo alla carriera (Ընձառիւծի կեանքի վաստակի մրցանակ)
|Իր 55 տարուան յաջող ասպարէզին համար
|'''Պատուուած'''
|}

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{ծանտուփ}}
{{Արտաքին յղումներ}}

{{DEFAULTSORT:Շան, Ճեքի}}
[[Ստորոգութիւն:Չինացի դերասաններ]]
[[Ստորոգութիւն:7 Ապրիլի ծնունդներ]]
[[Ստորոգութիւն:Չինացի սենարիստներ]]</text>
      <sha1>m2cb52df1o1czdkgk1dkatalisulnpy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Պիլ Կէյթս</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5647</id>
    <revision>
      <id>254996</id>
      <parentid>221836</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T09:02:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11642" sha1="g6c9wl3v9styn168gd1cvugyopccme1" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}
'''Ուիլիըմ Հէնրի Կէյթս Գ.''' ({{ԱԾ}}, յայտնի է '''Պիլ Կէյթս''' անունով) Ամերիկացի արուեստի մասնագէտ, բարերար, ներդրող եւ համակարգիչի ծրագրաւորող, մայքրոսոֆթի հիմնադիր։ [[1975]]-ին, Կէյթս եւ Փոլ Ալլըն միասնաբար հիմը կը դնեն «Մայքրոսոֆթ»(էնք), որ եղաւ աշխարհի ամէնամեծ Համակարգիչի սոֆդուէրի ընկերութիւնը։ Իր ասպարէզին ընթացքին, Կէյթս եղած է Գլխաւոր Տնօրէն եւ գլխաւոր ճարտարապետ «Մայքրոսոֆթի»&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://asbarez.com/arm/135388/%D5%A5%D6%80%D5%A1%D5%A6%D5%A5%D5%AC%D5%A8-%D5%A1%D5%B4%D6%85%D5%A9-%D5%B9%D5%A7/ |title=Երազելը Ամօթ Չէ |accessdate=2015-12-08 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305072439/http://asbarez.com/arm/135388/%D5%A5%D6%80%D5%A1%D5%A6%D5%A5%D5%AC%D5%A8-%D5%A1%D5%B4%D6%85%D5%A9-%D5%B9%D5%A7/ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; ու եղած է ամենախոշոր անհատական բաժնատէրը մինչեւ՝ Մայիս 2014։ Ան հեղինակած եւ համահեղինակած է բազմաթիւ գիրքեր։

== Կեանքի Վաղ Շրջան ==
Ուիլիըմ Հէնրի «Պիլլ» Կէյթս Գ. (ծնած՝ [[28 Հոկտեմբեր|28 Հոկետեմբեր]] 1955) Ամերիկացի արուեստի մագնատ մըն է, բարերար, ներդրող եւ համակարգիչի ծրագրաւորող։1975-ին, Կէյթս եւ Փոլ Ալլըն միասնաբար հիմը կը դնեն «Միքրոսոֆդ»(էնք),որ եղաւ աշխարհի ամէնամեծ Համակարգիչի սոֆդուէրի ընկերութիւնը։ Իր ասպարէզին ընթացքին, Կէյթս եղած է գլխաւոր տնօրեն եւ գլխաւոր սոֆդուէրի ճարտարապետ «Միքրոսոֆդի»,ու եղած է ամենախոշոր անհատական բաժնատերը մինչեւ Մայիս 2014.Ան հեղինակած եւ համահեղինակած է բազմաթիւ գիրքեր։

1987-էն սկսեալ, Կէյթս նէրառուած է Ֆորպզի աշխարհի մեծահարուստներու ցանկին մէջ ու եղած է ամէնէ մէծահարուստը 1995-2014. 2009-2014,անոր հարստութիւնը կը կրկնապատի $40 Միլիարէն, դառնալով $82 միլիարէ աւելի։2013-2014 իր հարստութիւնը $15 միլիառ կ՚աւելնայ։ Առայժմ ան կը նկատուի աշխարհի ամէնահարուստ մարդը։

Պիլլ Կէյթսը ամէնածանօթ ձեռներեցներէն է անձնական համակարգիչի հեղաշրջման. Ան իր արուեստի աշխատանքներոըն պատճառով քննադատուած է։ Հետագային ամն ձեռք առած է բարերարական գործեր, նուիրելով մեծ գումարներ բազմադիւ բարէգործական հաստատութիւններու եւ գիտական ուսումնասիրական աշխատանքներու Պիլլ եւ Մէլինտա հաստատութեան(2000) կողմէ։

Պիլլ Յունուար 2000-ին կէ հրաժարի «Միքրոսոֆդի» տնօրէնի գահէն, եւ Փետրուար 2014 բոլորովին կը հրաժարի «Միքրոսոֆդի» տնօրէնութենէն եւ կը դառնայ դէգնոլոժիական խորհրդատու նոր տնօրէնին՝Սադեա Նատելլային։

=== Կանուխ Կեանք ===
Կէյթս ծնած է Սիյէթլշ Ուաշինկթըն Օգոստոս 28,1955 ին։ Ան զաւակն է Ուիլլիամ եւ Մարի Կէյթսին։ Անոր տոհմական ժառանգականութիւնները ունին Անգլիական, Գերմանական եւ Իրլանտական սկզբունքներ։ Հայրը եղած է բաստաբան եէւ մայրը անդամ եղած է «ՊանքՍիստեմ»-ի եւ «Իունայդտ Ուէյ»-ի տնօրէնութեան։ Ան ունի մէկ անթրանիկ քոյր՝ Քրիսդի եւ մէկ կրտսեր քոյր՝ Լիպի։ Ան ընտանիքին մէջ 4-րդ զաւակնէ որ կը կրէ Ուիլիամ անունը, բայց ճանցուած՝ Ուիլիամ Կէյթս III որովհետեւ հայրը Ուիլիամ Կէյթս II. Երբ փոքր էր՝ ծնողքը Ուիլիամի համար որոշած էին բաստաբանութիւն իբր ասպարէզ:

Երբ ան տակաւին փոքր էր ծնողքը կը քաջալերէր անոր մասնակցումը մրցունակ եւ յաղթանակ հատուցող խաղերու:

13 տարեկանին ան կ՝արձանգրուի «Լէյքսայտ» նախապատրաստական դպրոցը:երբ 8 տարեկան էր դպրոցի տիկնանցը դպրոցին կը գնէ «Դէլէդայբ Մոտէլ 33» Տէրմինալ: Կէյթս հետաքրքրուած գոտով՝ ան յաճախ իր դասապահերը բախցնելով կը հետապնդէ սորվիլ գոտ գրել եւ գոտով համակարգիչի խաղեր պատրաստել: Այն իր առաջին խաղը կը շինէ, որ «Թիք-Թաք-Թօ»ի տէսակ էր որ կ'արտօնէր գործածողը խաղալ համակարգիչին դէմ: Կէյթս կը հիյանար գործիքով եւ անոր կարողութեամբ գոտերը կատարելու կատարեալ ձեւով:

== Գործարար ասպարէզ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Bill Gates|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bill_Gates&amp;oldid=1375499849|date=2026-09-18|accessdate=2026-09-18|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Microsoft

BASIC

Կէյթս կարդաց «Popular Electronics» պարբերաթերթի Յունուար 1975-ի համարը, որ կը ներկայացնէր «Altair 8800» համակարգիչը, եւ կապ հաստատեց «Micro Instrumentation and Telemetry Systems» (MITS) ընկերութեան հետ՝ տեղեկացնելով, որ ինք եւ ուրիշներ կ՛աշխատին այդ հարթակին համար «BASIC» թարգմանիչ (interpreter) ծրագիրի մը վրայ: Իրականութեան մէջ, Կէյթս եւ Ալեն չունէին «Altair» համակարգիչ մը եւ անոր համար ծրագրային կոդ չէին գրած. անոնք պարզապէս կուզէին ստուգել MITS-ի հետաքրքրութիւնը: MITS-ի նախագահ Էտ Ռոպերթս համաձայնեցաւ հանդիպիլ անոնց հետ՝ փորձնական ցուցադրութեան մը համար, եւ քանի մէջ շաբթուան ընթացքին անոնք մշակեցին փոքր համակարգիչի վրայ աշխատող «Altair»-ի նմանակիչ մը, ապա՝ «BASIC» թարգմանիչը&lt;ref&gt;&quot;Microsoft history&quot;. The History of Computing Project. Archived from the original on May 14, 2008. Retrieved March 31, 2008.&lt;/ref&gt;:

Ցուցադրութիւնը տեղի ունեցաւ Նիւ Մեքսիքոյի Ալպուքերք քաղաքին մէջ գտնուող MITS-ի գրասենեակներուն մէջ: Անիկա յաջողեցաւ եւ յանգեցաւ MITS-ի հետ համաձայնագիրի մը՝ թարգմանիչը որպէս «Altair BASIC» տարածելու համար: MITS-ը աշխատանքի ընդունեց Ալենը, իսկ Կէյթս Նոյեմբեր 1975-ին արձակուրդ վերցուց Հարվարտէն՝ MITS-ի մէջ անոր հետ աշխատելու համար: Ալեն իրենց գործընկերութիւնը անուանեց «Micro-Soft»՝ «microcomputer» եւ «software» բառերու համադրութեամբ: Անոնց առաջին գրասենեակը Ալպուքերքի մէջ էր: Առաջին աշխատակիցը, որ Կէյթս եւ Ալեն աշխատանքի ընդունեցին, անոնց երկրորդական դպրոցի գործընկեր Ռիք Ուայլանտներ: Անոնք մէկ տարուան ընթացքին հանեցին միութեան գիծը (-) եւ 26 Նոյեմբեր 1976-ին Նիւ Մեքսիքոյի Նահանգային Քարտուղարութեան մօտ պաշտօնապէս գրանցեցին «Microsoft» առեւտրական անունը: Կէյթս այլեւս չվերադարձաւ Հարվարտ՝ իր ուսումը աւարտելու համար&lt;ref&gt;Seward, Zachary (February 26, 2004). &quot;Dropout Gates Drops In To Talk&quot;. ''The Harvard Crimson''. Retrieved September 6, 2026.&lt;/ref&gt;:

Microsoft-ի «Altair BASIC»-ը ժողովրդականութիւն կը վայելէր համակարգչային սիրահարներու (hobbyists) շրջանին մէջ, սակայն Կէյթս պարզեց, որ նախքան շուկայ ելլելը օրինակ մը արտահոսած էր եւ լայնօրէն կը պատճէնահանուէր ու կը տարածուէր: Փետրուար 1976-ին ան MITS-ի պաշտօնաթերթին մէջ գրեց «Բաց նամակ սիրահարներուն» (An Open Letter to Hobbyists), ուր պնդեց, որ Microsoft Altair BASIC-ի օգտատէրերու աւելի քան 90%-ը չէր վճարած Microsoft-ին անոր համար, եւ Altair-ի «սիրահարներու շուկան» վտանգի տակ կը դնէր որեւէ մասնագէտ ծրագրաւորողի խրախուսանքը՝ որակեալ ծրագրակազմ արտադրելու, տարածելու եւ պահպանելու համար: Այս նամակը անհաճոյ էր համակարգչային բազմաթիւ սիրահարներու համար, սակայն Կէյթս հաստատուն մնաց իր այն համոզումին մէջ, որ ծրագրակազմ մշակողները պէտք է կարենան վճար պահանջել: Microsoft-ը անկախացաւ MITS-էն 1976-ի վերջաւորութեան եւ շարունակեց ծրագրաւորման լեզուներու ծրագրակազմեր մշակել տարբեր համակարգերու համար: Ընկերութիւնը Ալպուքերքէն տեղափոխուեցաւ Պելվիւ (Ուաշինկթըն նահանգ) 1 Յունուար 1979-ին&lt;ref&gt;&quot;Microsoft Visitor Center Student Information: Key Events in Microsoft History&quot;. Microsoft. Archived from the original (.DOC) on February 26, 2008. Retrieved February 18, 2008.&lt;/ref&gt;:

Կէյթս ըսած է, որ ինք անձամբ ստուգած եւ յաճախ վերագրաւած է ընկերութեան արտադրած ծրագրային կոդի իւրաքանչիւր տողը առաջին հինգ տարիներու ընթացքին: Ընկերութեան աճին զուգընթաց, ան անցաւ կառավարիչի, ապա՝ ղեկավարի դերի: Ծրագրաւորման մասին անոր գաղափարները եւ Altair BASIC ծրագիրի յիշողութիւնները նկարագրուած են «Programmers at Work» գիրքին մէջ, որ 1986-ին Microsoft Press-ի կողմէ հրատարակուած հարցազրոյցներու ժողովածու մըն է:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
{{Արտաքին յղումներ}}

[[Ստորոգութիւն:28 Հոկտեմբերի ծնունդներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի բարերարներ]]</text>
      <sha1>g6c9wl3v9styn168gd1cvugyopccme1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Պրայըն Քրենսթըն</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5712</id>
    <revision>
      <id>255007</id>
      <parentid>238784</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:40:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>255007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7343" sha1="0l6kx1npmfbliiox3zzo39hr1lpo6g6" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ
| ամուսին = Միքի Միտլթըն &lt;small&gt;([[1977]]-[[1982]])&lt;/small&gt; &lt;br/&gt; Ռոպին Տէրտըն &lt;small&gt;([[1989]]-ներկայ)&lt;/small&gt;
}}

'''Պրայըն Լի Քրենսթըն''' ((անգլ.՝ ''Bryan Lee Cranston'', {{ԱԾ}}, [[ԱՄՆ|ամերիկացի]] դերասան, կատակերգող, ձայնային դերասան, թատերագիր, բեմադրիչ եւ արտադրիչ մըն է. «Թոնի», «Էմմի» եւ «Ոսկի գնդակ» մրցանակներու դափնեկիր։ Հանդիսատեսին առաւելապէս յայտնի է «Ամբողջ ծանրութեամբ» հեռուստասերիալին մէջ իր Ուալթըր Ուայթի դերով [[AMC (TV channel)|AMC]] կայանի տրամա ու ոճրագործական ''[[Breaking Bad]]'' հեռուստաշարին մէջ&lt;ref name=sneaky&gt;{{cite AV media |people=Gordon, Seth |date=August 7, 2015 |title=Sneaky Pete |medium=Web |language= |url=https://www.amazon.com/gp/video/detail/B01348CEDU |access-date=August 10, 2015}}&lt;/ref&gt; :

2011 թուականին համալրելով հեռուստասերիալի բրոտիւսերական կազմը, եւս երկու անգամ դարձած է Էմմիի դափնեկիր՝ «լաւագոյն հեռուստատրամա» անուանակարգին մէջ։ Երեք անգամ առաջադրուած է նոյն մրցանակի՝ «կատակերգական հեռուստասերիալի լաւագոյն երկրորդ բլանի դերասան» անուանակարգին մէջ՝ «Մալքոլմը կենտրոնին մէջ» սիթքոմին մէջ ունեցած դերակատարման համար։ Ուոլթեր Ուայթի դերակատարման համար առաջադրուած է նաեւ հինգ Ոսկի գնդակ մրցանակի՝ յաղթելով մէկուն մէջ (2014), ինը Կինոդերասաններու միութեան մրցանակի՝ յաղթելով չորսին մէջ եւ հինգ «Սադուրն» մրցանակի՝ յաղթելով երկուքին մէջ։

2014 թուականի Յունիսին արժանացած է «Թոնի» մրցանակի՝ «Մինչեւ վերջ» թատերական ներկայացման մեջ ԱՄՆ 36-րդ նախագահ Լինդոն Ջոնսոնը մարմնաւորելու համար։

Քրենթսոնի մասնակցութեամբ առաւել յայտնի գեղարուեստական ֆիլմերէն են «Փրկել շարքային Ռայանը» (1998), «Փոքրիկ միսս Երջանկութիւն» (2006), «Տրայվ» (2011) «Արկօ գործողութիւնը», «Կոձիլա» (2014) եւ շարք մը այլ կինոնկարներ։

Կատարած է նաեւ ռեժիսորական աշխատանքներ «Մալքոլմը կենտրոնին մէջ» սիթքոմի 7, «Ամբողջ ծանրութեամբ» հեռուստասերիալի 3, «Ամերիկեան ընտանիք» հեռուստասերիալի 2 եւ «Գրասենեակ» սիթքոմի 1 էբիզոտներուն մէջ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Բրայան Քրենսթոն|url=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D4%B2%D6%80%D5%A1%D5%B5%D5%A1%D5%B6_%D5%94%D6%80%D5%A5%D5%B6%D5%BD%D5%A9%D5%B8%D5%B6|date=2024-06-13|accessdate=2025-04-14|language=hy}}&lt;/ref&gt;։

== Վաղ կեանք եւ կրթութիւն&lt;ref&gt;{{Citation|title=Bryan Cranston|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bryan_Cranston&amp;oldid=1374871483|date=2026-09-14|accessdate=2026-09-18|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Պրայըն Լի Քրենսթըն ծնած է 7 Մարտ 1956-ին, Հոլիվուտ (Լոս Անճելըս): Ան երկրորդն է ռատիոյի դերասանուհի Էնալիսա «Փեկի» Սելլի եւ դերասան ու նախկին կիսաարհեստավարժ բռնցքամարտիկ Ճոզէֆ Քրենսթընի երեք զաւակներէն: Իր հայրը կէս իրլանտական, քառորդ աւստրիական-հրէական եւ քառորդ գերմանական ծագում ունէր, իսկ մայրը գերմանացի գաղթականներու դուստր էր: Պրայընի հօրենական մեծ-հայրը՝ Ճէյմս Տէնիէլ Քրենսթըն, Մոնրէալէն էր: Պրայըն ունի մեծ եղբայր մը՝ Քայլ, եւ փոքր քոյր մը՝ Էյմի: Քրենսթըն մեծցած է Քանոկա Փարքի մէջ (Լոս Անճելըս): Իր հայրը զանազան գործեր ըրած է նախքան դերասան դառնալու որոշումը, բայց բաւարար դերեր չէ ապահոված ընտանիքին ապրուստը հոգալու համար: Ան ի վերջոյ լքած է ընտանիքը, երբ Քրենսթըն 11 տարեկան էր, եւ անոնք իրարու չեն հանդիպած մինչեւ որ 21-ամեայ Քրենսթընն ու իր եղբայրը՝ Քայլ, որոշած են գտնել զինք: Յետագային, Քրենսթըն գլխաւոր դեր ստանձնած է իր հօր բեմադրած ''The Big Turnaround'' ֆիլմին մէջ (1988): Ան կապ պահպանած է իր հօր հետ մինչեւ վերջինիս մահը՝ 2014-ին:

Քրենսթըն յայտնած է, թէ Ուոլթըր Ուայթի (''Walter White'') իր մարմնաւորումը հիմնած է իր հօր կերպարին վրայ, որ ունէր կքած կեցուածք մը՝ «կարծես աշխարհի ծանրութիւնը իր ուսերուն վրայ ըլլար»: Հօր հեռանալէն ետք, ան մասամբ մեծցած է մօրենական մեծ-հօր եւ մեծ-մօր քով՝ ապրելով անոնց թռչնաբուծարանին մէջ (Եուքայփա, Քալիֆորնիա): Ան իր ծնողքը կոչած է «կոտրուած մարդիկ», որոնք «անընդունակ էին ծնողական պարտականութիւններ կատարելու» եւ պատճառ դարձան, որ ընտանիքը կորսնցնէ իր տունը բռնագրաւման հետեւանքով: 1968-ին, երբ 12 տարեկան էր, ան իր զարմիկին հետ Սփան Ռանչի մէջ ձիարշաւի ատեն հանդիպած է Չարլզ Մենսընին, ինչ որ, ըստ Քրենսթընի, տեղի ունեցած է Մենսընի պատուիրած Թէյթ-Լապիանքա սպանութիւններէն տարի մը առաջ: Քրենսթըն աւարտած է Քանոկա Փարքի երկրորդական դպրոցը, ուր դպրոցի քիմիագիտութեան ակումբի անդամ էր, եւ 1976-ին ստացած է ոստիկանական գիտութեանց ընկերակից աստիճան Լոս Անճելըս Վելի Քոլէճէն: ''Los Angeles Valley College''-ի մէջ ուսանած ատեն, ան իբրեւ ընտրովի նիւթ հետեւած է դերասանութեան դասընթացքի մը, որ ներշնչած է զինք ընտրելու դերասանի ասպարէզը՝ ըսելով. «Եւ 19 տարեկանիս, յանկարծ, կեանքս փոխուեցաւ»:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
{{Արտաքին յղումներ}}

[[Ստորոգութիւն:7 Մարտի ծնունդներ]]</text>
      <sha1>0l6kx1npmfbliiox3zzo39hr1lpo6g6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Նիքոլա Սարքոզի</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5996</id>
    <revision>
      <id>254997</id>
      <parentid>221928</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T09:12:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6188" sha1="fzpdiscfufmqjar1bmeb3vboiecysrl" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Նիքոլա Սարքոզի''' ({{lang-fr|Nicolas Sarkozy}}, ծնած՝ [[28 Յունուար]] 1955-ին)։ Ընտրուած է [[Ֆրանսա]]յի նախագահ [[2007]]–ին եւ պաշտօնավարած մինչեւ 2012 թուականը։

== Կենսագրական գիծեր&lt;ref&gt;{{Citation|title=Nicolas Sarkozy|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Nicolas_Sarkozy&amp;oldid=1375452164|date=2026-09-17|accessdate=2026-09-18|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Սարքոզի ծնած է Փարիզ: Ան 1883-էն 2002 թուականներուն Նէյի-սիւր-Սենի (Neuilly-sur-Seine) քաղաքապետն էր, իսկ նախագահ Ֆրանսուա Միթերանի երկրորդ պաշտօնավարութեան ընթացքին՝ վարչապետ Էտուար Պալատիւրի օրով (1993–1995), եղած է Պիւտճէի նախարար: Ժակ Շիրաքի երկրորդ նախագահական շրջանին ան ծառայած է որպէս Ներքին գործոց նախարար եւ 1993-էն 2007-ին գլխաւորած է «Ժողովրդական շարժման միութիւն» (UMP) կուսակցութիւնը:

Ան յաղթեց 2007-ի Ֆրանսայի նախագահական ընտրութիւններուն՝ 53.1% համեմատութեամբ 46.9%-ի դէմ յաղթանակ տանելով Սոցիալիստական կուսակցութեան (PS) թեկնածու Սեկոլեն Ռուայալի նկատմամբ: Իր պաշտօնավարութեան ընթացքին ան ականատես եղաւ 2008-ի ելեւմտական տագնապին, 2000-ականներու վերջաւորութեան տնտեսական անկումին, Եւրոպական պետական պարտքի ճգնաժամին, ռուս-վրացական պատերազմին (որուն համար ան զինադադարի բանակցութիւններ վարեց) եւ Արաբական գարնան (յատկապէս Թունուզի, Լիպիոյ եւ Սիրիոյ մէջ): Ան նախաձեռնեց Ֆրանսական համալսարաններու բարեփոխումը (2007) եւ կենսաթոշակային բարեփոխումը (2010): 2008-ին, Փարիզի Էլիզէ պալատին մէջ, ան ամուսնացաւ իտալա-ֆրանսական երգչուհի եւ երգահան Քարլա Պրունիի հետ: 2012-ի նախագահական ընտրութիւններուն Սարքոզի պարտուեցաւ Սոցիալիստական կուսակցութեան թեկնածու Ֆրանսուա Հոլանտէն՝ 3.2% տարբերութեամբ: Պաշտօնը ձգելէ ետք Սարքոզի խոստացաւ հեռանալ քաղաքականութենէն, սակայն վերադարձաւ 2014-ին որպէս UMP-ի ղեկավար (որ 2015-ին վերանուանուեցաւ «Հանրապետականներ»): 2016-ի Հանրապետականներու նախագահական նախնական ընտրութիւններուն պարտուելէ ետք, ան հեռացաւ հանրային կեանքէն:

Ֆրանսացի դատախազներու կողմէ անոր դէմ փտածութեան մեղադրանք ներկայացուեցաւ երկու գործերով, յատկապէս 2007-ի Ֆրանսայի ընտրութիւններուն Լիպիոյ ենթադրեալ միջամտութեան հարցով: 2021-ին Սարքոզի մեղաւոր ճանչցուեցաւ փտածութեան մէջ երկու առանձին դատավարութիւններու ընթացքին՝ ստանալով երեք տարուան բանտարկութիւն (երկուքը պայմանական, մէկը՝ բանտին մէջ, բողոքարկման ենթակայ) եւ մէկ տարուան պատիժ, որ պէտք է կրէր տան կալանքի տակ: Ան պարտուեցաւ 2023 Մայիսի բողոքարկման ատեանին մէջ&lt;ref&gt;&quot;Nicolas Sarkozy loses appeal against corruption conviction&quot;. ''BBC News''. 17 May 2023. Retrieved 17 May 2023.&lt;/ref&gt;: Փետրուար 2024-ին անոր նախընտրական ելեւմտաւորման վերաբերեալ դատավճիռը փոխուեցաւ՝ վեց ամիս բանտարկութեան&lt;ref&gt;Bisserbe, Noemie (14 February 2024). &quot;Former French President Sarkozy Convicted of Breaking Campaign Finance Laws&quot;. ''Wall Street Journal''.&lt;/ref&gt; եւ վեց ամիս պայմանական պատիժի: Սեպտեմբեր 2025-ին ան մեղաւոր ճանչցուեցաւ յանցաւոր դաւադրութեան մէջ՝ Մուամմար Քազզաֆիի հետ «փտածութեան համաձայնագիրի» համար եւ դատապարտուեցաւ հինգ տարուան բանտարկութեան, ինչպէս նաեւ 100,000 եւրօ տուգանքի: 21 Հոկտեմբեր 2025-ին Սարքոզի սկսաւ կրել իր պատիժը «Լա Սանթէ» բանտին մէջ՝ առանձնացուած խցիկի մէջ, մինչ իր փաստաբանները բողոքարկման դիմած էին&lt;ref&gt;&quot;Sarkozy enters jail over campaign financing - France's first ex-president behind bars&quot;. ''BBC''. 21 October 2025. Retrieved 22 October 2025.&lt;/ref&gt;: Ան ազատ արձակուեցաւ իր հինգ տարուան պատիժէն երեք շաբաթ ետք՝ 10 Նոյեմբերին&lt;ref&gt;&quot;Former French president Sarkozy released from prison after three weeks&quot;. ''BBC News''. 10 November 2025. Retrieved 10 November 2025.&lt;/ref&gt;: Սարքոզիի ազատ արձակման պայմաններէն մէկն այն է, որ ան պէտք չէ որեւէ կապ հաստատէ Արդարադատութեան նախարարութեան որեւէ պաշտօնեայի հետ:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{DEFAULTSORT:Սարքոզի, Նիքոլա}}
[[Ստորոգութիւն:Ֆրանսայի նախագահներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի քաղաքական գործիչներ]]
[[Ստորոգութիւն:1955 ծնունդներ]]
[[Ստորոգութիւն:Փարիզ ծնունդներ]]
[[Ստորոգութիւն:28 Յունուարի ծնունդներ]]</text>
      <sha1>fzpdiscfufmqjar1bmeb3vboiecysrl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Լուիզա Թեթրացինի</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17719</id>
    <revision>
      <id>254962</id>
      <parentid>254953</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:13:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20804" sha1="02idcoxvel66q5gj5i8js0qfv856gi7" xml:space="preserve">{{ Տեղեկաքարտ Երաժիշտ
| գոյն = solo_singer
}}

[[Պատկեր:LuisaTetrazzini.jpg|thumb|upright|Լուսանկար 1909 թուականի «''Heart Songs''» գրքից]]
[[Պատկեր:Luisa Tetrazzini 1911.jpg|thumb|upright|Թեթրացինին 1911 թուականին]]
[[Պատկեր:Luisa Tetrazzini in 1920.jpg|thumb|upright|Թեթրացինին 1920 թուականին]]
[[Պատկեր:Sketches of Luisa Tetrazzini by Marguerite Martyn, 1910.jpg|thumb|right|Մարկրիթ Մարթինի ուրուանկարներէն, 1910 թուական]]

'''Լուիզա Թեթրացինի''' ({{ԱԾ}}), միջազգային համբաւ ունեցող իտալացի Coloratura մեղեդի սոփրանօ։ Ունեցեր է կարկաչող ձայն, որ աչքի կը զարնէր արտասովոր փայլուն թեմպրով, տիապազոնով ու թեթեւութեամբ&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Lily Pons: A Centennial Portrait|url=https://archive.org/details/lilyponscentenni0000unse|last=Lauri-Volpi|first=Giacomo|publisher=Amadeus Press|year=1999|isbn=|editor-last=Drake|editor-first=James A.|location=Portland, OR|pages=[https://archive.org/details/lilyponscentenni0000unse/page/39 39]|chapter=Coloraturas at the Metropolitan|editor-last2=Ludecke|editor-first2=Kirsten Beall}}&lt;/ref&gt;։ Վայելած է բաւականին յաջողուած օփերային եւ համերգային ասպարէզ Եւրոպայի եւ Ամերիկայի մէջ 1890-ական թուականներէն մինչեւ 1920-ական թուականները։ Ձայնը պահպանուեր է 1904-1920 թուականներուն կատարուած ձայնագրութիւններուն մէջ։ 1921 թուականին գրած է «My Life of Song» յուշագրութիւնը, իսկ 1923 թուականին՝ «How to Sing» թրաքթաթը։ Երգելը ձգելէն ետք մինչեւ կեանքի վերջը վոքալի դասեր  տուած է Միլանի եւ Հռոմի իր տուներուն մէջ։

== Կենսագրութիւն ==
=== Վաղ կեանք === 
Ծնած է 29 Յունիս 1871-ին Իտալիոյ Փլորենտիա քաղաքը։ Հայրը ռազմական դերձակ էր, ունէր երկու քոյր եւ երկու եղբայր։ Ենթադրաբար երգել սկսեր է երեք տարեկանէն&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Luisa Tetrazzini: The Florentine Nightingale|last=Gattey|first=Charles Neilson|publisher=Scolar Press|year=1995|isbn=1859280102|location=Great Britain|pages=2}}&lt;/ref&gt;։ Լուիզան ինքը նշած է մանուկ ժամանակ երգելու մասին եւ հաճոյքով վերյիշել, որ իր հայրիկը առաջինն էր, որ իրեն միշտ բաղդատեր է հանրայայտ պել քանթո սոփրանօ Ատելինա Փաթթիի հետ։ Երգել սորված է աւագ քրոջ՝ Էվա Թեթրացինիի հետ (1862–1938)(it)&lt;ref&gt;{{Cite book|title=My Life of Song|url=https://archive.org/details/mylifeofsong00tetr|last=Tetrazzini|first=Luisa|publisher=Cassell and Company, LTD|year=1921|isbn=|location=London|pages=[https://archive.org/details/mylifeofsong00tetr/page/6 4]}}&lt;/ref&gt;։ Երգել սովորել է ավագ քրոջ՝ Էվա Տետրացինիի հետ (1862–1938)([[:it:Eva Tetrazzini|it]])&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The New Grove Dictionary of Music and Musicians|last=Shawe-Taylor|first=Desmond|publisher=Macmillan Press|year=2001|isbn=|editor-last=Sadie|editor-first=Stanley|edition=2nd|volume=26|location=London|pages=318|chapter=Luisa Tetrazzini|editor-last2=Tyrrell|editor-first2=John}}&lt;/ref&gt;, որը նոյնպէս փրիմա տոննա սոփրանօ էր եւ իր համար միջազգայնօրէն յայտնի անուն ստեղծած էր&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Luisa Tetrazzini|last=Gattey|first=Charles Neilson|publisher=Scolar Press|year=1995|isbn=1859280102|location=Great Britain|pages=1}}&lt;/ref&gt;։ Յայտնի է, որ տնային գործերը կատարած ժամանակ Լուիզան կը սորվէր օփերային ամբողջական գործողութիւններ եւ կ'երգէր իւրաքանչիւր դեր&lt;ref&gt;{{Cite book|title=My Life of Song|url=https://archive.org/details/mylifeofsong00tetr|last=Tetrazzini|first=Luisa|publisher=Cassell and Company, LTD.|year=1921|isbn=|location=London|pages=[https://archive.org/details/mylifeofsong00tetr/page/10 8]-9}}&lt;/ref&gt;։ Տաս-տասներեք տարեկանին սկսեր է սորվիլ Insituto Musicale երաժշտական հիմնարկին մէջ փրոֆեսոր Չեչերինիի մօտ&lt;ref&gt;{{Cite book|title=My Life of Song|url=https://archive.org/details/mylifeofsong00tetr|last=Tetrazzini|first=Luisa|publisher=Cassell and Company, LTD.|year=1921|isbn=|location=London|pages=[https://archive.org/details/mylifeofsong00tetr/page/25 23]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Luisa Tetrazzini: The Florentine Nightingale|last=Gattey|first=Charles Neilson|publisher=Scolar Press|year=1995|isbn=1859280102|location=Great Britain|pages=2}}&lt;/ref&gt;։ 1889 թուականի Հոկտեմբերի 4-ին ամուսնացեր է Ճուզեփփէ Սանթինօ Ալպերթօ Սքալապերնիի հետ&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Luisa Tetrazzini: The Florentine Nightingale|last=Gattey|first=Charles Neilson|publisher=Scolar Press|year=1995|isbn=1859280102|location=Great Britain|pages=4}}&lt;/ref&gt;։

=== Ասպարէզ ===
Ճակատագրի բերումով փոխարիներ է վատառողջ փրիմա տոննայի մը եւ իր օփերային առաջին ելոյթը կատարեր Ֆլորենցիոյ մէջ 21 Հոկտեմբեր 1890ին՝ տասնինը տարեկանին, Ճաքոմօ Մեյերպերի «Ափրիկուհին» օփերայէն Ինեսի դերակատարմամբ&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Luisa Tetrazzini: The Florentine Nightingale|last=Gattey|first=Charles Neilson|publisher=Scolar Press|year=1995|isbn=1859280102|location=Great Britain|pages=4}}&lt;/ref&gt;։ Իր առաջին ելոյթի մասին հետագային գրեր է․ «Թատրոնէն մինչեւ իմ տուն այդ ուշ ժամուն մայթերուն մեծ թիւով մարդիկ կանգնած էին ու բոլորը պոռալով կը շնորհաւոր էին ինծի»&lt;ref&gt;{{Cite book|title=My Life of Song|url=https://archive.org/details/mylifeofsong00tetr|last=Tetrazzini|first=Luisa|publisher=Cassell and Company, LTD.|year=1921|isbn=|location=London|pages=[https://archive.org/details/mylifeofsong00tetr/page/57 55]}}&lt;/ref&gt;։ Յաջորդը Հռոմի Իտալիոյ թագաւորի ու թագուհիի համար կատարած է Ինեսի դերը 26 Դեկտեմբերի 1890ին, որմէ յետոյ թագուհին հրաւիրեր է զինք երգելու Լիպեսթոտի դերերգը «Թրիսթան եւ Իզոլտա» օփերայէն, որը թագուհիի սիրելի օփերան էր&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Luisa Tetrazzini: The Florentine Nightingale|last=Gattey|first=Charles Neilson|publisher=Scolar Press|year=1995|isbn=1859280102|location=Great Britain|pages=5}}&lt;/ref&gt;։ Ասպարէզի առաջին հատուածը գլխաւորապէս անցեր է Իտալիոյ գաւառական թատրոններու ու Հարաւային Ամերիկայի մէջ։ Փիեթրօ Սեզարէի հետ, որը դարձեր է իր սիրահարը 14 տարուա ընթացքին, ճանապարհորդեր է դէպի Պուենոս Այրես, ուր իր երգելուն համար ամսական առաջարկեր են 280 ֆունթ&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Luisa Tetrazzini: The Florentine Nightingale|last=Gattey|first=Charles Neilson|publisher=Scolar Press|year=1995|isbn=1859280102|location=Great Britain|pages=7}}&lt;/ref&gt;։ Երբ կը գտնուէր Պուենոս Այրես, ամուսինը գացեր է իր ետեւէն՝ փորձելով համոզել ետ վերադառնալ Ֆլորենցիա, սակայն կինը չէ համաձայներ։ Հոկտեմբերին առանց կնոջ վերադարձեր է, իսկ  քանի մը օր անց վերջինս «Crispino e la comare» օփերայէն Աննեթայի դերով առաջին ելոյթով հանդէս եկեր է։ Ալպերթոն մահացեր է 4 Յունիս 1905-ին․ անոնք առանձին կ'ապրէին&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Luisa Tetrazzini: The Florentine Nightingale|last=Gattey|first=Charles Neilson|publisher=Scolar Press|year=1995|isbn=1859280102|location=Great Britain|pages=11-12}}&lt;/ref&gt;։

Թեթրացինին առաջին անգամ «Լուչիա տի Լամերմուր» (''Lucia di Lammermoor'') օփերան երգեց Պուէնոս Այրէսի մէջ՝ 21 Նոյեմբեր 1892-ին։ Անիկա իր սիրելի օփերան էր, ինչպէս նաեւ Արժանթինի նախագահ Լուիս Սաէնս Փենիայի (''Luis Sáenz Peña''), որ անոր ջերմ երկրպագուն էր&lt;ref&gt;Gattey, Charles Neilson (1995). ''Luisa Tetrazzini: the Florentine Nightingale''. Great Britain: Scolar Press. pp.&amp;nbsp;15. ISBN&amp;nbsp;&lt;bdi&gt;1859280102&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;։ Պուէնոս Այրէսի իր չորրորդ եղանակին, ան արդէն պայմանագրուած էր ստանալու ամսական 5,500 անգլիական փաունտ։ Արժանթինի մէջ ելոյթներ ունենալու կողքին, ան շրջագայեցաւ Հարաւային Ամերիկայի մէջ։ Ան շարունակեց երգել հոն մինչեւ 1895 թուականը: Ան Եւրոպա վերադարձաւ երգելու 1896-ին։ Ապա իր առաջնաելոյթըունեցաւ Սանկտ Փեթերսպուրկի մէջ՝ Մաթիա Պաթիսթինիի հետ «Պալ-մասքարատ» (''Un ballo in maschera'') օփերային մէջ, 31 Դեկտեմբեր 1896-ին։ Սանկտ Փեթերսպուրկի իր առաջին եղանակին աւարտէն ետք՝ 1897-ին, ան տարին փակեց ելոյթներ ունենալով Մատրիտի, Միլանի, Թուրինի եւ Օտեսայի մէջ։ 1898-ին ան երգեց Օտեսայի եւ Պոլոնիայի մէջ՝ նախքան Հարաւային Ամերիկայի տարբեր երկիրներ վերադառնալը։ 1899-ի ձմեռնային եղանակը Թեթրացինին վերստին բերաւ Սանկտ Փեթերսպուրկ։ Այստեղ ան առաջին անգամ ելոյթ ունեցաւ Էնրիքօ Քարուզոյի հետ, որ կատարեց Էտկարոյի դերը անոր Լուչիային քով՝ «Լուչիա տի Լամերմուր» օփերային մէջ, 22 Փետրուար 1899-ին։ 1890-ականներու անոր երկացանկը հիմնականին մէջ կը բաղկանար քնարերգական-քոլորաթուրային դերերէ, ինչպիսիք են՝ Վիոլէթան, Ֆիլինը, Օսքարը, Ճիլտան եւ Լուչիան։

1899-էն 1903 թուականներուն ան երգեց Իտալիոյ, Գերմանիոյ, Լեհաստանի եւ Ռուսաստանի մէջ։ Մեքսիքական իր առաջնաելոյթը իբրեւ Լուչիա կայացաւ 22 Հոկտեմբեր 1903-ին։ Տարի մէ աւելի ետք, 8 Դեկտեմբեր 1904-ին Լուչիայի անոր կատարումը բախտորոշ եղաւ։ Սան Ֆրանսիսքոյի «Թիվոլի» թատրոնի ներկայացուցիչ (իմփրեսարիօ) Ուիլիըմ Հ․ «Տոք» Լիհին ներկայ էր ներկայացման։ Ան Մեքսիքա կը գտնուէր՝ այցելելու իր բարեկամին՝ Էթթորէ Փաթրիցիին, որ այդ միջոցին կը ղեկավարէր Թեթրացինիի նուագախումբը։ Լիհի հրաւիրեց զինք Սան Ֆրանսիսքո։ Ան իր ամերիկեան առաջնաելոյթը ունեցաւ Սան Ֆրանսիսքոյի «Թիվոլի» թատրոնին մէջ իբրեւ Ճիլտա՝ «Ռիկոլէթթօ» օփերային մէջ, 11 Յունուար 1905-ին&lt;ref&gt;{{Citation|title=Luisa Tetrazzini|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Luisa_Tetrazzini&amp;oldid=1374240265|date=2026-09-10|accessdate=2026-09-16|language=en}}&lt;/ref&gt;։

=== Վերջին տարիներ ===
Առաջին համաշխարհային պատերազմէն յետոյ Թեթրացինին օփերային բեմը փոխարիներ է համերգային բեմերով, 1921 թուականին գրեր «My Life of Song» յուշագրութիւնը, իսկ 1923 թուականին՝ «How to Sing» թրաքթաթը։ 1932 թբւականին զինք նկարահաներ են Կարուզոյի «M'appari, Tutt'Amor» կատարման ձայնագրութիւնը լսելով, ուր ան սկսեր է երգել ձայնագրութեանը զուգընթաց՝ ցոյց տալով, որ իր ձայնը դեռ բաւականաչափ հզօրութիւն ունի (տեսագրութիւնը կարելի է տեսնել «Արտաքին յղումներ» բաժնի յղումով)։ 1934 թուականէն վոքալի դասեր տուեր է եւ որպէս իրեն յաջորդող ճանաչեր Լինա Փակլիուկիին&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Luisa Tetrazzini: the Florentine Nightingale|last=Gattey|first=Charles Neilson|publisher=Scolar Press|year=1995|isbn=1859280102|location=Great Britain|pages=262-263}}&lt;/ref&gt;։ Թեթրացինի ձայնագրուեր է 1904-1920 թուականներու ընթացքին, իր անունը համաշխարհայնօրէն յայտնի  դարձեր է ու «փառաբանուել նոյնիսկ սննդատեսակներու մէջ, ինչպէս, օրինակ, հնդկահաւով Թեթրացինին է»&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Baker’s Dictionary of Opera|last=|first=|publisher=Schirmer Books|year=2000|isbn=|editor-last=Kuhn|editor-first=Laura|location=New York|pages=810|chapter=Luisa Tetrazzini}}&lt;/ref&gt;։ 

Իր երեսուներկու տարուայ ասպարէզի ընթացքին հսկայական հարստութիւն կուտակեր է։ Դերերու զգացմունքային մեկնաբանութիւններով հասեր է փառքի գագաթնակէտին ու բաղդատուեր Փաթթիի, Լինտի ու Մելպայի հետ&lt;ref&gt;Zicari, Massimo. “‘Ah! non credea mirarti’” nella fonti discografiche di primo Novecento: Adelina Patti e Luisa Tetrazzini.” In Schweitzer Jahrbuch fur Musikwissenschaft-Annales Suisses de Musicologie. Schweitzer Jahrbuch fur Musikwissenschaft, edited by Luca Zoppelli, vol. 34-35: 193-217. Bern: Peter Lang Publishing, 2017.&lt;/ref&gt;: Իր հանրայայտ դերերգերէն են՝ Ռոսինան «Սեւիլյան սափրիչ», Վիոլեթթան «Թրավիաթա» եւ Կիլտան «Ռիկոլեթթօ» օփերաներէն: Իր սիրելի դերերգը՝ Լիւչիան, կատարեր է աւելի քան 100 անգամ&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Luisa Tetrazzini: the Florentine Nightingale|last=Gattey|first=Charles Neilson|publisher=Scolar Press|year=1995|isbn=1859280102|location=Great Britain|pages=280-326}}&lt;/ref&gt;։ 

Ամուսնացեր է երեք անգամ եւ իր կեանքի ընթացքին ունեցեր բազմաթիւվ կրքոտ սիրավէպեր։ Դերասանուհի Մարիսա Վերնաթիի ազգականուհին ու խորհրդատուն էր&lt;ref name=&quot;bio&quot;&gt;{{cite book|title=Dizionario del cinema italiano, Volume 2: Gli attori dal 1930 ai giorni nostri|last=Enrico Lancia, Roberto Poppi|publisher=Gremese Editore, 2003|isbn=888440214X}}&lt;/ref&gt;։  Երրորդ ամուսնոյն հետ ներքաշուեր է դատական քաշքշուքի մէջ, որը նկատելիօրէն ազդեր է իր ֆինանսական դրութեան վրայ իր կեանքի վերջը&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Luisa Tetrazzini: the Florentine Nightingale|last=Gattey|first=Charles Neilson|publisher=Cassell and Company, LTD|year=1995|isbn=1859280102|location=Great Britain|pages=246-258}}&lt;/ref&gt;, իսկ ինչ գումար ու սեփականութիւն ալ ունեցեր է, առատաձեռնօրէն նուիրատուութիւններ կատարած է՝ անկախ ամէն ինչէն մնալով կենսախինդ ու հրապուրիչ։ Սովորութիւն  ունեցեր է ըսելու․ «Ես ծեր եմ, գէր, բայց դեռ Թեթրացինի եմ»&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Luisa Tetrazzini: the Florentine Nightingale|last=Gattey|first=Charles Neilson|publisher=Scolar Press|year=1995|isbn=1859280102|location=Great Britain|pages=259}}&lt;/ref&gt;։ Մահացեր է 1940 թուականի Ապրիլի 28-ին Միլանի մէջ։ Իր յուղարկաւորութեանը Via Casoretti եկեղեցւոյ Ռեքուիեմ պատարագ մատուցուեր է, որուն մասնակցեր են ընտանիքի անդամներն ու մտերիմ ընկերները։ Իր կտակի համաձայն թաղուած է դամբարանին մէջ, որու տապանագրի վրայ գրուած է․ «Վերջապէս ես քուկդ եմ» («Լիւչիա տի Լամերմուր» օփերայէն)&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Luise Tetrazzini: the Florentine Nightingale|last=Gattey|first=Charles Neilson|publisher=Scolar Press|year=1995|isbn=1859280102|location=Great Britain|pages=263}}&lt;/ref&gt;։ 

== Գրութիւններ ==

* «Իմ երգի կեանքս» (''My Life of Song'', Տորանս ընկերութիւն, Ֆիլատելֆիա, 1922)։
* «Ինչպէս երգել» (''How to Sing'', Ս․ Արթիւր Փիրսըն, Լոնտոն, 1923)։

== Խտասալիկներ (CDs) ==

* Լուիզա Թեթրացինի, 2 հատոր. 1, 2, «Nimbus»։
* Լուիզա Թեթրացինի. Բոլոր ծանօթ ձայնագրութիւնները (5 հատոր), «Pearl, Pavilion Records» (9220 GEMM CDS)։
* Լուիզա Թեթրացինի. Բոլոր Լոնտոնեան ձայնագրութիւնները (տուփով հաւաքածոյ), «EMI»։
* Լուիզա Թեթրացինի. Բոլոր «Zonophone» (1904) եւ «Victor» ձայնագրութիւնները (1911–20), «Romophone»։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{ծանտուփ}}

== Արտաքին յղումներ ==
=== Կենսագրական ===
*[https://archive.org/stream/vocalmasterytalk00browiala#page/70/mode/1up/ Luisa Tetrazzini - The Coloratura Voice] Vocal mastery; talks with master singers and teachers by Harriette Brower (1869–1928) ([https://archive.org/stream/vocalmasterytal00browgoog#page/n96/mode/1up/ alt])
*[https://archive.org/stream/cu31924022415297#page/n165/mode/1up/ Tetrazzini] Modern musicians; a book for players, singers and listeners (1914) by James Cuthbert Hadden (1861–1914)
*[https://archive.org/stream/whoswhoinmusicbi00wynd#page/205/mode/1up/search/tetrazzini brief biography] from ''Who's who in music : a biographical record of contemporary musicians (1913)''; Wyndham, Henry Saxe &amp; L'Epine, Geoffrey
*[https://archive.org/stream/grandoperasinge00lahegoog#page/n157/mode/1up/search/tetrazzini Tetrazzini] - The grand opera singers of to-day; an account of the leading operatic stars who have sung during recent years, together with a sketch of the chief operatic enterprises (1912); Lahee, Henry Charles
*[http://www.cantabile-subito.de/Sopranos/Tetrazzini__Luisa/hauptteil_tetrazzini__luisa.htm Biographical notes]
*[http://www.sfmuseum.org/bio/luisa.html Luisa Tetrazzini: The Florentine Nightingale; Virtual Museum of the City of San Francisco]

=== Գիրքեր ===
*''[http://www.gutenberg.org/etext/20069 Caruso and Tetrazzini on the Art of Singing]'', 1909, by [[Enrico Caruso]] and Luisa Tetrazzini, from [[Project Gutenberg]]
*[https://archive.org/search.php?query=creator%3ATetrazzini Tetrazzini] at archive.org

=== Պատկերներ ===
*[http://texashistory.unt.edu/search/?q=tetrazzini&amp;t=fulltext Images of Luisa Tetrazzini] from the [http://texashistory.unt.edu/ Portal to Texas History]

=== Ձայնագրութիւններ եւ մետիա ===
*{{YouTube|FMXScCik6Jo|Tetrazzini}} Luisa Tetrazzini singing along to a [[Enrico Caruso|Caruso]] record of &quot;''M'appari, Tutt'Amor''&quot; when she retired in 1932.
*[https://rfwilmut.net/site/opera/xtetrazzini.html Luisa Tetrazzini] Includes one recording.
*[https://rfwilmut.net/Starsof78s/tetrazzini.html Eight digitally restored recordings of Tetrazzini to listen to.] (Roger Wilmut's website)
{{Արտաքին յղումներ}}

[[Ստորոգութիւն:Իտալացի օփերային սոփրանոներ]]
[[Ստորոգութիւն:20-րդ դարու իտալացի կանայք]]</text>
      <sha1>02idcoxvel66q5gj5i8js0qfv856gi7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Մարսել Փրուսթ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17753</id>
    <revision>
      <id>254983</id>
      <parentid>250157</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T07:07:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29132" sha1="3wqf9048l45g6x5un8cahgdxu4esfkf" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ
| վախճանած է = 18 Նոյեմբեր 1922 
}}

'''Վալանթին Լուի Ժորժ Էօժէն Մարսել Փրուսթ''' ({{lang-fr|Valentin Louis Georges Eugène Marcel Proust}}, ֆրանսացի նշանաւոր վիպասան, ակնարկագիր եւ քննադատ, մոտեռնիզմի ներկայացուցիչ։ Փրուսթի գլխաւոր երկը «Կորսուած ժամանակի փնտռտուքներու մէջ» ({{lang-fr|À la recherche du temps perdu}}) 7 վէպէ բաղկացած վիպաշար է (հատորներ 1-16, [[1913]]-[[1927]], վերջին 6 հատորները հրատարակուեր են յետ մահու), որ կը նկատուի [[20-րդ դար]]ու համաշխարհային գրականութեան ամէնակարեւոր ստեղծագործութիւններէն մէկը։

1907 թուականին կը սկսի գրել իր մեծ ստեղծագործութիւնը՝ «Կորուսեալ ժամանակը փնտռելով», որու եօթ գլուխները կը հրատարակուին 1913 եւ 1927 թուականներուն, այսինքն՝ իր մահէն յետոյ: Երկրորդ մասը՝ «Ծաղկեալ երիտասարդ աղջիկներու ստուերի մէջ», կը շահի Կոնքուղ մրցանակ 1919 թուականին: 

Մարսել Փրուսթը կը մահանայ 1922 թուականի Նոյեմբերի 18-ին՝ ցնցղատապէն (bronchitis): Թաղուած է Փարիզի Փեր Լաշեզ գերեզմանատան մէջ:

Փրուսթի վիպական աշխատանքը ժամանակի եւ յիշողութեան մասին խորհրդածութիւններ են, ինչպէս նաեւ արուեստի գործառոյթներու, որ պէտք է իր սեփական աշխարհները առաջարկէ, բայց նաեւ այդ աշխատանքը սիրոյ եւ նախանձի մասին մտորումներ են գոյութեան դատարկութեան զգացողութեամբ, որ կը գունաւորէ փրուսթեան գորշ տեսիլքը, ուր համասեռամոլութիւնը կարեւոր տեղ կը զբաղեցնէ: «Կորուսեալ ժամանակը փնտռելով»-ը նմանապէս մարդկային մեծ կատակերգութիւն է աւելի քան երկու հարիւր դերասանի մասնակցութեամբ:

== Կենսագրութիւն ==
Մարսել Փրուսթը ծնած է Փարիզ, 16-րդ շրջանի Օթոյ թաղամասին մէջ, իր մայրական կողմի մեծ հօր տան մէջ, որ յետագային քանդեր են նոր բնակելի շէնքեր կառուցելու նպատակով:
[[Պատկեր:Robert_et_Marcel_Proust_1876_bis.jpg|մինի|Ռոպերթ եւ Մարսել Փրուսթները, 1876 թ.]]
Մայրը՝ Ժան Քլեմանս Վայլը (ծնած է 1849 թ. Փարիզ եւ մահացեր 1905 թ.), ալզասեան եւ լորենեան հրեաներէն էր եւ պիրժայի գործակալ: Հայրը՝ բժիշկ Ատրիան Փրուսթը (ծնած է Իլիէր՝ 1834 թ. եւ մահացեր Փարիզ՝ 1903 թ.), Իլիէրի բարգաւաճ առեւտրականներէն էր: Մարսելը նաեւ ունէր աւագ եղբայր՝ Ռոպերթը (ծն.՝ 1873 թ. եւ մահացեր է 1935 թ.), վիրաբոյժ էր: Մարսելի հովանաւորն էր նմոյշահաւաք  էoժէն Միւթիաքսը:

Մարսելի փխրուն առողջութիւնը հետեւանք էր իր մայրիկի յղութեան ժամանակ կրած զրկանքներուն: Առողջական թերութիւններով ծնած երեխան կը փրկէ իր բժիշկ հայրը, որ ծննդաբերութեան օրը վիրաւորուեր էր ցուցարարի մը արձակած կրակէն: Ծնողքը կը վախնար, որ նորածինը չ'ապրիր, սակայն ծնողական խնամքի շնորհիւ Մարսելը կը փրկուի մահէն: Տարուայ եղանակներէն գարունը շատ վատ կ'ազդէր անոր առողջութեան վրայ ու նոյնիսկ անգամ մը, երբ ան 9 տարեկան էր, շնչահեղձ կ'ըլլայ ծաղիկներու ծաղկափոշիի յարուցած ասթմային նոպայի պատճառով:

Կաթոլիկ հօր եւ հրեայ մօր զաւակը կը մկրտուի Փարիզի Սեն-Լուի-տ'Անթըն եկեղեցւոյ մէջ: Իր ստեղծագործութիւններուն մէջ ան ինքզինք «հաւատացեալ» չի համարեր, քանի որ այդ ժամանակ հակասեմականութիւնը վառ արտայայտուած էր, զինք կը քննադատեն այլ յայտնի հակասեմիսթ գրողներ:

=== Երիտասարդութեան տարիներ ===
[[Պատկեր:Proust_et_David_David-Weill.jpg|մինի|Փրուսթը՝ ձախէն առաջինը, երկրորդ շարք, Քոնտողսէի լիսէ, 1888-89 թթ.]]
Նախնական դասարանի մէջ սորված է երաժշտահան [[Ժորժ Պիզէ]]ի տղուն՝ Ժաք Պիզէի հետ, որուն մայրը՝ Ժնէվիէւ Ալեւին, իր քեռիի տան մէջ սրահ ունէր, ուր կը հաւաքուէին դերասաններ: Ժնեւիէւը կրկին կ'ամուսնանայ 1886 թ., պահպանելով իր սրահը, որու մշտական այցելուն դարձեր էր Փրուսթը:

Մարսելը այնուհետեւ կ'ուսանի Քոնտորսէ լիսէին մէջ 1882 թ. սկսեալ: Հինգերորդ ուսումնական տարին կը կրկնէ ու կը մնայ նոյն կարգը, սակայն առաջին անգամ ըլլալով անոր անունը կը գրեն գերազանցներու ցուցակին մէջ 1884 թ.: Ան դասերէն կը բացակայէր առողջական խնդիրներու պատճառով, սակայն արդէն անգիր գիտէր Վիքթոր Հիւկոյի, Միւսէի եւ Ժան Սանթոյի ստեղծագործութիւնները: Ան նաեւ կ'ուսանի փիլիսոփայ Ալֆոնս Տառլիուի մօտ:

Գրողի մանկական եւ երիտասարդական առաջին սէր՝ Մարի տը Պենարտաքիի հետ ան ներկայացումներ կ'ունենայ Ելիսէեան դաշտերուն մէջ: Անոնք կը դադրին հանդիպիլ 1887 թ.: Փրուսթը իր գրական առաջին քայլերը կը կատարէ դեռ լիսէի մէջ ուսանած վերջին տարիներուն: Աւելի ուշ՝ 1882 թ. ան կը հիմնադրէ փոքր հանդէս մը Քոնտորսէի նախկին նոյն ուսումնական կարգի համալսարանականներուն հետ՝ «Պանքէթ»-ը: Ասիկա սկիզբ կը դնէ իր ցուցամոլ հռչակին: Այդ ընթացքին կը ծանօթանայ Լիւսիէն Տոտէի՝ վիպասան Ալֆոնս Տոտէի տղուն հետ:

1889-90 թթ. կը ծառայէ բանակին մէջ, Օրլեան, որու մասին յետագային հաճելի յիշողութիւններ ունէր: Իսկ յաջորդած ժամանակաշրջանին Փարիզի մէջ կը ծանօթանայ Կասթոն Արման տը Քայավէի հետ, որ կը դառնայ անոր մտերիմ ընկերը: Ան նաեւ կը ծանօթանայ վերջինիս նշանածի՝ Ժաննա Փուքէի հետ, որուն կը սիրահարուի յետագային:

Զինծառայութիւնէն  յետոյ կը յաճախէ Ալպեռ Սորելի եւ Անաթոլ Լըռուա-Պոլիոյի քաղաքական գիտութիւններու դասընթացքին ազատ դպրոցին մէջ, որ զինք կը համարէ շատ խելացի: Ան իր հօրը կ'առաջարկէ դիւանագիտական մրցոյթի մասնակցիլ հնագիտութեան դպրոցին մէջ: Այնուհետեւ կ'աւարտէ Սորպոնի համալսարանի Պսակաւոր Արուեստի աստիճանով 1895 թ.:

1896 թ. կը հրապարակէ «Հաճոյքները եւ օրերը» արձակ բանաստեղծութիւններու ժողովածուն, որ գրաքննադատներու եւ յատկապէս գրող Ժան Լորէնի կողմէ բարձր գնահատականի կ'արժանանայ: Վերջինիս հետ նոյնիսկ մենամարտի դուրս կու գայ, որ կ'աւարտի առանց որեւէ կողմ վնասուելու: Այնուհետեւ կը հրատարակէ «Կորուսեալ ժամանակը փնտռելով» վէպի առաջին գլուխները:

=== Անձնական կեանք&lt;ref&gt;{{Citation|title=Marcel Proust|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Marcel_Proust&amp;oldid=1373617046|date=2026-09-06|accessdate=2026-09-18|language=en}}&lt;/ref&gt; ===
Յայտնի է, որ Փրուսթ համասեռամոլ էր. անոր սեռականութիւնը եւ տղամարդոց հետ ունեցած յարաբերութիւնները յաճախ կը քննարկուին իր կենսագիրներուն կողմէ: Թէեւ անոր տանտիկինը՝ Սելեսթ Ալպարէն, իր յուշերուն մէջ կը ժխտէ Փրուսթի սեռականութեան այս կողմը, անոր ժխտումը հակասութեան մէջ է Փրուսթի շատ մը բարեկամներու եւ ժամանակակիցներու հաստատումներուն հետ, ներառեալ իր գրչակից ընկերոջ՝ Անտրէ Ժիտի, ինչպէս նաեւ իր սպասաւորին՝ Էրնեսթ Ա. Ֆորսկրէնի:

Փրուսթ երբեք բացայայտօրէն չէ հռչակած իր համասեռամոլութիւնը, թէեւ իր ընտանիքը եւ մտերիմ բարեկամները գիտէին կամ կասկած ունէին այդ մասին: 1897-ին ան մենամարտեցաւ գրող Ժան Լորէնի հետ, որ հրապարակաւ կասկածի տակ դրած էր Փրուսթի եւ իր սիրեկանին՝ Լիւսիէն Տոտէի յարաբերութեան բնոյթը. երկու մենամարտողներն ալ ողջ մնացին: Չնայած Փրուսթի հրապարակային ժխտումներուն, անոր սիրային յարաբերութիւնը երգահան Ռէյնալտօ Հաննի հետ եւ անոր հմայուածութիւնը իր վարորդին ու քարտուղարին՝ Ալֆրետ Ակոսթինելիի հանդէպ լաւ փաստագրուած են: 11 Յունուար 1918-ի գիշերը, Փրուսթ այն տղամարդոցմէ մէկն էր, որոնց ոստիկանութիւնը նույնականացուց Ալպեր Լը Քիւզիայի կողմէ ղեկավարուող տղամարդոց հասարակաց տան մը վրայ կատարուած արշաւանքի ընթացքին: Փրուսթի բարեկամը՝ Փոլ Մորան, բացայայտօրէն կը կատակէր Փրուսթի հետ՝ տղամարդ մարմնավաճառներուն այցելելուն համար: Իր օրագիրին մէջ Մորան կը յիշատակէ Փրուսթը, ինչպէս նաեւ Ժիտը, իբրեւ «անհանգիստ որսորդներ, որոնք երբեք չեն կշտանար իրենց արկածախնդրութիւններէն... յաւերժական թափառաշրջիկներ, անխոնջ սեռային արկածախնդիրներ»&lt;ref&gt;Morand, Paul. ''Journal inutile, tome 2: 1973 – 1976'', ed. Laurent Boyer and Véronique Boyer. Paris: Gallimard, 2001; Carter (2006)&lt;/ref&gt;:

Փրուսթի սեռականութեան ճշգրիտ ազդեցութիւնը իր գրութիւններուն վրայ բանավէճի նիւթ է: Այնուամենայնիւ, «Փնտռտուք Կորսուած Ժամանակի» երկին մէջ երկարօրէն կը քննարկուի համասեռամոլութիւնը, եւ հոն կան քանի մը գլխաւոր կերպարներ՝ թէ՛ տղամարդիկ եւ թէ՛ կիներ, որոնք կամ համասեռամոլ են, կամ երկսեռամոլ. օրինակ՝ պարոն տը Շարլիւսը, Ռոպէր տը Սէն-Լուն, Օտէթ տը Քրեսին եւ Ալպերթին Սիմոնէն: Համասեռամոլութիւնը կը հանդիպի իբրեւ թեմա նաեւ «Հաճոյքներ եւ Օրեր» (''Les plaisirs et les jours'') գործին եւ անոր անաւարտ վէպին՝ «Ժան Սանթէօյ»-ի մէջ:

Փրուսթ ժառանգեց իր մօր քաղաքական հայեացքներուն մեծ մասը, որոնք կը զօրակցէին Ֆրանսական Երրորդ Հանրապետութեան եւ մօտ էին ֆրանսական քաղաքականութեան ազատական (լիպերալ) կեդրոնին: 1892-ին ''Le Banquet'' թերթին մէջ հրատարակուած «Պետական Անկրօնութիւնը» յօդուածին մէջ, Փրուսթ դատապարտեց ծայրահեղ հակակղերական միջոցառումները, ինչպէս կրօնաւորներու (կուսակրօն աբեղաներու) արտաքսումը, նկատել տալով, որ «մարդ կարող է պարզապէս զարմանալ, թէ կրօնի ժխտումը ինչպէս իր հետ կը բերէ նոյն մոլերանդութիւնը, անհանդուրժողականութիւնն ու հալածանքը, ինչ որ ինքնին կրօնը»: Ան պնդեց, որ սոցիալիզմը աւելի մեծ սպառնալիք է հասարակութեան համար, քան Եկեղեցին: Ան նոյնքան քննադատաբար կը վերաբերէր աջակողմեաններուն՝ խստօրէն քննադատելով «պահպանողականներու տխմարութիւնը», որոնց կը համարէր «նոյնքան համր եւ ապերախտ, որքան Շարլ Ժ.-ի օրօք», եւ Պիոս Ժ. Պապին հաստատակամութիւնը անուանեց յիմարութիւն: Փրուսթ միշտ մերժեց այն ատելավառ եւ ոչ-ազատական հայեացքները, որոնք ունէին այն ատենուան շատ մը քահանաներ, բայց կը հաւատար, որ ամենալուսաւորեալ հոգեւորականները կրնան նոյնքան յառաջադէմ ըլլալ, որքան ամենալուսաւորեալ աշխարհականները, եւ երկուքն ալ կրնան ծառայել «յառաջադէմ ազատական Հանրապետութեան» դատին: Ան հաւանութիւն տուաւ 1906-ին Արիսթիտ Պրիանի որդեգրած աւելի չափաւոր դիրքորոշման, որուն նկարագրեց իբրեւ «հիանալի»&lt;ref&gt;Watson, D. R. (1968). &quot;Sixteen Letters of Marcel Proust to Joseph Reinach&quot;. ''The Modern Language Review''. '''63''' (3): 587–599. doi:10.2307/3722199. JSTOR&amp;nbsp;3722199.&lt;/ref&gt;:

Փրուսթ ամենաառաջին «Տրէյֆիւսականներէն» էր. ան նոյնիսկ մասնակցեցաւ [[Էմիլ Զոլա|Էմիլ Զոլայի]] դատավարութեան եւ հպարտութեամբ կը պնդէր, որ ինքն էր այն անձը, որ խնդրած էր Անաթոլ Ֆրանսէն ստորագրել Ալֆրետ Տրէյֆիւսի անմեղութիւնը պաշտպանող հանրագիրը: 1919-ին, երբ աջակողմեան «Action Française» շարժման ներկայացուցիչները հրապարակեցին մանիֆեստ մը, որ կը պաշտպանէր ֆրանսական գաղութատիրութիւնը եւ Կաթոլիկ Եկեղեցին իբրեւ քաղաքակիրթ արժէքներու մարմնացում, Փրուսթ մերժեց անոնց ազգայնական եւ շովինիստական հայեացքները՝ ի նպաստ ազատական բազմակարծիք (pluralist) տեսլականի մը, որ կընդունէր Քրիստոնէութեան մշակութային ժառանգութիւնը Ֆրանսայի մէջ: Ժիւլիէն Պենտան իր «Մտաւորականներու Դաւաճանութիւնը» (''La Trahison des clercs'') գիրքին մէջ դրուատեց Փրուսթը իբրեւ գրող մը, որ առանձնացաւ իր սերունդէն՝ խուսափելով ազգայնականութեան եւ դասակարգային աղանդաւորութեան (հատուածականութեան) զոյգ թակարդներէն&lt;ref&gt;Hughes, Edward J. (2011). ''Proust, Class, and Nation''. Oxford University Press. pp.&amp;nbsp;19–46.&lt;/ref&gt;:

Իր գերզգայնութիւններուն եւ շնչարգելութեան յաճախակի նոպաներուն, ինչպէս նաեւ այն ատեն հիւանդութեան սխալ ընկալման պատճառով, բժիշկները Փրուսթը կը համարէին հիւանդագին կասկածամիտ: Անոր նամակագրութիւնը որոշակի տեղեկութիւններ կու տայ անոր ախտանիշներուն մասին: Ըստ Եէլոուլիզ Տակլասի՝ Փրուսթ կը տառապէր Էհլերս-Տանլոսի համախտանիշի անօթային ենթատեսակէն&lt;ref&gt;Douglas, Yellowlees (1 May 2016). &quot;The real malady of Marcel Proust and what it reveals about diagnostic errors in medicine&quot;. ''Medical Hypotheses''. '''90''': 14–18. doi:10.1016/j.mehy.2016.02.024. ISSN&amp;nbsp;1532-2777. PMID&amp;nbsp;27063078.&lt;/ref&gt;:

=== Րասքինի թարգմանութիւնները ===
[[Պատկեր:Marcel_Proust_vers_1892.jpg|մինի|Մարսել Փրուսթ, 1982 թ. լուսանկար]]

* Քնջութն ու ջրաշուշանները

* Ամիէնի Աստուածաշունչը
Փրուսթը կը թարգմանէ Ճոն Րասքինի «Ամիէնի Աստուածաշունչը» 1904 թ. եւ զայն կը նուիրէ նախորդ տարի մահացած իր հօրը: Այս աշխատանքը, ինչպէս նաեւ իր երկրորդ թարգմանութիւնը՝ «Քնջութն ու ջրաշուշանները» (թարգմանուած 1906 թ.) գովասանքի կ'արժանանան քննադատներու կողմէ:

Այս ընթացքը ապագայ գրողի համար բեղմնալից էր, որմով եւ յետագային հաստատուեցաւ իր անձը: Փաստացի իր թարգմանութիւնները Փրուսթը կը հարստացնէր լիուլի ծանօթագրութիւններով եւ երկար նախաբաններով, որոնք բնագիրին հետ նոյնչափ կարեւորութիւն ձեռք կը բերեն: Րասքինի ստեղծագործութիւնները թարգմանելով Փրուսթը քայլ առ քայլ կը դառնայ անոր քննադատներէն մէկը, որ յատկապէս կ'երեւի թարգմանուելիք բնագրի՝ իր գրած նախաբանին մէջ:

== «Կորսուած ժամանակի փնտռտուքով»&lt;ref&gt;{{Citation|title=Marcel Proust|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Marcel_Proust&amp;oldid=1347854822|date=2026-04-09|accessdate=2026-04-13|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
1909-ին սկսած, երբ Փրուսթ 38 տարեկան էր, «Կորսուած ժամանակի փնտռտուքով» (''À la recherche du temps perdu'') վէպը բաղկացած է եօթը հատորներէ, որոնք ընդհանուր առմամբ ունին շուրջ 3200 էջ (իսկ ''The Modern Library''-ի թարգմանութեան մէջ՝ մօտ 4300 էջ)։ Կրահամ Կրին Փրուսթը անուանած է «քսաներորդ դարու մեծագոյն վիպասանը, ինչպէս Թոլսթոյը տասնիններորդ դարունն էր», իսկ Ու․ Սոմերսեթ Մոմը վէպը կոչած է «մինչ օրս գրուած մեծագոյն գեղարուեստական գործը»։ Անտրէ Ժիտ սկզբնապէս այնքան ալ տպաւորուած չէր անոր գործով։ Առաջին հատորը մերժուեցաւ «Կալիմար» (''Gallimard'') հրատարակչութեան կողմէ՝ Ժիտի խորհուրդով։ Աւելի ուշ ան նամակ գրեց Փրուսթին՝ ներողութիւն խնդրելով այդ մերժման մէջ իր ունեցած դերին համար եւ զայն համարելով իր կեանքի ամենալուրջ սխալներէն մէկը։ Ի վերջոյ, գիրքը հրատարակուեցաւ հեղինակին սեփական միջոցներով՝ «Կրասէ» (''Grasset'') հրատարակչատան կողմէ, եւ Փրուսթ վճարեց քննադատներուն, որպէսզի անոնք դրական արտայայտուին գործին մասին։

Փրուսթ մահացաւ նախքան վերջին հատորներու սեւագրութիւններն ու սրբագրութիւնները ամբողջացնելը․ վերջին երեք հատորները հրատարակուեցան յետմահու՝ իր եղբօր՝ Ռոպերթի խմբագրութեամբ։ Գիրքը անգլերէնի թարգմանուեցաւ Ս․ Ք․ Սքոթ Մոնքրիֆի կողմէ՝ լոյս տեսնելով «Անցեալի յուշեր» (''Remembrance of Things Past'') վերնագիրով 1922-էն 1931 թուականներուն միջեւ։ Սքոթ Մոնքրիֆ թարգմանեց եօթը հատորներէն առաջին վեցը եւ մահացաւ նախքան վերջինը աւարտելը։ Այս վերջին հատորը տարբեր ժամանակներու թարգմանուեցաւ այլ թարգմանիչներու կողմէ։ Երբ Սքոթ Մոնքրիֆի թարգմանութիւնը աւելի ուշ վերանայուեցաւ (նախ՝ Թերենս Քիլմարթինի, ապա՝ Տ․ Ժ․ Էնրայթի կողմէ), վէպին վերնագիրը փոխուեցաւ աւելի հարազատ տարբերակի՝ «Կորսուած ժամանակի փնտռտուքով» (''In Search of Lost Time'')։

== Գրականութիւն ==
* ''[[Саламан, Эстер|Salaman E.]]'' The Great Confession: from Aksakov and De Quincey to Tolstoy and Proust. London. [[Allen Lane]] [[Penguin Books|The Penguin Press]], 1973.
* ''[[Батай, Жорж|Батай Ж.]]'' [http://www.highbook.narod.ru/philos/bataile/prust.htm  Пруст] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090531101910/http://www.highbook.narod.ru/philos/bataile/prust.htm |date=2009-05-31 }} {{недоступная ссылка|число=14|месяц=05|год=2013|url=http://www.highbook.narod.ru/philos/bataile/prust.htm}} // ''[[Батай, Жорж|Батай Ж.]]'' Литература и Зло [: Сб. эссе:]. М.: [[МГУ]], [[1994]]. — ISBN 5-211-03159-8
* ''[[Мамардашвили, Мераб Константинович|Мамардашвили М. К.]]'' [http://yanko.lib.ru/books/philosoph/mamardashvili-topology.htm#_Toc76566213 Психологическая топология пути: М.Пруст «В поисках утраченного времени»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130219213845/http://yanko.lib.ru/books/philosoph/mamardashvili-topology.htm#_Toc76566213 |date=2013-02-19 }} [: лекции [[1984]]—[[1985]] гг. ] / Редактор ''И. К. Мамардашвили''. СПб.: [[Русский Христианский гуманитарный институт]], [[1997]]. — 571 с. — ISBN 5-88812-049-9
* [[Женетт, Жерар|Жера́р Жене́тт]]. Фигуры. М.: «Издательство им. Сабашниковых», [[1998]]. — ISBN 5-8242-0065-3
* [[Бейлз, Ричард Мартин|R. M. Bales]]. [http://cco.cambridge.org/extract?id=ccol052166019x_CCOL052166019X_root The Cambridge Companion to Proust]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — Cambridge University Press, 2001. — 266 p.
* ''[[Ортега-и-Гассет, Хосе|Хосе Ортега-и-Гассет]]'' [http://www.philosophy.ru/library/ortega/time.html Время, расстояние и форма в искусстве Пруста]{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Таганов А. Н. Русская тема в творчестве Пруста // Наваждения: к истории «русской идеи» во французской литературе XX в.: материалы российско-французского коллоквиума (С.-Петерб., 2-3 июля 2001 г.)/отв. ред. С. Л. Фокин. М.: Наука, 2005. С.24-35.
* Николаева Т. М. О чём на самом деле писал Марсель Пруст? — М.: Языки славянской культуры, 2012. — 128 с. — (Studia philological/ Series minor). — 600 экз., ISBN 978-5-9551-0519-2
* Марсель Пруст в русской литературе (сост. ''О. А. Васильева, М. В. Линдстрем''). Вст. ст. [[Михайлов, Андрей Дмитриевич|А. Д. Михайлова]], с. 5-41. — М., 2000
* [[Михайлов, Андрей Дмитриевич|Михайлов А. Д.]] Поэтика Пруста. — М.: Языки славянской культуры, 2012. — 504 с., ISBN 978-5-9551-0610-6
* F. C. Green, ''The Mind Of Proust'' (1949)
* Aciman, André (2004) ''The Proust Project''. New York: Farrar, Straus and Giroux
* [[Адорно, Теодор|Теодор Адорно]] (1967) ''Prisms''. Cambridge, Mass.: MIT Press
* [[Адорно, Теодор|Теодор Адорно]] &quot;Short Commentaries on Proust, &quot; Notes to Literature, trans. S. Weber-Nicholsen (New York: Columbia University Press, 1991).
* Albaret, Céleste (2003) ''Monsieur Proust''. New York: The New York Review of Books (Мемуары домоправителя Пруста)
* [[Беньямин, Вальтер|Вальтер Беньямин]]. [https://web.archive.org/web/20060712170030/http://wwh.nsys.by/klinamen/read12.html К портрету Пруста]
* Bernard, Anne-Marie (2002) ''The World of Proust, as seen by Paul Nadar''. Cambridge, Mass.: MIT Press
* D. Capetanakis, 'A Lecture on Proust', in ''Demetrios Capetanakis A Greek Poet In England'' (1947)
* Carter, William C. (2002) ''Marcel Proust: a life''. New Haven: Yale University Press
* Chardin, Philippe (2006) ''Proust ou le bonheur du petit personnage qui compare''. Paris: Honoré Champion
* Chardin, Philippe ''et alii'' (2010) ''Originalités proustiennes''. Paris: Kimé
* Davenport-Hines, Richard (2006) ''A Night at the Majestic''. London: Faber and Faber ISBN 978-0-571-22009-0
* De Botton, Alain (1998) ''How Proust Can Change Your Life''. New York: Vintage Books
* [[Делёз, Жиль|Жиль Делёз]] (2004) ''Пруст и знаки'' (Marsel Proust et les signes) / Пер. с фр. Е. Г. Соколова. — СПб.: Лаб. метафиз. исслед. при Философ. фак. СПбГУ: Алетейя, 1999.
* [[Ман, Поль де|Поль де Ман]] ''Allegories of Reading: Figural Language in Rousseau, Nietzsche, Rilke, and Proust'', (ISBN 0-300-02845-8) 1979
* [[Грак, Жюльен|Жюльен Грак]], «''Proust Considered as An End Point''» in Reading Writing (New York: Turtle Point Press,), 113—130.
* Karlin, Daniel (2005) ''Proust’s English''. Oxford: Oxford University Press ISBN 978-0-19-925688-4
* [[Кристева, Юлия|Юлия Кристева]] ''Time and Sense. Proust and the Experience of Literature''. New York: Columbia U. Press, 1996.
* George Painter (1959) ''Marcel Proust: a biography''; Vols. 1 &amp; 2. London: Chatto &amp; Windus
* Shattuck, Roger (1963) ''Proust’s Binoculars: a study of memory, time, and recognition in «À la recherche du temps perdu»''. New York: Random House
* Spitzer, Leo &quot;Proust’s Style, &quot; [1928] in Essays in Stylistics (Princeton, Princeton U. P., 1948).
* Shattuck, Roger (2000) ''Proust’s Way: a field guide to «In Search of Lost Time»''. New York: W. W. Norton
* Tadié, Jean-Yves (2000) ''Marcel Proust: a life''. New York: Viking
* [[Уайт, Эдмунд|Эдмунд Уайт]] (1998) ''Marcel Proust''. New York: Viking Books

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
{{Արտաքին յղումներ}}

{{DEFAULTSORT:Փրուսթ, Մարսել}}
[[Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով]]
[[Ստորոգութիւն:Ֆրանսերէն]]</text>
      <sha1>3wqf9048l45g6x5un8cahgdxu4esfkf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Պիծինա Իվանիշվիլի</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20221</id>
    <revision>
      <id>255006</id>
      <parentid>218993</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:36:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>255006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3488" sha1="084re5os06it5h7sedtidy8yzoe5sz5" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Պետական գործիչ}}
'''Պիծինա  Իվանիշվիլի''' ({{Lang-ka|ბიძინა ივანიშვილი}}, {{ԱԾ}}) վրացի պիլիոնատէր եւ քաղաքական գործիչ։ 

Ան Ապրիլ 21, 2012-ին հիմնեց Վրացական Երազ (վրացերէն՝ ქართული ოცნება անգլերէն՝ Georgian Dream) քաղաքական կուսակցութիւններու դաշինքը: Յաղթանակ տանելով 2012-ի Վրաստանի խորհրդարանական ընտրութիւններուն, Հոկտեմբեր 25-ին Իվանիշվիլի իշխանութեան գլուխ հասաւ իբր Վրաստանի վարչապետ: Ան Նոյեմբեր 20, 2013-ին կամաւորապէս հրաժարեցաւ վարչապետի պաշտօնէն:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vestnikkavkaza.net/news/politics/47906.html|title=Georgia's Ivanishvili resigns from politics|website=vestnikkavkaza.net|language=en-EN|accessdate=2021-07-20|archive-date=2021-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210720175747/https://vestnikkavkaza.net/news/politics/47906.html|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

Յուլիս 2021-ին, Ամերիկեան Ֆօրպզ պարբերաթերթին համաձայն, Իվանիշվիլի աշխարհի 589-րդ ամէնահարուստ անձն էր 4,8 միլիառ տոլար դրամագլուխով. եւ մինչեւ այսօր Վրաստանի ամէնահարուստ անձը:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.forbes.com/profile/bidzina-ivanishvili/|title=Bidzina Ivanishvili|website=Forbes|language=en|accessdate=2021-07-20}}&lt;/ref&gt;  

Ունի երեք զաւակ, որոնցմէ մէկը երգիչ եւ արուեստագէտ [[Պերա Իվանիշվիլի|Պերա Իվանիշվիլին]] է:

== Վաղ կեանք եւ կրթութիւն&lt;ref&gt;{{Citation|title=Bidzina Ivanishvili|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bidzina_Ivanishvili&amp;oldid=1371121695|date=2026-08-24|accessdate=2026-09-18|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Պիծինա Իվանիշվիլի ծնած է Վրաստանի Իմերեթի մարզի Չորվիլա գիւղին մէջ: Ան աղքատ ընտանիքի մը հինգ զաւակներէն ամէնափոքրն էր: Իր հայրը՝ Գրիգոր Իվանիշվիլի, կ'աշխատէր մանկանէզի գործարանի մը մէջ: Իբրեւ երեխայ, Պիծինան մեծցաւ ծայրայեղ աղքատութեան մէջ (օրինակ՝ կօշիկ չունենալով): Իր աղքատ ծագումը յետագային իրեն հանդէպ համակրանք պիտի ստեղծէր Վրաստանի գիւղական բնակչութեան մօտ եւ պիտի նպաստէր 2012-ի Վրաստանի խորհրդարանական ընտրութիւններուն իր տարած յաղթանակին:

Իվանիշվիլի աւարտած է Սաչխերէի միջնակարգ դպրոցը: Ան 1980-ին աւարտած է նաեւ Թբիլիսիի Պետական Համալսարանի Ճարտարագիտութեան եւ Տնտեսագիտութեան Ֆաքիւլթէն, իսկ 1982-ին մեկնած է Մոսկուա՝ Մոսկուայի Երկաթուղային Ճարտարագիտութեան Պետական Համալսարանին մէջ տնտեսագիտութեան թեկնածուական (PhD) ուսումը շարունակելու համար:

== Ծանօթագրութիւններ ==</text>
      <sha1>084re5os06it5h7sedtidy8yzoe5sz5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ֆրանսուա Հոլլանտ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20389</id>
    <revision>
      <id>254991</id>
      <parentid>236242</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T07:52:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7013" sha1="2dd5zyuk4nfhl5oju53kdikv5jc5gek" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Ֆրանսուա  Ժերար Ժորժ Նիկոլա Հոլլանտ''' (ֆր.՝ François Gérard Georges Nicolas Hollande, &lt;small&gt;ՄՀԱ(ֆր.)։&lt;/small&gt; [fʁɑ̃.swa ʒe.ʁaʁ ʒɔʁʒ ɔ.lɑ̃d], Օգոստոսի 12, 1954&lt;sup&gt;[…]&lt;/sup&gt;, Ռուան), ֆրանսացի քաղաքական եւ պետական գործիչ, Ֆրանսայի սոցիալիստական կուսակցութեան առաջին քարտուղար 1997-2008 թուականներուն։ Ֆրանսայի ազգային ժողովի պատգամաւոր (1988-1993, 1997-էն), Տիուլ քաղաքի քաղաքապետ (2001-2008)։ Կորեզ դեպարտամենտի ընդհանուր խորհուրդի նախագահ 2008-էն։

Ֆրանսայի նախագահական ընտրութիւններ 2012-ի յաղթող Ֆրանսայի սոցիալիստական կուսակցութենէն։ Առաջին փուլին ստացած է քուէներու 28,63 %-ը՝ գրաւելով առաջին տեղը եւ Նիքոլա Սարքոզիի հետ երկրորդ փուլ անցած։ 2012 թուականի Մայիս 6-ին, երկրորդ փուլին յաղթանակ տարած է Սարքոզիի նկատմամբ՝ դառնալով Ֆրանսայի 24-րդ նախագահը։

Ֆրանսուա Հոլլանտը աւարտած է Փարիզի Առեւտուրի բարձրագոյն դպրոցը, Փարիզի Քաղաքագիտութեան ինստիտուտը եւ Կառավարման ազգային դպրոցը (Վոլթերի տարի՝ 1980 թուական)։

Սոցիալիստական կուսակցութեան անդամ է 1979 թուականէն։ 1980 թուականին, աւարտելով Կառավարման ազգային դպրոցը, ան կը դառնայ Հաշուիչ պալատի հաշուեքննիչ։ Միեւնոյն ժամանակ կը դասախօսէ Փարիզի Քաղաքագիտութեան ինստիտուտին մէջ։

1981 թուականին, [[Ֆրանսուա Միթերան|Ֆրանսուա Միթերանի՝]] Ֆրանսայի Հանրապետութեան նախագահ ընտրուելէն յետոյ, Ֆրանսուա Հոլլանտը կը դառնայ ծրագրի ղեկավար Էլիզէ պալատին մէջ։ 1981 թուականի Յունիսի խորհրդրանական ընտրութիւններուն Ֆրանսուա Հոլլանտը կ'առաջադրուի Կորեզ դեպարտամենտէն։ 1988-1991 թուականներուն ան տնտեսագիտութիւն կը դասաւանդէ Փարիզի Քաղաքագիտութեան ինստիտուտին մէջ։

1993 թուականին կը կորսնցնէ պատգամաւորական մանդատը։ Կը ստանձնէ Ժագ Տըլորի «Témoin» (Վկայ) ակումբի նախագահութիւնը, որ կը պահպանէ մինչեւ 1997 թուականը։

1994 թուականի Նոյեմբերին կը դառնայ Սոցիալիստական կուսակցութեան տնտեսական հարցերով ազգային քարտուղարը, իսկ 1995 թուականին Լիոնել Ժոսբենը զինք կը նշանակէ Սոցիալիստական կուսակցութեան խօսնակ։

2013 թուականի Հոկտեմբեր 12-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով կը պարգեւատրուի Փառքի շքանշանով&lt;ref&gt;{{Citation|title=Ֆրանսուա Օլանդ|url=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%96%D6%80%D5%A1%D5%B6%D5%BD%D5%B8%D6%82%D5%A1_%D5%95%D5%AC%D5%A1%D5%B6%D5%A4|date=2024-06-05|accessdate=2024-12-09|language=hy}}&lt;/ref&gt;։

== Անձնական կեանք&lt;ref&gt;{{Citation|title=François Hollande|url=https://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=Fran%C3%A7ois_Hollande&amp;oldid=239471183|date=2026-09-13|accessdate=2026-09-18|language=fr}}&lt;/ref&gt; ==

=== '''Ընտանիք''' ===
Ֆրանսուա Ժերար Ժորժ Նիկոլա Հոլլանտ (François Gérard Georges Nicolas Hollande) ծնած է 12 Օգոստոս 1954-ին, Ռուանի մէջ (Սեն-էնֆերիէր): Ան կրտսեր որդին է Ժորժ Կիւսթավ Հոլլանտի (ծնած 9 Մայիս 1923-ին եւ մահացած 4 Ապրիլ 2020-ին), որ ականջ-կոկորդ-քիթի բժիշկ (ORL) էր, ազատ ատեններուն անշարժ գոյքի կառուցապատող, ինչպէս նաեւ ծայրահեղ աջակողմեան ցուցակի անյաջող թեկնածու՝ Ռուանի (1959) եւ Պուա-Կիյոմի (1965) քաղաքապետական ընտրութիւններուն: Անոր մայրը՝ Նիկոլ Ֆրետերիք Մարգարիտ Թրիպեր (ծնած 7 Սեպտեմբեր 1927-ին եւ մահացած 8 Մարտ 2009-ին), ձախակողմեան կաթոլիկ, մասնագիտութեամբ հիւանդապահուհի, ընկերային ծառայող էր, որ 2008-ին Կաննի քաղաքապետական ընտրութիւններուն Ընկերվարական Կուսակցութեան ցուցակի վերջին դիրքը գրաւած էր:

Անոր հայրական մեծ ծնողները՝ Անթուանէթ եւ Կիւսթավ (Առաջին Համաշխարհային Պատերազմի խրամատներուն մէջ կազահարուած նախկին զինուոր), ուսուցիչներ էին՝ Փաս-տը-Քալէի Փլուվէն գիւղին մէջ հաստատուած գիւղացի ընտանիքէ մը: Անոնց մականունը (մականուն / մանրամասն՝ ազգանունը) կու գայ իրենց բողոքական նախնիներու երկրէն, որոնք ԺԶ. դարուն ապաստանած էին Միացեալ Նահանգներէն (Provinces-Unies / Միացեալ Պրովինցիաներէն)՝ սպանական հաւատաքննութենէն փախչելու համար: Անոր մայրական մեծ ծնողները՝ Ժանն եւ Ռոպէր, սավոյեան ծագումով, գլխարկագործ եւ դերձակ էին Փարիզի մէջ:

Ֆրանսուա Հոլլանտ ունի աւագ եղբայր մը՝ Ֆիլիփ Հոլլանտ (1952-2017), որ արուեստագէտ եւ ճազ երաժիշտ էր: Ան նաեւ լրագրող [[Հելէն Փիլիչովսքի|Հելէն Փիլիչովսքիի]] երկրորդ կարգի զարմիկն է&lt;ref&gt;{{Lien web|titre=François Hollande et sa famille : une première erreur de communication|url=http://leplus.nouvelobs.com/contribution/547355-francois-hollande-et-sa-famille-une-premiere-erreur-de-communication.html|date=7 mai 2012|site=nouvelobs.com|consulté le=20 mars 2016}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Dailymotion|xlu0nk_helene-pilichowski-editorialiste-politique-et-cousine-de-francois-hollande-francois-n-a-pas-ce-brin_news|Hélène Pilichowski, éditorialiste politique et cousine de François Hollande}} &lt;small&gt;[archive]&lt;/small&gt; sur ''Dailymotion''.&lt;/ref&gt;:

== Ծանօթագրութիւններ ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>2dd5zyuk4nfhl5oju53kdikv5jc5gek</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Զիատ Ռահպանի</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21099</id>
    <revision>
      <id>254998</id>
      <parentid>243745</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T09:15:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26129" sha1="30yv24ncfncvpm9axurg4xrwfav28l6" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Զիատ Ռահպանի''' ({{ԱԾ}}), լիբանանցի արուստագէտ, երաժիշտ եւ թատերագիր: 

Զաւակն է աշխարհահռչակ երգչուհի [[Ֆէյրուզ|Ֆէյրուզին]] (Նուհատ Հատտատին)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-04-14-ca-1767-story.html|title=Rahbani's 'Oriental Jazz' Is Rooted in Lebanon's Struggle but Scorned by Traditional Arabs|last=Facebook|last2=Twitter|date=1988-04-14|website=Los Angeles Times|language=Անգլերէն|accessdate=2021-09-03|last3=options|first3=Show more sharing|last4=Facebook|last5=Twitter|last6=LinkedIn|last7=Email|last8=URLCopied!|first8=Copy Link|last9=Print}}&lt;/ref&gt;։
[[Պատկեր:Fairuz and her son Ziad Rahbani - 1973.jpg|մինի|Զիատ եւ իր մայրը՝ [[Ֆէյրուզ]]։]]Բեմադրած է երաժշտական թատրերգութիւններ, որոնց միջոցով յաճախ քննադատած է [[Լիբանան|Լիբանանի]] ներքին քաղաքական կեանքը:

Ցիատի երգերը նոր հնչեղութիւն ստեղծած են արաբական աշխարհին համար, իսկ անոր թատերախաղերը սուր քննադատութիւններ էին իր երկիրին փտած քաղաքականութեան վերաբերեալ&lt;ref&gt;[https://www.aztagdaily.com/archives/656823Երաժիշտ Զիատ Ռահպանի]&lt;/ref&gt;:

Իր մօր՝ Ֆէյրուզի համար, երգեր գրած է եւ անոնց երաժշտութիւնը յօրինած:

== Կեանքը ==
Զիատ Ասի Ռահպանի ծնած է Լեռնալիբանանի Մեթն գաւառի [[Անթիլիաս]] շրջանին մէջ։  

Ան [[Ասի Ռահպանի|Ասի Ռահպանիի]] (1923–1986) եւ Նուհատ Հատտատի՝ Ֆէյրուզի (ծն. 1935), առաջնեկ որդին է։  

Հայրը մաս կազմած է «Ռահպանի Եղբայրներ» համոյթին (Ասի եւ [[Մանսուր Ռահպանի]]), որուն երաժշտական եւ թատերական գործունէութիւնը յատկանշական տեղ գրաւած է լիբանանեան երգի եւ երաժշտական թատրոնի զարգացման մէջ 1950-ական թուականներէն ի վեր։  

«Ռահպանի Եղբայրներ»ը գործակցած են «Լիբանանի Ձայն» ձայնասփիւռի կայանին հետ, որ հետագային դարձած է Լիբանանի պաշտօնական ձայնասփիւռի կայանը, եւ մասնակցած՝ լիբանանեան գլխաւոր արուեստագիտական փառատօններուն, ինչպէս [[Պաալպէք|Պաալպէքի]] եւ [[Պէյթ էլ Տին|Պէյթ էլ Տինի]]։ 

Զիատ մեծցած է երաժշտասէր ընտանիքի մը մէջ։ Մանուկ տարիքէն շրջապատուած  է գրողներով, երաժիշտներով եւ դերասաններով։  

Նախնական կրթութիւնը ստացած է «Ժապալ Անթիլիաս» [[Կաթոլիկ եկեղեցի|կաթոլիկ]] վարժարանին մէջ, ապա ուսումը շարունակած է Պէյրութի «Ժէզուիթներու վարժարան»ին մէջ։  

Հետագային ինքնաշխատութեամբ ուսումնասիրած է դասական եւ ճազային երաժշտութիւն՝ [[Դաշնամուր|դաշնակի]] վրայ, առանց ակադեմական ուսման, սորվելով երաժշտական ստեղծագործութեան սկզբունքները։  

Ան մեծապէս ազդուած է իր հօր եւ հօրեղբօր հմտութիւններէն, ինչպէս նաեւ ամերիկեան ճազ երաժշտութենէն։ 

Զիատ ունի  եղբայր մը՝ Հալի, երկու քոյր՝ Լայալ (մահացած՝ 1988-ին) եւ Ռիմա։ 

Իբրեւ ընտանիքի առաջնեկը՝ յանձն առած է իւրայատուկ պատասխանատուութիւններ, մանաւանդ իր հօր հիւանդութենէն ետք՝ 1970-ականներու վերջաւորութեան։

== Գործունէութիւն ==
Երիտասարդ տարիքէն գրած է բանաստեղծութիւններ, սակայն հետագային ընտրած է երաժշտութիւնը՝ փորձելով միաւորել արաբական աւանդական երաժշտութիւնը եւ ճազը։&lt;ref&gt;[[imdbname:0706679|Զիատ Ռահպանիի կեանքը]]&lt;/ref&gt; 

1971-ին կը յօրինէ «Տալլիք հպինի եա Լաուզիէ» երգը։ 

1973-ին, երբ հայրը կ'անհանգստանայ, Ֆէյրուզ կը պատրաստուէր «Ալ-Մահաթթա» թատրերգութեան գլխաւոր դերին, որուն հեղինակներն էին «Ռահպանի եղբայրներ»ը։ Մանսուր Ռահպանի կը գրէ երգին բառերը՝ արտացոլացնելով Ասիի յանկարծակի բացակայութիւնը, իսկ երաժշտութեան ստեղծումը կը վստահուի Զիատին։ 

Արդիւնքը կ'ըլլայ հանրածանօթ ''«Սաալունի'' ''Ալ նաս»'' («Մարդիկ քու մասիդ հարցուցին». գրութեան մէջ կ'արտացոլայ կորուստը, կարօտը եւ  ընտանեկան ցաւի շուրջը թաքնուած գաղտնիքը: Այդ ժամանակէն ի վեր երգը դարձած է Ֆէյրուզի ամէնէն հանրածանօթ երգերէն մէկը: ) երգը, զոր Ֆէյրուզ կը ներկայացնէ թատրերգութեան մէջ։ Երգը անմիջապէս լայն արձագանգ կը ստանայ եւ կը դառնայ Զիատ Ռահպանիի առաջին իրական յայտնաբերումը իբրեւ երաժշտահան՝ Ռահպանիներու ընտանիքի ստեղծագործական շրջանակին մէջ։ Այս երգով նոր հանգրուան մը կը սկսի, որ կը բացայատէ ինքնատիպ ոճի մը առաջին նշանները՝ տարբեր իր հօր եւ հօրեղբօր գծած ուղիէն։ 

Երգը մեծ ընդունելութիւն կը գտնէ, եւ հանդիսատեսը կը զարմանայ տասնեօթ տարեկան երիտասարդին երաժշտական հասունութենէն, ինչպէս նաեւ անոր կարողութենէն՝ ստեղծելու մեղեդի մը, որ համազօր էր իր հօր գործերուն։ Թէեւ իր ստեղծագործութիւնը մօտ էր ռահպանեան դպրոցին երաժշտական ոճին, սակայն ցոյց կու տար Զիատի ինքնուրոյն ընդունակութիւնները։

''«Սաալունի'' ''Ալ նաս»-ով կը'' բացուի նաեւ Ֆէյրուզի հետ երկարամեայ համագործակցութեան ճանապարհը։

Զիատ Ռահպանի առաջին անգամ բեմ կը բարձրանայ ''«Ալ-Մահաթթա»'' թատրերգութեան մէջ, մարմնաւորելով ոստիկանի դերը, որ հետագային կը կրկնէ ''«Մէյս Ալ-Ռիմ»'' թատրերգութեան մէջ՝ ներկայացնելով երաժշտական երկխօսութիւն մը՝ Ֆէյրուզի հետ:

Հետագային, լիբանանեան թատերախումբ մը, որ կը վերամշակէր «Ռահպանի եղբայրներ»ու թատրերգութիւնները եւ որուն կազմին մէջ էր նաեւ լիբանանցի երգչուհի Մատոնան (որ կը մարմնաւորէր Ֆէյրուզին դերը), Զիատէն կը խնդրէ գրել նոր թատրերգութիւն մը՝ իր ստեղծագործութեամբ։ 

Ան կ'ընդառաջէ եւ կը ստեղծէ իր առաջին թատերական գործը՝ ''«Սահրիյէ»''։ Թատրերգութիւնը կը պահէ Ռահպանեան դասական թատերական ոճը։

Իր ապրած կեանքը, արդարամիտ, տրամաբանական եւ իրապաշտ խօսքերը այնքան պարզ, դիպուկ եւ տեղին էին, որ կը ներգրաւէին զինք ունկնդրողը լսողն ու դիտողը&lt;ref&gt;[https://www.aztagdaily.com/archives/657180 Զիատ Ռահպանի Երեւոյթը]&lt;/ref&gt;:

Գործերը պատրաստուած եւ ուսումնասիրուած են, ուր իսկական արաբական ժողովրդական երաժշտութիւնն ու հպանցիկ ճազը միաձուլուելով` ստեղծած են բարձր մակարդակի հնչում մը, որ կրնայ ներգրաւել, թելադրել ունկնդիրները լսելու իրարու հետ զրոյցի ելած [[Ուտ|ուտը]], [[Քանոն|քանոնը]], [[Ջութակ|ջութակը]], [[Թաւջութակ|թաւ ջութակը]], [[Սրինգ|սրինգը]], [[Տարպուքա|տարպուքան]] (արաբական ձեռնաթմբուկ), [[Թմբկիկ|թմբկիկն]] (tambourine) ու  [[Ձեռնադաշնակ|ձեռնադաշնակը]] (accordion): Իսկ նուագարաններու զրոյցը մերթ ընդ մերթ կ'ընդմիջուի ծիծաղ եւ զուարթախոհութիւն ներմուծող բացագանչութիւններով եւ երգանման միջամտութիւններով` գործին տալով ժողովրդային, բայց ո՛չ-գռեհիկ կնիք մը:

== Քաղաքական հակումներ ==
Ժամանակի ընթացքին, Զիատ Ռահպանի լիբանանեան թատրոնին մէջ հիմնական փոփոխութիւն կը ներմուծէ։ 

Ան կը հակի քաղաքական եւ իրատեսական թատրոնի ուղղութեամբ, որ կ'արտացոլացնէ մարդոց առօրեայ կեանքը, յատկապէս՝ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի օրերուն։

Անոր գործերուն մեծ մասը քննադատած են լիբանանեան քաղաքական կեանքը. քաղաքացիական պատերազմի ընթացքին եւ անոր աւարտէն ետք, յաճախ քննադատած է երկիրին քաղաքական համակարգը։

Երկար տարիներ Ռահպանի եղած է լիբանանեան ձախակողմեան շարժումներուն կողմնակից եւ բացայայտօրէն ներկայացուած է իբրեւ համայնավար՝ դառնալով Լիբանանի Համայնավար Կուսակցութեան անդամ։ 

Ինք նշած է, որ 1976-ին Լիբանանի «Թալ էլ Զաաթար»ի [[Պաղեստին|պաղեստինեան]] ճամբարին մէջ ծայրայեղ աջակողմեան քրիստոնեայ զինեալներու իրականացուցած կոտորածները պատճառ դարձած են, որ լքէ արեւելեան [[Պէյրութ|Պէյրութն]] ու հաստատուի արեւմտեան Պէյրութի մէջ&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=fouTNTaIdTY Զիատ բեմադրած է երաժշտական թատրերգութիւններ]&lt;/ref&gt;։  Ան երկար ժամանակ աջակցած է պաղեստինցիներու իրաւունքներուն եւ պետականութեան համար պայքարին (53-օրեայ պաշարման ընթացքին ան ապրած է իր ծնողներու հետ գաղթակայանին դիմաց եւ աւելի ուշ տուած հարցազրոյցի մը մէջ  ըսած է, որ գաղտնի ձայնագրած է սուրիական հետախուզութեան սպաներու եւ աջակողմեան քրիստոնեայ ղեկավարներու միջեւ իր ծնողներու տան մէջ տեղի ունեցած հանդիպումները, որպէսզի կարենայ անոնց մասին հաղորդել պաղեստինամէտ խումբերուն:

Հարցազրոյցին մէջ նոյնպէս  ըսած է, որ «չէր կրնար դիմանալ իրավիճակին», ուստի որոշած է տեղափոխուիլ իսլամներով գերիշխող արեւմտեան Պէյրութ եւ լքել ընտանեկան տունը` քրիստոնեաներով գերիշխող արեւելեան Պէյրութի մէջ, ուր անոր պաղեստինամէտ դիրքորոշումը զայն անցանկալի դարձուցած էր): 

1980-ականներուն, մօր՝ Ֆէյրուզի հետ գործակցելով, Ռահպանի վերափոխած է անոր երաժշտական ոճը՝ աւելցնելով քաղաքական եւ ճազային տարրեր, որմով շահած է նոր սերունդին ուշադրութիւնը։ Զիատ բեմադրած է բազմաթիւ երաժշտական թատերական ներկայացումներ, որոնց միջոցով յաճախ քննադատած է Լիբանանի ներքին քաղաքական կեանքը։

Անոր թատերական գործերէն ''«Ի՞նչ կ'ըսէք վաղուան մասին» («Պըլ նըսպէ լա պուքրա... Շո՞ւ»,'' 1978), ''«Ամերիկեան երկար շարժապատկեր» («Ֆիլմ Ամերիքի Թաուիլ»,'' 1980) եւ  ''«Ձախող բան մը» («Շի Ֆաշէլ»,'' 1983) կը համարուին մշակութային կարեւոր հանգրուաններ՝ իրենց սուր քաղաքական քննադատութեամբ, զաւեշտով եւ երաժշտական նորարարութիւններով։ 

Իր կեանքին ընթացքին, Ռահպանի միշտ եղած է աշխուժ քաղաքական գործիչ մը, որ դաւանած է ձախակողմեան գաղափարներ, իսկ հետագային բացայայտօրէն իր աջակցութիւնը յայտնած՝ «Հըզպալլահ»ին, ի հակադրութիւն [[Իսրայէլ|Իսրայէլի]]։Անոր դիրքորոշումները միաժամանակ հիացմունք եւ հակասութիւններ յառաջացուցած են։

== Զիատ լրագրողը ==
Զիատ Ռահպանի՝ լրագրողը, որ գրած է Լիբանանի բազմաթիւ թերթերուն մէջ՝ «Ալ Նիտաը» եւ «Ալ Նահար», Սուրիական ուժերու ներկայութեան տարիներուն, աչքի կ'իյնայ իր յանդուգն ոճով։ Շրջան մըն ալ կը գրէ «Ալ Ախպար» լիբանանեան թերթին մէջ: Վերջին տարիներուն, «Ալ Ախպար» թերթին «Մանիֆեսթօ» խորագրեալ սիւնակը ստանձնած էր։

Ռահպանի կը նկատուի լիբանանեան ժամանակակից պատմութեան ամէնէն ազդեցիկ արուեստագէտներէն մէկը։

== Անձնական կեանք ==
Ռահպանի ամուսնացած է Տալալ Քարամի հետ։ Զոյգը ունեցած է որդի մը՝ Ասի անունով, սակայն հետագային բացայայտուած է, որ անոր կենսաբանական որդին չէ։ Աւելի ուշ անոնք ամուսնալուծուած են։

Տալալ Քարամ «Աշապաքա» ամսագիրին մէջ հրապարակած է յօդուածաշար մը՝ իրենց ամուսնութեան մասին։ Այդ իրադարձութիւններէն ներշնչուած, Ռահպանի գրած է շարք մը երգեր, ներառեալ՝ ''«Շ''

ացած Կրթութիւն» ''(«Մարպա Ալ Տալալ»'')&lt;ref&gt;[https://www.amazon.com/mp3-downloads/dp/B003DNMW2U Մարպա ալ Տալալ]&lt;/ref&gt; եւ «Անկեղծօրէն» (''«Պիսարահա»).'' այս երգերը կարելիութիւն կու տան տեսնելու անոր հեգնական հանրային կերպարի ետին թաքնուած անձնական ցաւն ու խոցելիութիւնը: 

Աւելի ուշ, ան տասնհինգ տարի կը կենակցի լիբանանցի դերասանուհի Քարմէն Լըպպոսի հետ: Զիատ կը յայտնէ, թէ այդ կապը իր աւարտին հասած է, որովհետեւ ինք չէ կրցած ապահովել այն կայուն կեանքը, զոր Քարմէն կը փափաքէր ունենալ: Քարմէն հետագային խոստովանած է․ «Զիատը միակ էակն էր, զոր սիրեցի»։ Զիատի այս փորձառութիւնը կ'արտացոլայ շարք մը արուեստի գործերուն մէջ, ինչպէս՝ «Շատ բորբոքեցաւ» («Ուալէթ քթիր») երգը՝ «Մոնոտոզ» երաժշտական ալպոմէն, որ կը պատմէր երկարատեւ սիրային պատմութեան մը մասին։

== Նշանաւոր երգերէն ==
Անոր ամէնէն հռչակաւոր երգերէն են՝ 

* Գլուխ գործոց մըն է 1977-ին պատրաստուած '''«Պիլ աֆրահ»ը''', որ գրեթէ 40 վայրկեան տեւողութիւն ունի: Հազիւ 21 գարուններ բոլորած Զիատ Ռահպանի այս գործիքային ձայնապնակը լոյս ընծայած է` տասը կտորներ նուագելով իր խումբին հետ, առանց ընդհատումի, պարզապէս հատուածներու փոխանցման կամրջում մը կատարելով:
* '''«Դուն, ինչպէ՞ս ես»ը''' («Քիֆաք Ընթա»ն), 
* '''«Որքան մարդ կար»''' («Ատտեշ քան ֆի նաս»)ը 
* '''«Մեզի Սպասեցին»ը''' («Նաթարունա»ն), 
* '''«Քեզի կը վստահիմ»ը''' («Անտի Սիքա Ֆիք»ը):
* '''«Հուտու նիսպի»''' («Յարաբերական հանդարտութիւն») եւ '''«Ապու Ալի»''' ալպոմներուն մէջ ան կը համատեղէ աւանդական արաբական երաժշտութեան քառորդ թոները, ձայնական հնչիւնները եւ գործիքները`արեւմտեան ոճի ճազի եւ ֆանքի հետ: ալպոմին մէջ, կ՛'արտացոլացնէ Լիբանանի դառն-քաղցր տրամադրութիւնը փխրուն զինադադարի ժամանակ` ներկայացնելով անորոշութեան մէջ կեանքի մասին ծաղրական, անկեղծ հայեացք: «'''Ապու Ալի» (1979)''' 13 վայրկեան տեւողութեամբ գործիքային գլուխգործոց մըն է, որ կը համատեղէ արաբական նուագախմբային ոճը տիսքօ երաժշտութեան հետ` գրուած եւ ձայնագրուած Աթէնքի մէջ: Շատերուն կողմէ կը համարուի արաբական ֆանք ոճի ռահվիրայ ստեղծագործութիւն եւ դարձած է պաշտամունքային սիրուած ստեղծագործութիւն` ժողովուրդին եւ երաժշտական քննադատներուն համար: Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ գրուած «'''Ապու Ալի»'''ն կ'առանձնանայ իր փախուստի ոճով, ինչպէս նաեւ  «տիսքօ»ն արաբական երաժշտական աշխարհ բերելու անզուգական համարձակութեամբ` այդպիսի անհանդարտ  ժամանակի մը մէջ:
*'''«Պալա Ուալա Շի» (1985)''' («Առանց որեւէ բանի»), այս երգը կը միաձուլէ ճազի, ֆանքի եւ պուկիի տարրերը: Այս Ռահպանիի փորձառարութեան վառ օրինակ է եւ մնացած է անոր բացառիկ ստեղծագործութիւններէն մէկը:
*'''«Եա զաման էլ թաէֆիյէ» (1980)''' («Համայնքայնութեան ժամանակաշրջան») եւ ներառուած է «Ֆիլմ ամերիքի թաուիլ» («Ամերիկեան երկար ժապաւէն») ժապաւէնի երաժշտութեան ցանկին վրայ: Այս երգը կ'օգտագործէ երգիծանքը Լիբանանի խոր պառակտումները քննադատելու համար: Ճոզէֆ Սաքրի կատարումով երգը Ռահպանիի ամէնէն սուր քննադատութիւններէն մէկն է Լիբանանի մէջ համայնքային քաղաքականութեան մնայուն եւ երբեմն անհեթեթ  իրականութեան վերաբերեալ: 
*'''Անա Մուշ Քաֆեր (1985),''' Ռահպանիի ամէնէն յայտնի եւ վիճայարոյց երգերէն մէկը, որ բազմիցս կատարուած է անոր բեմական ստեղծագործութիւններուն ընթացքին եւ կրկին հրապարակուած է 2008 թուականին:  Երգը կ'անդրադառնայ Լիբանանի մէջ կրօնական կեղծաւորութեան, կոչ ուղղելով առաջնորդներուն` ուշադրութիւն դարձնելու աղքատներու ծանր վիճակին, այլ ոչ թէ` միայն իրենց սեփական հետեւորդներուն: Երգին խօսքերը դարձած են աշխարհիկ անհնազանդութեան կարգախօս: 
*'''Ռաժաա Պի Իզն Ալլահ (1980),''' յաճախ կը նկատուի մշակութային յենակէտ մը` խաղաղութեան եւ վերադարձի տենչանքի արտացոլումը: Այս երգը արմատաւորուած է Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի շրջանի յուսահատութեան եւ յոյսի մէջ`դառնալով միաժամանակ ողբերգութիւն եւ տոկունութեան քայլերգ: Ինչպէս իր բազմաթիւ երգերուն, այս մէկուն մէջ ալ երգիծանք կայ: Այն ստեղծուած է յարաբերական խաղաղութեան փուլի մը վերջաւորութեան, այն ատեն, երբ շատեր կը կարծէին, թէ պատերազմը աւարտած է: Բայց իրապաշտ եւ երգիծաբան Զիատը այս երգով ցոյց կու տայ այլ իրականութիւն մը, որ պատերազմը չէ աւարտած, այլ պարզապէս դադրած է: 

* '''Ալ Պոսթա (1979)''' Ներառուած ըլլալով «Պի նըսպէ լա պուքրա շու» («Ի՞նչ կ'ըսէք վաղուան մասին») շրջադարձային երաժշտախառն ներկայացման, երգը դարձաւ սերունդի մը օրհներգը: Կեանքի փորձութիւններու մասին երգի խաղային գրութիւնը նոր իմաստ կը ստանայ պատերազմէն տուժած Լիբանանի մէջ, ուր նոյնիսկ հանրակառք` «պոսթա» նստիլը կրնար վտանգներով եւ անհեթեթութիւններով լեցուն ըլլալ:  Ռահպանիի երաժշտութիւնը անբաժանելի է Լիբանանի ժամանակակից պատմութենէն: Անոր ժառանգութիւնը կը գերազանցէ երաժշտութիւնը: Անոր երգերը մշակութային յիշողութեան հիմնական սիւներն են, եւ զանոնք հասկնալը Լիբանանի ոչ հին անցեալը հասկնալու բանալին է:

== Մահ ==
Զիատ Ռահպանի կը մահանայ Պէյրութի հիւանդանոցներէն մէկուն մէջ՝ 26 Յուլիս 2025-ին, յետ [[Լեարդ|լեարդի]] երկարատեւ հիւանդութենէ:

Յետ մահու, Լիբանանի Մշակոյթի նախարարութիւնը մտադրութիւն կը յայտնէ Զիատի որոշ թատերգական գրութիւնները վերածել ուսումնա-կրթական նիւթերու, որոնք պիտի դասաւանդուին թատերական քննադատութեան եւ երաժշտութեան ծրագիրներու մէջ։ 

Լիբանանի նախարարական խորհուրդը կը յայտարարէ Զիատ Ռահպանիին անունով կոչել Պէյրութի օդակայանի ճամբուն կապող փողոցներէն մէկը։
== Զիատի մասին վկայութիւններ ==
{{քաղուածք|Ան մէկ կողմ դրաւ, այսպէս կոչուած,  միասնական Լիբանանի պատկերացումը կամ իտէալական հայրենիքի կերպարը եւ փոխարէնը ներկայացուց իրական, բաժնուած եւ մասնատուած Լիբանանը:
Ան Ֆէյրուզին ետեւէն եկաւ ըսելու` բաւարար է ռոմանթիկ արուեստը, մուտք գործենք իրապաշտ արուեստի մէջ` ճազի, ժամանակակից երաժշտութեան եւ բանաստեղծութեան միջոցով|Ժատ Ղոսըն, Զիատ Ռահպանիի մասին վաւերագրական ժապաւէն մը նկարահանող}}
{{քաղուածք|Կենդանի խիղճ, անարդարութեան դէմ ապստամբ ձայն եւ ազնիւ հայելի անոնց համար, որոնք տառապած են եւ մեկուսացուած:
Ան կը գրէր մարդոց ցաւին մասին եւ կը խաղար ճշմարտութեան լարերու վրայ` առանց կեղծիքի|Լիբանանի Հանրապետութեան նախագահ Ժոզէֆ Աուն}}
== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}

[[Ստորոգութիւն:Լիբանանցի երաժիշտներ]]
[[Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն]]
[[Ստորոգութիւն:Վերջերս մահացած անձինք]]</text>
      <sha1>30yv24ncfncvpm9axurg4xrwfav28l6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>254999</id>
      <parentid>254998</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T09:24:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34576" sha1="42a7tpen8myn7k0cs1a3sgmn6tomkwh" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Զիատ Ռահպանի''' ({{ԱԾ}}), լիբանանցի արուստագէտ, երաժիշտ եւ թատերագիր: 

Զաւակն է աշխարհահռչակ երգչուհի [[Ֆէյրուզ|Ֆէյրուզին]] (Նուհատ Հատտատին)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-04-14-ca-1767-story.html|title=Rahbani's 'Oriental Jazz' Is Rooted in Lebanon's Struggle but Scorned by Traditional Arabs|last=Facebook|last2=Twitter|date=1988-04-14|website=Los Angeles Times|language=Անգլերէն|accessdate=2021-09-03|last3=options|first3=Show more sharing|last4=Facebook|last5=Twitter|last6=LinkedIn|last7=Email|last8=URLCopied!|first8=Copy Link|last9=Print}}&lt;/ref&gt;։
[[Պատկեր:Fairuz and her son Ziad Rahbani - 1973.jpg|մինի|Զիատ եւ իր մայրը՝ [[Ֆէյրուզ]]։]]Բեմադրած է երաժշտական թատրերգութիւններ, որոնց միջոցով յաճախ քննադատած է [[Լիբանան|Լիբանանի]] ներքին քաղաքական կեանքը:

Ցիատի երգերը նոր հնչեղութիւն ստեղծած են արաբական աշխարհին համար, իսկ անոր թատերախաղերը սուր քննադատութիւններ էին իր երկիրին փտած քաղաքականութեան վերաբերեալ&lt;ref&gt;[https://www.aztagdaily.com/archives/656823Երաժիշտ Զիատ Ռահպանի]&lt;/ref&gt;:

Իր մօր՝ Ֆէյրուզի համար, երգեր գրած է եւ անոնց երաժշտութիւնը յօրինած:

== Կեանքը ==
Զիատ Ասի Ռահպանի ծնած է Լեռնալիբանանի Մեթն գաւառի [[Անթիլիաս]] շրջանին մէջ։  

Ան [[Ասի Ռահպանի|Ասի Ռահպանիի]] (1923–1986) եւ Նուհատ Հատտատի՝ Ֆէյրուզի (ծն. 1935), առաջնեկ որդին է։  

Հայրը մաս կազմած է «Ռահպանի Եղբայրներ» համոյթին (Ասի եւ [[Մանսուր Ռահպանի]]), որուն երաժշտական եւ թատերական գործունէութիւնը յատկանշական տեղ գրաւած է լիբանանեան երգի եւ երաժշտական թատրոնի զարգացման մէջ 1950-ական թուականներէն ի վեր։  

«Ռահպանի Եղբայրներ»ը գործակցած են «Լիբանանի Ձայն» ձայնասփիւռի կայանին հետ, որ հետագային դարձած է Լիբանանի պաշտօնական ձայնասփիւռի կայանը, եւ մասնակցած՝ լիբանանեան գլխաւոր արուեստագիտական փառատօններուն, ինչպէս [[Պաալպէք|Պաալպէքի]] եւ [[Պէյթ էլ Տին|Պէյթ էլ Տինի]]։ 

Զիատ մեծցած է երաժշտասէր ընտանիքի մը մէջ։ Մանուկ տարիքէն շրջապատուած  է գրողներով, երաժիշտներով եւ դերասաններով։  

Նախնական կրթութիւնը ստացած է «Ժապալ Անթիլիաս» [[Կաթոլիկ եկեղեցի|կաթոլիկ]] վարժարանին մէջ, ապա ուսումը շարունակած է Պէյրութի «Ժէզուիթներու վարժարան»ին մէջ։  

Հետագային ինքնաշխատութեամբ ուսումնասիրած է դասական եւ ճազային երաժշտութիւն՝ [[Դաշնամուր|դաշնակի]] վրայ, առանց ակադեմական ուսման, սորվելով երաժշտական ստեղծագործութեան սկզբունքները։  

Ան մեծապէս ազդուած է իր հօր եւ հօրեղբօր հմտութիւններէն, ինչպէս նաեւ ամերիկեան ճազ երաժշտութենէն։ 

Զիատ ունի  եղբայր մը՝ Հալի, երկու քոյր՝ Լայալ (մահացած՝ 1988-ին) եւ Ռիմա։ 

Իբրեւ ընտանիքի առաջնեկը՝ յանձն առած է իւրայատուկ պատասխանատուութիւններ, մանաւանդ իր հօր հիւանդութենէն ետք՝ 1970-ականներու վերջաւորութեան։

== Գործունէութիւն ==
Երիտասարդ տարիքէն գրած է բանաստեղծութիւններ, սակայն հետագային ընտրած է երաժշտութիւնը՝ փորձելով միաւորել արաբական աւանդական երաժշտութիւնը եւ ճազը։&lt;ref&gt;[[imdbname:0706679|Զիատ Ռահպանիի կեանքը]]&lt;/ref&gt; 

1971-ին կը յօրինէ «Տալլիք հպինի եա Լաուզիէ» երգը։ 

1973-ին, երբ հայրը կ'անհանգստանայ, Ֆէյրուզ կը պատրաստուէր «Ալ-Մահաթթա» թատրերգութեան գլխաւոր դերին, որուն հեղինակներն էին «Ռահպանի եղբայրներ»ը։ Մանսուր Ռահպանի կը գրէ երգին բառերը՝ արտացոլացնելով Ասիի յանկարծակի բացակայութիւնը, իսկ երաժշտութեան ստեղծումը կը վստահուի Զիատին։ 

Արդիւնքը կ'ըլլայ հանրածանօթ ''«Սաալունի'' ''Ալ նաս»'' («Մարդիկ քու մասիդ հարցուցին». գրութեան մէջ կ'արտացոլայ կորուստը, կարօտը եւ  ընտանեկան ցաւի շուրջը թաքնուած գաղտնիքը: Այդ ժամանակէն ի վեր երգը դարձած է Ֆէյրուզի ամէնէն հանրածանօթ երգերէն մէկը: ) երգը, զոր Ֆէյրուզ կը ներկայացնէ թատրերգութեան մէջ։ Երգը անմիջապէս լայն արձագանգ կը ստանայ եւ կը դառնայ Զիատ Ռահպանիի առաջին իրական յայտնաբերումը իբրեւ երաժշտահան՝ Ռահպանիներու ընտանիքի ստեղծագործական շրջանակին մէջ։ Այս երգով նոր հանգրուան մը կը սկսի, որ կը բացայատէ ինքնատիպ ոճի մը առաջին նշանները՝ տարբեր իր հօր եւ հօրեղբօր գծած ուղիէն։ 

Երգը մեծ ընդունելութիւն կը գտնէ, եւ հանդիսատեսը կը զարմանայ տասնեօթ տարեկան երիտասարդին երաժշտական հասունութենէն, ինչպէս նաեւ անոր կարողութենէն՝ ստեղծելու մեղեդի մը, որ համազօր էր իր հօր գործերուն։ Թէեւ իր ստեղծագործութիւնը մօտ էր ռահպանեան դպրոցին երաժշտական ոճին, սակայն ցոյց կու տար Զիատի ինքնուրոյն ընդունակութիւնները։

''«Սաալունի'' ''Ալ նաս»-ով կը'' բացուի նաեւ Ֆէյրուզի հետ երկարամեայ համագործակցութեան ճանապարհը։

Զիատ Ռահպանի առաջին անգամ բեմ կը բարձրանայ ''«Ալ-Մահաթթա»'' թատրերգութեան մէջ, մարմնաւորելով ոստիկանի դերը, որ հետագային կը կրկնէ ''«Մէյս Ալ-Ռիմ»'' թատրերգութեան մէջ՝ ներկայացնելով երաժշտական երկխօսութիւն մը՝ Ֆէյրուզի հետ:

Հետագային, լիբանանեան թատերախումբ մը, որ կը վերամշակէր «Ռահպանի եղբայրներ»ու թատրերգութիւնները եւ որուն կազմին մէջ էր նաեւ լիբանանցի երգչուհի Մատոնան (որ կը մարմնաւորէր Ֆէյրուզին դերը), Զիատէն կը խնդրէ գրել նոր թատրերգութիւն մը՝ իր ստեղծագործութեամբ։ 

Ան կ'ընդառաջէ եւ կը ստեղծէ իր առաջին թատերական գործը՝ ''«Սահրիյէ»''։ Թատրերգութիւնը կը պահէ Ռահպանեան դասական թատերական ոճը։

Իր ապրած կեանքը, արդարամիտ, տրամաբանական եւ իրապաշտ խօսքերը այնքան պարզ, դիպուկ եւ տեղին էին, որ կը ներգրաւէին զինք ունկնդրողը լսողն ու դիտողը&lt;ref&gt;[https://www.aztagdaily.com/archives/657180 Զիատ Ռահպանի Երեւոյթը]&lt;/ref&gt;:

Գործերը պատրաստուած եւ ուսումնասիրուած են, ուր իսկական արաբական ժողովրդական երաժշտութիւնն ու հպանցիկ ճազը միաձուլուելով` ստեղծած են բարձր մակարդակի հնչում մը, որ կրնայ ներգրաւել, թելադրել ունկնդիրները լսելու իրարու հետ զրոյցի ելած [[Ուտ|ուտը]], [[Քանոն|քանոնը]], [[Ջութակ|ջութակը]], [[Թաւջութակ|թաւ ջութակը]], [[Սրինգ|սրինգը]], [[Տարպուքա|տարպուքան]] (արաբական ձեռնաթմբուկ), [[Թմբկիկ|թմբկիկն]] (tambourine) ու  [[Ձեռնադաշնակ|ձեռնադաշնակը]] (accordion): Իսկ նուագարաններու զրոյցը մերթ ընդ մերթ կ'ընդմիջուի ծիծաղ եւ զուարթախոհութիւն ներմուծող բացագանչութիւններով եւ երգանման միջամտութիւններով` գործին տալով ժողովրդային, բայց ո՛չ-գռեհիկ կնիք մը:

== Քաղաքական հակումներ ==
Ժամանակի ընթացքին, Զիատ Ռահպանի լիբանանեան թատրոնին մէջ հիմնական փոփոխութիւն կը ներմուծէ։ 

Ան կը հակի քաղաքական եւ իրատեսական թատրոնի ուղղութեամբ, որ կ'արտացոլացնէ մարդոց առօրեայ կեանքը, յատկապէս՝ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի օրերուն։

Անոր գործերուն մեծ մասը քննադատած են լիբանանեան քաղաքական կեանքը. քաղաքացիական պատերազմի ընթացքին եւ անոր աւարտէն ետք, յաճախ քննադատած է երկիրին քաղաքական համակարգը։

Երկար տարիներ Ռահպանի եղած է լիբանանեան ձախակողմեան շարժումներուն կողմնակից եւ բացայայտօրէն ներկայացուած է իբրեւ համայնավար՝ դառնալով Լիբանանի Համայնավար Կուսակցութեան անդամ։ 

Ինք նշած է, որ 1976-ին Լիբանանի «Թալ էլ Զաաթար»ի [[Պաղեստին|պաղեստինեան]] ճամբարին մէջ ծայրայեղ աջակողմեան քրիստոնեայ զինեալներու իրականացուցած կոտորածները պատճառ դարձած են, որ լքէ արեւելեան [[Պէյրութ|Պէյրութն]] ու հաստատուի արեւմտեան Պէյրութի մէջ&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=fouTNTaIdTY Զիատ բեմադրած է երաժշտական թատրերգութիւններ]&lt;/ref&gt;։  Ան երկար ժամանակ աջակցած է պաղեստինցիներու իրաւունքներուն եւ պետականութեան համար պայքարին (53-օրեայ պաշարման ընթացքին ան ապրած է իր ծնողներու հետ գաղթակայանին դիմաց եւ աւելի ուշ տուած հարցազրոյցի մը մէջ  ըսած է, որ գաղտնի ձայնագրած է սուրիական հետախուզութեան սպաներու եւ աջակողմեան քրիստոնեայ ղեկավարներու միջեւ իր ծնողներու տան մէջ տեղի ունեցած հանդիպումները, որպէսզի կարենայ անոնց մասին հաղորդել պաղեստինամէտ խումբերուն:

Հարցազրոյցին մէջ նոյնպէս  ըսած է, որ «չէր կրնար դիմանալ իրավիճակին», ուստի որոշած է տեղափոխուիլ իսլամներով գերիշխող արեւմտեան Պէյրութ եւ լքել ընտանեկան տունը` քրիստոնեաներով գերիշխող արեւելեան Պէյրութի մէջ, ուր անոր պաղեստինամէտ դիրքորոշումը զայն անցանկալի դարձուցած էր): 

1980-ականներուն, մօր՝ Ֆէյրուզի հետ գործակցելով, Ռահպանի վերափոխած է անոր երաժշտական ոճը՝ աւելցնելով քաղաքական եւ ճազային տարրեր, որմով շահած է նոր սերունդին ուշադրութիւնը։ Զիատ բեմադրած է բազմաթիւ երաժշտական թատերական ներկայացումներ, որոնց միջոցով յաճախ քննադատած է Լիբանանի ներքին քաղաքական կեանքը։

Անոր թատերական գործերէն ''«Ի՞նչ կ'ըսէք վաղուան մասին» («Պըլ նըսպէ լա պուքրա... Շո՞ւ»,'' 1978), ''«Ամերիկեան երկար շարժապատկեր» («Ֆիլմ Ամերիքի Թաուիլ»,'' 1980) եւ  ''«Ձախող բան մը» («Շի Ֆաշէլ»,'' 1983) կը համարուին մշակութային կարեւոր հանգրուաններ՝ իրենց սուր քաղաքական քննադատութեամբ, զաւեշտով եւ երաժշտական նորարարութիւններով։ 

Իր կեանքին ընթացքին, Ռահպանի միշտ եղած է աշխուժ քաղաքական գործիչ մը, որ դաւանած է ձախակողմեան գաղափարներ, իսկ հետագային բացայայտօրէն իր աջակցութիւնը յայտնած՝ «Հըզպալլահ»ին, ի հակադրութիւն [[Իսրայէլ|Իսրայէլի]]։Անոր դիրքորոշումները միաժամանակ հիացմունք եւ հակասութիւններ յառաջացուցած են։

== Զիատ լրագրողը ==
Զիատ Ռահպանի՝ լրագրողը, որ գրած է Լիբանանի բազմաթիւ թերթերուն մէջ՝ «Ալ Նիտաը» եւ «Ալ Նահար», Սուրիական ուժերու ներկայութեան տարիներուն, աչքի կ'իյնայ իր յանդուգն ոճով։ Շրջան մըն ալ կը գրէ «Ալ Ախպար» լիբանանեան թերթին մէջ: Վերջին տարիներուն, «Ալ Ախպար» թերթին «Մանիֆեսթօ» խորագրեալ սիւնակը ստանձնած էր։

Ռահպանի կը նկատուի լիբանանեան ժամանակակից պատմութեան ամէնէն ազդեցիկ արուեստագէտներէն մէկը։

== Անձնական կեանք ==
Ռահպանի ամուսնացած է Տալալ Քարամի հետ։ Զոյգը ունեցած է որդի մը՝ Ասի անունով, սակայն հետագային բացայայտուած է, որ անոր կենսաբանական որդին չէ։ Աւելի ուշ անոնք ամուսնալուծուած են։

Տալալ Քարամ «Աշապաքա» ամսագիրին մէջ հրապարակած է յօդուածաշար մը՝ իրենց ամուսնութեան մասին։ Այդ իրադարձութիւններէն ներշնչուած, Ռահպանի գրած է շարք մը երգեր, ներառեալ՝ ''«Շ''

ացած Կրթութիւն» ''(«Մարպա Ալ Տալալ»'')&lt;ref&gt;[https://www.amazon.com/mp3-downloads/dp/B003DNMW2U Մարպա ալ Տալալ]&lt;/ref&gt; եւ «Անկեղծօրէն» (''«Պիսարահա»).'' այս երգերը կարելիութիւն կու տան տեսնելու անոր հեգնական հանրային կերպարի ետին թաքնուած անձնական ցաւն ու խոցելիութիւնը: 

Աւելի ուշ, ան տասնհինգ տարի կը կենակցի լիբանանցի դերասանուհի Քարմէն Լըպպոսի հետ: Զիատ կը յայտնէ, թէ այդ կապը իր աւարտին հասած է, որովհետեւ ինք չէ կրցած ապահովել այն կայուն կեանքը, զոր Քարմէն կը փափաքէր ունենալ: Քարմէն հետագային խոստովանած է․ «Զիատը միակ էակն էր, զոր սիրեցի»։ Զիատի այս փորձառութիւնը կ'արտացոլայ շարք մը արուեստի գործերուն մէջ, ինչպէս՝ «Շատ բորբոքեցաւ» («Ուալէթ քթիր») երգը՝ «Մոնոտոզ» երաժշտական ալպոմէն, որ կը պատմէր երկարատեւ սիրային պատմութեան մը մասին։

== Նշանաւոր երգերէն ==
Անոր ամէնէն հռչակաւոր երգերէն են՝ 

* Գլուխ գործոց մըն է 1977-ին պատրաստուած '''«Պիլ աֆրահ»ը''', որ գրեթէ 40 վայրկեան տեւողութիւն ունի: Հազիւ 21 գարուններ բոլորած Զիատ Ռահպանի այս գործիքային ձայնապնակը լոյս ընծայած է` տասը կտորներ նուագելով իր խումբին հետ, առանց ընդհատումի, պարզապէս հատուածներու փոխանցման կամրջում մը կատարելով:
* '''«Դուն, ինչպէ՞ս ես»ը''' («Քիֆաք Ընթա»ն), 
* '''«Որքան մարդ կար»''' («Ատտեշ քան ֆի նաս»)ը 
* '''«Մեզի Սպասեցին»ը''' («Նաթարունա»ն), 
* '''«Քեզի կը վստահիմ»ը''' («Անտի Սիքա Ֆիք»ը):
* '''«Հուտու նիսպի»''' («Յարաբերական հանդարտութիւն») եւ '''«Ապու Ալի»''' ալպոմներուն մէջ ան կը համատեղէ աւանդական արաբական երաժշտութեան քառորդ թոները, ձայնական հնչիւնները եւ գործիքները`արեւմտեան ոճի ճազի եւ ֆանքի հետ: ալպոմին մէջ, կ՛'արտացոլացնէ Լիբանանի դառն-քաղցր տրամադրութիւնը փխրուն զինադադարի ժամանակ` ներկայացնելով անորոշութեան մէջ կեանքի մասին ծաղրական, անկեղծ հայեացք: «'''Ապու Ալի» (1979)''' 13 վայրկեան տեւողութեամբ գործիքային գլուխգործոց մըն է, որ կը համատեղէ արաբական նուագախմբային ոճը տիսքօ երաժշտութեան հետ` գրուած եւ ձայնագրուած Աթէնքի մէջ: Շատերուն կողմէ կը համարուի արաբական ֆանք ոճի ռահվիրայ ստեղծագործութիւն եւ դարձած է պաշտամունքային սիրուած ստեղծագործութիւն` ժողովուրդին եւ երաժշտական քննադատներուն համար: Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ գրուած «'''Ապու Ալի»'''ն կ'առանձնանայ իր փախուստի ոճով, ինչպէս նաեւ  «տիսքօ»ն արաբական երաժշտական աշխարհ բերելու անզուգական համարձակութեամբ` այդպիսի անհանդարտ  ժամանակի մը մէջ:
*'''«Պալա Ուալա Շի» (1985)''' («Առանց որեւէ բանի»), այս երգը կը միաձուլէ ճազի, ֆանքի եւ պուկիի տարրերը: Այս Ռահպանիի փորձառարութեան վառ օրինակ է եւ մնացած է անոր բացառիկ ստեղծագործութիւններէն մէկը:
*'''«Եա զաման էլ թաէֆիյէ» (1980)''' («Համայնքայնութեան ժամանակաշրջան») եւ ներառուած է «Ֆիլմ ամերիքի թաուիլ» («Ամերիկեան երկար ժապաւէն») ժապաւէնի երաժշտութեան ցանկին վրայ: Այս երգը կ'օգտագործէ երգիծանքը Լիբանանի խոր պառակտումները քննադատելու համար: Ճոզէֆ Սաքրի կատարումով երգը Ռահպանիի ամէնէն սուր քննադատութիւններէն մէկն է Լիբանանի մէջ համայնքային քաղաքականութեան մնայուն եւ երբեմն անհեթեթ  իրականութեան վերաբերեալ: 
*'''Անա Մուշ Քաֆեր (1985),''' Ռահպանիի ամէնէն յայտնի եւ վիճայարոյց երգերէն մէկը, որ բազմիցս կատարուած է անոր բեմական ստեղծագործութիւններուն ընթացքին եւ կրկին հրապարակուած է 2008 թուականին:  Երգը կ'անդրադառնայ Լիբանանի մէջ կրօնական կեղծաւորութեան, կոչ ուղղելով առաջնորդներուն` ուշադրութիւն դարձնելու աղքատներու ծանր վիճակին, այլ ոչ թէ` միայն իրենց սեփական հետեւորդներուն: Երգին խօսքերը դարձած են աշխարհիկ անհնազանդութեան կարգախօս: 
*'''Ռաժաա Պի Իզն Ալլահ (1980),''' յաճախ կը նկատուի մշակութային յենակէտ մը` խաղաղութեան եւ վերադարձի տենչանքի արտացոլումը: Այս երգը արմատաւորուած է Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի շրջանի յուսահատութեան եւ յոյսի մէջ`դառնալով միաժամանակ ողբերգութիւն եւ տոկունութեան քայլերգ: Ինչպէս իր բազմաթիւ երգերուն, այս մէկուն մէջ ալ երգիծանք կայ: Այն ստեղծուած է յարաբերական խաղաղութեան փուլի մը վերջաւորութեան, այն ատեն, երբ շատեր կը կարծէին, թէ պատերազմը աւարտած է: Բայց իրապաշտ եւ երգիծաբան Զիատը այս երգով ցոյց կու տայ այլ իրականութիւն մը, որ պատերազմը չէ աւարտած, այլ պարզապէս դադրած է: 

* '''Ալ Պոսթա (1979)''' Ներառուած ըլլալով «Պի նըսպէ լա պուքրա շու» («Ի՞նչ կ'ըսէք վաղուան մասին») շրջադարձային երաժշտախառն ներկայացման, երգը դարձաւ սերունդի մը օրհներգը: Կեանքի փորձութիւններու մասին երգի խաղային գրութիւնը նոր իմաստ կը ստանայ պատերազմէն տուժած Լիբանանի մէջ, ուր նոյնիսկ հանրակառք` «պոսթա» նստիլը կրնար վտանգներով եւ անհեթեթութիւններով լեցուն ըլլալ:  Ռահպանիի երաժշտութիւնը անբաժանելի է Լիբանանի ժամանակակից պատմութենէն: Անոր ժառանգութիւնը կը գերազանցէ երաժշտութիւնը: Անոր երգերը մշակութային յիշողութեան հիմնական սիւներն են, եւ զանոնք հասկնալը Լիբանանի ոչ հին անցեալը հասկնալու բանալին է:

== Մահ ==
Զիատ Ռահպանի կը մահանայ Պէյրութի հիւանդանոցներէն մէկուն մէջ՝ 26 Յուլիս 2025-ին, յետ [[Լեարդ|լեարդի]] երկարատեւ հիւանդութենէ:

Յետ մահու, Լիբանանի Մշակոյթի նախարարութիւնը մտադրութիւն կը յայտնէ Զիատի որոշ թատերգական գրութիւնները վերածել ուսումնա-կրթական նիւթերու, որոնք պիտի դասաւանդուին թատերական քննադատութեան եւ երաժշտութեան ծրագիրներու մէջ։ 

Լիբանանի նախարարական խորհուրդը կը յայտարարէ Զիատ Ռահպանիին անունով կոչել Պէյրութի օդակայանի ճամբուն կապող փողոցներէն մէկը։
== Զիատի մասին վկայութիւններ ==
{{քաղուածք|Ան մէկ կողմ դրաւ, այսպէս կոչուած,  միասնական Լիբանանի պատկերացումը կամ իտէալական հայրենիքի կերպարը եւ փոխարէնը ներկայացուց իրական, բաժնուած եւ մասնատուած Լիբանանը:
Ան Ֆէյրուզին ետեւէն եկաւ ըսելու` բաւարար է ռոմանթիկ արուեստը, մուտք գործենք իրապաշտ արուեստի մէջ` ճազի, ժամանակակից երաժշտութեան եւ բանաստեղծութեան միջոցով|Ժատ Ղոսըն, Զիատ Ռահպանիի մասին վաւերագրական ժապաւէն մը նկարահանող}}
{{քաղուածք|Կենդանի խիղճ, անարդարութեան դէմ ապստամբ ձայն եւ ազնիւ հայելի անոնց համար, որոնք տառապած են եւ մեկուսացուած:
Ան կը գրէր մարդոց ցաւին մասին եւ կը խաղար ճշմարտութեան լարերու վրայ` առանց կեղծիքի|Լիբանանի Հանրապետութեան նախագահ Ժոզէֆ Աուն}}

== Սկաւառակագրութիւն&lt;ref&gt;{{Citation|title=Ziad Rahbani|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ziad_Rahbani&amp;oldid=1370639368|date=2026-08-22|accessdate=2026-09-18|language=en}}&lt;/ref&gt; ==

=== Ձայնագրատան ալպոմներ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|'''Տարի'''
|'''Բնագիր վերնագիր'''
|'''Թարգմանութիւն'''
|'''Արտադրիչ'''
|'''Երգահան(ներ)'''
|'''Երգիչներ'''
|'''Ձայնագրող ձայնասփիւռ (Label)'''
|'''Գլխաւոր երգեր'''
|-
|'''1973'''
|A Rahbani Festival
|Ռահպանի փառատօն մը
|Զիատ Ռահպանի
|Ասսի եւ Մանսուր Ռահպանի, Սայեատ Տարուիշ
|—
|Voix de l'Orient
|Allamouni
|-
|'''1977'''
|Kyrie Eleison
|Տէր ողորմեա
|Զիատ Ռահպանի
|—
|Մաժիտա Էլ Ռումի, Սամի Քլարք, Լէյտի Մատոննա, Ժոզէֆ Սաքր, Եուհաննա Ալ Հապիպ Սատեր
|—
|Nahnou Sahiroun, Sayidi
|-
|'''1977'''
|Bil Afrah
|Հարսանեկան երաժշտութիւն
|—
|Ասսի եւ Մանսուր Ռահպանի, Զիատ Ռահպանի, Սայեատ Տարուիշ, Հալիմ Էլ Ռումի, Մոհամմատ Սուլթան
|—
|Philips
|Zourouni
|-
|'''1979'''
|Abu Ali / Prelude (Maxi Single)
|Ապու Ալի / Նախերգանք
|Զիատ Ռահպանի
|—
|—
|Zida
|Prelude From Mays El Rim, Abu Ali
|-
|'''1979'''
|Belly Dance Fever
|Արեւելեան պարի տենդ
|Զիատ Ռահպանի, Էլիաս Ռահպանի
|Ասսի եւ Մանսուր Ռահպանի, Զիատ Ռահպանի, Էլիաս Ռահպանի, Սայեատ Տարուիշ
|—
|Voix de l'Orient
|El Hilwa Di
|-
|'''1985'''
|Houdou' Nisbi
|Յարաբերական հանգստութիւն
|Զիատ Ռահպանի
|Զիատ Ռահպանի, Ճօ Սամփըլ (Joe Sample)
|Զիատ Ռահպանի, Սամի Հաուաթ, Մոնիքա Ասալի
|—
|Bala Wala Shi, Rouh Khabbir, Khalas
|-
|'''1987'''
|Hekaya
|Պատմութիւն
|—
|Զիատ Ռահպանի, Նաժաթ Նաիմէ, Ապիտօ Պաշա
|Սալմա Մոսֆի, Քարմէն Լէպպոս
| ---
|Ossat Al Koz
|-
|'''1987'''
|Shrit Gher Hdoudy
|Անսահմանափակ ժապաւէն
|Զիատ Ռահպանի
|Զիատ Ռահպանի, Սամի Հաուաթ
|—
|Aprodisco
|Bi Saraha
|-
|'''1995'''
|Bema Enno...
|Նկատի ունենալով որ...
|Զիատ Ռահպանի
|Զիատ Ռահպանի
|Ժոզէֆ Սաքր, Սալմա Մոսֆի
|Voix de l'Orient
|Bema Enno..., Talfan Ayash
|-
|'''2001'''
|Monodose
|Մէկ չափաբաժին (Monodose)
|Զիատ Ռահպանի, Անթոնիօ Քարլոս Ժոպիմ, Ասթրուտ Ժիլպերթօ
|Զիատ Ռահպանի
|Սալմա Մոսֆի
|EMI
|Un verre chez nous, Wallaat Ktir, Assaada Allahou Masa'akom
|}

=== Ալպիւմներ Ֆէյրուզին համար ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|'''Տարի'''
|'''Բնագիր վերնագիր'''
|'''Թարգմանութիւն'''
|'''Երգահան(ներ)'''
|'''Ձայնագրող ձայնասփիւռ (Label)'''
|-
|'''1972'''
|Sa'alouni Annass

''(Song from the musical &quot;Al Mahatta&quot;)''
|Մարդիկ հարցուցին ինծի

''(Երգ «Ալ-Մահաթթա» երաժշտախաղէն)''
|Մանսուր Ռահպանի, Զիատ Ռահպանի
|Voix de l'Orient
|-
|'''1987'''
|Maarefti Feek
|Ծանօթութիւնս քեզի հետ
|Ասսի եւ Մանսուր Ռահպանի, Զիատ Ռահպանի, Ժոզէֆ Հարպ, Խոաքին Ռոտրիկօ
|Relax-In
|-
|'''1989'''
|Live at the Royal Festival Hall London
|Ուղիղ համերգ Լոնտոնի «Ռոյալ Ֆեսթիվըլ Հոլ»-ին մէջ
|Ասսի եւ Մանսուր Ռահպանի, Զիատ Ռահպանի, Սայեատ Տարուիշ
|Voix de l'Orient
|-
|'''1989'''
|Khalleek bil Bayt
|Մնա՛ տունը
|Զիատ Ռահպանի, Ասսի եւ Մանսուր Ռահպանի, Ժոզէֆ Հարպ
|Relax-In
|-
|'''1991'''
|Kifak Inta
|Ինչպէ՞ս ես
|Զիատ Ռահպանի, Ժոզէֆ Հարպ
|Relax-In
|-
|'''1995'''
|Ila Assi
|Նուիրուած Ասսիին
|Ասսի եւ Մանսուր Ռահպանի
|Voix de l'Orient
|-
|'''1999'''
|Mesh Kayen Hayek Tkoun
|Այսպէս չէիր ըլլար
|Զիատ Ռահպանի, Մոհամմատ Մոհսեն, Քայս Պըն Ալ-Մալլուհ
|Relax-In
|-
|'''2000'''
|Live at Beiteddine
|Ուղիղ համերգ Պէյթէտտինի մէջ
|Ասսի եւ Մանսուր Ռահպանի, Զիատ Ռահպանի, Սայեատ Տարուիշ, Մոհամմատ Եունես Ալ-Քատի
|EMI
|-
|'''2002'''
|Wala Kif
|«Les feuilles mortes» (Չոր ապարները)
|Զիատ Ռահպանի, Ժակ Փրէվէր, Ժոզէֆ Քոսմա, Ճէրի Լիպըր, Մայք Սթոլըր
|Relax-In
|-
|'''2010'''
|Eh Fi Amal
|Այո՛, յոյս կայ
|Ասսի եւ Մանսուր Ռահպանի, Զիատ Ռահպանի
|Fayrouz Productions
|}

=== Բեմ եւ ռատիօ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|'''Տարի'''
|'''Բնագիր վերնագիր'''
|'''Թարգմանութիւն'''
|'''Արտադրիչ'''
|'''Երգահան(ներ)'''
|'''Երգիչներ'''
|'''Ձայնագրող ձայնասփիւռ (Label)'''
|'''Գլխաւոր երգեր'''
|-
|'''1973'''
|Sahriye
|Երեկոյթ
|Զիատ Ռահպանի
|Զիատ Ռահպանի
|Ժոզէֆ Սաքր, Մարուան Մահֆուզ, Ժորժէթ Սայեղ
|Voix de l'Orient
|Ya Bint Al Maawin, Dallouni Al Aynayn Al Soud, Fi Oyoun Btebki, El Hala Taabana Ya Leila
|-
|'''1974'''
|Nazl el sourour
|Ուրախութեան պանդոկը
|Զիատ Ռահպանի
|Զիատ Ռահպանի, Ֆրանց Լիսթ, Խերարտօ Մատոս Ռոտրիկէս
|Ժոզէֆ Սաքր, Քարմէն Լէպպոս, Սամի Հաուաթ
|—
|Baatilak Ya Habib Al Rouh, Jayi Maa Al Shaab Al Maskin, Mashi El Hal
|-
|'''1978'''
|Bennesbeh Labokra Chou
|Ի՞նչ կայ վաղուան մասին
|Զիատ Ռահպանի
|Ժոզէֆ Սաքր, Սամի Հաուաթ, Նապիլա Զայթունի
|Զիատ Ռահպանի, Ժոզէֆ Սաքր, Սամի Հաուաթ, Նապիլա Զայթունի
|Zida
|Al Bosta, Ismaa Ya Reda
|-
|'''1980'''
|Film Ameriki Tawil
|Ամերիկեան երկար ֆիլմը
|Զիատ Ռահպանի
|Զիատ Ռահպանի
|Ժոզէֆ Սաքր, Սամի Հաուաթ, Մոնա Մարաշլի
|—
|Rajiaa Bi Izn Allah, Ya Zaman Al Ta'ifiya
|-
|'''1985'''
|Shi Feshil
|Ձախողութիւն մը
|Զիատ Ռահպանի
|—
|Ժոզէֆ Սաքր, Սամի Հաուաթ, Մոնա Սաիտուն
|Voice of Beirut
|—
|-
|'''1985'''
|Ana Mush Kafer
|Ես անհաւատ չեմ
|—
|Զիատ Ռահպանի, Ֆարուք Ալ-Քուսսա, Սթեֆանի Սթեֆանօ
|—
|Relax-In
|Ana Mush Kafer
|-
|'''1986'''
|Bhal Shakel
|Արեւելեան ճազի համերգ (ուղիղ ձայնագրութիւն BUC, Irwin Hall-ի մէջ)
|Զիատ Ռահպանի
|Ֆրետերիք Շոփեն, Անթոնիօ Քարլոս Ժոպիմ, Թելոնիուս Մոնք, Չարլի Փարքըր
|—
|Aprodisco
|—
|-
|'''1987'''
|El Akl Zineh
|Միտքը զարդարանք է
|Զիատ Ռահպանի
|Զիատ Ռահպանի
|—
|Sawt Al Shaab
|—
|-
|'''1992'''
|Lawla Fushat Al Amal
|Եթէ յոյսի նշոյլը չըլլար
|—
|Կրէյս Աուն, Թաուֆիք Քերպաժ
|—
|Relax-In
|—
|-
|'''1993'''
|Bi Khsous Al Karameh Wal Shaab Al Anid
|Արժանապատուութեան եւ համառ ժողովուրդին մասին
|—
|Զիատ Ռահպանի
|Քարմէն Լէպպոս
|—
|—
|-
|'''1993'''
|Tabeh La Shi Tebeh Shi
|Ենթակայ բանի մը, որ ենթակայ է բանի մը
|—
|Զիատ Ռահպանի
|Սալմա Մոսֆի
|—
|—
|-
|'''1996'''
|Al Fasl Al Akher
|Վերջին մասը
|Զիատ Ռահպանի
|Անթոնիօ Քարլոս Ժոպիմ, Ասթրուտ Ժիլպերթօ, Զիատ Ռահպանի
|Քարմէն Լէպպոս, Սալմա Մոսֆի
|Cairo Beirut Audio
|—
|-
|'''2006'''
|W Noss
|Եւ կէս
|Զիատ Ռահպանի
|Պազ Լուհրման (Baz Luhrmann)
|—
|Bankers Assurance SAL
|Alf 500 (1000/2=500)
|-
|'''2008'''
|Live at Damascus Citadel
|Ուղիղ համերգ Դամասկոսի բերդին մէջ
|Զիատ Ռահպանի
|Սայեատ Տարուիշ, Մոհամմատ Եունես Ալ-Քատի, Զիատ Ռահպանի
|Պասսել Տաուտ, Ռաշա Ռիզք
|Art Line
|—
|}

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}

[[Ստորոգութիւն:Լիբանանցի երաժիշտներ]]
[[Ստորոգութիւն:Երաժշտութիւն]]
[[Ստորոգութիւն:Վերջերս մահացած անձինք]]</text>
      <sha1>42a7tpen8myn7k0cs1a3sgmn6tomkwh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Տաւիտ Սասոլի</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21524</id>
    <revision>
      <id>255008</id>
      <parentid>198859</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:43:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>255008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3693" sha1="asew28cv9gjzgjpjctuzvdyf0f69y3c" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Տաւիտ Սասոլի''' ({{ԱԾ}}), իտալացի լրագրող եւ քաղաքական գործիչ։ Իտալիոյ Դեմոկրատական կուսակցութեան անդամ, 2019-էն Եւորպական խորհրդարանի նախագահ։

== Վաղ կեանք եւ ասպարէզ&lt;ref&gt;{{Citation|title=David Sassoli|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=David_Sassoli&amp;oldid=1369711883|date=2026-08-16|accessdate=2026-09-18|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Տաւիտ Սասոլի ծնած է Ֆլորանս, 1956-ին, Ֆլորանսէն եւ Փրաթոյէն սերած թոսքանացի ծնողքէ: Իր «Տաւիտ Մարիա» անունը ընտրուած է իր հօր կողմէ՝ ի պատիւ իտալացի քահանայ եւ աստուածաբան Տաւիտ Մարիա Թուրոլտոյի: Ան ուսանած է Հռոմի «Սափիենցա» համալսարանի քաղաքական գիտութիւններու բաժանմունքին մէջ:

Ան իր ասպարէզը սկսաւ իբրեւ լրագրող Հռոմի ''Il Tempo'' օրաթերթին մէջ, նախքան զանազան թերթերու եւ ''ASCA'' լրատու գործակալութեան հետ գործակցիլը: Իր առաջին համազգային յայտնութիւնը եղաւ 1985-ին, երբ Փարիզի «Փոմփիտու» կեդրոնին մէջ հարցազրոյց ունեցաւ ձախակողմեան ահաբեկիչ Օրեսթէ Սքալցոնէի հետ: Նոյն տարին ան տեղափոխուեցաւ ''Il Giorno'' օրաթերթի Հռոմի խմբագրատունը, ուր եօթ տարի հետեւեցաւ քաղաքական եւ լրատուական գլխաւոր իրադարձութիւններուն: Այս շրջանին, ան եղաւ պատմական էական իրադարձութիւններու անմիջական ականատես, ինչպէս՝ 9 Նոյեմբեր 1989-ին Պերլինի պատին անկումը՝ ըլլալով այն բազմաթիւ մարդոցմէ մէկը, որոնք ֆիզիքապէս քանդեցին պատը: Ան 3 Յուլիս 1986-էն ի վեր արձանագրուած էր արհեստավարժ լրագրողներու ցանկին մէջ:

1992-ին ան դարձաւ ''TG3'' հեռուստատեսային լուրերու յայտագիրի թղթակից, եւ նոյն շրջանին գործակցեցաւ Միկելէ Սանթորոյի հետ կարգ մը հաղորդումներու համար, ինչպէս՝ ''Il rosso e il nero'' («Կարմիրն ու սեւը») եւ ''Tempo reale'' (''«Իրական ժամանակ»''): 1996-ին ան վարեց ''Cronaca in diretta'' (''«Ուղիղ լրատուութիւն»'') յայտագիրը: Քանի մը տարի ետք, ան նշանակուեցաւ ''TG1''-ի լրատուական խօսնակ (anchorman), ուր դարձաւ երկրի ամենաճանչցուած եւ սիրուած լրագրողներէն մէկը: 2007-ին, երբ Ճաննի Ռիոթթա նշանակուեցաւ ''TG1''-ի նոր տնօրէն, Սասոլի դարձաւ անոր փոխտնօրէնը: Սասոլի նաեւ աջակից էր ''Articolo 21, liberi di...'' (''«Յօդուած 21, ազատ՝...»'') իտալական միութեան, որ կը համախմբէ լրագրողներ, գրողներ, բեմադրիչներ եւ իրաւաբաններ՝ խօսքի ազատութիւնը խթանելու նպատակով:

== Ծանօթագրութիւններ ==
&lt;references /&gt;
[[Ստորոգութիւն:Լրագրողներ]]
[[Ստորոգութիւն:Քաղաքական գործիչներ]]</text>
      <sha1>asew28cv9gjzgjpjctuzvdyf0f69y3c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Պրետ Շըրմըն</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22254</id>
    <revision>
      <id>254988</id>
      <parentid>245171</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T07:36:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3208" sha1="nbz88iyi7qkkfdtsbb9y22bklxn4aln" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Պրետ Շըրմըն''' ({{ԱԾ}}), [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու]] Քոնկրեսի Ներկայացուցիչներու տան անդամ։ Ամերիկացի հաշուապահ եւ քաղաքական գործիչ է, որ կը ծառայէ իբրեւ ԱՄՆ-ի Ներկայացուցիչներու Տան անդամ՝ Քալիֆորնիոյ 32-րդ ընտրատարածքէն: Դեմոկրատական Կուսակցութեան անդամ ըլլալով՝ ան առաջին անգամ Քոնկրէս մուտք գործած է 1997-ին: Շըրմըն ներկայացուցած է Քալիֆորնիոյ 24-րդ ընտրատարածքը երեք շրջան, Քալիֆորնիոյ 27-րդ ընտրատարածքը՝ հինգ շրջան, եւ Քալիֆորնիոյ 30-րդ ընտրատարածքը՝ հինգ շրջան: Անոր ընտրատարածքը կը ներառէ Սան Ֆերնանտօ Հովիտի մէկ մասը (Լոս Անճելըս շրջան) եւ Սիմի Հովիտը (Վենթուրա շրջան):&lt;ref&gt;{{Citation|title=Brad Sherman|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Brad_Sherman&amp;oldid=1374721300|date=2026-09-13|accessdate=2026-09-18|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած եւ հասակ առած է Հարաւային Քալիֆորնիոյ մէջ, բարձրաստիճան անդամ է Ներկայացուցիչներու տան Արտաքին յարաբերութեանց յանձնախումբին։

Առաջին անգամ 1996-ին Քոնկրեսի անդամ ընտրուած Շըրմըն նեցուկ կանգնած է [[Հայոց Ցեղասպանութիւն|Հայոց Ցեղասպանութեան]] ճամաչման, [[Արցախի Հանրապետութիւն|Արցախի]] անկախութեան, [[Հայաստան]]-Միացեալ Նահանգներ յարաբերութեանց բարելաւման, Հայաստանի եւ Արցախի օժանդակութեան, ինչպէս նաեւ [[Միջին Արեւելք|Միջին Արեւելքի]] հայութեան մարդասիրական օժանդակութիւն ապահովելու աշխատանքներուն&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://archive.azator.gr/index.php/azad-or/historical-articles/16075-l-r-75747680|title=Հայ Դատի «Արդարութեան ջատագով» մրցանակը պիտի շնորհուի քոնկրեսական Պրետ Շըրմընին|website=archive.azator.gr|accessdate=2022-03-28}}&lt;/ref&gt;։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}

== Արտաքին յղումներ ==

* [https://www.aztagdaily.com/archives/449221 Քոնկրեսականներ Շըրմըն Եւ Քոքս Արցախի Օժանդակութեան Հարցով Նամակ Յղած Են «Եու.Էս.Էյտ»ին]
* [https://akunq.net/am/?p=60467 Փոմփէօ կը խոստանայ քննարկել Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչման հարցը]{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{DEFAULTSORT:Շըրմըն, Պրետ}}
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացիներ]]</text>
      <sha1>nbz88iyi7qkkfdtsbb9y22bklxn4aln</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Մեսուտ Աշքար</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23911</id>
    <revision>
      <id>255005</id>
      <parentid>210184</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:31:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>255005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3012" sha1="19x6gns2is8e4xs7ipi4m7etqrphj8n" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Մեսուտ Աշքար''' ({{Lang-ar|مسعود الأشقر}}, {{ԱԾ}}), լիբանանցի քաղաքական գործիչ։ «Միութիւն Լիբանանի համար» շարժումի նախկին ընդհանուր քարտուղար&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lebanon24.com/news/lebanon/783604/%D9%85%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B4%D9%82%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%89-%D9%85%D8%AB%D9%88%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AE%D9%8A%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D9%87%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%B3%D8%B7%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE|title=مسعود الاشقر الى مثواه الاخير.. الاب هاني: سطر تاريخ حياته ببطولات الشرف والنزاهة|website=Lebanon24|language=արաբերէն|accessdate=2023-03-15}}&lt;/ref&gt;: 

== Կենսագրական գիծեր ==
Ան կը նկատուէր հանրապետութեան նախկին նախագահ [[Պաշիր Ժեմայէլ|Պաշիր Ժեմայէլի]] մտերիմ ընկերակիցը: Մաս կազմած է Լիբանանեան դիմադրութեան, որ հիմնուած էր Ժեմայէլի կողմէ:

Աշքար մերժած է Թաէֆի համաձայնագիրը, սակայն ամբողջ կեանքին ընթացքին ծառայած է ժողովուրդին եւ լայն ժողովրդականութիւն վայելած:

Ան մասնակցած է 2000-ի երեսփոխանական ընտրութիւններուն, սակայն չէ յաջողած:

Երկու երեսփոխանական ընտրութիւններու իր թեկնածութիւնը առաջադրած է [[Պէյրութ|Պէյրութի]] մէջ մարոնի համայնքի միակ աթոռին համար, սակայն չէ յաջողած խորհրդարան հասնիլ:

Ան եղած է հայասէր, լիբանանահայ համայնքի բարեկամ  եւ Հայ դատի պաշտպան&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/495451?fbclid=IwAR0-YRmSdySBmUhGGrR05J6tjQWefWgCGNKrqmnEf1OzjqPRpjTLgzydd5k|title=Մեսուտ Աշքար Ոչ Եւս Է – Aztag Daily – Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)|website=www.aztagdaily.com|accessdate=2023-03-15}}&lt;/ref&gt;:

Մեսուտ Աշքար մահացաւծ է «&lt;nowiki/&gt;[[Պսակաձեւ Ժահր|Քորոնա]]&lt;nowiki/&gt;» ժահրին դէմ իր մղած պայքարին ճամբուն վրայ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lorientlejour.com/article/1247518/massoud-achkar-nest-plus-achrafieh-pleure-un-de-ses-heros.html|title=Massoud Achkar n’est plus, Achrafieh pleure un de ses héros|date=2021-01-11|website=L'Orient-Le Jour|language=ֆրանսերէն|accessdate=2023-03-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Քաղաքական գործիչներ]]
[[Ստորոգութիւն:Քաղաքական գործիչներ ըստ երկրի]]</text>
      <sha1>19x6gns2is8e4xs7ipi4m7etqrphj8n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Նաժտաթ Իսմա'իլ Անզուր</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28067</id>
    <revision>
      <id>254986</id>
      <parentid>234631</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T07:26:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6038" sha1="rtohy5vghn1w401828vtpgl920gsy4i" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Նաժտաթ Իսմա'իլ Անզուր''' ({{Lang-ar|نجدة إسماعيل أنزور}}, {{ԱԾ}}), պատկերասփիւռային ֆիլմաշարերու եւ մեծ պաստառի բեմադրիչ։

== Կեանք եւ գործունէութիւն ==
Ծնած է [[Հալէպ|Հալէպի]] Միտան (Նոր Գիւղ) շրջանին մէջ, սուրիական շարժանկարի հիմնադիրներէն հանդիսացող իր հօր Իսմա՛իլ Անզուրի յարկին տակ:

Ֆիլմաշխարհի հանդէպ իր սէրն ու դաստիարակութիւնը ստացած է իր հօրմէն, 1931-ին սուրիական առաջին մունջ լիամեթրաժ ժապաւէնը («Դամասկոսի երկինքին տակ») պատրաստած Իսմա՛իլ Անզուրէն:

1973-ին, երկրորդական ուսումը ստանալէ ետք, յաճախած է համալսարան՝ իբրեւ գիւղատնտեսութեան ուսանող: Սակայն երրորդ տարին լքած է համալսարանը եւ նետուած է ֆիլմաշխարհ:

[[Լիբանան|Լիբանանի]] եւ [[Յորդանան|Յորդանանի]] մէջ ծանուցումներու բազմաթիւ ժապաւէններ եւ փաստագրական ֆիլմեր պատրաստելէ ետք, 1988-ին հրապարակ կ'իջեցնէ արաբական առաջին վիտէօ-քլիփը, ապա՝ «Պտոյտ մը աւազներուն վրայ» պատկերասփիւռային ժապաւէնը, որ հակառակ 42 երկիրներ ներկայացնող մրցակից գործերու՝ իրեն կ'ապահովէ [[Պաղտատ|Պաղտատի]] պատկերասփիւռի միջազգային փառատօնին «Պրոնզեայ Արմաւենի» մրցանակը:

Այնուհետեւ, իբրեւ ինքզինք պարտադրած բեմադրիչ Յորդանանի եւ [[Տուպայի Էմիրութիւն|Տուպայի]] մէջ իրականացուցած է շարք մը ֆիլմաշարեր, որոնցմէ կ'արժէ նշել «Արեան գիծը», «Ադամանդներ», «Դատաստաններ առանց բանտի», «Գիշատիչները» անուն գործերն ու «Արեւելեան հեքիաթ մը» շարժապատկերի ժապաւէնը:

«Ալ-Շամ» ընկերութեան հրաւէրով արաբական ու միջազգային բազմաթիւ փառատօներու դատակազմերուն կողմէ բարձր գնահատուած բեմադրիչը կը վերադառնայ [[Դամասկոս]] ու յաջորդաբար կը բեմադրէ «Քաջ մարդու մը վախճանը» եւ «Հողին եղբայրները» անուն ուշագրաւ ֆիլմաշարերը&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://elcinema.com/person/1100928/|title=نجدة إسماعيل أنزور - ﺇﺧﺮاﺝ فيلموجرافيا، صور، فيديو|website=elCinema.com|language=արաբերէն|accessdate=2024-09-18}}&lt;/ref&gt;:

== Հեռուստաշարեր&lt;ref&gt;{{Citation|title=Najdat Anzour|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Najdat_Anzour&amp;oldid=1331255522|date=2026-01-05|accessdate=2026-09-18|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Անզուր ռէժիսորութիւնը ըրած է աւելի քան 20 հեռուստաշարքերու՝ ինքնատիպ ոճով: Անոնք մեծ մասամբ տեղի կ'ունենան հին դարաշրջանի մէջ, արաբական անապատին կամ ովասիսներուն մէջ: Հեռուստաշարքերը ունին աւելի իրապաշտական կռուի տեսարաններ եւ գիշերային շատ նկարահանումներ: Անոնք յաճախ կը պատմեն ցեղախումբերու բախումներու, պատիւի, սիրոյ եւ այլնի մասին: Սովորաբար, անոր գործերը կը ցուցադրուին Րամատանի մահմեդական ծոմապահութեան ամսուան ընթացքին, երբ հեռուստացոյցի դիտումները իրենց գագաթնակէտին վրայ կ'ըլլան արաբական աշխարհին մէջ:

* '''Ալ-Քաուասեր''' (Al Kawaser)
* '''Ալ-Ճաուարեհ''' (''Գիշատիչները'' / Al Jawareh)
* '''Ռումհ Ալ-Նար''' (''Կրակի Գեղարդը'' / Romh Al Nar)
* '''Որոնելով Սալահէտտինը''' (Searching for Saladin)
* '''Վերջին Ասպետը''' (The Last Cavalier)
* '''Աշխարհի Տանիքը''' (Roof of the World, 2007)՝ հիմնուած Իպն Ֆատլանի Ժ. դարու ճամբորդութեանց վրայ եւ տեղի ունեցած Սքանտինավիոյ մէջ (ուր Իպն Ֆատլան իրականութեան մէջ երբեք չէ այցելած, երթալով Վոլկայի Պուլկարիա եւ Մեծ Փերմ):
* '''Ղամար Պանի Հաշիմ''' (''Հաշիմ Ցեղի Լուսինը'' / Qamar Bani Hashim, 2008)՝ կենսագրական-տրամա առաջին հեռուստաշարը, որ հիմնուած է իսլամի մարգարէ՝ Մուհամմատի կեանքին վրայ. անիկա ծանօթ է նաեւ իբրեւ «Մուհամմատ. Վերջին Ժառանգութիւնը»:
* '''Բացակայութեան Ներկայութեամբ''' (In the Presence of Absence, 2011)՝ հեռուստաշարք մը, որ կը պատմէ պաղեստինցի բանաստեղծ Մահմուտ Տարուիշի կենսագրութիւնը&lt;ref&gt;&quot;مسلسل - في حضرة الغياب - 2011 طاقم العمل، فيديو، الإعلان، صور، النقد الفني، مواعيد العرض&quot;, ''ElCinema.com'' (in Arabic), retrieved 2023-04-22&lt;/ref&gt;:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}

== Աղբիւրներ ==

* [https://tert.nla.am/archive/NLA%20AMSAGIR/Bagin/1996/2_ocr.pdf «Բագին», 2/Գարուն, 1996, էջ 125։]

[[Ստորոգութիւն:Բեմադրիչներ]]</text>
      <sha1>rtohy5vghn1w401828vtpgl920gsy4i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Նիքոլա Եորկա</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29052</id>
    <revision>
      <id>254981</id>
      <parentid>240731</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T06:53:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3352" sha1="ctecvd4ydbj9jj51w0wexxpqt9y77c3" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Նիքոլա  Եորկա''' ({{Lang-ro|Nicolae Iorga}}, {{ԱԾ}}), ռումանացի քաղաքական գործիչ, պատմաբան, քաղաքական գործիչ, գրականագէտ, [[հայագէտ]], յուշագիր, ալպանագէտ, բանաստեղծ եւ թատերագիր էր: Ան համահիմնադիրն էր (1910-ին) Ժողովրդավարական Ազգայնական Կուսակցութեան (PND), ծառայած է իբրեւ խորհրդարանի անդամ, Պատգամաւորներու Ժողովի եւ Ծերակոյտի նախագահ, նախարարաց խորհուրդի անդամ, եւ կարճ ատեն մը (1931–32)՝ վարչապետ:

Իբրեւ հրաշամանուկ, բազմագէտ (polymath) եւ բազմալեզու անձնաւորութիւն, Իորկան արտադրեց գիտական աշխատութիւններու արտասովոր մեծ ծաւալ մը՝ հաստատելով իր միջազգային համբաւը իբրեւ միջնադարագէտ, բիւզանդագէտ, լատինագէտ, սլաւոնագէտ, արուեստի պատմաբան եւ պատմութեան փիլիսոփայ:

Պաշտօնավարելով Պուքրէշի համալսարանին, Փարիզի համալսարանին եւ ակադեմական այլ հաստատութիւններու մէջ, Իորկան հիմնադիրն էր Բիւզանդագիտական Միջազգային Քոնկրէսին եւ Հարաւ-Արեւելեան Եւրոպական Ուսումնասիրութիւններու Ինստիտուտին (ISSEE): Անոր գործունէութիւնը կը ներառէր նաեւ Վէլենի տէ Մունթէ (Vălenii de Munte) քաղաքին վերածումը մշակութային եւ ակադեմական կեդրոնի&lt;ref&gt;{{Citation|title=Nicolae Iorga|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Nicolae_Iorga&amp;oldid=1368346891|date=2026-08-08|accessdate=2026-09-18|language=en}}&lt;/ref&gt;:

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Պոթոշան։ Ան աչքերը բացած է հայերը ճանչնալով ու սիրելով զանոնք իր ամբողջ կեանքին մէջ: 

Բացի պարբերականներու մէջ ցրուած զանազան էջերէն, նուիրուած հայագիտութեան, յիշելու է իր հետեւեալ հատորները.

# Հայերը եւ Ռումէնները, պատմական զուգակշիռ, տպուած 1913 ին, Պուքրէշ,
# Նոյն երկը [[ֆրանսերէն]] թարգմանութեամբ, տպուած [[Պուքրէշ]],
# Համառօտ պատմութիւն փոքր Հայաստանի, [[Սորպոն|Սորպոնի]] մէջ ըրած իր դասախօսութիւնները [[Կիլիկիա|Կիլիկիոյ]] մասին, տպուած [[Փարիզ]], 1930-ին,
# Չորս բանախօսութիւններ Հայաստանի մասին, (հողա. մաս, ցեղ, պատմութիւն, գրականութիւն) տպուած 1929-ին, Պուքրէշ:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}

== Աղբիւրներ ==

* [https://tert.nla.am/archive/NLA%20AMSAGIR/Kyanq&amp;arvest/1932(2)_ocr.pdf «ԿԵԱՆՔ եւ ԱՐՈՒԵՍՏ», Տարեգիրք, Բ․ տարի, 1932, էջ 180-181։]</text>
      <sha1>ctecvd4ydbj9jj51w0wexxpqt9y77c3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Թերեզա Մէյ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31213</id>
    <revision>
      <id>255002</id>
      <parentid>250815</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:17:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>255002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7936" sha1="01r80j8la1z6fzatu5h9ava3quftqiu" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Թերէզա Մերի Մէյ''' (անգլ.՝ Theresa Mary May, ի ծնէ՝ Պրէյզիըր (Brasier), {{ԱԾ}}), բրիտանացի քաղաքագէտ մըն է, որ 2016-էն 2019 սպասարկած է իբրեւ Միացեալ Թագաւորութեան վարչապետ եւ Պահպանողական կուսակցութեան ղեկավար: Ան նախապէս, 2010-էն 2016, ծառայած է իբրեւ Ներքին գործոց նախարար: Ան 1997-էն 2024 եղած է Մէյտընհետի երեսփոխան, իսկ 2024-ի Օգոստոսէն ի վեր՝ Լորտերու Պալատի անդամ: Մէյ, Մարգարէթ Թէչըրէն ետք, Բրիտանիոյ երկրորդ կին վարչապետն էր եւ առաջին կինը, որ վարած է Պետական Մեծ Պաշտօններէն երկուքը: Մէյ «մէկ ազգի պահպանողական» մըն է&lt;ref&gt;{{Citation|title=Theresa May|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Theresa_May&amp;oldid=1374135884|date=2026-09-10|accessdate=2026-09-18|language=en}}&lt;/ref&gt;:

Մէյ մեծցած է Օքսֆորտշըրի մէջ եւ յաճախած Օքսֆորտի ''St Hugh's College''-ը: 1977-ին ուսումը աւարտելէ ետք, ան աշխատած է Անգլիոյ Դրամատան եւ Վճարումներու Քլիրինկի Սպասարկութիւններու Միութեան մէջ: Ան նաեւ ծառայած է իբրեւ խորհրդական Մերթընի Լոնտոնի Թաղապետական Խորհուրդին մէջ: Համայնքներու Պալատ ընտրուելու երկու անյաջող փորձերէ ետք, ան Մէյտընհետի երեսփոխան ընտրուեցաւ 1997-ի համընդհանուր ընտրութիւններուն: 1999-էն 2010, Մէյ շարք մը պաշտօններ ստանձնեց «ստուերային կառավարութեան» մէջ եւ 2002-էն 2003 եղաւ Պահպանողական կուսակցութեան ատենապետ: 2010-ի համընդհանուր ընտրութիւններէն ետք կազմուած համախոհական կառավարութեան հետեւանքով, Մէյ նշանակուեցաւ Ներքին գործոց նախարար եւ Կանանց ու հաւասարութեանց նախարար՝ վերջին դերը թողլով 2012-ին: 2015-ի համընդհանուր ընտրութիւններուն Պահպանողականներու յաղթանակէն ետք վերանշանակուելով՝ ան դարձաւ աւելի քան 60 տարուան ընթացքին ամէնաերկար սպասարկած ներքին գործոց նախարարը: Իբրեւ ներքին գործոց նախարար իր պաշտօնավարութեան ընթացքին, ան հետապնդեց Ոստիկանական Դաշնութեան բարեփոխումը, գործադրեց աւելի խիստ քաղաքականութիւն թմրանիւթերու հարցով եւ աւելի սահմանափակեց ներգաղթը: Ան վերահսկեց ոստիկանութեան եւ յանցագործութեանց ընտրովի յանձնակատարներու ներմուծումը, Ապու Քաթատայի արտաքսումը եւ Ոստիկանական Քոլէճի ու Ազգային Յանցագործութեան Գործակալութեան ստեղծումը: Թէեւ ան աջակցած էր Եւրոպական Միութեան մէջ մնալու արշաւին, 2016-ի հանրաքուէի արդիւնքէն ետք Մէյ աջակցեցաւ Brexit-ին: Ան ընտրուեցաւ եւ վարչապետ նշանակուեցաւ առանց մրցակիցի՝ յաջորդելով Տէյվիտ Քամերոնին:&lt;ref&gt;Ո՞վ է Թերեզա Մէյ՝ Պիպիսի Նեուզ: [https://www.bbc.com/news/uk-politics-36660372]&lt;/ref&gt;

Իբրեւ վարչապետ, Մէյ սկսաւ Եւրոպական Միութենէն Մեծն Բրիտանիոյ դուրս գալու գործընթացը՝ 2017 Մարտին գործադրելով Յօդուած 50-ը: Ապրիլին ան արտակարգ համընդհանուր ընտրութիւններ յայտարարեց՝ նպատակ ունենալով ամրապնդել իր դիրքերը Brexit-ի բանակցութիւններուն մէջ եւ ընդգծել իր «զօրաւոր եւ կայուն» ղեկավարումը: Ասոր արդիւնքը եղաւ կախեալ խորհրդարան մը (''hung parliament''), ուր Պահպանողականներու աթոռներու թիւը 330-էն նուազեցաւ 317-ի, հակառակ անոր որ կուսակցութիւնը ապահովեց 1983-էն ի վեր քուէներու ամէնաբարձր համամասնութիւնը եւ կառավարող կուսակցութեան մը համար 1832-էն ի վեր ընտրական աջակցութեան ամէնամեծ աճը: Բացարձակ մեծամասնութեան կորուստը զինք մղեց վստահութեան եւ աջակցութեան համաձայնագիր կնքելու Ժողովրդավարական Միութենական Կուսակցութեան (DUP) հետ: 2017-ի ընտրութիւններէն ետք, Մէյի վարչապետութիւնը շարունակեց գերիշխուիլ Brexit-ով, մասնաւորապէս Եւրոպական Միութեան հետ իր կառավարութեան բանակցութիւններով՝ հետեւելով «Չեքըրզի ծրագիրին» (''Chequers plan''), որ յանգեցաւ Brexit-ի դուրս գալու համաձայնագիրի նախագիծին: Մէյի պաշտօնավարութեան ընթացքին տեղի ունեցած այլ իրադարձութիւններու շարքին էին Ուեսթմինսթըրի, «Մանչեսթըր Արենա»-ի եւ Լոնտոն Պրիճի ահաբեկչական յարձակումները, ինչպէս նաեւ «Կրենֆել Թաուըր»-ի հրդեհն ու «Ուինտրաչ»-ի (''Windrush'') տագնապը: Իր կառավարութիւնը յայտարարեց Առողջապահութեան Ազգային Սպասարկութեան (NHS) Երկարաժամկէտ Ծրագիրը եւ պատասխանատու եղաւ Եւրոպական Միութենէն Մեծն Բրիտանիոյ ելքի պայմաններու ամբողջութեան բանակցման եւ վաւերացման համար: Մէյ նաեւ ակնառու դէմք մըն էր, որ ղեկավարեց Ռուսիոյ դէմ միջազգային դատապարտումն ու հակազդեցութիւնը՝ 2018 Մարտին Սերկէյ եւ Եուլիա Սքրիփալներու թունաւորումէն ետք: Մէյ վերապրեցաւ անվստահութեան երկու քուէարկութիւն՝ 2018 Դեկտեմբերին եւ 2019 Յունուարին, բայց իր դուրս գալու համաձայնագիրի նախագիծի տարբերակներու երեք անգամ խորհրդարանի կողմէ մերժուելէն եւ 2019-ի Եւրոպական Խորհրդարանի ընտրութիւններուն իր կուսակցութեան ձախող արդիւնքներէն ետք, ան հրաժարեցաւ պաշտօնէն Յուլիսին, եւ իրեն յաջորդեց իր նախկին արտաքին գործոց նախարարը՝ Պորիս Ճոնսըն:

Մէյ մնաց Համայնքներու Պալատին մէջ իբրեւ շարքային երեսփոխան (''backbencher'')՝ մինչեւ 2024-ի համընդհանուր ընտրութիւններուն իր հրաժարումը: Նոյն տարուան աւարտին ան բարձրացուեցաւ Լորտերու Պալատ իբրեւ Մէյտընհետի պարոնուհի Մէյ:

== Ծանօթագրութիւններ ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>01r80j8la1z6fzatu5h9ava3quftqiu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ռոզա Լիւքսեմպուրկ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31237</id>
    <revision>
      <id>254982</id>
      <parentid>249426</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T06:59:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16447" sha1="rfzfsycqq21q6h4m5locdj58zcc5mmj" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}
'''Ռոզա  Լիւքսեմպուրկ''' ([[լեհերէն]]՝ Róża Luksemburg [ˈruʐa ˈluksɛmburk], [[գերմաներէն]]՝ [ˈʁoːza ˈlʊksm̩bʊʁk], [[5 Մարտ]], [[1871 թուական|1871]] – [[15 Յունուար]], [[1919 թուական|1919]])․ լեհ եւ հպատակագրուած գերմանացի մարքսիստ տեսաբան ու յեղափոխական էր: Ան Գերմանիոյ Սոցիալ-Դեմոկրատական Կուսակցութեան (SPD) առաջատար տեսաբաններէն էր, իսկ աւելի ուշ համահիմնադրեց պատերազմի դէմ «Սպարտակեան Լիկան» (Spartacus League), որ ետքը վերածուեցաւ Գերմանիոյ Կոմունիստական Կուսակցութեան (KPD): Միջազգային սոցիալիստական շարժման ազդեցիկ անդամ մը ըլլալով՝ ան կը յիշուի կայսերապաշտութեան եւ յեղափոխութեան մասին իր գրութիւններով, ինչպէս նաեւ իբրեւ սոցիալիստական ժողովրդավարութեան ջատագով:

Ծնած եւ մեծցած ըլլալով Ռուսական Կայսրութեան հպատակութեան տակ գտնուող Լեհաստանի մէջ՝ աշխարհիկ հրեայ ընտանիքի մը մէջ, Լիւքսեմպուրկ իր երիտասարդութեան աշխոյժ մասնակցութիւն ունեցաւ յեղափոխական քաղաքականութեան մէջ: Ան համահիմնադրեց «Լեհաստանի եւ Լիթուանիոյ Թագաւորութեան Սոցիալ-Դեմոկրատիան» (SDKPiL)՝ կուսակցութիւն մը, որ կը մերժէր լեհական ազգայնականութիւնը՝ ի նպաստ միջազգային դասակարգային պայքարին: 1898-ին Գերմանիա տեղափոխուելէ ետք, ան դարձաւ SPD-ի յեղափոխական թեւի գլխաւոր ձայնը: Իր 1900-ի «Սոցիալական Բարեփոխո՞ւմ, Թէ՞ Յեղափոխութիւն» տետրակին մէջ ան պաշտպանեց յեղափոխութեան անհրաժեշտութիւնը ընդդէմ Էտուարտ Պերնշթայնի բարեփոխչական տեսութիւններուն՝ պնդելով, որ բարեփոխումներու համար պայքարը նպատակին հասնելու միջոց մըն էր, եւ նոյնինքն նպատակը չէր: Ոգեշնչուելով 1905-ի Ռուսական Յեղափոխութենէն՝ ան մշակեց զանգուածային գործադուլի տեսութիւնը՝ իբրեւ պրոլետարիատի (ռամկապետութեան) ամենակարեւոր յեղափոխական գործիքը՝ ընդգծելով բանուոր դասակարգի ինքնաբուխ ստեղծագործականութիւնը:

Առաջին Համաշխարհային Պատերազմի մօտեցումով, Լիւքսեմպուրկի հակակազմաւորողական (anti-militarist) եւ հակակայսերապաշտական համոզումները զինք աւելի ու աւելի բախման մէջ դրին SPD-ի ղեկավարութեան հետ: Իր հիմնական աշխատութեան՝ «Դրամագլուխի Կուտակումը» (1913) գիրքին մէջ ան պնդեց, որ գոյատեւելու համար դրամատիրութեան՝ դէպի ոչ-դրամատիրական շրջաններ ընդլայնելու անհրաժեշտութիւնն էր կայսերապաշտութեան շարժիչ ուժը: Ան խստօրէն դատապարտեց պատերազմին կուսակցութեան ցուցաբերած աջակցութիւնը եւ բանտարկուեցաւ հակամարտութեան մեծագոյն մասին ընթացքին: Բանտէն ան գրեց ազդեցիկ «Ժունիւսի Տետրակը», որ պատերազմը հռչակեց իբրեւ դաւաճանութիւն բանուոր դասակարգին հանդէպ եւ ժողովրդականացուց «սոցիալիզմ կամ բարբարոսութիւն» արտայայտութիւնը՝ նկարագրելու համար մարդկութեան առջեւ ծառացած ընտրութիւնը: Թէեւ ան ողջունեց 1917-ի Ռուսական Յեղափոխութիւնը, իր մահէն ետք հրատարակուած ձեռագիրի մը մէջ ան սուր քննադատութեան ենթարկեց պոլշեւիկներու հրամայապաշտ քաղաքականութիւնը՝ պաշտպանելով ժողովրդավարական ազատութիւնները եւ զանգուածային մասնակցութեան վրայ հիմնուած յեղափոխութեան անհրաժեշտութիւնը: Ռուսական Յեղափոխութեան մասին իր գրութիւնները ետքը ոմանց կողմէ դիտուեցան իբրեւ ստալինիզմի կանխատեսական քննադատութիւն մը:

Ազատ արձակուելով բանտէն 1918–1919 թուականներու Գերմանական Յեղափոխութեան ընթացքին՝ Լիւքսեմպուրկ համահիմնադրեց Գերմանիոյ Կոմունիստական Կուսակցութիւնը (KPD) եւ դարձաւ 1919-ի Յունուարին Պերլինի մէջ տեղի ունեցած Սպարտակեան ապստամբութեան կեդրոնական դէմքը: Ապստամբութիւնը կառավարութեան հովանաւորած «Ֆրայքոր» կիսառազմական խումբին կողմէ ճնշուելէ ետք, Լիւքսեմպուրկ եւ իր զինակից Քարլ Լիպքնեխթ ձերբակալուեցան եւ սպաննուեցան: Իր մահէն ետք, Լիւքսեմպուրկ դարձաւ հերոսուհի եւ նահատակ՝ մարքսիստներու համար: Իր ժառանգութիւնը եղած է սաստիկ բանավէճերու առարկայ. ինքնաբուխութեան եւ ժողովրդավարութեան վրայ իր դրած շեշտադրումը մեծարուած է ձախակողմեան շատ մը շրջանակներու կողմէ — յատկապէս «Նոր Ձախ»-ի եւ ազատական սոցիալիստական աւանդոյթի հետեւորդներուն կողմէ —, բայց խստօրէն քննադատուած է ստալինեան աւանդոյթին կողմէ, որ «լիւքսեմպուրկիզմը» դատապարտեց իբրեւ հերձուածողութիւն:&lt;ref&gt;{{Citation|title=Rosa Luxemburg|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Rosa_Luxemburg&amp;oldid=1369434322|date=2026-08-14|accessdate=2026-09-18|language=en}}&lt;/ref&gt;

Միջազգային ընկերավարական շարժման ազդեցիկ անդամ մը ըլլալով, ան կը յիշուի կայսերապաշտութեան եւ յեղափոխութեան մասին իր գրութիւններով, ինչպէս նաեւ որպէս ջատագով մը ընկերավարական ժողովրդավարութեան, որու մասին հետեւեալը նշած է՝ «Ազատութիւնը միշտ եւ բացառապէս ազատութիւն է այն մարդուն համար, որ տարբեր կը մտածէ»։

== Կեանք եւ գործունէութիւն ==
Ռոզա Լիւքսեմպուրկ, ծնած եւ մեծցած է [[Ռուսական Կայսրութիւն|Ռուսիոյ]] գերիշխանութեան տակ գտնուող [[Լեհաստան|Լեհաստանի]] մէջ, աշխարհիկ հրէական ընտանիքի յարկին տակ։ Ան իր պատանեկութեան մէջ ներգրաւուեցաւ յեղափոխական քաղաքականութեան մէջ։ Համահիմնադիրն է [[Լեհաստանի եւ Լիթուանիոյ Թագաւորութեան Ընկերավարական կուսակցութիւն|Լեհաստանի եւ Լիթուանիոյ Թագաւորութեան Ընկերավարական (Սոցիալ Տեմոկրատ (SDKPiL)), կուսակցութեան]], որ մերժած է լեհ ազգայնականութիւնը՝ նախընտրելով միջազգային դասակարգային պայքարը։ 

[[1898 թուական|1898]]-ին Գերմանիա փոխադրուելէ ետք, ան դարձաւ [[Գերմանիոյ Ընկերավարական կուսակցութիւն (SPD)|Գերմանիոյ Ընկերավարական կուսակցութեան (SPD)]] յեղափոխական թեւի առաջատար ձայնը։ Իր 1900-ի «Ընկերային Բարենորոգում, թէ՞ Յեղափոխութիւն» գրքոյկին մէջ, ան պաշտպանեց յեղափոխութեան անհրաժեշտութիւնը՝ ընդդէմ Էտուարտ Պեռնշթայնի բարենորոգչական տեսութիւններուն, փաստելով, որ բարենորոգումներու պայքարը միջոց մըն էր դէպի նպատակ, եւ ոչ ինքնին նպատակ։ Ոգեշնչուած 1905-ի [[Ռուսական Յեղափոխութիւն (1905)|Ռուսական Յեղափոխութենէն]], ան զարգացուց զանգուածային գործադուլի տեսութիւնը՝ որպէս ընչազուրկ դասակարգի (բրոլետարիաթի) ամէնէն կարեւոր յեղափոխական գործիքը, ընդգծելով աշխատաւոր դասակարգի ինքնաբուխ ստեղծագործական միտքը։
[[Պատկեր:Die Russische Revolution (1922).jpg|ձախից|մինի|[[Ռուսական Յեղափոխութիւնը (գրքոյկ)]]]]
Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախորեակին, Լիւքսեմպուրկի հակառազմապաշտական եւ հակա-կայսերական համոզումները զինք աւելի մեծ հակասութեան մէջ բերին SPD-ի ղեկավարութեան հետ։ Իր գլխաւոր «&lt;nowiki/&gt;[[Դրամագլուխի կուտակումը]]&lt;nowiki/&gt;» (1913) աշխատութեան մէջ, ան հակառակած է դրամագլուխի տարածման անհրաժեշտութեան ոչ-դրամատիրական շրջաններու մէջ որպէս մղիչ ուժ կայսերապաշտութենէն անդին։ Ան սաստիկօրէն դատապարտեց կուսակցութեան աջակցութիւնը պատերազմին եւ գլխաւորաբար այդ պատճառով է որ պատերազմի մեծ մասին ընթացքին, ան բանտարկուած մնաց։ Բանտին մէջ գրեց «''Junius Pamphlet''» թերթիկը, ուր պատերազմը աշխատաւոր դասակարգի դաւաճանութիւն մը հռչակեց եւ ժողովրդական դարձուց «ընկերվարութիւն, թէ՞ բարբարոսութիւն» արտայայտութիւնը՝ նկարագրելու համար մարդկութեան առջեւ ծառացած ընտրութիւնը։

Մինչ ան [[Ռուսական Յեղափոխութիւն (1917)|1917-ի Ռուսական Յեղափոխութիւնը]] տօնեց, յետ մահու հրատարակուած ձեռագիրի մը մէջէն, ինքն է որ սուր ձեւով կը քննադատէ պոլշեւիկներու հեղինակաւոր քաղաքականութիւնը, պաշտպանելով ժողովրդավարական ազատութիւնները եւ զանգուածային մասնակցութեան վրայ հիմնուած յեղափոխութեան մը պէտքութիւնը։ Իր [[Ռուսական Յեղափոխութիւնը (գրքոյկ)|յօդուածները Ռուսական Յեղափոխութեան]] մասին աւելի ուշ ոմանց կողմէ դիտուեցան իբրեւ սթալինիզմի կանխագիտակ քննադատութիւն։

[[Գերմանական յեղափոխութիւնը (1918-1919)|1918-1919 թուականներուն Գերմանական յեղափոխութեան]] ընթացքին բանտէն ազատ արձակուելէ ետք, Լիւքսեմպուրկ [[Գերմանիոյ Համայնավար Կուսակցութիւն (KPD)|Գերմանիոյ Համայնավար Կուսակցութիւնը (KPD)]] հիմնեց եւ [[1919 թուական|1919]]-ի Յունուարին [[Պերլին|Պերլինի]] [[Սպարտակիստական ապստամբութիւն|Սպարտակիստական ապստամբութեան]] կեդրոնական դէմքը դարձաւ։ Ապստամբութիւնը [[Freikorps]]-ի՝ կառավարութեան կողմէ հովանաւորուող զինուորական խումբի մը կողմէ ճնշուելէ ետք, Լիւքսեմպուրկը եւ իր ընկերը՝ Գարլ Լիպնեխտ (Karl Liebknecht), գերեվարուեցան ու սպաննուեցան։ Մահէն ետք, Լիւքսեմպուրկը դարձաւ մարքսիստներու համար հերոսուհի եւ նահատակ։ 

== ժառանգութիւնը բանավէճի նիւթ ==
Իր ժառանգութիւնը բուռն բանավէճի նիւթ դարձած է՝ իր ինքնաբուխութեան եւ ժողովրդավարութեան շեշտադրումով, ձախակողմեան հակում ունեցող անձերէ, մանաւանդ [[Նոր Ձախ|Նոր Ձախին]] եւ ազատական ընկերվարական աւանդական բնագաւառին մէջ գտնուողներուն կողմէ, սակայն կտրուկ քննադատուած է ստալինեան աւանդութեան կողմէ, որ որպէս աղանդաւորութիւն դատապարտած է «Լիւքսեմպուրկիզմը»։

&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/biography/Rosa-Luxemburg Բրիտանական հանրագիտարան․ Ռոզա Լիւքսեմպուրկի կենսագրականը, 9-10-2017{{ref-en}}]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.dictionary.com/browse/luxemburg?q=Luxemburg Ռոզա Լիւքսեմպուրկի կենսագրական{{ref-en}}]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://plato.stanford.edu/entries/luxemburg/ Սթանթֆորտ Բանասիրական Հանրագիտարան - Ռոզա Լիւքսեմպուրկ, 13-4-2022{{ref-en}}]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.socialistalternative.org/2020/01/15/the-revolutionary-ideas-of-rosa-luxemburg/ 
Socialist Alternative - Ռոզա Լիւքսեմպուրկին յեղափոխական տեսութիւնը, 15-1-2020{{ref-en}}]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[http://isj.org.uk/spontaneity-strikes/ Բուռն ինքնաբուխութիւն, գործադուլներ եւ սոցիալիզմ. վերընթերցելով Ռոզա Լիւքսեմպուրկը, Charlie Kimber, 31-12-2023{{ref-en}}]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.versobooks.com/blogs/news/1809-the-last-letter-written-by-rosa-luxemburg-before-her-death?srsltid=AfmBOoptpkM1aPYZKL0LQd11govGYd84qQan8BPllBBs8pqR7rIjq8F9 Verso Books - Ռոզա Լյուքսեմպուրկի վերջին նամակը, որ գրեց իր մահէն առաջ, 15-1-2019{{ref-en}}]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://thewisdomdaily.com/rosa-luxemburg-the-fearless-radical-who-stood-up-to-fascism-anywhere/ The Wisdom Daily - Ռոզա Լյուքսեմպուրկ. Անվախ արմատական մը, որ ուր որ ըլլար, դէմ կեցաւ ֆաշիզմին, Matthew Gindin, 9-4-2018]&lt;/ref&gt;

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Լեհ տեսաբան]]
[[Ստորոգութիւն:Լեհ յեղափոխականներ]]
[[Ստորոգութիւն:Լեհ ընկերվարականներ]]
[[Ստորոգութիւն:Միջազգային ընկերավարական շարժման ազդեցիկ անդամներ]]
[[Ստորոգութիւն:Կին գրողներ ըստ պատմական ժամանակաշրջանի]]
[[Ստորոգութիւն:Կին գրողներ ըստ ազգութեան]]
[[Ստորոգութիւն:Կին գրողներ ըստ դարի]]
[[Ստորոգութիւն:Կին գրողներ]]
[[Ստորոգութիւն:5 Մարտի ծնունդներ]]
[[Ստորոգութիւն:1871 ծնունդներ]]
[[Ստորոգութիւն:15 Յունուարի ծնունդներ]]
[[Ստորոգութիւն:1919 մահեր]]</text>
      <sha1>rfzfsycqq21q6h4m5locdj58zcc5mmj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Օփրա Ուինֆրի</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31238</id>
    <revision>
      <id>254989</id>
      <parentid>249433</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T07:45:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9442" sha1="2x1ew46sda8chz2ue3yia5u4fhm8cq5" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}
'''Օփրա  Կայլ Ուինֆրի''' ('''Oprah Gail Winfrey'''), ( 29 Յունուար 1954) Ամերիկացի լրատուամիջոցներու տէր, դերասանուհի, գործադիր արտադրիչ, հեղինակ եւ հեռուստատեսային դէմք է: Ան ամէնէն աւելի ծանօթ է իր «Օփրա Ուինֆրիի Շոու» (''The Oprah Winfrey Show'') հարցազրոյցի յայտագիրով, որ կը սփռուէր Շիքակոյէն եւ ազգային մակարդակով հեռարձակուեցաւ 25 տարի՝ 1986-էն 2011: Համաշխարհային մակարդակով, ան ամէնահարուստ սեւամորթ կինն է եւ ամէնահարուստ կին հռչակաւոր անձնաւորութիւնը: «Բոլոր Լրատուամիջոցներու Թագուհի» կոչուած՝ ան 20-րդ դարու ամէնահարուստ ափրիկեցի-ամերիկացին էր եւ ատեն մը աշխարհի միակ սեւամորթ միլիառատէրը: 2007-ին ան յաճախ կը դասուէր իբրեւ աշխարհի ամէնէն ազդեցիկ կինը, իսկ 2026-ին անուանուեցաւ ողջ մնացած ամէնամեծ ինքնաստեղծ (սեփական ուժերով յաջողութեան հասած) ամերիկացին: 

== Կենսագրութիւն&lt;ref&gt;{{Citation|title=Oprah Winfrey|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Oprah_Winfrey&amp;oldid=1373591297|date=2026-09-06|accessdate=2026-09-18|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Ուինֆրի ծնած է աղքատութեան մէջ, Միսիսիփիի գիւղական շրջանին մէջ, անչափահաս մօրմէ մը, եւ աւելի ուշ մեծցած է Միլուոքիի աղքատ թաղամասերուն մէջ&lt;ref&gt;Mowbray, Nicole (March 2, 2003). &quot;Oprah's path to power&quot;. ''The Guardian''. UK. Archived from the original on July 12, 2022. Retrieved August 25, 2008.&lt;/ref&gt;: Ապա Ուինֆրին ուղարկուած է ապրելու այն մարդուն հետ, որուն ինք հայր կը կոչէ՝ Վերնոն Ուինֆրիի, որ վարսայարդար էր Նէշվիլի մէջ (Թենեսի), եւ դեռ երկրորդական վարժարանի աշակերտ ըլլալով՝ աշխատանքի անցած է ռատիոյի մէջ&lt;ref&gt;&quot;Oprah Winfrey&quot;. ''Biography''. February 17, 2021. Archived from the original on March 5, 2022. Retrieved March 5, 2022.&lt;/ref&gt;: 19 տարեկանին ան արդէն տեղական երեկոյեան լուրերու համահաղորդավարուհի էր: Ուինֆրիի յաճախ յուզական, յանկարծաբանական հաղորդման ոճը ի վերջոյ առաջնորդեց զինք դէպի ցերեկային հարցազրոյցի յայտագիրներու (talk show) ասպարէզ, եւ Շիքակոյի երրորդ դիրքը գրcontents տեղական հաղորդումը առաջին տեղը բարձրացնելէ ետք&lt;ref&gt;&quot;#562 Oprah Winfrey&quot;. ''Forbes Special Report: The World's Billionaires (2006)''. October 2006. Archived from the original on February 9, 2011. Retrieved August 25, 2008.&lt;/ref&gt;, ան հիմնեց իր սեփական արտադրական ընկերութիւնը: 

Լրատուական հաղորդակցութեան աւելի մտերմիկ, խոստովանական ձեւ մը ստեղծելուն համար վերագրուող՝ Ուինֆրին ժողովրդականացուց եւ յեղափոխեց Ֆիլ Տոնահիւի&lt;ref&gt;Tannen, Deborah (June 8, 1998). &quot;The TIME 100: Oprah Winfrey&quot;. ''Time''. Archived from the original on July 4, 2011. Retrieved August 25, 2008.&lt;/ref&gt; կողմէ սկզբնաւորուած դեղին/տաբլոյտ հարցազրոյցի յայտագիրներու ոճը&lt;ref&gt;Tannen, Deborah (June 8, 1998). &quot;The TIME 100: Oprah Winfrey&quot;. ''Time''. Archived from the original on July 4, 2011. Retrieved August 25, 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Coming After Oprah&quot; (Press release). Dr. Leonard Mustazza. Archived from the original on June 25, 2003. Retrieved August 25, 2008.&lt;/ref&gt;: 1990-ականներու միջնադարին, Ուինֆրին վերափոխեց իր յայտագիրը՝ կեդրոնանալով գրականութեան, ինքնազարգացման, ինքնագիտակցութեան (mindfulness) եւ հոգեւորականութեան վրայ: Ան քննադատուած է խոստովանանքի մշակոյթ մը սանձազերծելուն, վիճելի ինքնօգնութեան (self-help) գաղափարներ տարածելուն եւ յուզակեդրոն մօտեցում ունենալուն համար, ինչպէս նաեւ գովաբանուած է դժուարութիւնները յաղթահարելու եւ ուրիշներուն բարերար դառնալուն համար: Ուինֆրին նաեւ իբրեւ քաղաքական ուժ յայտնուեցաւ 2008-ի նախագահական ընտրարշաւին ընթացքին, ուր Պարաք Օպամայի հանդէպ անոր ցուցաբերած զօրակցութիւնը, ըստ գնահատումներու, մօտ մէկ միլիոն քուէ ապահովեց 2008-ի Դեմոկրատական նախնական ընտրութիւններու (primaries) ընթացքին: Նոյն տարին ան հիմնեց իր սեփական հեռուստացանցը՝ «Oprah Winfrey Network» (OWN): 2013-ին, Նախագահ Պարաք Օպամայի կողմէ Ուինֆրիին շնորհուեցաւ «Նախագահական Ազատութեան Մետալ»-ը&lt;ref&gt;Slack, Megan (November 20, 2013). &quot;President Obama Honors Presidential Medal of Freedom Recipients&quot;. Archived from the original on July 29, 2022. Retrieved April 8, 2018.&lt;/ref&gt;:

1994-ին, Ուինֆրին ընդունուեցաւ Կանանց Ազգային Փառքի Սրահ: Ան պատուաւոր տոքթորի կոչումներ ստացած է բազմաթիւ համալսարաններէ: Ուինֆրին իր ասպարէզի ընթացքին շահած է բազմաթիւ մրցանակներ, ներառեալ 19 «Daytime Emmy» մրցանակ (ներառեալ «Կեանքի Վաստակի» եւ «Նախագահի» մրցանակները), 3 «Primetime Emmy» մրցանակ (ներառեալ «Պոպ Հոփ Մարդասիրական Մրցանակ»-ը), «Tony» մրցանակ, «Peabody» մրցանակ եւ Օսքարի կողմէ շնորհուող «Ժան Հերշոլթ Մարդասիրական Մրցանակ»-ը, ինչպէս նաեւ Օսքարի երկու մրցակցային անուանադրումներ: Ուինֆրին 2021-ին ընտրուած է Արուեստից եւ Գիտութեանց Ամերիկեան Ակադեմիայի անդամ&lt;ref&gt;&quot;New Members&quot;. ''American Academy of Arts &amp; Sciences''. Archived from the original on May 23, 2021. Retrieved April 24, 2021.&lt;/ref&gt;:

=== Մրցանակներ ===
Իր երկարամեայ գործունէութեան ընթացքին շահած է բազմաթիւ մրցանակներ, ներառեալ՝ 

* «19 Daytime Emmy Awards» (ներառեալ Կեանքի Նուաճման եւ Նախագահի մրցանակները), 
* 3 Primetime Emmy Awards (ներառեալ Փոփ Հոփ մարդասիրական մրցանակը), 
* մէկ Tony Award, 
* մէկ Peabody Award եւ Jean Hersholt Humanitarian Award մրցանակը, բացի երկու մրցակցային Academy Awards առաջադրանքներէ։ 

2021-ին ընտրուած է American Academy of Arts and Sciences-ի անդամ&lt;ref&gt;[https://aaspeechesdb.oscars.org/link/084-203/ Մրցանակներ]&lt;/ref&gt;։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Ի. դարու ամերիկացի գործարարներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ի. դարու ամերիկացի դերասանուհիներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ի. դարու ամերիկացի կին գրողներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ի. դարու կին գրողներ]]
[[Ստորոգութիւն:ԻԱ. դարու ամերիկացի գործարարներ]]
[[Ստորոգութիւն:ԻԱ. դարու ամերիկացի գրողներ]]
[[Ստորոգութիւն:ԻԱ. դարու ամերիկացի դերասանուհիներ]]
[[Ստորոգութիւն:ԻԱ. դարու ամերիկացի կին գրողներ]]
[[Ստորոգութիւն:«Ոսկեայ գունդ» մրցանակի դափնեկիրներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի գործարարներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի գրողներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի լրագրողներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի հեռատեսիլի դերասանուհիներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ինքնակենսագիրներ]]
[[Ստորոգութիւն:Հաղորդավարներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի մեծահարուստներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի բարերարներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի հաղորդավարներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի կին լրագրողներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի խմբագիրներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի հանրային գործիչներ]]</text>
      <sha1>2x1ew46sda8chz2ue3yia5u4fhm8cq5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>254990</id>
      <parentid>254989</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T07:46:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9438" sha1="s4fo85gur3bhwtgjxt04cl69pfho8ep" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}
'''Օփրա  Կայլ Ուինֆրի''' ('''Oprah Gail Winfrey'''), ( 29 Յունուար 1954) Ամերիկացի լրատուամիջոցներու տէր, դերասանուհի, գործադիր արտադրիչ, հեղինակ եւ հեռուստատեսային դէմք է: Ան ամէնէն աւելի ծանօթ է իր «Օփրա Ուինֆրիի Շոու» (''The Oprah Winfrey Show'') հարցազրոյցի յայտագիրով, որ կը սփռուէր Շիքակոյէն եւ ազգային մակարդակով հեռարձակուեցաւ 25 տարի՝ 1986-էն 2011: Համաշխարհային մակարդակով, ան ամէնահարուստ սեւամորթ կինն է եւ ամէնահարուստ կին հռչակաւոր անձնաւորութիւնը: «Բոլոր Լրատուամիջոցներու Թագուհի» կոչուած՝ ան 20-րդ դարու ամէնահարուստ ափրիկեցի-ամերիկացին էր եւ ատեն մը աշխարհի միակ սեւամորթ միլիառատէրը: 2007-ին ան յաճախ կը դասուէր իբրեւ աշխարհի ամէնէն ազդեցիկ կինը, իսկ 2026-ին անուանուեցաւ ողջ մնացած ամէնամեծ ինքնաստեղծ (սեփական ուժերով յաջողութեան հասած) ամերիկացին: 

== Կենսագրութիւն&lt;ref&gt;{{Citation|title=Oprah Winfrey|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Oprah_Winfrey&amp;oldid=1373591297|date=2026-09-06|accessdate=2026-09-18|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Ուինֆրի ծնած է աղքատութեան մէջ, Միսիսիփիի գիւղական շրջանին մէջ, անչափահաս մօրմէ մը, եւ աւելի ուշ մեծցած է Միլուոքիի աղքատ թաղամասերուն մէջ&lt;ref&gt;Mowbray, Nicole (March 2, 2003). &quot;Oprah's path to power&quot;. ''The Guardian''. UK. Archived from the original on July 12, 2022. Retrieved August 25, 2008.&lt;/ref&gt;: Ապա Ուինֆրին ուղարկուած է ապրելու այն մարդուն հետ, որուն ինք հայր կը կոչէ՝ Վերնոն Ուինֆրիի, որ վարսայարդար էր Նէշվիլի մէջ (Թենեսի), եւ դեռ երկրորդական վարժարանի աշակերտ ըլլալով՝ աշխատանքի անցած է ռատիոյի մէջ&lt;ref&gt;&quot;Oprah Winfrey&quot;. ''Biography''. February 17, 2021. Archived from the original on March 5, 2022. Retrieved March 5, 2022.&lt;/ref&gt;: 19 տարեկանին ան արդէն տեղական երեկոյեան լուրերու համահաղորդավարուհի էր: Ուինֆրիի յաճախ յուզական, յանկարծաբանական հաղորդման ոճը ի վերջոյ առաջնորդեց զինք դէպի ցերեկային հարցազրոյցի յայտագիրներու (talk show) ասպարէզ, եւ Շիքակոյի երրորդ դիրքը contents տեղական հաղորդումը առաջին տեղը բարձրացնելէ ետք&lt;ref&gt;&quot;#562 Oprah Winfrey&quot;. ''Forbes Special Report: The World's Billionaires (2006)''. October 2006. Archived from the original on February 9, 2011. Retrieved August 25, 2008.&lt;/ref&gt;, ան հիմնեց իր սեփական արտադրական ընկերութիւնը: 

Լրատուական հաղորդակցութեան աւելի մտերմիկ, խոստովանական ձեւ մը ստեղծելուն համար վերագրուող՝ Ուինֆրին ժողովրդականացուց եւ յեղափոխեց Ֆիլ Տոնահիւի&lt;ref&gt;Tannen, Deborah (June 8, 1998). &quot;The TIME 100: Oprah Winfrey&quot;. ''Time''. Archived from the original on July 4, 2011. Retrieved August 25, 2008.&lt;/ref&gt; կողմէ սկզբնաւորուած դեղին/տաբլոյտ հարցազրոյցի յայտագիրներու ոճը&lt;ref&gt;Tannen, Deborah (June 8, 1998). &quot;The TIME 100: Oprah Winfrey&quot;. ''Time''. Archived from the original on July 4, 2011. Retrieved August 25, 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Coming After Oprah&quot; (Press release). Dr. Leonard Mustazza. Archived from the original on June 25, 2003. Retrieved August 25, 2008.&lt;/ref&gt;: 1990-ականներու միջնադարին, Ուինֆրին վերափոխեց իր յայտագիրը՝ կեդրոնանալով գրականութեան, ինքնազարգացման, ինքնագիտակցութեան (mindfulness) եւ հոգեւորականութեան վրայ: Ան քննադատուած է խոստովանանքի մշակոյթ մը սանձազերծելուն, վիճելի ինքնօգնութեան (self-help) գաղափարներ տարածելուն եւ յուզակեդրոն մօտեցում ունենալուն համար, ինչպէս նաեւ գովաբանուած է դժուարութիւնները յաղթահարելու եւ ուրիշներուն բարերար դառնալուն համար: Ուինֆրին նաեւ իբրեւ քաղաքական ուժ յայտնուեցաւ 2008-ի նախագահական ընտրարշաւին ընթացքին, ուր Պարաք Օպամայի հանդէպ անոր ցուցաբերած զօրակցութիւնը, ըստ գնահատումներու, մօտ մէկ միլիոն քուէ ապահովեց 2008-ի Դեմոկրատական նախնական ընտրութիւններու (primaries) ընթացքին: Նոյն տարին ան հիմնեց իր սեփական հեռուստացանցը՝ «Oprah Winfrey Network» (OWN): 2013-ին, Նախագահ Պարաք Օպամայի կողմէ Ուինֆրիին շնորհուեցաւ «Նախագահական Ազատութեան Մետալ»-ը&lt;ref&gt;Slack, Megan (November 20, 2013). &quot;President Obama Honors Presidential Medal of Freedom Recipients&quot;. Archived from the original on July 29, 2022. Retrieved April 8, 2018.&lt;/ref&gt;:

1994-ին, Ուինֆրին ընդունուեցաւ Կանանց Ազգային Փառքի Սրահ: Ան պատուաւոր տոքթորի կոչումներ ստացած է բազմաթիւ համալսարաններէ: Ուինֆրին իր ասպարէզի ընթացքին շահած է բազմաթիւ մրցանակներ, ներառեալ 19 «Daytime Emmy» մրցանակ (ներառեալ «Կեանքի Վաստակի» եւ «Նախագահի» մրցանակները), 3 «Primetime Emmy» մրցանակ (ներառեալ «Պոպ Հոփ Մարդասիրական Մրցանակ»-ը), «Tony» մրցանակ, «Peabody» մրցանակ եւ Օսքարի կողմէ շնորհուող «Ժան Հերշոլթ Մարդասիրական Մրցանակ»-ը, ինչպէս նաեւ Օսքարի երկու մրցակցային անուանադրումներ: Ուինֆրին 2021-ին ընտրուած է Արուեստից եւ Գիտութեանց Ամերիկեան Ակադեմիայի անդամ&lt;ref&gt;&quot;New Members&quot;. ''American Academy of Arts &amp; Sciences''. Archived from the original on May 23, 2021. Retrieved April 24, 2021.&lt;/ref&gt;:

=== Մրցանակներ ===
Իր երկարամեայ գործունէութեան ընթացքին շահած է բազմաթիւ մրցանակներ, ներառեալ՝ 

* «19 Daytime Emmy Awards» (ներառեալ Կեանքի Նուաճման եւ Նախագահի մրցանակները), 
* 3 Primetime Emmy Awards (ներառեալ Փոփ Հոփ մարդասիրական մրցանակը), 
* մէկ Tony Award, 
* մէկ Peabody Award եւ Jean Hersholt Humanitarian Award մրցանակը, բացի երկու մրցակցային Academy Awards առաջադրանքներէ։ 

2021-ին ընտրուած է American Academy of Arts and Sciences-ի անդամ&lt;ref&gt;[https://aaspeechesdb.oscars.org/link/084-203/ Մրցանակներ]&lt;/ref&gt;։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Ի. դարու ամերիկացի գործարարներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ի. դարու ամերիկացի դերասանուհիներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ի. դարու ամերիկացի կին գրողներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ի. դարու կին գրողներ]]
[[Ստորոգութիւն:ԻԱ. դարու ամերիկացի գործարարներ]]
[[Ստորոգութիւն:ԻԱ. դարու ամերիկացի գրողներ]]
[[Ստորոգութիւն:ԻԱ. դարու ամերիկացի դերասանուհիներ]]
[[Ստորոգութիւն:ԻԱ. դարու ամերիկացի կին գրողներ]]
[[Ստորոգութիւն:«Ոսկեայ գունդ» մրցանակի դափնեկիրներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի գործարարներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի գրողներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի լրագրողներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի հեռատեսիլի դերասանուհիներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ինքնակենսագիրներ]]
[[Ստորոգութիւն:Հաղորդավարներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի մեծահարուստներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի բարերարներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի հաղորդավարներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի կին լրագրողներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի խմբագիրներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի հանրային գործիչներ]]</text>
      <sha1>s4fo85gur3bhwtgjxt04cl69pfho8ep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Նեժիպ Միքաթի</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32175</id>
    <revision>
      <id>254995</id>
      <parentid>252596</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T08:56:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22212" sha1="27cfy4jamy344yfhebowx7xzxyzbdl1" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Նեժիպ Միքաթի'''&lt;ref&gt;{{Citation|title=Najib Mikati|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Najib_Mikati&amp;oldid=1357532646|date=2026-06-03|accessdate=2026-07-07|language=en}}&lt;/ref&gt; ({{Lang-ar|نجيب ميقاتي}}, {{ԱԾ}}), քաղաքական գործիչ,  [[Լիբանան|Լիբանանի]] վարչապետի պաշտօնակատար՝ 2021-2025 թուականներուն։ Լիբանանի 52-րդ վարչապետը&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ar/%D9%84%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D9%83%D9%84%D9%8A%D9%81-%D9%86%D8%AC%D9%8A%D8%A8-%D9%85%D9%8A%D9%82%D8%A7%D8%AA%D9%8A-%D8%A8%D8%AA%D8%B4%D9%83%D9%8A%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%83%D9%88%D9%85%D8%A9-%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B0%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D9%8A%D8%B1%D9%8A/a-58649180|title=لبنان.. تكليف نجيب ميقاتي بتشكيل الحكومة بعد اعتذار الحريري|website=dw.com|language=արաբերէն|accessdate=2026-07-02}}&lt;/ref&gt;։

Ան նաեւ ծառայած է այս պաշտօնին վրայ իբրեւ 48-րդ եւ 45-րդ վարչապետ՝ 2011-էն 2014-ին եւ 2005-ին, հանրային շինութեանց եւ փոխադրութեանց նախարարի պաշտօնը վարելէ ետք՝ Դեկտեմբեր 1998-էն մինչեւ 2003 թուական:

2005-ին ան գլխաւորեց ժամանակաւոր կառավարութիւն մը, որ հսկեց 2005-ի ընդհանուր ընտրութիւններուն՝ սուրիական զօրքերու հեռացումէն ետք: 2011-ին ան կազմեց իր երկրորդ կառավարութիւնը, որ կը վայելէր Մարտ 8-ի դաշինքի աջակցութիւնը, նախքան իր հրաժարականը՝ 2013-ին: Ան Թրիփոլիի երեսփոխան էր 2000-էն 2005 թուականներուն, եւ վերընտրուեցաւ 2009-ին ու 2018-ին: 2021-ի Յուլիսին ան նշանակուեցաւ վարչապետ եւ ստանձնեց պաշտօնը 10 Սեպտեմբեր 2021-ին&lt;ref&gt;Hubbard, Ben (26 July 2021). &quot;Lebanon Turns to Billionaire Tycoon to Form Next Government&quot;. ''The New York Times''.&lt;/ref&gt;: Ան յաջորդաբար պարտութիւն կրեց 13 Յունուար 2025-ի խորհրդարանական խորհրդակցութիւններուն ընթացքին՝ Արդարադատութեան միջազգային դատարանի նախագահ Նաուաֆ Սալամի դէմ՝ ստանալով միայն 9 քուէ՝ Սալամի 84 քուէին դիմաց&lt;ref&gt;Qiblawi, Tamara (13 January 2025). &quot;Top ICJ judge Nawaf Salam named Lebanon's next prime minister&quot;. ''CNN''. Retrieved 14 January 2025.&lt;/ref&gt;:

«Ֆորպս»-ի համաձայն՝ Նաժիպ Միքաթի Լիբանանի ամենահարուստ մարդն է՝ իր եղբօր՝ Թահա Միքաթիի հետ միասին. 2023-ին անոնցմէ իւրաքանչիւրը ունէր 2.8 միլիառ տոլարի զուտ հարստութիւն: 2019-ին պետական դատախազ Ղատա Աուն Միքաթին մեղադրեց փտածութեան մէջ եւ անոր դէմ դատական հայց ներկայացուց՝ սուպսիտաւորուած բնակարանային վարկերու միջոցով անօրինական հարստացման մեղադրանքով&lt;ref&gt;Chehayeb, Kareem. &quot;Lebanese Sunni leaders endorse Mikati to form new government&quot;. ''www.aljazeera.com''. Retrieved 26 July 2021.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Lebanon's former PM denies corruption charges&quot;. ''Deutsche Welle''. 23 October 2019. Retrieved 26 July 2021.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Prosecutor presses charges against Lebanon ex-PM: state media&quot;. ''France 24''. 23 October 2019. Retrieved 26 July 2021.&lt;/ref&gt;: Մեղադրանքները մերժուեցան 3 Փետրուար 2022-ին՝ դատաւոր Շարպել Ապու Սամրայի կողմէ&lt;ref&gt;&quot;إسقاط الملاحقة عن ميقاتي وشركاته بدعوى القروض المدعومة&quot;. 6 April 2022.&lt;/ref&gt;: 2023-ին Մոնաքոյի մէջ կատարուած քննութիւն մը զինք արդարացուց որեւէ յանցանքէ՝ «անբաւարար ապացոյցներու» պատճառով&lt;ref&gt;Jalabi, Raya (25 August 2023). &quot;Lebanon prime minister cleared after Monaco corruption probe&quot;. ''Financial Times''.&lt;/ref&gt;, եւ ան յայտարարեց, որ իրեն ուղղուած մեղադրանքները քաղաքական դրդապատճառներ ունէին&lt;ref&gt;&quot;Alleged money laundering: Monaco investigation into Mikati closed, his office says&quot;. ''L'Orient Today''. 25 August 2023.&lt;/ref&gt;: Հանրային շինութեանց եւ փոխադրութեանց նախարարի պաշտօնավարութեան ընթացքին (1998–2004), Միքաթի գործնական յարաբերութիւններ հաստատեց Սուրիոյ նախագահ Պաշշար էլ-Ասատի հետ. ժամանակաշրջան մը, երբ Սուրիան զգալի քաղաքական ազդեցութիւն ունէր Լիբանանի մէջ&lt;ref&gt;&quot;Najib Mikati | Biography, Family, Religion, &amp; Hezbollah and Israel&quot;. ''Encyclopædia Britannica''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Azhari, Timour. &quot;Who is Najib Mikati, Lebanon's prime minister?&quot;. ''The National''.&lt;/ref&gt;: Ան յետագային հեռացաւ Ասատի կառավարութենէն՝ հրաժարելով վարչապետի պաշտօնէն Մարտ 2013-ին, Լիբանանի մէջ Ասատի կողմնակից եւ հակառակորդ ճամբարներու միջեւ ստեղծուած լարուածութեան պատճառով: Միքաթի եւ իր եղբայրը՝ Թահա, 1982-ին հիմնեցին «Ինվեսթքոմ» ընկերութիւնը՝ իրենց հարստութիւնը կերտելով Ափրիկէի եւ Միջին Արեւելքի զարգացող շուկաներուն մէջ շարժական հեռահաղորդակցութեան գործառնութիւններու միջոցով: Մինչեւ 2005 թուական, ընկերութիւնը գործունէութիւն կը ծաւալէր տասը երկիրներու մէջ՝ Կանա, Պենին, Լիպերիա, Կուինէա, Կուինէա-Պիսաու, Սուտան, Սուրիա, Եմէն, Աֆղանիստան եւ Կիպրոս, եւ ցուցակագրուած էր Լոնտոնի ու Տուպայի սակարաններուն մէջ&lt;ref&gt;&quot;MTN dials up $5.5bn deal&quot;. ''Business Report''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;MTN Agrees to Acquire Investcom LLC for US$5.53 bil&quot;. ''S&amp;P Global''.&lt;/ref&gt;: 2006-ին «Ինվեսթքոմ»-ը գնուեցաւ Հարաւային Ափրիկէի «Էմ-Թի-Էն Կրուփ»-ի կողմէ՝ 5.5 միլիառ ԱՄՆ տոլարով&lt;ref&gt;&quot;MTN Acquires Investcom&quot;. ''Light Reading'' (Press release). 2006.&lt;/ref&gt;: Եղբայրները յաջորդաբար հիմնեցին «Էմ 1 Կրուփ» հոլտինկային ընկերութիւնը, որ ներդրումներ ունի հեռահաղորդակցութեան, անշարժ գոյքի, նորաձեւութեան, ուժանիւթի եւ ելեւմուտքի ոլորտներուն մէջ&lt;ref&gt;&quot;Najib Mikati | Biography, Family, Religion, &amp; Hezbollah and Israel&quot;. ''Encyclopædia Britannica''.&lt;/ref&gt;:

== Կենսագրական գիծեր&lt;ref&gt;{{Citation|title=Najib Mikati|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Najib_Mikati&amp;oldid=1357532646|date=2026-06-03|accessdate=2026-07-07|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Միքաթի ծնած է 24 Նոյեմբեր 1955-ին եւ կը սերի Թրիփոլիի մէջ հաստատուած ակնառու [[Սիւննի]] Մահմետական ընտանիքէ մը։ Ան 1980-ին աւարտած է [[Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարան|Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանը]] (AUB)՝ ստանալով Գործարար Վարչագիտութեան Մագիստրոսի (MBA) աստիճան։ Ան նաեւ մասնակցած է Հարուըրտի մէջ կազմակերպուած ամառնային դպրոցի ծրագրի մը, ինչպէս նաեւ կառավարման յառաջացած ծրագիրներու՝ INSEAD-ի մէջ&lt;ref&gt;&quot;Profile: Najib Mikati&quot;. ''BBC''. 25 January 2011. Retrieved 6 October 2012.&lt;/ref&gt;։

== Գործարար ասպարէզ եւ հարստութիւն&lt;ref&gt;{{Citation|title=Najib Mikati|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Najib_Mikati&amp;oldid=1357532646|date=2026-06-03|accessdate=2026-07-07|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
1979-ին Նաժիպի աւագ եղբայրը՝ Թահա Միքաթի, հիմնեց «Արաբական շինարարական ընկերութիւն»-ը (Arabian Construction Company - ACC), որուն գլխաւոր գրասենեակը կը գտնուի Ապու Տապիի մէջ եւ որ դարձաւ Միջին Արեւելքի խոշորագոյն շինարարական ընկերութիւններէն մէկը։ Նաժիպ Միքաթի իր եղբօր՝ Թահայի հետ, 1982-ին համահիմնադիրը դարձաւ «Ինվեսթքոմ» (Investcom) հեռահաղորդակցութեան ընկերութեան։ Ան ընկերութիւնը Յունիս 2006-ին 5.5 միլիառ տոլարով վաճառեց Հարաւային Ափրիկէի «Էմ-Թի-Էն Կրուփ»-ին։ «Ինվեսթքոմ Հոլտինկ»-ի միջոցով եղբայրները միասին կը տնօրինեն «Lebanon24» լրատուական կայքը եւ «LBCI» հեռուստակայանի բաժնետոմսերու 11%-ը&lt;ref&gt;&quot;Mikati Family&quot;. ''lebanon.mom-gmr.org''. Retrieved 4 April 2024.&lt;/ref&gt;։

Ան հանդիսաւոր բաժնետէր է հարաւափրիկեան «MTN» հեռահաղորդակցութեան օփերաթորին մէջ, «Ֆասոնապլ» (Façonnable) շքեղ նորաձեւութեան ապրանքանիշի սեփականատէրն է, ինչպէս նաեւ ներդրող է փոխադրութեան, կազի եւ քարիւղի ձեռնարկութիւններու մէջ։ Ան նաեւ ներդրումներ ունի անշարժ գոյքի ոլորտին մէջ, յատկապէս Լոնտոնի, Նիւ Եորքի եւ Մոնաքոյի մէջ&lt;ref&gt;&quot;Najib Mikati, un milliardaire honni par la rue pour diriger un Liban en crise&quot;. 26 July 2021.&lt;/ref&gt;։

Անոր կը պատկանի 79 մեթրնոց «Միմթի» (Mimtee) շարժիչաւոր զբօսանաւը&lt;ref&gt;&quot;CRN's 79m motor yacht Mimtee in Monaco&quot;. superyachttimes.com. 6 March 2020.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Najib Mikati – Owner of the Yacht Mimtee&quot;. superyachtfan.com.&lt;/ref&gt;։

== Քաղաքական ասպարէզ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Najib Mikati|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Najib_Mikati&amp;oldid=1357532646|date=2026-06-03|accessdate=2026-07-07|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
4 Դեկտեմբեր 1998-ին Հանրային շինութեանց եւ փոխադրութեանց նախարար նշանակուելէ ետք, Միքաթի 2000-ին ընտրուեցաւ Լիբանանի խորհրդարանի անդամ իր ծննդավայր Թրիփոլիէն՝ ստանալով աւելի շատ քուէ, քան Օմար Քարամին, որ նոյնպէս ընտրուած էր նոյն բազմամանդաթ ընտրատարածքէն։ Իբրեւ խորհրդարանի անդամ՝ Միքաթի պահպանեց իր նախարարական պաշտօնը եւ ձեռք բերաւ չափաւորական սուրիամէտ քաղաքական գործիչի համբաւ, որ բնականոն յարաբերութիւններ ունէր Սուրիոյ նախագահ Պաշշար էլ-Ասատի հետ։ Հետագային Միքաթի նշանակուեցաւ փոխադրութեանց նախարար եւ դարձաւ Լիբանանի այն ժամանակուան նախագահ Էմիլ Լահուտի դաշնակիցը՝ զօրակցելով 2004-ին անոր պաշտօնավարութեան ժամկէտի երկարաձգման&lt;ref&gt;Fakih, Mohalhel (2–8 September 2004). &quot;Pulling at Lebanon's strings&quot;. ''Al Ahram Weekly''. '''706'''. Archived from the original on 21 September 2013. Retrieved 19 April 2013.&lt;/ref&gt;։

Ան կը նկատուի համախոհական դէմք, քանի որ մօտիկ չէ որեւէ յատուկ քաղաքական խմբաւորման։ Ան սիւննի համայնքի առաջնորդներէն մէկն է։ Ան ինքը կը հերքէ որեւէ մօտիկութիւն «Հըզպուլլահ»-ին հետ եւ զինք կը բնութագրէ իբրեւ ազատական (լիպերալ)՝ շեշտելով գործարարութեան ոլորտի իր փորձառութիւնը՝ Միացեալ Նահանգներուն վստահութիւն ներշնչելու համար&lt;ref&gt;&quot;Liban : Le Premier ministre désigné se défend d'être ''l'homme du Hezbollah''&quot;. 25 January 2011.&lt;/ref&gt;։

=== Առաջին վարչապետութիւն ===
2000 թուականէն ի վեր Միքաթի Լիբանանի վարչապետի մշտական թեկնածու էր, որ ի վերջոյ ստանձնեց պաշտօնը 13 Ապրիլ 2005-ին՝ Օմար Քարամէի հրաժարականէն ետք: Կառավարութիւն կազմելու բանակցութիւններու ընթացքին Միքաթի ի հայտ եկաւ որպէս փոխհամաձայնեցուած (համախոհական) թեկնածու: Միքաթի գործեց որպէս պաշտօնակատար վարչապետ: Ան կը գլխաւորէ «Ալ-Մաժտ» (Փառք) պլոքը, որ 2004-էն ի վեր երկու աթոռ ունէր Լիբանանի խորհրդարանին մէջ: Ան նաեւ հիմնեց կեդրոնամէտ շարժումն ու գաղափարախօսութիւնը Լիբանանի եւ արաբական աշխարհին մէջ, որուն համար Լիբանանի մէջ կազմակերպած է բազմաթիւ միջազգային համաժողովներ: 2009-ի ընդհանուր ընտրութիւններուն Միքաթի վերստին Թրիփոլիէն երեսփոխանական աթոռ մը շահեցաւ՝ ըլլալով Լիբանանի խորհրդարանի կեդրոնամէտ խմբաւորումներու անդամ&lt;ref&gt;&quot;Elections in Lebanon&quot; (PDF). IFES. Retrieved 22 March 2013.&lt;/ref&gt;:

=== Երկրորդ վարչապետութիւն ===
24 Յունուար 2011-ին «8 Մարտ»-ի դաշինքը, մասնաւորապէս՝ Հըզպալլան, Միշէլ Աունը եւ Ուալիտ Ժումպլաթը, Միքաթին առաջադրեցին վարչապետի պաշտօնին համար: Միքաթի յաջորդեց Սաատ Հարիրիին, որուն կառավարութիւնը տապալած էր 12 Յունուար 2011-ին դաշինքի տասը նախարարներու եւ նախագահական մէկ նշանակեալի հրաժարականին պատճառով, ինչ որ հետեւանք էր Լիբանանի հարցով Յատուկ ատեանին շուրջ փոխհամաձայնութեան հասնելու սէուտական-սիրիական նախաձեռնութեան ձախողման: 25 Յունուարին Լիբանանի խորհրդարանի 68 անդամներ կողմ քուէարկեցին Միքաթիի առաջադրման որպէս վարչապետ: Ապա Լիբանանի նախագահ Միշէլ Սլէյման Միքաթին հրաւիրեց գլխաւորելու լիբանանեան նոր կառավարութիւնը: Կառավարութեան կազմութեան գործընթացը տեւեց հինգ ամիս՝ ղեկավարներու միջեւ եղած լուրջ տարակարծութիւններու պատճառով: 13 Յունիս 2011-ին Միքաթի երկրորդ անգամ ըլլալով դարձաւ Լիբանանի վարչապետ:

13 Յունիսին Միքաթի յայտարարեց կառավարութեան կազմութիւնը եւ նշեց, որ անիկա պիտի սկսի «իսրայէլացի թշնամիի բռնագրաւման տակ մնացած հողերու ազատագրումով»: 22 Մարտ 2013-ին Միքաթի հրաժարական տուաւ իր պաշտօնէն՝ «Ասատի կողմնակից եւ հակա-Ասատ ճամբարներու միջեւ սաստկացող ճնշումներու» պատճառով, եւ Լիբանանի նախագահը ընդունեց անոր հրաժարականը 23 Մարտ 2013-ին: 6 Ապրիլ 2013-ին Թամմամ Սալամին յանձնարարուեցաւ կազմել նոր կառավարութիւն&lt;ref&gt;&quot;Lebanon names Tammam Salam as new prime minister&quot;. ''BBC''. 6 April 2013. Retrieved 6 April 2013.&lt;/ref&gt;:

== Հակասութիւններ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Najib Mikati|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Najib_Mikati&amp;oldid=1357532646|date=2026-06-03|accessdate=2026-07-07|language=en}}&lt;/ref&gt; ==

=== Փտածութեան գործեր ===
2019-ին պետական դատախազ Ղատա Աուն մեղադրանք առաջադրեց Միքաթիի դէմ՝ սուպսիտաւորուած բնակարանային վարկերու միջոցով անօրինական հարստացման մեղադրանքով։ Մեղադրանքները մերժուեցան 3 Փետրուար 2022-ին՝ դատաւոր Շարպել Ապու Սամրայի կողմէ&lt;ref&gt;&quot;إسقاط الملاحقة عن ميقاتي وشركاته بدعوى القروض المدعومة&quot;. 6 April 2022.&lt;/ref&gt;։

2021-ի Հոկտեմբերին Միքաթիի անունը յիշատակուեցաւ «Փանտորայի փաստաթուղթեր»-ու արտահոսքին մէջ։ Ան հերքեց որեւէ անօրինական արարք&lt;ref&gt;&quot;Governments launch investigations after Pandora Papers show how elite shield riches&quot;. ''The Washington Post''. 4 October 2021.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Pandora Papers: Lebanon PM Mikati says family wealth legal&quot;. ''Aljazeera''. 5 October 2021.&lt;/ref&gt;։

Մամուլի հաղորդումներու համաձայն՝ Ֆրանսայի Ազգային ելեւմտական դատախազութիւնը նախնական քննութիւն մը սկսած է 2025-ի Սեպտեմբերին՝ հակափտածութեան «Շերփա» հասարակական կազմակերպութեան եւ Լիբանանի մէջ խարդախ ու յանցաւոր արարքներու զոհերու հաւաքականութեան կողմէ ներկայացուած բողոքներէն ետք. կը նշուի, որ անոնք ի միջի այլոց կը վերաբերին Ֆրանսայի մէջ եւ արտասահման գտնուող անշարժ ու շարժական գոյքերուն&lt;ref&gt;&quot;Former Lebanese PM faces fraud inquiry in France: lawyers&quot;. ''France 24''. Retrieved 15 September 2025.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Azhari, Timour. &quot;Lebanon ex-PM Najib Mikati under French fraud investigation&quot;. ''The National''. Retrieved 15 September 2025.&lt;/ref&gt;։ Միքաթի ընտանիքը յայտարարեց, որ իրենք ֆրանսական դատական իշխանութիւններէն որեւէ ծանուցում չեն ստացած եւ հաղորդուած բողոքի ու քննութեան ենթադրեալ բացման մասին տեղեկացած են միայն մամուլի միջոցով՝ ընտանիքի հարստութեան աղբիւրը որակելով «բարոյական, օրինական եւ թափանցիկ», ինչպէս նաեւ վստահութիւն յայտնելով ֆրանսական արդարադատութեան հանդէպ՝ միաժամանակ յղում ընելով անմեղութեան կանխավարկածին&lt;ref&gt;&quot;Lebanon ex-PM Najib Mikati under French fraud investigation&quot;. ''The National''. Retrieved 15 September 2025.&lt;/ref&gt;։

=== «Ուիքիլիքս»-ի բացայայտումները ===
Պէյրութի մէջ ԱՄՆ դեսպանատան 19 Դեկտեմբեր 2008 թուակիր հեռագիրը, որ հրապարակուած է «Ուիքիլիքս»-ի կողմէ, կը բացայայտէ, որ Միքաթի, 18 Դեկտեմբեր 2008-ին այն ժամանակուան փոխպետքարտուղար Տէյվիտ Հէյլի (David Hale) հետ ունեցած հանդիպման ընթացքին, «Հըզպուլլահ»-ը անուանած է «ուռուցք», որ «պէտք է հեռացուի Լիբանանը պահպանելու համար», եւ աւելցուցած է, որ «ինք կը սպասէր, որ Հըզպուլլահը տխուր վախճանի առաջնորդէ Լիբանանը»&lt;ref&gt;Sison, Michele (19 December 2008). &quot;LEBANON: WITH DAS HALE, MIKATI CALLS HIZBALLAH A &quot;TUMOR&quot; NEEDING REMOVAL&quot;. Wikileaks. Retrieved 1 December 2024.&lt;/ref&gt;։ Հեռագիրի հեղինակը՝ Լիբանանի մէջ ԱՄՆ այն ժամանակուան դեսպան Միշել Ժ. Սիսոնը, հեռագիրին մէջ նշած է, որ Միքաթի հանդիպման ընթացքին քանի մը անգամ կրկնած է «Հըզպուլլահ»-ի համար ուռուցքի որակումը, որ Միքաթիի կարծիքով՝ «ըլլայ բարորակ թէ չարորակ, պէտք է հեռացուի»&lt;ref&gt;Sison, Michele (19 December 2008). &quot;LEBANON: WITH DAS HALE, MIKATI CALLS HIZBALLAH A &quot;TUMOR&quot; NEEDING REMOVAL&quot;. Wikileaks. Retrieved 1 December 2024.&lt;/ref&gt;։ Սիսոնը այդ հեռագիրը աւարտած է մեկնաբանութեամբ մը՝ ընդունելով, որ Միքաթի «զինք մեզի կը ներկայացնէր իբրեւ Հըզպուլլահի թշնամի, քանի որ ան ակնկալութիւններ ունէր վարչապետի պաշտօնին վերադառնալու հաւանական առիթներու գծով»&lt;ref&gt;Sison, Michele (19 December 2008). &quot;LEBANON: WITH DAS HALE, MIKATI CALLS HIZBALLAH A &quot;TUMOR&quot; NEEDING REMOVAL&quot;. Wikileaks. Retrieved 1 December 2024.&lt;/ref&gt;։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Քաղաքական գործիչներ]]
[[Ստորոգութիւն:Քաղաքական գործիչներ ըստ երկրի]]</text>
      <sha1>27cfy4jamy344yfhebowx7xzxyzbdl1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ալեքսէյ Փաժիթնով</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32177</id>
    <revision>
      <id>254992</id>
      <parentid>252521</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T08:25:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16563" sha1="ntgd36w3l6sn0fnu7zsw0rylk9il09o" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}
'''Ալեքսէյ Լէոնիտովիչ Փաժիթնով''' (ծնած՝ 16 Ապրիլ 1955) [[Ռուսիա|ռուս]] եւ [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ամերիկացի]] համակարգչային ճարտարագէտ եւ տեսախաղեր նախագծող&lt;ref&gt;[https://www.theglobeandmail.com/technology/tetris-alexey-pajitnov/article20408975/ Ալեքսէյ Լէոնիտովիչ Փաժիթնով]&lt;/ref&gt;։ 

Ան ծանօթ է իբրեւ [[Թեթրիս (խաղ)|«Թեթրիս»]] խաղը ստեղծողը, նախագծողը եւ մշակողը։ 

Խաղը ստեղծած է 1985-ին, երբ կը գործէր [[Խորհրդային Միութեան Գիտութիւններու ակադեմիայ|Խորհրդային Միութեան Գիտութիւններու ակադեմիոյ]] (ներկայիս՝ [[Ռուսաստան|Ռուսաստանի]] Գիտութիւններու ակադեմիա) Դորոտնիցինի Հաշուարկային Կեդրոնին մէջ։

1991-ին Փաժիթնով կը տեղափոխուի [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ]], իսկ յետագային կը ստանայ ամերիկեան քաղաքացիութիւն։

1996-ին, ան [[Նիտերլենտներ|հոլանտացի]] տեսախաղեր նախագծող Հենք Ռոճըրզի հետ միասին, կը հիմնէ «The Tetris Company»ն։ 

Թէեւ «Թեթրիս»ը հսկայական ժողովրդականութիւն կը վայելէ ամբողջ աշխարհի տարածքին, Փաժիթնով մինչեւ այդ ատեն խաղէն հեղինակային վճարումներ (royalties) չէր ստացած, քանի որ Խորհրդային Միութեան փլուզումէն առաջ, խաղին իրաւունքները կը պատկանէին պետութեան&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/topic/Tetris Ալեքսէյ Փաժիթնով]&lt;/ref&gt;։ 

Խորհրդային Միութիւնը կը լուծարուի 1991-ին։

=== Վաղ շրջան ===
Ալեքսէյ Փաժիթնով ծնած է 16 Ապրիլ 1955-ին, Մոսկուայի մէջ, ռուս գրող ընտանիքի մը մէջ։ Հայրը արուեստի քննադատ էր, իսկ մայրը՝ լրագրող, որ կը գրէր թէ՛ [[Օրաթերթ|օրաթերթերու]], թէ՛ [[Շարժապատկեր|շարժապատկերին]] նուիրուած [[Ամսագիր|ամսագիրի]] մը համար։ Ծնողքին շնորհիւ Փաժիթնով փոքր տարիքէն կը ծանօթանայ արուեստի աշխարհին եւ աստիճանաբար յատուկ հետաքրքրութիւն կը ցուցաբերէ շարժապատկերի նկատմամբ։ Ան բազմաթիւ շարժապատկերային ցուցադրութիւններու կը մասնակցէր մօրը հետ, ներառեալ՝ Մոսկուայի Շարժապատկերի Միջազգային Փառատօնը&lt;ref&gt;[https://www.atarihq.com/tsr/special/tetrishist.html «Թեթրիս» խաղը ստեղծողը]&lt;/ref&gt;։

Փաժիթնով նաեւ յատուկ ընդունակութիւն ունէր թուաբանութեան նկատմամբ եւ մեծ հաճոյքով կը զբաղէր գլուխկոտրուկներով եւ խնդիրներու լուծումով։

1967-ին, երբ ան տասնմէկ տարեկան էր, ծնողքը կը բաժնուին։ Քանի մը տարի մօրը հետ կ'ապրի պետութեան պատկանող մէկ ննջասենեակ ունեցող բնակարանի մը մէջ։ Երբ Փաժիթնով տասնեօթը տարեկան էր, մայր ու որդի վերջապէս կը տեղափոխուին Գերցըն փողոցի թիւ 49 հասցէին գտնուող սեփական բնակարան մը&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210314123813/https://tetris.com/bios#alexey «Թեթրիս»ը հնարողը]&lt;/ref&gt;։ 

Հետագային, կ'ուսանի Մոսկուայի Օդանաւաշինութեան Հիմնարկին մէջ՝ մասնագիտանալով կիրառական թուաբանութեան բնագաւառին մէջ։

== Անձնական կեանք&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Citation|title=Alexey Pajitnov|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Alexey_Pajitnov&amp;oldid=1372551340|date=2026-09-01|accessdate=2026-09-18|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Փաժիթնով Միացեալ Նահանգներ տեղափոխուեցաւ 1991-ին, ստացաւ ԱՄՆ-ի քաղաքացիութիւն եւ այժմ կ'ապրի Քլայտ Հիլլ, Ուաշինկթըն (Clyde Hill, Washington): Ան եւ իր կինը՝ Նինան, ունին երկու որդի&lt;ref&gt;Ackerman, Dan (2016). &quot;Alexey Leonidovich Pajitnov&quot;. ''The Tetris Effect: The Game that Hypnotized the World'' (1st&amp;nbsp;ed.). New York: PublicAffairs. ISBN&amp;nbsp;&lt;bdi&gt;9781610396127&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Marriott, Michel (September 16, 1999). &quot;Creator of Tetris Looks for New Ways to Dazzle and Beguile&quot;. ''The New York Times''. ISSN&amp;nbsp;0362-4331. Retrieved September 3, 2021.&lt;/ref&gt;:

== Քաղաքական հայեացքներ&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ==
2022-ին Ռուսաստանի կողմէ Ուքրանիա ներխուժումէն ետք, Փաժիթնով հանդէս եկաւ պատերազմը դատապարտող յայտարարութեամբ՝ նշելով, որ ինք «վստահ է, որ Փութինը եւ անոր ատելավառ վարչակարգը պիտի տապալին, եւ բնականոն, խաղաղ կեանքի ռիթմը պիտի վերականգնուի Ուքրանիոյ մէջ, եւ յոյսով եմ՝ նաեւ Ռուսաստանի մէջ»&lt;ref&gt;&quot;Tetris creator Alexey Pajitnov condemns Russian invasion of Ukraine&quot;. ''VentureBeat''. March 23, 2022. Retrieved February 20, 2023.&lt;/ref&gt;:

== Գործունէութիւն ==
1977-ին, Ալեքսէյ Փաժիթնով [[Ամառ|ամառնային]] գործնական ուսուցում (internship) կը կատարէ Խորհրդային Միութեան Գիտութիւններու ակադեմիոյ մէջ։ 

1979-ին, համալսարանը աւարտելէ ետք, աշխատանքի կ'անցնի ակադեմիոյ Դորոտնիցինի Հաշուարկային Կեդրոնին մէջ, ուր կը զբաղէր խօսքի ճանաչման (speech recognition) համակարգերու մշակմամբ։

Ամէն անգամ, երբ Հաշուարկային Կեդրոնը նոր համակարգչային սարքաւորումներ կը ստանար, հետազօտողները անոնց հաշուարկային կարողութիւնները փորձարկելու համար փոքր ծրագիր մը կը գրէին։ Ինչպէս Փաժիթնով հետագային յիշած է, այս հանգամանքը իրեն «խաղեր ստեղծելու արդարացումը» կու տայ։ Համակարգչային խաղերը զինք կը հրապուրէին, որովհետեւ անոնք հնարաւորութիւն կու տային տրամաբանութիւնն ու զգացական աշխարհը միացնելու։ Ան վաղուց հետաքրքրուած էր թէ՛ թուաբանութեան գլուխկոտրուկներով, թէ՛ համակարգչային հոգեբանութեամբ։

Նոր գաղափարի որոնումներուն ընթացքին, Փաժիթնով կը յիշէ մանկութեան տարիներուն խաղացած Պենթոմինօ խաղը, ուր տարբեր ձեւերու օգնութեամբ պատկերներ կը կազմուէին։ Ան կը յիշէ նաեւ, թէ որքան դժուար էր խաղի կտորները կրկին տուփին մէջ դասաւորելը, եւ այդ գաղափարէն ներշնչուելով կ'որոշէ ստեղծել նոր խաղ մը։

Հաշուարկային Կեդրոնին մէջ օգտագործելով «Electronika 60» համակարգիչը՝ կը սկսի մշակել այն խաղը, որ հետագային պիտի դառնար «Թեթրիս»։ 

Առաջին նախատիպը կը պատրաստէ ընդամէնը երկու շաբթուան ընթացքին, ապա երկար ժամանակ կը տրամադրէ խաղը փորձարկելու եւ կատարելագործելու վրայ։ 

Խաղը կ'աւարտէ 6 Յունիս 1985-ին։ Թէեւ այս նախնական տարբերակը ո՛չ մակարդակ ունէր, ո՛չ ալ միաւորներու հաշուարկման համակարգ, Փաժիթնով համոզուած էր, որ բացառիկ խաղ մը ստեղծած է, որովհետեւ ինք անգամ չէր կրնար դադրիլ զայն խաղալէ աշխատանքի ժամերուն։

«Թեթրիս»ը շուտով կը հետաքրքրէ իր գործընկերները, որոնց շարքին էր ծրագրաւորող Տմիթրի Փեւլովսքին, որ Փաժիթնով կը ծանօթացնէ տասնվեցամեայ գործնական ուսանող Վատիմ Գերասիմովին։ Փաժիթնով կը փափաքէր ստեղծել խաղին գունաւոր տարբերակը «IBM Personal Computer»ի համար եւ այդ գործին մէջ կը ներգրաւէ Գերասիմովը։ Վերջինս երեք շաբաթէն ալ նուազ ժամանակի մէջ կը պատրաստէ անձնական համակարգիչի տարբերակը, իսկ Փեւլովսքիի աջակցութեամբ շուրջ մէկ ամիս շարունակ խաղին կ'աւելցնէ նոր հնարաւորութիւններ, ինչպէս՝ միաւորներու հաշուարկ եւ ձայնային ազդեցութիւններ։ Խաղը, որ սկզբնապէս կը տարածուի Խորհրդային Միութեան մէջ, 1988-ին միջազգային շուկայ մուտք կը գործէ «Mirrorsoft եւ Spectrum Holobyte» ընկերութիւններուն միջոցով։

Հետագային, Փաժիթնով կը ստեղծէ «Թեթրիս»ի շարունակութիւնը՝ «Welltris'''»''' անունով։ Ան կը պահպանէր բնօրինակ խաղին հիմնական սկզբունքը, սակայն կը ներկայացուէր եռաչափ միջավայրի մը մէջ, ուր խաղացողը խաղադաշտը կը դիտէր վերեւէն։

«Թեթրիս»ի արտօնագրման եւ տարածման իրաւունքները կը տնօրինէր խորհրդային «ELORG» ընկերութիւնը, որ Խորհրդային Միութեան մէջ համակարգչային սարքաւորումներու եւ ծրագրային ապահովման ներմուծման ու արտածման պետական մենաշնորհն ունէր։ Խաղը կը գովազդուէր «From Russia with Love» («Ռուսաստանէն՝ սիրով») կարգախօսով, իսկ «NES'''»''' տարբերակին մէջ՝ «From Russia with Fun!» («Ռուսաստանէն՝ զուարճանքով»)։ Քանի որ Փաժիթնով պետական հիմնարկի աշխատակից էր, ան այդ տարիներուն խաղէն հեղինակային վարձատրութիւն չէր ստանար։

1991-ին, Խորհրդային Միութեան փլուզումէն ետք, Փաժիթնով Վլատիմիր Փոխիլքոյի հետ կը տեղափոխուի Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ։ 

1996-ին ան, [[Հենք Ռոճըրզ|Հենք Ռոճըրզի]] հետ միասին, կը հիմնէ «The Tetris Company»ն։ Խաղին իրաւունքներուն իրեն վերադարձուելէն ետք, վերջապէս հնարաւորութիւն կ'ունենայ ստանալու «Թեթրիս»ի հեղինակային վարձատրութիւնները։

Փաժիթնով կը մասնակցի նաեւ «Super NES» համակարգին համար ստեղծուած «Yoshi's Cookie» խաղին գլուխկոտրուկներու նախագծման եւ կը ստեղծէ «Pandora's Box» խաղը, որ կը ներառէր աւանդական կտորայատուկ (jigsaw) գլուխկոտրուկներ։ Ան եւ Վլատիմիր Փոխիլքոն կը հիմնեն նաեւ եռաչափ ծրագրային լուծումներ մշակող «AnimaTek'''»''' ընկերութիւնը, որ կը ստեղծէ «El-Fish'''»''' խաղը եւ պաստառի պահիչը (screensaver)։

1996-ի Հոկտեմբերէն մինչեւ 2005, Փաժիթնով կ'աշխատի «Microsoft» ընկերութեան մէջ։ Այդ տարիներուն կը մասնակցի «Microsoft Entertainment Pack: The Puzzle Collection»ի, «MSN Mind Aerobics»ի եւ «MSN Games»ի մշակման աշխատանքներուն։ Անոր ստեղծած «Hexic» խաղին կատարելագործուած տարբերակը՝ «Hexic HD»ն, կը ներառուի իւրաքանչիւր նոր «Xbox 360 Premium» փաթեթին մէջ։

Օգոստոս 2005-ին «WildSnake Software» ընկերութիւնը կը յայտարարէ, որ Փաժիթնով պիտի համագործակցի իրեն հետ՝ նոր շարք մը գլուխկոտրուկային խաղեր ստեղծելու եւ հրապարակելու նպատակով։

== Մրցանակներ եւ ճանաչում&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ==
1996-ին «GameSpot»-ը զինք անուանեց բոլոր ժամանակներու համակարգչային խաղերու չորրորդ ամենաազդեցիկ մշակողը (ծրագրաւորողը): 2007-ի Մարտին, ան ստացաւ «Game Developers Choice Awards»-ի «Առաջին Պենկուին» (First Penguin Award) մրցանակը: Մրցանակը շնորհուեցաւ հանգստացնող/առօրեական խաղերու (casual games) շուկային մէջ ռահվիրայ հանդիսանալուն համար:

Ալեքսէյ Փաժիթնով. Source: Wojtek Laski / Getty Images

2009-ի Յունիսին, ան պատուաւոր մրցանակ ստացաւ «LARA - Der Deutsche Games Award»-ի ընթացքին՝ Քէօլն, Գերմանիա: 2012-ին, «IGN»-ը Փաժիթնովը ներառեց տեսախաղերու ասպարէզի «5 յիշարժան մէկ հարուածով յաջողածներ»-ու (One-Hit Wonders) ցանկին մէջ՝ զինք կոչելով «տեսախաղերու բացարձակ մէկ հարուածով յաջողածը»&lt;ref&gt;Reilly, Luke (April 29, 2012). &quot;5 Memorable Video Game Industry One-Hit Wonders - Games Feature at IGN&quot;. ''IGN''. Retrieved May 6, 2012.&lt;/ref&gt;: 2015-ին, Փաժիթնով շահեցաւ «Bizkaia» մրցանակը «Fun &amp; Serious Game Festival»-ի ընթացքին&lt;ref&gt;&quot;F&amp;S 2015 BIZKAIA AWARD&quot;. April 26, 2022.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;El inventor del Tetris desvela su exito&quot;. ''Elmundo''. Retrieved July 8, 2019.&lt;/ref&gt;:

2023-ի «Tetris» ֆիլմին մէջ Փաժիթնովի կերպարը մարմնաւորած է ռուս դերասան Նիկիտա Եֆրեմովը, որ դրամաթիքական ձեւով կը պատմէ 1980-ականներու վերջաւորութեան «Tetris»-ի արտօնագրման իրաւունքներու շուրջ մղուած պայքարին մասին&lt;ref&gt;&quot;Apple Original Films unveils trailer for &quot;Tetris&quot; new thriller starring Taron Egerton&quot;. ''Tetris''. April 10, 2023. Archived from the original on April 12, 2023. Retrieved April 10, 2023.&lt;/ref&gt;:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:ԱՄՆ-ի համակարգիչի ոլորտի գիտնականներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի գիտնականներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի ծրագրաւորողներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի ճարտարագէտներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ամերիկացի թուաբանագէտներ]]
[[Ստորոգութիւն:Խորհրդային գիտնականներ]]
[[Ստորոգութիւն:Խորհրդային գիւտարարներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ռուս գիտնականներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ռուս գիւտարարներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ռուս գործարարներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ռուս ծրագրաւորողներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ռուս ճարտարագէտներ]]
[[Ստորոգութիւն:Ռուս թուաբանագէտներ]]</text>
      <sha1>ntgd36w3l6sn0fnu7zsw0rylk9il09o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ուիքիփետիա:Խմբագրաթոն 11-13, 18-20 եւ 25-27 Սեպտեմբեր, 2026</title>
    <ns>4</ns>
    <id>32890</id>
    <revision>
      <id>254961</id>
      <parentid>254957</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:27:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Սեւան Դանիէլեան Մկրեան</username>
        <id>135</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ստեղծել */</comment>
      <origin>254961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26477" sha1="o6fgyxm8vqjhp8m07agnhssymz9waj0" xml:space="preserve">{| style=&quot;width:100%; padding:0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;height:100%; width:75%; margin:0; padding:0; vertical-align:top; -moz-box-shadow: 5px 0px 5px #ccc; -webkit-box-shadow: 5px 0px 5px #ccc; box-shadow: 5px 0px 5px #ccc;&quot; |
{| style=&quot;height:100%; width:100%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;font:28px/1.5 Gill Sans MT, GillSansSA, Calibri, sans-serif; color:#4a4a4a; padding:5px 0; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #ccc; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #ccc; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #ccc; vertical-align:middle;&quot; | &lt;span style=&quot;float:right;padding-right:20px;&quot;&gt; 
'''''Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի խմբագրաթոն &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;'''''&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;float: right; color: #666; font-size: 50%;padding-right:20px;&quot;&gt;
&lt;!--T:19--&gt;
11-13, 18-20 եւ 25-27 Սեպտեմբեր &lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;padding:10px 0; font-family: sans-serif; font-size: 15px; vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:18px;&quot;&gt;&lt;!--T:2--&gt;
'''&lt;!--T:1--&gt;
Սիրելի խմբագիրներ,'''&lt;/span&gt;
[[Պատկեր:Edit-a-thon for Western Armenian Wikipedia, September 2026.jpg|400px|աջից]]
Այս ամսուան խմբագրաթոնը կը նուիրենք '''''իւրաքանչիւրիս''''' նախընտրած կամ նախասիրած նիւթերը բովանդակող յօդուածներուն '''''ե՛ւ''''' արդէն իսկ խմբագրուած յօդուածներուն բարելաւման։

Ուիքիփետիա ազատ հանրագիտարանին մէջ մեզմէ իւրաքանչիւրին ազատութիւն տրուած է նիւթի ընտրութեան՝ օտար եւ հայ դէմքեր, դէպքեր, զանազան մասնագիտութիւններ, ասպարէզներ եւ երեւոյթներ, գրելու այս բոլորին մասին արեւմտահայերէնով, սակայն միշտ յիշենք, որ տարբեր աղբիւրներու նշումով պէտք է հաստատենք գրութեան ստոյգ ըլլալը:

Եկէ՛ք գրենք '''1''' կամ '''2''' նիւթ, եւ մեր գրած յօդուածը հարստացնենք՝ ապահովելով աղբիւրներն ու նկարները։ Միասնական աշխատանքով բարելաւենք նաեւ՝ լեզուական ու բովանդակային կարիք ունեցող յօդուածները։

Խմբագրաթոնը տեղի պիտի ունենայ '''''&lt;font color = &quot;C35817&quot;&gt;երեք յաջորդական շաբաթավերջերուն (11-13, 18-20 եւ 25-27 Սեպտեմբեր)&lt;/font&gt;'''''։ Անցնինք աշխատանքի եւ '''''երեք շաբաթավերջերուն''''' բոլորս միասին խմբագրենք՝ քաջ գիտակցելով, որ իւրաքանչիւր ներդրում կարեւոր է։

== Կանոններ ==
* Անհրաժեշտ է, որ մասնակիցները ստորագրեն իրենց յօդուածին քովը՝ նախքան խմբագրման անցնիլը։
* Յօդուածներու խմբագրման ընթացքին անհրաժեշտ է յատուկ ուշադրութիւն դարձնել լեզուի մաքրութեան եւ շարադասութեան ճշգրտութեան։ 
* Խմբագրուած յօդուածը հրապարակելէ առաջ, անպայման ուշադիր կարդալ եղած ներդրումը եւ, անհրաժեշտութեան պարագային, կատարել ուղղումներ։
* Ողջունելի է յօդուածները հարստացնել բազմալեզու աղբիւրներով եւ ծանօթագրութիւններով։
* Հեղինակային իրաւունքը պահպանելու համար, աղբիւրներուն բովանդակութիւնը նոյնութեամբ չկրկնօրինակել։

&lt;font color = &quot;FF0000&quot;&gt;'''Ուշադրութիւն՝'''&lt;/font&gt;

Դարձեալ յիշենք, որ յօդուածներուն անունները՝ մեր ստորագրութեամբ, պէտք է աւլեցնենք «Խմբագրել» եւ «Բարելաւել» բաժիններուն տակ։

Արդիւնաւէտ եւ հաճելի խմբագրաթոն։

== Ստեղծել ==
# [[Մանասէ Սեւակ]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:13, 11 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Էմփայր Սթէյթ Պիւլտինկ (Էմփայր Սթէյթ կառոյց)]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 19:18, 12 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Նոյեան Աղաւնի (թերթ)]], --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 06:22, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Ժանն Անտոնեան]], --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 06:22, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Թուրլիթիս, Անտրոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Թուրլիթիս, Ղաւրոնիսիա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ցիմինտիրի, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սիսթադա, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սթրոկիլօ, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սալիակոս, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Գավուրաս, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Տիփլօ, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Աղվօ, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ատելֆի, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Գացիքոբուլա, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մեղալօ Ֆօգիոնիսի, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Միքրօ Սոֆրանօ, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մոնի, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սոհաս, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Թրիանիսիա, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ֆթինօ, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ամուդի, Գարբաթոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Աֆոթի, Գարբաթոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Տեսփոթիքօ, Գարբաթոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սոհաս, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 15:33, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Աֆոթի]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 17:27, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Տիաքոֆթիս, Գարբաթոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 17:38, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Յուշարձան (Վերին Կարմիրաղբիւր)]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:14, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Բալաբեկ Մելեան]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:01, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լալիկ Խաչատրեան]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:10, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Երուանդ Մեսիայեան]], --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 06:55, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
# [[«Քելվըն Քլայն»]], --[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 17:16, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Քամերոն Տիազ]],--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 17:16, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Ակնոց]],--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 12:27, 17 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)

== Բարելաւել ==
# [[Կազ]], ''--[[Մասնակից:Galy02|Galy02]] ([[Մասնակցի քննարկում:Galy02|քննարկում]]) 08:44, 11 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Եկատերինա Կապաշվիլի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:10, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Արտիւր Լայսթ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:10, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անթոնի Կաուտի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:10, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վինսընթ Վան Կոկ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:10, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Քրիստափոր Կարա Մուրզա]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Իվանէ Մաչապելի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Օսքար Ուայլտ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վիթորիա Աղանուր]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆրետերիք Թէյլըր]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Իսաք Կուսթաֆ Քլասոն]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լուի Տարթիժ Տիւ Ֆուռնէ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Հենրի Մորկընթաու]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Նիքոլա Թեսլա]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ալիս Սթոն Պլաքուէլ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ուիլիըմ Հաուըրտ Թաֆթ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Պէյտըն Փաուըլ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լիզա Ուենկէր]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Կուսթաւ Ե.]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Թէոտոր Աքսենտովիչ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վասիլ Թայիրով]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆրանսեսք Մասիա]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ճէյն Ատամս]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անթոն Չեխով]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ռէյմոն Փուանքարէ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆերենց Քեմենի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լու Անտրեաս-Սալոմէ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Հենրի Հաուըրտ Հոլմզ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆրիտիոֆ Նանսէն]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ալվար Կուլսթրանտ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Հենրի Ֆինիս Լինչ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Էտվարտ Մունք]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Մերի Ուիթըն Քալքինզ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ժոզէֆ Ռատիըրտ Քիփլինկ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆելիքս Վալոթոն]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անթուան Մէյէ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Գէորգ Կիւրճիեւ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վասիլի Քանտինսքի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Էմիլ Քրեպս]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Թէւֆիք Ֆիքրէթ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Մարի Քիւրի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Մաքսիմ Կորքի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լոս Անճելըս Թայմզ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Արտաշէս Բաբայեան]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Բանբեր Հայագիտութեան (հանէս)]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Բուրաստան Մանկանց (հանդէս)]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անտրէ Ժիտ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անտրէ Մանտելշթամ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անրի Մաթիս]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 13:37, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆրետերիք Մաքլէր]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 13:37, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Իվան Պունին]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:07, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վլատիմիր Լենին]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:07, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Սուլէյման Նազիֆ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:07, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Քլարընս Աշըր]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Հետք (առցանց պարբերական)]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Գրիգոր Մարկոսեան]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Թարըք Ռամատան]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ռուբէն Մելիք]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:53, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լեւոն Կերտան]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:53, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վահէ կոտէլ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:53, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ուոլ Սթրիթ Ճուռնըլ (թերթ)]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 14:58, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Փօլ Իկնէյշըս]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 14:58, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լուիզա Թեթրացինի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 14:58, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''</text>
      <sha1>o6fgyxm8vqjhp8m07agnhssymz9waj0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>254972</id>
      <parentid>254961</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T19:47:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50155-05</username>
        <id>15084</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ստեղծել */</comment>
      <origin>254972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26696" sha1="ax0100ixawsazr9xraousfh73tirwaw" xml:space="preserve">{| style=&quot;width:100%; padding:0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;height:100%; width:75%; margin:0; padding:0; vertical-align:top; -moz-box-shadow: 5px 0px 5px #ccc; -webkit-box-shadow: 5px 0px 5px #ccc; box-shadow: 5px 0px 5px #ccc;&quot; |
{| style=&quot;height:100%; width:100%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;font:28px/1.5 Gill Sans MT, GillSansSA, Calibri, sans-serif; color:#4a4a4a; padding:5px 0; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #ccc; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #ccc; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #ccc; vertical-align:middle;&quot; | &lt;span style=&quot;float:right;padding-right:20px;&quot;&gt; 
'''''Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի խմբագրաթոն &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;'''''&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;float: right; color: #666; font-size: 50%;padding-right:20px;&quot;&gt;
&lt;!--T:19--&gt;
11-13, 18-20 եւ 25-27 Սեպտեմբեր &lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;padding:10px 0; font-family: sans-serif; font-size: 15px; vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:18px;&quot;&gt;&lt;!--T:2--&gt;
'''&lt;!--T:1--&gt;
Սիրելի խմբագիրներ,'''&lt;/span&gt;
[[Պատկեր:Edit-a-thon for Western Armenian Wikipedia, September 2026.jpg|400px|աջից]]
Այս ամսուան խմբագրաթոնը կը նուիրենք '''''իւրաքանչիւրիս''''' նախընտրած կամ նախասիրած նիւթերը բովանդակող յօդուածներուն '''''ե՛ւ''''' արդէն իսկ խմբագրուած յօդուածներուն բարելաւման։

Ուիքիփետիա ազատ հանրագիտարանին մէջ մեզմէ իւրաքանչիւրին ազատութիւն տրուած է նիւթի ընտրութեան՝ օտար եւ հայ դէմքեր, դէպքեր, զանազան մասնագիտութիւններ, ասպարէզներ եւ երեւոյթներ, գրելու այս բոլորին մասին արեւմտահայերէնով, սակայն միշտ յիշենք, որ տարբեր աղբիւրներու նշումով պէտք է հաստատենք գրութեան ստոյգ ըլլալը:

Եկէ՛ք գրենք '''1''' կամ '''2''' նիւթ, եւ մեր գրած յօդուածը հարստացնենք՝ ապահովելով աղբիւրներն ու նկարները։ Միասնական աշխատանքով բարելաւենք նաեւ՝ լեզուական ու բովանդակային կարիք ունեցող յօդուածները։

Խմբագրաթոնը տեղի պիտի ունենայ '''''&lt;font color = &quot;C35817&quot;&gt;երեք յաջորդական շաբաթավերջերուն (11-13, 18-20 եւ 25-27 Սեպտեմբեր)&lt;/font&gt;'''''։ Անցնինք աշխատանքի եւ '''''երեք շաբաթավերջերուն''''' բոլորս միասին խմբագրենք՝ քաջ գիտակցելով, որ իւրաքանչիւր ներդրում կարեւոր է։

== Կանոններ ==
* Անհրաժեշտ է, որ մասնակիցները ստորագրեն իրենց յօդուածին քովը՝ նախքան խմբագրման անցնիլը։
* Յօդուածներու խմբագրման ընթացքին անհրաժեշտ է յատուկ ուշադրութիւն դարձնել լեզուի մաքրութեան եւ շարադասութեան ճշգրտութեան։ 
* Խմբագրուած յօդուածը հրապարակելէ առաջ, անպայման ուշադիր կարդալ եղած ներդրումը եւ, անհրաժեշտութեան պարագային, կատարել ուղղումներ։
* Ողջունելի է յօդուածները հարստացնել բազմալեզու աղբիւրներով եւ ծանօթագրութիւններով։
* Հեղինակային իրաւունքը պահպանելու համար, աղբիւրներուն բովանդակութիւնը նոյնութեամբ չկրկնօրինակել։

&lt;font color = &quot;FF0000&quot;&gt;'''Ուշադրութիւն՝'''&lt;/font&gt;

Դարձեալ յիշենք, որ յօդուածներուն անունները՝ մեր ստորագրութեամբ, պէտք է աւլեցնենք «Խմբագրել» եւ «Բարելաւել» բաժիններուն տակ։

Արդիւնաւէտ եւ հաճելի խմբագրաթոն։

== Ստեղծել ==
# [[Մանասէ Սեւակ]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:13, 11 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Էմփայր Սթէյթ Պիւլտինկ (Էմփայր Սթէյթ կառոյց)]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 19:18, 12 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Նոյեան Աղաւնի (թերթ)]], --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 06:22, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Ժանն Անտոնեան]], --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 06:22, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Թուրլիթիս, Անտրոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Թուրլիթիս, Ղաւրոնիսիա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ցիմինտիրի, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սիսթադա, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սթրոկիլօ, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սալիակոս, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Գավուրաս, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Տիփլօ, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Աղվօ, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ատելֆի, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Գացիքոբուլա, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մեղալօ Ֆօգիոնիսի, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Միքրօ Սոֆրանօ, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մոնի, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սոհաս, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Թրիանիսիա, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ֆթինօ, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ամուդի, Գարբաթոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Աֆոթի, Գարբաթոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Տեսփոթիքօ, Գարբաթոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սոհաս, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 15:33, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Աֆոթի]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 17:27, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Տիաքոֆթիս, Գարբաթոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 17:38, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Յուշարձան (Վերին Կարմիրաղբիւր)]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:14, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Բալաբեկ Մելեան]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:01, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լալիկ Խաչատրեան]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:10, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Երուանդ Մեսիայեան]], --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 06:55, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
# [[«Քելվըն Քլայն»]], --[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 17:16, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Քամերոն Տիազ]],--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 17:16, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Ակնոց]],--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 12:27, 17 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
#[[Թագուհի Փառանձեմ]],--[[Սպասարկող:Ներդրումները/~2026-50155-05|~2026-50155-05]] ([[Մասնակցի քննարկում:~2026-50155-05|talk]]) 19:47, 17 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)

== Բարելաւել ==
# [[Կազ]], ''--[[Մասնակից:Galy02|Galy02]] ([[Մասնակցի քննարկում:Galy02|քննարկում]]) 08:44, 11 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Եկատերինա Կապաշվիլի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:10, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Արտիւր Լայսթ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:10, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անթոնի Կաուտի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:10, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վինսընթ Վան Կոկ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:10, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Քրիստափոր Կարա Մուրզա]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Իվանէ Մաչապելի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Օսքար Ուայլտ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վիթորիա Աղանուր]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆրետերիք Թէյլըր]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Իսաք Կուսթաֆ Քլասոն]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լուի Տարթիժ Տիւ Ֆուռնէ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Հենրի Մորկընթաու]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Նիքոլա Թեսլա]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ալիս Սթոն Պլաքուէլ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ուիլիըմ Հաուըրտ Թաֆթ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Պէյտըն Փաուըլ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լիզա Ուենկէր]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Կուսթաւ Ե.]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Թէոտոր Աքսենտովիչ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վասիլ Թայիրով]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆրանսեսք Մասիա]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ճէյն Ատամս]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անթոն Չեխով]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ռէյմոն Փուանքարէ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆերենց Քեմենի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լու Անտրեաս-Սալոմէ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Հենրի Հաուըրտ Հոլմզ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆրիտիոֆ Նանսէն]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ալվար Կուլսթրանտ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Հենրի Ֆինիս Լինչ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Էտվարտ Մունք]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Մերի Ուիթըն Քալքինզ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ժոզէֆ Ռատիըրտ Քիփլինկ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆելիքս Վալոթոն]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անթուան Մէյէ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Գէորգ Կիւրճիեւ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վասիլի Քանտինսքի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Էմիլ Քրեպս]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Թէւֆիք Ֆիքրէթ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Մարի Քիւրի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Մաքսիմ Կորքի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լոս Անճելըս Թայմզ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Արտաշէս Բաբայեան]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Բանբեր Հայագիտութեան (հանէս)]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Բուրաստան Մանկանց (հանդէս)]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անտրէ Ժիտ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անտրէ Մանտելշթամ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անրի Մաթիս]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 13:37, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆրետերիք Մաքլէր]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 13:37, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Իվան Պունին]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:07, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վլատիմիր Լենին]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:07, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Սուլէյման Նազիֆ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:07, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Քլարընս Աշըր]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Հետք (առցանց պարբերական)]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Գրիգոր Մարկոսեան]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Թարըք Ռամատան]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ռուբէն Մելիք]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:53, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լեւոն Կերտան]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:53, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վահէ կոտէլ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:53, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ուոլ Սթրիթ Ճուռնըլ (թերթ)]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 14:58, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Փօլ Իկնէյշըս]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 14:58, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լուիզա Թեթրացինի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 14:58, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''</text>
      <sha1>ax0100ixawsazr9xraousfh73tirwaw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>254973</id>
      <parentid>254972</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T19:50:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50155-05</username>
        <id>15084</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ստեղծել */</comment>
      <origin>254973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26725" sha1="eceeewm1w2s1340uad8z77kvalpkqhq" xml:space="preserve">{| style=&quot;width:100%; padding:0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;height:100%; width:75%; margin:0; padding:0; vertical-align:top; -moz-box-shadow: 5px 0px 5px #ccc; -webkit-box-shadow: 5px 0px 5px #ccc; box-shadow: 5px 0px 5px #ccc;&quot; |
{| style=&quot;height:100%; width:100%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;font:28px/1.5 Gill Sans MT, GillSansSA, Calibri, sans-serif; color:#4a4a4a; padding:5px 0; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #ccc; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #ccc; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #ccc; vertical-align:middle;&quot; | &lt;span style=&quot;float:right;padding-right:20px;&quot;&gt; 
'''''Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի խմբագրաթոն &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;'''''&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;float: right; color: #666; font-size: 50%;padding-right:20px;&quot;&gt;
&lt;!--T:19--&gt;
11-13, 18-20 եւ 25-27 Սեպտեմբեր &lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;padding:10px 0; font-family: sans-serif; font-size: 15px; vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:18px;&quot;&gt;&lt;!--T:2--&gt;
'''&lt;!--T:1--&gt;
Սիրելի խմբագիրներ,'''&lt;/span&gt;
[[Պատկեր:Edit-a-thon for Western Armenian Wikipedia, September 2026.jpg|400px|աջից]]
Այս ամսուան խմբագրաթոնը կը նուիրենք '''''իւրաքանչիւրիս''''' նախընտրած կամ նախասիրած նիւթերը բովանդակող յօդուածներուն '''''ե՛ւ''''' արդէն իսկ խմբագրուած յօդուածներուն բարելաւման։

Ուիքիփետիա ազատ հանրագիտարանին մէջ մեզմէ իւրաքանչիւրին ազատութիւն տրուած է նիւթի ընտրութեան՝ օտար եւ հայ դէմքեր, դէպքեր, զանազան մասնագիտութիւններ, ասպարէզներ եւ երեւոյթներ, գրելու այս բոլորին մասին արեւմտահայերէնով, սակայն միշտ յիշենք, որ տարբեր աղբիւրներու նշումով պէտք է հաստատենք գրութեան ստոյգ ըլլալը:

Եկէ՛ք գրենք '''1''' կամ '''2''' նիւթ, եւ մեր գրած յօդուածը հարստացնենք՝ ապահովելով աղբիւրներն ու նկարները։ Միասնական աշխատանքով բարելաւենք նաեւ՝ լեզուական ու բովանդակային կարիք ունեցող յօդուածները։

Խմբագրաթոնը տեղի պիտի ունենայ '''''&lt;font color = &quot;C35817&quot;&gt;երեք յաջորդական շաբաթավերջերուն (11-13, 18-20 եւ 25-27 Սեպտեմբեր)&lt;/font&gt;'''''։ Անցնինք աշխատանքի եւ '''''երեք շաբաթավերջերուն''''' բոլորս միասին խմբագրենք՝ քաջ գիտակցելով, որ իւրաքանչիւր ներդրում կարեւոր է։

== Կանոններ ==
* Անհրաժեշտ է, որ մասնակիցները ստորագրեն իրենց յօդուածին քովը՝ նախքան խմբագրման անցնիլը։
* Յօդուածներու խմբագրման ընթացքին անհրաժեշտ է յատուկ ուշադրութիւն դարձնել լեզուի մաքրութեան եւ շարադասութեան ճշգրտութեան։ 
* Խմբագրուած յօդուածը հրապարակելէ առաջ, անպայման ուշադիր կարդալ եղած ներդրումը եւ, անհրաժեշտութեան պարագային, կատարել ուղղումներ։
* Ողջունելի է յօդուածները հարստացնել բազմալեզու աղբիւրներով եւ ծանօթագրութիւններով։
* Հեղինակային իրաւունքը պահպանելու համար, աղբիւրներուն բովանդակութիւնը նոյնութեամբ չկրկնօրինակել։

&lt;font color = &quot;FF0000&quot;&gt;'''Ուշադրութիւն՝'''&lt;/font&gt;

Դարձեալ յիշենք, որ յօդուածներուն անունները՝ մեր ստորագրութեամբ, պէտք է աւլեցնենք «Խմբագրել» եւ «Բարելաւել» բաժիններուն տակ։

Արդիւնաւէտ եւ հաճելի խմբագրաթոն։

== Ստեղծել ==
# [[Մանասէ Սեւակ]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:13, 11 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Էմփայր Սթէյթ Պիւլտինկ (Էմփայր Սթէյթ կառոյց)]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 19:18, 12 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Նոյեան Աղաւնի (թերթ)]], --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 06:22, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Ժանն Անտոնեան]], --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 06:22, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Թուրլիթիս, Անտրոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Թուրլիթիս, Ղաւրոնիսիա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ցիմինտիրի, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սիսթադա, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սթրոկիլօ, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սալիակոս, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Գավուրաս, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Տիփլօ, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Աղվօ, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ատելֆի, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Գացիքոբուլա, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մեղալօ Ֆօգիոնիսի, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Միքրօ Սոֆրանօ, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մոնի, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սոհաս, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Թրիանիսիա, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ֆթինօ, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ամուդի, Գարբաթոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Աֆոթի, Գարբաթոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Տեսփոթիքօ, Գարբաթոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սոհաս, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 15:33, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Աֆոթի]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 17:27, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Տիաքոֆթիս, Գարբաթոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 17:38, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Յուշարձան (Վերին Կարմիրաղբիւր)]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:14, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Բալաբեկ Մելեան]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:01, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լալիկ Խաչատրեան]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:10, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Երուանդ Մեսիայեան]], --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 06:55, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
# [[«Քելվըն Քլայն»]], --[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 17:16, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Քամերոն Տիազ]],--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 17:16, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Ակնոց]],--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 12:27, 17 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
#[[Թագուհի Փառանձեմ]],--[[Մասնակից:Նաթալի Էքիզեան|Նաթալի Էքիզեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Նաթալի Էքիզեան ն|քննարկում]]) 22:50, 17 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)

== Բարելաւել ==
# [[Կազ]], ''--[[Մասնակից:Galy02|Galy02]] ([[Մասնակցի քննարկում:Galy02|քննարկում]]) 08:44, 11 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Եկատերինա Կապաշվիլի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:10, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Արտիւր Լայսթ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:10, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անթոնի Կաուտի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:10, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վինսընթ Վան Կոկ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:10, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Քրիստափոր Կարա Մուրզա]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Իվանէ Մաչապելի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Օսքար Ուայլտ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վիթորիա Աղանուր]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆրետերիք Թէյլըր]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Իսաք Կուսթաֆ Քլասոն]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լուի Տարթիժ Տիւ Ֆուռնէ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Հենրի Մորկընթաու]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Նիքոլա Թեսլա]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ալիս Սթոն Պլաքուէլ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ուիլիըմ Հաուըրտ Թաֆթ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Պէյտըն Փաուըլ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լիզա Ուենկէր]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Կուսթաւ Ե.]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Թէոտոր Աքսենտովիչ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վասիլ Թայիրով]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆրանսեսք Մասիա]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ճէյն Ատամս]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անթոն Չեխով]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ռէյմոն Փուանքարէ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆերենց Քեմենի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լու Անտրեաս-Սալոմէ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Հենրի Հաուըրտ Հոլմզ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆրիտիոֆ Նանսէն]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ալվար Կուլսթրանտ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Հենրի Ֆինիս Լինչ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Էտվարտ Մունք]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Մերի Ուիթըն Քալքինզ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ժոզէֆ Ռատիըրտ Քիփլինկ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆելիքս Վալոթոն]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անթուան Մէյէ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Գէորգ Կիւրճիեւ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վասիլի Քանտինսքի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Էմիլ Քրեպս]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Թէւֆիք Ֆիքրէթ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Մարի Քիւրի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Մաքսիմ Կորքի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լոս Անճելըս Թայմզ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Արտաշէս Բաբայեան]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Բանբեր Հայագիտութեան (հանէս)]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Բուրաստան Մանկանց (հանդէս)]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անտրէ Ժիտ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անտրէ Մանտելշթամ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անրի Մաթիս]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 13:37, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆրետերիք Մաքլէր]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 13:37, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Իվան Պունին]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:07, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վլատիմիր Լենին]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:07, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Սուլէյման Նազիֆ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:07, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Քլարընս Աշըր]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Հետք (առցանց պարբերական)]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Գրիգոր Մարկոսեան]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Թարըք Ռամատան]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ռուբէն Մելիք]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:53, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լեւոն Կերտան]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:53, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վահէ կոտէլ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:53, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ուոլ Սթրիթ Ճուռնըլ (թերթ)]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 14:58, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Փօլ Իկնէյշըս]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 14:58, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լուիզա Թեթրացինի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 14:58, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''</text>
      <sha1>eceeewm1w2s1340uad8z77kvalpkqhq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>254974</id>
      <parentid>254973</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T19:52:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NataliEkiz</username>
        <id>5748</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ստեղծել */</comment>
      <origin>254974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26881" sha1="h5mxhfql0al29iyplms7dbop18zyenr" xml:space="preserve">{| style=&quot;width:100%; padding:0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;height:100%; width:75%; margin:0; padding:0; vertical-align:top; -moz-box-shadow: 5px 0px 5px #ccc; -webkit-box-shadow: 5px 0px 5px #ccc; box-shadow: 5px 0px 5px #ccc;&quot; |
{| style=&quot;height:100%; width:100%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;font:28px/1.5 Gill Sans MT, GillSansSA, Calibri, sans-serif; color:#4a4a4a; padding:5px 0; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #ccc; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #ccc; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #ccc; vertical-align:middle;&quot; | &lt;span style=&quot;float:right;padding-right:20px;&quot;&gt; 
'''''Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի խմբագրաթոն &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;'''''&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;float: right; color: #666; font-size: 50%;padding-right:20px;&quot;&gt;
&lt;!--T:19--&gt;
11-13, 18-20 եւ 25-27 Սեպտեմբեր &lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;padding:10px 0; font-family: sans-serif; font-size: 15px; vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:18px;&quot;&gt;&lt;!--T:2--&gt;
'''&lt;!--T:1--&gt;
Սիրելի խմբագիրներ,'''&lt;/span&gt;
[[Պատկեր:Edit-a-thon for Western Armenian Wikipedia, September 2026.jpg|400px|աջից]]
Այս ամսուան խմբագրաթոնը կը նուիրենք '''''իւրաքանչիւրիս''''' նախընտրած կամ նախասիրած նիւթերը բովանդակող յօդուածներուն '''''ե՛ւ''''' արդէն իսկ խմբագրուած յօդուածներուն բարելաւման։

Ուիքիփետիա ազատ հանրագիտարանին մէջ մեզմէ իւրաքանչիւրին ազատութիւն տրուած է նիւթի ընտրութեան՝ օտար եւ հայ դէմքեր, դէպքեր, զանազան մասնագիտութիւններ, ասպարէզներ եւ երեւոյթներ, գրելու այս բոլորին մասին արեւմտահայերէնով, սակայն միշտ յիշենք, որ տարբեր աղբիւրներու նշումով պէտք է հաստատենք գրութեան ստոյգ ըլլալը:

Եկէ՛ք գրենք '''1''' կամ '''2''' նիւթ, եւ մեր գրած յօդուածը հարստացնենք՝ ապահովելով աղբիւրներն ու նկարները։ Միասնական աշխատանքով բարելաւենք նաեւ՝ լեզուական ու բովանդակային կարիք ունեցող յօդուածները։

Խմբագրաթոնը տեղի պիտի ունենայ '''''&lt;font color = &quot;C35817&quot;&gt;երեք յաջորդական շաբաթավերջերուն (11-13, 18-20 եւ 25-27 Սեպտեմբեր)&lt;/font&gt;'''''։ Անցնինք աշխատանքի եւ '''''երեք շաբաթավերջերուն''''' բոլորս միասին խմբագրենք՝ քաջ գիտակցելով, որ իւրաքանչիւր ներդրում կարեւոր է։

== Կանոններ ==
* Անհրաժեշտ է, որ մասնակիցները ստորագրեն իրենց յօդուածին քովը՝ նախքան խմբագրման անցնիլը։
* Յօդուածներու խմբագրման ընթացքին անհրաժեշտ է յատուկ ուշադրութիւն դարձնել լեզուի մաքրութեան եւ շարադասութեան ճշգրտութեան։ 
* Խմբագրուած յօդուածը հրապարակելէ առաջ, անպայման ուշադիր կարդալ եղած ներդրումը եւ, անհրաժեշտութեան պարագային, կատարել ուղղումներ։
* Ողջունելի է յօդուածները հարստացնել բազմալեզու աղբիւրներով եւ ծանօթագրութիւններով։
* Հեղինակային իրաւունքը պահպանելու համար, աղբիւրներուն բովանդակութիւնը նոյնութեամբ չկրկնօրինակել։

&lt;font color = &quot;FF0000&quot;&gt;'''Ուշադրութիւն՝'''&lt;/font&gt;

Դարձեալ յիշենք, որ յօդուածներուն անունները՝ մեր ստորագրութեամբ, պէտք է աւլեցնենք «Խմբագրել» եւ «Բարելաւել» բաժիններուն տակ։

Արդիւնաւէտ եւ հաճելի խմբագրաթոն։

== Ստեղծել ==
# [[Մանասէ Սեւակ]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:13, 11 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Էմփայր Սթէյթ Պիւլտինկ (Էմփայր Սթէյթ կառոյց)]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 19:18, 12 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Նոյեան Աղաւնի (թերթ)]], --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 06:22, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Ժանն Անտոնեան]], --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 06:22, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Թուրլիթիս, Անտրոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Թուրլիթիս, Ղաւրոնիսիա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ցիմինտիրի, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սիսթադա, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սթրոկիլօ, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սալիակոս, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Գավուրաս, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Տիփլօ, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Աղվօ, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ատելֆի, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Գացիքոբուլա, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մեղալօ Ֆօգիոնիսի, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Միքրօ Սոֆրանօ, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մոնի, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սոհաս, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Թրիանիսիա, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ֆթինօ, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ամուդի, Գարբաթոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Աֆոթի, Գարբաթոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Տեսփոթիքօ, Գարբաթոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սոհաս, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 15:33, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Աֆոթի]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 17:27, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Տիաքոֆթիս, Գարբաթոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 17:38, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Յուշարձան (Վերին Կարմիրաղբիւր)]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:14, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Բալաբեկ Մելեան]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:01, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լալիկ Խաչատրեան]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:10, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Երուանդ Մեսիայեան]], --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 06:55, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
# [[«Քելվըն Քլայն»]], --[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 17:16, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Քամերոն Տիազ]],--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 17:16, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Ակնոց]],--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 12:27, 17 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
#[[Թագուհի Փառանձեմ]],--[[Մասնակից:NataliEkiz|NataliEkiz]] ([[Մասնակցի քննարկում:NataliEkiz|քննարկում]]) 19:52, 17 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)--[[Մասնակից:Նաթալի Էքիզեան|Նաթալի Էքիզեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Նաթալի Էքիզեան ն|քննարկում]]) 22:50, 17 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)

== Բարելաւել ==
# [[Կազ]], ''--[[Մասնակից:Galy02|Galy02]] ([[Մասնակցի քննարկում:Galy02|քննարկում]]) 08:44, 11 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Եկատերինա Կապաշվիլի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:10, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Արտիւր Լայսթ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:10, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անթոնի Կաուտի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:10, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վինսընթ Վան Կոկ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:10, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Քրիստափոր Կարա Մուրզա]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Իվանէ Մաչապելի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Օսքար Ուայլտ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վիթորիա Աղանուր]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆրետերիք Թէյլըր]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Իսաք Կուսթաֆ Քլասոն]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լուի Տարթիժ Տիւ Ֆուռնէ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Հենրի Մորկընթաու]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Նիքոլա Թեսլա]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ալիս Սթոն Պլաքուէլ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ուիլիըմ Հաուըրտ Թաֆթ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Պէյտըն Փաուըլ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լիզա Ուենկէր]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Կուսթաւ Ե.]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Թէոտոր Աքսենտովիչ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վասիլ Թայիրով]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆրանսեսք Մասիա]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ճէյն Ատամս]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անթոն Չեխով]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ռէյմոն Փուանքարէ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆերենց Քեմենի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լու Անտրեաս-Սալոմէ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Հենրի Հաուըրտ Հոլմզ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆրիտիոֆ Նանսէն]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ալվար Կուլսթրանտ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Հենրի Ֆինիս Լինչ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Էտվարտ Մունք]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Մերի Ուիթըն Քալքինզ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ժոզէֆ Ռատիըրտ Քիփլինկ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆելիքս Վալոթոն]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անթուան Մէյէ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Գէորգ Կիւրճիեւ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վասիլի Քանտինսքի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Էմիլ Քրեպս]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Թէւֆիք Ֆիքրէթ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Մարի Քիւրի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Մաքսիմ Կորքի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լոս Անճելըս Թայմզ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Արտաշէս Բաբայեան]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Բանբեր Հայագիտութեան (հանէս)]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Բուրաստան Մանկանց (հանդէս)]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անտրէ Ժիտ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անտրէ Մանտելշթամ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անրի Մաթիս]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 13:37, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆրետերիք Մաքլէր]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 13:37, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Իվան Պունին]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:07, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վլատիմիր Լենին]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:07, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Սուլէյման Նազիֆ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:07, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Քլարընս Աշըր]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Հետք (առցանց պարբերական)]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Գրիգոր Մարկոսեան]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Թարըք Ռամատան]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ռուբէն Մելիք]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:53, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լեւոն Կերտան]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:53, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վահէ կոտէլ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:53, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ուոլ Սթրիթ Ճուռնըլ (թերթ)]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 14:58, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Փօլ Իկնէյշըս]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 14:58, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լուիզա Թեթրացինի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 14:58, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''</text>
      <sha1>h5mxhfql0al29iyplms7dbop18zyenr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>255001</id>
      <parentid>254974</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T09:30:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <comment>/* Բարելաւել */</comment>
      <origin>255001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30252" sha1="277coin5k49fqjhv4ivyglqrsmyxdkl" xml:space="preserve">{| style=&quot;width:100%; padding:0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;height:100%; width:75%; margin:0; padding:0; vertical-align:top; -moz-box-shadow: 5px 0px 5px #ccc; -webkit-box-shadow: 5px 0px 5px #ccc; box-shadow: 5px 0px 5px #ccc;&quot; |
{| style=&quot;height:100%; width:100%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;font:28px/1.5 Gill Sans MT, GillSansSA, Calibri, sans-serif; color:#4a4a4a; padding:5px 0; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #ccc; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #ccc; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #ccc; vertical-align:middle;&quot; | &lt;span style=&quot;float:right;padding-right:20px;&quot;&gt; 
'''''Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի խմբագրաթոն &lt;small&gt;(2)&lt;/small&gt;'''''&lt;/span&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;float: right; color: #666; font-size: 50%;padding-right:20px;&quot;&gt;
&lt;!--T:19--&gt;
11-13, 18-20 եւ 25-27 Սեպտեմբեր &lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;padding:10px 0; font-family: sans-serif; font-size: 15px; vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:18px;&quot;&gt;&lt;!--T:2--&gt;
'''&lt;!--T:1--&gt;
Սիրելի խմբագիրներ,'''&lt;/span&gt;
[[Պատկեր:Edit-a-thon for Western Armenian Wikipedia, September 2026.jpg|400px|աջից]]
Այս ամսուան խմբագրաթոնը կը նուիրենք '''''իւրաքանչիւրիս''''' նախընտրած կամ նախասիրած նիւթերը բովանդակող յօդուածներուն '''''ե՛ւ''''' արդէն իսկ խմբագրուած յօդուածներուն բարելաւման։

Ուիքիփետիա ազատ հանրագիտարանին մէջ մեզմէ իւրաքանչիւրին ազատութիւն տրուած է նիւթի ընտրութեան՝ օտար եւ հայ դէմքեր, դէպքեր, զանազան մասնագիտութիւններ, ասպարէզներ եւ երեւոյթներ, գրելու այս բոլորին մասին արեւմտահայերէնով, սակայն միշտ յիշենք, որ տարբեր աղբիւրներու նշումով պէտք է հաստատենք գրութեան ստոյգ ըլլալը:

Եկէ՛ք գրենք '''1''' կամ '''2''' նիւթ, եւ մեր գրած յօդուածը հարստացնենք՝ ապահովելով աղբիւրներն ու նկարները։ Միասնական աշխատանքով բարելաւենք նաեւ՝ լեզուական ու բովանդակային կարիք ունեցող յօդուածները։

Խմբագրաթոնը տեղի պիտի ունենայ '''''&lt;font color = &quot;C35817&quot;&gt;երեք յաջորդական շաբաթավերջերուն (11-13, 18-20 եւ 25-27 Սեպտեմբեր)&lt;/font&gt;'''''։ Անցնինք աշխատանքի եւ '''''երեք շաբաթավերջերուն''''' բոլորս միասին խմբագրենք՝ քաջ գիտակցելով, որ իւրաքանչիւր ներդրում կարեւոր է։

== Կանոններ ==
* Անհրաժեշտ է, որ մասնակիցները ստորագրեն իրենց յօդուածին քովը՝ նախքան խմբագրման անցնիլը։
* Յօդուածներու խմբագրման ընթացքին անհրաժեշտ է յատուկ ուշադրութիւն դարձնել լեզուի մաքրութեան եւ շարադասութեան ճշգրտութեան։ 
* Խմբագրուած յօդուածը հրապարակելէ առաջ, անպայման ուշադիր կարդալ եղած ներդրումը եւ, անհրաժեշտութեան պարագային, կատարել ուղղումներ։
* Ողջունելի է յօդուածները հարստացնել բազմալեզու աղբիւրներով եւ ծանօթագրութիւններով։
* Հեղինակային իրաւունքը պահպանելու համար, աղբիւրներուն բովանդակութիւնը նոյնութեամբ չկրկնօրինակել։

&lt;font color = &quot;FF0000&quot;&gt;'''Ուշադրութիւն՝'''&lt;/font&gt;

Դարձեալ յիշենք, որ յօդուածներուն անունները՝ մեր ստորագրութեամբ, պէտք է աւլեցնենք «Խմբագրել» եւ «Բարելաւել» բաժիններուն տակ։

Արդիւնաւէտ եւ հաճելի խմբագրաթոն։

== Ստեղծել ==
# [[Մանասէ Սեւակ]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:13, 11 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Էմփայր Սթէյթ Պիւլտինկ (Էմփայր Սթէյթ կառոյց)]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 19:18, 12 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Նոյեան Աղաւնի (թերթ)]], --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 06:22, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Ժանն Անտոնեան]], --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 06:22, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Թուրլիթիս, Անտրոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Թուրլիթիս, Ղաւրոնիսիա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ցիմինտիրի, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սիսթադա, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սթրոկիլօ, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սալիակոս, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Գավուրաս, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Տիփլօ, Անտիփարոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Աղվօ, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ատելֆի, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Գացիքոբուլա, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մեղալօ Ֆօգիոնիսի, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Միքրօ Սոֆրանօ, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Մոնի, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սոհաս, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Թրիանիսիա, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ֆթինօ, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Ամուդի, Գարբաթոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Աֆոթի, Գարբաթոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Տեսփոթիքօ, Գարբաթոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Սոհաս, Ասթիբալէա]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 15:33, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Աֆոթի]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 17:27, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Տիաքոֆթիս, Գարբաթոս]], ''--[[Մասնակից:HoMen|HoMen]] ([[Մասնակցի քննարկում:HoMen|քննարկում]]) 17:38, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)Մասնակիցի Ստորագրութիւն''
# [[Յուշարձան (Վերին Կարմիրաղբիւր)]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 20:14, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Բալաբեկ Մելեան]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:01, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լալիկ Խաչատրեան]], ''--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:10, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Երուանդ Մեսիայեան]], --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 06:55, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
# [[«Քելվըն Քլայն»]], --[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 17:16, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Քամերոն Տիազ]],--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 17:16, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Ակնոց]],--[[Մասնակից:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|Սեւան Դանիէլեան Մկրեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Սեւան Դանիէլեան Մկրեան|քննարկում]]) 12:27, 17 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)
#[[Թագուհի Փառանձեմ]],--[[Մասնակից:NataliEkiz|NataliEkiz]] ([[Մասնակցի քննարկում:NataliEkiz|քննարկում]]) 19:52, 17 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)--[[Մասնակից:Նաթալի Էքիզեան|Նաթալի Էքիզեան]] ([[Մասնակցի քննարկում:Նաթալի Էքիզեան ն|քննարկում]]) 22:50, 17 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)

== Բարելաւել ==
# [[Կազ]], ''--[[Մասնակից:Galy02|Galy02]] ([[Մասնակցի քննարկում:Galy02|քննարկում]]) 08:44, 11 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Եկատերինա Կապաշվիլի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:10, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Արտիւր Լայսթ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:10, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անթոնի Կաուտի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:10, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վինսընթ Վան Կոկ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:10, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Քրիստափոր Կարա Մուրզա]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Իվանէ Մաչապելի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Օսքար Ուայլտ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վիթորիա Աղանուր]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆրետերիք Թէյլըր]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Իսաք Կուսթաֆ Քլասոն]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 08:02, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լուի Տարթիժ Տիւ Ֆուռնէ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Հենրի Մորկընթաու]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Նիքոլա Թեսլա]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ալիս Սթոն Պլաքուէլ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ուիլիըմ Հաուըրտ Թաֆթ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Պէյտըն Փաուըլ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լիզա Ուենկէր]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Կուսթաւ Ե.]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Թէոտոր Աքսենտովիչ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վասիլ Թայիրով]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆրանսեսք Մասիա]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:16, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ճէյն Ատամս]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անթոն Չեխով]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ռէյմոն Փուանքարէ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆերենց Քեմենի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լու Անտրեաս-Սալոմէ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Հենրի Հաուըրտ Հոլմզ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆրիտիոֆ Նանսէն]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ալվար Կուլսթրանտ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Հենրի Ֆինիս Լինչ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 20:56, 13 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Էտվարտ Մունք]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Մերի Ուիթըն Քալքինզ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ժոզէֆ Ռատիըրտ Քիփլինկ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆելիքս Վալոթոն]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անթուան Մէյէ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Գէորգ Կիւրճիեւ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վասիլի Քանտինսքի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Էմիլ Քրեպս]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Թէւֆիք Ֆիքրէթ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Մարի Քիւրի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Մաքսիմ Կորքի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 10:25, 14 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լոս Անճելըս Թայմզ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Արտաշէս Բաբայեան]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Բանբեր Հայագիտութեան (հանէս)]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Բուրաստան Մանկանց (հանդէս)]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անտրէ Ժիտ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անտրէ Մանտելշթամ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:48, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Անրի Մաթիս]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 13:37, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆրետերիք Մաքլէր]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 13:37, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Իվան Պունին]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:07, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վլատիմիր Լենին]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:07, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Սուլէյման Նազիֆ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 18:07, 15 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Քլարընս Աշըր]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Հետք (առցանց պարբերական)]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Գրիգոր Մարկոսեան]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Թարըք Ռամատան]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 07:52, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ռուբէն Մելիք]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:53, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լեւոն Կերտան]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:53, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Վահէ կոտէլ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:53, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ուոլ Սթրիթ Ճուռնըլ (թերթ)]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 14:58, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Փօլ Իկնէյշըս]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 14:58, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Լուիզա Թեթրացինի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 14:58, 16 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Մերի Լուիզ Կրաֆամ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:30, 18 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Նիքոլա Եորկա]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:30, 18 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ռոզա Լիւքսեմպուրկ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:30, 18 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Մարսել Փրուսթ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:30, 18 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Շինզոյ Ապէ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:30, 18 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Նաժտաթ Իսմա'իլ Անզուր]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:30, 18 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ճեքի Չան]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:30, 18 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Պրետ Շըրմըն]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:30, 18 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Օփրա Ուինֆրի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:30, 18 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ֆրանսուա Հոլլանտ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:30, 18 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Ալեքսէյ Փաժիթնով]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:30, 18 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Սթիւ Ճոպզ]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:30, 18 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Մարիա Քիուանուքա]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:30, 18 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Նեժիպ Միքաթի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:30, 18 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Պիլ Կէյթս]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:30, 18 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Նիքոլա Սարքոզի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:30, 18 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Զիատ Ռահպանի]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:30, 18 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Էնթընի Պուրտէյն]], ''--[[Մասնակից:Maral Dikbikian|Maral Dikbikian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Maral Dikbikian|քննարկում]]) 09:30, 18 Սեպտեմբեր 2026 (UTC)''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''
# [[Յօդուածի Անուն]], ''''</text>
      <sha1>277coin5k49fqjhv4ivyglqrsmyxdkl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Տը Սթրէյթս Թայմզ (թերթ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32991</id>
    <revision>
      <id>254963</id>
      <parentid>254873</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:26:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6748" sha1="181cp9ivv7y3s4lvasfktbpp5hop4ce" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}

'''«Սթրէյթս Թայմզ»-ը''' (անգլ.՝ ''The Straits Times'', ոչ-պաշտօնապէս ծանօթ նաեւ իր ''ST'' յապաւումով) սինկափուրեան անգլիալեզու օրաթերթ մըն է, որ կը պատկանի «SPH Media Trust»-ին&lt;ref&gt;&quot;The Straits times and Singapore journal of commerce&quot;. ''Library of Congress''. Retrieved 24 November 2019.&lt;/ref&gt;։ Հիմնադրուած 15 Յուլիս 1845-ին, անիկա երկրին ամէնալայն շրջանառութիւն ունեցող թերթն է եւ ունի տարածաշրջանային զգալի լսարան&lt;ref&gt;Christopher, H. Sterling (2009). &quot;A–C&quot;. ''Encyclopedia of Journalism''. Vol.&amp;nbsp;1. SAGE Publishing. p.&amp;nbsp;108. ISBN&amp;nbsp;&lt;bdi&gt;978-0761929574&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;։ Թերթը կը հրատարակուի թէ՛ տպագիր (լայնաձեւ/broadsheet) եւ թէ՛ առցանց ձեւաչափերով. վերջինս գործարկուած է 1994-ին։ Անիկա կը նկատուի Սինկափուրի հեղինակաւոր պարբերականը&lt;ref&gt;Christopher, H. Sterling (2009). &quot;A–C&quot;. ''Encyclopedia of Journalism''. Vol.&amp;nbsp;1. Sage Publishing. p.&amp;nbsp;108. ISBN&amp;nbsp;&lt;bdi&gt;978-0-7619-2957-4&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Corfield, Justin (2010). ''Historical Dictionary of Singapore''. Scarecrow Press. p.&amp;nbsp;255. ISBN&amp;nbsp;&lt;bdi&gt;978-0-8108-7184-7&lt;/bdi&gt;. &lt;q&gt;Straits Times (and New Straits Times): ... it has emerged as a newspaper of record&lt;/q&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Babcock, Joshua (Winter 2023). &quot;(De)coupling Positional Whiteness and White Identities through &quot;Good English&quot; in Singapore&quot;. ''Signs and Society''. '''11''' (1). Chicago: University of Chicago Press: 23–44. doi:10.1086/722624. ISSN&amp;nbsp;2326-4489. p.&amp;nbsp;33: &lt;q&gt;the Straits Times [is] Singapore's state-run newspaper of record&lt;/q&gt;&lt;/ref&gt;։

Թերթը ընդհանուր առմամբ կ'ընկալուի իբրեւ Սինկափուրի կառավարութեան հետ սերտ յարաբերութիւն ունեցող եւ իշխող «Ժողովրդային Գործողութիւն Կուսակցութեան» (PAP) քաղաքական գիծին հետեւող լրատուամիջոց։

Օրաթերթի տպագիր եւ թուային տարբերակները (Սթրէյթս Թայմզ եւ Սանտի Թայմզ) օրական ունին 383600 շրջանառութիւն&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sph.com.sg/our-businesses/newspapers/the-straits-times-the-sunday-times|title=The Straits Times / The Sunday Times|publisher=www.sph.com.sg|archive-url=http://archive.wikiwix.com/cache/20130728214922/http://abcsingapore.org/reports.html|archive-date=|accessdate=|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;։

Հիմնադրած է ազգութեամբ հայ [[Խաչիկ Մովսէս|Խաչիկ Մովսէսը՝]] 1845 թուականի Յուլիս 15-ին՝ «Սթրէյթս Թայմզ ընդ Սինկափուր Ճըռնալ օֆ Քոմերս» անուամբ ({{lang-en|The Straits Times and Singapore Journal of Commerce}})&lt;ref&gt;[http://icon.crl.edu/detail.php?language=Any&amp;country=&amp;title=Straits+times+and+Singapore+journal+of+commerce&amp;oJ Icon.crl.edu]&lt;/ref&gt;։

== «Տարուան Սինկափուրցին» մրցանակ&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Citation|title=The Straits Times|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Straits_Times&amp;oldid=1374322133|date=2026-09-11|accessdate=2026-09-17|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
2016-էն ի վեր, «Սթրէյթս Թայմզ»-ը «Տարուան Սինկափուրցին» մրցանակը կը շնորհէ Սինկափուրի քաղաքացիի մը, որուն նախորդ տարուան ներդրումը մեծ ազդեցութիւն ունեցած է Սինկափուրի մէջ ուրիշներու վրայ։ Թեկնածուները կը գնահատուին 15 դատաւորներէ բաղկացած յանձնախումբի մը կողմէ, որուն մաս կը կազմեն «Սթրէյթս Թայմզ»-ի խմբագիրներ եւ սինկափուրցի այլ անհատականութիւններ։ Առաջին մրցանակը տրուեցաւ բարի սամարացի Նորիզա Ա․ Մանսորին, որուն անձնուրաց քայլը՝ մաքրելու տարեց մարդու մը ետեւէն, որ 2014-ին հանրային վայրի մէջ անվերահսկելիօրէն կղկղած էր, յուզած էր ընկերութիւնը։ 2020-ին մրցանակը հաւաքաբար տրուեցաւ բժշկական անձնակազմին, այլ աշխատակիցներու եւ կամաւորներու, որոնք աշխատեցան Սինկափուրի մէջ ՔՈՎԻՏ-19 համավարակը զսպելու ուղղութեամբ։ 2025-ի հրատարակութեան համար ներմուծուեցան երկու նոր մրցանակներ՝ «Տարուան Երիտասարդ Սինկափուրցին» եւ «Միջազգային Ազդեցութիւն» մրցանակները, համապատասխանաբար արժեւորելու համար բացառիկ ներդրում ունեցող երիտասարդ մը եւ միջազգային ակնառու ներդրում ունեցող անհատներ կամ կազմակերպութիւն մը։

== Մրցանակի նշանաւոր դափնեկիրներ&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ==

* Ճոզէֆ Սքուլինկ եւ իր ծնողքը՝ Քոլին եւ Մէյ։
* Ամանտա Եափ («Տարուան Երիտասարդ Սինկափուրցին»)։

== 2023-ի շրջանառութեան սկանդալը&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ==
«Wake Up, Singapore» ընկերային-քաղաքական կայքին մէջ հրապարակուած 2023-ի արտահոսքէ մը ետք, «Սթրէյթս Թայմզ»-ը բացայայտեց, որ «SPH Media»-ն 2022-ին ուռճացուցած էր իր շրջանառութեան թիւերը օրական 85,000–95,000 օրինակով իր բոլոր հրատարակութիւններուն մէջ, կամ հաղորդուած օրական միջին շրջանառութեան 10-12 առ հարիւրով։ Թիւերը ուռճացուած էին այնպիսի միջոցներով, ինչպիսիք են՝ տպագրուած եւ շրջանառութեան համար հաշուուած, բայց ոչնչացուած օրինակներ ներառելը, կեղծ հաշուարկները եւ բաժանորդագրութիւններու կրկնակի հաշուարկը։

== Ծանօթագրութիւններ ==
&lt;references /&gt;
[[Ստորոգութիւն:Թերթեր]]
[[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]]
[[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]]</text>
      <sha1>181cp9ivv7y3s4lvasfktbpp5hop4ce</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Վան-Տոսպ (թերթ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32992</id>
    <revision>
      <id>254964</id>
      <parentid>254876</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:34:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5491" sha1="2e0rqfr9h88hjc2mfi4vbe9jxougoxu" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}

'''«Վան-Տոսպ»''', գրական, գիտական, հասարակական-քաղաքական թերթ (կիսամսեայ, շաբաթական, եռօրեայ եւ այլն)։

Սահմանադիր Ռամկավար Կուսակցութեան (ապա՝ [[Ռամկավար Ազատական Կուսակցութիւն|Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան]]) [[Վասպուրական|Վասպուրականի]] շրջանի, 1919 թուականին՝ ՌԱԿ-ի Հայաստանի կեդրոնական խորհուրդի հրատարակութիւն։

Լոյս տեսած է 1911-1919 թուականներուն՝ [[Վան]] (1911-1915), [[Թիֆլիս]] (1915-1918), [[Երեւան]] (1919)։ Խմբագիրներ՝ Հ․ Աւագեան, Կ․ Սիտալ (Շահինեան), Մ․ Պալոյեան, Պ․ Յովնանեան, Ս․ ժամկոչեան, Ա․ Դարբինեան, Վ․ Պապիկեան, Ա․ Աւետիսեան։

Քաղաքական իրադարձութիւններու եւ խմբագիրներու փոփոխման հետեւանքով յաճախ կրած է բովանդակային փոփոխութիւններ։ Առաջին շրջանի (Վան) սկզբնական ընդգծուած գրական-բանասիրական, պատմա-ազգագրական բնոյթը 1913-1915 թուականներուն իր տեղը զիջած է երիտթուրքերու հայահալած գործելակերպի, գոյատեւման համար արեւմտահայութեան մղած պայքարի եւ ազատութեան ուղիներու որոնումներու լուսաբանման։ Երկրորդ շրջանին (Թիֆլիս, Երեւան) ներկայացուցած է Առաջին աշխարհամարտի ընթացքը, Արեւմտեան Հայաստանի ազատագրուած շրջաններու կեանքը, փրկուած արեւմտահայութեան տեղաւորմանն ու որբերու պատսպարմանն ուղղուած հայկական եւ օտար ընկերութիւններու գործունէութիւնը։ Այս շրջանին պարբերականը կարեւորած է հայ ժողովուրդի երկու հատուածներու փոխադարձ ճանաչումն ու մերձեցումը։

Նկատի ունենալով հայ ազգային շարժման հանդէպ Ռուսաստանի վարած քաղաքականութիւնը՝ ազատագրական յոյսեր չէ կապած [[Արեւմտեան Հայաստան|Արեւմտեան Հայաստանի]] ռուսական գրաւման հետ։ Թերթը չէ հաւատացած [[Երիտասարդ Թուրքերու Կուսակցութիւն|երիտթուրքերու՝]] բարենորոգումներ իրագործելու խոստումներուն, քննադատած է անոնց ներքին եւ արտաքին քաղաքականութիւնը, դատապարտած՝ հայկական ջարդերու գաղափարական նախապատրաստութիւնը եւ [[Հայկական Հարց|Հայկական հարցի]] լուծումը տեսած հայերու պայքարին մէջ։

Թիֆլիս հրատարակուած միջոցին «Վան-Տոսպ»-ը հանդէս եկած է իբրեւ Արեւմտեան Հայաստանէն փախստականներու իղձերու արտայայտիչ, մեծ տեղ յատկացուցած՝ տակաւին Վանի մէջ մնացած հայերու վիճակի, Արեւելեան Հայաստանի մէջ հաստատուած վանեցիներու կեանքի լուսաբանման, փորձած է կազմակերպուած բնոյթ հաղորդել գաղթականներուն օգնութիւն ցոյց տալու գործին, բացայայտած Վանի շրջանին մէջ ռուսական հրամանատարութեան հակահայկական տրամադրուածութիւնը։ Դրական արտայայտուած է 1917 թուականի Փետրուարեան յեղափոխութեան եւ Ռուսաստանի ցարական իշխանութեան տապալման հանդէպ։ Քննադատած է «Թրքահայաստանի մասին» խորհրդային հրամանագիրը՝ գտնելով, որ «կործանման եզրին կանգնած եւ իր հայրենիքէն արտաքսուող ու կոտորուող հայ ժողովուրդին համար աւելորդ կը դառնայ ազգային ինքնորոշման իրաւունքը»։

Հայկական հարցի վերջնական լուծումը առնչած է Անթանթի քաղաքականութեան, Հայ դատը պոլշեւիկեան կառավարութեան հանգամանօրէն ներկայացնելու եւ վերջինիս կողմէ ըմբռնում գտնելու հետ։

Ունեցած է «Ներքին տեսութիւն», «Արտաքին տեսութիւն», «Շաբաթական լուրեր», «Մամուլ», «Այլեւայլք» մշտական բաժինները, գրական, գիտական եւ հասարակական երկամսեայ յաւելուած (1919 թուականին)։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{ՀՍՀ}}
[[Ստորոգութիւն:Թերթեր]]
[[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]]
[[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]]</text>
      <sha1>2e0rqfr9h88hjc2mfi4vbe9jxougoxu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>254965</id>
      <parentid>254964</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:35:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5480" sha1="m7ko3j481374kh00jbzi3cgjzmywloa" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}

'''«Վան-Տոսպ»''', գրական, գիտական, հասարակական-քաղաքական թերթ (կիսամսեայ, շաբաթական, եռօրեայ եւ այլն)։

Սահմանադիր Ռամկավար Կուսակցութեան (ապա՝ [[Ռամկավար Ազատական Կուսակցութիւն|Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան]]) [[Վասպուրական|Վասպուրականի]] շրջանի, 1919 թուականին՝ ՌԱԿ-ի Հայաստանի կեդրոնական խորհուրդի հրատարակութիւն։

Լոյս տեսած է 1911-1919 թուականներուն՝ [[Վան]] (1911-1915), [[Թիֆլիս]] (1915-1918), [[Երեւան]] (1919)։ Խմբագիրներ՝ Հ․ Աւագեան, Կ․ Սիտալ (Շահինեան), Մ․ Պալոյեան, Պ․ Յովնանեան, Ս․ ժամկոչեան, Ա․ Դարբինեան, Վ․ Պապիկեան, Ա․ Աւետիսեան։

Քաղաքական իրադարձութիւններու եւ խմբագիրներու փոփոխման հետեւանքով յաճախ կրած է բովանդակային փոփոխութիւններ։ Առաջին շրջանի (Վան) սկզբնական ընդգծուած գրական-բանասիրական, պատմա-ազգագրական բնոյթը 1913-1915 թուականներուն իր տեղը զիջած է երիտթուրքերու հայահալած գործելակերպի, գոյատեւման համար արեւմտահայութեան մղած պայքարի եւ ազատութեան ուղիներու որոնումներու լուսաբանման։ Երկրորդ շրջանին (Թիֆլիս, Երեւան) ներկայացուցած է Առաջին աշխարհամարտի ընթացքը, Արեւմտեան Հայաստանի ազատագրուած շրջաններու կեանքը, փրկուած արեւմտահայութեան տեղաւորմանն ու որբերու պատսպարմանն ուղղուած հայկական եւ օտար ընկերութիւններու գործունէութիւնը։ Այս շրջանին պարբերականը կարեւորած է հայ ժողովուրդի երկու հատուածներու փոխադարձ ճանաչումն ու մերձեցումը։

Նկատի ունենալով հայ ազգային շարժման հանդէպ Ռուսաստանի վարած քաղաքականութիւնը՝ ազատագրական յոյսեր չէ կապած [[Արեւմտեան Հայաստան|Արեւմտեան Հայաստանի]] ռուսական գրաւման հետ։ Թերթը չէ հաւատացած [[Երիտասարդ Թուրքերու Կուսակցութիւն|երիտթուրքերու՝]] բարենորոգումներ իրագործելու խոստումներուն, քննադատած է անոնց ներքին եւ արտաքին քաղաքականութիւնը, դատապարտած՝ հայկական ջարդերու գաղափարական նախապատրաստութիւնը եւ [[Հայկական Հարց|Հայկական հարցի]] լուծումը տեսած հայերու պայքարին մէջ։

Թիֆլիս հրատարակուած միջոցին «Վան-Տոսպ»-ը հանդէս եկած է իբրեւ Արեւմտեան Հայաստանէն փախստականներու իղձերու արտայայտիչ, մեծ տեղ յատկացուցած՝ տակաւին Վանի մէջ մնացած հայերու վիճակի, Արեւելեան Հայաստանի մէջ հաստատուած վանեցիներու կեանքի լուսաբանման, փորձած է կազմակերպուած բնոյթ հաղորդել գաղթականներուն օգնութիւն ցոյց տալու գործին, բացայայտած Վանի շրջանին մէջ ռուսական հրամանատարութեան հակահայկական տրամադրուածութիւնը։ Դրական արտայայտուած է 1917 թուականի Փետրուարեան յեղափոխութեան եւ Ռուսաստանի ցարական իշխանութեան տապալման հանդէպ։ Քննադատած է «Թրքահայաստանի մասին» խորհրդային հրամանագիրը՝ գտնելով, որ «կործանման եզրին կանգնած եւ իր հայրենիքէն արտաքսուող ու կոտորուող հայ ժողովուրդին համար աւելորդ կը դառնայ ազգային ինքնորոշման իրաւունքը»։

Հայկական հարցի վերջնական լուծումը առնչած է Անթանթի քաղաքականութեան, Հայ դատը պոլշեւիկեան կառավարութեան հանգամանօրէն ներկայացնելու եւ վերջինիս կողմէ ըմբռնում գտնելու հետ։

Ունեցած է «Ներքին տեսութիւն», «Արտաքին տեսութիւն», «Շաբաթական լուրեր», «Մամուլ», «Այլեւայլք» մշտական բաժինները, գրական, գիտական եւ հասարակական երկամսեայ յաւելուած (1919 թուականին)։

== Ծանօթագրութիւններ ==
[[Ստորոգութիւն:Թերթեր]]
[[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]]
[[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]]</text>
      <sha1>m7ko3j481374kh00jbzi3cgjzmywloa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>254966</id>
      <parentid>254965</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:36:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5718" sha1="0lgeqlxlqo8s22775hze1jxqj0fxna4" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Պարբերական}}

'''«Վան-Տոսպ»''', գրական, գիտական, հասարակական-քաղաքական թերթ (կիսամսեայ, շաբաթական, եռօրեայ եւ այլն)։

Սահմանադիր Ռամկավար Կուսակցութեան (ապա՝ [[Ռամկավար Ազատական Կուսակցութիւն|Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան]]) [[Վասպուրական|Վասպուրականի]] շրջանի, 1919 թուականին՝ ՌԱԿ-ի Հայաստանի կեդրոնական խորհուրդի հրատարակութիւն։

Լոյս տեսած է 1911-1919 թուականներուն՝ [[Վան]] (1911-1915), [[Թիֆլիս]] (1915-1918), [[Երեւան]] (1919)։ Խմբագիրներ՝ Հ․ Աւագեան, Կ․ Սիտալ (Շահինեան), Մ․ Պալոյեան, Պ․ Յովնանեան, Ս․ ժամկոչեան, Ա․ Դարբինեան, Վ․ Պապիկեան, Ա․ Աւետիսեան։

Քաղաքական իրադարձութիւններու եւ խմբագիրներու փոփոխման հետեւանքով յաճախ կրած է բովանդակային փոփոխութիւններ։ Առաջին շրջանի (Վան) սկզբնական ընդգծուած գրական-բանասիրական, պատմա-ազգագրական բնոյթը 1913-1915 թուականներուն իր տեղը զիջած է երիտթուրքերու հայահալած գործելակերպի, գոյատեւման համար արեւմտահայութեան մղած պայքարի եւ ազատութեան ուղիներու որոնումներու լուսաբանման։ Երկրորդ շրջանին (Թիֆլիս, Երեւան) ներկայացուցած է Առաջին աշխարհամարտի ընթացքը, Արեւմտեան Հայաստանի ազատագրուած շրջաններու կեանքը, փրկուած արեւմտահայութեան տեղաւորմանն ու որբերու պատսպարմանն ուղղուած հայկական եւ օտար ընկերութիւններու գործունէութիւնը։ Այս շրջանին պարբերականը կարեւորած է հայ ժողովուրդի երկու հատուածներու փոխադարձ ճանաչումն ու մերձեցումը։

Նկատի ունենալով հայ ազգային շարժման հանդէպ Ռուսաստանի վարած քաղաքականութիւնը՝ ազատագրական յոյսեր չէ կապած [[Արեւմտեան Հայաստան|Արեւմտեան Հայաստանի]] ռուսական գրաւման հետ։ Թերթը չէ հաւատացած [[Երիտասարդ Թուրքերու Կուսակցութիւն|երիտթուրքերու՝]] բարենորոգումներ իրագործելու խոստումներուն, քննադատած է անոնց ներքին եւ արտաքին քաղաքականութիւնը, դատապարտած՝ հայկական ջարդերու գաղափարական նախապատրաստութիւնը եւ [[Հայկական Հարց|Հայկական հարցի]] լուծումը տեսած հայերու պայքարին մէջ։

Թիֆլիս հրատարակուած միջոցին «Վան-Տոսպ»-ը հանդէս եկած է իբրեւ Արեւմտեան Հայաստանէն փախստականներու իղձերու արտայայտիչ, մեծ տեղ յատկացուցած՝ տակաւին Վանի մէջ մնացած հայերու վիճակի, Արեւելեան Հայաստանի մէջ հաստատուած վանեցիներու կեանքի լուսաբանման, փորձած է կազմակերպուած բնոյթ հաղորդել գաղթականներուն օգնութիւն ցոյց տալու գործին, բացայայտած Վանի շրջանին մէջ ռուսական հրամանատարութեան հակահայկական տրամադրուածութիւնը։ Դրական արտայայտուած է 1917 թուականի Փետրուարեան յեղափոխութեան եւ Ռուսաստանի ցարական իշխանութեան տապալման հանդէպ։ Քննադատած է «Թրքահայաստանի մասին» խորհրդային հրամանագիրը՝ գտնելով, որ «կործանման եզրին կանգնած եւ իր հայրենիքէն արտաքսուող ու կոտորուող հայ ժողովուրդին համար աւելորդ կը դառնայ ազգային ինքնորոշման իրաւունքը»։

Հայկական հարցի վերջնական լուծումը առնչած է Անթանթի քաղաքականութեան, Հայ դատը պոլշեւիկեան կառավարութեան հանգամանօրէն ներկայացնելու եւ վերջինիս կողմէ ըմբռնում գտնելու հետ։

Ունեցած է «Ներքին տեսութիւն», «Արտաքին տեսութիւն», «Շաբաթական լուրեր», «Մամուլ», «Այլեւայլք» մշտական բաժինները, գրական, գիտական եւ հասարակական երկամսեայ յաւելուած (1919 թուականին)&lt;ref&gt;{{Citation|title=Վան-Տոսպ (թերթ)|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%8E%D5%A1%D5%B6-%D5%8F%D5%B8%D5%BD%D5%BA_(%D5%A9%D5%A5%D6%80%D5%A9)&amp;oldid=9040828|date=2024-01-25|accessdate=2026-09-17|language=hy}}&lt;/ref&gt;։

== Ծանօթագրութիւններ ==
[[Ստորոգութիւն:Թերթեր]]
[[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]]
[[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]]</text>
      <sha1>0lgeqlxlqo8s22775hze1jxqj0fxna4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ամէնուն Տարեցոյցը</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32996</id>
    <revision>
      <id>254967</id>
      <parentid>254892</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:40:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4338" sha1="8ptjijv6tbf1z95cpddkxrqf6be24w1" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Գիրք}}

«'''Ամէնուն Տարեցոյցը»''', [[հայերէն]] տարեգիրք։

Հիմնադրած են հրապարակագիր [[Թէոդիկ|Թէոդիկը]] ու անոր կինը՝ [[Արշակուհի Թէոդիկ|Արշակուհի Թէոդիկը]], 1907 թուականին, [[Կոստանդնուպոլիս]]։

Մինչեւ 1929 թուական լոյս տեսած է 19 գիրք, որմէ 1916-1920 տարիները՝ մէկ գիրքով։

«Ամէնուն Տարեցոյցը» մեծածաւալ գիրքեր են (296-ից մինչեւ 736 էջ)։ 1907—1923 թուականին (Ա․—ժէ տարիները) հրատարակուած է Կոստանդնուպոլսոյ մէջ, 1924 թուականին (ԺԸ տարին) [[Փարիզ]], 1925 թուականին (ԺԹ տարին)՝ [[Վիեննա]], 1926 թուականին (Ի տարին)՝ [[Վենետիկ]], եւ 1927–1929 թուականներուն (ԻԱ–ԻԳ տարիները)՝ Փարիզ։

== Կառուցուածք&lt;ref&gt;{{Citation|title=Ամենուն Տարեցույցը|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D4%B1%D5%B4%D5%A5%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B6_%D5%8F%D5%A1%D6%80%D5%A5%D6%81%D5%B8%D6%82%D5%B5%D6%81%D5%A8&amp;oldid=8897577|date=2023-12-01|accessdate=2026-09-17|language=hy}}&lt;/ref&gt; ==
«Ամէնուն Տարեցոյցը» կը պարունակէ տոմար, ժամանցի եւ գիտական նիւթեր, յուշեր, ընտիր նամականի, հայագիտական, գրական-գեղարուեստական, բանասիրական, բանահիւսական, պատմահրապարակախօսական, արուեստագիտական յօդուածներ եւ վիճակագրութիւն։

«Ամէնուն Տարեցոյցը»-ին մէջ հրապարակուած են Դ․ Վարուժանի, Սիամանթոյի, Ռ․ Սեւակի եւ այլոց անտիպ ստեղծագործութիւնները, արժէքաւոր նիւթեր՝ հայ եւ համաշխարհային արուեստի մասին։ Ուշագրաւ են Գ․ Զոհրապի, Սիրանոյշի, Մ․ Մնակեանի յօդուածները թատրոնի եւ դերասանի կոչումին մասին, Կոմիտասի երաժշտագիտական մի շարք յօդուածներն ու դասախօսութիւնները, Գ․ Ֆնտգլեանի «Շէքսփիրը եւ իր հնչեակները» (1914), ֆրանսացի հայագէտ Ֆ․ Մաքլէրի «Հայ արուեստն ու ճարտարապետութիւնը» (1924) ընդարձակ ուսումնասիրութիւնները, հայ բեմի գործիչներու, նկարիչներու, յօրինողներու, գրողներու, թարգմանիչներու եւ ազգային-քաղաքական գործիչներու հազուագիւտ կենսագրականները եւ այլն։ Շատ նիւթեր կը լուսաբանեն հայ ժողովուրդի ազգային-ազատագրական պայքարի հարցերը։

Տպագրուած են արժէքաւոր թարգմանութիւններ՝ անգլերէն, պարսկերէն, հնդկերէն, յունարէն, իտալերէն, չինարէն, սպաներէն եւ այլ գրականութիւններէ։ «Ամէնուն Տարեցոյցը»-ի հատորները կ՚ամփոփեն վաւերագրական մեծ արժէք ներկայացնող բազմաթիւ լուսանկարներ։

«Ամէնուն Տարեցոյցը» կարեւոր դեր կատարած է հայ մշակութային արժէքները ժողովրդականացնելու, աշխարհի տարբեր կողմերը ցրուած հայ մտաւորականութիւնը համախմբելու, իսկ 1920 թուականէն ետք՝ նաեւ սփիւռքահայութիւնը Խորհրդային Հայաստանի հետ կապելու գործին մէջ։ «Ամէնուն Տարեցոյցը» կը դասուի հանրագիտարանային լաւագոյն հրատարակութիւններու շարքին։

== Ծանօթագրութիւններ ==
[[Ստորոգութիւն:Տարեգրութիւններ]]
[[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ]]
[[Ստորոգութիւն:Պարբերականներ այբբենական կարգով]]</text>
      <sha1>8ptjijv6tbf1z95cpddkxrqf6be24w1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Վալերի Թորանեան</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33004</id>
    <revision>
      <id>254968</id>
      <parentid>254909</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:47:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4915" sha1="3ebv8hji41wfztfvial4pornmsal5f4" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Վալերի Թորանեան''' ({{lang-fr|Valerie Toranian}}, ծննդեան անունը՝ Վալերի (Աստղիկ) Գույուճեան&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Valérie Toranian, d’ici et d’aïeule|url=https://next.liberation.fr/livres/2015/04/26/valerie-toranian-d-ici-et-d-aieule_1269376|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20181005071816/https://next.liberation.fr/livres/2015/04/26/valerie-toranian-d-ici-et-d-aieule_1269376|archive-date=2018 թ․ հոկտեմբերի 5|access-date=2018 թ․ հոկտեմբերի 14|newspaper=Libération.fr|language=fr}}&lt;/ref&gt;, {{ԱԾ}}), [[Հայերը Ֆրանսայի Մէջ|Ֆրանսահայ]] յայտնի գրող, «Էլ» («Elle») ամսագիրի գլխաւոր խմբագիր՝ 2002 թուականէն մինչեւ 2014 թուական եւ «Գանալ փլիւս»-ի ժամանակագրական յօդուածագիր&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/264798|title=Վալերի Թորանեանի «Օտարականը» Գիրքին Նուիրուած Կլոր Սեղան|date=2015-10-26|website=Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)|language=en-US|accessdate=2026-09-15}}&lt;/ref&gt;: 2014 թուականէն «Revue des deux Mondes» ամսագիրի տնօրէն։

== Կեանքն ու ասպարէզը&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Citation|title=Valerie Toranian|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Valerie_Toranian&amp;oldid=1331432286|date=2026-01-06|accessdate=2026-09-17|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Թորանեան ծնած է Սիւրէն (''Suresnes''), Փարիզ․ մայրը ֆրանսացի էր՝ Նորմանտիայէն, իսկ հայրը՝ հայ։ Հօր ընտանիքը մազապուրծ փրկուած էր [[Հայոց Ցեղասպանութիւն|Հայոց ցեղասպանութենէն]] եւ հաստատուած՝ Մարսէյ։ Վալերիի մայրը ուսուցչուհի էր, որ կը դասաւանդէր լատիներէն, ֆրանսերէն եւ յունարէն։

1983-ին, Թորանեան սկսաւ իր ասպարէզը իբրեւ ազատ աշխատակից գրող, ի վերջոյ ստանձնելով ազատ աշխատակիցի պաշտօն «Էլ» (''Elle'') պարբերաթերթի գեղեցկութեան բաժնին մէջ։ Ան պաշտօնապէս «Էլ»-ի մէջ սկսաւ աշխատիլ 1994-ին, իսկ 1996-ին բարձրացաւ նորաձեւութեան բաժնի փոխ-խմբագիրի պաշտօնին։ Թորանեան ի վերջոյ դարձաւ տնօրէն-խմբագիր, ապա «Էլ»-ի փոխ-նախագահ՝ մինչեւ 2002 թուականը, երբ ստանձնեց գլխաւոր խմբագիրի պաշտօնը։

1991-ին, Վալերի Թորանեան իր ամուսնոյն՝ Արա Թորանեանի հետ համահիմնեց [[Նուվէլ տ'Արմէնի|«Նուվէլ տ'Արմէնի»]] (''Nouvelles d'Arménie'') հայկական ամսագիրը։

2004-ին ան դարձաւ «Elle Foundation» հիմնադրամի փոխ-նախագահը, որ կը քաջալերէ եւ կը հովանաւորէ կիները ամբողջ աշխարհի մէջ։ 2010-ի Յունիսին ան անուանուեցաւ հիմնադրամի նախագահ։ Նոյն տարին ան հրատարակեց վէպ մը՝ «Վերջ տալու համար կնոջ» (''Pour en Finir avec la Femme''), որ կը քննէ կանանց իրաւունքներու (ֆեմինիզմի) առնչուող հարցեր։ Իբրեւ կանանց իրաւունքներու պաշտպան, Թորանեան կազմակերպած է բազմաթիւ համաժողովներ եւ ձեռնարկներ, ներառեալ Տովիլի (''Deauville'', Ֆրանսա) մէջ ամէն տարի տեղի ունեցող «Կանանց ֆորում»-ը։

2014-ի Դեկտեմբերին, Թորանեան դարձաւ ֆրանսալեզու ամսական գրական «Ռովիւ տէ տէօ Մոնտ» (''Revue des deux Mondes'') պարբերաթերթի ընդհանուր տնօրէնը։ 2015-ին ան հրատարակեց Հայոց ցեղասպանութեան մասին վէպ մը՝ «Օտարականը» (''L'Étrangère'') խորագրով։

== Անձնական կեանք&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ==
Վալերի Թորանեան իր առաջին ամուսնոյն՝ Արա Թորանեանի հանդիպած է տեղական հայկական դպրոցի մը մէջ։ Անոնք ունին երկու որդի։ Ամուսնալուծութենէն ետք ան ամուսնացաւ լրագրող եւ հեռուստահաղորդավար Ֆրանս-Օլիվիէ Կիսպէրի (''Franz-Olivier Giesbert'') հետ։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Ֆրանսահայ գրողներ]]</text>
      <sha1>3ebv8hji41wfztfvial4pornmsal5f4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Էմիլի Տոնելսըն</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33005</id>
    <revision>
      <id>254969</id>
      <parentid>254910</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:54:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2683" sha1="smtm9b68n7g6ayb1rys1xrvvhwa4x0z" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Պետական գործիչ}}'''Էմիլի Տոնելսըն''' ({{Lang-en|Emily Donelson}}, {{ԱԾ}} ), [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Միացեալ Նահանգներու]] նախագահ [[Էնտրու Ճեքսըն|Էնտրու Ճեքսընի]] եւ Միացեալ Նահանգներու անպաշտօն առաջին տիկինը՝ 1829 թուականէն մինչեւ 1836 թուական&lt;ref name=&quot;ET&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.search.com/reference/Emily_Donelson|title=Reference for Emily Donelson — Search.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924100450/http://www.search.com/reference/Emily_Donelson|archive-date=2015 թ․ սեպտեմբերի 24|accessdate=2020 թ․ մարտի 15|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;։

== Կեանքն ու գործունէութիւնը&lt;ref&gt;{{Citation|title=Emily Donelson|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Emily_Donelson&amp;oldid=1372604748|date=2026-09-01|accessdate=2026-09-17|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Տոնելսըն մեծցած է Թենըսիի մէջ՝ Տոնելսըն եւ Ճեքսըն ընտանիքներուն մօտ, ամուսնանալով իր հօրեղբօր որդիին՝ Էնտրու Ճեքսըն Տոնելսընի հետ։ Տոնելսընները կ՚աշխատէին իրենց հօրեղբօր քով, երբ անոր քաղաքական ասպարէզը առաջդիմեց եւ ան ստանձնեց նախագահի պաշտօնը։ Անոնք Նախագահ Ճեքսընի հետ տեղափոխուեցան Սպիտակ Տուն, ուր Տոնելսըն ծառայեց իբրեւ Սպիտակ Տան տանտիրուհի։ Ան յաջողեցաւ այդ դերին մէջ՝ հակառակ քաղաքավարական կանոններու պաշտօնական կրթութեան պակասին, եւ ջերմօրէն ընդունուեցաւ Ուաշինկթընի հասարակութեան կողմէ։

«Փեթիքոթի տագնապը» (Petticoat affair) պառակտում առաջացուց Տոնելսըններու եւ նախագահին միջեւ, եւ Տոնելսըն 1830 եւ 1831 թուականներուն վերադարձաւ տուն։ Ան ի վերջոյ վերադարձաւ Սպիտակ Տուն, բայց հիւանդացաւ, կրկին տուն դարձաւ եւ մահացաւ թոքախտէ՝ 29 տարեկան հասակին։ Տոնելսըն Անկախութեան հռչակագիրէն ետք ծնած եւ 19-րդ դարուն ծնած առաջին «Առաջին Տիկին»ն էր։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Քաղաքական գործիչներ]]</text>
      <sha1>smtm9b68n7g6ayb1rys1xrvvhwa4x0z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Էնտրու Ճեքսըն</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33006</id>
    <revision>
      <id>254970</id>
      <parentid>254911</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:07:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7583" sha1="f7bai5128bb9xs6uqrh6m4n8bu83x5q" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Էնտրու Ճեքսըն''' ({{lang-en|Andrew Jackson}}, {{ԱԾ}}), [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու]] 7-րդ նախագահը։ Միացեալ Նահանգներու առաջին նախագահն է, որուն թեկնածութիւնը առաջադրուած է Դեմոկրատական կուսակցութեան կողմէ, կը նկատուի անոր հիմնադիրներէն մէկը&lt;ref name=&quot;brands2&quot;&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/details/andrewjacksonhis0000hwbr|title=Andrew Jackson: His Life and Times|last1=Brands|first1=H.W.|date=2005|publisher=Anchor Books|isbn=1400030722|location=New York}}&lt;/ref&gt;։

== Կենսագրական գիծեր&lt;ref&gt;{{Citation|title=Andrew Jackson|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Andrew_Jackson&amp;oldid=1374740716|date=2026-09-13|accessdate=2026-09-17|language=en}}&lt;/ref&gt; ==
Ծնած ըլլալով գաղութային Քարոլայնաներու մէջ՝ նախքան Ամերիկեան յեղափոխական պատերազմը, Ճեքսըն դարձաւ սահմանամերձ շրջանի իրաւաբան, ամուսնացաւ [[Ռէյչըլ Տոնելսընի]] հետ եւ կարճ ժամանակով ներկայացուց Թենեսին՝ թէ՛ ԱՄՆ Ներկայացուցիչներու պալատին եւ թէ՛ ԱՄՆ Ծերակոյտին մէջ։ Հրաժարական տալէ ետք, 1798-էն 1804 թուականներուն ան ծառայեց իբրեւ Թենեսիի Գերագոյն դատարանի դատաւոր։ Ան հիմնադրեց «Էրմիթաժ»-ը եւ դարձաւ հարուստ հողատէր, որ հարստացաւ հարիւրաւոր ստրկացուած ափրիկեցի ամերիկացիներու պարտադիր աշխատանքին հաշւոյն։ Իբրեւ Թենեսիի աշխարհազօրքի հրամանատար, ան զօրքերը ղեկավարեց 1813–1814 թուականներու Քրիքեան պատերազմին ընթացքին՝ յաղթելով Հորսշու Պենտի ճակատամարտին մէջ եւ բանակցելով Ֆորթ Ճեքսընի դաշնագիրին շուրջ, որ ստիպեց բնիկ քրիքներուն զիջելու այժմեան Ալապամա եւ Ճորճիա նահանգներու ընդարձակ տարածքները։ Բրիտանացիներու դէմ զուգահեռ ընթացող պատերազմին մէջ, 1815-ին Նիւ Օրլինզի ճակատամարտին մէջ Ճեքսընի տարած յաղթանակը զինք դարձուց համազգային հերոս։ Հետագային ան հրամանատարեց Միացեալ Նահանգներու զօրքերը Սեմինոլեան առաջին պատերազմի ընթացքին․ անոր արշաւանքը այն գործօններէն մէկն էր, որ մղեց Սպանիային բանակցելու Ֆլորիտան Միացեալ Նահանգներուն զիջելու շուրջ։ Ճեքսըն կարճ ժամանակով ծառայեց իբրեւ Ֆլորիտայի առաջին տարածքային նահանգապետ՝ նախքան Ծերակոյտ վերադառնալը։ Ան նախագահական ընտրութիւններուն մասնակցեցաւ 1824-ին՝ ստանալով ժողովրդային եւ ընտրողական քուէներու պարզ մեծամասնութիւնը։ Քանի որ ոչ մէկ թեկնածու ապահովեց ընտրողական բացարձակ մեծամասնութիւն, Ներկայացուցիչներու պալատը նախագահ ընտրեց Ճոն Քուինսի Ատամսը՝ Հենրի Քլէյի աջակցութեամբ, որ յետագային միացաւ Ատամսի կառավարութեան։ Ճեքսընի աջակիցները, որոնք կը պնդէին, թէ Ատամսն ու Քլէյը «փտած գործարք» կնքած են, ստեղծեցին նոր քաղաքական դաշինք մը, որ հետագային դարձաւ Ժողովրդավարական կուսակցութիւնը։

Ճեքսըն դարձեալ թեկնածութիւնը առաջադրեց 1828-ին՝ ջախջախիչ յաղթանակ տանելով Ատամսի նկատմամբ՝ հակառակ այնպիսի հարցերու, ինչպիսիք էին իր ստրկավաճառութիւնը եւ «անօրինաւոր» ամուսնութիւնը։ 1830-ին ան ստորագրեց Հնդկացիներու տեղահանման օրէնքը (''Indian Removal Act'')։ Այս օրէնքը, որ նկարագրուած է իբրեւ ցեղային զտում, տեղահան ըրաւ տասնեակ հազարաւոր բնիկ ամերիկացիներ Միսիսիփի գետէն արեւելք գտնուող իրենց պապենական հայրենիքէն։ Անիկա պատճառ դարձաւ հազարաւոր մահերու՝ վերածուելով պատմութեան մէջ ծանօթ «Արցունքի ուղի» անունով։ Ճեքսըն դէմ հանդիման կանգնեցաւ դաշնակցային միութեան ամբողջականութեան սպառնացող մարտահրաւէրի մը, երբ Հարաւային Քարոլայնան սպառնաց չեղարկել դաշնակցային կառավարութեան սահմանած հովանաւորչական բարձր մաքսատուրքը։ Ան սպառնաց զինուորական ուժ կիրարկել մաքսատուրքը պարտադրելու համար, սակայն տագնապը հարթուեցաւ, երբ օրէնքը փոփոխութեան ենթարկուեցաւ։ 1832-ին ան վէթօ դրաւ Քոնկրէսի օրինագիծին վրայ, որ կը նախատեսէր վերավաւերացնել Միացեալ Նահանգներու Երկրորդ Դրամատունը՝ նկատելով զայն վերնախաւի կողմէ ղեկավարուող իշխանութեան ճիւղ մը։ Երկարատեւ պայքարէ ետք Դրամատունը լուծարուեցաւ։ 1835-ին Ճեքսըն դարձաւ ԱՄՆ միակ նախագահը, որ ամբողջութեամբ մարեց պետական պարտքը։ Պաշտօնէն հեռանալէ ետք, ան աջակցեցաւ Մարթին Վան Պիւրընի եւ Ճէյմս Ք․ Փոլքի նախագահութիւններուն, ինչպէս նաեւ Թեքսասի կցման։

Ճեքսընի մասին կարծիքները հաճախ բեւեռացուած են։ Աջակիցները զինք կը բնութագրեն իբրեւ ժողովրդավարութեան եւ ԱՄՆ Սահմանադրութեան պաշտպան, մինչդեռ քննադատները կամբաստանեն զինք իբրեւ ժողովրդահաճ գործիչ, որ անտեսած է օրէնքը, երբ անիկա ձեռնտու եղած է իրեն։ ԱՄՆ նախագահներու գիտական դասակարգումները պատմականօրէն Ճեքսընին բարձր դիրքերու վրայ դասած են։ Այսուհանդերձ, 20-րդ դարու վերջաւորութեան անոր հեղինակութիւնը նուազեցաւ, իսկ 21-րդ դարուն անոր վարկանիշը աւելի անկում արձանագրեց։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Նախագահներ]]
[[Ստորոգութիւն:Նախագահներ ըստ երկիրի]]</text>
      <sha1>f7bai5128bb9xs6uqrh6m4n8bu83x5q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Հայոց Ցեղասպանութեան Թանգարանի Հրատարակչութիւն</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33007</id>
    <revision>
      <id>254971</id>
      <parentid>254912</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:12:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>254971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8636" sha1="o4gfvck11y0r3wtjmqmll4nw7iog0x9" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Ընկերութիւն}}

'''Հայոց Ցեղասպանութեան Թանգարանի Հրատարակչութիւն''', հրատարակչութիւն՝ [[Երեւան|Երեւանի]] մէջ։ Հիմնադրուած է 1996 թուականին ([[Հայոց Ցեղասպանութեան Թանգարան|թանգարանի]] հիմնադրութենէն մէկ տարի ետք)։ Հիմնադիր-տնօրէն՝ [[Լաւրենտի Բարսեղեան]]&lt;ref name=&quot;Հայ գրատպություն և գրքարվեստ&quot;&gt;{{Cite book|title=Հայ գրատպություն և գրքարվեստ. հանրագիտարան|publisher=Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն|year=2015|isbn=978-5-89700-042-5|editor-last=Այվազյան|editor-first=Հովհաննես|location=Երևան|pages=588-589}}&lt;/ref&gt;։

== Գործունէութիւն&lt;ref&gt;{{Citation|title=Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի հրատարակչություն|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%81_%D6%81%D5%A5%D5%B2%D5%A1%D5%BD%D5%BA%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6_%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6-%D5%AB%D5%B6%D5%BD%D5%BF%D5%AB%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%BF%D5%AB_%D5%B0%D6%80%D5%A1%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%AF%D5%B9%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6&amp;oldid=8091432|date=2021-09-17|accessdate=2026-09-17|language=hy}}&lt;/ref&gt; ==
Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-ինստիտուտի հրատարակչութիւնը կը հրատարակէ Հայկական հարցին եւ Հայոց ցեղասպանութեան վերաբերող փաստավաւերագրական, գեղարուեստական գիրքեր (նաեւ օտար հեղինակներու), ականատեսներու ու վերապրողներու վկայութիւններ եւ յուշեր, դիւանագիտական փաստաթուղթերու ժողովածուներ՝ հայերէնով եւ օտար լեզուներով&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Այվազյան, Հովհաննես, ed. (2015). ''Հայ գրատպություն և գրքարվեստ. հանրագիտարան''. Երևան: Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն. էջեր&amp;nbsp;588–589. ISBN&amp;nbsp;&lt;bdi&gt;978-5-89700-042-5&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;։

Հրատարակչութեան լոյս ընծայած գիրքերէն են․

* Վալերի Թունեանի «Ռուսաստանը եւ Հայկական հարցը» (ռուսերէն, 1998) եւ «Երիտթուրքերը եւ Հայկական հարցը» (ռուսերէն, մաս 1, 2004),
* Ահմետ Ռեֆիքի «Երկու կոմիտէ՝ երկու ոճիր» (թարգմանութիւնը թրքերէնէ եւ յառաջաբանը՝ Ս․ Մուրատեանի, 1997),
* «Ապպա Շափըրոնի օրագիրը․ Կիլիկիա 1920 - Կ․ Պոլիս 1921-1923 թթ․» (թարգմանութիւնը ֆրանսերէնէ եւ յառաջաբանը՝ Ս․ Սահակեանի եւ Ս․ Մուրատեանի, 2002),
* Լաւրենտի Բարսեղեանի «Ֆրանսան Հայոց ցեղասպանութիւնը օրէնսդրութեամբ ճանչցած առաջին պետութիւնն է աշխարհի մէջ» (2002),
* Ռոպերթ Պաղտասարեանի «Ցեղասպանութիւնը եւ Ռուսաստանի հայ մտաւորականութիւնը» (ռուսերէն, 2003),
* «Աւստրօ-Հունգարիոյ դիւանագէտներու հաղորդագրութիւնները Հայոց ցեղասպանութեան մասին (1915-1918 թթ․)» (կազմող եւ յառաջաբան՝ Ա․ Օհանջանեանի, թարգմանութիւնը գերմաներէնէ՝ Վ․ Մարտիրոսեանի, 2004, գերմաներէն՝ 2005),
* Վերժինէ Սվազլեանի «Հայոց ցեղասպանութիւնը եւ պատմական յիշողութիւնը» (անգլերէն, 2004) եւ «Հայոց ցեղասպանութիւն․ ականատես վերապրողներու վկայութիւններ» (2011),
* «Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու պաշտօնական վաւերագիրերը Հայոց ցեղասպանութեան մասին» (փաստաթուղթերու ժողովածու, կազմող՝ Ա․ Սարաֆեան, թարգմանութիւնը անգլերէնէ՝ Հ․ Հայրապետեանի, 2004),
* «Հայոց ցեղասպանութիւնը Գերմանիոյ դիւանագէտներու հաղորդագրութիւններուն մէջ (1915-1918)․ Ըստ Կայսերական Գերմանիոյ արտաքին գործոց նախարարութեան Հայ քաղաքական արխիւի վաւերագիրերուն» (կազմող եւ յառաջաբան՝ Վ․ Միքայէլեանի, 2004),
* «Հայոց ցեղասպանութիւն․ աշխարհի պետութիւնները, ազգային խորհրդարանները եւ միջազգային կազմակերպութիւնները կը դատապարտեն եւ կը ճանչնան» (կազմող եւ յառաջաբան՝ Լ․ Բարսեղեանի, 2005),
* «Հայ ժողովուրդի կորուստները Առաջին աշխարհամարտի տարիներուն» (կազմող, յառաջաբան եւ ծանօթագրութիւններ՝ Ա․ Զաքարեանի, 2005),
* Ռուբինա Փիրումեանի «Եւ անոնք, որոնք կը շարունակեն ապրիլ Թուրքիոյ մէջ 1915 թուականէն ետք» (անգլերէն, 2008) եւ «Հայոց ցեղասպանութիւնը գրականութեան մէջ» (անգլերէն, 2012),
* Ալմա Եուհանսոնի «Աքսորեալ ժողովուրդ, մէկ տարի հայոց պատմութենէն» (հայերէն, ռուսերէն, անգլերէն, 2008),
* Արամայիս Պալոյեանի «Իտալիոյ արտաքին գործոց նախարարութեան պատմական դիւանագիտական արխիւի վաւերագիրերը Հայկական հարցի մասին, 1913-1923 թթ․» (հատոր Ա, 2003),
* Ֆերիման Տաքէթի «Թրքական դաժանութիւն․ երիտթուրքերը եւ ճշմարտութիւնը Ատանայի ողջակիզման մասին․ Փոքր Ասիա, 1909 Ապրիլ» (անգլերէն, 2009),
* Եակոբ Քիւնցլերի «Արեան եւ արցունքներու երկրին մէջ» (2011),
* Ալեքսանտր Ատոսիտեսի «Հայեր եւ երիտթուրքեր․ Կիլիկիոյ ջարդերը» (անգլերէն եւ հայերէն, 2012),
* Համբարձում Չիթչեանի «Մազի չափ մահուան մօտ» (ռուսերէն, 2012),
* «Դեսպան Հենրի Մորկենթաուի պատմութիւնը» (2012),
* Սարգիս Թորոսեանի «Դարդանելէն մինչեւ Պաղեստին» (2012, ռուսերէն՝ 2014),
* Կորան Կիւներու «Հայոց ցեղասպանութիւնը շուէտներու աչքերով» (անգլերէն, 2013),
* Մելինէ Անումեանի «Ճանաչում եւ դատապարտում․ երիտթուրքերու դատավարութիւնները․ 1919-1921 թթ․ եւ 1926 թ․» (2013),
* Վահագն Տատրեանի «Հայոց ցեղասպանութիւն․ յանցագործութեան բովանդակութիւնը» (ռուսերէն, 2011),
* Հայկ Տեմոյեանի «Հայոց ցեղասպանութեան լուսաբանումը համաշխարհային մամուլի առաջին էջերուն վրայ» (2011),
* «Հօշոտուած Հայաստան․ Մեծ Եղեռնը վերապրած Աւրորա Մարտիկանեանի պատմութիւնը» (2015, ռուսերէն՝ 2013, անգլերէն՝ 2013, ֆրանսերէն՝ 2015) եւ այլն&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;։

Հրատարակչութեան մէջ 2013 թուականէն ի վեր լոյս կը տեսնէ նաեւ «Ցեղասպանագիտական հանդէս»-ը&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;։

2015 թուականին հրատարակչութեան ծրագիրները ամբողջութեամբ նուիրուած եղած են Հայոց Մեծ Եղեռնի 100-ամեայ տարելիցին&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;։

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Տպարաններ]]
[[Ստորոգութիւն:Ընկերութիւններ]]
[[Ստորոգութիւն:Ընկերութիւններ այբբենական կարգով]]</text>
      <sha1>o4gfvck11y0r3wtjmqmll4nw7iog0x9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Տօնիկեան (հրատարակչատուն-գրատուն)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33008</id>
    <revision>
      <id>255009</id>
      <parentid>254917</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:46:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>255009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3594" sha1="n5u33dk42u574ygbunocsv3hw75x110" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Ընկերութիւն|ընկերութեան տեսակ=Հրատարակչատուն-գրատուն|հիմնադիր=Կիրակոս Տօնիկեան|վայր=Դամասկոս (1922-1924), Պէյլութ  (1924-էն),|հիմնադրուած է=1922}}

'''«Տօնիկեան»''', հայկական հրատարակչատուն-գրատուն, տպարան, որ 1922 թուականին [[Դամասկոս|Դամասկոսի]] մէջ ([[Սուրիա]]) հիմնադրած է Կիրակոս Տօնիկեան (1900-1972), իսկ 1924 թուականին փոխադրած է [[Պէյրութ]] ([[Լիբանան]])։ Այժմ կը գործէ միայն իբրեւ գրախանութ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/503111|title=Երբեմնի Գրատուները|date=2021 թ․ մարտի 22|website=Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ|accessdate=2021 թ․ օգոստոսի 15}}&lt;/ref&gt;։

== Գործունէութիւն&lt;ref&gt;{{Citation|title=Տոնիկյան (գրատուն)|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%8F%D5%B8%D5%B6%D5%AB%D5%AF%D5%B5%D5%A1%D5%B6_(%D5%A3%D6%80%D5%A1%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%B6)&amp;oldid=10594064|date=2025-11-09|accessdate=2026-09-18|language=hy}}&lt;/ref&gt; ==
«Տօնիկեան» հրատարակչատունը հրատարակած է հայ գրողներու (նաեւ օտարագիր՝ բնագիրով եւ թարգմանաբար) արձակ եւ չափածոյ ստեղծագործութիւններ, գիտական ուսումնասիրութիւններ, բառարաններ, յուշագրութիւններ, երգարաններ, դասագիրքեր եւ այլն:

Լոյս տեսած են՝

* Միսաք Գույումճեանի «Ընդարձակ բառարան անգլերէն-հայերէն» (1931)
* Մարտիրոս Գուշագճեանի եւ Տիգրան Խնդրունիի «Անգլերէնէ-հայերէն արդի բառարան» (1970, 1975)
* Գրիգոր Զոհրապի «Լուռ ցաւեր» (1956), «Խղճմտանքի ձայներ» (1958, 1977), «Կեանքը ինչպէս որ է» (1959, 1983)
* Արտաշէս Տէր-Խաչատուրեանի, Հրանդ Գանգրունիի եւ Փարամազ Տօնիկեանի «Հայոց լեզուի նոր բառարան» (հատորներ Ա-Թ, 1968, 1992)
* Կարապետ Թերզեանի «Պատմագիրք Ստանոզի հայոց» (1969)
* Բենիամին Ժամկոչեանի «Հայնի. տեղագրական, ազգագրական, պատմագրական» (1951)
* Ինտրայի «Ընտիր երկեր» (1974)
* Մառի Աթմաճեանի «Յաւերժական ուղիներով» (1974)
* Անդրանիկ Ծառուկեանի «Վերջին անմեղը» (1980), «Սէրը եղեռնին մէջ» (1987)
* Վահէ Հայկի «Հայրենի ծխան» (1970), «Լուսաւոր դէմքեր մեր օրերուն վրայ» (1972)
* Արմէն Շիտանեանի «Թափառական հայը» (1956), «Թափառական հայու որդին» (1961), «Թիապարտ կամ վանական» (1981)
* Վազգէն Շուշանեանի «Ճերմակ Վարսենիկ» (1983)
* Անդրանիկ Չելեպեանի «Զօրավար Անդրանիկ եւ Հայ յեղափոխական շարժումը» (1986)
* Աշոտ Պատմագրեանի «Հայ երգը դարերի միջից» (1977), «Իմ յուշերից» (1978) եւ այլ գիրքեր:

== Ծանոթագրութիւններ ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
[[Ստորոգութիւն:Ընկերութիւններ]]</text>
      <sha1>n5u33dk42u574ygbunocsv3hw75x110</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Լազարեան Ճեմարանի Տպարան</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33009</id>
    <revision>
      <id>255010</id>
      <parentid>254918</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:51:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>255010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4514" sha1="kq8jp7qbetae7lo7jdgudc153ahk8nq" xml:space="preserve">[[Պատկեր:ArmenianStamps-134.jpg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:ArmenianStamps-134.jpg|մինի|300x300փքս|Լազարյան ճեմարանի շենքը [[:hy:ՀՀ|ՀՀ]] [[:hy:Փոստային_նամականիշ|փոստային նամականիշի]] վրա]]
'''Լազարեան Ճեմարանի Տպարան''', հիմնադրուած է 1829 թուականին, [[Մոսկուա]], [[Լազարեան Ճեմարան (Մոսկուա)|Լազարեան ճեմարանին]] կից։

Ունեցած է 13 լեզուով տառատեսակ։ 1830 թուականին տպագրուած են «Կարգադրութիւնք կայսերական հովանաւորութեամբ պաշտպանեալ Հայկական ճեմարանին», [[Ներսէս Շնորհալի (Ներսէս Դ․ Կլայեցի)|Ներսէս Շնորհալիի]] «Հաւատով խոստովանիմ»-ը (12 լեզուով), [[Շուշի|Շուշիի]] բողոքականներու 2 աշխարհաբար գրքոյկներ։ 

Յետագային տպագրուած են քերականական, ճարտասանական եւ այլ ձեռնարկներ, նաեւ՝ «Նկարագիր գաղթականութեան հայոց ի Պարսկաստանէ ի Ռուսաստան» (1832), Ռասինի «Գոթողիւս»-ը (1834), Ալեքսանդր Խուտապաշեանի երկհատոր հայ-ռուսերէն բառարանը (1838), «Թարգմանութիւնք... ի Ժուկովսկիոյ, Պուշկինէ, Լերմոնտովայ, Պարատինսկիոյ, Գնեդիչէ» (1843), Մկրտիչ Էմինի «Ընտիր հատուածք»-ը (1848)։ Ռուսերէն լեզուով տպագրութիւններէն նշանաւոր են եռահատոր «Հայ ժողովուրդի պատմութեան տեսութեան վերաբերեալ փաստաթուղթերու ժողովածու»-ն (1833—1838), Սաատիի «Կուլիստան»-ը (1858), Մովսէս Խորենացիի «Հայոց պատմութիւն»-ը (1858) եւ այլն։ Գրական-հայագիտական հրատարակութիւններով աչքի ինկած է յատկապէս իր գործունէութեան վերջին շրջանին։ 

Լոյս տեսած են գուսան Աբգար Ադամի երգերը (1855), Մսեր Մսերեանցի «Յիշատակարան կենաց եւ գործոց մեծանուն պայազատաց Լազարեան տոհմի» (1856), Ստեփանոս Նազարեանցի «Հանդէս նոր հայախօսութեան» (1857) գործերը։ 1859—1863 թուականներուն տպարանը վարձակալած է Մկրտիչ Էմինը եւ հրատարակած [[Մովսէս Կաղանկատուացի|Մովսէս Կաղանկատուացիի,]] [[Մխիթար Այրիվանեցի|Մխիթար Այրիվանեցիի,]] [[Վարդան Բարձրբերդցի|Վարդան Բարձրբերդցիի,]] [[Ստեփանոս Օրբելեան|Ստեփանոս Օրբելեանցի]] պատմութիւնները, Ա. Մխիթարեանցի «Անուշաւան ի գերեվարս» (1860) պատմավէպը եւն։ 1863—1866 թուականներուն տպարանը վարձակալած է Ա. Մամոնթովը։ Այդ տարիներու կարեւորագոյն տպագրութիւններէն են [[Ռափայէլ Պատկանեան|Ռաֆայէլ Պատկանեանի]] «Բանաստեղծութիւնք»-ը (1864), «Լազարեան Ճեմարանի հանդիսաւոր ժողովին կարդացուած ճառերն ու հաշուետուութիւնը» ռուսերէն ժողովածուն, [[Սմբատ Շահազիզ|Սմբատ Շահազիզի]] «Լեւոնի վիշտը» (1865)։ Լազարեան ճեմարանի տպարանին մէջ հրատարակուած են «Հիւսիսափայլ», «Ճռաքաղ» եւ «Համբաւաբեր Ռուսիոյ» պարբերականները։ 1866 թուականին տպարանը գնած է [[Ա. Մամոնթով|Ա. Մամոնթովը։]]&lt;ref&gt;{{Citation|title=Լազարյան ճեմարանի տպարան|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D4%BC%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%B5%D5%A1%D5%B6_%D5%B3%D5%A5%D5%B4%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6%D5%AB_%D5%BF%D5%BA%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6&amp;oldid=9003263|date=2024-01-22|accessdate=2026-09-18|language=hy}}&lt;/ref&gt;

== Ծանօթագրութիւններ ==
[[Ստորոգութիւն:Տպարաններ]]</text>
      <sha1>kq8jp7qbetae7lo7jdgudc153ahk8nq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Մարանաթա Տպարան</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33010</id>
    <revision>
      <id>255011</id>
      <parentid>254921</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:56:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>255011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3841" sha1="5zfpoaffn6d783jbcukq7i5dfg432c2" xml:space="preserve">'''«Մարանաթա»,''' Հոգեւոր Եղբայրութեան տպարանը, հիմնադրուած է 1922 թուականին՝ [[Հալէպ]]&lt;ref&gt;[[Ռաֆայէլ Իշխանեան]] (1981), Հայ գիրքը, 1512-1920, [[Երեւան]]։ ՀՍՍՀ ԳԱ. էջեր 154&lt;/ref&gt;։

== Պատմութիւն&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Citation|title=Մարանաթա տպարան|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%A9%D5%A1_%D5%BF%D5%BA%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6&amp;oldid=7823670|date=2021-03-17|accessdate=2026-09-18|language=hy}}&lt;/ref&gt; ==
Տպարանի հիմնադիր արտօնատէր՝  Աբրահամ Գ. Սեֆերեան, պատասխանատու տնօրէն` Մինաս Հ. Պոզոքլեան։ 1936 թուականին Մ. Հ. Պոզոքլեան առանձնացուցած է  եւ հիմնած է իր սեփական տպարանը։ «Մարանաթա» տպարանին տէրը եւ տնօրէնը Ա. Գ. Սեֆերեանը դարձած է։ 

Տպարանի առաջին գրաշարապետը եղած է Արամ Շատարեւեանը։ Յետագային տպագրական գործերը վարած են Սարգիս Մալաքեանը, Դանիէլ Կ. Ճիզմէճեանը եւ Գէորգ Ղազարեանը՝ օգնական գրաշար ունենալով Յովսէփ Գազանճեանն ու Մարտիրոս Թադէոսեանը։ Տպագրութիւնները կատարած է Կարապետ Քելլիկեանը: Տպարանը ունեցած է միայն հայերէն տառեր՝ Արամեան եւ Գէորգեան, մէկ փետալ մամուլ եւ կարիչ մեքենայ։ Տպագրական գործերը եղած են հայերէն եւ հայատառ թրքերէն հոգեւոր թերթիկներ, պատի օրացոյցներ, քարոզատետրեր, գրքոյկներ, ինչպէս նաեւ «Մարանաթա» ամսաթերթը։ Տպարանի հոգեւոր թերթիկներն ու քարոզատետրերը ձրի կը բաշխուէին՝ ցրուիչներու օգնութեամբ, բոլոր անցորդներուն։ 

== Անթուակիր գիրքեր&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ==
«Մարանաթա» տպարանի հրատարակութիւններուն մէջ եղած են գիրքեր, որոնք տարեթիւ չունին։ Ասիկա ըրուած է գիտակցաբար՝ ընթերցողներուն նոր գիրք հրամցնելու միամիտ միտումով։ Վերատպուած են միայն այն գիրքերը, որոնք լոյս տեսած էին մի քանի անգամ։

== Պարբերականներ&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ==
1925 թուականին այս տպարանին մէջ սկսած է տպագրուիլ Հոգեւոր Եղբայրութեան համանուն պարբերականը՝ «Մարանաթա» ամսաթերթը, հայերէն եւ հայատառ թրքերէն բաժիններով, արտօնատիրութեամբ՝ Ա. Գ. Սեֆերեանի եւ խմբագրութեամբ՝ Մ. Հ. Պոզոքլեանի։ Տպարանին փակուելէն հետո, Հալէպի մէջ 1963 թուականին կը դադրի նաեւ ամսաթերթին հրատարակութիւնը։

== Գիրքեր&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ==

* Յիսուսի Ս. Գրոց աշակերտը, 1922
* Կիւնահքեարլար ղազալանմըշ Ալլահըն Էլինտէ, 1923
* Քրիստոսն իքինճի կէլիշի, 1924
* Յիսուսըն քիթապը մուգատտէս տէֆթէրի, 1924
* Յիսուս կուգայ, 1926 եւ այլն:

== Աղբիւրներ ==

# http://greenstone.flib.sci.am/gsdl/collect/publishe/index/assoc/HASH99e3.dir/MARANAT_A.pdf

== Ծանօթագրութիւններ ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
[[Ստորոգութիւն:Տպարաններ]]</text>
      <sha1>5zfpoaffn6d783jbcukq7i5dfg432c2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ակնոց</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33016</id>
    <revision>
      <id>254960</id>
      <timestamp>2026-09-17T12:21:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Սեւան Դանիէլեան Մկրեան</username>
        <id>135</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «[[Պատկեր:Glasses black.jpg|մինի]] '''«Ակնոց»''' (eyewear) եզրը կը գործածուի մարդոց երկու աչքերուն, երբեմն՝ միայն մէկ աչքին վրայ կրուող տարբեր սարքերու կամ պարագաներու ընդհանուր անուանումին համար։  Մէկ աչքի վրայ կրուող ակնոցը կը կոչուի «մոնոքլ»։  Պատմականօրէն ակնոցներու հիմնա...»:</comment>
      <origin>254960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6424" sha1="0hujdzfz7lxv9pl3qf7pn61xacphop4" xml:space="preserve">[[Պատկեր:Glasses black.jpg|մինի]]
'''«Ակնոց»''' (eyewear) եզրը կը գործածուի մարդոց երկու աչքերուն, երբեմն՝ միայն մէկ աչքին վրայ կրուող տարբեր սարքերու կամ պարագաներու ընդհանուր անուանումին համար։

Մէկ աչքի վրայ կրուող ակնոցը կը կոչուի «մոնոքլ»։

Պատմականօրէն ակնոցներու հիմնական նպատակը տեսողութիւնը բարելաւելն ու շտկելն էր, սակայն ժամանակի ընթացքին, անոնք զարգացած են նաեւ աչքերը պաշտպանելու, նորաձեւութեան եւ գեղագիտական նկատառումներու նպատակներով։
[[Պատկեր:Cookies, coffee and glasses (Unsplash).jpg|ձախից|մինի]]
Ի. դարու վերջին շրջանին, ակնոցներ կը սկսին գործածուիլ նաեւ [[Համակարգիչ|համակարգիչներու]] պաստառներէն պաշտպանուելու նպատակով&lt;ref&gt;[https://www.engadget.com/2017-11-01-microsoft-hololens-hard-hat-european-expansion.html Մասնագիտական ակնոցներ]&lt;/ref&gt;։

Ակնոց կամ աչքի այլ պարագայ կրելու հիմնական նպատակը կրողին կարիքէն կամ ցանկութենէն կախեալ է։ Ակնոցները տարբեր ձեւեր ունին, որոնց շարքին են սովորական ակնոցները, շփման ոսպնեակները, [[Արեգակնային Դրութիւն|արեւային]] ակնոցները եւ բազմաթիւ այլ տեսակներ։ Ակնոցները եւ շփման ոսպնեակները մեծամասնութեան կ՚օգնեն աւելի յստակ տեսնելու կամ կարդալու։

Ակնոցները կրնան ծառայել նաեւ աչքերը պաշտպանելու։ Օրինակ՝ արեւային ակնոցները կը պաշտպանեն աչքերը արեւուն [[մանիշակագոյն]] ճառագայթներէն, որոնք առանց համապատասխան պաշտպանութեան կրնան վնասակար ըլլալ աչքերուն։ Աչքի ծածկոցները կը գործածուին վնասուած աչքերը յաւելեալ վնասումէ պաշտպանելու համար, իսկ պաշտպանիչ ակնոցները կը պաշտպանեն աչքերը [[Փոշի|փոշիէ]], բեկորներէ, [[Ջուր|ջուրէ]] եւ այլ  &lt;nowiki/&gt;[[Քիմիական նիւթեր|քիմիական նիւթերէ]]։
[[Պատկեր:Glasses משקפיים.jpg|մինի]]
Ակնոցի որոշ տեսակներ կրողին տեսողութիւնը կը սահմանափակեն կամ ամբողջովին կը խոչընդոտեն։ Այսպիսիք են մարդոց համար նախատեսուած աչքերը կապող ծածկոցները եւ տեսադաշտը սահմանափակող սարքերը, [[Ձի|ձիերու]] համար նախատեսուած աչքածածկերը, ինչպէս նաեւ [[Թռչուններ|թռչուններու]], մասնաւորաբար ընտանի թռչուններու, տեսողութիւնը սահմանափակող սարքերը&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/news/2018/may/10/the-invisible-power-of-big-glasses-eyewear-industry-essilor-luxottica Ակնոցներ]&lt;/ref&gt;։

Գոյութիւն ունին նաեւ մասնագիտացած կամ նեղ կիրառութեան համար նախատեսուած ակնոցներ։ Անոնց շարքին են փեղկաւորիչով եռաչափ համակարգերը եւ գիշերային տեսողութեան ակնոցները, որոնք նախատեսուած են ցած լուսաւորութեամբ միջավայրերու մէջ տեսողութիւնը բարելաւելու համար։
[[Պատկեր:Ray-Ban Meta Gen 1 smart glasses with charging case.jpg|ձախից|մինի]]
Արեւմտեան մշակոյթներու մէջ, 1950-ական թուականներուն, ակնոցներու լայն տարածումը զգալիօրէն կապուած էր նորաձեւութեան հետ։ Այդ շրջանին, առանձին ձեւաւորողներ եւ հանրածանօթ անձեր կը սկսին ակնոցներ, յատկապէս՝ արեւային ակնոցներ, հանրային վայրերու մէջ գործածել, ինչ որ կը նպաստէ անոնց ժողովրդականութեան աճին։
[[Պատկեր:Blue Elephant Zayo glasses and Limia Black sunglasses.jpg|մինի]]
Ի. դարու երկրորդ կէսին, ակնոցի արդիւնաբերութեան ընդարձակումը մեծապէս վերագրուած է «Լիւքսոթիքա» (Luxottica ընկերութեան), որ ձեռք կը բերէ արեւմտեան մշակոյթի մէջ լայն ճանաչում գտած շարք մը վաճառանիշներ, որոնց շարքին՝ «Ray-Ban», «Persol», իսկ աւելի ուշ՝ «Oakley»։ Այս ձեռքբերումները, ինչպէս նաեւ արտադրանքի գիներու բարձրացումը, կը նպաստեն հանրութեան մէջ ակնոցներու ընկալուող հեղինակութեան եւ կարգավիճակի բարձրացման։

2010-ական թուականներէն մինչեւ 2020-ականներու սկիզբը, ակնոցներու զարգացման մէջ աստիճանաբար աւելի մեծ տեղ կը սկսի գրաւել անոնց գործնական եւ արհեստագիտական կիրառութիւնը։ Վաղ փորձերէն էին «Google Glass» եւ «Microsoft HoloLens» սարքերը, որոնք ակնոցի ձեւաչափով ընդլայնուած իրականութեան (augmented reality) կիրառութիւններ կը ներկայացնեն։ Աւելի ուշ այս ուղղութիւնը կը շարունակուի «Apple Vision Pro»ի նման սարքերով&lt;ref&gt;[https://www.zdnet.com/article/wear-glasses-apples-already-expensive-vision-pro-headset-will-cost-you-even-more/ Ակնոցներու արհեստագիտական կիրարկութիւնը]&lt;/ref&gt;։
== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Ակնոց]]</text>
      <sha1>0hujdzfz7lxv9pl3qf7pn61xacphop4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Փառանձեմ Թագուհի</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33017</id>
    <revision>
      <id>254975</id>
      <timestamp>2026-09-17T19:58:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NataliEkiz</username>
        <id>5748</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «[[Փառանձեմը]] (մահացած՝ [[369 (թիւ)|369]]/[[370 (թիւ)|370]]-ի ձմերը) Հայոց [[Արշակ Բ.|Արշակ Բ]]. թագաւորի թագուհին էր:Ան Սիւնեաց ազնուական տոհմէն էր: [[368 (թիւ)|368]]–&lt;nowiki/&gt;[[370 (թիւ)|370]] թուականներուն, իր ամուսինի եւ զաւակի բացակայութեան ընթացքին, ան Հայաստանի Առաջին Հանրապետութիւն|Հա...»:</comment>
      <origin>254975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1499" sha1="jc9sms8xy39azndvxgnumw4l1865gtj" xml:space="preserve">[[Փառանձեմը]] (մահացած՝ [[369 (թիւ)|369]]/[[370 (թիւ)|370]]-ի ձմերը) Հայոց [[Արշակ Բ.|Արշակ Բ]]. թագաւորի թագուհին էր:Ան Սիւնեաց ազնուական տոհմէն էր: [[368 (թիւ)|368]]–&lt;nowiki/&gt;[[370 (թիւ)|370]] թուականներուն, իր ամուսինի եւ զաւակի բացակայութեան ընթացքին, ան [[Հայաստանի Առաջին Հանրապետութիւն|Հայաստանի]] կառավարն էր, եւ յայտնի է [[Իրան|Պարսկաստանի]] դէմ Արտագերս բերդի իր ցուցաբերած պաշտպանութեամբ:  Անվախ հայ թագուհի մը, ներխուժող [[Սասանեան Պարսկաստան|Սասանեան պարսկական]] բանակին դէմ, ան ստանձնեց հրամանատարութիւնը եւ տարի մը աւելի պաշտպանեց բերդը: Իր քաջութիւնը ու դիմադրութիւնը զինք դարձուցին զինք հայ կնոջ տոկունութեան եւ պայքարի ամենավաղ խորհրդանիշներէն մէկը:369/70-ի ձմերը, Արտագերսի անկումէն ետք, պարսիկները սպաննեցին զինք: Շատ չանցած, [[Հռոմէական Կայսրութիւն|հռոմէական]] օժանդակութեամբ, իր զաւակը՝ [[Պապ Թագաւոր|Պապը]], վերահաստատուեցաւ գահին վրայ:</text>
      <sha1>jc9sms8xy39azndvxgnumw4l1865gtj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>254976</id>
      <parentid>254975</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:04:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NataliEkiz</username>
        <id>5748</id>
      </contributor>
      <origin>254976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1735" sha1="ltcbi94vu0luq9n9spkehbizws152ct" xml:space="preserve">'''[[Փառանձեմը]]''' (մահացած՝ [[369 (թիւ)|369]]/[[370 (թիւ)|370]]-ի ձմերը) Հայոց [[Արշակ Բ.|Արշակ Բ]]. թագաւորի թագուհին էր:Ան Սիւնեաց ազնուական տոհմէն էր: [[368 (թիւ)|368]]–&lt;nowiki/&gt;[[370 (թիւ)|370]] թուականներուն, իր ամուսինի եւ զաւակի բացակայութեան ընթացքին, ան [[Հայաստանի Առաջին Հանրապետութիւն|Հայաստանի]] կառավարն էր, եւ յայտնի է [[Իրան|Պարսկաստանի]] դէմ Արտագերս բերդի իր ցուցաբերած պաշտպանութեամբ:  Անվախ հայ թագուհի մը, ներխուժող [[Սասանեան Պարսկաստան|Սասանեան պարսկական]] բանակին դէմ, ան ստանձնեց հրամանատարութիւնը եւ տարի մը աւելի պաշտպանեց բերդը: Իր քաջութիւնը ու դիմադրութիւնը զինք դարձուցին զինք հայ կնոջ տոկունութեան եւ պայքարի ամենավաղ խորհրդանիշներէն մէկը:369/70-ի ձմերը, Արտագերսի անկումէն ետք, պարսիկները սպաննեցին զինք: Շատ չանցած, [[Հռոմէական Կայսրութիւն|հռոմէական]] օժանդակութեամբ, իր զաւակը՝ [[Պապ Թագաւոր|Պապը]], վերահաստատուեցաւ գահին վրայ:


&lt;ref&gt;https://araratour.com/articles/legend-parandzem-spring {{ref-en}}&lt;/ref&gt;


== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Թագուհի Փառանձեմի պատմութիւնը]]</text>
      <sha1>ltcbi94vu0luq9n9spkehbizws152ct</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>254977</id>
      <parentid>254976</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:08:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NataliEkiz</username>
        <id>5748</id>
      </contributor>
      <origin>254977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1863" sha1="1kgx85tg0swgfqdjlwmb8reep7ugtmg" xml:space="preserve">'''[[Փառանձեմը]]''' (մահացած՝ [[369 (թիւ)|369]]/[[370 (թիւ)|370]]-ի ձմերը) Հայոց [[Արշակ Բ.|Արշակ Բ]]. թագաւորի թագուհին էր:Ան Սիւնեաց ազնուական տոհմէն էր: [[368 (թիւ)|368]]–&lt;nowiki/&gt;[[370 (թիւ)|370]] թուականներուն, իր ամուսինի եւ զաւակի բացակայութեան ընթացքին, ան [[Հայաստանի Առաջին Հանրապետութիւն|Հայաստանի]] կառավարն էր, եւ յայտնի է [[Իրան|Պարսկաստանի]] դէմ Արտագերս բերդի իր ցուցաբերած պաշտպանութեամբ:  Անվախ հայ թագուհի մը, ներխուժող [[Սասանեան Պարսկաստան|Սասանեան պարսկական]] բանակին դէմ, ան ստանձնեց հրամանատարութիւնը եւ տարի մը աւելի պաշտպանեց բերդը: Իր քաջութիւնը ու դիմադրութիւնը զինք դարձուցին զինք հայ կնոջ տոկունութեան եւ պայքարի ամենավաղ խորհրդանիշներէն մէկը:369/70-ի ձմերը, Արտագերսի անկումէն ետք, պարսիկները սպաննեցին զինք: Շատ չանցած, [[Հռոմէական Կայսրութիւն|հռոմէական]] օժանդակութեամբ, իր զաւակը՝ [[Պապ Թագաւոր|Պապը]], վերահաստատուեցաւ գահին վրայ:


&lt;ref&gt;[https://araratour.com/articles/legend-parandzem-spring]{{ref-en}}&lt;/ref&gt;[https://agbu.org/armenian-woman/crowning-glory]{{ref-en}}&lt;ref&gt;&lt;/ref&gt;


== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Թագուհի Փառանձեմի պատմութիւնը]]
[[Ստորոգութիւն:Տեղեկութիւններ]]</text>
      <sha1>1kgx85tg0swgfqdjlwmb8reep7ugtmg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>254978</id>
      <parentid>254977</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:09:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NataliEkiz</username>
        <id>5748</id>
      </contributor>
      <origin>254978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1865" sha1="68bg4t2qn80guo1m5vxjat92503lal4" xml:space="preserve">'''[[Փառանձեմը]]''' (մահացած՝ [[369 (թիւ)|369]]/[[370 (թիւ)|370]]-ի ձմերը) Հայոց [[Արշակ Բ.|Արշակ Բ]]. թագաւորի թագուհին էր:Ան Սիւնեաց ազնուական տոհմէն էր: [[368 (թիւ)|368]]–&lt;nowiki/&gt;[[370 (թիւ)|370]] թուականներուն, իր ամուսինի եւ զաւակի բացակայութեան ընթացքին, ան [[Հայաստանի Առաջին Հանրապետութիւն|Հայաստանի]] կառավարն էր, եւ յայտնի է [[Իրան|Պարսկաստանի]] դէմ Արտագերս բերդի իր ցուցաբերած պաշտպանութեամբ:  Անվախ հայ թագուհի մը, ներխուժող [[Սասանեան Պարսկաստան|Սասանեան պարսկական]] բանակին դէմ, ան ստանձնեց հրամանատարութիւնը եւ տարի մը աւելի պաշտպանեց բերդը: Իր քաջութիւնը ու դիմադրութիւնը զինք դարձուցին զինք հայ կնոջ տոկունութեան եւ պայքարի ամենավաղ խորհրդանիշներէն մէկը:369/70-ի ձմերը, Արտագերսի անկումէն ետք, պարսիկները սպաննեցին զինք: Շատ չանցած, [[Հռոմէական Կայսրութիւն|հռոմէական]] օժանդակութեամբ, իր զաւակը՝ [[Պապ Թագաւոր|Պապը]], վերահաստատուեցաւ գահին վրայ:


&lt;ref&gt;[https://araratour.com/articles/legend-parandzem-spring]{{ref-en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;[https://agbu.org/armenian-woman/crowning-glory]{{ref-en}}&lt;/ref&gt;


== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Թագուհի Փառանձեմի պատմութիւնը]]
[[Ստորոգութիւն: Տեղեկութիւններ]]</text>
      <sha1>68bg4t2qn80guo1m5vxjat92503lal4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>254979</id>
      <parentid>254978</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:23:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NataliEkiz</username>
        <id>5748</id>
      </contributor>
      <origin>254979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1927" sha1="5sco0t1ro24pzfclax9dmy2qwunb4bl" xml:space="preserve">[[Պատկեր:Last Battle of Queen Pharandzem.jpg|մինի]]
'''[[Փառանձեմը]]''' (մահացած՝ [[369 (թիւ)|369]]/[[370 (թիւ)|370]]-ի ձմերը) Հայոց [[Արշակ Բ.|Արշակ Բ]]. թագաւորի թագուհին էր:Ան Սիւնեաց ազնուական տոհմէն էր: [[368 (թիւ)|368]]–&lt;nowiki/&gt;[[370 (թիւ)|370]] թուականներուն, իր ամուսինի եւ զաւակի բացակայութեան ընթացքին, ան [[Հայաստանի Առաջին Հանրապետութիւն|Հայաստանի]] կառավարն էր, եւ յայտնի է [[Իրան|Պարսկաստանի]] դէմ Արտագերս բերդի իր ցուցաբերած պաշտպանութեամբ:  Անվախ հայ թագուհի մը, ներխուժող [[Սասանեան Պարսկաստան|Սասանեան պարսկական]] բանակին դէմ, ան ստանձնեց հրամանատարութիւնը եւ տարի մը աւելի պաշտպանեց բերդը: Իր քաջութիւնը ու դիմադրութիւնը զինք դարձուցին զինք հայ կնոջ տոկունութեան եւ պայքարի ամենավաղ խորհրդանիշներէն մէկը:369/70-ի ձմերը, Արտագերսի անկումէն ետք, պարսիկները սպաննեցին զինք: Շատ չանցած, [[Հռոմէական Կայսրութիւն|հռոմէական]] օժանդակութեամբ, իր զաւակը՝ [[Պապ Թագաւոր|Պապը]], վերահաստատուեցաւ գահին վրայ:


&lt;ref&gt;[https://araratour.com/articles/legend-parandzem-spring]{{ref-en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;[https://agbu.org/armenian-woman/crowning-glory]{{ref-en}}&lt;/ref&gt;


== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Թագուհի Փառանձեմի պատմութիւնը]]
[[Ստորոգութիւն: Տեղեկութիւններ]]</text>
      <sha1>5sco0t1ro24pzfclax9dmy2qwunb4bl</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>