Ուիքիփետիա hywwiki https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%80_%D4%B7%D5%BB MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter Մեդիա Սպասարկող Քննարկում Մասնակից Մասնակցի քննարկում Ուիքիփետիա Ուիքիփետիայի քննարկում Պատկեր Պատկերի քննարկում MediaWiki MediaWiki քննարկում Կաղապար Կաղապարի քննարկում Օգնություն Օգնության քննարկում Ստորոգութիւն Կատեգորիայի քննարկում TimedText TimedText talk Մոդուլ Մոդուլի քննարկում Event Event talk 0 5795 255732 253939 2026-09-30T09:51:31Z Makenzis 5183 /* Ներկայ Կազմ */ 255732 wikitext text/x-wiki '''Ռէալ Մատրիտ ՖԱ''' ({{lang-es|Real Madrid Club de Fútbol}}, {{lang-en|Madrid Royal Football Club}}, առաւել յայտնի որպէս '''Real Madrid''', '''Los Blancos''', '''Los Merengues'''), սպանական մասնագիտական [[ֆութպոլ]]<nowiki/>ային ակումբ [[Մատրիտ]] քաղաքէն: Ստեղծուած է [[1902]] թուականին եւ նոյն տարին խաղերու կը սկսի աւանդական տնային սպիտակ մարզաշապիկով: Ռեալ [[սպաներէն]] կը նշանակէ արքայական, եւ այս անուանումը ստացած է [[Սպանի]]ոյ թագաւոր [[Ալֆոնզօ XIII (Սպանիոյ թագաւոր)|Ալֆոնզօ XIII]]-ի կողմէն [[1920]] թուականին: Կը մասնակցի [[Լա Լիկա]]<nowiki/>յին եւ կը համարուի [[20-րդ դար]]ու ամենայաջող ակումբը, [[Լա Լիկա]]<nowiki/>յի մէջ ունի մրցանշային 32 յաղթանակ, 19 [[Գոբա Տէլ Ռէյ]] (արքայական բաժակ) եւ մրցանշային տասնմէկ [[ԻՒԵՖԱ]] [[Յաղթականներու Լիկա]]<nowiki/>յի բաժակ: Ակումբը իր տնային խաղերը կը հանդիսաւորէ [[Մատրիտ]]<nowiki/>ի մէջ գտնուող [[Սանտիակօ Պերնապէու]] մարզադաշտին մէջ 1947 թուականէն: 23 Դեկտեմբեր 2000 թուականին [[ՖԻՖԱ]]-ն Ռեալին պարգեւատրած է «20-րդ դարու լաւագոյն ակումբ» մրցանակով: Ռեալը ամենայաջողակ ակումբն է նաեւ [[ԻՒԵՖԱ]]-ի ակումբային մրցաշարերու պատմութեան մէջ՝ [[Յաղթականներու Լիկա]] տասնմէկ բաժակներով եւ [[ԻՒԵՖԱ]]-ի երկու բաժակներով: Ռեալը տարեկան եկամուտով աշխարհի ամենահարուստ ակումբն է ([[Իւրո|€]] 351 միլիոն), իսկ «Ֆորպզի» տուեալներով՝ երկրորդ ամենաթանկ ակումբը. [[2008]] թուականին ան 950 միլիոն եւրօ կ՛արժէր:<ref>{{cite web | title = Յունայթեդը բարձրանում է, իսկ Ռեալ Մադրիդը մնում է ամենաբարձրում (անգլերէն) | url = http://www.deloitte.com/dtt/press_release/0,1014, sid%253D2834%2526cid%253D191865,00.html | publisher = Deloitte UK | date = 2008-02-14 | accessdate = 2008-02-16 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Soccer Team Valuations">{{cite web |title = ֆութպոլային խմբերի արժեվորումներ (անգլերէն) | url = http://www.forbes.com/lists/2008/34/biz_soccer08_Soccer-Team-Valuations_Revenue.html | publisher = forbes.com | date = 2008-04-30| accessdate = 2008-07-16}}</ref> == Պատմութիւն == === Կանուխ տարիներ (1897-1945) === [[Պատկեր:Madrid C.F. 1905-06.jpg|thumb|left|Ռեալ Մատրիտի կազմը 1905-ին]] 1897 թուականին ստեղծուեցաւ Արքայական ֆութպոլային ակումբը՝ դառնալով Մատրիտեան ակումբի հիմքը: Սակայն ակումբի ստեղծման պաշտօնական ամսաթիւը կը համարուի [[Մարտ 6|6 Մարտ]] [[1902]] թուականը, երբ Պատրոս եւ Ժուլիան Պալասիոս եղբայրներու կողմէ բացուեցաւ ''Madrid Football Club'' ակումբը: Երեք տարի ետք 1905 թուականին, ''Մատրիտ ՖԱ-ը'' նուաճեց իր առաջին տիտղոսը՝ յաղթելով [[Աթլեթիք Պիլպաո]]<nowiki/>յին [[Գոբա Տէլ Ռէյ|Սպանիոյ բաժակ]]<nowiki/>ի եզրափակչին: [[Յունիս 29|29 Յունիս]] [[1920]] թուականին [[Սպանի]]ոյ թագաւոր Ալֆոնզ XIII ակումբին շնորհեց Արքայական տիտղոսը, որ սպաներէն կը հնչուի Ռեալ: Այս տեղէն կու գայ ակումբի անուանումը՝ Ռեալ Մատրիտ: Առաջին իսկ տարիներէն խումբը առաջատառներու շարքերուն եղած է, եւ արդէն [[1903]]-ին Ռեալը դուրս կու գայ [[Սպանի]]ոյ բաժակի եզրափակիչ, ուր, սակայն, կը պարտուի [[Աթլեթիք Պիլպաո]]<nowiki/>յին: Քանի մը տարի ետք հեղինակաւոր այդ մրցանակը երկար տարիներ իր տեղը գտաւ Մատրիտեան ակումբին մէջ։ [[1905]]-[[1908]] թուականներուն Ռեալը չորս տարի անընդմէջ Բաժակի յաղթող ճանչցուեցաւ: Իսկ երկրի առաջնութեան մէջ, որ առաջին անգամ եղաւ [[1928]] թուականին, խումբը երկու տարի անընդմէջ՝ [[1932]] եւ [[1933]] թուականներուն, յաղթեց Բրիմիորի մէջ: === 1950-էն 1980-ական Թուականներ === Ռեալի վերելքը կարելի է համարել [[1950]]-ական թուականներուն: 1950-ական թուականներու կէսերուն [[Եւրոպա]]<nowiki/>յի մէջ որոշեցին ստեղծել աշխարհամասի ֆութպոլի ֆետերացիա, որ կը կարգաւորէր ինչպէս ակումբային, այնպէս ալ հաւաքականներու մակարդակով առաջնութիւններ: Եւ երբ Ռեալը դարձաւ [[Յաղթականներու Լիկա|Եւրոպայի Յաղթականներու Բաժակ]]<nowiki/>ի անդրանիկ խաղարկութեան յաղթողը 1954-55 թուականներու մրցաշրջանին: Այդ ժամանակէն սկսեալ խումբը 5 տարի շարունակ յաղթական ճանչցուեցաւ հեղինակաւոր այդ առաջնութեան մէջ։ Եւրոպական յաջողութիւններուն զուգընթաց՝ ակումբը նաեւ անպարտելի էր Սպանիոյ ներքին առաջնութեան մէջ, [[1954]]-էն մինչեւ [[1969]] թուականը անոնք 12 անգամ Յաղթական ճանչցուեցան երկրին մէջ։ Ռեալը 15 տարի անընդմէջ իրաւունք ստացաւ հանդէս գալ Յաղթականներու Լիկայի մէջ։ Առաջին անգամ, անոնք չյաջողեցան մասնակցիլ Լիկային, [[1970]] թուականին: Ռեալի անպարտելի կազմին մէջ այդ ժամանակ հանդէս կու գային [[Եւրոպա]]<nowiki/>յի լաւագոյն խաղցողները՝ [[Ալֆրետօ Տի Սդեֆանօ|Ալֆրետօ Տի Սթեֆանօ]] (Եւրոպայի լաւագոյն ֆութպոլիստը [[1957]], [[1959]]-ին), ֆրանսացի Ռայմոն Կոպան ([[1958]] թուականի [[Ոսկէ գնդակ]]<nowiki/>ի դափնեկիրը), [[Հունկարացիներ|Հունգարացի]] [[Ֆերենց Պուշկաշ]]<nowiki/>ը ([[1960]] թուականի երկրորդ տեղ գրաւող Եւրոպայի լաւագոյն ֆութպոլիստ), Ֆրանսիսքօ Հենթօն: [[1960]]-ական թուականներուն խումբը տեղափոխուեցան Ժոզէ Սանդամարիան, Ամանսիոն, Պիրին: Երբ այս հերոս խաղցողները աւարտեցին իրենց գործի ասպարէզը, Ռեալը կամաց-կամաց սկսաւ զիջիլ իր դիրքերը Եւրոպական ասպարէզին մէջ: === 1980-1990-ական Թուականներ === Յաջորդ վերելքին ակումբի երկրպագուներուն պահանջուեցաւ սպասել 20 տարի, երբ գլխաւորութեամբ Էմիլիօ Բուտրագենիոյի խումբէն եկան Միչելը, [[Ուգո Սանչէզ|Ուկօ Սանչէզ]]<nowiki/>ը, Մանոլօ Սանչէզը, Մարտին Վասկեսը եւ Միգել Պարդեսան: Անոնք յաղթեցին անընդմէջ ԻՒԵՖԱ-ի բաժակը ([[1984]]-էն [[1986]] թուական) եւ 5 անգամ դարձան Սպանիոյ յաղթական: Յաղթականներու Լիկայի մէջ 7-րդ յաղթանակի հիմքը դրաւ իտալացի մասնագէտ [[Ֆապիո Կապելլո|Ֆապիօ Կապելլօ]]<nowiki/>ն, որ ակումբ հրաւիրեց [[Ռոպերթօ Քառլոս]]<nowiki/>ին, [[Քլարենս Զէ էտորֆ|Զէ Էտորֆ]]<nowiki/>ին, Միյատովիչին, Շուքերին, Պանուչիին: Այս խաղացողները [[Ռաուլ Կոնսալէզ|Ռաուլ]]<nowiki/>ի, [[Ֆերնանտօ Հիերրօ|Հիերրո]]<nowiki/>յի, [[Ֆերնանտօ Ռետոնտո]]<nowiki/>յի, Կանիսարեսի հետ միասին կազմեցին խումբի կորիզը եւ արդէն նոր մարզիչ՝ գերմանացի [[Յուպ Հայնկէզ]]<nowiki/>ի գլխաւորութեամբ 1997-1998 թուականներու մրցաշրջանին յաղթական ճանչցուեցան [[ԻՒԵՖԱ]]-ի [[Յաղթականներու Լիկա]]<nowiki/>յի մէջ։ Սակայն Բրիմիորի մէջ այդ տարի խումբը գրաւեց 4-րդ հորիզոնականը մրցաշարային աղիւսակին մէջ, եւ Հայնկէզը հրաժարական տուաւ: Անոր փոխարինեց [[Հոլանտացիներ|Հոլանտացի]] [[Կուս Հիդինգ|Կուս Հիտինկ]]<nowiki/>ը: Հոլանտացին երկար ժամանակ չմարզեց Արքայական ակումբը, ան Մատրիտի մէջ մնաց մինչեւ [[1999]] թուական Փետրուար ամիսը: === Լոս Կալակտիկոսը եւ Ռամոն Կալդրունի Նախագահ Դառնալը === Հիդինկի հեռանալէն ետք խումբը սկսաւ մարզել ուելսցի մասնագէտ [[Ճոն Թոշակ]]<nowiki/>ը, որուն հեռացուցին ակումբէն այդ տարի Նոյեմբերին: Խումբը յանձնեցին սպանացի [[Վիսենթէ Տէլ Բոսկէ|Վիսենթէ Տէլ Պոսկէ]]<nowiki/>ին, որ իր ֆութպոլային գործի ասպարէզին մէջ մեծամասնութիւնը անցուցած էր Ռեալի մէջ։ Տէլ Պոսկէն Սպանիոյ առաջնութեան մէջ այդքան ալ յաջողութիւն չունեցաւ, 8-րդ հորիզոնականէն խումբը բարձրացաւ 5-րդ հորիզոնականը: Սակայն Արքայական ակումբին բերաւ իր թիւով 8-րդ յաղթանակը [[Յաղթականներու Լիկա]]<nowiki/>յի մէջ։ Ակումբի նոր նախագահ ընտրուեցաւ [[Ֆլորենդինօ Բերես]]ը, որ որոշեց ակումբ հաւաքել ֆութպոլային «Աստղեր»ը: Առաջին ձեռք բերելը եղաւ փորթուկալացի [[Լուիս Ֆիգու|Լուիս Ֆիկու]]<nowiki/>ն, որ խումբին տեղափոխեց Ռեալի դարաւոր մրցակից [[Պարսելոնա]]<nowiki/>յէն, մրցանշային 71 միլիոն եւրոյով: Մէկ տարի ետք ակումբ եկաւ [[ֆրանսացի]] [[Զինեդին Զիդան|Զինետին Զիտան]]<nowiki/>ը, աւելի մեծ փոխանցման գումարով՝ 75 միլիոն եւրոյով: Եւս մէկ տարի ետք Մատրիտ եկան [[Ռոնալտո|Ռոնալտօ]]<nowiki/>ն, [[2003]] թուական ամրան [[Պեքեմ Դաւիթ|Պեքեմ]]<nowiki/>ը, [[2004]] թուականին՝ [[Օուէն Մայքլ|Օուէն]]<nowiki/>ը: Այսպէսով 2004-05 թուականներու մրցաշրջանին միեւնոյն ակումբին մէջ կը խաղային միանգամայն 4 ֆութպոլիստներ, որոնք «[[Ոսկր գնդակ|Ոսկի գնդակ»]]<nowiki/>ի դափնեկիրներ էին՝ [[Ռոնալտօ]] ([[1997]] եւ [[2002]] Աշխարհի լաւագոյ ֆութպոլիստ), [[Զինեդին Զիդան|Զինետին Զիտան]] ([[1998]]), [[Լուիս Ֆիգու|Լուիս Ֆիկու]] ([[2000]]), [[Մայքլ Օուէն]] ([[2001]]): «Աստղերու» այդ բոյլը սկսան անուանել «''Կալագդիկոս''»: Բերեսի 5 տարի ղեկավարելու ժամանակահատուածին Արքայական ակումբը երկու անգամ յաղթական ճանչցուեցաւ Բրիմիորի մէջ եւ մէկ անգամ Յաղթականներու Լիկայի մէջ։ [[Պատկեր:Celebrando el primer título de la temporada.jpg|thumb|Ռեալ Մատրիտի խաղացողները կը տօնեն իրենց յաղթանակը 2008 թուականին [[Սպանիոյ Սուբըրբաժակ]]<nowiki/>ի [[Վալենսիա ՖԱ|Վալենսիոյ]] դէմ:]] [[Ֆլորենդինօ Բերես]]<nowiki/>ի հեռանալէն ետք ակումբի նոր նախագահ ընտրուեցաւ [[Ռամոն Կալդերոն|Ռամոն Կալտերոն]]<nowiki/>ը: Նոր ղեկավարի գործելու ոճը կը տարբերէր նախորդէն: Ան խումբ հրաւիրեց [[Պրեդրագ Միատովիչ]]<nowiki/>ին, որ նշանակուեցաւ մարզական տնօրէն, ան մնաց մինչեւ [[2009]] թուականը: Կալտերոնի նպատակը աստղեր հաւաքել չէր ակումբին մէջ, չնայած իր նախընտրական քարոզարշաւին կը խոստանար ձեռք բերել «[[Մանչեսթըր Իւնայթըտ|Մանչեսթըր Իւնայթըտ»]]<nowiki/>ի կիսապաշտպան [[Քրիսթիանօ Ռոնալտո]]յին, որ անոր քով չստացուեցաւ: Սակայն խումբը յաղթեց [[2007]] թուականին [[Լա Լիկա]]<nowiki/>ն: Իսկ [[2008]]-ին Արքայական ակումբը յաղթեց Սպանիոյ Սուբըրբաժակը: Ռամոնի ղեկավարման տարիներուն ակումբէն հեռացան [[Ռոպերթօ Քառլոս]]<nowiki/>ը, Պեքեմը, [[Ռոպինիո]]ն, [[Ռոնալտո|Ռոնալտօ]]<nowiki/>ն: [[2009]]-ին Կալտերոնը հրաժարական տուաւ, մեծ աղմուկ հանեց [[2006]]-ի ընտրութիւններուն կեղծելու կապակցութեամբ։ Անոր 4 տարիներու ղեկավարման ընթացքին Ռեալը երկու անգամ յաղթական դարձաւ Սպանիոյ մէջ: === Բերեսի երկրորդ եւ Մոուրինիոյի ժամանակներ (2009-2013) === [[Պատկեր:Cristiano Ajax.jpg|thumb|left|upright|Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]] [[Յունիս 1|1 Յունիս]] [[2009]]-ին Բերեսը նորէն ստանձնեց ակումբի նախագահի պաշտօնը, առանց քուէարկութեան, որովհետեւ անոր բոլոր մրցակիցները հանեցին իրենց թեկնածութիւնը ընտրութիւններէն:<ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202773095983/noticia/ComunicadoOficial/ANNOUNCEMENT_OF_THE_BOARD_OF_DIRECTORS.htm |title=First measures adopted by the Real Madrid Board of Directors |publisher=Realmadrid.com |date=հունիսի 1, 2009 |accessdate=2011 թ․ օգոստոսի 15}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8076515.stm|title=Perez to return as Real president |date=հունիսի 1, 2009|work=BBC Sport|accessdate=2009 թ․ հունիսի 3}}</ref> Ան սկսաւ նոր «[[Կալագդիգոս|Կալագդիկոս»]]<nowiki/>ի ստեղծումը: Առաջին քայլը, որ ան կատարեց [[Զինետին Զիտան]]<nowiki/>ին՝ զայն խորհրդականի պաշտօն տուաւ: [[Յունիս 9|9 Յունիս]]<nowiki/>ին երկար բանակցութիւններէ ետք Բերեսը ձեռք բերաւ իտալական «[[Միլան (ֆութպոլային ակումբ)|Միլան»]]<nowiki/>էն պրազիլցի կիսապաշտպան [[Քաքա]]<nowiki/>յին 68 միլիոն [[Իւրո|եւրո]]<nowiki/>յով,<ref>The Times Madrid Signs Kaká [http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/premier_league/article6458907 timesonline.co.uk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408100354/http://www.thetimes.co.uk/ |date=2020-04-08 }}</ref> իսկ յետոյ գնեց մէկ այլ ոսկէ գնդակի դափնեկիր՝ [[Քրիսթիանօ Ռոնալտո|Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]]<nowiki/>ն [[Մանչեսթըր Իւնայթըտ]]<nowiki/>էն մրցանիշ 80 միլիոն եւրոյով: Պայմանագիրը նախատեսուած էր 6 տարի ժամկէտով: Յետոյ եկան [[Ռաուլ Ալպիոլ]]<nowiki/>ը («[[Վալենսիա ՖԱ|Վալենսիա»]]<nowiki/>յէն 15 միլիոն եւրօ), [[Արպելոա-Ա.|Արպելոա]]<nowiki/>ն եւ [[Ալոնզօ, Խ.|Ալոնզօ]]<nowiki/>ն (երկուքն ալ «[[Լիւըրբուլ ՖԱ|Լիւըրբուլ»]]<nowiki/>էն, համապատասխանաբար 4 եւ 30 միլիոն եւրօ), [[Պենզեմա Կ.|Պենզեմա]]<nowiki/>ն (Լիոնէն 35 միլիոն եւրօ): Չնայած այդ ձեռքբերումներուն՝ ակումբը այդպէս ալ չկրցաւ ոչ մէկ լուրջ մրցանակ նուաճել: 2009-10 մրցաշրջանին խումբը գրաւեց 2-րդ հորիզոնականը՝ առաջ ձգելով «Պարսելոնա»յին, այն դեպքին, երբ Սուբըր Գլասիգոյի երկու հանդիպումներուն ալ անոնք պարտուեցան «Պարսա»յին: Յաղթականներու Լիկայի մէջ նոյնպէս անյաջող հանդէս եկան եւ 1/8 եզրափակիչէն ստիպուած եղան հրաժեշտ տալ առաջնութեան: Իսկ Սպանիոյ Բաժակին անոնք արդէն իսկ առաջին շրջագայութեան պարտուեցան երկրի 3-րդ բաժանման ներկայացնող «Ալքորիքոն»ին: Մրցաշրջանի աւարտէն ետք ակումբի գլխաւոր մարզիչ պաշտօնէն հեռացուեցաւ Մանուէլ Պելեկրինին եւ նշանակուեցաւ նոր մարզիչ՝ փորթուկալացի [[Խոզէ Մոուրինիո|Խոզէ Մոուրինիօ]]<nowiki/>ն:<ref>{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/sport/football/european/mourinho-to-be-unveiled-at-madrid-on-monday-after-1637m-compensation-deal-1986040.html|title=Mourinho to be unveiled at Madrid on Monday after £7m compensation deal |date=մայիսի 28, 2010|work=The Independent|accessdate=2010 թ․ մայիսի 31 | location=London | first=Gordon | last=Tynan}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8708315.stm|title=Real Madrid unveil José Mourinho as their new coach |date=մայիսի 31, 2010|work=BBC Sport|accessdate=2010 թ․ մայիսի 31}}</ref> Նոր սկսած մրցաշրջանէն առաջ Բերեսը իր նախորդ ձեռքբերումներուն համեմատ աւելի համեստ գտնուեցաւ: Ան փոխանցման ժամանակ ծախսեց 70 միլիոն եւրօ եւ խումբին տեղափոխեցին փորձառու փորթուկալացի պաշտպան [[Ռիքարտօ Կառուալիւ]]<nowiki/>ն, սպանացիներ Բէտրօ Լեոնը եւ Սերժիօ Կանալէզը, գերմանացիներ [[Օզիլ-Մ.|Մեսութ Օզիլ]]<nowiki/>ը եւ [[Սամի Ժետիրա]]<nowiki/>ն, արժանթինցի [[Անժել Տի Մարիա]]<nowiki/>ն (Սակայն հիմա ուրիշ Ֆութպոլային ակումբի մէջ կը գտնուի): Սակայն ակումբէն հեռացաւ վերջին 20 տարիներու խորհրդանիշ [[Ռաուլ Կոնզալէզ]]<nowiki/>ը, որ տեղափոխուեցաւ գերմանական «[[Շալքէ 04|Շալքէ-04]]»<nowiki/>ի: [[Լա Լիկա]]<nowiki/>յի [[Լա Լիկա 2011-12|2011-12]] մրցաշրջանին Ռեալ Մատրիտ յաղթեց Լիկան՝ 32-րդ անգամ նուաճելով տիտղոսը եւ դառնալով մրցանակիր Լա Լիկայի բոլոր ժամանակներու պատմութեան մէջ՝ մրցաշրջանը աւարտելով մրցանշային 100 միաւորով, հարուածեց մրցանշային 121 կօլ եւ հարուածեց բաց ձգած կօլերով՝ ստացաւ +89 ցուցանիշը, եւ եւս մէկ մրցանիշ 16 անգամ հիւրընկալուելով յաղթանակ եւ ընդհանուր 32 յաղթանակ Լա Լիկայի մէջ:<ref>[[Լա Լիկա 2011-12]]</ref> Նոյն մրցաշրջանին, Քրիսթիանօ Ռոնալտօն անցաւ 100 կօլի սահմանը սպանական Լիկաներուն:<ref>{{cite web|author=|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/17502825 |title=BBC Sport - Cristiano Ronaldo is fastest La Liga player to 100 goals |publisher=Bbc.co.uk |date=մարտի 24, 2012 |accessdate=2012 թ․ օգոստոսի 19}}</ref><ref>{{cite web|url=http://msn.foxsports.com/foxsoccer/laliga/story/jose-mourinho-real-madrid-earn-vindication-after-la-liga-conquest-051312 |title=Jose Mourinho, Real Madrid earn vindication after La Liga conquest - La Liga News &#124; FOX Sports on MSN |publisher=Msn.foxsports.com |date=մայիսի 13, 2012 |accessdate=2012 թ․ օգոստոսի 19}}</ref> Իսկ երբ Ռոնալտօն անցաւ 101 կօլի սահմանները՝ 92 խաղերու մէջ, ան անցաւ հերոս [[Ֆերենց Պուշկաս]]<nowiki/>ի արդիւնքը, որ սահմանած էր 100 կօլ 105 խաղերու մէջ։ [[Լա Լիկա 2012-13|2012-2013]] խաղաշրջանին խումբին միացած են [[Մայքլ Էսսյէն|Մայքլ Էսսիէն]]<nowiki/>ը ու [[Լուքա Մոտրիչ]]<nowiki/>ը: Լուքա Մոտրիչը Ռեալ տեղափոխուած է [[Դոդենհեմ Հոտսպուր|Դոդենհեմ]]<nowiki/>էն, փոխանցման արժէքը կը կազմէ մօտ 40 միլիոն եւրօ, իսկ Մայքլ Էսսիէնը վարձավճառով տեղափոխուած է [[Լոնտոն]]<nowiki/>ի [[Չելսի ՖԱ|Չելսի]]<nowiki/>էն: Սակայն այդ ալ չօգնեց, որպէսզի նուաճեն երկրի յաղթական տիտղոսը, բայց կրցան յաղթել Սուբըրբաժակը: Իսկ Սպանիոյ Բաժակին մէջ մէկ քայլով կը բաժնէր Բաժակը նուաճելու, սակայն աւելցած ժամանակին պարտուեցան [[Աթլեթիքօ Մատրիտ]]<nowiki/>ին 2-1 հաշիւով (վերջին անգամ ''Աթլեթները'' Ռեալին յաղթած էին 14 տարի առաջ), Ֆլորենթինօ Փերեսը յայտարարած էր մրցաշրջանի վերջին Մոուրինիոյի հրաժարականի մասին:<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/22583729|title=Jose Mourinho: Real Madrid boss to leave next month|publisher=BBC|date=մայիսի 20, 2013}}</ref><ref>{{cite news|title=Jose Mourinho: Real Madrid season worst of my career|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/22578880|accessdate=2013 թ․ մայիսի 17|newspaper=BBC|date=մայիսի 17, 2013}}</ref> Մոուրինիոն վերադարձաւ [[Բրիմիոր Լիկա (Անգլիա)|Անգլիոյ Բրիմիոր Լիկա]]<nowiki/>յի [[Չելսի ՖԱ|Չելսի]] ակումբ, այդ խումբը մարզած էր նաեւ [[2004]]-էն [[2007]] թուական: === Անճելոտտիի ժամանակներ (2013-2015) === [[Յունիս 25|25 Յունիս]] [[2013]] թուականին, [[Քառլօ Անճելոտտի]]<nowiki/>ն դարձաւ Ռեալ Մատրիտի գլխաւոր մարզիչ՝ փոխարինելով Մոուրինիոյին եւ կնքելով երեք տարուան պայմանագիր:<ref>{{cite news|url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330152799545/noticia/Noticia/Carlo_Ancelotti,_new_Real_Madrid_coach.htm|title=Carlo Ancelotti, new Real Madrid coach|date=հունիսի 25, 2013|accessdate=2013 թ․ հունիսի 25|publisher=Real Madrid C.F.}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330153439722/noticia/Noticia/Carlo_Ancelotti_has_signed_his_contract_with_Real_Madrid.htm|title=Official: Real Madrid confirm Ancelotti signing|date=հունիսի 26, 2013|accessdate=2013 թ․ հունիսի 26|publisher=Real Madrid C.F.}}</ref> Օրեր ետք ան Ռեալի մէջ առաջին մամլոյ ասուլիսուի մէջ նշեց, որ [[Զինեդին Զիդան|Զինետին Զիտան]]<nowiki/>ը եւ Փոլ Կլեմենտը պէտք է ըլլան իր օգնականները:<ref>{{cite news|url= http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2348832/Carlo-Ancelotti-presented-Real-Madrid-manager.html|title=Ancelotti presented as new Madrid boss with former Chelsea coach Clement and Zidane as his assistants|date=հունիսի 26, 2013|work=Daily Mail|accessdate=2013 թ․ հունիսի 26|location=London|first=Rik|last=Sharma}}</ref> Նոյն շրջագայութեան Ռեալը իրականացուց քանի մը կարեւոր փոխանցումներ: Նախ, խումբին միացաւ [[Դոդենհեմ Հոտսպուր|Թոթենհեմ]]ի առաջատար [[Կարէթ Պէյլ]]<nowiki/>ը, մրցանշային՝ 100 միլիոն եւրոյի, այնուհետեւ խումբէն հեռացաւ [[Մեզութ Օզիլ|Մեսութ Օզիլ]]<nowiki/>ը՝ 47 միլիոն եւրոյի տեղափոխուելով [[Արսենալ (ֆութպոլային ակումբ, Լոնտոն)|Արսենալ]]: 2014 թուականին խումբէն հեռացան [[Անժէլ Տի Մարիա]]<nowiki/>ն (59.7 միլիոն ֆոնտ) եւ [[Խաւի Ալոնզօ]]ն (10.000.000 եւրօ): Անճելոտտին միանգամէն կրցաւ դրականօրէն փոխել խումբին խաղը, որուն արդիւնքը եղան մրցաշրջանի աւարտին նուաճած երկու բաժակները: Չնայած այն բանին, որ 2013-14 մրցաշրջանին խումբը [[Լա Լիկա]]<nowiki/>յի մէջ գրաւեց 3-րդ տեղը, այնուամենայնիւ նախքան այդ կրցած էր դառնալ [[Գոբա Տէլ Ռեյ|Սպանիոյ Բաժակ]]ակիր՝ եզրափակչին Կարէթ Պէյլի յաղթական կօլի շնորհիւ 2-1 հաշիւով յաղթելով [[Պարսելոնա ՖԱ|Պարսելոնա]]<nowiki/>յին: 24 Մայիս 2014 թուականին, [[ԻՒԵՖԱ Յաղթականներու Լիկայի եզրափակիչ 2014|ԻՒԵՖԱ Յաղթականներու Լիկայի եզրափակչ]]<nowiki/>ին Ռեալը հանդիպեցաւ [[Աթլեթիքօ Մատրիտ]]<nowiki/>ի հետ եւ աւելցած ժամանակով յաղթեց 4-1 հաշիւով: Շատ անհանգիստ խաղ էր 36-րդ վայրկեանին [[Տիէկօ Կոտին]]<nowiki/>ը առաջ կը մղէ [[Աթլեթիքօ Մատրիտ]]<nowiki/>ին:Մինչեւ 94-րդ վայրկեան Մատրիտցիները չկրցան կօլ հարուածել: 94-րդ վայրկեանին [[Սերժիօ Ռամոս]]<nowiki/>ը [[Լուքա Մոտրիչ]]<nowiki/>ի անկիւնէ փոխանցումէ ետք գրաւեց [[Տիբո Քորթուա|Տիպօ Քորթուա]]<nowiki/>յի դարպասը: Եւ անկէ ետք կօլի հեղինակ դարձան [[Մարսելո|Մարսելօ]]<nowiki/>ն, [[Կարէթ Պէյլ]]<nowiki/>ը, եւ [[Քրիսթիանօ Ռոնալտո|Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]]<nowiki/>ն: Այսպիսով, Ռեալ Մատրիտ 12 տարուան ընդմիջումէ ետք կրկին նուաճեց Յաղթականներու Լիկայի Բաժակը, որ իրեն համար տասներորդն էր (La Décima): === Ռաֆայէլ Պենիտես === [[Քառլօ Անճելոտտի]]ն չկրցաւ որեւէ առաջնութեան մէջ յաղթել եւ այդ իսկ պատճառ դարձաւ որ զայն հեռացնեն իր պաշտօնէն: Գլխաւոր մարզիչ նշանակեցին [[Ռաֆայէլ Բենիտէզ|Ռաֆայէլ Պենիտես]]<nowiki/>ին: Այդ ժամանակ խումբէն կը հեռանայ Մատրիտի Սուրբը՝ [[Իքեր Քասիյաս|Իքեր Քասիաս]]<nowiki/>ը եւ պաշտպան [[Ֆապիօ Քոնդրաո|Ֆապիօ Քոնդրաօ]]<nowiki/>ն: Բայց Պենիտեսը լաւ տարբերակ չէր Ռեալ Մատրիտի համար: Բենիտեսի գլխաւորութեամբ Ռեալ Մատրիտը չկրցաւ յաղթել [[Լա Լիկա]]<nowiki/>յի նորեկ Ժիժոնի Սպորդինկին: Ծանր պարտութիւն կը կրէ գլխաւոր հակառակորդ [[Պարսելոնա]]<nowiki/>յէն (4-0): Չկրցան յաղթել նաեւ Աթլեթիքօ Մատրիտին, Վիառեալին, Վալենսիային եւ Սեւիային: Եւ 4 Յունուար 2016 թուականին Պենիտեսին կ՛ազատեն իր գլխաւորած պաշտօնէն եւ Պենիտեսի փոխարէն որպէս գլխաւոր մարզիչ կը նշանակեն հերոս [[Զինեդին Զիդան|Զինետին Զիտան]]<nowiki/>ին: === Զինետին Զիտան === [[Զինեդին Զիդան|Զինետին Զիտան]]<nowiki/>ը դարձաւ Ռեալի մարզիչ 5 Յունուար 2016 թուականին: Հետաքրքիր պատմական ակնարկ մը կայ Զիտանի մասին: Զիտանը Ռեալի կազմին մէջ որպէս ֆութպոլիստ՝ իր առաջին հանդիպումը ունեցած էր [[Դեպորտիվո Լա Կորունիա|Տեպորտիվո]]<nowiki/>յի դէմ, որպէս մարզիչ նոյնպէս Տեպորտիվոյի դէմ (5-0): Որպէս ֆութպոլիստ Ռեալի կազմին մէջ [[ԻՒԵՖԱ Յաղթականներու Լիկա]]<nowiki/>յի շրջանակներուն առաջին հանդիպումը եղած է [[Ռոմա ՖԱ|Ռոմա]]<nowiki/>յի դէմ, որպէս մարզիչ նոյնպէս: Իր առաջին [[Էլ Քլասիքո]]<nowiki/>յի ժամանակ Զիզուն հիանալի մարտավարութիւն ընտրած էր։ Զիտանը ընտրած էր մարտավարութիւն, ոչ թէ աստղային կազմ: Զինետին Զիտանը դարձաւ [[Բերնդ Շուստերէն|Պերնդ Շուստեր]]<nowiki/>էն ետք առաջին մարզիչը, որ յաջողեցաւ յաղթել իր առաջին Քլասիքօն: Խաղէն առաջ կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ Զիտանը նշած էր, որ ֆութպոլիստներու հետ չէ քննարկած առաջին շրջանին 0-4 հաշիւով կրած խայտառակ պարտութիւնը, իսկ խաղին ժամանակ զգացուեցաւ՝ ֆրանսացին յստակ հետեւութիւններ ըրած էր այդ հանդիպումէն եւ [[Ռաֆայէլ Բենիտէզ|Ռաֆայէլ Պենիտես]]<nowiki/>ի սխալները թոյլ տալու մտադրութիւն չունի: [[Թոնի Քրուս]]<nowiki/>ի եւ [[Լուքա Մոտրիչ]]<nowiki/>ի հետ Զիտանը խաղադաշտ դուրս բերած էր [[Կազեմիրո]]<nowiki/>յին, որ պաշտպանութենէն առաջ, ըսաւ՝ «վահան ըլլար»: Մէկնարկային վայրկեաններուն հիւրերը կը խաղային սահանկումներով՝ փորձելով քաթալոնացիներուն թոյլ չտալ, որ զգային գրոհային ռիթմը: Մարտավարութիւնը փոխուեցաւ, երբ [[Քէյլոր Նաւաս]]<nowiki/>ի դարպասին մօտ առաջին լուրջ կօլային պահը ստեղծեցին [[Նեյմար]]<nowiki/>ը ու [[Լուիս Սուարէզ]]<nowiki/>ը, սակայն ուրուկուացին պարզապէս չկրցաւ հարուածել շատ նպաստաւոր դիրքէն: Անկէ ետք «Ռեալի» ֆութպոլիստները մոռցան յարձակումի մասին, պաշտպանեցին ամբողջ խումբով, անգամ [[Կարէթ Պէյլ]]<nowiki/>ը ու [[Քրիսթիանօ Ռոնալտո|Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]]<nowiki/>ն սեփական տուգանային մեծ ծաւալի աշխատանք կատարեցին: Ճիշդ է՝ սխալներ եւ անորակ փոխանցումներ եւս եղան, բայց «Ռեալը» յաջողեցաւ առաջին կէսին կօլ բաց չձգել: Եւ այդ խաղին Ռեալը յաղթեց 2-1 հաշիւով:<ref>{{cite web|title=Real Madrid make history with La Decima|url=http://www.euronews.com/2014/05/26/real-madrid-make-history-with-la-decima/|publisher=euronews.com|accessdate=2014 թ․ մայիսի 26}}</ref>: [[Պատկեր:Estadio Santiago Bernabéu.jpg|260px|մինի|ձախից|Մարզադաշտը ներսէն]] [[Պատկեր:Estadio Santiago Bernabeu - vista exterior.jpg|260px|մինի|ձախից]] Մարզադաշտը անուանուած է ի պատիւ 1943-1975 թուականներու Ռեալի նախագահ Սանտիակօ Պերնապէուի, որ եղած է մարզադաշտի կառուցման հիմնական «մեղաւորը»: Շինարարութիւնը տեւած է 3 տարի: Բացման խաղը եղաւ փորթուկալական Պելենենսեշիի դէմ ընկերական խաղին, որ տեղի ունեցաւ [[Դեկտեմբեր 14|14 Դեկտեմբեր]] [[1947]] թուականին, որ աւարտեցաւ դաշտի տէրերուն յաղթանակով 3-1 հաշիւով: [[1950]]-ական թուականներուն [[Յաղթականներու Լիկա|Եւրոպայի Յաղթականներու Բաժակ]]<nowiki/>ի մէջ Ռեալի վստահ ելոյթներու շնորհիւ ակումբի շահոյթը մեծցաւ, որ հնարաւորութիւն տուաւ նոր մարզադաշտի նստատեղերու աւելացման, որուն շինութիւնը յայտնի էր սպիտակ աշտարակներով, մինչեւ 125.000 նստատեղ: [[1955]] թուականին մարզադաշտը վերանուանեցաւ [[Սանդիակօ Բերնաբէու|Սանտիակօ Պերնապէու]], իսկ [[1957]]-ին Եւրոպայի Յաղթականներու Բաժակի եզրափակչին առաջին անգամ վառեցան լոյսերը: [[1978]] թուականին մահացած Սանտիակօ Պերնապէուն նոր մարզադաշտի կառուցումը կը յուսար տեղափոխել [[Մատրիտ]]<nowiki/>ի հիւսիսը, սակայն իր ծրագիրը չիրականացաւ: [[1982]] թուականի աշխարհի առաջնութեան ժամանակ մարզադաշտը վերակառուցուեցաւ: Այս ժամանակ արդէն կային 32.000 նստատեղ եւ 60.000 հանդիսականի համար նախատեսուած կանգնելու տեղեր: Ընդհանուր առմամբ խմբային փուլի 3 խաղերուն եւ եզրափակիչ խաղին մարզադաշտը հիւրընկալեց 345.000 հանդիսական: Տասը տարի ետք վերանորոգումը շարունակուեցաւ. կառուցուեցաւ մարզդաշտի տրիբունի երրորդ յառուսը: Նստատեղերուն քանակը 65.000-էն հասաւ 105.000-ի: Հերթական վերակառուցմէ ետք նստատեղերուն քանակը նուազեցաւ հասնելով 74.871-ի: Մարզադաշտին մէջ կայացած է [[1964]] թուականի Եւրոպայի առաջնութեան եզրափակիչը, [[2010]] թուականի [[Յաղթականներու Լիկա 2010-2011|Յաղթականներու Լիկա]]<nowiki/>յի եզրափակիչը: [[Նոյեմբեր 14|14 Նոյեմբեր]] [[2007]] թուականին [[ԻւԵՖԱ|ԻՒԵՖԱ]]-ն Պերնապէուին շնորհեց էլիտար ֆութպոլային մարզադաշտի կարգավիճակ: * '''Սանտիակօ Պերնապէու''' * '''Տարողութիւն''' - 8.454 * '''Չափեր''' - 107 x 72 մեթր * '''Հասցէ''' - Concha Espina, 1 28036 Madrid == Մարզաշապիկի հովանաւորները եւ արտադրողները == {| class="wikitable" style="text-align: center" |- !Ժամանակաշրջան !Համազգեստը !Հովանաւորը |- | 1980-1982 | rowspan=2|[[Adidas]] | |<small>''Չէ եղած''</small> |- | 1982-1985 | |[[Zanussi]] |- | 1985-1989 | rowspan=4|[[Hummel International|Hummel]] | |[[Parmalat]] |- | 1989-1991 | | Reny Picot |- | 1991-1992 | |Otaysa |- | 1992-1994 | rowspan=3|[[Teka]] |- | 1994-1998 | |[[Kelme (company)|Kelme]] |- | 1998-2001 | rowspan=8|[[Adidas]] |- | 2001-2002 | | <small>''Realmadrid.com''</small> |- | 2002-2005 | |[[Siemens mobile]] |- | 2005-2006 | |[[Siemens]] |- | 2006-2007 | |[[Benq]] [[Siemens]] |- | 2007-2011 | rowspan=2|[[bwin]] |- | 2011-2013 |- | 2013-2018 | |[[Fly Emirates]] |} === Համազգեստի փոփոխութիւնները === {| style="width:50%;text-align:center;" |align=left bg color=#ffffff| | {{ֆութպոլի համազգեստ |pattern_la = |pattern_b = |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = _band_ecru |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 111111 |անուն = 1902 }} | {{ֆութպոլի համազգեստ |pattern_la = |pattern_b = |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = _band_white |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 0047AB |անուն = 1911 }} | {{ֆութպոլի համազգեստ |pattern_la = |pattern_b = _vneckwhite |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = _band_white |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 0047AB |անուն = 1931 }} | {{ֆութպոլի համազգեստ |pattern_la = |pattern_b = _vneckwhite |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = |leftarm= FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |անուն = 1955 }} | {{ֆութպոլի համազգեստ |pattern_la = _blueshoulders |pattern_b = _collar |pattern_ra = _blueshoulders |pattern_sh = |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |անուն = 1982 }} | {{ֆութպոլի համազգեստ |pattern_la = _rmcf9899h |pattern_b = _rmcf9899h |pattern_ra = _rmcf9899h |pattern_sh = _rmcf9899h |pattern_so = _rmcf9899h |leftarm = 9900CC |body = 9900CC |rightarm = 9900CC |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |անուն = 1998 }} | {{ֆութպոլի համազգեստ |pattern_la = _rmcf0203h |pattern_b = _rmcf0203h |pattern_ra = _rmcf0203h |pattern_sh = |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |անուն = 2002 }} | |} {| style="width:50%;text-align:center;" |align=left bg color=#ffffff| | {{ֆութպոլի համազգեստ |pattern_la = _rmcf0708h |pattern_b = _rmcf0708h |pattern_ra = _rmcf0708h |pattern_sh = _rmcf0708h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |անուն = 2007-2008 }} | {{ֆութպոլի համազգեստ |pattern_la = _derbyc0910h |pattern_b = _rmcf0809h |pattern_ra = _derbyc0910h |pattern_sh = _black_stripes_adidas |pattern_so = _3_stripes_black |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |անուն = 2008-2009 }} | {{ֆութպոլի համազգեստ |pattern_la = _rmcf0910h |pattern_b = _rmcf0910h |pattern_ra = _rmcf0910h |pattern_sh = _rmcf0910h |pattern_so = _3_stripes_black |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |անուն = 2009-2010 }} | {{ֆութպոլի համազգեստ |pattern_la = _rmcf1011h |pattern_b = _rmcf1011h |pattern_ra = _rmcf1011h |pattern_sh = _realmadrid1011home |pattern_so = _rmcf1011h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 000099 |socks = FFFFFF |անուն = 2010-2011 }} | {{ֆութպոլի համազգեստ |pattern_la = _rmcf1112h |pattern_b = _rmcf1112h |pattern_ra = _rmcf1112h |pattern_sh = _rmcf1112h |pattern_so = _rmcf1112h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |անուն = 2011-2012 }} | {{ֆութպոլի համազգեստ |pattern_la = _rmcf1213h |pattern_b = _rmcf1213h2 |pattern_ra = _rmcf1213h |pattern_sh = _rmcf1213h |pattern_so = _rmcf1213h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |անուն = 2012-2013 }} | {{ֆութպոլի համազգեստ | pattern_la=_rmcf1314h |pattern_b=_rmcf1314h |pattern_ra=_rmcf1314h |pattern_sh=_rmcf1314h |pattern_so=_rmcf1314h | leftarm1=FFFFFF |body1=FFFFFF |rightarm1=FFFFFF |shorts1=FFFFFF |socks1=FFFFFF |անուն = 2013-2014 }} |} {| style="width:50%;text-align:center;" |align=left bg color=#ffffff| | {{ֆութպոլի համազգեստ | pattern_la=_rmcf1415h | pattern_b=_rmcf1415h | pattern_ra=_rmcf1415h | pattern_sh=_rmcf1415h | pattern_so=_rmcf1415h | leftarm1=FFFFFF | body1=FFFFFF | rightarm1=FFFFFF | shorts1=FFFFFF | socks1=FFFFFF |անուն = 2014-2015 }} | {{ֆութպոլի համազգեստ | pattern_la = _realmadrid1516h | pattern_b = _realmadrid1516h | pattern_ra = _realmadrid1516h | pattern_sh = _realmadrid1516h | pattern_so = _realmadrid1516h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF |անուն = 2015-2016 }} |} == Ռեալ Մատրիտի աւագներ == [[Պատկեր:Raul Gonzalez 10mar2007.jpg|մինի|աջից|Ռեալի հերոսը, [[Ռաուլ Կոնսալէզ|Ռաուլ]]]] {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: left ;" |- !Ֆութպոլիստ !Գործի ասպարէզ !Աւագ !Համար !Խաղեր |- |{{դրօշ|Սպանիա}}[[Սերժիո Ռամոս|Սերժիօ Ռամոս]] |2005-մ.ժ. |2015-? |<center>4</center> |300 (40) |- |{{դրօշ|Սպանիա}} [[Իքեր Քասիյաս|Իքեր Քասիաս]] |1999 -2015 |2010 -2015 |<center>1</center> |591 (-617) |- |{{դրօշ|Սպանիա}} [[Ռաուլ Կոնսալէզ|Ռաուլ]] |1994 - 2010 |2003 - 2010 |<center>7</center> |741 (323) |- |{{դրօշ|Սպանիա}} [[Ֆերնանտօ Հիերրօ]] |1989 - 2003 |2001 - 2003 |<center>4</center> |598 (126) |- |{{դրօշ|Սպանիա}} [[Մանուէլ Սանչիս]] |1983 - 2001 |1988 - 2001 |<center>5</center> |710 (49) |- |{{դրօշ|Սպանիա}} [[Սանտիյանա|Սանտիանա]] |1971 - 1988 |1979 - 1988 |<center>9</center> |632 (352) |- |{{դրօշ|Սպանիա}} [[Փիրրի]] |1964 - 1979 |1976 - 1979 |<center>4</center> |595 (210) |- |{{դրօշ|Սպանիա}} [[Ամանսիո|Ամանսիօ]] |1962 - 1976 |1971 - 1976 |<center>7</center> |471 (142) |- |{{դրօշ|Սպանիա}} [[Ֆրանսիսքօ Ժենդօ|Ֆրանսիսքօ Ժենտօ]] |1953 - 1971 |1961 - 1971 |<center>11</center> |428 (126) |- |} == Մրցանիշեր == ''Այս արդիւնքները կը համարուին լաւագոյնները մրցաշարերու մասնակցող բոլոր ակումբներուն մէջ'' * <small>Վերջին Թարմացում՝ 30 Մայիս 2014 թուական</small> * <small>Աղբիւր՝ [http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041476158/Plantilla/1193041476158.htm Ռեալ Մատրիտ]</small> * 11 յաղթանակ [[Յաղթականներու Լիկա]]<nowiki/>յի մէջ * 214 յաղթանակ [[Յաղթականներու Լիկա]]<nowiki/>յի մէջ * 32 խաղ անընդմեջ Ռեալը կը գրաւէ մրցակիցներու դարպասները [[Յաղթականներու Լիկա]]<nowiki/>յի մէջ * 32 անգամ յաղթած է [[Լա Լիկա]]<nowiki/>յի մէջ * 121 կօլ [[Լա Լիկա]]<nowiki/>յի մէկ մրցաշրջանի մէջ === ֆութպոլիստներու Մրցանիշեր === ==== Խաղերու Քանակով ==== * ''Այս խումբին պատմութեան մէջ ամենաշատ հանդիպումներու մասնակցած ֆութպոլիստներու ցանկն է'' * <small>Վերջին Թարմացում՝ 30 Մարտ 2014 թուական</small> * <small>Աղբիւր՝ [http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041476158/Plantilla/1193041476158.htm Ռեալ Մատրիտ]</small> {|align="center" bgcolor="#1F3B66" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 95%; border: gold solid 1px; border-collapse: collapse;" |- align=center bgcolor=#1F3B66 style="color:white;" !width=40|№ !width=170|Անուն !width=100|Ժամանակահատուած !width=60|Լա Լիկա !width=60|Արքայական Բաժակ !width=60|Իւրոբաժակներ !width=60|Այլ !width=80|Խաղեր |- |- bgcolor="#FFFFFF" |1||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Ռաուլ Կոնսալէզ]]||1994-2010||550||37||135||19||'''741''' |- |- bgcolor="#FFFFFF" |2||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Մանուէլ Սանչիս]]||1983-2001||524||67||100||20||'''711''' |- |- bgcolor="#FFFFFF" |3||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Իքեր Քասիաս]]||1999-2015||477||40||143||16||'''700''' |- |- bgcolor="#FFFFFF" |4||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Սանտիանա|Քառլոս Սանտիանա]]||1971-1988||461||84||87||13||'''645''' |- |- bgcolor="#FFFFFF" |5||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Ֆերնանտօ Հիերրօ]]||1989-2003 ||439||43||103||16||'''601''' |- |- bgcolor="#FFFFFF" |6||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Ֆրանսիսքօ Ժենտօ]]|| 1953-1971||428||74||95||2||'''599''' |- |- bgcolor="#FFFFFF" |7||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Ժոզէ Կամաչօ]]||1973-1989||414||61||90||12||'''577''' |- |- bgcolor="#FFFFFF" |8||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Փիրրի]]||1964-1979||417||67||75||2||'''561''' |- |- bgcolor="#FFFFFF" |9||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Միչել (ֆութպոլիստ)|Ժոզէ Միչել]]||1981-1996||404||53||88||14||'''559''' |- |- bgcolor="#FFFFFF" |10||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Կուտի]]||1995-2010||387||40||101||14||'''542''' {{col-end}} ==== Կօլերու քանակով ==== * ''Այս խումբին պատմութեան մէջ ամենաշատ կօլեր հարուածած ֆութպոլիստներու ցանկն է'' * <small>Վերջին Թարմացում՝ 24 Մարտ 2014 թուական</small> * <small>Աղբիւր՝ [http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041476158/Plantilla/1193041476158.htm Ռեալ Մատրիտ]</small> {|align="center" bgcolor="#1F3B66" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 95%; border: gold solid 1px; border-collapse: collapse;" |- align=center bgcolor=#1F3B66 style="color:white;" !width=40|№ !width=170|Անուն !width=100|Ժամանակահատուած !width=80|Կօլեր !width=80|Խաղեր |- |- bgcolor="#FFFFFF" |- bgcolor="#FFFFFF" |- |- bgcolor="#FFFFFF" |1||align="left"|{{դրօշ|Փորթուկալ|20px}} [[Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]]||2009- ||'''304'''||270 |- |2||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Ռաուլ Կոնսալէզ]]||1994-2010||'''323'''||741 |- |- bgcolor="#FFFFFF" |3||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}}{{դրօշ|Արժանթին|20px}} [[Տի Սթեֆանօ Ալֆրետօ|Տի Սթեֆանօ]]||1953-1964||'''307'''||396 |- |- bgcolor="#FFFFFF" |4||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Սանտիանա|Քառլոս Սանտիանա]]||1971-1988||'''289'''||645 |- |- bgcolor="#FFFFFF" |5||align="left"|{{դրօշ|Փորթուկալ|20px}} [[Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]]||2009- ||'''304'''||278 |- |- bgcolor="#FFFFFF" |6||align="left"|{{դրօշ|Հունգարիա|20px}}{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Ֆերենց Պուշկաս]]||1958-1966||'''242'''||262 |- |- bgcolor="#FFFFFF" |7||align="left"|{{դրօշ|Մեքսիկա|20px}} [[Ուկօ Սանչէզ]]|| 1985-1992||'''208'''||282 |- |- bgcolor="#FFFFFF" |8||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Ֆրանսիսքօ Ժենտօ]]||1952-1970||'''179'''||599 |- |- bgcolor="#FFFFFF" |9||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Փիրրի]]||1964-1979||'''171'''||561 |- |- bgcolor="#FFFFFF" |10||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Էմիլիօ Բուտրակենիօ]]||1983-1995||'''171'''||463 |- |- bgcolor="#FFFFFF" |12||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Ամանսիօ]]||1962-1976||'''155'''||471 {{col-end}} == Գլխաւոր Մրցակիցներ == * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Պարսելոնա ՖԱ|Պարսելոնա]] (''El Classico'') * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Աթլեթիքօ Մատրիտ]] (''El derby Madrileno'') == Փոխանցումներ 2015/2016 == === Եկան === {| class="wikitable sortable" style="text-align: left;" !width=70|Դիրք !width=200|Խաղացող !width=200|Նախկին ակումբ |- |align="center"|[[Պաշտպան (ֆութպոլ)|Պ]]||{{դրօշ|Պրազիլ}} [[Տանիլո|Տանիլօ]]||{{դրօշ|Փորթուկալ}} [[Փորթօ (ֆութպոլային ակումբ)|Փորթօ]] |- |align="center"|[[Կիսապաշտպան (ֆութպոլ)|ԿՊ]]||{{դրօշ|Սպանիա}} [[Մարքօ Ասենսիո|Մարքօ Ասենսիօ]]||{{դրօշ|Սպանիա}} Մայորկա |- |align="center"|[[Կիսապաշտպան (ֆութպոլ)|ԿՊ]]||{{դրօշ|Պրազիլ}}[[Կազեմիրո|Կազեմիրօ]]**||{{դրօշ|Փորթուկալ}} [[Փորթօ (ֆութպոլային ակումբ)|Փորթօ]] |- |align="center"|[[Կիսապաշտպան (ֆութպոլ)|ԿՊ]]||{{դրօշ|Սպանիա}}[[Լուքաս Վասկես]]**||{{դրօշ|Սպանիա}} [[Էսպանիոլ (ֆութպոլային ակումբ)|Էսպանիոլ]] |- |align="center"|[[Կիսապաշտպան (ֆութպոլ)|ԿՊ]]||{{դրօշ|Ռուսաստան}}[[Դէնիս Չերիշեւ|Տէնիս Չերիշեւ]]**||{{դրօշ|Սպանիա}} [[Վիյառեալ ՖԱ|Վիառեալ]] |- |} === Գացին === {| class="wikitable sortable" style="text-align: left;" !width=70|Դիրք !width=200|Խաղացող !width=200|Նոր ակումբ |- |align="center"|[[Դարպասապահ (ֆութպոլ)|ԴՊ]]||{{դրօշ|Սպանիա}} [[Իքեր Քասիյաս|Իքեր Քասիաս]]||{{դրօշ|Փորթուկալ}} [[Փորթօ (ֆութպոլային ակումբ)|Փորթօ]] |- |align="center"|[[Կիսապաշտպան (ֆութպոլ)|ԿՊ]]||{{դրօշ|Գերմանիա}} [[Սամի Խետիրա]]***||{{դրօշ|Իտալիա}} [[Ժիւվենդուս]] |- |align="center"|[[Հարձակող (ֆութպոլ)|ՀՐ]]|| {{դրօշ|Մեքսիկա}} [[Ժաւիէր Էրնանտէզ]]**||{{դրօշ|Անգլիա}} [[Մանչեսթըր Իւնայթըտ]] |} <small>* Վարձավճառով</small> <br /> <small>** Վարձավճառէն</small> <br /> <small>*** Ազատ ֆութպոլիստի կարգավիճակով</small> == Անձնակազմ == === Ներկայիս մարզչական անձնակազմ === [[Պատկեր:Zidane Zizu.jpg|right|thumb|Ֆրանսացի [[Զինեդին Զիդան|Զինետին Զիտան]]ը՝ ակումբի ներկայ մարզիչ]] {| class=wikitable |- !Դիրք ! |- | Գլխաւոր մարզիչ || [[Զինեդին Զիդան|Զինետին Զիտան]] |- | Մարզիչի օգնական || [[Սանդիակօ Սոլարի|Սանտիակօ Սոլարի]] |- | Դարպասապահներու մարզիչ || Ժաւի Վալերօ |- | Ֆիտնեսի մարզիչ || Փակօ Տէ Միկել |- | Ֆիտնեսի մարզիչ || Ֆրանցեսքօ Մաուրի |- | Խաղի պատուիրակ || Չենտօ |} * <small>Վերջին Թարմացում՝ 5 Յունուար 2015 թուական</small> * <small>Աղբիւր՝ [http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041476158/Plantilla/1193041476158.htm Ռեալ Մատրիտ]</small> === Գլխաւոր մարզիչներ === {| |valign="top"| * {{դրօշ|Անգլիա|20px}} Արթուր Ճոնսոն (1910-1920) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Ժուան Տէ Կարսեր (1920-1926) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Փետրօ Լիորենդէ (1926) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Սանտիակօ Պեռնապէու (1926-1927) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Ժոզէ Պերաոնտօ (1927-1929) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Փոզէ Կիրանտէ (1929-1930) * {{դրօշ|Հունգարիա|20px}} Լիպօ Խերցքա (1930-1932) * {{դրօշ|Աւստրիա|20px}} Ռոպերթ Ֆիրստ (1932-1934) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Ֆրանսիսիքօ Պրու (1934-1941) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Ժուան Արմետ (1941-1943) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Ռամոն Էնսինաս (1943-1945) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Խասինտօ Կինկոսէզ (1945-1946, 1947-1948) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Պալտասար Ալբենիս (1946-1947, 1950-1951) * {{դրօշ|Անգլիա|20px}} Մայքլ Քիպինկ (1948-1950) * {{դրօշ|Ուրուկուայ|20px}} Հեքթոր Սկարոնէ (1951-1952) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Ժուան Անթոնիո Իպինիա (1952-1953) * {{դրօշ|Ուրուգվայ|20px}} Էնրիքէ Ֆերնանտէզ (1953-1954) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Ժոզէ Վիալոնկա (1954-1957) * {{դրօշ|Արժանթին|20px}} [[Լուիս Կարնիգլիա|Լուիս Կարնիկլիա]] (1957-1959; 1959) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Միկել Մունիոս (1959; 1960-1974) * {{դրօշ|Փարակուայ|20px}} Մանուէլ Ֆկեյտաս (1959-1960) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Լուիս Մոլովնի (1974; 1977-1979; 1982; 1985-1986) * {{դրօշ|Հարավսլավիա|20px}} Միլիան Միլիանիչ (1974-1977) * {{դրօշ|Հարավսլավիա|20px}} [[Վոյադին Բոշկով|Վոյատին Պոշկով]] (1979-1982) |valign="top"| * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} {{դրօշ|Արժանթին|20px}} {{դրօշ|Կոլումբիա|20px}} [[Ալֆրետօ Տի Սդեֆանօ|Ալֆրետօ Տի Սթեֆանօ]] (1982-1984; 1990-1991) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Ամանսիո|Ամարօ Ամանսիօ]] (1984-1985) * {{դրօշ|Նիտերլանտներ|20px}} Լէօ Պենհակեր (1986-1989; 1992) * {{դրօշ|Ուելս|20px}} [[Ճոն Թոշակ]] (1989-1990; 1999) * {{դրօշ|Հարավսլավիա|20px}} {{դրօշ|Հարավսլավիա|20px}} Ռատոմիր Անտիչ (1991-1992) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Ֆլորօ Բենիտա (1992-1994) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Վիսենտէ Տէլ Բոսքէ|Վիսենտէ Տէլ Պոսքէ]] (1994; 1996; 1999-2003) * {{դրօշ|Արգենտինա|20px}} Ժորժէ Վալտանօ (1994-1996) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Արսենիօ Իկլեսիաս (1996) * {{դրօշ|Իտալիա|20px}} [[Ֆապիօ Կապելլօ]] (1996-1997; 2006-2007) * {{դրօշ|Գերմանիա|20px}} [[Յուպ Հայնկէզ]] (1997-1998) * {{դրօշ|Նիտերլանտներ|20px}} [[Գուս Հիդինկ|Գուս Հիտինկ]] (1998-1999) * {{դրօշ|Պորտուգալիա|20px}} Քարլոս Քէյրուս (2003-2004) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Ժոզէ Անթոնիա Կամաչօ (2004) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Մարիանօ Կարսի Ռեմոն (2004) * {{դրօշ|Պրազիլ|20px}} Վանտէչլէյ Լիւշեմպուրկու (2004-2005) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Ժուան Ռամոն Լոպես Կառօ (2005-2006) * {{դրօշ|Գերմանիա|20px}} Պերնդ Շուստեր (2007-2008) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Ժուան Տէ Ռամոս (2008-2009) * {{դրօշ|Չիլի|20px}} Մանուէլ Փելեկրինի (2009-2010) * {{դրօշ|Պորտուգալիա|20px}} [[Ժոզե Մոուրինիո]] (2010-2013) * {{դրօշ|Իտալիա|20px}} [[Քառլօ Անչելոտտի|Քառլօ Անճելոտտի]] (2013-2015) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Ռաֆայէլ Բենիտես|Ռաֆայէլ Պենիտես]] (2015-2016) * {{դրօշ|Ֆրանսա|20px}} [[Զինեդին Զիդան|Զինետին Զիտան]] (2016-) |} === Ակումբի Նախագահներու Ցանկ === {|align="center" bgcolor="#1F3B66" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 95%; border: gold solid 1px; border-collapse: collapse;" |- align=center bgcolor=#1F3B66 style="color:white;" !width="200"|Ժամանակահատուած !width="220"|Նախագահ |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|2009- |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''[[Ֆլորենթինօ Փերես]]''' |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|2006-2009 |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''Ռամոն Կալտէրոն''' |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|2000-2006 |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''[[Ֆլորենթինօ Փերես]]''' |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|1995-2000 |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''Լորենսօ Սանս''' |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|1985-1995 |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''Ռամոն Մենտոսա''' |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|1978-1985 |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''Լուիս Տէ Քառլոս''' |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|1943-1978 |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''Սանտիակօ Պեռնապէու''' |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|1940-1943 |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''Անթոնիօ Սանդոս Պերալբա''' |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|1936-1940 |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''Ատոլֆօ Մելենտէզ''' |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|1930-1935 |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''Լուիս Ուսերա''' |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|1926-1930 |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''Լուիս Տէ Ուրկիլխօ''' |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|1916-1926 |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''Փետրօ Պարախէզ''' |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|1908-1916 |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''Ատոլֆօ Մելենտէզ''' |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|1904-1908 |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''Քառլոս Պատրոս''' |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|1902-1904 |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''Ժուան Պատրոս''' |} == Կալակտիկոս == [[Պատկեր:Kaka and Cristiano Ronaldo of Real Madrid, August 29, 2009.jpg|thumb|300px|Կալակտիկոս]] '''Կալակտիկոս''' * [[Ռաուլ Կոնսալէզ]] (1994-2010) * [[Ռոպերթօ Քառլոս]] (1996-2007) * [[Լուիս Ֆիգու|Լուիս Ֆիկու]] (2000-2005) * [[Զինեդին Զիդան|Զինետին Զիտան]] (2001-2006) * [[Ռոնալտօ]] (2002-2007) * [[Դաւիթ Պեքեմ|Տէյվիտ Պեքեմ]] (2003-2007) '''Նէօ Կալակթիկոս''' * [[Քաքա]] (2009-2013) * [[Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]] (2009-ից) * [[Քարիմ Պենզեմա]] (2009-ից) * [[Ժապի Ալոնզօ]] (2009-ից) * [[Կարէթ Պէյլ]] (2013-ից) [[Պատկեր:Mcu Alfredo Di Stefano.jpg|մինի|աջից|Ալֆրետօ Տի Սթեֆանօ]] [[Պատկեր:Raúl Aspire4Sport Conference 2012.jpg|մինի|աջից|Ռաուլ Կոնսալէզ Պլանքօ]] [[Պատկեր:UEFA TT 7209.jpg|մինի|աջից|Լուիս Ֆիկու]] [[Պատկեր:Ronaldo-14-05-2013.jpg|մինի|աջից|Ռոնալտօ]] [[Պատկեր:Cristiano Ronaldo, 2012.JPG|մինի|աջից|Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]] == Յայտնի ֆութպոլիստներ == === «Ոսկէ Գնդակի» Մրցանակակիրներ === ''Հետեւեալ ֆութպոլիստները, հանդէս գալով Ռեալ Մատրիտի կազմին մէջ, արժանացած են France Football-ի «[[Ոսկէ Գնդակ]]» մրցանակին'': * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Ալֆրետօ Տի Սդեֆանօ|Ալֆրետօ Տի Սթեֆանօ]] - '''1957''', '''1959''' * {{դրօշ|Ֆրանսա}} [[Ռայմոն Գոբա]] - '''1958''' * {{դրօշ|Փորթուկալ}} [[Լուիս Ֆիգու|Լուիս Ֆիկու]] - '''2000''' * {{դրօշ|Պրազիլ}} [[Ռոնալտօ]] - '''2002''' * {{դրօշ|Իտալիա}} [[Ֆապիօ Կանաւառո|Ֆապիօ Կանաւառօ]] - '''2006''' ''Հետեւեալ ֆութպոլիստները, հանդէս գալով Ռեալ Մատրիտի կազմին մէջ, արժանացած են ՖԻՖԱ-ի «[[Ոսկէ գնդակ]]» մրցանակին'': * {{դրօշ|Փորթուկալ}} [[Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]] - '''2013''', '''2014''' === «Ոսկէ խաղակոշիկ» մրցանակակիրներ === ''Հետեւեալ ֆութպոլիստները, հանդէս գալով Ռեալ Մատրիտի կազմին մէջ, արժանացած են «[[Ոսկէ խաղակոշիկ]]» մրցանակին'': * {{դրօշ|Մեքսիկա}} [[Ուգո Սանչէզ|Ուկօ Սանչէզ]] - '''1990''' * {{դրօշ|Խորվաթիա}} [[Դաւոր Շուքէր]] - '''1998''' * {{դրօշ|Փորթուկալ}} [[Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]] - '''2011''' * {{դրօշ|Փորթուկալ}} [[Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]] - '''2013''' * {{դրօշ|Փորթուկալ}} [[Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]] - '''2014''' === ԻՒԵՖԱ-ի Վարկածով Տարուան Լաւագոյն Ֆութպոլիստներ === ''Հետեւեալ ֆութպոլիստները, հանդէս գալով Ռեալ Մատրիտի կազմին մէջ, դարձած են [[ԻւԵՖԱ|ԻՒԵՖԱ]]-ի վարկածով տարուան լաւագոյն ֆութպոլիստ'': * {{դրօշ|Արժանթին}} [[Ֆերնանտօ Ռետոնտօ]] - '''2000''' * {{դրօշ|Ֆրանսա}} [[Զինեդին Զիդան|Զինետին Զիտան]] - '''2002''' === Եւրոպայի Լաւագոյն Ֆութպոլիստներ === ''Հետեւեալ ֆութպոլիստները, հանդէս գալով Ռեալ Մատրիտի կազմին մէջ, դարձած են Եւրոպայի լաւագոյն ֆութպոլիստ'': * {{դրօշ|Փորթուկալ}} [[Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]] - '''2013''', '''2014''' === Յաղթականներու Լիկայի Լաւագոյն Գնդակ Յանձնողներ === ''Հետեւեալ ֆութպոլիստները, հանդէս գալով Ռեալ Մատրիտի կազմին մէջ, դարձած են Յաղթականներու Լիկայի լաւագոյն գնդակ հանցնողները'': * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Ռաուլ Կոնսալէզ|Ռաուլ]] - '''2002/2003''' * {{դրօշ|Փորթուկալ}} [[Լուիս Ֆիգու|Լուիս Ֆիկու]] - '''2004/2005''' * {{դրօշ|Գերմանիա}} [[Մեզութ Օզիլ|Մեսութ Օզիլ]] - '''2010/2011''' * {{դրօշ|Պրազիլ}} [[Քաքա]] - '''2011/2012''' * {{դրօշ|Արժանթին}} [[Անժէլ Տի Մարիա]] - '''2013/2014''' === Յաղթականներու Լիկայի Լաւագոյն Ռմբարկուներ === ''Հետեւեալ ֆութպոլիստները, հանդէս գալով Ռեալ Մատրիտի կազմին մէջ, դարձած են Յաղթականներու Լիկայի լաւագոյն ռմբարկուներ'': * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Ալֆրետօ Տի Սդեֆանօ|Ալֆրետօ Տի Սթեֆանօ]] - '''1957/1958''' * {{դրօշ|Հունգարիա}} [[Ֆերենց Պուշկաս]] - '''1959/1960''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Ռաուլ Կոնսալէզ|Ռաուլ]] - '''1999/2000''' * {{դրօշ|Փորթուկալ}} [[Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]] - '''2012/2013''', '''2013/2014''' '''2014/2015''' === ՖԻՖԱ-ի վարկածով տարուան լաւագոյն ֆութպոլիստներ === ''Հետեւեալ ֆութպոլիստները, հանդէս գալով Ռեալ Մատրիտի կազմին մէջ, դարձած են ՖԻՖԱ-ի վարկածով տարուան լաւագոյն ֆութպոլիստ'': * {{դրօշ|Փորթուկալ}} [[Լուիս Ֆիգու|Լուիս Ֆիկու]] - '''2001''' * {{դրօշ|Պրազիլ}} [[Ռոնալտօ]] - '''2002''' * {{դրօշ|Ֆրանսա}} [[Զինեդին Զիդան|Զինետին Զիտան]] - '''2003''' * {{դրօշ|Իտալիա}} [[Ֆապիօ Կանա առո|Ֆապիօ Կանա առօ]] - '''2006''' * {{դրօշ|Փորթուկալ}} [[Քրիսթիանո Ռոնալտօ|Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]] - '''2013''' * {{դրօշ|Փորթուկալ}} [[Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]] - '''2014 ''' === Մոնտիալի Լաւագոյն ֆութպոլիստներ === ''Հետեւեալ ֆութպոլիստները, հանդէս գալով Ռեալ Մատրիտի կազմին մէջ, դարձած են Մոնտիալի լաւագոյն ֆութպոլիստներ'': * {{դրօշ|Ֆրանսա}} [[Զինեդին Զիդան|Զինետին Զիտան]] - '''2006''' === Աշխարհի ակումբային առաջնութեան լաւագոյն ռմբարկուներ === ''Հետեւեալ ֆութպոլիստները, հանդէս գալով Ռեալ Մատրիտի կազմին մէջ, դարձած են Աշխարհի ակումբային առաջնութեան լաւագոյն ռմբարկուներ'': * {{դրօշ|Ֆրանսա}} [[Նիքոլաս Անելքա]] - '''2000''' === Աշխարհի Յաղթականներ=== ''Հետեւեալ ֆութպոլիստները, հանդիսանալով Ռեալ Մատրիտի ֆութպոլիստներ, դարձած են ֆութպոլի աշխարհի Յաղթականներ'': * {{դրօշ|Գերմանիա}} [[Կիւնտեր Նետցեռ]] - '''1974''' * {{դրօշ|Արժանթին}} [[Ժորժէ Վալտանօ]] - '''1986''' * {{դրօշ|Պրազիլ}} [[Ռոպերթո Քառլոս|Ռոպերթօ Քառլոս]] - '''2002''' * {{դրօշ|Ֆրանսա}} [[Քրիսթիան Կարամպիո|Քրիսթիան Կարամպիօ]] - '''1998''' * {{դրօշ|Իտալիա}} [[Ֆապիօ Կանաւառո|Ֆապիօ Կանաւառօ]] - '''2006''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Խաւի Ալոնզօ]] - '''2010''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Ռաուլ Ալպիոլ]] - '''2010''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Ալուարօ Արպելոա]] - '''2010''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Իքեր Քասիյաս|Իքեր Քասիաս]] - '''2010''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Սերժիօ Ռամոս]] - '''2010''' * {{դրօշ|Գերմանիա}} [[Սամի Խետիրա]] - '''2014''' === Եւրոպայի Յաղթականներ === ''Հետեւեալ ֆութպոլիստները, հանդիսանալով Ռեալ Մատրիտի ֆութպոլիստներ, դարձած են ֆութպոլի Եւրոպայի Յաղթականներ'': * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Ամանսիո|Ամարօ Ամանսիօ]] - '''1974''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Իգնասիօ Զոքօ|Իկնասիօ Զոքօ]] - '''1964''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Ֆելիքս Ռուիս]] - '''1964''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Ժոզէ Վիսենդէ Տրէյն]] - '''1964''' * {{դրօշ|Գերմանիա}} [[Ուլի Շտիլիկէ]] - '''1964''' * {{դրօշ|Ֆրանսա}} [[Նիգոլա Անելքա]] - '''2000''' * {{դրօշ|Ֆրանսա}} [[Քրիսթիան Կարամպիօ]] - '''2000''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Խաւի Ալոնզօ]] - '''2012''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Ռաուլ Ալպիոլ]] - '''2012''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Ալուարօ Արպելոա]] - '''2012''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Իքեր Քասիյաս|Իքեր Քասիաս]] - '''2010''', '''2012''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Սերժիօ Ռամոս]] - '''2010''', '''2012''' === Ողիմպիական Յաղթականներ === ''Հետեւեալ ֆութպոլիստները, հանդիսանալով Ռեալ Մատրիտի ֆութպոլիստներ, դարձած են ֆութպոլի Ողիմպիական Յաղթականներ:'' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Միկել Լասա]] - '''1992''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Ալֆոնզօ Բերես]] - '''1992''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Լուիս Էնրիքէ]] - '''1992''' * {{դրօշ|Քամերուն}} [[Ժերեմի Նժիտապ]] - '''2000''' * {{դրօշ|Արժանթին}} [[Ֆերնանտո Կակօ|Ֆերնանտօ Կակօ]] - '''2008''' * {{դրօշ|Արժանթին}} [[Էզեկել Գարայ|Էզեկել Գարա]] - '''2008''' == Առաջնութիւններ == === Ազգային === *[[Պատկեր:Liga.png|25px]]'''[[Լա Լիկա]]:''' **[[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]]'''Յաղթական (32, ռեկորտ):''' 1931-32; 1932-33; 1953-54; 1954-55; 1956-57; 1957-58; 1960-61; 1961-62; 1962-63; 1963-64; 1964-65; 1966-67; 1967-68; 1968-69; 1971-72; 1974-75; 1975-76; 1977-78; 1978-79; 1979-80; 1985-86; 1986-87; 1987-88; 1988-89; 1989-90; 1994-95; 1996-97; 2000-01; 2002-03 2006-07; 2007-08; [[Լա Լիկա 2011-12|2011-12]] **[[Պատկեր:Silver medal blank.svg|25px]]'''Փոխյաղթական (21):''' 1929; 1933-34; 1934-35; 1935-36; 1941-42; 1944-45; 1958-59; 1959-60; 1965-66; 1980-81; 1982-83; 1983-84; 1991-92; 1992-93; 1998-99; 2004-05; 2005-06; [[Լա Լիկա 2008-09 (ֆութպոլ)|2008-09]], [[Լա Լիկա 2009-10 (ֆութպոլ)|2009-10]], [[Լա Լիկա 2010-11 (ֆութպոլ)|2010-11]], [[Լա Լիկա 2012-13|2012-13]] *[[Պատկեր:RFEF - Copa del Rey.svg|25px]]'''[[Գոբա Տէլ Ռեյ]]''' **[[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]]'''Յաղթական (20):''' 1905; 1906; 1907; 1908; 1917; 1934; 1936; 1946; 1947; 1961-62; 1969-70; 1973-74; 1974-75; 1979-80; 1981-82; 1988-89; 1992-93;[[Գոբա Տէլ Ռեյ 2010-11|2010-11]], [[Գոբա Տէլ Ռեյ 2013-14|2013-14]], 2022/23 **[[Պատկեր:Silver medal blank.svg|25px]]'''Փոխյաղթական (20):''' 1903; 1916; 1918; 1924; 1929; 1930; 1933; 1940; 1943; 1958; 1959-60; 1960-61; 1967-1968; 1978-79; 1982-83; 1989-90; 1991-92; 2001-02; 2003-04;[[Գոբա Տէլ Ռեյ 2012-13|2012-13]]; *[[Պատկեր:RFEF - Supercopa de España.svg|25px]]'''[[Սուբըրգոբա Տէ Սպանիա]]''' **[[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]]'''Յաղթական (9):''' [[Սուբըրգոբա Տէ Սպանիա|1988]], [[Սուբըրգոբա Տէ Սպանիա|1989]]*, [[Սուբըրգոբա Տէ Սպանիա|1990]], [[Սուբըրգոբա Տէ Սպանիա|1993]], [[Սուբըրգոբա Տէ Սպանիա|1997]], [[Սուբըրգոբա Տէ Սպանիա|2001]], [[Սուբըրգոբա Տէ Սպանիա|2003]], [[Սուբըրգոբա Տէ Սպանիա 2012|2012]] **[[Պատկեր:Silver medal blank.svg|25px]]'''Փոխյաղթական (4):''' [[Սուբըրգոբա Տէ Սպանիա|1982]], [[Սուբըրգոբա Տէ Սպանիա|1995]], [[Սուբըրգոբա Տէ Սպանիա|2007]], [[Սուբըրգոբա Տէ Սպանիա|2011]] *'''Էվի Դուարտէի Բաժակ''' **[[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]]'''Յաղթական (1):''' 1947 * [[Պատկեր:Copa de Liga de España2.svg|25px]]'''Գոբա Տէ լա Լիկա''' **[[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]]'''Յաղթական (1):''' 1984-85 **[[Պատկեր:Silver medal blank.svg|25px]]'''Փոխյաղթական (1):''' 1982-83 * '''Կանոնաւոր առաջնութիւն''' **[[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]] '''Յաղթական (23, մրցանիշ)'''1904-05, 1905-06, 1906-07, 1907-08, 1909-10, 1912-13, 1915-16, 1916-17, 1917-18, 1919-20, 1921-22, 1922-23, 1923-24, 1925-26, 1926-27, 1928-29, 1929-30, 1930-31, 1931-32, 1932-33, 1933-34, 1934-35, 1935-36 === Մրցանակներ === *'''[[ՈՒԵՖԱ Յաղթականներու Լիկա]]'''<ref>{{cite web |title = ՈւԵՖԱ Յաղթականներու Լիկա վիճակագրութիւններ| url = http://en.wikipedia.org/wiki/European_Cup_and_Champions_League_records_and_statistics#By_club|accessdate = 2007-09-30}}</ref> **[[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]]'''Յաղթական (10, ռեկորտ):''' [[Եւրոպական Բաժակ 1955-56|1955-56]]*, [[Եւրոպական Բաժակ 1956-57|1956-57]], [[Եւրոպական Բաժակ 1957-58|1957-58]], [[Եւրոպական Բաժակ 1958-59|1958-59]], [[Եւրոպական Բաժակ 1959-60|1959-60]], [[Եւրոպական Բաժակ 1965-66|1965-66]], [[Յաղթականներու Լիկա 1997-98|1997-98]], [[Յաղթականներու Լիկա 1999-00|1999-00]], [[Յաղթականներու Լիկա 2001-02|2001-02]], [[Յաղթականներու Լիկա 2013-14|2013-14]], [[Յաղթականներու Լիկա 2015-2016|2015-16]] **[[Պատկեր:Silver medal blank.svg|25px]]'''Փոխյաղթական (3):''' [[Եւրոպական Բաժակ 1961-62|1961-62]], [[Եւրոպական Բաժակ 1963-64|1963-64]], [[Եւրոպական Բաժակ 1980-81|1980-81]] * '''[[ՈՒԵՖԱ Բաժակ]]''' **[[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]]'''Յաղթական (2):''' 1984-85, 1985-86 * '''Բաժակակիրներու Բաժակ''' **[[Պատկեր:Silver medal blank.svg|25px]] '''Փոխյաղթական (2):''' 1970-71, 1982-83 * '''[[ՈՒԵՖԱ Սուբըրբաժակ]]''' **[[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]] '''Յաղթական (1):''' 2002 **[[Պատկեր:Silver medal blank.svg|25px]] '''Փոխյաղթական (2):''' 1998, 2000 *'''[[Միջմայրցամաքային Բաժակ]]'''<ref>{{cite web |title = Ինդերքոնտինենդալ Բաժակ| url = http://en.wikipedia.org/wiki/Intercontinental_Cup_%28football%29#By_Team| accessdate = 2007-09-30}}</ref> **[[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]] '''Յաղթական (3):''' 1960, 1998, 2002 **[[Պատկեր:Silver medal blank.svg|25px]] '''Փոխյաղթական (2):''' 1966, 2000 * '''Աշխարհի փոքր Բաժակ''' **[[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]] '''Յաղթական (2, մրցանիշ):''' 1952, 1956 **[[Պատկեր:Silver medal blank.svg|25px]] '''Փոխյաղթական (1):''' 1963 * '''Լատինական Բաժակ''' **[[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]] '''Յաղթական (2):''' 1955, 1957 * '''Իպերիա-ամերիկական Բաժակ''' ** [[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]] '''Յաղթական (1, մրցանիշ):''' 1994 * '''Իպերիական Բաժակ''' ** [[Պատկեր:Silver medal blank.svg|25px]] '''Փոխյաղթական (1):''' 2000 * '''[[Ֆրանց Բեկենբաուէր|Ֆրանց Պեկենպաուէր]]ի Բաժակ''' **[[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]] '''Յաղթական (1):''' 2010 * '''Սանտիակօ Պեռնապէուի Բաժակ''' **[[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]] '''Յաղթական (23, մրցանիշ):''' 1981, 1983, 1984, 1985, 1987, 1989, 1991, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2003, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012 **[[Պատկեր:Silver medal blank.svg|25px]] '''Փոխյաղթական (9):''' 1980, 1986, 1988, 1990, 1992, 1993, 2001, 2002, 2004 == Տե՛ս նաեւ == * [[Ռեալ Մատրիտ ԲԱ]] * [[ՈՒԵՖԱ|ԻւԵՖԱ]] * [[ԻւԵՖԱ Յաղթականներու Լիկա]] * [[ԻՒԵՖԱ Եւրոպայի Լիկա]] == Աղբիւրներ == {{ծանցանկ|2}} == Գիրքեր == * {{cite book | author=Dénes, Tamás & Rochy, Zoltán| title=Real Madrid | publisher=Aréna 2000| year=2002| id=ISBN 963-86167-5-X }} {{Ref-es}} * {{cite book | author=Ball, Phil | title=Morbo: The Story of Spanish Football | url=https://archive.org/details/morbostoryofspan0000ball | publisher=WSC Books Limited| year=2003 New edition| id=ISBN 0-9540134-6-8 }}{{Ref-en}} * {{cite book | author=Ball, Phil | title=White Storm: The Story of Real Madrid | url=https://archive.org/details/whitestorm100yea0000ball | publisher=Mainstream | year=2003 | id=ISBN 1-84018-763-8 }}{{Ref-en}} * {{cite book | author=McManaman, Steve & Edworthy, Sarah| title=El Macca: Four Years with Real Madrid | publisher=Simon & Schuster| year=2003| id=ISBN 0-7434-8920-9 }}{{Ref-en}} * [http://www.realmadrid.com/ Ռեալ Մադրիդ] Ակումբի պաշտոնական կայքը {{Ref-en}} {{Ref-es}} {{Ref-all}} * [http://www.uefa.com/teamsandplayers/teams/club=50051/domestic/index.html Ռեալ Մադրիդ] [[ՈՒԵՖԱ|ՈւԵՖԱ]] {{Ref-en}} {{Ref-es}} {{Ref-all}} * [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2014/clubs/club=50051/matches/index.html Ռեալ Մադրիդ] [[ՈւԵՖԱ Յաղթականներու Լիկա]] {{Ref-en}} {{Ref-es}} {{Ref-all}} * [http://www.lfp.es/en/liga-bbva/real-madrid Ռեալ Մադրիդ] [[Լա Լիկա]] {{Ref-en|}} {{Ref-es|}} {{Ref-all}} [[Ստորոգութիւն:Մատրիտ]] rgxb288mi1t47n98ya7r5lnqrnrwb1r 255733 255732 2026-09-30T09:51:57Z Makenzis 5183 /* Փոխանցումներ 2015/2016 */ 255733 wikitext text/x-wiki '''Ռէալ Մատրիտ ՖԱ''' ({{lang-es|Real Madrid Club de Fútbol}}, {{lang-en|Madrid Royal Football Club}}, առաւել յայտնի որպէս '''Real Madrid''', '''Los Blancos''', '''Los Merengues'''), սպանական մասնագիտական [[ֆութպոլ]]<nowiki/>ային ակումբ [[Մատրիտ]] քաղաքէն: Ստեղծուած է [[1902]] թուականին եւ նոյն տարին խաղերու կը սկսի աւանդական տնային սպիտակ մարզաշապիկով: Ռեալ [[սպաներէն]] կը նշանակէ արքայական, եւ այս անուանումը ստացած է [[Սպանի]]ոյ թագաւոր [[Ալֆոնզօ XIII (Սպանիոյ թագաւոր)|Ալֆոնզօ XIII]]-ի կողմէն [[1920]] թուականին: Կը մասնակցի [[Լա Լիկա]]<nowiki/>յին եւ կը համարուի [[20-րդ դար]]ու ամենայաջող ակումբը, [[Լա Լիկա]]<nowiki/>յի մէջ ունի մրցանշային 32 յաղթանակ, 19 [[Գոբա Տէլ Ռէյ]] (արքայական բաժակ) եւ մրցանշային տասնմէկ [[ԻՒԵՖԱ]] [[Յաղթականներու Լիկա]]<nowiki/>յի բաժակ: Ակումբը իր տնային խաղերը կը հանդիսաւորէ [[Մատրիտ]]<nowiki/>ի մէջ գտնուող [[Սանտիակօ Պերնապէու]] մարզադաշտին մէջ 1947 թուականէն: 23 Դեկտեմբեր 2000 թուականին [[ՖԻՖԱ]]-ն Ռեալին պարգեւատրած է «20-րդ դարու լաւագոյն ակումբ» մրցանակով: Ռեալը ամենայաջողակ ակումբն է նաեւ [[ԻՒԵՖԱ]]-ի ակումբային մրցաշարերու պատմութեան մէջ՝ [[Յաղթականներու Լիկա]] տասնմէկ բաժակներով եւ [[ԻՒԵՖԱ]]-ի երկու բաժակներով: Ռեալը տարեկան եկամուտով աշխարհի ամենահարուստ ակումբն է ([[Իւրո|€]] 351 միլիոն), իսկ «Ֆորպզի» տուեալներով՝ երկրորդ ամենաթանկ ակումբը. [[2008]] թուականին ան 950 միլիոն եւրօ կ՛արժէր:<ref>{{cite web | title = Յունայթեդը բարձրանում է, իսկ Ռեալ Մադրիդը մնում է ամենաբարձրում (անգլերէն) | url = http://www.deloitte.com/dtt/press_release/0,1014, sid%253D2834%2526cid%253D191865,00.html | publisher = Deloitte UK | date = 2008-02-14 | accessdate = 2008-02-16 }}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Soccer Team Valuations">{{cite web |title = ֆութպոլային խմբերի արժեվորումներ (անգլերէն) | url = http://www.forbes.com/lists/2008/34/biz_soccer08_Soccer-Team-Valuations_Revenue.html | publisher = forbes.com | date = 2008-04-30| accessdate = 2008-07-16}}</ref> == Պատմութիւն == === Կանուխ տարիներ (1897-1945) === [[Պատկեր:Madrid C.F. 1905-06.jpg|thumb|left|Ռեալ Մատրիտի կազմը 1905-ին]] 1897 թուականին ստեղծուեցաւ Արքայական ֆութպոլային ակումբը՝ դառնալով Մատրիտեան ակումբի հիմքը: Սակայն ակումբի ստեղծման պաշտօնական ամսաթիւը կը համարուի [[Մարտ 6|6 Մարտ]] [[1902]] թուականը, երբ Պատրոս եւ Ժուլիան Պալասիոս եղբայրներու կողմէ բացուեցաւ ''Madrid Football Club'' ակումբը: Երեք տարի ետք 1905 թուականին, ''Մատրիտ ՖԱ-ը'' նուաճեց իր առաջին տիտղոսը՝ յաղթելով [[Աթլեթիք Պիլպաո]]<nowiki/>յին [[Գոբա Տէլ Ռէյ|Սպանիոյ բաժակ]]<nowiki/>ի եզրափակչին: [[Յունիս 29|29 Յունիս]] [[1920]] թուականին [[Սպանի]]ոյ թագաւոր Ալֆոնզ XIII ակումբին շնորհեց Արքայական տիտղոսը, որ սպաներէն կը հնչուի Ռեալ: Այս տեղէն կու գայ ակումբի անուանումը՝ Ռեալ Մատրիտ: Առաջին իսկ տարիներէն խումբը առաջատառներու շարքերուն եղած է, եւ արդէն [[1903]]-ին Ռեալը դուրս կու գայ [[Սպանի]]ոյ բաժակի եզրափակիչ, ուր, սակայն, կը պարտուի [[Աթլեթիք Պիլպաո]]<nowiki/>յին: Քանի մը տարի ետք հեղինակաւոր այդ մրցանակը երկար տարիներ իր տեղը գտաւ Մատրիտեան ակումբին մէջ։ [[1905]]-[[1908]] թուականներուն Ռեալը չորս տարի անընդմէջ Բաժակի յաղթող ճանչցուեցաւ: Իսկ երկրի առաջնութեան մէջ, որ առաջին անգամ եղաւ [[1928]] թուականին, խումբը երկու տարի անընդմէջ՝ [[1932]] եւ [[1933]] թուականներուն, յաղթեց Բրիմիորի մէջ: === 1950-էն 1980-ական Թուականներ === Ռեալի վերելքը կարելի է համարել [[1950]]-ական թուականներուն: 1950-ական թուականներու կէսերուն [[Եւրոպա]]<nowiki/>յի մէջ որոշեցին ստեղծել աշխարհամասի ֆութպոլի ֆետերացիա, որ կը կարգաւորէր ինչպէս ակումբային, այնպէս ալ հաւաքականներու մակարդակով առաջնութիւններ: Եւ երբ Ռեալը դարձաւ [[Յաղթականներու Լիկա|Եւրոպայի Յաղթականներու Բաժակ]]<nowiki/>ի անդրանիկ խաղարկութեան յաղթողը 1954-55 թուականներու մրցաշրջանին: Այդ ժամանակէն սկսեալ խումբը 5 տարի շարունակ յաղթական ճանչցուեցաւ հեղինակաւոր այդ առաջնութեան մէջ։ Եւրոպական յաջողութիւններուն զուգընթաց՝ ակումբը նաեւ անպարտելի էր Սպանիոյ ներքին առաջնութեան մէջ, [[1954]]-էն մինչեւ [[1969]] թուականը անոնք 12 անգամ Յաղթական ճանչցուեցան երկրին մէջ։ Ռեալը 15 տարի անընդմէջ իրաւունք ստացաւ հանդէս գալ Յաղթականներու Լիկայի մէջ։ Առաջին անգամ, անոնք չյաջողեցան մասնակցիլ Լիկային, [[1970]] թուականին: Ռեալի անպարտելի կազմին մէջ այդ ժամանակ հանդէս կու գային [[Եւրոպա]]<nowiki/>յի լաւագոյն խաղցողները՝ [[Ալֆրետօ Տի Սդեֆանօ|Ալֆրետօ Տի Սթեֆանօ]] (Եւրոպայի լաւագոյն ֆութպոլիստը [[1957]], [[1959]]-ին), ֆրանսացի Ռայմոն Կոպան ([[1958]] թուականի [[Ոսկէ գնդակ]]<nowiki/>ի դափնեկիրը), [[Հունկարացիներ|Հունգարացի]] [[Ֆերենց Պուշկաշ]]<nowiki/>ը ([[1960]] թուականի երկրորդ տեղ գրաւող Եւրոպայի լաւագոյն ֆութպոլիստ), Ֆրանսիսքօ Հենթօն: [[1960]]-ական թուականներուն խումբը տեղափոխուեցան Ժոզէ Սանդամարիան, Ամանսիոն, Պիրին: Երբ այս հերոս խաղցողները աւարտեցին իրենց գործի ասպարէզը, Ռեալը կամաց-կամաց սկսաւ զիջիլ իր դիրքերը Եւրոպական ասպարէզին մէջ: === 1980-1990-ական Թուականներ === Յաջորդ վերելքին ակումբի երկրպագուներուն պահանջուեցաւ սպասել 20 տարի, երբ գլխաւորութեամբ Էմիլիօ Բուտրագենիոյի խումբէն եկան Միչելը, [[Ուգո Սանչէզ|Ուկօ Սանչէզ]]<nowiki/>ը, Մանոլօ Սանչէզը, Մարտին Վասկեսը եւ Միգել Պարդեսան: Անոնք յաղթեցին անընդմէջ ԻՒԵՖԱ-ի բաժակը ([[1984]]-էն [[1986]] թուական) եւ 5 անգամ դարձան Սպանիոյ յաղթական: Յաղթականներու Լիկայի մէջ 7-րդ յաղթանակի հիմքը դրաւ իտալացի մասնագէտ [[Ֆապիո Կապելլո|Ֆապիօ Կապելլօ]]<nowiki/>ն, որ ակումբ հրաւիրեց [[Ռոպերթօ Քառլոս]]<nowiki/>ին, [[Քլարենս Զէ էտորֆ|Զէ Էտորֆ]]<nowiki/>ին, Միյատովիչին, Շուքերին, Պանուչիին: Այս խաղացողները [[Ռաուլ Կոնսալէզ|Ռաուլ]]<nowiki/>ի, [[Ֆերնանտօ Հիերրօ|Հիերրո]]<nowiki/>յի, [[Ֆերնանտօ Ռետոնտո]]<nowiki/>յի, Կանիսարեսի հետ միասին կազմեցին խումբի կորիզը եւ արդէն նոր մարզիչ՝ գերմանացի [[Յուպ Հայնկէզ]]<nowiki/>ի գլխաւորութեամբ 1997-1998 թուականներու մրցաշրջանին յաղթական ճանչցուեցան [[ԻՒԵՖԱ]]-ի [[Յաղթականներու Լիկա]]<nowiki/>յի մէջ։ Սակայն Բրիմիորի մէջ այդ տարի խումբը գրաւեց 4-րդ հորիզոնականը մրցաշարային աղիւսակին մէջ, եւ Հայնկէզը հրաժարական տուաւ: Անոր փոխարինեց [[Հոլանտացիներ|Հոլանտացի]] [[Կուս Հիդինգ|Կուս Հիտինկ]]<nowiki/>ը: Հոլանտացին երկար ժամանակ չմարզեց Արքայական ակումբը, ան Մատրիտի մէջ մնաց մինչեւ [[1999]] թուական Փետրուար ամիսը: === Լոս Կալակտիկոսը եւ Ռամոն Կալդրունի Նախագահ Դառնալը === Հիդինկի հեռանալէն ետք խումբը սկսաւ մարզել ուելսցի մասնագէտ [[Ճոն Թոշակ]]<nowiki/>ը, որուն հեռացուցին ակումբէն այդ տարի Նոյեմբերին: Խումբը յանձնեցին սպանացի [[Վիսենթէ Տէլ Բոսկէ|Վիսենթէ Տէլ Պոսկէ]]<nowiki/>ին, որ իր ֆութպոլային գործի ասպարէզին մէջ մեծամասնութիւնը անցուցած էր Ռեալի մէջ։ Տէլ Պոսկէն Սպանիոյ առաջնութեան մէջ այդքան ալ յաջողութիւն չունեցաւ, 8-րդ հորիզոնականէն խումբը բարձրացաւ 5-րդ հորիզոնականը: Սակայն Արքայական ակումբին բերաւ իր թիւով 8-րդ յաղթանակը [[Յաղթականներու Լիկա]]<nowiki/>յի մէջ։ Ակումբի նոր նախագահ ընտրուեցաւ [[Ֆլորենդինօ Բերես]]ը, որ որոշեց ակումբ հաւաքել ֆութպոլային «Աստղեր»ը: Առաջին ձեռք բերելը եղաւ փորթուկալացի [[Լուիս Ֆիգու|Լուիս Ֆիկու]]<nowiki/>ն, որ խումբին տեղափոխեց Ռեալի դարաւոր մրցակից [[Պարսելոնա]]<nowiki/>յէն, մրցանշային 71 միլիոն եւրոյով: Մէկ տարի ետք ակումբ եկաւ [[ֆրանսացի]] [[Զինեդին Զիդան|Զինետին Զիտան]]<nowiki/>ը, աւելի մեծ փոխանցման գումարով՝ 75 միլիոն եւրոյով: Եւս մէկ տարի ետք Մատրիտ եկան [[Ռոնալտո|Ռոնալտօ]]<nowiki/>ն, [[2003]] թուական ամրան [[Պեքեմ Դաւիթ|Պեքեմ]]<nowiki/>ը, [[2004]] թուականին՝ [[Օուէն Մայքլ|Օուէն]]<nowiki/>ը: Այսպէսով 2004-05 թուականներու մրցաշրջանին միեւնոյն ակումբին մէջ կը խաղային միանգամայն 4 ֆութպոլիստներ, որոնք «[[Ոսկր գնդակ|Ոսկի գնդակ»]]<nowiki/>ի դափնեկիրներ էին՝ [[Ռոնալտօ]] ([[1997]] եւ [[2002]] Աշխարհի լաւագոյ ֆութպոլիստ), [[Զինեդին Զիդան|Զինետին Զիտան]] ([[1998]]), [[Լուիս Ֆիգու|Լուիս Ֆիկու]] ([[2000]]), [[Մայքլ Օուէն]] ([[2001]]): «Աստղերու» այդ բոյլը սկսան անուանել «''Կալագդիկոս''»: Բերեսի 5 տարի ղեկավարելու ժամանակահատուածին Արքայական ակումբը երկու անգամ յաղթական ճանչցուեցաւ Բրիմիորի մէջ եւ մէկ անգամ Յաղթականներու Լիկայի մէջ։ [[Պատկեր:Celebrando el primer título de la temporada.jpg|thumb|Ռեալ Մատրիտի խաղացողները կը տօնեն իրենց յաղթանակը 2008 թուականին [[Սպանիոյ Սուբըրբաժակ]]<nowiki/>ի [[Վալենսիա ՖԱ|Վալենսիոյ]] դէմ:]] [[Ֆլորենդինօ Բերես]]<nowiki/>ի հեռանալէն ետք ակումբի նոր նախագահ ընտրուեցաւ [[Ռամոն Կալդերոն|Ռամոն Կալտերոն]]<nowiki/>ը: Նոր ղեկավարի գործելու ոճը կը տարբերէր նախորդէն: Ան խումբ հրաւիրեց [[Պրեդրագ Միատովիչ]]<nowiki/>ին, որ նշանակուեցաւ մարզական տնօրէն, ան մնաց մինչեւ [[2009]] թուականը: Կալտերոնի նպատակը աստղեր հաւաքել չէր ակումբին մէջ, չնայած իր նախընտրական քարոզարշաւին կը խոստանար ձեռք բերել «[[Մանչեսթըր Իւնայթըտ|Մանչեսթըր Իւնայթըտ»]]<nowiki/>ի կիսապաշտպան [[Քրիսթիանօ Ռոնալտո]]յին, որ անոր քով չստացուեցաւ: Սակայն խումբը յաղթեց [[2007]] թուականին [[Լա Լիկա]]<nowiki/>ն: Իսկ [[2008]]-ին Արքայական ակումբը յաղթեց Սպանիոյ Սուբըրբաժակը: Ռամոնի ղեկավարման տարիներուն ակումբէն հեռացան [[Ռոպերթօ Քառլոս]]<nowiki/>ը, Պեքեմը, [[Ռոպինիո]]ն, [[Ռոնալտո|Ռոնալտօ]]<nowiki/>ն: [[2009]]-ին Կալտերոնը հրաժարական տուաւ, մեծ աղմուկ հանեց [[2006]]-ի ընտրութիւններուն կեղծելու կապակցութեամբ։ Անոր 4 տարիներու ղեկավարման ընթացքին Ռեալը երկու անգամ յաղթական դարձաւ Սպանիոյ մէջ: === Բերեսի երկրորդ եւ Մոուրինիոյի ժամանակներ (2009-2013) === [[Պատկեր:Cristiano Ajax.jpg|thumb|left|upright|Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]] [[Յունիս 1|1 Յունիս]] [[2009]]-ին Բերեսը նորէն ստանձնեց ակումբի նախագահի պաշտօնը, առանց քուէարկութեան, որովհետեւ անոր բոլոր մրցակիցները հանեցին իրենց թեկնածութիւնը ընտրութիւններէն:<ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202773095983/noticia/ComunicadoOficial/ANNOUNCEMENT_OF_THE_BOARD_OF_DIRECTORS.htm |title=First measures adopted by the Real Madrid Board of Directors |publisher=Realmadrid.com |date=հունիսի 1, 2009 |accessdate=2011 թ․ օգոստոսի 15}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8076515.stm|title=Perez to return as Real president |date=հունիսի 1, 2009|work=BBC Sport|accessdate=2009 թ․ հունիսի 3}}</ref> Ան սկսաւ նոր «[[Կալագդիգոս|Կալագդիկոս»]]<nowiki/>ի ստեղծումը: Առաջին քայլը, որ ան կատարեց [[Զինետին Զիտան]]<nowiki/>ին՝ զայն խորհրդականի պաշտօն տուաւ: [[Յունիս 9|9 Յունիս]]<nowiki/>ին երկար բանակցութիւններէ ետք Բերեսը ձեռք բերաւ իտալական «[[Միլան (ֆութպոլային ակումբ)|Միլան»]]<nowiki/>էն պրազիլցի կիսապաշտպան [[Քաքա]]<nowiki/>յին 68 միլիոն [[Իւրո|եւրո]]<nowiki/>յով,<ref>The Times Madrid Signs Kaká [http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/premier_league/article6458907 timesonline.co.uk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408100354/http://www.thetimes.co.uk/ |date=2020-04-08 }}</ref> իսկ յետոյ գնեց մէկ այլ ոսկէ գնդակի դափնեկիր՝ [[Քրիսթիանօ Ռոնալտո|Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]]<nowiki/>ն [[Մանչեսթըր Իւնայթըտ]]<nowiki/>էն մրցանիշ 80 միլիոն եւրոյով: Պայմանագիրը նախատեսուած էր 6 տարի ժամկէտով: Յետոյ եկան [[Ռաուլ Ալպիոլ]]<nowiki/>ը («[[Վալենսիա ՖԱ|Վալենսիա»]]<nowiki/>յէն 15 միլիոն եւրօ), [[Արպելոա-Ա.|Արպելոա]]<nowiki/>ն եւ [[Ալոնզօ, Խ.|Ալոնզօ]]<nowiki/>ն (երկուքն ալ «[[Լիւըրբուլ ՖԱ|Լիւըրբուլ»]]<nowiki/>էն, համապատասխանաբար 4 եւ 30 միլիոն եւրօ), [[Պենզեմա Կ.|Պենզեմա]]<nowiki/>ն (Լիոնէն 35 միլիոն եւրօ): Չնայած այդ ձեռքբերումներուն՝ ակումբը այդպէս ալ չկրցաւ ոչ մէկ լուրջ մրցանակ նուաճել: 2009-10 մրցաշրջանին խումբը գրաւեց 2-րդ հորիզոնականը՝ առաջ ձգելով «Պարսելոնա»յին, այն դեպքին, երբ Սուբըր Գլասիգոյի երկու հանդիպումներուն ալ անոնք պարտուեցան «Պարսա»յին: Յաղթականներու Լիկայի մէջ նոյնպէս անյաջող հանդէս եկան եւ 1/8 եզրափակիչէն ստիպուած եղան հրաժեշտ տալ առաջնութեան: Իսկ Սպանիոյ Բաժակին անոնք արդէն իսկ առաջին շրջագայութեան պարտուեցան երկրի 3-րդ բաժանման ներկայացնող «Ալքորիքոն»ին: Մրցաշրջանի աւարտէն ետք ակումբի գլխաւոր մարզիչ պաշտօնէն հեռացուեցաւ Մանուէլ Պելեկրինին եւ նշանակուեցաւ նոր մարզիչ՝ փորթուկալացի [[Խոզէ Մոուրինիո|Խոզէ Մոուրինիօ]]<nowiki/>ն:<ref>{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/sport/football/european/mourinho-to-be-unveiled-at-madrid-on-monday-after-1637m-compensation-deal-1986040.html|title=Mourinho to be unveiled at Madrid on Monday after £7m compensation deal |date=մայիսի 28, 2010|work=The Independent|accessdate=2010 թ․ մայիսի 31 | location=London | first=Gordon | last=Tynan}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8708315.stm|title=Real Madrid unveil José Mourinho as their new coach |date=մայիսի 31, 2010|work=BBC Sport|accessdate=2010 թ․ մայիսի 31}}</ref> Նոր սկսած մրցաշրջանէն առաջ Բերեսը իր նախորդ ձեռքբերումներուն համեմատ աւելի համեստ գտնուեցաւ: Ան փոխանցման ժամանակ ծախսեց 70 միլիոն եւրօ եւ խումբին տեղափոխեցին փորձառու փորթուկալացի պաշտպան [[Ռիքարտօ Կառուալիւ]]<nowiki/>ն, սպանացիներ Բէտրօ Լեոնը եւ Սերժիօ Կանալէզը, գերմանացիներ [[Օզիլ-Մ.|Մեսութ Օզիլ]]<nowiki/>ը եւ [[Սամի Ժետիրա]]<nowiki/>ն, արժանթինցի [[Անժել Տի Մարիա]]<nowiki/>ն (Սակայն հիմա ուրիշ Ֆութպոլային ակումբի մէջ կը գտնուի): Սակայն ակումբէն հեռացաւ վերջին 20 տարիներու խորհրդանիշ [[Ռաուլ Կոնզալէզ]]<nowiki/>ը, որ տեղափոխուեցաւ գերմանական «[[Շալքէ 04|Շալքէ-04]]»<nowiki/>ի: [[Լա Լիկա]]<nowiki/>յի [[Լա Լիկա 2011-12|2011-12]] մրցաշրջանին Ռեալ Մատրիտ յաղթեց Լիկան՝ 32-րդ անգամ նուաճելով տիտղոսը եւ դառնալով մրցանակիր Լա Լիկայի բոլոր ժամանակներու պատմութեան մէջ՝ մրցաշրջանը աւարտելով մրցանշային 100 միաւորով, հարուածեց մրցանշային 121 կօլ եւ հարուածեց բաց ձգած կօլերով՝ ստացաւ +89 ցուցանիշը, եւ եւս մէկ մրցանիշ 16 անգամ հիւրընկալուելով յաղթանակ եւ ընդհանուր 32 յաղթանակ Լա Լիկայի մէջ:<ref>[[Լա Լիկա 2011-12]]</ref> Նոյն մրցաշրջանին, Քրիսթիանօ Ռոնալտօն անցաւ 100 կօլի սահմանը սպանական Լիկաներուն:<ref>{{cite web|author=|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/17502825 |title=BBC Sport - Cristiano Ronaldo is fastest La Liga player to 100 goals |publisher=Bbc.co.uk |date=մարտի 24, 2012 |accessdate=2012 թ․ օգոստոսի 19}}</ref><ref>{{cite web|url=http://msn.foxsports.com/foxsoccer/laliga/story/jose-mourinho-real-madrid-earn-vindication-after-la-liga-conquest-051312 |title=Jose Mourinho, Real Madrid earn vindication after La Liga conquest - La Liga News &#124; FOX Sports on MSN |publisher=Msn.foxsports.com |date=մայիսի 13, 2012 |accessdate=2012 թ․ օգոստոսի 19}}</ref> Իսկ երբ Ռոնալտօն անցաւ 101 կօլի սահմանները՝ 92 խաղերու մէջ, ան անցաւ հերոս [[Ֆերենց Պուշկաս]]<nowiki/>ի արդիւնքը, որ սահմանած էր 100 կօլ 105 խաղերու մէջ։ [[Լա Լիկա 2012-13|2012-2013]] խաղաշրջանին խումբին միացած են [[Մայքլ Էսսյէն|Մայքլ Էսսիէն]]<nowiki/>ը ու [[Լուքա Մոտրիչ]]<nowiki/>ը: Լուքա Մոտրիչը Ռեալ տեղափոխուած է [[Դոդենհեմ Հոտսպուր|Դոդենհեմ]]<nowiki/>էն, փոխանցման արժէքը կը կազմէ մօտ 40 միլիոն եւրօ, իսկ Մայքլ Էսսիէնը վարձավճառով տեղափոխուած է [[Լոնտոն]]<nowiki/>ի [[Չելսի ՖԱ|Չելսի]]<nowiki/>էն: Սակայն այդ ալ չօգնեց, որպէսզի նուաճեն երկրի յաղթական տիտղոսը, բայց կրցան յաղթել Սուբըրբաժակը: Իսկ Սպանիոյ Բաժակին մէջ մէկ քայլով կը բաժնէր Բաժակը նուաճելու, սակայն աւելցած ժամանակին պարտուեցան [[Աթլեթիքօ Մատրիտ]]<nowiki/>ին 2-1 հաշիւով (վերջին անգամ ''Աթլեթները'' Ռեալին յաղթած էին 14 տարի առաջ), Ֆլորենթինօ Փերեսը յայտարարած էր մրցաշրջանի վերջին Մոուրինիոյի հրաժարականի մասին:<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/22583729|title=Jose Mourinho: Real Madrid boss to leave next month|publisher=BBC|date=մայիսի 20, 2013}}</ref><ref>{{cite news|title=Jose Mourinho: Real Madrid season worst of my career|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/22578880|accessdate=2013 թ․ մայիսի 17|newspaper=BBC|date=մայիսի 17, 2013}}</ref> Մոուրինիոն վերադարձաւ [[Բրիմիոր Լիկա (Անգլիա)|Անգլիոյ Բրիմիոր Լիկա]]<nowiki/>յի [[Չելսի ՖԱ|Չելսի]] ակումբ, այդ խումբը մարզած էր նաեւ [[2004]]-էն [[2007]] թուական: === Անճելոտտիի ժամանակներ (2013-2015) === [[Յունիս 25|25 Յունիս]] [[2013]] թուականին, [[Քառլօ Անճելոտտի]]<nowiki/>ն դարձաւ Ռեալ Մատրիտի գլխաւոր մարզիչ՝ փոխարինելով Մոուրինիոյին եւ կնքելով երեք տարուան պայմանագիր:<ref>{{cite news|url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330152799545/noticia/Noticia/Carlo_Ancelotti,_new_Real_Madrid_coach.htm|title=Carlo Ancelotti, new Real Madrid coach|date=հունիսի 25, 2013|accessdate=2013 թ․ հունիսի 25|publisher=Real Madrid C.F.}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/Actualidad_Primer_Equipo_en/1330153439722/noticia/Noticia/Carlo_Ancelotti_has_signed_his_contract_with_Real_Madrid.htm|title=Official: Real Madrid confirm Ancelotti signing|date=հունիսի 26, 2013|accessdate=2013 թ․ հունիսի 26|publisher=Real Madrid C.F.}}</ref> Օրեր ետք ան Ռեալի մէջ առաջին մամլոյ ասուլիսուի մէջ նշեց, որ [[Զինեդին Զիդան|Զինետին Զիտան]]<nowiki/>ը եւ Փոլ Կլեմենտը պէտք է ըլլան իր օգնականները:<ref>{{cite news|url= http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2348832/Carlo-Ancelotti-presented-Real-Madrid-manager.html|title=Ancelotti presented as new Madrid boss with former Chelsea coach Clement and Zidane as his assistants|date=հունիսի 26, 2013|work=Daily Mail|accessdate=2013 թ․ հունիսի 26|location=London|first=Rik|last=Sharma}}</ref> Նոյն շրջագայութեան Ռեալը իրականացուց քանի մը կարեւոր փոխանցումներ: Նախ, խումբին միացաւ [[Դոդենհեմ Հոտսպուր|Թոթենհեմ]]ի առաջատար [[Կարէթ Պէյլ]]<nowiki/>ը, մրցանշային՝ 100 միլիոն եւրոյի, այնուհետեւ խումբէն հեռացաւ [[Մեզութ Օզիլ|Մեսութ Օզիլ]]<nowiki/>ը՝ 47 միլիոն եւրոյի տեղափոխուելով [[Արսենալ (ֆութպոլային ակումբ, Լոնտոն)|Արսենալ]]: 2014 թուականին խումբէն հեռացան [[Անժէլ Տի Մարիա]]<nowiki/>ն (59.7 միլիոն ֆոնտ) եւ [[Խաւի Ալոնզօ]]ն (10.000.000 եւրօ): Անճելոտտին միանգամէն կրցաւ դրականօրէն փոխել խումբին խաղը, որուն արդիւնքը եղան մրցաշրջանի աւարտին նուաճած երկու բաժակները: Չնայած այն բանին, որ 2013-14 մրցաշրջանին խումբը [[Լա Լիկա]]<nowiki/>յի մէջ գրաւեց 3-րդ տեղը, այնուամենայնիւ նախքան այդ կրցած էր դառնալ [[Գոբա Տէլ Ռեյ|Սպանիոյ Բաժակ]]ակիր՝ եզրափակչին Կարէթ Պէյլի յաղթական կօլի շնորհիւ 2-1 հաշիւով յաղթելով [[Պարսելոնա ՖԱ|Պարսելոնա]]<nowiki/>յին: 24 Մայիս 2014 թուականին, [[ԻՒԵՖԱ Յաղթականներու Լիկայի եզրափակիչ 2014|ԻՒԵՖԱ Յաղթականներու Լիկայի եզրափակչ]]<nowiki/>ին Ռեալը հանդիպեցաւ [[Աթլեթիքօ Մատրիտ]]<nowiki/>ի հետ եւ աւելցած ժամանակով յաղթեց 4-1 հաշիւով: Շատ անհանգիստ խաղ էր 36-րդ վայրկեանին [[Տիէկօ Կոտին]]<nowiki/>ը առաջ կը մղէ [[Աթլեթիքօ Մատրիտ]]<nowiki/>ին:Մինչեւ 94-րդ վայրկեան Մատրիտցիները չկրցան կօլ հարուածել: 94-րդ վայրկեանին [[Սերժիօ Ռամոս]]<nowiki/>ը [[Լուքա Մոտրիչ]]<nowiki/>ի անկիւնէ փոխանցումէ ետք գրաւեց [[Տիբո Քորթուա|Տիպօ Քորթուա]]<nowiki/>յի դարպասը: Եւ անկէ ետք կօլի հեղինակ դարձան [[Մարսելո|Մարսելօ]]<nowiki/>ն, [[Կարէթ Պէյլ]]<nowiki/>ը, եւ [[Քրիսթիանօ Ռոնալտո|Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]]<nowiki/>ն: Այսպիսով, Ռեալ Մատրիտ 12 տարուան ընդմիջումէ ետք կրկին նուաճեց Յաղթականներու Լիկայի Բաժակը, որ իրեն համար տասներորդն էր (La Décima): === Ռաֆայէլ Պենիտես === [[Քառլօ Անճելոտտի]]ն չկրցաւ որեւէ առաջնութեան մէջ յաղթել եւ այդ իսկ պատճառ դարձաւ որ զայն հեռացնեն իր պաշտօնէն: Գլխաւոր մարզիչ նշանակեցին [[Ռաֆայէլ Բենիտէզ|Ռաֆայէլ Պենիտես]]<nowiki/>ին: Այդ ժամանակ խումբէն կը հեռանայ Մատրիտի Սուրբը՝ [[Իքեր Քասիյաս|Իքեր Քասիաս]]<nowiki/>ը եւ պաշտպան [[Ֆապիօ Քոնդրաո|Ֆապիօ Քոնդրաօ]]<nowiki/>ն: Բայց Պենիտեսը լաւ տարբերակ չէր Ռեալ Մատրիտի համար: Բենիտեսի գլխաւորութեամբ Ռեալ Մատրիտը չկրցաւ յաղթել [[Լա Լիկա]]<nowiki/>յի նորեկ Ժիժոնի Սպորդինկին: Ծանր պարտութիւն կը կրէ գլխաւոր հակառակորդ [[Պարսելոնա]]<nowiki/>յէն (4-0): Չկրցան յաղթել նաեւ Աթլեթիքօ Մատրիտին, Վիառեալին, Վալենսիային եւ Սեւիային: Եւ 4 Յունուար 2016 թուականին Պենիտեսին կ՛ազատեն իր գլխաւորած պաշտօնէն եւ Պենիտեսի փոխարէն որպէս գլխաւոր մարզիչ կը նշանակեն հերոս [[Զինեդին Զիդան|Զինետին Զիտան]]<nowiki/>ին: === Զինետին Զիտան === [[Զինեդին Զիդան|Զինետին Զիտան]]<nowiki/>ը դարձաւ Ռեալի մարզիչ 5 Յունուար 2016 թուականին: Հետաքրքիր պատմական ակնարկ մը կայ Զիտանի մասին: Զիտանը Ռեալի կազմին մէջ որպէս ֆութպոլիստ՝ իր առաջին հանդիպումը ունեցած էր [[Դեպորտիվո Լա Կորունիա|Տեպորտիվո]]<nowiki/>յի դէմ, որպէս մարզիչ նոյնպէս Տեպորտիվոյի դէմ (5-0): Որպէս ֆութպոլիստ Ռեալի կազմին մէջ [[ԻՒԵՖԱ Յաղթականներու Լիկա]]<nowiki/>յի շրջանակներուն առաջին հանդիպումը եղած է [[Ռոմա ՖԱ|Ռոմա]]<nowiki/>յի դէմ, որպէս մարզիչ նոյնպէս: Իր առաջին [[Էլ Քլասիքո]]<nowiki/>յի ժամանակ Զիզուն հիանալի մարտավարութիւն ընտրած էր։ Զիտանը ընտրած էր մարտավարութիւն, ոչ թէ աստղային կազմ: Զինետին Զիտանը դարձաւ [[Բերնդ Շուստերէն|Պերնդ Շուստեր]]<nowiki/>էն ետք առաջին մարզիչը, որ յաջողեցաւ յաղթել իր առաջին Քլասիքօն: Խաղէն առաջ կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ Զիտանը նշած էր, որ ֆութպոլիստներու հետ չէ քննարկած առաջին շրջանին 0-4 հաշիւով կրած խայտառակ պարտութիւնը, իսկ խաղին ժամանակ զգացուեցաւ՝ ֆրանսացին յստակ հետեւութիւններ ըրած էր այդ հանդիպումէն եւ [[Ռաֆայէլ Բենիտէզ|Ռաֆայէլ Պենիտես]]<nowiki/>ի սխալները թոյլ տալու մտադրութիւն չունի: [[Թոնի Քրուս]]<nowiki/>ի եւ [[Լուքա Մոտրիչ]]<nowiki/>ի հետ Զիտանը խաղադաշտ դուրս բերած էր [[Կազեմիրո]]<nowiki/>յին, որ պաշտպանութենէն առաջ, ըսաւ՝ «վահան ըլլար»: Մէկնարկային վայրկեաններուն հիւրերը կը խաղային սահանկումներով՝ փորձելով քաթալոնացիներուն թոյլ չտալ, որ զգային գրոհային ռիթմը: Մարտավարութիւնը փոխուեցաւ, երբ [[Քէյլոր Նաւաս]]<nowiki/>ի դարպասին մօտ առաջին լուրջ կօլային պահը ստեղծեցին [[Նեյմար]]<nowiki/>ը ու [[Լուիս Սուարէզ]]<nowiki/>ը, սակայն ուրուկուացին պարզապէս չկրցաւ հարուածել շատ նպաստաւոր դիրքէն: Անկէ ետք «Ռեալի» ֆութպոլիստները մոռցան յարձակումի մասին, պաշտպանեցին ամբողջ խումբով, անգամ [[Կարէթ Պէյլ]]<nowiki/>ը ու [[Քրիսթիանօ Ռոնալտո|Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]]<nowiki/>ն սեփական տուգանային մեծ ծաւալի աշխատանք կատարեցին: Ճիշդ է՝ սխալներ եւ անորակ փոխանցումներ եւս եղան, բայց «Ռեալը» յաջողեցաւ առաջին կէսին կօլ բաց չձգել: Եւ այդ խաղին Ռեալը յաղթեց 2-1 հաշիւով:<ref>{{cite web|title=Real Madrid make history with La Decima|url=http://www.euronews.com/2014/05/26/real-madrid-make-history-with-la-decima/|publisher=euronews.com|accessdate=2014 թ․ մայիսի 26}}</ref>: [[Պատկեր:Estadio Santiago Bernabéu.jpg|260px|մինի|ձախից|Մարզադաշտը ներսէն]] [[Պատկեր:Estadio Santiago Bernabeu - vista exterior.jpg|260px|մինի|ձախից]] Մարզադաշտը անուանուած է ի պատիւ 1943-1975 թուականներու Ռեալի նախագահ Սանտիակօ Պերնապէուի, որ եղած է մարզադաշտի կառուցման հիմնական «մեղաւորը»: Շինարարութիւնը տեւած է 3 տարի: Բացման խաղը եղաւ փորթուկալական Պելենենսեշիի դէմ ընկերական խաղին, որ տեղի ունեցաւ [[Դեկտեմբեր 14|14 Դեկտեմբեր]] [[1947]] թուականին, որ աւարտեցաւ դաշտի տէրերուն յաղթանակով 3-1 հաշիւով: [[1950]]-ական թուականներուն [[Յաղթականներու Լիկա|Եւրոպայի Յաղթականներու Բաժակ]]<nowiki/>ի մէջ Ռեալի վստահ ելոյթներու շնորհիւ ակումբի շահոյթը մեծցաւ, որ հնարաւորութիւն տուաւ նոր մարզադաշտի նստատեղերու աւելացման, որուն շինութիւնը յայտնի էր սպիտակ աշտարակներով, մինչեւ 125.000 նստատեղ: [[1955]] թուականին մարզադաշտը վերանուանեցաւ [[Սանդիակօ Բերնաբէու|Սանտիակօ Պերնապէու]], իսկ [[1957]]-ին Եւրոպայի Յաղթականներու Բաժակի եզրափակչին առաջին անգամ վառեցան լոյսերը: [[1978]] թուականին մահացած Սանտիակօ Պերնապէուն նոր մարզադաշտի կառուցումը կը յուսար տեղափոխել [[Մատրիտ]]<nowiki/>ի հիւսիսը, սակայն իր ծրագիրը չիրականացաւ: [[1982]] թուականի աշխարհի առաջնութեան ժամանակ մարզադաշտը վերակառուցուեցաւ: Այս ժամանակ արդէն կային 32.000 նստատեղ եւ 60.000 հանդիսականի համար նախատեսուած կանգնելու տեղեր: Ընդհանուր առմամբ խմբային փուլի 3 խաղերուն եւ եզրափակիչ խաղին մարզադաշտը հիւրընկալեց 345.000 հանդիսական: Տասը տարի ետք վերանորոգումը շարունակուեցաւ. կառուցուեցաւ մարզդաշտի տրիբունի երրորդ յառուսը: Նստատեղերուն քանակը 65.000-էն հասաւ 105.000-ի: Հերթական վերակառուցմէ ետք նստատեղերուն քանակը նուազեցաւ հասնելով 74.871-ի: Մարզադաշտին մէջ կայացած է [[1964]] թուականի Եւրոպայի առաջնութեան եզրափակիչը, [[2010]] թուականի [[Յաղթականներու Լիկա 2010-2011|Յաղթականներու Լիկա]]<nowiki/>յի եզրափակիչը: [[Նոյեմբեր 14|14 Նոյեմբեր]] [[2007]] թուականին [[ԻւԵՖԱ|ԻՒԵՖԱ]]-ն Պերնապէուին շնորհեց էլիտար ֆութպոլային մարզադաշտի կարգավիճակ: * '''Սանտիակօ Պերնապէու''' * '''Տարողութիւն''' - 8.454 * '''Չափեր''' - 107 x 72 մեթր * '''Հասցէ''' - Concha Espina, 1 28036 Madrid == Մարզաշապիկի հովանաւորները եւ արտադրողները == {| class="wikitable" style="text-align: center" |- !Ժամանակաշրջան !Համազգեստը !Հովանաւորը |- | 1980-1982 | rowspan=2|[[Adidas]] | |<small>''Չէ եղած''</small> |- | 1982-1985 | |[[Zanussi]] |- | 1985-1989 | rowspan=4|[[Hummel International|Hummel]] | |[[Parmalat]] |- | 1989-1991 | | Reny Picot |- | 1991-1992 | |Otaysa |- | 1992-1994 | rowspan=3|[[Teka]] |- | 1994-1998 | |[[Kelme (company)|Kelme]] |- | 1998-2001 | rowspan=8|[[Adidas]] |- | 2001-2002 | | <small>''Realmadrid.com''</small> |- | 2002-2005 | |[[Siemens mobile]] |- | 2005-2006 | |[[Siemens]] |- | 2006-2007 | |[[Benq]] [[Siemens]] |- | 2007-2011 | rowspan=2|[[bwin]] |- | 2011-2013 |- | 2013-2018 | |[[Fly Emirates]] |} === Համազգեստի փոփոխութիւնները === {| style="width:50%;text-align:center;" |align=left bg color=#ffffff| | {{ֆութպոլի համազգեստ |pattern_la = |pattern_b = |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = _band_ecru |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 111111 |անուն = 1902 }} | {{ֆութպոլի համազգեստ |pattern_la = |pattern_b = |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = _band_white |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 0047AB |անուն = 1911 }} | {{ֆութպոլի համազգեստ |pattern_la = |pattern_b = _vneckwhite |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = _band_white |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = 0047AB |անուն = 1931 }} | {{ֆութպոլի համազգեստ |pattern_la = |pattern_b = _vneckwhite |pattern_ra = |pattern_sh = |pattern_so = |leftarm= FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |անուն = 1955 }} | {{ֆութպոլի համազգեստ |pattern_la = _blueshoulders |pattern_b = _collar |pattern_ra = _blueshoulders |pattern_sh = |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |անուն = 1982 }} | {{ֆութպոլի համազգեստ |pattern_la = _rmcf9899h |pattern_b = _rmcf9899h |pattern_ra = _rmcf9899h |pattern_sh = _rmcf9899h |pattern_so = _rmcf9899h |leftarm = 9900CC |body = 9900CC |rightarm = 9900CC |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |անուն = 1998 }} | {{ֆութպոլի համազգեստ |pattern_la = _rmcf0203h |pattern_b = _rmcf0203h |pattern_ra = _rmcf0203h |pattern_sh = |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |անուն = 2002 }} | |} {| style="width:50%;text-align:center;" |align=left bg color=#ffffff| | {{ֆութպոլի համազգեստ |pattern_la = _rmcf0708h |pattern_b = _rmcf0708h |pattern_ra = _rmcf0708h |pattern_sh = _rmcf0708h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |անուն = 2007-2008 }} | {{ֆութպոլի համազգեստ |pattern_la = _derbyc0910h |pattern_b = _rmcf0809h |pattern_ra = _derbyc0910h |pattern_sh = _black_stripes_adidas |pattern_so = _3_stripes_black |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |անուն = 2008-2009 }} | {{ֆութպոլի համազգեստ |pattern_la = _rmcf0910h |pattern_b = _rmcf0910h |pattern_ra = _rmcf0910h |pattern_sh = _rmcf0910h |pattern_so = _3_stripes_black |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |անուն = 2009-2010 }} | {{ֆութպոլի համազգեստ |pattern_la = _rmcf1011h |pattern_b = _rmcf1011h |pattern_ra = _rmcf1011h |pattern_sh = _realmadrid1011home |pattern_so = _rmcf1011h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 000099 |socks = FFFFFF |անուն = 2010-2011 }} | {{ֆութպոլի համազգեստ |pattern_la = _rmcf1112h |pattern_b = _rmcf1112h |pattern_ra = _rmcf1112h |pattern_sh = _rmcf1112h |pattern_so = _rmcf1112h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |անուն = 2011-2012 }} | {{ֆութպոլի համազգեստ |pattern_la = _rmcf1213h |pattern_b = _rmcf1213h2 |pattern_ra = _rmcf1213h |pattern_sh = _rmcf1213h |pattern_so = _rmcf1213h |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |անուն = 2012-2013 }} | {{ֆութպոլի համազգեստ | pattern_la=_rmcf1314h |pattern_b=_rmcf1314h |pattern_ra=_rmcf1314h |pattern_sh=_rmcf1314h |pattern_so=_rmcf1314h | leftarm1=FFFFFF |body1=FFFFFF |rightarm1=FFFFFF |shorts1=FFFFFF |socks1=FFFFFF |անուն = 2013-2014 }} |} {| style="width:50%;text-align:center;" |align=left bg color=#ffffff| | {{ֆութպոլի համազգեստ | pattern_la=_rmcf1415h | pattern_b=_rmcf1415h | pattern_ra=_rmcf1415h | pattern_sh=_rmcf1415h | pattern_so=_rmcf1415h | leftarm1=FFFFFF | body1=FFFFFF | rightarm1=FFFFFF | shorts1=FFFFFF | socks1=FFFFFF |անուն = 2014-2015 }} | {{ֆութպոլի համազգեստ | pattern_la = _realmadrid1516h | pattern_b = _realmadrid1516h | pattern_ra = _realmadrid1516h | pattern_sh = _realmadrid1516h | pattern_so = _realmadrid1516h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF |անուն = 2015-2016 }} |} == Ռեալ Մատրիտի աւագներ == [[Պատկեր:Raul Gonzalez 10mar2007.jpg|մինի|աջից|Ռեալի հերոսը, [[Ռաուլ Կոնսալէզ|Ռաուլ]]]] {| class="wikitable" cellpadding="3" style="text-align: left ;" |- !Ֆութպոլիստ !Գործի ասպարէզ !Աւագ !Համար !Խաղեր |- |{{դրօշ|Սպանիա}}[[Սերժիո Ռամոս|Սերժիօ Ռամոս]] |2005-մ.ժ. |2015-? |<center>4</center> |300 (40) |- |{{դրօշ|Սպանիա}} [[Իքեր Քասիյաս|Իքեր Քասիաս]] |1999 -2015 |2010 -2015 |<center>1</center> |591 (-617) |- |{{դրօշ|Սպանիա}} [[Ռաուլ Կոնսալէզ|Ռաուլ]] |1994 - 2010 |2003 - 2010 |<center>7</center> |741 (323) |- |{{դրօշ|Սպանիա}} [[Ֆերնանտօ Հիերրօ]] |1989 - 2003 |2001 - 2003 |<center>4</center> |598 (126) |- |{{դրօշ|Սպանիա}} [[Մանուէլ Սանչիս]] |1983 - 2001 |1988 - 2001 |<center>5</center> |710 (49) |- |{{դրօշ|Սպանիա}} [[Սանտիյանա|Սանտիանա]] |1971 - 1988 |1979 - 1988 |<center>9</center> |632 (352) |- |{{դրօշ|Սպանիա}} [[Փիրրի]] |1964 - 1979 |1976 - 1979 |<center>4</center> |595 (210) |- |{{դրօշ|Սպանիա}} [[Ամանսիո|Ամանսիօ]] |1962 - 1976 |1971 - 1976 |<center>7</center> |471 (142) |- |{{դրօշ|Սպանիա}} [[Ֆրանսիսքօ Ժենդօ|Ֆրանսիսքօ Ժենտօ]] |1953 - 1971 |1961 - 1971 |<center>11</center> |428 (126) |- |} == Մրցանիշեր == ''Այս արդիւնքները կը համարուին լաւագոյնները մրցաշարերու մասնակցող բոլոր ակումբներուն մէջ'' * <small>Վերջին Թարմացում՝ 30 Մայիս 2014 թուական</small> * <small>Աղբիւր՝ [http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041476158/Plantilla/1193041476158.htm Ռեալ Մատրիտ]</small> * 11 յաղթանակ [[Յաղթականներու Լիկա]]<nowiki/>յի մէջ * 214 յաղթանակ [[Յաղթականներու Լիկա]]<nowiki/>յի մէջ * 32 խաղ անընդմեջ Ռեալը կը գրաւէ մրցակիցներու դարպասները [[Յաղթականներու Լիկա]]<nowiki/>յի մէջ * 32 անգամ յաղթած է [[Լա Լիկա]]<nowiki/>յի մէջ * 121 կօլ [[Լա Լիկա]]<nowiki/>յի մէկ մրցաշրջանի մէջ === ֆութպոլիստներու Մրցանիշեր === ==== Խաղերու Քանակով ==== * ''Այս խումբին պատմութեան մէջ ամենաշատ հանդիպումներու մասնակցած ֆութպոլիստներու ցանկն է'' * <small>Վերջին Թարմացում՝ 30 Մարտ 2014 թուական</small> * <small>Աղբիւր՝ [http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041476158/Plantilla/1193041476158.htm Ռեալ Մատրիտ]</small> {|align="center" bgcolor="#1F3B66" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 95%; border: gold solid 1px; border-collapse: collapse;" |- align=center bgcolor=#1F3B66 style="color:white;" !width=40|№ !width=170|Անուն !width=100|Ժամանակահատուած !width=60|Լա Լիկա !width=60|Արքայական Բաժակ !width=60|Իւրոբաժակներ !width=60|Այլ !width=80|Խաղեր |- |- bgcolor="#FFFFFF" |1||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Ռաուլ Կոնսալէզ]]||1994-2010||550||37||135||19||'''741''' |- |- bgcolor="#FFFFFF" |2||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Մանուէլ Սանչիս]]||1983-2001||524||67||100||20||'''711''' |- |- bgcolor="#FFFFFF" |3||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Իքեր Քասիաս]]||1999-2015||477||40||143||16||'''700''' |- |- bgcolor="#FFFFFF" |4||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Սանտիանա|Քառլոս Սանտիանա]]||1971-1988||461||84||87||13||'''645''' |- |- bgcolor="#FFFFFF" |5||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Ֆերնանտօ Հիերրօ]]||1989-2003 ||439||43||103||16||'''601''' |- |- bgcolor="#FFFFFF" |6||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Ֆրանսիսքօ Ժենտօ]]|| 1953-1971||428||74||95||2||'''599''' |- |- bgcolor="#FFFFFF" |7||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Ժոզէ Կամաչօ]]||1973-1989||414||61||90||12||'''577''' |- |- bgcolor="#FFFFFF" |8||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Փիրրի]]||1964-1979||417||67||75||2||'''561''' |- |- bgcolor="#FFFFFF" |9||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Միչել (ֆութպոլիստ)|Ժոզէ Միչել]]||1981-1996||404||53||88||14||'''559''' |- |- bgcolor="#FFFFFF" |10||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Կուտի]]||1995-2010||387||40||101||14||'''542''' {{col-end}} ==== Կօլերու քանակով ==== * ''Այս խումբին պատմութեան մէջ ամենաշատ կօլեր հարուածած ֆութպոլիստներու ցանկն է'' * <small>Վերջին Թարմացում՝ 24 Մարտ 2014 թուական</small> * <small>Աղբիւր՝ [http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041476158/Plantilla/1193041476158.htm Ռեալ Մատրիտ]</small> {|align="center" bgcolor="#1F3B66" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 95%; border: gold solid 1px; border-collapse: collapse;" |- align=center bgcolor=#1F3B66 style="color:white;" !width=40|№ !width=170|Անուն !width=100|Ժամանակահատուած !width=80|Կօլեր !width=80|Խաղեր |- |- bgcolor="#FFFFFF" |- bgcolor="#FFFFFF" |- |- bgcolor="#FFFFFF" |1||align="left"|{{դրօշ|Փորթուկալ|20px}} [[Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]]||2009- ||'''304'''||270 |- |2||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Ռաուլ Կոնսալէզ]]||1994-2010||'''323'''||741 |- |- bgcolor="#FFFFFF" |3||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}}{{դրօշ|Արժանթին|20px}} [[Տի Սթեֆանօ Ալֆրետօ|Տի Սթեֆանօ]]||1953-1964||'''307'''||396 |- |- bgcolor="#FFFFFF" |4||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Սանտիանա|Քառլոս Սանտիանա]]||1971-1988||'''289'''||645 |- |- bgcolor="#FFFFFF" |5||align="left"|{{դրօշ|Փորթուկալ|20px}} [[Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]]||2009- ||'''304'''||278 |- |- bgcolor="#FFFFFF" |6||align="left"|{{դրօշ|Հունգարիա|20px}}{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Ֆերենց Պուշկաս]]||1958-1966||'''242'''||262 |- |- bgcolor="#FFFFFF" |7||align="left"|{{դրօշ|Մեքսիկա|20px}} [[Ուկօ Սանչէզ]]|| 1985-1992||'''208'''||282 |- |- bgcolor="#FFFFFF" |8||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Ֆրանսիսքօ Ժենտօ]]||1952-1970||'''179'''||599 |- |- bgcolor="#FFFFFF" |9||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Փիրրի]]||1964-1979||'''171'''||561 |- |- bgcolor="#FFFFFF" |10||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Էմիլիօ Բուտրակենիօ]]||1983-1995||'''171'''||463 |- |- bgcolor="#FFFFFF" |12||align="left"|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Ամանսիօ]]||1962-1976||'''155'''||471 {{col-end}} == Գլխաւոր Մրցակիցներ == * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Պարսելոնա ՖԱ|Պարսելոնա]] (''El Classico'') * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Աթլեթիքօ Մատրիտ]] (''El derby Madrileno'') == Անձնակազմ == === Ներկայիս մարզչական անձնակազմ === [[Պատկեր:Zidane Zizu.jpg|right|thumb|Ֆրանսացի [[Զինեդին Զիդան|Զինետին Զիտան]]ը՝ ակումբի ներկայ մարզիչ]] {| class=wikitable |- !Դիրք ! |- | Գլխաւոր մարզիչ || [[Զինեդին Զիդան|Զինետին Զիտան]] |- | Մարզիչի օգնական || [[Սանդիակօ Սոլարի|Սանտիակօ Սոլարի]] |- | Դարպասապահներու մարզիչ || Ժաւի Վալերօ |- | Ֆիտնեսի մարզիչ || Փակօ Տէ Միկել |- | Ֆիտնեսի մարզիչ || Ֆրանցեսքօ Մաուրի |- | Խաղի պատուիրակ || Չենտօ |} * <small>Վերջին Թարմացում՝ 5 Յունուար 2015 թուական</small> * <small>Աղբիւր՝ [http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041476158/Plantilla/1193041476158.htm Ռեալ Մատրիտ]</small> === Գլխաւոր մարզիչներ === {| |valign="top"| * {{դրօշ|Անգլիա|20px}} Արթուր Ճոնսոն (1910-1920) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Ժուան Տէ Կարսեր (1920-1926) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Փետրօ Լիորենդէ (1926) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Սանտիակօ Պեռնապէու (1926-1927) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Ժոզէ Պերաոնտօ (1927-1929) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Փոզէ Կիրանտէ (1929-1930) * {{դրօշ|Հունգարիա|20px}} Լիպօ Խերցքա (1930-1932) * {{դրօշ|Աւստրիա|20px}} Ռոպերթ Ֆիրստ (1932-1934) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Ֆրանսիսիքօ Պրու (1934-1941) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Ժուան Արմետ (1941-1943) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Ռամոն Էնսինաս (1943-1945) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Խասինտօ Կինկոսէզ (1945-1946, 1947-1948) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Պալտասար Ալբենիս (1946-1947, 1950-1951) * {{դրօշ|Անգլիա|20px}} Մայքլ Քիպինկ (1948-1950) * {{դրօշ|Ուրուկուայ|20px}} Հեքթոր Սկարոնէ (1951-1952) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Ժուան Անթոնիո Իպինիա (1952-1953) * {{դրօշ|Ուրուգվայ|20px}} Էնրիքէ Ֆերնանտէզ (1953-1954) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Ժոզէ Վիալոնկա (1954-1957) * {{դրօշ|Արժանթին|20px}} [[Լուիս Կարնիգլիա|Լուիս Կարնիկլիա]] (1957-1959; 1959) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Միկել Մունիոս (1959; 1960-1974) * {{դրօշ|Փարակուայ|20px}} Մանուէլ Ֆկեյտաս (1959-1960) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Լուիս Մոլովնի (1974; 1977-1979; 1982; 1985-1986) * {{դրօշ|Հարավսլավիա|20px}} Միլիան Միլիանիչ (1974-1977) * {{դրօշ|Հարավսլավիա|20px}} [[Վոյադին Բոշկով|Վոյատին Պոշկով]] (1979-1982) |valign="top"| * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} {{դրօշ|Արժանթին|20px}} {{դրօշ|Կոլումբիա|20px}} [[Ալֆրետօ Տի Սդեֆանօ|Ալֆրետօ Տի Սթեֆանօ]] (1982-1984; 1990-1991) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Ամանսիո|Ամարօ Ամանսիօ]] (1984-1985) * {{դրօշ|Նիտերլանտներ|20px}} Լէօ Պենհակեր (1986-1989; 1992) * {{դրօշ|Ուելս|20px}} [[Ճոն Թոշակ]] (1989-1990; 1999) * {{դրօշ|Հարավսլավիա|20px}} {{դրօշ|Հարավսլավիա|20px}} Ռատոմիր Անտիչ (1991-1992) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Ֆլորօ Բենիտա (1992-1994) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Վիսենտէ Տէլ Բոսքէ|Վիսենտէ Տէլ Պոսքէ]] (1994; 1996; 1999-2003) * {{դրօշ|Արգենտինա|20px}} Ժորժէ Վալտանօ (1994-1996) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Արսենիօ Իկլեսիաս (1996) * {{դրօշ|Իտալիա|20px}} [[Ֆապիօ Կապելլօ]] (1996-1997; 2006-2007) * {{դրօշ|Գերմանիա|20px}} [[Յուպ Հայնկէզ]] (1997-1998) * {{դրօշ|Նիտերլանտներ|20px}} [[Գուս Հիդինկ|Գուս Հիտինկ]] (1998-1999) * {{դրօշ|Պորտուգալիա|20px}} Քարլոս Քէյրուս (2003-2004) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Ժոզէ Անթոնիա Կամաչօ (2004) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Մարիանօ Կարսի Ռեմոն (2004) * {{դրօշ|Պրազիլ|20px}} Վանտէչլէյ Լիւշեմպուրկու (2004-2005) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Ժուան Ռամոն Լոպես Կառօ (2005-2006) * {{դրօշ|Գերմանիա|20px}} Պերնդ Շուստեր (2007-2008) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} Ժուան Տէ Ռամոս (2008-2009) * {{դրօշ|Չիլի|20px}} Մանուէլ Փելեկրինի (2009-2010) * {{դրօշ|Պորտուգալիա|20px}} [[Ժոզե Մոուրինիո]] (2010-2013) * {{դրօշ|Իտալիա|20px}} [[Քառլօ Անչելոտտի|Քառլօ Անճելոտտի]] (2013-2015) * {{դրօշ|Սպանիա|20px}} [[Ռաֆայէլ Բենիտես|Ռաֆայէլ Պենիտես]] (2015-2016) * {{դրօշ|Ֆրանսա|20px}} [[Զինեդին Զիդան|Զինետին Զիտան]] (2016-) |} === Ակումբի Նախագահներու Ցանկ === {|align="center" bgcolor="#1F3B66" cellpadding="3" cellspacing="0" border="1" style="font-size: 95%; border: gold solid 1px; border-collapse: collapse;" |- align=center bgcolor=#1F3B66 style="color:white;" !width="200"|Ժամանակահատուած !width="220"|Նախագահ |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|2009- |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''[[Ֆլորենթինօ Փերես]]''' |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|2006-2009 |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''Ռամոն Կալտէրոն''' |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|2000-2006 |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''[[Ֆլորենթինօ Փերես]]''' |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|1995-2000 |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''Լորենսօ Սանս''' |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|1985-1995 |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''Ռամոն Մենտոսա''' |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|1978-1985 |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''Լուիս Տէ Քառլոս''' |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|1943-1978 |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''Սանտիակօ Պեռնապէու''' |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|1940-1943 |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''Անթոնիօ Սանդոս Պերալբա''' |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|1936-1940 |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''Ատոլֆօ Մելենտէզ''' |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|1930-1935 |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''Լուիս Ուսերա''' |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|1926-1930 |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''Լուիս Տէ Ուրկիլխօ''' |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|1916-1926 |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''Փետրօ Պարախէզ''' |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|1908-1916 |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''Ատոլֆօ Մելենտէզ''' |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|1904-1908 |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''Քառլոս Պատրոս''' |- bgcolor="#FFFFFF" |align=center|1902-1904 |align=left|{{դրօշ|Սպանիա|20px}} '''Ժուան Պատրոս''' |} == Կալակտիկոս == [[Պատկեր:Kaka and Cristiano Ronaldo of Real Madrid, August 29, 2009.jpg|thumb|300px|Կալակտիկոս]] '''Կալակտիկոս''' * [[Ռաուլ Կոնսալէզ]] (1994-2010) * [[Ռոպերթօ Քառլոս]] (1996-2007) * [[Լուիս Ֆիգու|Լուիս Ֆիկու]] (2000-2005) * [[Զինեդին Զիդան|Զինետին Զիտան]] (2001-2006) * [[Ռոնալտօ]] (2002-2007) * [[Դաւիթ Պեքեմ|Տէյվիտ Պեքեմ]] (2003-2007) '''Նէօ Կալակթիկոս''' * [[Քաքա]] (2009-2013) * [[Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]] (2009-ից) * [[Քարիմ Պենզեմա]] (2009-ից) * [[Ժապի Ալոնզօ]] (2009-ից) * [[Կարէթ Պէյլ]] (2013-ից) [[Պատկեր:Mcu Alfredo Di Stefano.jpg|մինի|աջից|Ալֆրետօ Տի Սթեֆանօ]] [[Պատկեր:Raúl Aspire4Sport Conference 2012.jpg|մինի|աջից|Ռաուլ Կոնսալէզ Պլանքօ]] [[Պատկեր:UEFA TT 7209.jpg|մինի|աջից|Լուիս Ֆիկու]] [[Պատկեր:Ronaldo-14-05-2013.jpg|մինի|աջից|Ռոնալտօ]] [[Պատկեր:Cristiano Ronaldo, 2012.JPG|մինի|աջից|Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]] == Յայտնի ֆութպոլիստներ == === «Ոսկէ Գնդակի» Մրցանակակիրներ === ''Հետեւեալ ֆութպոլիստները, հանդէս գալով Ռեալ Մատրիտի կազմին մէջ, արժանացած են France Football-ի «[[Ոսկէ Գնդակ]]» մրցանակին'': * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Ալֆրետօ Տի Սդեֆանօ|Ալֆրետօ Տի Սթեֆանօ]] - '''1957''', '''1959''' * {{դրօշ|Ֆրանսա}} [[Ռայմոն Գոբա]] - '''1958''' * {{դրօշ|Փորթուկալ}} [[Լուիս Ֆիգու|Լուիս Ֆիկու]] - '''2000''' * {{դրօշ|Պրազիլ}} [[Ռոնալտօ]] - '''2002''' * {{դրօշ|Իտալիա}} [[Ֆապիօ Կանաւառո|Ֆապիօ Կանաւառօ]] - '''2006''' ''Հետեւեալ ֆութպոլիստները, հանդէս գալով Ռեալ Մատրիտի կազմին մէջ, արժանացած են ՖԻՖԱ-ի «[[Ոսկէ գնդակ]]» մրցանակին'': * {{դրօշ|Փորթուկալ}} [[Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]] - '''2013''', '''2014''' === «Ոսկէ խաղակոշիկ» մրցանակակիրներ === ''Հետեւեալ ֆութպոլիստները, հանդէս գալով Ռեալ Մատրիտի կազմին մէջ, արժանացած են «[[Ոսկէ խաղակոշիկ]]» մրցանակին'': * {{դրօշ|Մեքսիկա}} [[Ուգո Սանչէզ|Ուկօ Սանչէզ]] - '''1990''' * {{դրօշ|Խորվաթիա}} [[Դաւոր Շուքէր]] - '''1998''' * {{դրօշ|Փորթուկալ}} [[Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]] - '''2011''' * {{դրօշ|Փորթուկալ}} [[Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]] - '''2013''' * {{դրօշ|Փորթուկալ}} [[Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]] - '''2014''' === ԻՒԵՖԱ-ի Վարկածով Տարուան Լաւագոյն Ֆութպոլիստներ === ''Հետեւեալ ֆութպոլիստները, հանդէս գալով Ռեալ Մատրիտի կազմին մէջ, դարձած են [[ԻւԵՖԱ|ԻՒԵՖԱ]]-ի վարկածով տարուան լաւագոյն ֆութպոլիստ'': * {{դրօշ|Արժանթին}} [[Ֆերնանտօ Ռետոնտօ]] - '''2000''' * {{դրօշ|Ֆրանսա}} [[Զինեդին Զիդան|Զինետին Զիտան]] - '''2002''' === Եւրոպայի Լաւագոյն Ֆութպոլիստներ === ''Հետեւեալ ֆութպոլիստները, հանդէս գալով Ռեալ Մատրիտի կազմին մէջ, դարձած են Եւրոպայի լաւագոյն ֆութպոլիստ'': * {{դրօշ|Փորթուկալ}} [[Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]] - '''2013''', '''2014''' === Յաղթականներու Լիկայի Լաւագոյն Գնդակ Յանձնողներ === ''Հետեւեալ ֆութպոլիստները, հանդէս գալով Ռեալ Մատրիտի կազմին մէջ, դարձած են Յաղթականներու Լիկայի լաւագոյն գնդակ հանցնողները'': * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Ռաուլ Կոնսալէզ|Ռաուլ]] - '''2002/2003''' * {{դրօշ|Փորթուկալ}} [[Լուիս Ֆիգու|Լուիս Ֆիկու]] - '''2004/2005''' * {{դրօշ|Գերմանիա}} [[Մեզութ Օզիլ|Մեսութ Օզիլ]] - '''2010/2011''' * {{դրօշ|Պրազիլ}} [[Քաքա]] - '''2011/2012''' * {{դրօշ|Արժանթին}} [[Անժէլ Տի Մարիա]] - '''2013/2014''' === Յաղթականներու Լիկայի Լաւագոյն Ռմբարկուներ === ''Հետեւեալ ֆութպոլիստները, հանդէս գալով Ռեալ Մատրիտի կազմին մէջ, դարձած են Յաղթականներու Լիկայի լաւագոյն ռմբարկուներ'': * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Ալֆրետօ Տի Սդեֆանօ|Ալֆրետօ Տի Սթեֆանօ]] - '''1957/1958''' * {{դրօշ|Հունգարիա}} [[Ֆերենց Պուշկաս]] - '''1959/1960''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Ռաուլ Կոնսալէզ|Ռաուլ]] - '''1999/2000''' * {{դրօշ|Փորթուկալ}} [[Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]] - '''2012/2013''', '''2013/2014''' '''2014/2015''' === ՖԻՖԱ-ի վարկածով տարուան լաւագոյն ֆութպոլիստներ === ''Հետեւեալ ֆութպոլիստները, հանդէս գալով Ռեալ Մատրիտի կազմին մէջ, դարձած են ՖԻՖԱ-ի վարկածով տարուան լաւագոյն ֆութպոլիստ'': * {{դրօշ|Փորթուկալ}} [[Լուիս Ֆիգու|Լուիս Ֆիկու]] - '''2001''' * {{դրօշ|Պրազիլ}} [[Ռոնալտօ]] - '''2002''' * {{դրօշ|Ֆրանսա}} [[Զինեդին Զիդան|Զինետին Զիտան]] - '''2003''' * {{դրօշ|Իտալիա}} [[Ֆապիօ Կանա առո|Ֆապիօ Կանա առօ]] - '''2006''' * {{դրօշ|Փորթուկալ}} [[Քրիսթիանո Ռոնալտօ|Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]] - '''2013''' * {{դրօշ|Փորթուկալ}} [[Քրիսթիանօ Ռոնալտօ]] - '''2014 ''' === Մոնտիալի Լաւագոյն ֆութպոլիստներ === ''Հետեւեալ ֆութպոլիստները, հանդէս գալով Ռեալ Մատրիտի կազմին մէջ, դարձած են Մոնտիալի լաւագոյն ֆութպոլիստներ'': * {{դրօշ|Ֆրանսա}} [[Զինեդին Զիդան|Զինետին Զիտան]] - '''2006''' === Աշխարհի ակումբային առաջնութեան լաւագոյն ռմբարկուներ === ''Հետեւեալ ֆութպոլիստները, հանդէս գալով Ռեալ Մատրիտի կազմին մէջ, դարձած են Աշխարհի ակումբային առաջնութեան լաւագոյն ռմբարկուներ'': * {{դրօշ|Ֆրանսա}} [[Նիքոլաս Անելքա]] - '''2000''' === Աշխարհի Յաղթականներ=== ''Հետեւեալ ֆութպոլիստները, հանդիսանալով Ռեալ Մատրիտի ֆութպոլիստներ, դարձած են ֆութպոլի աշխարհի Յաղթականներ'': * {{դրօշ|Գերմանիա}} [[Կիւնտեր Նետցեռ]] - '''1974''' * {{դրօշ|Արժանթին}} [[Ժորժէ Վալտանօ]] - '''1986''' * {{դրօշ|Պրազիլ}} [[Ռոպերթո Քառլոս|Ռոպերթօ Քառլոս]] - '''2002''' * {{դրօշ|Ֆրանսա}} [[Քրիսթիան Կարամպիո|Քրիսթիան Կարամպիօ]] - '''1998''' * {{դրօշ|Իտալիա}} [[Ֆապիօ Կանաւառո|Ֆապիօ Կանաւառօ]] - '''2006''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Խաւի Ալոնզօ]] - '''2010''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Ռաուլ Ալպիոլ]] - '''2010''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Ալուարօ Արպելոա]] - '''2010''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Իքեր Քասիյաս|Իքեր Քասիաս]] - '''2010''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Սերժիօ Ռամոս]] - '''2010''' * {{դրօշ|Գերմանիա}} [[Սամի Խետիրա]] - '''2014''' === Եւրոպայի Յաղթականներ === ''Հետեւեալ ֆութպոլիստները, հանդիսանալով Ռեալ Մատրիտի ֆութպոլիստներ, դարձած են ֆութպոլի Եւրոպայի Յաղթականներ'': * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Ամանսիո|Ամարօ Ամանսիօ]] - '''1974''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Իգնասիօ Զոքօ|Իկնասիօ Զոքօ]] - '''1964''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Ֆելիքս Ռուիս]] - '''1964''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Ժոզէ Վիսենդէ Տրէյն]] - '''1964''' * {{դրօշ|Գերմանիա}} [[Ուլի Շտիլիկէ]] - '''1964''' * {{դրօշ|Ֆրանսա}} [[Նիգոլա Անելքա]] - '''2000''' * {{դրօշ|Ֆրանսա}} [[Քրիսթիան Կարամպիօ]] - '''2000''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Խաւի Ալոնզօ]] - '''2012''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Ռաուլ Ալպիոլ]] - '''2012''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Ալուարօ Արպելոա]] - '''2012''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Իքեր Քասիյաս|Իքեր Քասիաս]] - '''2010''', '''2012''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Սերժիօ Ռամոս]] - '''2010''', '''2012''' === Ողիմպիական Յաղթականներ === ''Հետեւեալ ֆութպոլիստները, հանդիսանալով Ռեալ Մատրիտի ֆութպոլիստներ, դարձած են ֆութպոլի Ողիմպիական Յաղթականներ:'' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Միկել Լասա]] - '''1992''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Ալֆոնզօ Բերես]] - '''1992''' * {{դրօշ|Սպանիա}} [[Լուիս Էնրիքէ]] - '''1992''' * {{դրօշ|Քամերուն}} [[Ժերեմի Նժիտապ]] - '''2000''' * {{դրօշ|Արժանթին}} [[Ֆերնանտո Կակօ|Ֆերնանտօ Կակօ]] - '''2008''' * {{դրօշ|Արժանթին}} [[Էզեկել Գարայ|Էզեկել Գարա]] - '''2008''' == Առաջնութիւններ == === Ազգային === *[[Պատկեր:Liga.png|25px]]'''[[Լա Լիկա]]:''' **[[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]]'''Յաղթական (32, ռեկորտ):''' 1931-32; 1932-33; 1953-54; 1954-55; 1956-57; 1957-58; 1960-61; 1961-62; 1962-63; 1963-64; 1964-65; 1966-67; 1967-68; 1968-69; 1971-72; 1974-75; 1975-76; 1977-78; 1978-79; 1979-80; 1985-86; 1986-87; 1987-88; 1988-89; 1989-90; 1994-95; 1996-97; 2000-01; 2002-03 2006-07; 2007-08; [[Լա Լիկա 2011-12|2011-12]] **[[Պատկեր:Silver medal blank.svg|25px]]'''Փոխյաղթական (21):''' 1929; 1933-34; 1934-35; 1935-36; 1941-42; 1944-45; 1958-59; 1959-60; 1965-66; 1980-81; 1982-83; 1983-84; 1991-92; 1992-93; 1998-99; 2004-05; 2005-06; [[Լա Լիկա 2008-09 (ֆութպոլ)|2008-09]], [[Լա Լիկա 2009-10 (ֆութպոլ)|2009-10]], [[Լա Լիկա 2010-11 (ֆութպոլ)|2010-11]], [[Լա Լիկա 2012-13|2012-13]] *[[Պատկեր:RFEF - Copa del Rey.svg|25px]]'''[[Գոբա Տէլ Ռեյ]]''' **[[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]]'''Յաղթական (20):''' 1905; 1906; 1907; 1908; 1917; 1934; 1936; 1946; 1947; 1961-62; 1969-70; 1973-74; 1974-75; 1979-80; 1981-82; 1988-89; 1992-93;[[Գոբա Տէլ Ռեյ 2010-11|2010-11]], [[Գոբա Տէլ Ռեյ 2013-14|2013-14]], 2022/23 **[[Պատկեր:Silver medal blank.svg|25px]]'''Փոխյաղթական (20):''' 1903; 1916; 1918; 1924; 1929; 1930; 1933; 1940; 1943; 1958; 1959-60; 1960-61; 1967-1968; 1978-79; 1982-83; 1989-90; 1991-92; 2001-02; 2003-04;[[Գոբա Տէլ Ռեյ 2012-13|2012-13]]; *[[Պատկեր:RFEF - Supercopa de España.svg|25px]]'''[[Սուբըրգոբա Տէ Սպանիա]]''' **[[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]]'''Յաղթական (9):''' [[Սուբըրգոբա Տէ Սպանիա|1988]], [[Սուբըրգոբա Տէ Սպանիա|1989]]*, [[Սուբըրգոբա Տէ Սպանիա|1990]], [[Սուբըրգոբա Տէ Սպանիա|1993]], [[Սուբըրգոբա Տէ Սպանիա|1997]], [[Սուբըրգոբա Տէ Սպանիա|2001]], [[Սուբըրգոբա Տէ Սպանիա|2003]], [[Սուբըրգոբա Տէ Սպանիա 2012|2012]] **[[Պատկեր:Silver medal blank.svg|25px]]'''Փոխյաղթական (4):''' [[Սուբըրգոբա Տէ Սպանիա|1982]], [[Սուբըրգոբա Տէ Սպանիա|1995]], [[Սուբըրգոբա Տէ Սպանիա|2007]], [[Սուբըրգոբա Տէ Սպանիա|2011]] *'''Էվի Դուարտէի Բաժակ''' **[[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]]'''Յաղթական (1):''' 1947 * [[Պատկեր:Copa de Liga de España2.svg|25px]]'''Գոբա Տէ լա Լիկա''' **[[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]]'''Յաղթական (1):''' 1984-85 **[[Պատկեր:Silver medal blank.svg|25px]]'''Փոխյաղթական (1):''' 1982-83 * '''Կանոնաւոր առաջնութիւն''' **[[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]] '''Յաղթական (23, մրցանիշ)'''1904-05, 1905-06, 1906-07, 1907-08, 1909-10, 1912-13, 1915-16, 1916-17, 1917-18, 1919-20, 1921-22, 1922-23, 1923-24, 1925-26, 1926-27, 1928-29, 1929-30, 1930-31, 1931-32, 1932-33, 1933-34, 1934-35, 1935-36 === Մրցանակներ === *'''[[ՈՒԵՖԱ Յաղթականներու Լիկա]]'''<ref>{{cite web |title = ՈւԵՖԱ Յաղթականներու Լիկա վիճակագրութիւններ| url = http://en.wikipedia.org/wiki/European_Cup_and_Champions_League_records_and_statistics#By_club|accessdate = 2007-09-30}}</ref> **[[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]]'''Յաղթական (10, ռեկորտ):''' [[Եւրոպական Բաժակ 1955-56|1955-56]]*, [[Եւրոպական Բաժակ 1956-57|1956-57]], [[Եւրոպական Բաժակ 1957-58|1957-58]], [[Եւրոպական Բաժակ 1958-59|1958-59]], [[Եւրոպական Բաժակ 1959-60|1959-60]], [[Եւրոպական Բաժակ 1965-66|1965-66]], [[Յաղթականներու Լիկա 1997-98|1997-98]], [[Յաղթականներու Լիկա 1999-00|1999-00]], [[Յաղթականներու Լիկա 2001-02|2001-02]], [[Յաղթականներու Լիկա 2013-14|2013-14]], [[Յաղթականներու Լիկա 2015-2016|2015-16]] **[[Պատկեր:Silver medal blank.svg|25px]]'''Փոխյաղթական (3):''' [[Եւրոպական Բաժակ 1961-62|1961-62]], [[Եւրոպական Բաժակ 1963-64|1963-64]], [[Եւրոպական Բաժակ 1980-81|1980-81]] * '''[[ՈՒԵՖԱ Բաժակ]]''' **[[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]]'''Յաղթական (2):''' 1984-85, 1985-86 * '''Բաժակակիրներու Բաժակ''' **[[Պատկեր:Silver medal blank.svg|25px]] '''Փոխյաղթական (2):''' 1970-71, 1982-83 * '''[[ՈՒԵՖԱ Սուբըրբաժակ]]''' **[[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]] '''Յաղթական (1):''' 2002 **[[Պատկեր:Silver medal blank.svg|25px]] '''Փոխյաղթական (2):''' 1998, 2000 *'''[[Միջմայրցամաքային Բաժակ]]'''<ref>{{cite web |title = Ինդերքոնտինենդալ Բաժակ| url = http://en.wikipedia.org/wiki/Intercontinental_Cup_%28football%29#By_Team| accessdate = 2007-09-30}}</ref> **[[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]] '''Յաղթական (3):''' 1960, 1998, 2002 **[[Պատկեր:Silver medal blank.svg|25px]] '''Փոխյաղթական (2):''' 1966, 2000 * '''Աշխարհի փոքր Բաժակ''' **[[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]] '''Յաղթական (2, մրցանիշ):''' 1952, 1956 **[[Պատկեր:Silver medal blank.svg|25px]] '''Փոխյաղթական (1):''' 1963 * '''Լատինական Բաժակ''' **[[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]] '''Յաղթական (2):''' 1955, 1957 * '''Իպերիա-ամերիկական Բաժակ''' ** [[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]] '''Յաղթական (1, մրցանիշ):''' 1994 * '''Իպերիական Բաժակ''' ** [[Պատկեր:Silver medal blank.svg|25px]] '''Փոխյաղթական (1):''' 2000 * '''[[Ֆրանց Բեկենբաուէր|Ֆրանց Պեկենպաուէր]]ի Բաժակ''' **[[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]] '''Յաղթական (1):''' 2010 * '''Սանտիակօ Պեռնապէուի Բաժակ''' **[[Պատկեր:Gold medal blank.svg|25px]] '''Յաղթական (23, մրցանիշ):''' 1981, 1983, 1984, 1985, 1987, 1989, 1991, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2003, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012 **[[Պատկեր:Silver medal blank.svg|25px]] '''Փոխյաղթական (9):''' 1980, 1986, 1988, 1990, 1992, 1993, 2001, 2002, 2004 == Տե՛ս նաեւ == * [[Ռեալ Մատրիտ ԲԱ]] * [[ՈՒԵՖԱ|ԻւԵՖԱ]] * [[ԻւԵՖԱ Յաղթականներու Լիկա]] * [[ԻՒԵՖԱ Եւրոպայի Լիկա]] == Աղբիւրներ == {{ծանցանկ|2}} == Գիրքեր == * {{cite book | author=Dénes, Tamás & Rochy, Zoltán| title=Real Madrid | publisher=Aréna 2000| year=2002| id=ISBN 963-86167-5-X }} {{Ref-es}} * {{cite book | author=Ball, Phil | title=Morbo: The Story of Spanish Football | url=https://archive.org/details/morbostoryofspan0000ball | publisher=WSC Books Limited| year=2003 New edition| id=ISBN 0-9540134-6-8 }}{{Ref-en}} * {{cite book | author=Ball, Phil | title=White Storm: The Story of Real Madrid | url=https://archive.org/details/whitestorm100yea0000ball | publisher=Mainstream | year=2003 | id=ISBN 1-84018-763-8 }}{{Ref-en}} * {{cite book | author=McManaman, Steve & Edworthy, Sarah| title=El Macca: Four Years with Real Madrid | publisher=Simon & Schuster| year=2003| id=ISBN 0-7434-8920-9 }}{{Ref-en}} * [http://www.realmadrid.com/ Ռեալ Մադրիդ] Ակումբի պաշտոնական կայքը {{Ref-en}} {{Ref-es}} {{Ref-all}} * [http://www.uefa.com/teamsandplayers/teams/club=50051/domestic/index.html Ռեալ Մադրիդ] [[ՈՒԵՖԱ|ՈւԵՖԱ]] {{Ref-en}} {{Ref-es}} {{Ref-all}} * [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2014/clubs/club=50051/matches/index.html Ռեալ Մադրիդ] [[ՈւԵՖԱ Յաղթականներու Լիկա]] {{Ref-en}} {{Ref-es}} {{Ref-all}} * [http://www.lfp.es/en/liga-bbva/real-madrid Ռեալ Մադրիդ] [[Լա Լիկա]] {{Ref-en|}} {{Ref-es|}} {{Ref-all}} [[Ստորոգութիւն:Մատրիտ]] 569favrciirtop7xr32y9by2zhypysf 0 29713 255729 243204 2026-09-30T08:54:58Z Maral Dikbikian 4797 255729 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Գիրք|անուն=«Ագապիի պատմությունը»|բնօրինակ անուն=«Ագապի հիքեայեսի»|պատկեր=|նկարագրում=|ենթավերնագիր=|հեղինակ=[[Հովսեփ Վարդանյան]]|անվանվել է=|տեսակ=|ժանր=|թեմա=|կազմված է=|մասն է=|բնօրինակ լեզու=թուրքերեն (հայատառ)|լեզու=|կերպար=|ստեղծման տարեթիվ=|նկարագրում է=|ներկայացված է=|էջեր=250|շարք=|նախորդ=|հաջորդ=|հրատարակումներ կամ թարգմանություններ=|խմբագիր=|նկարազարդող=|կազմի հեղինակ=|հրատարակում=|երկիր=[[Օսմանյան կայսրություն]]|հրատարակման վայր=[[Կոստանդնուպոլիս]]|հրատարակիչ=|հրատարակված է=|հրատարակման տարեթիվ=[[1851]]|առաջնախաղի տարեթիվ=|թարգմանիչ հայերեն=[[Գառնիկ Ստեփանյան]]|հրատարակում հայերեն=[[1979]]|թարգմանիչ=|սցենարի հեղինակ=|գմսհ=|ԴՏՀ=|ԳՄԴ=|oclc=|թվային տարբերակ=|պարգևներ=|լիցենզիա=|կայք=|վիքիդարան=|վիքիքաղվածք=|վիքիպահեստ=}}«'''Ագապիի պատմութիւնը'''» (հայատառ [[թրքերէն]]՝ «Ագապի հիքեայէսի»), [[Յովսէփ Վարդանեան|Յովսէփ Վարդանեանի]] հայատառ թրքերէնով գրած վէպը, որուն մէջ խիստ կը քննադատուին 19-րդ դարու կէսերուն [[Պոլիս|Կոստանդնուպոլսոյ]] հայ գաղութին մէջ ծաւալուած պառակտիչ բնոյթ ունեցող կրօնական խնդիրները։ == Վէպի ընդունելութիւնը հայ կաթողիկէներու շրջանին մէջ == Յովսէփ Վարդանեանի «Ագապիի պատմութիւնը» վէպը, չնայած հեղինակի [[Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցի|հայ կաթողիկէ]] համայնքին պատկանելու հանգամանքին, խիստ բացասական ընդունելութեան կ՚արժանանայ հայ կաթողիկէ հոգեւորականներու շրջանակին մէջ։ Այդ ժամանակուան հայ կաթողիկէ համայնքի առաջնորդ Անտոն Հասունեանը քանի մը կոնդակ հրապարակեց, որուն մէջ խստօրէն դատապարտեց «Ագապի» վէպը եւ արգիլեց զայն ընթերցել հայ կաթողիկէներուն<ref>'''Ս. Շտիկյան''', Նոր պարզաբանումներ «Ագապի» վեպի մասին, ՀՍՍՌ ԳԱ Տեղեկագիր։ Հասարակական գիտություններ, 11(1956), էջ 104-105։</ref>. <blockquote>Հռովմեական ուղղափառ եկեղեցին հոգեւոր որդուոց վրայ ամէն իժիր իրեն գութն ու խնամքը ցցուցեր է, թէ անսխալ վարդապետութեամբ զիրենք կրթելով եւ թէ ամէն կերպ մոլութենէ զգուշացնելով։ Ուստի, ուր որ ուղղափառ հաւատքի կամ բարի վարուց վնասակար աղանդ մը կամ գրուած մը տեսած կամ գտած է նէ, շուտով վրայ հասէր ու իրեն հաւատացեալները հոգեւոր վտանգներէ ազատ ու անարատ պահելու ամէն կերպ զգուշութեան միջոցները միշտ գործի դրեր է։ Մենք ալ, այս օրերուս տեսնելով «Ագապի հիքեայէսի» անուամբ դարերնուս ապականած մտքերով տաճկերէն շարադրուած ու հոս տպուած գրքոյկ մը, մեր հովուական հսկողութեան պարտուցը յարմար քննեցինք զանիկա, ու այլ հմուտ եկեղեցականներու ալ քննել տուինք ու մեր յանձնարարական ժողովէն ալ խորհուրդ հարցնելէն ետեւ, վերոյիշեալ գրքոյկը մանաւանդ բարի վարուց ապականիչ ու երիտասարդական թարմ ոգին չարի գրգռող դատեցինք։ Ասոր համար մեր հովուական պաշտօնէն կստիպուինք ծանուցանելու ձեզի, թէ այս գրքոյկը բնական եւ եկեղեցական օրէնքներէ արգիլուած է, որն որ իրօք մենք ալ այս կոնդակովս կարգիլենք զանիկա կարդալու կամ պահելու եւ կը յորդորենք մանաւանդ ծնողքները, որ այս վնասակար գիրքը իրենց տնէն հեռացնէն ու ամէն կերպիւ զաւկներնին անկից զգուշացնելու ջանան։ Կը յուսամք, աստուածասէր ժողովուրդ, որ ամէնքնիդ ալ մեր այս հայրական ազդարարութիւնը մտիկ ընելով, ձեր որդիական ու քրիստոնէական պարտքերը կատարած պիտի ըլլաք, որով մենք ալ ուրախ սրտիւ ձեզի աստուածային օրհնութիւնը առատօրէն կշնորհեմք։ ''Կոստանդնուպոլիս, 23 փետրուարի, 1852 թ.'' <small>Անտօն Հասունեան</small></blockquote>Սակայն այս արգելքը մեծ ազդեցութիւն չունեցաւ հայ-կաթողիկէ հասարակութեան վրայ եւ միայն աւելի բորբոքեց հետաքրքրութիւնը «Ագապի» վէպի նկատմամբ։ Այս հանգամանքէն ելլելով Անտոն Հասունեանը կը դիմէ [[Վատիկան]] եւ վէպը ընդգրկել կու տայ Կաթոլիկ եկեղեցւոյ կողմէ արգիլուած գիրքերու ցանկին մէջ<ref>Recti Propagandis, t. VI, Roma 1860, p. 512։</ref>.<blockquote>Սուրբ հռովմէական եւ Տիեզերական Սրբաքննութեան ընդհանուր ժողովը, որը կայացաւ Սուրբ Աստուածածնայ վանքին մէջ, Վսեմ. եւ Գեր. Տէր Քարտինալին ներկայութեամբ, Պոլսէն տեղեկացուած ըլլալով հոն հրատարակուած երկու հաւատընդդէմ գրքերու մասին, Սուրբ ժողովը դատեց եւ հրատարակեց, որ արգիլուին եւ մերժուին։ Անանունին «Ագապիին պատմութիւնը» գիրքը եւ «Վարկպարազիին թուղթը» գիրքը, որպէս ուղղափառ հաւատին դէմ եւ սրբազան հաւատը վարկաբեկող գործեր։ <small>- Հռովմ, ի բրոբականտայ, 1852 թ.</small></blockquote> == Վէպի սիւժէն == Հայատառ [[Թրքերէն|թրքերէնով]] գրուած «Ագապիի պատմութիւնը» վէպը շարադրելու ժամանակ Վարդանեանը ներշնչուած է արեւելեան եւ արեւմտեան մոթիվներէն` տարբեր գոյներով նկարագրելով սէրը։ Վէպին մէջ ներկայացուած է [[Հայ Առաքելական Եկեղեցի|Հայ առաքելական եկեղեցւոյ]] եւ [[Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցի|Հայ կաթոլիկ եկեղեցւոյ]] միջեւ եղած հակասութիւնները, որոնց պատճառով կը տուժէ Ագապիի եւ Յակոբի սէրը։ «Ագապիի պատմութիւնը» վէպը առաջին անգամ լոյս տեսած է [[1851 թուական|1851]] թուականին [[Սթամպուլ|Սթամպուլի]] մէջ։ Իսկ արդէն [[1991 թուական|1991]] թուականին աւստրիացի թրքագէտ Անդրէաս Թիեթզը, հայատառ թրքերէնը վերածելով լատինատառի, կրկին հրատարակած է վէպը` զայն անուանելով Թուրքիոյ մէջ գրուած եւ տպագրուած առաջին ժամանակակից վէպը։ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> [[Ստորոգութիւն:Հայերէն վէպեր]] 14vsqg7mw0av6wa66hzfgnkooolp06u 4 32379 255721 253281 2026-09-29T19:00:21Z Nimmzo 15149 /* Մոդուլ մը գործարկել */ +[[Մոդուլ:Example#L-15|hello]] 255721 wikitext text/x-wiki '''Lua''' թեթեւ սկրիպտային լեզու մըն է, որ [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]] ընդլայնումին միջոցով կրնայ ներդրուիլ կաղապարներու մէջ՝ ուիքիի վրայ սկրիպտներ ստեղծելու համար։ Lua-ի ծածկագիրը կը գործածուի <code><nowiki>{{#invoke:}}</nowiki></code> վերլուծիչ գործառոյթին միջոցով։ Scribunto կ'աջակցի Lua 5.1 տարբերակին։ Ուիքիփետիայի վրայ Lua-ի սկզբնական ծածկագիրը կը պահուի «մոդուլ» կոչուող էջերու վրայ, մոդուլի անուանատարածքին մէջ։ Օրինակ՝ «Example» անունով մոդուլի ծածկագիրը կը գտնուի [[Մոդուլ:Example]] էջին վրայ։ Առանձին մոդուլները կը կանչուին հետեւեալ շարահիւսութեամբ՝ <code><nowiki>{{#invoke:</nowiki>''<nowiki>մոդուլի անուն</nowiki>''<nowiki>|</nowiki>''<nowiki>գործառոյթի անուն</nowiki>''<nowiki>|</nowiki>''<nowiki>ընտրովի պարամետր 1</nowiki>''<nowiki>|</nowiki>''<nowiki>պարամետր 2...</nowiki>''<nowiki>}}</nowiki></code>։ Օրինակ՝ {| class="wikitable" |- ! Ուիքիտեքստ ! Արդիւնք |- | <code><nowiki>{{#invoke:Example|hello}}</nowiki></code> | {{#invoke:Example|hello}} |} == Մոդուլ մը գործարկել == Մոդուլները կը գործարկուին սովորական ուիքի էջերու վրայ՝ <code><nowiki>{{#invoke:}}</nowiki></code> վերլուծիչ գործառոյթին միջոցով։ Անոր շարահիւսութիւնը նման է կաղապարներու շարահիւսութեան, բայց կան քանի մը տարբերութիւններ։ Ամենակարեւորը այն է, որ պարտաւոր էք նշել ''գործառոյթի անուն'' մը։ Գործառոյթը հրահանգներու շարք մըն է, որ կը ստանայ մուտքային արժէքներ, կը մշակէ զանոնք եւ կը վերադարձնէ ելքային արժէք մը։<ref>Կարելի է նաեւ ունենալ բազմաթիւ ելքային արժէքներ, բայց այդպիսի գործառոյթներ սովորաբար նախատեսուած չեն ուիքի էջերէ կանչուելու համար։</ref> Ասիկա շատ նման է կաղապարի մը ըրածին. կու տաք անոր պարամետրեր, ան կը մշակէ զանոնք եւ դուք կը ստանաք արդիւնք մը։ Սակայն մէկ Lua մոդուլի մէջ կրնաք սահմանել բազմաթիւ գործառոյթներ, մինչ մէկ էջի վրայ կրնաք սահմանել միայն մէկ կաղապար։ Ասկէ զատ, չէք կրնար ուղղակիօրէն գործարկել Lua մոդուլ մը. կրնաք գործարկել միայն մոդուլին գործառոյթներէն մէկը։ Մոդուլը գործառոյթներու պարունակիչ մըն է եւ ինքնիրմէ ոչինչ կ'ընէ։ Ուստի գործառոյթի անուն նշելու երկու պատճառ կայ. մոդուլը ինքնիրմէ գործարկելի չէ, եւ առանց գործառոյթի անուան Lua պիտի չգիտնայ թէ ո՛ր գործառոյթը կ'ուզենք գործարկել։ Մոդուլ մը ուիքի էջէ գործարկելու ամենապարզ ձեւը հետեւեալն է՝ <code><nowiki>{{#invoke:</nowiki>''<nowiki>մոդուլի անուն</nowiki>''<nowiki>|</nowiki>''<nowiki>գործառոյթի անուն</nowiki>''<nowiki>}}</nowiki></code> Օրինակ՝ այս ձեւով կրնանք գործարկել [[Մոդուլ:Example]]-ը, որ ունի <code>[[Մոդուլ:Example#L-15|hello]]</code> անունով գործառոյթ մը։ * <code><nowiki>{{#invoke:Example|hello}}</nowiki></code> → {{#invoke:Example|hello}} === Արգումենտներու գործածութիւնը === Արգումենտները, որոնք նաեւ պարամետր կը կոչուին, մոդուլներուն կը փոխանցուին նոյն ձեւով, ինչպէս կաղապարներուն։ Նկատի առէք սակայն, որ առաջին ուղղահայեաց գիծէն (<code>|</code>) ետք եկող տեքստը միշտ գործառոյթին անունն է. առաջին դիրքային արգումենտը ''երկրորդ'' գիծէն ետք եկող տեքստն է։ <code><nowiki>{{#invoke:</nowiki>''<nowiki>մոդուլի անուն</nowiki>''<nowiki>|</nowiki>''<nowiki>գործառոյթի անուն</nowiki>''<nowiki>|</nowiki>''<nowiki>առաջին դիրքային արգումենտ</nowiki>''<nowiki>|</nowiki>''<nowiki>երկրորդ դիրքային արգումենտ</nowiki>''<nowiki>|</nowiki>''<nowiki>անուանեալ արգումենտ</nowiki>''<nowiki> = </nowiki>''<nowiki>արժէք</nowiki>''<nowiki>}}</nowiki></code> [[Մոդուլ:Example]]-ի մէջ <code>hello_to</code> գործառոյթը կը բարեւէ տարբեր անձեր՝ ըստ առաջին դիրքային արգումենտին։ Կ'աշխատի այսպէս՝ * <code><nowiki>{{#invoke:Example|hello_to|Կատէ}}</nowiki></code> → {{#invoke:Example|hello_to|Կատէ}} * <code><nowiki>{{#invoke:Example|hello_to|Ֆրետ}}</nowiki></code> → {{#invoke:Example|hello_to|Ֆրետ}} [[Մոդուլ:Example]]-ի երրորդ գործառոյթը՝ <code>count_fruit</code>, կը գործածէ <code>bananas</code> եւ <code>apples</code> անուանեալ արգումենտները՝ պանանի եւ խնձորի քանակը հաշուելու համար։ Կրնայ գործարկուիլ այսպէս՝ * <code><nowiki>{{#invoke:Example|count_fruit|apples=3|bananas=4}}</nowiki></code> → {{#invoke:Example|count_fruit|apples=3|bananas=4}} * <code><nowiki>{{#invoke:Example|count_fruit|bananas=5|apples=2}}</nowiki></code> → {{#invoke:Example|count_fruit|bananas=5|apples=2}} Մոդուլներուն մեծ մասը ունի փաստաթղթաւորման էջ մը, որ կը բացատրէ թէ ի՛նչ արգումենտներ կրնան գործածուիլ եւ ի՛նչ ազդեցութիւն կ'ունենան։ === Տեսողական Խմբագրիչի մէջ === Ներկայիս Տեսողական Խմբագրիչը չի թոյլատրեր մոդուլներ կանչել իր միջերեսէն, թէեւ կրնայ խմբագրել արդէն գոյութիւն ունեցող կանչերը։ Հնարաւոր շրջանցում մըն է գործածել <code><nowiki>{{invoke}}</nowiki></code> կաղապարը։ Անոր շարահիւսութիւնը շատ նման է <code>#invoke</code>-ի. առաջին անանուն արգումենտը մոդուլին անունն է, երկրորդը՝ գործառոյթին անունը, իսկ միւս բոլոր արգումենտները կը նշուին սովորական կաղապարներու պէս։ Ասիկա պիտի չաշխատի այն մոդուլներուն համար, որոնք տուեալ կը կարդան զիրենք կանչող կաղապարէն, որովհետեւ կանչող կաղապարը այս պարագային <code><nowiki>{{invoke}}</nowiki></code>-ն է եւ ոչ թէ զայն գործածող էջը։ Ասիկա սակայն բացառիկ պարագայ մըն է, եւ մոդուլներուն մեծամասնութիւնը երկու ձեւով ալ նոյնպէս կ'աշխատի։ == Սկրիպտ խնդրել == Այցելեցէք '''[[Ուիքիփետիա քննարկում:Lua]]''' էջը՝ որոշ գործողութիւն մը կատարող Lua սկրիպտ մը գրելու օգնութիւն խնդրելու համար։ == Պատմութիւն == Ուիքիի սկրիպտային լեզուի հարցը տարիներ շարունակ քննարկուեցաւ։ Նախապէս կաղապարներու տրամաբանութիւնը կը կառուցուէր [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ParserFunctions]]-ի միջոցով, որ արագ դարձաւ դժուարընթեռնելի։ JavaScript-ի եւ Lua-ի միջեւ ընտրութենէն ետք, Թիմ Սթարլինկ գրեց [[mw:Extension:Scribunto|Scribunto]] ընդլայնումը՝ Lua-ի նախնական աջակցութեամբ։ Scribunto տեղադրուեցաւ 2012-ին փորձարկումի համար, իսկ 2013-ի Փետրուարին՝ Անգլերէն Ուիքիփետիայի վրայ։ Այնուհետեւ ան հասանելի է Ուիքիմետիայի բոլոր նախագիծերուն, ներառեալ Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիան։ == Lua-ի մասին == Lua սկրիպտային լեզու մըն է, որ կրնայ գործածուիլ տուեալներ վերլուծելու, արտայայտութիւններ հաշուելու եւ արդիւնքները ձեւաւորելու համար՝ գործառոյթներու կամ առարկայակողմնորոշ ծրագրաւորումի միջոցով։ Թէեւ որոշ Lua սկրիպտներ կրնան պարզ մնալ դիւրըմբռնելիութեան համար, Lua կը թոյլատրէ բարդ կառոյցներ՝ ներառեալ աղիւսակներ, դինամիք գործառոյթներ եւ զուգորդական զանգուածներ, ուր ցուցիչները կրնան ըլլալ բառեր, ոչ միայն թիւեր։ Lua կ'աջակցի նաեւ գործառոյթներու ռեկուրսիային, ուստի պէտք է զգուշանալ աւելորդ բարդութենէ, որ ուրիշ գործածողներու համար մոդուլին սպասարկումը դժուար կը դարձնէ։ Ստորեւ վերի օրինակներուն մէջ գործածուած մոդուլին ծածկագիրն է՝ <syntaxhighlight lang="lua" line="1"> local p = {} function p.hello(frame) return "Բարեւ, աշխարհ։" end function p.hello_to(frame) local name = frame.args[1] return "Բարեւ, " .. name .. "։" end function p.count_fruit(frame) local bananas = tonumber(frame.args.bananas) or 0 local apples = tonumber(frame.args.apples) or 0 return "Ես ունիմ " .. bananas .. " պանան եւ " .. apples .. " խնձոր։" end return p </syntaxhighlight> Lua-ի ծածկագիրը էջի մը վրայ ընթեռնելի ձեւով ցուցադրելու համար կը գործածուի <code>&lt;syntaxhighlight lang="lua"&gt;</code> պիտակը։ MediaWiki-ի (եւ հետեւաբար Ուիքիփետիայի) մէջ Lua գործածելու հրահանգներուն համար տե՛ս [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual|Scribunto-ի Lua-ի ձեռնարկը]]։ == Միաւորային փորձարկում == Ուիքիփետիայի Lua սկրիպտներուն համար կան միաւորային փորձարկումի քանի մը շրջանակներ։ Ասոնք խմբագրողին կը թոյլատրեն գործարկել մոդուլը որոշ մուտքային արժէքներով եւ ստուգել թէ սպասուած ելքերը կ'արտադրուին։ Օգտակար են ծրագրային յետընթացներ արագ յայտնաբերելու համար, այսինքն այն պարագաներուն, երբ սկրիպտի փոփոխութիւն մը նոր խնդիրներ կը ստեղծէ կամ հիններ կը բացայայտէ։ Ընդունուած է, որ [[Մոդուլ:Example]]-ի նման մոդուլի մը փորձարկումները կը զետեղուին [[Մոդուլ:Example/testcases]] էջին վրայ եւ կը գործարկուին [[Մոդուլ քննարկում:Example/testcases]] էջին վրայ։ <code>Module:UnitTests</code> այն նախալրացուած ծածկագիրն է, որ կը գործածուի testcases էջ ստեղծելու ատեն։ Փորձարկումները կը գործարկէք՝ <code><nowiki>{{#invoke:Example/testcases|run_tests}}</nowiki></code> զետեղելով քննարկումի էջին վրայ։ <code>Module:ScribuntoUnit</code> ուրիշ լայնօրէն գործածուող շրջանակ մըն է։ == MediaWiki-ի յատուկ յատկութիւնները == Ընդհանրապէս Lua կրնայ մուտք ստանալ միայն <code><nowiki>{{#invoke:}}</nowiki></code>-ին փոխանցուած տեքստային տողերը, ինչպէս նաեւ այն ինչ որ կը բերուի <code>mw.title.new(...):getContent()</code>-ի եւ <code>frame:expandTemplate()</code>-ի միջոցով։ Lua-ի ելքը նախապէս չի մշակուիր, բացի եթէ <code>frame:preprocess()</code> յստակօրէն կանչուի. ասիկա կը նշանակէ, որ ելքին մէջ եղող կաղապարներու կանչերը եւ վերլուծիչ գործառոյթները ճիշդ պիտի չաշխատին։ Բացի ասկէ, էջի մը վրայ եղող ամբողջ Lua-ն սահմանափակուած է պրոցեսորի 10 երկվայրկեան ժամանակով։ Ստանտարտ Lua-ի համեմատ, Scribunto-ի Lua-ն կը զրկուի բազմաթիւ գործառոյթներէ։ === Lua-ի մուտքային սահմանափակումները === Scribunto-ի մէջ Lua-ի ծածկագիրը կը գործարկուի միայն էջին վերլուծութեան պահուն։ Հետեւաբար Lua-ի ստացած միակ մուտքը ''էջի խմբագրումն'' է։ Ան չի կրնար, օրինակ, ստեղծել տուփ մը, որ կը հաշուէ ձեր մուտքագրած թիւին քառակուսի արմատը։ Lua-ի ստացած մուտքը կրնայ ներառել Ուիքիփետիայի որեւէ ներառելի տեքստային էջ։ Ասիկա ''չի'' ներառեր պատկերային նիշքեր (նոյնիսկ .SVG նիշքերը, թէեւ անոնք իրականութեան մէջ տեքստ են), ստորոգութեան մը մէջ ցանկագրուած էջերու ցանկը, ոչ ալ չներառելի սպասարկու էջերու պարունակութիւնը։ === Ուիքիտեքստ === Ներառուած խորագիրները յաճախ կը պարունակեն թաքուն ծածկագիր, ինչպէս «UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU», որ կրնայ հարկ ըլլալ հեռացնել՝ որպէսզի անոնք ճիշդ վերլուծուին։ Ուիքիյղումները, որոնք կը գործածեն ուղղահայեաց գիծի հնարքը՝ <code><nowiki>[[Ուիքիփետիա:Օգնութիւն| ]]</nowiki></code>, պիտի չաշխատին եթէ վերադարձուին որպէս ելք։ Անոնք պէտք է յստակօրէն գրուին՝ <code><nowiki>[[Ուիքիփետիա:Օգնութիւն|Օգնութիւն]]</nowiki></code>։ Պահպանումէն առաջ կատարուող միւս փոխակերպումները, ինչպէս ստորագրութիւններու փոխարինումը, նոյնպէս պիտի չմշակուին։ Կաղապարներու ներառումները, վերլուծիչ գործառոյթներու կանչերը եւ փոփոխականներու փոխարինումները, այսինքն <code><nowiki>{{...}}</nowiki></code> պարունակող ամէն ինչ, պիտի չմշակուին, ոչ ալ <code>&lt;ref&gt;</code> կամ <code>&lt;nowiki&gt;</code> պիտակները։ Ելքին մէջ նման պիտակներ աւելցնելու համար գործածեցէք <code>frame:extensionTag</code>-ը։ == Փոխարկուած կաղապարներու նշումը == Հաճեցէք զետեղել <code><nowiki>{{Lua}}</nowiki></code> կաղապարը Lua գործածող բոլոր կաղապարներու փաստաթղթաւորման ենթաէջին վրայ։ Ասիկա պիտի օգնէ աւելի լաւ հաղորդելու Lua-ի գործածութիւնը եւ կաղապարներու փոխարկումը։ == Տե՛ս նաեւ == * [[Special:PrefixIndex/Մոդուլ:]] – Lua մոդուլներու հետեւում * [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual]] – Scribunto-ի Lua-ի ձեռնարկը * [[mw:Manual:Coding conventions/Lua]] – ծածկագրման ընդունուած չափանիշներ == Ծանօթագրութիւններ == <references /> [[Ստորոգութիւն:Ուիքիփետիայի մոդուլներ]] [[Ստորոգութիւն:Lua-ի գործածութիւնը Ուիքիփետիայի մէջ]] aulmoimm66w9ndw3s7dhy202plp47r7 0 33429 255730 255674 2026-09-30T09:05:00Z Maral Dikbikian 4797 255730 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Գիրք|հեղինակ=Նարել Գալստեան|լեզու=Հայերէն|նիւթեր=Հայրենադարձութիւն|հրատարակուած=2016}} '''Ախպարները''', Նարեկ Գալստեանի վէպը, որ հրատարակուած է 2016 թուականին<ref>{{Cite web|url=https://online.fliphtml5.com/nfycf/zujo/|title=Ախպարները - Նարեկ Գալստեան|website=online.fliphtml5.com|accessdate=2026-09-29}}</ref>, հրատարակչութիւն՝ «Անտարես», Խմբագիր՝ [[Արքմենիկ Նիկողոսեան]], 208 էջ։ Գիրքին 3-րդ էջին վրայ զետեղուած է հեղինակին ընծայականը. «Նուիրում եմ մեծ մօրս եւ մեծ հօրս յիշատակին»։ Գիրքին շնորհանդէսը տեղի ունեցած է 2016 թուականի Նոյեմբեր 18-ին, Երեւան։ 2016 թուականի Դեկտեմբեր 2-ին եղած է «Արմէնփրես» լրատուական գործակալութեան «Երեւանեան պեսթսելեր» նախագիծին առաջին հորիզոնականին վրայ։<ref name=":1">{{Citation|title=Ախպարները|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D4%B1%D5%AD%D5%BA%D5%A1%D6%80%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8&oldid=10815958|date=2026-07-05|accessdate=2026-09-30|language=hy}}</ref> == Գիրքին յանձնարարականը<ref name=":1" /> == Հայրենադարձութիւնն իր ամբողջ պերճանքով ու թշուառութեամբ, յուսավառութիւններով եւ յուսահատութիւններով. ընդհանրութեան մէջ՝ սա է Նարեկ Գալստեանի «Ախպարները» վէպին ատաղձը, որ ըլլալով մէկ ընտանիքի պատմութիւն, կարելի է ըսել՝ սերունդի մը պատմութիւնն է<ref>Նարեկ Գալստյան, Ախպարները, Ե., «Անտարես», 2016, էջ 2։</ref>։ == Թեման<ref name=":1" /> == Վէպին մէջ կը ներկայացուի ընտանիքի մը պատմութիւնը, որ Եղեռնէն փրկուելով կ'ապաստանի Յունաստան, ապա կը հայրենադարձուի Խորհրդային Հայաստան, ուր կ'անցնի տարբեր փորձութիւններու մէջէն, բայց կրնայ յարատեւել<ref>Տեղի կունենա Նարեկ Գալստյանի «Ախպարները» վեպի շնորհանդեսը</ref>։ == Վէպին բաժինները<ref name=":1" /> == * Հայրենի՞ք * Հայ եմ * Ապրելու ենք * Ինտերնացիոնալը * «Տրանսիլվանիա» * Խոստովանութիւն * Վերջաբան == Կարծիքներ գիրքին մասին<ref name=":1" /> == <blockquote>Նարեկ Գալստեանը չէ մնացած անձնական յուշերու շրջանակին մէջ։ Գիրքին գլխաւոր արժանիքներէն են ընդհանրացումները, գրողական-գեղարուեստական մօտեցումը։ Ստացուած կերպարներու գունապնակ մը կայ վէպին մէջ, փայլուն նիւթ (սիւժէ), զսպուածութիւն։ — '''Արքմենիկ Նիկողոսեան'''</blockquote><blockquote>Նարեկն իր ընտանիքին միկրոտիեզերքին միջոցով ցոյց տուաւ ամբողջ ժամանակաշրջան մը։ Շատ հուզիչ, արդիական եւ գեղեցիկ պատմութիւն փոխանցած է մեզի։ Գրած է քաջ, պայքարող մարդոց մասին, որոնք չեն ընկրկած, չեն վախցած վերստին սկսելէ, մարդիկ, որոնց համար Հայաստանն իրօք հայրենիք է։</blockquote> == Ծանօթագրութիւններ == <references /> [[Ստորոգութիւն:Գիրքեր]] [[Ստորոգութիւն:Գիրքեր այբբենական կարգով]] g24ygbm7fnwc9rdwcsp0te6spgbjx41 0 33430 255731 255675 2026-09-30T09:09:49Z Maral Dikbikian 4797 255731 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Գիրք|տեսակ=գիրք|թեմա=գուշակություններ|բնօրինակ լեզու=|լեզու=հայերեն|ստեղծման տարեթիվ=1513թ․|էջեր=380<ref name="ՄԱ">[http://etchmiadzinlibrary.am/hy/books/armenian-ancient-book/axtarq-hakob-mexapart Մայր Աթոռ Սբ․ Էջմիածին, «Վաչե եւ Թամար Մանուկյան» մատենադարանի կայքէջ]</ref>|երկիր=Իտալիա|հրատարակման վայր=Վենետիկ|հրատարակիչ=Հակոբ Մեղապարտ|հրատարակված է=|հրատարակման տարեթիվ=1513թ․}}'''Աղթարք''', 1513 թուականին, [[Վենետիկ|Վենետիկի]] մէջ, հայ տպագրիչ [[Յակոբ Մեղապարտ|Յակոբ Մեղապարտի]] հրատարակած երրորդ տպագիր գիրքն է։ Գիրքը աստղագուշակութեան, աստղաբաշխութեան, գործնական բժշկութեան մասին է<ref>[https://hetq.am/hy/article/11525 Յակոբ Մեղապարտի տպագրած Ուրբաթագիրքը եւ նրա մերօրեայ հրատարակութիւնը]</ref>։ == Պատմութիւն<ref name=":1">{{Citation|title=Աղթարք|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D4%B1%D5%B2%D5%A9%D5%A1%D6%80%D6%84&oldid=10498074|date=2025-11-08|accessdate=2026-09-30|language=hy}}</ref> == Բանասիրութեան մէջ հայ հնատիպ գիրքերէն առաջինը «Աղթարք»-ը յիշատակուած է՝ 1865 թ․, [[Ղեւոնդ Ալիշան|Ղեւոնդ Ալիշանի]] կողմէ ([[Բազմավէպ|«Բազմավէպ»]], 1865, էջ 221)։ Աւելի ուշ, [[Գարեգին Զարբհանալեան|Գարեգին Զարպհանալեանը]] իր «Հայկական մատենագրութեան» մէջ (1883 թ․) նկարագրած է «Աղթարք»-ը եւ Ուրբաթագիրքը (վերջինս՝ «Կիպրիանոս» վերնագիրով)։ Ուրբաթագիրքի մասին գրուած է․ «Անթուական ամէնահին տպագրութիւն, առանց նշանակութեան տեղւոյ, քաղաքի եւ հրատարակչի»։ == Նկարագրութիւն<ref name=":1" /> == «Աղթարք» գիրքին հրատարակիչը Յակոբ Մեղապարտն է։ Անիկա տպագրուած է Վենետիկի մէջ, 1513 թուականին, էջերուն քանակը 380 է։ Գիրքին տպատառերը եւ զարդագիրերը նման են Մեղապարտի հրատարակած [[Ուրբաթագիրք|«Ուրբաթագիրք»]] եւ [[Պատարագատետր|«Պատարագատետր»]] գիրքերուն։ Գիրքը կը ցուցադրուի [[Եղիշէ Չարենցի Անուան Գրականութեան Եւ Արուեստի Թանգարան|Եղիշէ Չարենցի անուան Գրականութեան եւ Արուեստի Թանգարանի՝]] գրականութեան նուիրուած ցուցասրահին մէջ (գրական հաւաքածոյ, գրադարանի բաժին)։ «Աղթարք», ըստ [[Հրաչեայ Աճառեան|Հր․ Աճառեանի՝]] պարսկերէնէ է եւ կը նշանակէ «աստղեր», անիկա գուշակութիւններու մասին է։ == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> == Աղիւրներ == # Ե․ Չարենցի անուան գրականութեան եւ արուեստի թանգարան։ [[Ստորոգութիւն:Գիրքեր]] [[Ստորոգութիւն:Գիրքեր այբբենական կարգով]] t5yru7fvelwhj00p48b5pye43lql5fa 0 33431 255734 255676 2026-09-30T10:05:04Z Maral Dikbikian 4797 255734 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Դիցաբանական կերպար}} '''Դեւ'''<ref>{{Citation|title=Դև|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D4%B4%D6%87&oldid=10517429|date=2025-11-08|accessdate=2026-09-30|language=hy}}</ref> ({{lang-grc|δαίμων}}՝ ''տեմոն'' բառէն, որ թարգմանաբար կը նշանակէ «ոգի, աստուածութիւն»), գերբնական արարածներու կամ ոգիներու հաւաքական անուանում, որոնք աստուածներու համեմատ ունին աւելի ցած դիրք{{sfn|Лосев, Иванов|1987|name=mnm}}։ Ըստ սնահաւատութեան սկզբնապէս՝ ոգի, ոգեղէն գոյացութիւն, բարձր կարողութիւններով, հրեշտակներու նման, չար կամ բարի<ref>{{Cite web|url=http://www.nayiri.com/|title=Նայիրի բառարան|website=www.nayiri.com|accessdate=2026-09-29}}</ref>։ [[Սոկրատ|Սոկրատէսն]] ու անոր հետեւորդները՝ [[Պղատոն|Պղատոնը]], [[Ստոյիկ|ստոյիկները]] եւ միւսները, դեւերը կը բնութագրէին իբրեւ մարդու «ներքին ձայն», խիղճ։ Հռոմէական դիցաբանութեան մէջ կայ Կենիոսի (Genius) կերպարը, իսկ քրիստոնէութեան մէջ՝ պահապան հրեշտակը<ref>''Байков Э.'' Символика сновидений, мифов и мистицизма. — Litres, 2014. — <nowiki>ISBN 978-5-457-28374-9</nowiki>.</ref><ref>''Смагина Е. Б.'' Кефалайа // Памятники письменности Востока (Том 115). — «Восточная литература» РАН, 1998. — <nowiki>ISBN 978-5-02-017988-2</nowiki>. — С. 394.</ref><ref>Гетевские чтения. // Научный совет по истории мировой культуры (Академия наук СССР). Комиссия по изучению творчества Гёте и культуры его времени. — Наука, 1991. — С. 82</ref>։ Քրիստոնէութեան ընդունումէն ետք, սլաւները «դեւ» բառը գործածած են իբրեւ հոմանիշ «պէս» (բես) բառին, որով ԺԱ․ (11-րդ) դարէն սկսեալ<ref>«Слово о законе и благодати» XI века, «Слово о полку Игореве» XII века и в древнерусских летописях</ref> Ռուսիոյ մէջ բնակիչները անուանած են հեթանոսական աստուածներու հարստութիւնը (տոհմը)։ Աստուածաշունչը յունարէնէ թարգմանելէ ետք, եկեղեցական սլաւոներէն եւ ռուսերէն լեզուներուն մէջ «դեւ»ը դարձած է «պէս»ի հոմանիշ<ref>Ветхий завет:</ref>, իսկ անգլերէնի եւ գերմաներէնի մէջ կը կիրարկուի «սատանայ» բառը (անգլ․՝ ''devil'', գերմ․՝ ''Teufel'')։ == Դեւերու բնոյթը == === Դեւերը հին յունական գրականութեան մէջ === Հնադարին «դեւ» (''դայմոն'') եւ «աստուածութիւն» բառերուն միջեւ տարբերութիւն չէ եղած, քանի որ դեւերը չեն ընկալուած իբրեւ միայն չար կամ բարի։ Կը համարուէր, որ դայմոնները կրնային ունենալ տարբեր բնոյթներ, այդ թիւին՝ նաեւ խառն, այսինքն՝ հաւասարապէս կրնային եւ՛ չարիք, եւ՛ բարիք գործել։ Դայմոններու մասին հիմնական տեղեկութիւնները (որոնք հոմանիշ էին քրիստոնէական հրեշտակներուն) հին յունական աղբիւրներու մէջ կը հանդիպին Պլատոնի «Երկխօսութիւններ», «Խնճոյք», «Սոկրատէսի գովաբանութիւնը», «Էպինոմիս» աշխատութիւններուն մէջ։ Սոկրատէս երկխօսութիւններուն մէջ կ'ըսէ, որ իրենց կը տիրէ «դայմոնիոս»ը կամ ''կենիոս''ը, որ հեռացած է չար ուժերէն եւ կ'երթայ բարիի ուղղութեամբ։ Այնուհետեւ «Սոկրատէսի դեւը» կը նոյնացուի Պլատոնի Աստուծոյ եւ նէոպլատոնականներուն հետ։ Ապուլէոսը (Apuleius), որ հռոմէացի փիլիսոփայ-պլատոնական էր, մեկնաբանած է «Սոկրատէսի դեւին» գաղափարը իր «Սոկրատէսի Աստուծոյ մասին» (''De deo Socratis'') աշխատութեան մէջ։ Աշխատութիւնը կը պատմէ «Սոկրատէսի դեւին» բնոյթին եւ աստուածներու ու մարդոց միջեւ եղած միջանկեալ էակներուն մասին<ref>О божестве Сократа | Симпосий Συμπόσιον</ref>։ «Էպինոմիս» աշխատութեան մէջ (984d-985) Պլատոն դայմոնները կը բնութագրէ իբրեւ օդային էակներու տեսակ, որոնք ոգիներու նուիրապետութեան (հիերարխիային) մէջ ունին երրորդ եւ չորրորդ կարգերը՝ աստղերէն եւ աստուածներէն ետք։ Դայմոնները, որոնք գտնուած են մարդոց եւ աստուածներու միջեւ, իրականացուցած են միջնորդի դեր վերջիններուս միջեւ։ Այդ իսկ պատճառով, հին յունական ծէսերու ատեն առանձնայատուկ աղօթքով դիմած են նաեւ անոնց։ Դայմոնը (''կենիոս''ը) մարդուն կը միանայ ծննդեան պահէն եւ զայն կ'ուղեկցի մինչեւ մահ։ Չորրորդ կարգի դայմոնները կազմուած են օդէն եւ եթերէն, այդ իսկ պատճառով «որքան ալ անոնք մեզի մօտ ըլլան, կը շարունակեն մնալ անտեսանելի»։ Բացի այդ, անոնք նաեւ «ամէն ինչ արագ կը սորվին եւ ունին լաւ յիշողութիւն»։ Պլատոն բոլոր դայմոնները կ'անուանէ «պատգամաբերներ, որոնք կը թռչին բաւական արագ եւ կրնան ամէն ինչ մոխիրի վերածել»։ Դայմոնները «անկասկած գոյութիւն ունին, երբ խօսքը առանձին անհատներու կամ հասարակութիւններու հաւատալիքներուն մասին է»։ Ըստ հաւատալիքներու՝ անոնք կը յայտնուին գիշերային երազներու մէջ։ Անոնց հետ կապ կը հաստատեն գուշակներն ու քուրմերը։ Անոնք կրնան բռնել ինչպէս հիւանդները, այնպէս ալ առողջ մարդիկը։ Հին յոյները անգամ պաշտած են առանձին դեւեր՝ իբրեւ կուռքեր։ Պլատոնի եւ ստոյիկներու հետեւորդները դեւերը կը նմանցնեն «անդրաշխարհէն վերադարձած մարդու հոգիին, որ կը փորձէ վերադառնալ իր տարերքին»։ Յամբլիքոսը իր «Եգիպտական միսթերիաներ» աշխատութեան մէջ կը տարբերակէ դեւերը տեսանելի (ճանաչելի) եւ անտեսանելի (ոչ ռացիոնալ) աստուածութիւններէն ու կիսաստուած հերոսներէն։ Իրենց բնոյթով դեւերը աւելի ցած են, քան աստուածները։ == Յուդայականութիւն եւ Թալմուտ == Աստուածաշունչին մէջ դեւերը ունին ոչ ինքնուրոյն դեր։ Թալմուտին մէջ կայ յիշատակութիւն այն մասին, որ դեռեւս թանայացիներու ատեն բնակչութիւնը կը հաւատար դեւերու գոյութեան<ref>''Демонология''՝ հոդվածը Հրեական էլեկտրոնային հանրագիտարանում</ref>։ Համաձայն թալմուտեան վկայութեան՝ դեւերը Աստուծոյ կողմէ ստեղծուած են առաջին շաբաթ օրուան նախորդած մթնշաղի ատեն։ Մինչեւ Ան կը հասցնէր ստեղծել դեւերը, հասած է գիշերը, այդ իսկ պատճառով դեւերը ձեռք չեն բերած մարմնական տեսք։ Անոնք միջանկեալ դիրք ունին մարդոց եւ հրեշտակներու միջեւ։ Անոնք կը բնակին երկինքի մէջ՝ երկրի եւ լուսնի միջեւ՝ նախընտրելով աղտոտ եւ անապատային տեղանքներ։ === Քրիստոնէութիւն === ԺԱ․ (11-րդ) դարուն Ռուսիոյ մէջ բառին նշանակութիւնը սկսած է փոփոխուիլ, որմէ ետք դեւ անուանուած են բոլոր այն աստուածութիւններն ու գերբնական էակները, որոնք ունեցած են հեթանոսական ծագումնաբանութիւն։ Այս կարգին դասուած են նաեւ չարագործ ոգիներն ու առասպելական տարբեր էակները։ Այսպէս, յունարէն ''դեւ'' (''դայմոն'') բառը Աստուածաշունչին մէջ կիրարկուած է «պէս» (բես) տարբերակով, իսկ Աստուածաշունչի անգլերէն եւ գերմաներէն թարգմանութիւններուն մէջ կը գործածուին «տէվիլ» (չարք, սատանայ) անգլ․՝ ''devil'', գերմ․՝ ''Teufel'' բառերը։ Գերբնական ոգիները, որոնք Աստուծոյ կողմէ չեն արտաքսուած, կը կոչուին '''հրեշտակներ'''։ Ասկէ ալ ծագած է «արտաքսուած հրեշտակներու» մասին աստուածաշնչական աւանդոյթը, համաձայն որուն Աստուած երկինքէն վտարեց հրեշտակներուն մէկ մասը, որոնք ըմբոստութիւն բարձրացուցին Աստուծոյ դէմ այն բանին համար, որ Աստուած մարդոց շատ իրաւունքներ տուած էր։ Քրիստոնէական աւանդոյթին համաձայն՝ դեւերը Սատանային ծառաներն են, որոնք կը բնակին դժոխքի մէջ։ Անոնք կրնան յայտնուիլ երկրի վրայ։ Թէ՛ դեւերը եւ թէ՛ հրեշտակները մեծ դեր ունին Արեւմուտքի կախարդական ծէսերուն մէջ։ Արեւմուտքի մէջ զարգացած են դեւագիտութիւնն ու հրեշտակագիտութիւնը, որոնք ծագած են կնոստիկութեան եւ քապալայի զարգացման արդիւնքով։ Կախարդական գիրքերու մէջ նշուած են ոգիներուն անունները, պարտականութիւնները, կարելիութիւնները, զանոնք կանչելու, ինչպէս նաեւ կախարդին ենթարկելու կարգը։ == Դեւերու նուիրապետութիւնը == Միջնադարեան Եւրոպայի խորհրդապաշտներուն (միսթիքներուն) եւ գուշակներուն կարծիքով՝ դեւերը կը բաժնուին 9 խումբերու։ Այս մասին առաջին անգամ խօսած է հոլանտացի բժիշկ եւ ծածկագէտ (օքուլթիսթ) Եոհան Վէյերը (Johann Weyer) իր «Pseudomonarchia Daemonum» (1588) աշխատութեան մէջ։ Ան տուած է դեւերու մանրամասն դասակարգումը եւ զանոնք կանչելու կարգը։ Կան նաեւ դեւերու նկարագրութեան այլ աղբիւրներ<ref>«The Demonic Hierarchies». ''from various sources as cited''. Վերցված է 2014 թ․ փետրվարի 5-ին.</ref>։ Ընդհանուր առմամբ կարելի է առանձնացնել դեւերու մի քանի հիմնական խումբեր. * '''Կենիոս (Genius)'''՝ պահապան դեւեր, որոնք կ'ուղեկցին մարդուն, առարկային կամ տեղանքին։ Այս կարգին կարելի է դասել ժողովրդական բանահիւսութեան (ֆոլքլորի) տարբեր կերպարներ, ինչպէս օրինակ՝ անտառային, ջրային, տան ոգիները, վհուկները, նիմֆերը, տրիատները, շետուները։ * '''Որեւէ''' '''տարածքի հետ չկապուած էակներ''', ինչպէս օրինակ՝ թզուկները, էլֆերը, ջրահարսները, սատիրները, սուքուպները եւ այլն։ * '''Արքոնտներ''', որոնք բնութեան ուժերուն եւ տիեզերքի մարմնաւորումն են ու կը պահպանեն երկինքի եւ երկրի կարգուկանոնը։ Ասոնց շարքին կը դասուին դեկանները։ == Դեւերը մշակոյթին մէջ == === Գիրքերու մէջ === * Սերկէյ Մալիցքի՝ «Արպան Սայէշ» * Վիքթոր Իսեմին՝ «Ինկվիի դեւը» * Էնթոնի Փիրս՝ «Քսանֆ» * Եուլիա Ֆետոտովա՝ «Ճակատագրի վարձկանները» * Ճոնաթան Սթրաուտ՝ «Պարթեմիուսի եռագրութիւնը» === Անիմէի եւ մանկայի մէջ === * «Ao no Exorcist» (Կապոյտ դեւահանը) * «Beelzebub» (Բեէլզեբուղ) * «Jigoku Shoujo» (Դժոխքի աղջիկը) * «Kuroshitsuji» (Սեւ սպասաւորը) * «Majin Tantei Nougami Neuro» (Դեւ-խուզարկու Նօկամի Նէուրօ) == Ծանօթագրութիւններ == <references /> [[Ստորոգութիւն:Դիցաբանական էակներ]] [[Ստորոգութիւն:Դիցաբանութիւն]] [[Ստորոգութիւն:Դիցաբանութիւն ըստ ազգի]] 3iu11tvcvaazksmopa20wcqv6g2gt5m 0 33432 255735 255677 2026-09-30T10:15:25Z Maral Dikbikian 4797 255735 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր|կարգավիճակ=Նահանգ}}'''Քունէյթրա''' ({{Lang-ar|مُحافظة القنيطرة}}), Սուրիոյ տասնչորս նահանգներէն (մարզերէն) մէկն է, որ կը գտնուի [[Սուրիա|Սուրիոյ Արաբական Հանրապետութեան]] հարաւը։ Ունի 1861 քմ² տարածք եւ 64 680 բնակչութիւն (2012)<ref name="CityPop2">{{Cite web|url=http://www.citypopulation.de/Syria.html|title=Սիրիայի բնակչություն|accessdate=2011 թ․ օգոստոսի 19}}</ref>։ Քունէյթրան յատկանշական է անով, որ պաշտօնապէս իր մէջ կ'ընդգրկէ [[Իսրայէլ|Իսրայէլի]] կողմէ բռնագրաւուած [[Կոլանի բարձունքներ|Կոլանի բարձունքները]], որոնք կը կազմեն անոր տարածքին մեծագոյն մասը։ Նահանգը կը սահմանակցի [[Լիբանան|Լիբանանի]], [[Յորդանան|Յորդանանի]] եւ Իսրայէլի, ինչպէս նաեւ Սուրիոյ Տարաայի եւ Ռիֆ Տիմաշքի նահանգներուն։ Անոր տարածութիւնը, տարբեր աղբիւրներու համաձայն, կը տատանի 685 քառ․ քլ-էն մինչեւ 1,861 քառ․ քլ<ref>"Syria Provinces". ''www.statoids.com''. Archived from the original on 2015-07-13. Retrieved 2006-10-14.</ref>։ 2010 թուականի գնահատումով՝ նահանգը ունէր 87,000 բնակիչ։ Անուանական մայրաքաղաքը այժմ լքուած Քունէյթրա քաղաքն է, որ աւերուած է Իսրայէլի կողմէ՝ նախքան 1974 թուականի Յունիսին իրենց քաշուիլը՝ Ահեղ Դատաստանի (Ահարոնի կամ Եոմ Քիփուրի) պատերազմէն ետք․ 1986 թուականէն ի վեր ''տէ ֆաքթօ'' մայրաքաղաքն է Մատինաթ աս-Սալամը։ Սուրիական քաղաքացիական պատերազմին ատեն, նահանգին՝ Իսրայէլի հսկողութեան տակ չգտնուող մասերուն մեծագոյն բաժինը գրաւուեցաւ ընդդիմադիր եւ ճիհատական տարբեր ուժերու կողմէ։ 2018 թուականի ամռան, ապստամբներու հսկողութեան տակ գտնուող տարածքները վերագրաւուեցան Սուրիոյ կառավարութեան կողմէ։ 2024 թուականի սուրիական ընդդիմութեան յարձակողականներէն ետք, վերելք ապրած Հարաւային Ճակատը յայտարարեց նահանգին վրայ լիակատար հսկողութիւն հաստատելու մասին (բացառութեամբ Իսրայէլի հսկողութեան տակ գտնուող տարածքներու)։ Յետագային, Իսրայէլ իր զօրքերը յառաջացուց դէպի միջանկեալ գօտի՝ տեղական գիւղերու վրայ հրետանային հարուածներու մասին տեղեկութիւններու լոյսին տակ։ == Պատմութիւն<ref>{{Citation|title=Quneitra Governorate|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Quneitra_Governorate&oldid=1377411753|date=2026-09-29|accessdate=2026-09-30|language=en}}</ref> == Քունէյթրայի շրջակայ տարածքը բնակեցուած է հազարամեակներէ ի վեր։ Կը կարծուի, թէ Հին Քարեդարեան (հին քարի դարու) որսորդ-հաւաքիչները ապրած են հոն, ինչ որ կը հաստատուի շրջակայքը գտնուած լվալուազեան (Levallois) եւ մուսթերեան (Mousterian) կայծքարէ գործիքներու յայտնաբերումով։ Բնակավայր մը հիմնուած է առնուազն ուշ յունականութեան (հելլենիստական) շրջանին<ref>Dan Urman, Paul Virgil McCracken Flesher (1998). ''Ancient Synagogues: Historical Analysis and Archaeological Discovery''. p.&nbsp;395. ISBN&nbsp;<bdi>9004112545</bdi>.</ref> եւ շարունակուած՝ հռոմէական ու բիւզանդական ժամանակներուն․ անիկա հանրածանօթ էր «Սարիսայի» (Sarisai)<ref>Dan Urman, Paul Virgil McCracken Flesher (1998). ''Ancient Synagogues: Historical Analysis and Archaeological Discovery''. p.&nbsp;398. ISBN&nbsp;<bdi>9004112545</bdi>.</ref> անունով։ Բնակավայրը իբրեւ կանգառ կը ծառայէր Դամասկոսէն դէպի արեւմտեան Պաղեստին տանող ճամբուն վրայ։ Կըսուի, թէ Սուրբ Պօղոս անցած է այս բնակավայրէն՝ Երուսաղէմէն Դամասկոս իր ճամբորդութեան ատեն։ Պօղոսի դարձի գալուստի (քրիստոնէութիւն ընդունելու) վայրը աւանդաբար նոյնացուած է Քոքապ փոքրիկ գիւղին հետ, որ կը գտնուի Քունէյթրայի հիւսիս-արեւելքը՝ դէպի Դամասկոս տանող ճամբուն վրայ<ref>Ivan Mannheim, "Biblical Damascus", in ''Syria & Lebanon Handbook'', p. 100. 2001, Footprint Travel Guides. ISBN</ref>։ Անասնապահական տեղաշարժը դարեր շարունակ ձեւաւորած է Կոլանի բնակեցումը՝ շրջանի խստաշունչ ձմեռներուն պատճառով։ Ձմեռները «ցեղախումբերուն ստիպած են մինչեւ 19-րդ դար ապրիլ իրենց ցեղային տարածքին մէջ գտնուող հարիւրւոր պարզունակ 'ձմեռնային գիւղերու' մէջ»։ Սկսեալ 19-րդ դարու երկրորդ կէսէն՝ գիւղերը դարձան «մշտական եւ կազմեցին 20-րդ դարու Կոլանի ամբողջութեամբ նստակեաց կեանքին կորիզը»<ref>Roy Marom, “Sukayk and al-Summāqah: Mamluk Rural Geography in the Northern Jawlān/Golan Heights in the Light of Qāytbāy’s Endowment Deeds,” in Kate Raphael and Mustafa Abbasi (ed.s), ''The Golan in the Mamluk and Ottoman Periods: an Archaeological and Historical Study: Excavations at Naʿarān and Farj, In Honour of Moshe Hartal, Yigal Ben Ephraim and Shuqri ‘Arra''f, Annual of the Nelson Glueck School of Biblical Archaeology Hebrew Union College—Jewish Institute of Religion Volume xiv (2024): 69-70.</ref>։ Նահանգը հիմնուեցաւ 1964-ին՝ Ռիֆ Տիմաշքի նահանգին պատկանող Քունէյթրայի շրջանի եւ Տարաայի նահանգին պատկանող Ֆիքի շրջանի միաձուլումով։ Այս նոր նահանգի հիմնադրման պատճառը Կոլանի բարձունքները իբրեւ մէկ վարչական միաւոր կառավարելու անհրաժեշտութիւնն էր՝ նորաստեղծ Իսրայէլ Պետութեան հետ սահմանին վրայ ունեցած իր ռազմավարական եւ զինուորական կարեւորութեան պատճառով։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Բնակավայրեր այբբենական կարգով]] lzzd6qvg46ls14c6eogore0lfxiuvbg 0 33433 255736 255678 2026-09-30T10:29:27Z Maral Dikbikian 4797 255736 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր}}'''Կորճայք'''<ref>{{Citation|title=Կորճայք|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D4%BF%D5%B8%D6%80%D5%B3%D5%A1%D5%B5%D6%84&oldid=10806705|date=2026-06-30|accessdate=2026-09-30|language=hy}}</ref> (''Կորճկահայք''), [[Մեծ Հայք|Մեծ Հայքի]] վեցերորդ նահանգը, տարածուած էր [[Մոկք|Մոկքէն]] եւ [[Վասպուրական|Վասպուրականէն]] հարաւ<ref>{{Cite web|url=https://www.aztagdaily.com/archives/406535|title=Պատմական Մեծ Դէմքեր. Խրիմեան Հայրիկ Եւ Իր Ժամանակները Մկրտիչ Վարդապե|date=2018-08-29|website=Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)|language=en-US|accessdate=2026-09-29}}</ref>, [[Ուրմիոյ Լիճ|Ուրմիոյ լիճի]] եւ [[Տիգրիս (գետ)|Տիգրիս գետի]] միջեւ ինկած շրջանները։ Տարածքով Կորճայքը կը համապատասխանէ այժմեան Քրտիստանի մէկ մասին եւ կը կազմէ 14,707 քառ․ քլ տարածք։ Եղած է Մեծ Հայքի չորս բդեշխութիւններէն՝ սահմանապահ զօրասիւներէն մէկը։ Կորճայքի գրեթէ կեդրոնէն կը հոսէր Տիգրիսի ձախակողմեան ամենախոշոր վտակը՝ Մեծ Զապը։ Հարաւէն սահմանակից էր Ատիապենէին (Ասորեստան), արեւմուտքէն՝ Հայոց Միջագետքին, հիւսիս-արեւմուտքէն՝ Աղձնիքին, հիւսիսէն՝ Մոկքին եւ Վասպուրականին, արեւելքէն՝ Պարսկահայք նահանգներուն<ref>Ղուկասյան, Աշոտ. «Հայոց պատմության և հայրենագիտության բաց դաս սփյուռքահայ ուսուցիչների համար» (PDF). Էդիթ պրինտ. էջ&nbsp;10.</ref><ref>Suren T. Eremyan. ''Hayastane est Ashxarhats'oyts'-i &#x5B;Armenia according to the Ashxarhats'oyts'&#x5D;'' (English).</ref><ref name=":1">Հակոբյան, Թադևոս (1984). «Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն» (PDF).</ref>։ Աղբիւրներուն մէջ Կորճայքը հաճախ իր ամենաընդարձակ գաւառին՝ Կորդուքի անունով կոչուած է «Կորդուաց աշխարհ»։ Կորճայք տեղանուան առաջին բաղադրամասը ''կորճ'' արմատն է, որ կը նշանակէ ծուռ, անհարթ։ Ծուռ ու անհարթ կարելի է անուանել նաեւ Կորճայք նահանգին տեղանքը․ հոն կան լեռներ ու հարթութիւններ, ձորեր ու կիրճեր, չորուտներ ու եղջիւրներ (լեռնագագաթներ)։ Գուցէ հենց այս բազմազանութեան համար հայկական այս երկրամասը կոչուած է ''Կորճ Հայք'', այսինքն՝ անհարթ, ոչ միատեսակ Հայաստան։ Հետագային ''Կորճ Հայք''ը սեղմուած եւ դարձած է ''Կորճհայք'', ապա ''հ''-ի սղումով ստացած է ''Կորճայք'' ձեւը։ Այդ լեռնային, դժուարամատչելի, ճամբաներէ գրեթէ զուրկ երկրամասին մէջ զարգացումը դանդաղ ընթացք ունէր, եւ միակ քաղաքը, որ կը յիշատակուի թէ՛ հին (անթիք) շրջանին եւ թէ՛ վաղ միջնադարուն, Կորդուաց թագաւորութեան մայրաքաղաք Փինիկն է<ref>Հարությունյան, Բաբկեն. «Մեծ Հայքի վարչաքաղաքական բաժանման համակարգն ըստ Աշխարհացույց-ի մաս Ա» (PDF).</ref>։ == Անուան ծագում == Այս երկիրը «Աշխարհացոյց»-ի մէջ եւ մի քանի պատմագիրներու մօտ կոչուած է Կորճէք (Կորճայք)։ Սակայն աւելի հաճախ կը յիշատակուի իր ամենանշանաւոր գաւառին՝ Կորդուքի անունով։ Վերջին անունը անոր համար աւելի գործնական եղած է, քան Կորճէքը։ Գիտնականներէն ոմանք, նկատի ունենալով Կորդուք եւ Քրտիստան (Քրդստան) անուններուն նմանութիւնն ու տարածքով Կորդուքի եւ այժմեան Քրտիստանի նոյնութիւնը, կը ենթադրեն, թէ վերջինս կապուած է Կորդուք անուան հետ, եւ նախկին կորդուացիներն ալ իբր եղած են այժմեան քիւրտերու (քրդերու) նախահայրերը։ Ուսումնասիրողներու միւս մասը կը մերժէ այդ կարծիքը եւ կը գտնէ, որ Կորդուք ու Քրտիստան, ինչպէս նաեւ կորդուացիք ու քիւրտ անունները իրարու հետ կապ չունին․ անոնց նմանութիւնը պատահական է, եւ քիւրտերը չեն համարեր նախկին կորդուացիներուն անմիջական հետնորդները, այլ անոնց կը վերագրեն այլ ծագում, որն ալ գիտականօրէն աւելի հաւաստի է եւ ընդունելի։ == Վարչական բաժանում == Ըստ «Աշխարհացոյց»–ի, Կորճայքը բաղկացած էր 11 գաւառէ. 1.    '''Կորդուք''' 2.    '''Ճահուկ''' 3.    '''Փոքր Աղբակ''' 4.    '''Որսիրանք''' 5.    '''Այտրուանք''' (Այտուանք) 6.    '''Այգարք''' 7.    '''Մոթողանք''' 8.    '''Կարթունիք''' 9.    '''Վերին Կորդրիք''' 10.  '''Միջին Կորդրիք''' 11.  '''Ներքին Կորդրիք'''<ref>«Армянская География». ''vehi.net''. Վերցված է 2026-04-25-ին.</ref> == Պատմութիւն == Կորճէքի մասին յիշատակութիւններ կան շատ հինէն։ «Հարաւային կողմէն Բարշամը հալածելով՝ տիրեց Ասորեստանի մէկ մասին, այսինքն՝ Կորճայք<ref>Հնախօսութիւն Հայաստանի ի պէտս դպրոցաց</ref>, Մոկք եւ Պարսկահայք նահանգներուն»։ Առաջին անգամ այս երկրին վերաբերեալ մանրամասն տեղեկութիւններ կը հաղորդէ Քսենոփոնը։ Այդ տեղեկութիւններէն կերեւի, որ Կորճայքը հնագոյն ժամանակներուն բաւական զարգացած երկիր էր։ Անոր բնակչութիւնը կը զբաղէր երկրագործութեամբ, անասնապահութեամբ, արհեստներով եւ առեւտուրով։ Երկրին մէջ եղած են մի քանի քաղաքներ ու բերդեր։ Ինչպէս կերեւի, թէ՛ Աքեմենեաններու, թէ՛ Սելեւկեաններու եւ թէ՛ Պարթեւներու տիրապետութեան ժամանակաշրջանին Կորճէքը կը պահպանէր իր ներքին ինքնուրոյնութիւնը։ Աշխարհակալ այդ պետութիւններու տիրապետութիւնը Կորճայքի մէջ կը կրէր գերիշխանութեան բնոյթ։ Տիգրան Բ․-ի օրօք Կորճայքը կը միացուի Հայկական պետութեան, սակայն անոր կազմին մէջ կը մնայ շատ կարճ։ Կորճայքի «թագաւոր» Զարբիանոսը հպատակեցուած է Տիգրանի կողմէ անոր թագաւորութեան առաջին տարիներուն, սակայն հայ-հռոմէական պատերազմի ատեն կապեր հաստատած է հռոմէացիներուն հետ եւ մահապատիժի ենթարկուած՝ հայոց արքային կողմէ<ref>«Плутарх. Сравнительные жизнеописания. Лукулл». ''ancientrome.ru''. Վերցված է 2026-04-25-ին.</ref><ref>«Страбон. География. Книга XI». ''ancientrome.ru''. Վերցված է 2026-04-25-ին.</ref>։ Տիգրանի պարտութենէն ետք տարածքը գրաւած էր Պարթեւաց Հրահատ Գ․ թագաւորը (Ք․ա․ 70-57 թթ․), բայց Պոմպէոս ուղարկած է իր զօրավար Աֆրանիոսը, որ առանց մարտի խլած է տարածքը պարթեւներէն եւ վերադարձուցած՝ Տիգրանին, որ այդ ժամանակ դարձած էր «հռոմէական ժողովուրդի բարեկամն ու դաշնակիցը»<ref>«Кассий Дион. Римская история. Книга XXXVII». ''ancientrome.ru''. Վերցված է 2026-04-25-ին.</ref>։ Ք․ե․ 36-37 թթ․ այս տարածքը գրաւուած է Ատիապենէի՝ Պարթեւստանի կազմին մէջ գտնուող կիսանախ թագաւորութեան կողմէ։ Այնուհետեւ անիկա վերադարձած է Հայաստանի իշխանութեան տակ։ 298-338 թթ․ գրաւուած եղած է հռոմէացիներուն կողմէ<ref>Ա․ Ա․ Մելքոնյան, Կ․ Հ․ Խաչատրյան, Ա․ Վ․ Աղասյան, Պ․ Ս․ Ավետիսյան, Ա․ Ա․ Բոբոխյան Ա․ Ա․ խառատյան, Ռ․ Պ․ Ղազարյան, Է․ Գ․ Մինասյան, Հ․ Ղ․ Մուրադյան, Գ․ Դ․ Վարդումյան (2024). ''ՀԱՅՈՑ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ հատոր l գիրք երկրորդ''. ԶԱՆԳԱԿ.</ref>։ Արտաշէս Ա․-ի օրօք (Ք․ա․ 189-160) հայկական հողերու վերամիաւորումէն ետք, ըստ Հիւպշմանի, Հայաստան իր մէջ կընդգրկէր 14 նահանգները, ինչպէս նաեւ Կորճայքի<ref><nowiki>http://www.ysu.am/files/1-1475054501-.pdf</nowiki> {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200215121447/http://www.ysu.am/files/1-1475054501-.pdf|date=2020-02-15}} ՌԱՖԻԿ ՆԱՀԱՊԵՏՅԱՆ</ref> մեծ մասը մտած է Մեծ Հայքի մէջ, Արշակունիներու ատեն եղած է Մեծ Հայքի չորս բդեշխութիւններէն կամ սահմանապահ զօրասիւներէն մէկը, որուն բդեշխը, ըստ Ագաթանգեղոսի, կոչուած է «Երկրորդ սահմանակալն յԱսորեստանեայց կողմանէն»<ref>«Հայոց պատմություն» (PDF).</ref>։ Ա-Դ դարերուն Կորճայքը, Միջագետքի երկիրներուն հետ միասին, կռուախնձոր դարձած էր Հռոմի ու Պարսկաստանի միջեւ։ Այդ շրջանին անիկա մի քանի անգամ ձեռքէ ձեռք անցած է՝ երբեմն ենթարկուելով Հռոմի, երբեմնալ Պարսկաստանի գերիշխանութեան։ Կորճայքի որոշ մասերը մտած են Հայկական պետութեան մէջ։ 363 թուականի դաշնագիրով անիկա ամբողջութեամբ մնաց պարսիկներուն՝ կազմելով Սասանեան Պարսկաստանի մարզերէն մէկը, իսկ հետագային վերջինիս հետ միասին անցաւ Արաբական խալիֆայութեան տիրապետութեան տակ։ Հռոմէական կայսրութեան եւ Սասանեան Իրանի միջեւ Մեծ Հայքի 387 թուականի բաժանումէն ետք Կորճայքը անջատուած է՝ դառնալով անոնց միջեւ կռուախնձոր։ Ե-Զ դարերուն Սասանեան Իրանը Կորճայքը միացուցած է Ատիապենէ-Հետայապին եւ մտցուցած՝ Խորավարան քուստակին մէջ։ Սակայն այդ վարչաքաղաքական բաժանումը չէ խոչընդոտած Կորճայքի եւ կեդրոնական Հայաստանի ազգային միասնութեան, տնտեսական եւ մշակութային սերտ կապերուն, մանաւանդ որ Կորճայքը կրօնա-եկեղեցական առումով կը մնար Հայոց Կաթողիկոսի հոգեւոր գերիշխանութեան ներքոյ։ Այդ դարերուն հայերուն քովն ի վեր Կորճայքի մէջ հաստատուած էին զգալի թիւով ասորական, յատկապէս՝ նեստորական համայնքներ։ Է դարուն, այն բանէն ետք, երբ արաբները գրաւեցին հայկական Աղձնիք եւ Կորճայք շրջանները, այդ տարածքը դարձաւ Հայաստանի դէմ արաբական արշաւանքներու ցատկահարթակ։ Արաբական տիրապետութեան ատեն Կորճայքի զգալի մասը մտած է Ճեզիրէի կուսակալութեան մէջ։ Ը դարու հեղինակ Ստեփանոս Սիւնեցին կը հաղորդէ նահանգին մէջ հայերէնի բարբառի առկայութեան մասին։ Թ դարուն Տմորիքի հիւսիսային մասը՝ Ալկի կամ Ալկեքար ամրոցով, եւ Մեծ Զապի հովիտի գաւառները՝ Ճլմար, Սրինգ եւ Ագարակ ամրոցներով, կը մտնեն Վասպուրականի Արծրունեաց իշխանութեան կազմին մէջ։ Սելճուքեան նուաճումներու ատեն Կորճայքի հարաւային շրջաններուն մէջ գերիշխող կը դառնան քրտական չուական (վաչկատուն) ցեղերը։ Որոշ ուսումնասիրութիւններ «քիւրտ» անուան ծագումը կը կապեն «Կորճայք» կամ «Կորդուք» անուններուն հետ։ Այլ ուսումնասիրողներ կը մերժեն այդ ենթադրութիւնները՝ պատճառաբանելով, որ հասարակական զարգացման համեմատաբար ցած մակարդակի վրայ ապրող չուական ու խաշնարած քիւրտերը ցեղակցական որեւէ կապ չունին բարձր քաղաքակրթութեան հասած, երկրագործ կորճայեցիներուն կամ կորդուացիներուն հետ։ Օսմանեան տիրապետութեան հաստատումէն ետք Կորճայքը կը մտնէ Վանի փաշայութեան Հեքեարիի սանճաքին մէջ (որ կազմաւորուած էր 1555 թուականին), իսկ անոր Կորդուք գաւառը՝ Տիարպեքիրի վիլայէթին մէջ։ 1915 թուականի [[Հայոց Ցեղասպանութիւն|Մեծ Եղեռնի]] ատեն՝ հայերու եւ ասորիներու ջարդէն ու բռնագաղթէն ետք, Կորճայքը հիմնականին մէջ դարձաւ քրտաբնակ<ref>«Сентябрь 2023». ''Նարե Բաբուջյան'' (ռուսերեն). 2023-09-29. Վերցված է 2026-04-25-ին.</ref>։ == Նշանաւոր գաւառներ == '''Կորդուք․''' Կորճայքի ամենանշանաւոր գաւառն էր․ հիւսիսային կողմէն Արեւելեան Տիգրիսով բաժնուած էր Մոկքէն եւ կը գրաւէր Արեւելեան Տիգրիսի ու Արեւելեան Խապուրի (Տիգրիսի ձախակողմեան վտակ) միջեւ ինկած լեռնային շրջանները<ref name=":1" />։ '''Կորդրիք․''' Աւելի հնում այս գաւառը հանրածանօթ էր Տմորիք անունով։ Կը տարածուէր Կորդուքէն արեւելք։ Կորդրիքն ունէր բազմաթիւ ամրութիւններ եւ դժուարամատչելի էր արտաքին թշնամիներուն համար։ Բնաշխարհագրական առումով այս գաւառը բաժնուած էր երեք մասի՝ Վերին, Միջին եւ Ստորին կամ Ներքին Կորդրիքներու<ref name=":1" />։ '''Որսիրանք․''' Գաւառն ինկած էր Տիգրիսի ձախակողմեան վտակ Մեծ Զապ գետին վրայ։ Այս գաւառին մէջ կը գտնուէին Թուայ գիւղը եւ Արեան լիճը։ Ասոնց մօտ Վասպուրականի զօրքերը 852 թուականին մեծ դիմադրութիւն ցոյց տուած են Պուղայի բանակին, որ Խալիֆայութեան կողմէ ուղարկուած էր Հայաստանի, Վրաստանի եւ Աղուանքի մէջ ծաւալած ժողովրդա-ազատագրական ապստամբութիւնները ճնշելու համար<ref name=":1" />։ '''Փոքր Աղբակ․''' Այս գաւառն արեւելքէն դրացի էր Վասպուրականի Մեծ Աղբակ գաւառին։ Անոր գրաւած տարածքի եւ մեծութեան մասին տարբեր տուեալներ տրուած են։ Անհերքելի է միայն այն, որ այս գաւառին մէկ մասը կը կազմէր այժմեան Ճուլամերկի շրջանը։ Գաւառին գլխաւոր բերդերն էին՝ Ճլմարն ու Սրինգը, որոնց մասին գոյութիւն ունեցած է առասպելական աւանդութիւն մը<ref name=":1" />։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Բնակավայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Բնակավայրեր այբբենական կարգով]] 0famtw8soivdeq6me82hjzt8lw18u90 0 33440 255687 2026-09-29T12:04:55Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Յովհաննէս Աւետարանեան''' (ծննդեան անունով` Մեհմեթ Շիւքրի, {{ԱԾ}}), թուրք իսլամ հոգեւորական մը եղած է‚ որ քրիստոնէութիւնը ընդունած եւ հետագային դարձած է [[Չինաստան|Չինաստանի]] Հարաւային Քսինեանկի մէջ շուէտական «Mission Covenant Church»-ի միսիոնար։ == Կենսա...»: 255687 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Յովհաննէս Աւետարանեան''' (ծննդեան անունով` Մեհմեթ Շիւքրի, {{ԱԾ}}), թուրք իսլամ հոգեւորական մը եղած է‚ որ քրիստոնէութիւնը ընդունած եւ հետագային դարձած է [[Չինաստան|Չինաստանի]] Հարաւային Քսինեանկի մէջ շուէտական «Mission Covenant Church»-ի միսիոնար։ == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է [[Էրզրում]] 1861-ին‚ իսլամ ընտանիքի մը մէջ։ Անոր մայրը խուլ‚ կոյր ու համր եղած է, մահացած է երբ Աւետարանեան երկու տարեկան էր։ Անոր հայրը տէրվիշ մը եղած է։ Ան իր անունը փոխած է հայկական Յովհաննէս Աւետարանեանի եւ [[Քրիստոնէութիւն|քրիստոնեայ]] մկրտուած է [[Թիֆլիս|Թիֆլիսի]] մէջ՝ [[28 Փետրուար]] 1885-ին։ Իր ինքնակենսագրական «Իսլամ մը‚ որ քրիստոնեայ դարձաւ» գիրքին մէջ Աւետարանեան նշած է‚ որ ինք չէ գիտցած‚ որ Մուհամետ մարգարէի շառաւիղներէ է եւ տեղեակ դարձած է‚ երբ հօր հետ Էրզրում մեկնած է։ Այդ ճամբորդութեան ընթացքին Աւետարանեան ու անոր հայրը կը կրէին կանաչ գոյնով փաթթոցներ‚ որոնք կրելու իրաւունքը միայն ունին Մուհամետի շառաւիղները։ Նախքան այդ ան այդ փաթթոցը կրած էր միայն մէկ անգամ՝ իր մանկութեան ընթացքին։ Ան առաջին անձն է շուէտական« Mission Covenant Church»-էն, որ մնացած է [[Քաշկար|Քաշկարի]] մէջ (1892)։ 1897-ին հեռացած է Քաշկարէն մտածելով‚ որ շուտով կը վերադառնայ‚ սակայն չէ վերադարձած։ Փոխարէնը ան գործած է [[Պուլկարիա|Պուլկարիոյ]] մէջ «German Orient Mission»-ի հետ։ Այդտեղ սկսած է հրատարակել քրիստոնէական [[թրքերէն]] թերթ մը՝ «Կիւնեշ»ը‚ որ ցրուած է [[Թուրքիա|Թուրքիոյ]] մէջ<ref>{{Cite web|url=https://horizonweekly.ca/en/81013-2/|title=Մեհմեթ Շիւքրի. Թուրք մը որ հայացած էր եւ դարձած Յովհաննէս Աւետարանեան|last=|date=|language=en-US|accessdate=2026-09-29}}</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} o33b1mf4nka9b7dpzh93qjvmjkil8a9 0 33441 255688 2026-09-29T12:29:22Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Թանգարան}} '''Վատիկանի թանգարանները''' ({{lang-it|Musei Vaticani}}), [[Վատիկան]]<nowiki/>ի թանգարաններն են, կը գտնուեն քաղաքի սահմանները։ Անոնք կը ցուցադեն [[Հռոմի Պապ|Հռոմի պապերու]] արուեստի հաւաքածուները, որոնք այդտեղ բերուած են դարեր շարունակ<ref>{{Cite web|url=http://www.divento.com/...»: 255688 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Թանգարան}} '''Վատիկանի թանգարանները''' ({{lang-it|Musei Vaticani}}), [[Վատիկան]]<nowiki/>ի թանգարաններն են, կը գտնուեն քաղաքի սահմանները։ Անոնք կը ցուցադեն [[Հռոմի Պապ|Հռոմի պապերու]] արուեստի հաւաքածուները, որոնք այդտեղ բերուած են դարեր շարունակ<ref>{{Cite web|url=http://www.divento.com/en/content/304-meet-antonio-paolucci|title=Meet Antonio Paolucci - Divento|website=www.divento.com|language=անգլերէն|accessdate=2026-09-29}}</ref>։ Կ'ընդգրկեն ամէնէն յայտնի դասական քանդակներն ու [[Վերածնունդ|Վերածնունդի]] դարաշրջանի արուեստի կարեւորագոյն գլուխգործոցները<ref>{{Cite web|url=https://www.italia.it/en/lazio/rome/things-to-do/vatican-museums-and-sistine-chapel|title=Vatican Museums & Sistine Chapel: art collections|website=Italia.it|language=անգլերէն|accessdate=2026-09-29}}</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Թանգարաններ]] [[Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով]] ejvp0njzzd5gybx9j63o3lnuav3ude7 0 33442 255689 2026-09-29T12:51:00Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Թանգարան}} '''Տրեստէնի''' '''պետական ​​արուեստի հաւաքածոյք''' ({{lang-de|Staatliche Kunstsammlungen Dresden}}, (ˈʃtaːtlɪçə ˈkʊnstˌzamlʊŋən ˈdʁeːzdən)), մշակութային հաստատութիւն՝ [[Գերմանիա|Գերմանիոյ]] [[Տրեստէն]] քաղաքին մէջ, կը պատկանի Սաքսոնիա մարզին։ Անիկա աշխարհի ամէնէն յայտնի եւ...»: 255689 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Թանգարան}} '''Տրեստէնի''' '''պետական ​​արուեստի հաւաքածոյք''' ({{lang-de|Staatliche Kunstsammlungen Dresden}}, (ˈʃtaːtlɪçə ˈkʊnstˌzamlʊŋən ˈdʁeːzdən)), մշակութային հաստատութիւն՝ [[Գերմանիա|Գերմանիոյ]] [[Տրեստէն]] քաղաքին մէջ, կը պատկանի Սաքսոնիա մարզին։ Անիկա աշխարհի ամէնէն յայտնի եւ ամէնէն հին թանգարանային հաստատութիւններէն մէկն է, որ ձեւաւորուած է 16-րդ դարուն՝ սաքսոնական ընտրողներու հաւաքածուներէն<ref>{{Cite web|url=https://www.lookforplace.co.uk/plcts/view.php?view=2862|title=Staatliche Kunstsammlungen Dresden|website=www.lookforplace.co.uk|language=անգլերէն|accessdate=2026-09-29}}</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Թանգարաններ]] [[Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով]] 062w1qqbrx0gwdmk7c4nz6ijqdl43mm 0 33443 255690 2026-09-29T13:37:40Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Ճաքոմօ (Յակոբ) Չամիչեան''' ({{ԱԾ}}), տարրաբան, լուսաքիմիագիտութեան հիմնադիրներէն մին։ Ան բացառիկ նպաստ բերած է տեսական եւ բնագիտական քիմիայի, բնական նիւթերու ուսումնասիրութեան եւ բուսական քիմիագիտութեան: == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է Իտալիա|Ի...»: 255690 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Ճաքոմօ (Յակոբ) Չամիչեան''' ({{ԱԾ}}), տարրաբան, լուսաքիմիագիտութեան հիմնադիրներէն մին։ Ան բացառիկ նպաստ բերած է տեսական եւ բնագիտական քիմիայի, բնական նիւթերու ուսումնասիրութեան եւ բուսական քիմիագիտութեան: == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է [[Իտալիա|Իտալիոյ]] Թրիեսթէ քաղաքը (այն ատեն կը պատկանէր Աւստրիոյ կայսրութեան)։ Անոր ընտանիքը վաճառականութեամբ զբաղած է, գաղթած է [[Կոստանդնուպոլիս|Կոստանդնուպոլսէն]] 1850-ի շուրջ։ [[Պատկեր:Giacomo Luigi Ciamician (Chimico, 1857-1922).jpg|մինի|217x217փքս|Չամիչեան դասախօսութեան ատեն։]] Չամիչեան երկրորդական ուսումը ստացած է իր ծննդավայրին մէջ եւ այնուհետեւ յաճախած է [[Վիեննա|Վիեննայի]] համալսարանը (1874-1880)։ Իր դոկտորական տիտղոսը ստացած է [[Գերմանիա|Գերմանիոյ]] Կիսէնի համալսարանէն, որ գերմանախօս միակ համալսարանն էր, որ նման տիտղոսը կու տար երկրորդականի շրջանին դասական ուսման չհետեւած ուսանողնեըրու։ Ապա փոխադրուած է [[Հռոմ]], ուր աշխատած է տեղւոյն քիմիական հիմնարկին մէջ, իսկ 1887-1889-ին դասաւանդելէ ետք Փատովայի համալսարանը, 1889-ին իբրեւ դասախօս անցած է [[Պոլոնիա|Պոլոնիայի]] համալսարանը, ուր դասաւանդած է մինչեւ մահ։ == Աշխատութիւններ == Պոլոնիայի համալսարանին մէջ իր պաշտօնավարութեան 32 տարիներուն ընթացքին գրած է շուրջ 4000 ուսումնասիրութիւններ եւ յօդուածներ։ Չամիչեան իր աշխատանքին մէջ, կեդրոնացած է մանաւանդ լուսաքիմիագիտութեան վրայ (photochemistry), եւ գիտաժողովներու ընթացքին ջատագով հանդիսացած է արեգակնային ժերմուժի օգտագործման, ռահվիրայ հանդիսանալով այս բնագաւառին մէջ։ Ան շինած է մարտկոց (battery) մը, որ իր աշխատած տարրալուծարանին լոյսերը կը վառէր: Չամիչեան եղած էր առաջին անձը, որ արեգակնային ժերմուժի արժէքը գիտնալով, զայն օգտագործած է։ Չամիչեան հաւատացողը եղած է գիտութեան հանրային օգտագործման։ 1910-ին Թրիեսթէի առաջին ներկայացուցիչը ընտրուած է իտալական Ծերակոյտին մէջ։ 1905-1921-ին, Չամիչեան 9 անգամ առաջադրուած է քիմիագիտութեան [[Նոպելեան Մրցանակ|Նոպէլեան մրցանակին]]։ == Յիշատակ == իր նախաձեռնութեամբ շինուող քիմիագիտութեան հիմնարկը յետմահու կոչուած է Ճաքոմօ Չամիչեանի անունով։ Իր ծննդավայր Թրիեսթէի «Հայերու փողոց»ը վերամկրտուած է Չամիչեանի անունով։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Հայ բնագէտներ]] 3qyqoz8oldym1cuqo8zdx8a686vnbg2 255691 255690 2026-09-29T13:38:44Z Azniv Stepanian 8 255691 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Ճաքոմօ (Յակոբ) Չամիչեան''' ({{ԱԾ}}), տարրաբան, լուսաքիմիագիտութեան հիմնադիրներէն մին։ Ան բացառիկ նպաստ բերած է տեսական եւ բնագիտական քիմիայի, բնական նիւթերու ուսումնասիրութեան եւ բուսական քիմիագիտութեան: == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է [[Իտալիա|Իտալիոյ]] Թրիեսթէ քաղաքը (այն ատեն կը պատկանէր Աւստրիոյ կայսրութեան)։ Անոր ընտանիքը վաճառականութեամբ զբաղած է, գաղթած է [[Կոստանդնուպոլիս|Կոստանդնուպոլսէն]] 1850-ի շուրջ։ Չամիչեան երկրորդական ուսումը ստացած է իր ծննդավայրին մէջ եւ այնուհետեւ յաճախած է [[Վիեննա|Վիեննայի]] համալսարանը (1874-1880)։ Իր դոկտորական տիտղոսը ստացած է [[Գերմանիա|Գերմանիոյ]] Կիսէնի համալսարանէն, որ գերմանախօս միակ համալսարանն էր, որ նման տիտղոսը կու տար երկրորդականի շրջանին դասական ուսման չհետեւած ուսանողնեըրու։ Ապա փոխադրուած է [[Հռոմ]], ուր աշխատած է տեղւոյն քիմիական հիմնարկին մէջ, իսկ 1887-1889-ին դասաւանդելէ ետք Փատովայի համալսարանը, 1889-ին իբրեւ դասախօս անցած է [[Պոլոնիա|Պոլոնիայի]] համալսարանը, ուր դասաւանդած է մինչեւ մահ։ == Աշխատութիւններ == Պոլոնիայի համալսարանին մէջ իր պաշտօնավարութեան 32 տարիներուն ընթացքին գրած է շուրջ 4000 ուսումնասիրութիւններ եւ յօդուածներ։[[Պատկեր:Giacomo Luigi Ciamician (Chimico, 1857-1922).jpg|մինի|217x217փքս|Չամիչեան դասախօսութեան ատեն։|ձախից]]Չամիչեան իր աշխատանքին մէջ, կեդրոնացած է մանաւանդ լուսաքիմիագիտութեան վրայ (photochemistry), եւ գիտաժողովներու ընթացքին ջատագով հանդիսացած է արեգակնային ժերմուժի օգտագործման, ռահվիրայ հանդիսանալով այս բնագաւառին մէջ։ Ան շինած է մարտկոց (battery) մը, որ իր աշխատած տարրալուծարանին լոյսերը կը վառէր: Չամիչեան եղած էր առաջին անձը, որ արեգակնային ժերմուժի արժէքը գիտնալով, զայն օգտագործած է։ Չամիչեան հաւատացողը եղած է գիտութեան հանրային օգտագործման։ 1910-ին Թրիեսթէի առաջին ներկայացուցիչը ընտրուած է իտալական Ծերակոյտին մէջ։ 1905-1921-ին, Չամիչեան 9 անգամ առաջադրուած է քիմիագիտութեան [[Նոպելեան Մրցանակ|Նոպէլեան մրցանակին]]։ == Յիշատակ == իր նախաձեռնութեամբ շինուող քիմիագիտութեան հիմնարկը յետմահու կոչուած է Ճաքոմօ Չամիչեանի անունով։ Իր ծննդավայր Թրիեսթէի «Հայերու փողոց»ը վերամկրտուած է Չամիչեանի անունով։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Հայ բնագէտներ]] 1fqrsn4a995atfi1cune57ybhq9zv9r 0 33444 255692 2026-09-29T13:48:38Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «'''Ճաքոմօ Չամիչեան փողոց''' ({{lang-it|Via Giacomo Ciamician}}), փողոց, [[Իտալիա|Իտալիոյ]] Թրիէսթ քաղաքի պատմական կեդրոնը: Անիկա վերամկրտուած է ի պատիւ հայազգի քիմիկոս, լուսաքիմիայի հիմնադիր եւ իտալական ծերակոյտի անդամ Ճաքոմօ (Յակոբ) Չամիչեանի (1857–1922)<ref name=":0">{{Cite web|url=https://trieste-di-ieri-e...»: 255692 wikitext text/x-wiki '''Ճաքոմօ Չամիչեան փողոց''' ({{lang-it|Via Giacomo Ciamician}}), փողոց, [[Իտալիա|Իտալիոյ]] Թրիէսթ քաղաքի պատմական կեդրոնը: Անիկա վերամկրտուած է ի պատիւ հայազգի քիմիկոս, լուսաքիմիայի հիմնադիր եւ իտալական ծերակոյտի անդամ Ճաքոմօ (Յակոբ) Չամիչեանի (1857–1922)<ref name=":0">{{Cite web|url=https://trieste-di-ieri-e-di-oggi.it/2021/08/03/trieste-vie-e-piazze/|title=Trieste – Vie e Piazze – TRIESTE – DI IERI E DI OGGI|website=trieste-di-ieri-e-di-oggi.it|access-date=2026-09-05}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.triestemetro.eu/itinerari/punto/77/34/via-ciamician|title=TRIESTEMETRO {{!}} 8 linee dedicate ad altrettanti temi e aspetti della cultura di Trieste - Via Ciamician|last=Trieste|first=Comune di|website=www.triestemetro.eu|language=en|access-date=2026-09-05}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.tripadvisor.it/Attraction_Review-g187813-d24991070-Reviews-Via_Ciamician-Trieste_Province_of_Trieste_Friuli_Venezia_Giulia.html|title=Via Ciamician}}</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փողոցներ]] [[Ստորոգութիւն:Փողոցներ այբբենական կարգով]] gvkeuqubr7lwn301ktx8xg0uwe1aeyu 0 33445 255693 2026-09-29T14:13:27Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Թանգարան}} '''«Պոտը»''' '''թանգարան''' ({{lang-de|Bode-Museum}}), գեղարուեստական թանգարան, [[Պերլին]]` Թանգարանային կղզիին մէջ, կառուցուած է 898 1904 թուականներուն։ Կ'ընդգրէ քանդակներոը հաւաքածոյ, բիւզանդական արուեստի թանգարանը եւ Գերմանիոյ մէւ ամէնէն մեծ դրամագիտական...»: 255693 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Թանգարան}} '''«Պոտը»''' '''թանգարան''' ({{lang-de|Bode-Museum}}), գեղարուեստական թանգարան, [[Պերլին]]` Թանգարանային կղզիին մէջ, կառուցուած է 898 1904 թուականներուն։ Կ'ընդգրէ քանդակներոը հաւաքածոյ, բիւզանդական արուեստի թանգարանը եւ Գերմանիոյ մէւ ամէնէն մեծ դրամագիտական հաւաքածուն<ref>History – Sculpture Collection and Museum of Byzantine Art.</ref>։ Թանգարանը բացուած է [[7 Հոկտեմբեր]] 2006-ին` վեցամեայ վերանորոգումէ ետք։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Թանգարաններ]] [[Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով]] d3l8pzyrqsy9owhjkz3ajcby71gxurk 0 33446 255694 2026-09-29T15:41:24Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «'''Ասպետ''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է [[հայերէն]] ''ասպետ''՝ «ձիաւոր իշխան» բառէն, որ իրանական փոխառութիւն է։ Որպէս անձնանուն գործածուած է 15-րդ դարուն<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակ...»: 255694 wikitext text/x-wiki '''Ասպետ''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է [[հայերէն]] ''ասպետ''՝ «ձիաւոր իշխան» բառէն, որ իրանական փոխառութիւն է։ Որպէս անձնանուն գործածուած է 15-րդ դարուն<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութիւն, 1946, էջ 231։</ref>։ == Գործածութիւններ == * Ասպետ Արշակունի, այսպէս կոչուած է Օշին Ա․ Գանձակեցին<ref>Չամչ․ Գ․ 10, Սիսուան 49 բ, 532 բ</ref>։ * Ասպետ, Մամեստիոյ հայ քաղաքապետ<ref>Սիսուան, 248 ա</ref>։ * Ասպետ, որ եւ Սարգիս, որդի Մարեմիկի եւ Վասլի, եղբայր Գրիգոր Տղայի։ Քահանայ էր<ref>Թորոս Աղբար, Ա․ 118</ref>։ * Ասպետ, ոմն ստացիչ՝ 1420 թուականէն առաջ<ref>Տաշեան, Ցուց․ 665 բ, 666 ա</ref>։ * Ասպետ, պարոն, որուն որդին՝ Վահրամը, եւ դուստրը՝ Թիֆանէն, Աւետարան մը գնեցին եւ նուիրեցին Կիպրոսի եկեղեցւոյն՝ 1468 թուականին<ref>Ձեռագիր, Միւնիխ, 8 բ</ref>։ * Ասպետ, այլ ոմն, յիշուած՝ 15-րդ դարուն<ref>Ցուց․ Գէորգեան, №671</ref>։ == Ծանոթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> [[Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ]] tqze8zt1utmhe1fomoi9rmq2mbogxzf 255695 255694 2026-09-29T15:41:51Z Azniv Stepanian 8 255695 wikitext text/x-wiki '''Ասպետ''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է [[հայերէն]] ''ասպետ''՝ «ձիաւոր իշխան» բառէն, որ իրանական փոխառութիւն է։ Որպէս անձնանուն գործածուած է 15-րդ դարուն<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութիւն, 1946, էջ 231։</ref>։ == Գործածութիւններ == * Ասպետ Արշակունի, այսպէս կոչուած է Օշին Ա․ Գանձակեցին<ref>Չամչ․ Գ․ 10, Սիսուան 49 բ, 532 բ</ref>։ * Ասպետ, Մամեստիոյ հայ քաղաքապետ<ref>Սիսուան, 248 ա</ref>։ * Ասպետ, որ եւ Սարգիս, որդի Մարեմիկի եւ Վասլի, եղբայր Գրիգոր Տղայի։ Քահանայ էր<ref>Թորոս Աղբար, Ա․ 118</ref>։ * Ասպետ, ոմն ստացիչ՝ 1420 թուականէն առաջ<ref>Տաշեան, Ցուց․ 665 բ, 666 ա</ref>։ * Ասպետ, պարոն, որուն որդին՝ Վահրամը, եւ դուստրը՝ Թիֆանէն, Աւետարան մը գնեցին եւ նուիրեցին Կիպրոսի եկեղեցւոյն՝ 1468 թուականին<ref>Ձեռագիր, Միւնիխ, 8 բ</ref>։ * Ասպետ, այլ ոմն, յիշուած՝ 15-րդ դարուն<ref>Ցուց․ Գէորգեան, №671</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> [[Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ]] 4t7dj9rkeux1ze1930m45uatg14m2l9 0 33447 255696 2026-09-29T15:59:34Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անուն|այլ ձևեր=Ծատուր, Ասատուր}}'''Աստուածատուր''' հայկական արական անուն է, յունական ծագմամբ Թէոդորոս անուան թարգմանութիւնն է։ Կրճատուած տարբերակներն են՝ Ասատուր, Ծատուր։ Այս անուններով եւ «եան» մասնիկով կազմուած մականուններն են՝ Աստուածատ(ու)րեան,...»: 255696 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անուն|այլ ձևեր=Ծատուր, Ասատուր}}'''Աստուածատուր''' հայկական արական անուն է, յունական ծագմամբ Թէոդորոս անուան թարգմանութիւնն է։ Կրճատուած տարբերակներն են՝ Ասատուր, Ծատուր։ Այս անուններով եւ «եան» մասնիկով կազմուած մականուններն են՝ Աստուածատ(ու)րեան, Ծատուրեան, Ասատրեան<ref name=":1">[[Հրաչեայ Աճառեան]], «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութիւն, 1946 ։</ref>։ == Անունը կրողներ == * Աստուածատուր Սալթանեան` հայ նկարիչ։ * Աստուածատուր Պետրոսեան, պետական եւ ռազմական գործիչ։ * Աստուածատուր Խաչատրեան, հայ պատմաբան։ * [[Աստուածատուր Բաբիկեան]]<ref name=":1" />, հայ գրող, թարգմանիչ։ * Աստուածատուր (բանաստեղծ) == Ծանոթագրություններ == <references responsive="1"></references> [[Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ]] mi1lfay363zw6wef0ivdbugwqeywep2 0 33448 255697 2026-09-29T16:15:56Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Աստուածատուր Բաբիկեան''' ({{ԱԾ}}), հայ գրող, թարգմանիչ, [[Վիեննա|Վիեննայի]] [[Մխիթարեան Միաբանութիւն|Մխիթարեանն միաբանութեան]] հիմնադիրներէն ու առաջին աբբահայրը։ == Կենսագրական գիծեր == 1772 թուականին Վենետիկի Մխիթարեան միաբանութենէն իր տասնմեկ համ...»: 255697 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Աստուածատուր Բաբիկեան''' ({{ԱԾ}}), հայ գրող, թարգմանիչ, [[Վիեննա|Վիեննայի]] [[Մխիթարեան Միաբանութիւն|Մխիթարեանն միաբանութեան]] հիմնադիրներէն ու առաջին աբբահայրը։ == Կենսագրական գիծեր == 1772 թուականին Վենետիկի Մխիթարեան միաբանութենէն իր տասնմեկ համախոհներով հեռացած է [[Թրիէսթ]], ապա՝ Վիեննա (1810), ուր եւ յաջորդ տարին հիմնած է միաբանութիւն, որ [[Աւստրիա|Աւստրիոյ]] կայսր Ֆրանց Եոզէֆ Ա․ պաշտօնապէս ճանչցած է 1811 թուականին։ 1812 թուականին հիմնադրած է նոյն միաբանութեան տպարանը։ == Աշխատութիւններ == Գրած է «Համառօտ յայտ յանդիմանութիւն երկուց ճշմարտութեանց ընդդէմ երկուց մոլար դրութեանց» (1817) աշխատութիւնը։ Թարգմանած է Քարոլոս Պիլլուարթի «Բովանդակութիւն բովանդակութեան Ա․ Թովմայի․․․» փիլիսոփաեանկան աստվածաբանական երկասիրութիւնը (հատոր 1-3, 1810-1813)<ref>[http://www.armin.am/armenianlanguage/am/Encyclopedia_Of_armenian_language_and_literature_babikyan_astvacatur «Ով ով է։ Հայեր» հանրագիտարան, հատոր առաջին, գլխ. խմբ. Հովհ. Այվազյան, Հայկական հանրագիտարան հրատ., Երևան, 2005:]{{Չաշխատող արտաքին հղում|bot=InternetArchiveBot}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://zarkfoundation.com/library/%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%bf%d5%b8%d6%82%d6%80-%d5%a2%d5%a1%d5%a2%d5%ab%d5%af%d5%b5%d5%a1%d5%b6/|title=Zarkfoundation - Աստվածատուր Բաբիկյան|website=zarkfoundation.com}}</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Գրականութիւն == * Յուշարձան (գրական ժողովածոյ), Վիեննա, 1911։ {{ՀՍՀ|հատոր=2|էջ=194}} [[Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Մխիթարեան միաբանութեան անդամներ]] t7sha4eqjtl8klg7hiv1yq8i79atamf 255698 255697 2026-09-29T16:16:48Z Azniv Stepanian 8 /* Աշխատութիւններ */ 255698 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Աստուածատուր Բաբիկեան''' ({{ԱԾ}}), հայ գրող, թարգմանիչ, [[Վիեննա|Վիեննայի]] [[Մխիթարեան Միաբանութիւն|Մխիթարեանն միաբանութեան]] հիմնադիրներէն ու առաջին աբբահայրը։ == Կենսագրական գիծեր == 1772 թուականին Վենետիկի Մխիթարեան միաբանութենէն իր տասնմեկ համախոհներով հեռացած է [[Թրիէսթ]], ապա՝ Վիեննա (1810), ուր եւ յաջորդ տարին հիմնած է միաբանութիւն, որ [[Աւստրիա|Աւստրիոյ]] կայսր Ֆրանց Եոզէֆ Ա․ պաշտօնապէս ճանչցած է 1811 թուականին։ 1812 թուականին հիմնադրած է նոյն միաբանութեան տպարանը։ == Աշխատութիւններ == Գրած է «Համառօտ յայտ յանդիմանութիւն երկուց ճշմարտութեանց ընդդէմ երկուց մոլար դրութեանց» (1817) աշխատութիւնը։ Թարգմանած է Քարոլոս Պիլլուարթի «Բովանդակութիւն բովանդակութեան Ա․ Թովմայի․․․» փիլիսոփաեանկան աստվածաբանական երկասիրութիւնը (հատոր 1-3, 1810-1813)<ref>[http://www.armin.am/armenianlanguage/am/Encyclopedia_Of_armenian_language_and_literature_babikyan_astvacatur «Ով ով է։ Հայեր» հանրագիտարան, հատոր առաջին, գլխ. խմբ. Հովհ. Այվազյան, Հայկական հանրագիտարան հրատ., Երևան, 2005:]</ref><ref>{{Cite web|url=https://zarkfoundation.com/library/%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%be%d5%a1%d5%ae%d5%a1%d5%bf%d5%b8%d6%82%d6%80-%d5%a2%d5%a1%d5%a2%d5%ab%d5%af%d5%b5%d5%a1%d5%b6/|title=Zarkfoundation - Աստվածատուր Բաբիկյան|website=zarkfoundation.com}}</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} == Գրականութիւն == * Յուշարձան (գրական ժողովածոյ), Վիեննա, 1911։ {{ՀՍՀ|հատոր=2|էջ=194}} [[Ստորոգութիւն:Հայ գրողներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ թարգմանիչներ]] [[Ստորոգութիւն:Մխիթարեան միաբանութեան անդամներ]] j0eauivi2agw71cp21qe3w3yh6rwi7q 0 33449 255699 2026-09-29T16:23:15Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «'''Աւետաբեր''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է [[հայերէն]] ''աւետաբեր''՝ «աւետիս բերող» բառէն<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութիւն, 1946, էջ 330։</ref>։ == Գործածութիւններ == * Աւետաբեր, որդի Կիր...»: 255699 wikitext text/x-wiki '''Աւետաբեր''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է [[հայերէն]] ''աւետաբեր''՝ «աւետիս բերող» բառէն<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութիւն, 1946, էջ 330։</ref>։ == Գործածութիւններ == * Աւետաբեր, որդի Կիրակոսի եւ եղբայր [[Բաբերդ|Բաբերդցի]] Վարդան աբեղայի, որ 1371 թուականին [[Երուսաղէմ|Երուսաղէմի]] մէջ գրեց Աւետարան<ref>Ձեռագիր, Վասպուրական 220</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> [[Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ]] h4bmm0q0j4gc241au6zskg486ibab9n 0 33450 255700 2026-09-29T16:28:01Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «'''Ավագշահ''', հայկական արական անուն։ Կազմուած է [[հայերէն]] [[Աւագ (անձնանուն)|Աւագ]] անունէն եւ [[պարսկերէն]]՝ ''شاه'', ''շահ''` «թագաւոր» բառէն<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութիւն, 1946, էջ 325։</ref>։...»: 255700 wikitext text/x-wiki '''Ավագշահ''', հայկական արական անուն։ Կազմուած է [[հայերէն]] [[Աւագ (անձնանուն)|Աւագ]] անունէն եւ [[պարսկերէն]]՝ ''شاه'', ''շահ''` «թագաւոր» բառէն<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութիւն, 1946, էջ 325։</ref>։ Յիշատակուած է 1490 թուականէն ուշ գրուած յիշատակարանի մը մէջ<ref>Ձեռագիր, Սեւան 5ա։</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> [[Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ]] iv3qqyescknciwocmb7c5pa032erwpl 255701 255700 2026-09-29T16:29:01Z Azniv Stepanian 8 255701 wikitext text/x-wiki '''Աւագշահ''', հայկական արական անուն։ Կազմուած է [[հայերէն]] [[Աւագ (անձնանուն)|Աւագ]] անունէն եւ [[պարսկերէն]]՝ ''شاه'', ''շահ''` «թագաւոր» բառէն<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութիւն, 1946, էջ 325։</ref>։ Յիշատակուած է 1490 թուականէն ուշ գրուած յիշատակարանի մը մէջ<ref>Ձեռագիր, Սեւան 5ա։</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> [[Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ]] 5omi8nqfwjowwu6ltai52nih8kb952h 0 33451 255702 2026-09-29T16:36:06Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «'''Աւագտէր''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է հայերէն ''աւագ'' եւ ''տէր'' բառերէն։ Կայ նաեւ Տիրաւագ անունը, որ կազմուած է այս մասնիկներու հակադիր կցմամբ<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութի...»: 255702 wikitext text/x-wiki '''Աւագտէր''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է հայերէն ''աւագ'' եւ ''տէր'' բառերէն։ Կայ նաեւ Տիրաւագ անունը, որ կազմուած է այս մասնիկներու հակադիր կցմամբ<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութիւն, 1946, էջ 326։</ref>։ == Գործածութիւններ == * Աւագտէր, աստուածաբան վարդապետ որդի Յովհաննէսի, աշակերտ Սարգիս վարդապետի եւ Երեմիա ճգնաւորի։ Առաջնորդն էր Սրկղունք գիւղի Բոլորաձորի անապատի, որ կը կոչուէր Սպիտակաւոր Աստուածածինի վանք<ref>Ձեռագիր, Վասպուրական 522</ref><ref>Սիսական 130 բ</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> [[Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ]] p0zjc8a9emzcq71wgf5w1qx2xe96s36 0 33452 255703 2026-09-29T16:45:32Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «'''Աւետաւոր''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է [[հայերէն]] ''աւետաւոր''՝ «բարի լոյս բերող» բառէն։ Գործածուած է 14-15-րդ դարերուն։ Կը համապատասխանէ [[արաբերէն]] «''Bašĩr''» անուան<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալ...»: 255703 wikitext text/x-wiki '''Աւետաւոր''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է [[հայերէն]] ''աւետաւոր''՝ «բարի լոյս բերող» բառէն։ Գործածուած է 14-15-րդ դարերուն։ Կը համապատասխանէ [[արաբերէն]] «''Bašĩr''» անուան<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութիւն, 1946, էջ 330։</ref>։ == Գործածութիւններ == * Աւետւոր, աշակերտ, որ 1421 թվուականին Աղեթի վանքին մէջ գրեց Ճաշոց մը<ref>Ձեռագիր, Թաւրիզ, 111 բ։</ref>։ * Աւետւոր, որդի Պարոնշահի, որ 1329 թուականին ստացաւ Աւետարան մը<ref>Ձեռագիր, Վասպուրական 179</ref>։ * Աւետւոր, յիշատակուած է 1311 թուականէն ուշ գրուած անթուական յիշատակարանի մը մէջ<ref>Ձեռագիր, Թաւրիզ, 73 ա։</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> [[Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ]] next8q5xlifin06amb1svr7u50x4r58 0 33453 255704 2026-09-29T16:50:48Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «'''Աւետում''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է [[հայերէն]] ''աւետում'' բառէն (ի յիշատակ Աստուածածնի Աւետման տօնի)։ Կը համապատասխանէ ''[[Համբարձում (անձնանուն)|Համբարձում]], Երեւում, [[Աւետիս (անձնանուն)|Աւետիս]]'' անձնանուններուն։ Հին ատեն չէ գործածուած, տարածուած է հն...»: 255704 wikitext text/x-wiki '''Աւետում''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է [[հայերէն]] ''աւետում'' բառէն (ի յիշատակ Աստուածածնի Աւետման տօնի)։ Կը համապատասխանէ ''[[Համբարձում (անձնանուն)|Համբարձում]], Երեւում, [[Աւետիս (անձնանուն)|Աւետիս]]'' անձնանուններուն։ Հին ատեն չէ գործածուած, տարածուած է հնդկահայերու շրջանին<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութիւն, 1946, էջ 342։</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> [[Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ]] 0e8swb0dnu9jf2ddgezgevedimeps8j 0 33454 255705 2026-09-29T16:57:25Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «'''Արեգ''', հայկական արական տարածուած անուն։ Արեգը [[Հայկական Դիցաբանութիւն|հայկական դիցաբանութեան]] մէջ ամէնէն հին աստուածներէն էր, կը մարմնաւորէր արեւը, որ «հրային լուսափայլ ճաճանչներով էր եւ գիշերները կը հանգստանար Վանայ ծովի յատակը, իր ոսկեղէն անկողինին մէջ»...»: 255705 wikitext text/x-wiki '''Արեգ''', հայկական արական տարածուած անուն։ Արեգը [[Հայկական Դիցաբանութիւն|հայկական դիցաբանութեան]] մէջ ամէնէն հին աստուածներէն էր, կը մարմնաւորէր արեւը, որ «հրային լուսափայլ ճաճանչներով էր եւ գիշերները կը հանգստանար Վանայ ծովի յատակը, իր ոսկեղէն անկողինին մէջ» ([[Րաֆֆի]])։ Իբրեւ անձնանուն գործածական դարձած է վերջին դարուն ՝ գեղարուեստական գրականութեան ազդեցութեամբ՝ [[Ղազարոս Աղայեան|Ղազարոս Աղայեանի]] «Արեգնազան» եւ [[Յովհաննէս Թումանեան]]<nowiki/>ի «Հազարան Բլբուլը»<ref>Է. Գ. Դուրգարեան, Անուանագիրք, 1985, Երեւան։</ref>։ == Յայտնի անուանակիրներ == * Արեգ Ազատեան, հայ արձակագիր։ == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> [[Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ]] 89kyefw3b8km14gahw2blz3runa3vhe 0 33455 255706 2026-09-29T17:02:32Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «'''Գալիկ''', հայկական արական անուն։ [[Հայերէն]] [[Գալուստ (անձնանուն)|Գալուստ]] անուան փաղաքշական ձեւն է։ Գործածուած է 11-րդ եւ 15-րդ դարերուն։ Այս անունէն յառաջացած է Գալիկեան մականունը ([[Վան]])<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւան...»: 255706 wikitext text/x-wiki '''Գալիկ''', հայկական արական անուն։ [[Հայերէն]] [[Գալուստ (անձնանուն)|Գալուստ]] անուան փաղաքշական ձեւն է։ Գործածուած է 11-րդ եւ 15-րդ դարերուն։ Այս անունէն յառաջացած է Գալիկեան մականունը ([[Վան]])<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութիւն, 1946, էջ 439։</ref>։ == Գործածութիւններ == * Գալիկ, բարեկամ Աստուածատուր Բաբերդցիի, որ Ճառընտիր մը գրել տուաւ՝ 1205 թուականին<ref>Ձեռագիր, Վենետիկ, Բ․ 470</ref>։ * Գալիկ, տանուտէր Նորագիւղի՝ 1465 թուականին<ref>Այրարատ 320 բ</ref><ref>Նօտարք 221</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> [[Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ]] sth5ag6kqww8md38my5oqj0igx7lqh9 0 33456 255707 2026-09-29T17:07:49Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «'''Գալոց''', հայկական արական անուն։ Այսպէս կոչուած է ի յիշատակ Քրիստոսի երկրորդ գալստեան․ «Գալոց է նովին մարմնովն ի դատել զկենդանիս եւ զմեռեալս»։ Սկսել է գործածուիլ 15-րդ դարէն մինչեւ 18-րդ դարու սկիզբը<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Ե...»: 255707 wikitext text/x-wiki '''Գալոց''', հայկական արական անուն։ Այսպէս կոչուած է ի յիշատակ Քրիստոսի երկրորդ գալստեան․ «Գալոց է նովին մարմնովն ի դատել զկենդանիս եւ զմեռեալս»։ Սկսել է գործածուիլ 15-րդ դարէն մինչեւ 18-րդ դարու սկիզբը<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութիւն, 1946, էջ 439-440։</ref>։ == Գործածութիւններ == * Գալոց, հայր տանուտէր Դաւթի, որ 1437 թուականին Թացիի գիւղին մէջ Յովսէփ գրիչին գրել տուաւ Աւետարան մը<ref>Ձեռագիր, Վասպուրական, 379</ref>։ * Գալոց, յիշատակուած է նաեւ 1616<ref>Ձեռագիր, Վասպուրական, 851</ref>, 1627 թուականներուն<ref>Ձեռագիր, Թաւրիզ, 3 բ</ref> եւ 18-րդ դարու սկզբը<ref>Տաշեան, Ցուց․ 789 բ</ref>։ == Ծանոթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> [[Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ]] pdlqr8vqueu4x5yevrq5oo1kewwhuub 0 33457 255708 2026-09-29T17:11:04Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «'''Գայլձագ''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է [[հայերէն]] ''գայլ'' եւ ''ձագ'' բառերէն։ Գործածուած է 13-րդ դարուն<ref>Յովսէփեան «Խաղբակեանք» 114, 291</ref>։ Այս անունը կը կրէր նաեւ [[Գեղարդի վանք|Գեղարդի]] Գալձագ ճարտարապետը<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան»,...»: 255708 wikitext text/x-wiki '''Գայլձագ''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է [[հայերէն]] ''գայլ'' եւ ''ձագ'' բառերէն։ Գործածուած է 13-րդ դարուն<ref>Յովսէփեան «Խաղբակեանք» 114, 291</ref>։ Այս անունը կը կրէր նաեւ [[Գեղարդի վանք|Գեղարդի]] Գալձագ ճարտարապետը<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութիւն, 1946, էջ 445։</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> [[Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ]] 1uf6pij89p9u0z927ke832d1neyovu1 0 33458 255709 2026-09-29T17:15:25Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «'''Գայլուկ''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է [[հայերէն]] ''գայլ'' բառի փաղաքշական ձեւէն։ [[Պարսկերէն|Պարսկերէն՝]] Գուրգէն, [[լատիներէն]]՝ Lupus, [[յունարէն]]՝ Λύχος անձնանունները եւս «գայլ» կը նշանակեն<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւա...»: 255709 wikitext text/x-wiki '''Գայլուկ''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է [[հայերէն]] ''գայլ'' բառի փաղաքշական ձեւէն։ [[Պարսկերէն|Պարսկերէն՝]] Գուրգէն, [[լատիներէն]]՝ Lupus, [[յունարէն]]՝ Λύχος անձնանունները եւս «գայլ» կը նշանակեն<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութիւն, 1946, էջ 445-446։</ref>։ == Գործածութիւններ == * Գայլուկ, ոմն սատարող Հայրապետ գրիչին, 1420 թուականէն առաջ<ref>Տաշեան, Ցուց․ 666 ա</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> [[Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ]] dxdm4i0id9cxk80hf1c1zyobaf8jnng 0 33459 255710 2026-09-29T17:19:53Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «'''Ապրիկ''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է [[հայերէն]] ''ապրիլ''՝ «կեալ» բայէն։ Ապրիլուս անուան փաղաքշական ձեւն է։ Գործածուած է 13-րդ դարուն<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութիւն, 1946, էջ 202...»: 255710 wikitext text/x-wiki '''Ապրիկ''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է [[հայերէն]] ''ապրիլ''՝ «կեալ» բայէն։ Ապրիլուս անուան փաղաքշական ձեւն է։ Գործածուած է 13-րդ դարուն<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութիւն, 1946, էջ 202։</ref>։ == Գործածութիւններ == * Ապրիկ, հայր Յոհաննէս արքաունի, որ նուէրներ արած է Հոռոմոսի վանքին<ref>Շիրակ, 26 ա, 1253 թ</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> [[Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ]] k2dudflgexhcixps5oiuiznv9i9nvyj 0 33460 255711 2026-09-29T17:27:19Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «'''Այրուկ''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է [[հայերէն]] ''այր''՝ «մարդ» բառի փաղաքշական ձեւէն<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութիւն, 1946, էջ 144-145։</ref>։ == Գործածութիւններ == * Այրուկ,, որ մասն...»: 255711 wikitext text/x-wiki '''Այրուկ''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է [[հայերէն]] ''այր''՝ «մարդ» բառի փաղաքշական ձեւէն<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութիւն, 1946, էջ 144-145։</ref>։ == Գործածութիւններ == * Այրուկ,, որ մասնակցեցաւ [[Վարդանանց Պատերազմ|Վարդանանց պատերազմին]]՝ 451 թուական<ref>Եղիշ․ 77, Յայսմ․ օգոստ․ 7, Չամչ․ Բ 68</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> [[Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ]] knkibrdatmrgiln66uv9z0qkdzvhojp 0 33461 255712 2026-09-29T17:29:54Z HoMen 269 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր | կարգավիճակ = Ազգային պուրակ եւ պահեստ |պատկեր =Garajonay National Park, La Gomera 01.jpg | նկարագրութիւն = Garajonay ազգային պուրակ եւ պահեստը արեւածագին | | հիմնադրումի թուական = ազգային պուրակ՝ 1981 <br /> Եունեսքոյի Ժառանգութեան Յուշարձան՝ 1986 | |պարգեւ=|տարածք=40...»: 255712 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր | կարգավիճակ = Ազգային պուրակ եւ պահեստ |պատկեր =Garajonay National Park, La Gomera 01.jpg | նկարագրութիւն = Garajonay ազգային պուրակ եւ պահեստը արեւածագին | | հիմնադրումի թուական = ազգային պուրակ՝ 1981 <br /> Եունեսքոյի Ժառանգութեան Յուշարձան՝ 1986 | |պարգեւ=|տարածք=40 քլ}} '''Garajonay''' ([[Սպաներէն|սպան․]]՝ Garajonay, ''Parque nacional de Garajonay, [[հայերէն]] բառացի թարգմանութեամբ՝ Կարախոնէյ''). Պուրակը անունը առած է Լա Կոմերա կղզիին ([[Քանարեան կղզիներ|Քանարեան կղզիներէն]] մին) ամենէն բարձր կէտին վրայ՝ 1․487 մ․, ժայռային գոյութեան ի պատիւ ։ Տարածքը կ՛ընդգրկէ նաեւ փոքր սարահարթ մը որուն բարձրութիւնը ծովի մակերեսէն 790–1400 մ․ է։ Ազգային պուրակին առանձնայատկութիւններէն են կղզիին տարածքին գտնուող հսկայական ժայռերը։ Անոնք նախկին հրաբուխներ եղած են, որոնք ձեւաւորուած են ժամանակի մաշումով։ Անոնցմէ մի քանին, օրինակ՝ «Ֆորթալեզա»ն ([[Սպաներէն|սպաներէնէն]] թարգմանաբար՝ «ամրոց»), տեղաբնիկներուն կողմէն համարուած են սրբազան վայրեր, ինչպէս նաեւ յարձակման պարագային ծառայած են որպէս մտատիպար (իտէալ) ապաստարաններ։ Պուրակը կը ճեղքէ 18 արահետներէ բաղկացած ընդարձակ ցանց մը, քանի որ արշաւային զբոօսաշրջութիւնը կղզիին հիմնական զբաղմուներէն մէկն է։ == Բնապահպանում == === Բոյսեր === [[Պատկեր:El Cedro Wasserfall - waterfall - Parque nacional de Garajonay.jpg|մինի|Մայրի Wasserfall]] Բուսական եւ կենդանական աշխարհի բազմաթիւ տեսակներ տեղայատուկ են Մաքարոնեզիան կղզիներուն, Քանարեան կղզիներուն կամ Լա Կոմերա, իսկ Կարախոնէյ անտառը հարուստ է նկուղի բոյսերով, անողնայարներով, թռչուններով եւ չղջիկներով, ընդգրկելով տեղայատուկ տեսակներու մեծ թիւ։ Պուրակը լաւագոյն օրինակն է Քանարեան դափնի անտառի (laurisilva)՝ խոնաւ մերձարեւադարձային անտառի, որ Երրորդական դարաշրջանին ծածկած էր գրեթէ ամբողջ Հարաւային [[Եւրոպա|Եւրոպան]]։ Այդ նաեւ կը հանդիպինք [[Ազորես|Ազորեսի]] դափնի անտառին եւ [[Մատերա]] կղզիներուն։ Պուրակին մէջ կարելի է գտնել Laurus azorica-ն, որ յայտնի է որպէս [[Ազորես|Ազորեսի]] դափնի, կամ [[փորթուգալերէն]] լեզուով՝ «louro, loureiro, louro-da-terra» (լոուրո, լոուրեյրո, լոուրո-դա-տերրա) եւ «louro-de-cheiro» (լոուրո-տէ-չէյրօ) անուններով, ինչպէս նաեւ «Laurus novocanariensis», որ յայտնի է որպէս Քանարեան դափնի։ Հակառակ թէ պուրակը միատեսակ անտառ անուանուած է, ազգային պուրակը կը ներառնէ անտառներու քանի մը տեսակներ։ Հիւսիսային ուղղութեամբ ուղղուած խոնաւ եւ պաշտպանուած հովիտներու մեծ մասը ունի ամենահարուստ եւ ամենաբարդ անտառները։ Այդ յայտնի է որպէս հովիտային լաուրիսիլվա՝ իսկական մերձարեւադարձային անձրեւային անտառ, ուր կարելի է գտնել ամենամեծ դափնիի ծառերը։ Աւելի բարձր բարձրութիւններուն, քամիէն եւ արեւէն նուազ պաշտպանուած պայմաններու տակ, անտառը կը կորսնցնէ իր աւելի նուրբ տեսակներէն մի քանին: Այդտեղ այն կը կոչուի լանջային լաուրիսիլվա (laurisilva de ladera): Հարաւին, անտառը հիմնականին կը բաղկանայ փեկոնի եւ ցարասիի խառնուրդէ, որոնք յարմարցուած են աւելի քիչ խոնաւ մթնոլորտին: <gallery> Պատկեր:Alone in the dark - WLE Spain 2015.jpg|Ojila ժայռ Պատկեր:WIKI 559 MmoramoraleS.JPG|Agando ժայռ Պատկեր:Roque de La Zarcita - WLE Spain 2015.jpg|La Zarcita ժայռ Պատկեր:Parque nacional de Garajonay, La Gomera, España, 2012-12-14, DD 06.jpg|հրդեհէն ետք </gallery>Օգոստոս 2012-ին ծագած անտառային հրդեհը այրեց Garajonay ազգային պուրակին 18%։ ==== Պատկերասրահ ==== <gallery> Պատկեր:Arbutus canariensis.jpg|Arbutus canariensis.jpg Պատկեր:Arbutus canariensis kz1.JPG Պատկեր:Arbutus canariensis kz04.jpg Պատկեր:Arbutus canariensis kz03.jpg Պատկեր:Echium acanthocarpum 1.jpg|Echium acanthocarpum Պատկեր:Echium acanthocarpum kz3.JPG Պատկեր:Echium acanthocarpum kz4.JPG Պատկեր:Echium acanthocarpum kz2.JPG Պատկեր:Euphorbia bravoana.jpg|Euphorbia bravoana Պատկեր:Euphorbia bravoana - Jardín Botánico Canario Viera y Clavijo - Gran Canaria 001.jpg Պատկեր:Euphorbia bravoana - Jardín Botánico Canario Viera y Clavijo - Gran Canaria 002.JPG Պատկեր:Euphorbia bravoana kz1.JPG Պատկեր:Laurisilva. La Gomera. Canary Islands, Spain - panoramio.jpg|Laurisilva Պատկեր:Messerschmidia fruticosa.jpg|Messerschmidia fruticosa Պատկեր:Myrica faya2.jpg|Myrica faya Պատկեր:Sonchus hierrensis - Laguna Grande - La Gomera 02.jpg|Sonchus hierrensis Պատկեր:Succulent.jpg|Succulent Պատկեր:Red ground succulent.jpg|Նկուղի Succulent Պատկեր:Tabaiba - Euphorbia balsamifera. Garajonay National Park. La Gomera - panoramio.jpg|Tabaiba - Euphorbia balsamifera Պատկեր:Sonchus leptocephalus HW.jpg|Sonchus leptocephalus </gallery> === Կենդանիներ === Պուրակին մէջ կը հանդիպինք սողուններու երկու տեսակ՝ *Gallotia gomerana* (Կոմերայի մողէս) եւ *Chalcides viridanus* (Կոմերայի սնկուր): Երկակենցաղները կ՛ընդգրկեն շերտարազերց ծառագորտ՝ ''Hyla meridionalis'' տեսակը: Պուրակը յայտնի է որպէս Գանարիան կղզիներուն բնորոշ երկու տեսակի աղաւնիներուն՝ դափնի աղաւնի (Columba junoniae) եւ Պոլի աղաւնի (Columba bollii), դիտման լավագոյն վայրերէն մէկը: BirdLife International կազմակերպութեան կողմէն պուրակը ճանցուած է որպէս թռչուններու համար կարեւոր տարածք (IBA), քանի որ այդ կ՛ապահովէ թռչուններու տարբեր տեսակի բնակչութիւններու գոյութիւնը: Իսկ բացի տեղաբնիկ աղաւնիներէն՝ այդտեղ կը հանդիպինք նաեւ Barbary կաքաւը, փոքր սրածայր վայրի ծիծեռնակներ (Plain swift), եւրասիական ճնճղաճուռակներ, Պերթըլոթս արտուտիկներ (Berthelot's pipit) եւ Քանարեան դեղձանիկներ։ ==== Պատկերասրահ ==== <gallery> Պատկեր:Gallotia bravoana.jpg|Լա Կոմերայի հսկայ մողէսը Պատկեր:Chalcides viridanus2.jpg|Արեւմտեան Քանարեան սնգուր Պատկեր:Hyla meridionalis 01.jpg|շերտարազերց ծառագորտ՝ ''Hyla meridionalis'' Պատկեր:Columba junoniae 163958122 (cropped).jpg|Columba junoniae Պատկեր:Bolles Lorbeertaube.jpg|''Columba bollii'' Պատկեր:Alectoris barbara Tenerife.jpg|Barbary կաքաւ Պատկեր:Einfarbsegler.jpg|սրածայր վայրի ծիծեռնակ Պատկեր:Ястреб-перепелятник (Accipiter nisus, m), Измайловский парк.jpg|եւրասիական ճնճղաճուռակ </gallery><ref>[https://whc.unesco.org/en/list/380/ Եունեսքօ․ Garajonay ազգային պուրակ{{ref-en}} ]</ref> <ref>[https://lagomera.travel/en/nature-spaces/la-gomera/garajonay-national-park/ Լա Կոմերա․ Garajonay ազգային պուրակ{{ref-en}} ] </ref> <ref>[https://worldheritageoutlook.iucn.org/explore-sites/garajonay-national-park World Heritage List․Garajonay ազգային պուրակ{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.garajonay.info/english Տեղեկութիւններ․ Garajonay ազգային պուրակ - Լա Կոմերա Գանարի կղզիներ{{ref-en}} ]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Ա․Մ․Ն․ պուրակներ]] [[Ստորոգութիւն:Պուրակներ այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Պուրակներ]] e10vyj3mync2vz4u4v1qgzwgrf68qn2 255715 255712 2026-09-29T17:45:54Z HoMen 269 255715 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Բնակավայր | կարգավիճակ = Ազգային պուրակ եւ պահեստ |պատկեր =Garajonay National Park, La Gomera 01.jpg | նկարագրութիւն = Garajonay ազգային պուրակ եւ պահեստը արեւածագին | | հիմնադրումի թուական = ազգային պուրակ՝ 1981 <br /> Եունեսքոյի Ժառանգութեան Յուշարձան՝ 1986 | |պարգեւ=|տարածք=40 քլ}} '''Garajonay''' ([[Սպաներէն|սպան․]]՝ Garajonay, ''Parque nacional de Garajonay, [[հայերէն]] բառացի թարգմանութեամբ՝ Կարախոնէյ''). Պուրակը անունը առած է [[Լա Կոմերա]] կղզիին ([[Քանարեան կղզիներ|Քանարեան կղզիներէն]] մին) ամենէն բարձր կէտին վրայ՝ 1․487 մ․, ժայռային գոյութեան ի պատիւ։ [[1986 թուական|1986]]-ին արձանագրուած է [[ԵՈՒՆԵՍՔՕ|Եունեսքոյի]] Ժառանգութեան Յուշարձաններուն ցանկին մէջ, իսկ [[1981 թուական|1981]]-ին յայտարարուած է Սպանիոյ ազգային պուրակ։ Տարածքը կ՛ընդգրկէ նաեւ փոքր սարահարթ մը որուն բարձրութիւնը ծովի մակերեսէն 790–1400 մ․ է։ Ազգային պուրակին առանձնայատկութիւններէն են կղզիին տարածքին գտնուող հսկայական ժայռերը։ Անոնք նախկին հրաբուխներ եղած են, որոնք ձեւաւորուած են ժամանակի մաշումով։ Անոնցմէ մի քանին, օրինակ՝ «Ֆորթալեզա»ն ([[Սպաներէն|սպաներէնէն]] թարգմանաբար՝ «ամրոց»), տեղաբնիկներուն կողմէն համարուած են սրբազան վայրեր, ինչպէս նաեւ յարձակման պարագային ծառայած են որպէս մտատիպար (իտէալ) ապաստարաններ։ Պուրակը կը ճեղքէ 18 արահետներէ բաղկացած ընդարձակ ցանց մը, քանի որ արշաւային զբօսաշրջութիւնը կղզիին հիմնական զբաղմուներէն մէկն է։ == Բնապահպանում == === Բոյսեր === [[Պատկեր:El Cedro Wasserfall - waterfall - Parque nacional de Garajonay.jpg|մինի|Մայրի Wasserfall]] Բուսական եւ կենդանական աշխարհի բազմաթիւ տեսակներ տեղայատուկ են Մաքարոնեզիան կղզիներուն, [[Քանարեան կղզիներ|Քանարեան կղզիներուն]] կամ [[Լա Կոմերա|Լա Կոմերային]], իսկ Կարախոնէյ (Garajonay) անտառը հարուստ է նկուղի բոյսերով, անողնայարներով, թռչուններով եւ չղջիկներով, ընդգրկելով տեղայատուկ տեսակներու մեծ թիւ մը։ Պուրակը լաւագոյն օրինակն է Քանարեան դափնի անտառի (laurisilva)՝ խոնաւ մերձարեւադարձային անտառի, որ Երրորդական դարաշրջանին ծածկած էր գրեթէ ամբողջ Հարաւային [[Եւրոպա|Եւրոպան]]։ Այդ նաեւ կը հանդիպինք [[Ազորես|Ազորեսի]] դափնի անտառին եւ [[Մատերա]] կղզիներուն։ Պուրակին մէջ կարելի է գտնել Laurus azorica-ն, որ յայտնի է որպէս [[Ազորես|Ազորեսի]] դափնի, կամ [[փորթուգալերէն]] լեզուով՝ «louro, loureiro, louro-da-terra» (լոուրո, լոուրեյրո, լոուրո-դա-տերրա) եւ «louro-de-cheiro» (լոուրո-տէ-չէյրօ) անուններով, ինչպէս նաեւ «Laurus novocanariensis», որ յայտնի է որպէս Քանարեան դափնի։ Հակառակ թէ պուրակը միատեսակ անտառ անուանուած է, ազգային պուրակը կը ներառնէ անտառներու քանի մը տեսակներ։ Հիւսիսային ուղղութեամբ ուղղուած խոնաւ եւ պաշտպանուած հովիտներու մեծ մասը ունի ամենահարուստ եւ ամենաբարդ անտառները։ Այդ յայտնի է որպէս հովիտային լաուրիսիլվա՝ իսկական մերձարեւադարձային անձրեւային անտառ, ուր կարելի է գտնել ամենամեծ դափնիի ծառերը։ Աւելի բարձր բարձրութիւններուն, քամիէն եւ արեւէն նուազ պաշտպանուած պայմաններու տակ, անտառը կը կորսնցնէ իր աւելի նուրբ տեսակներէն մի քանին: Այդտեղ այն կը կոչուի լանջային լաուրիսիլվա (laurisilva de ladera): Հարաւին, անտառը հիմնականին կը բաղկանայ փեկոնի եւ ցարասիի խառնուրդէ, որոնք յարմարցուած են աւելի քիչ խոնաւ մթնոլորտին: <gallery> Պատկեր:Alone in the dark - WLE Spain 2015.jpg|Ojila ժայռ Պատկեր:WIKI 559 MmoramoraleS.JPG|Agando ժայռ Պատկեր:Roque de La Zarcita - WLE Spain 2015.jpg|La Zarcita ժայռ Պատկեր:Parque nacional de Garajonay, La Gomera, España, 2012-12-14, DD 06.jpg|հրդեհէն ետք </gallery>Օգոստոս 2012-ին ծագած անտառային հրդեհը այրեց Garajonay ազգային պուրակին 18%։ ==== Պատկերասրահ ==== <gallery> Պատկեր:Arbutus canariensis.jpg|Arbutus canariensis.jpg Պատկեր:Arbutus canariensis kz1.JPG Պատկեր:Arbutus canariensis kz04.jpg Պատկեր:Arbutus canariensis kz03.jpg Պատկեր:Echium acanthocarpum 1.jpg|Echium acanthocarpum Պատկեր:Echium acanthocarpum kz3.JPG Պատկեր:Echium acanthocarpum kz4.JPG Պատկեր:Echium acanthocarpum kz2.JPG Պատկեր:Euphorbia bravoana.jpg|Euphorbia bravoana Պատկեր:Euphorbia bravoana - Jardín Botánico Canario Viera y Clavijo - Gran Canaria 001.jpg Պատկեր:Euphorbia bravoana - Jardín Botánico Canario Viera y Clavijo - Gran Canaria 002.JPG Պատկեր:Euphorbia bravoana kz1.JPG Պատկեր:Laurisilva. La Gomera. Canary Islands, Spain - panoramio.jpg|Laurisilva Պատկեր:Messerschmidia fruticosa.jpg|Messerschmidia fruticosa Պատկեր:Myrica faya2.jpg|Myrica faya Պատկեր:Sonchus hierrensis - Laguna Grande - La Gomera 02.jpg|Sonchus hierrensis Պատկեր:Succulent.jpg|Succulent Պատկեր:Red ground succulent.jpg|Նկուղի Succulent Պատկեր:Tabaiba - Euphorbia balsamifera. Garajonay National Park. La Gomera - panoramio.jpg|Tabaiba - Euphorbia balsamifera Պատկեր:Sonchus leptocephalus HW.jpg|Sonchus leptocephalus </gallery> === Կենդանիներ === Պուրակին մէջ կը հանդիպինք սողուններու երկու տեսակ՝ *Gallotia gomerana* (Կոմերայի մողէս) եւ *Chalcides viridanus* (Կոմերայի սնկուր): Երկակենցաղները կ՛ընդգրկեն շերտարազերց ծառագորտ՝ ''Hyla meridionalis'' տեսակը: Պուրակը յայտնի է որպէս Գանարիան կղզիներուն բնորոշ երկու տեսակի աղաւնիներուն՝ դափնի աղաւնի (Columba junoniae) եւ Պոլի աղաւնի (Columba bollii), դիտման լավագոյն վայրերէն մէկը: BirdLife International կազմակերպութեան կողմէն պուրակը ճանցուած է որպէս թռչուններու համար կարեւոր տարածք (IBA), քանի որ այդ կ՛ապահովէ թռչուններու տարբեր տեսակի բնակչութիւններու գոյութիւնը: Իսկ բացի տեղաբնիկ աղաւնիներէն՝ այդտեղ կը հանդիպինք նաեւ Barbary կաքաւը, փոքր սրածայր վայրի ծիծեռնակներ (Plain swift), եւրասիական ճնճղաճուռակներ, Պերթըլոթս արտուտիկներ (Berthelot's pipit) եւ Քանարեան դեղձանիկներ։ ==== Պատկերասրահ ==== <gallery> Պատկեր:Gallotia bravoana.jpg|Լա Կոմերայի հսկայ մողէսը Պատկեր:Chalcides viridanus2.jpg|Արեւմտեան Քանարեան սնգուր Պատկեր:Hyla meridionalis 01.jpg|շերտարազերց ծառագորտ՝ ''Hyla meridionalis'' Պատկեր:Columba junoniae 163958122 (cropped).jpg|Columba junoniae Պատկեր:Bolles Lorbeertaube.jpg|''Columba bollii'' Պատկեր:Alectoris barbara Tenerife.jpg|Barbary կաքաւ Պատկեր:Einfarbsegler.jpg|սրածայր վայրի ծիծեռնակ Պատկեր:Ястреб-перепелятник (Accipiter nisus, m), Измайловский парк.jpg|եւրասիական ճնճղաճուռակ </gallery><ref>[https://whc.unesco.org/en/list/380/ Եունեսքօ․ Garajonay ազգային պուրակ{{ref-en}} ]</ref> <ref>[https://lagomera.travel/en/nature-spaces/la-gomera/garajonay-national-park/ Լա Կոմերա․ Garajonay ազգային պուրակ{{ref-en}} ] </ref> <ref>[https://worldheritageoutlook.iucn.org/explore-sites/garajonay-national-park World Heritage List․Garajonay ազգային պուրակ{{ref-en}}]</ref> <ref>[https://www.garajonay.info/english Տեղեկութիւններ․ Garajonay ազգային պուրակ - Լա Կոմերա Գանարի կղզիներ{{ref-en}} ]</ref> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Սպանիոյ ազգային պուրակներ]] [[Ստորոգութիւն:Սպանիոյ պուրակներ]] [[Ստորոգութիւն:Սպանիոյ բնապահպանման պուրակներ]] [[Ստորոգութիւն:Եւրոպայի բնապահպանման վայրեր]] [[Ստորոգութիւն:Ազգային պուրակներ ըստ երկրի]] [[Ստորոգութիւն:Ազգային պուրակներ այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Ազգային պուրակներ]] [[Ստորոգութիւն:Պուրակներ այբենական կարգով]] [[Ստորոգութիւն:Պուրակներ]] 9o6z1cdh3fu4glpnv13ausi332m8sg6 0 33462 255713 2026-09-29T17:33:07Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «'''Ամպակ''', հայկական արական անուն։ Կը նկատուի [[Մովսէս Խորենացի|Մովսէս Խորենացիի]] հնարած անուններէն մէկը։ Կազմուած է [[հայերէն]] ''ամպ'' բառէն։ Կը գրուի նաեւ Ամբակ։ Ծանօթ է միայն Հայկազանց ժամանակաշրջանէն, որմէ ետք չէ գործածուած<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանուն...»: 255713 wikitext text/x-wiki '''Ամպակ''', հայկական արական անուն։ Կը նկատուի [[Մովսէս Խորենացի|Մովսէս Խորենացիի]] հնարած անուններէն մէկը։ Կազմուած է [[հայերէն]] ''ամպ'' բառէն։ Կը գրուի նաեւ Ամբակ։ Ծանօթ է միայն Հայկազանց ժամանակաշրջանէն, որմէ ետք չէ գործածուած<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութիւն, 1946, էջ 139։</ref>։ == Գործածութիւններ == * Ամպակ Ա․, նահապետ Հայկազանց, յաջորդեց Հայկակ Ա․-ին՝ իրեն յաջորդ ունենալով Առնակը։ * Ամբակ Բ․, նահապետ Հայկազանց, յաջորդեց Յուսակի՝ իրեն ալ յաջորդ ունենալով Կայպակը։ Գահակալած է Ք․Ա․ 910 - Ք․Ա․ 883 թուականներուն։ == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> [[Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ]] lnzyjiby88yodlbuu4wtnulfyrdagx2 0 33463 255714 2026-09-29T17:39:08Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «'''Աղուան''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է 20-րդ դարու սկզբւ, աշուղ Եռանդի՝ Յովսէփ Ասլանեանի «Աղուանի եւ Օսանի հեքիաթը» (1900) յայտնի գիրքի ազդեցութեամբ, յատկապէս Շիրակի գիւղերուն մէջ։ Ամբողջովին առնչութիւն չունի Աղուաններու աշխարհին կամ համանուն ազգին հետ<re...»: 255714 wikitext text/x-wiki '''Աղուան''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է 20-րդ դարու սկզբւ, աշուղ Եռանդի՝ Յովսէփ Ասլանեանի «Աղուանի եւ Օսանի հեքիաթը» (1900) յայտնի գիրքի ազդեցութեամբ, յատկապէս Շիրակի գիւղերուն մէջ։ Ամբողջովին առնչութիւն չունի Աղուաններու աշխարհին կամ համանուն ազգին հետ<ref>Է. Գ. Դուրգարեան, Անուանագիրք, 1985, Երեւան։</ref>։ == Հայտնի կրողներ == * Աղուան Յովսէփեան * Աղուան Վարդանեան == Ծանոթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> [[Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ]] equ2kh7u4inp2m09aziqn1k6slqz057 0 33464 255716 2026-09-29T17:47:03Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «'''Արջուկ''', հայկական արական անուն։ [[Հայերէն]] ''արջ'' բառի փաղաքշական ձեւն է։ [[Լատիներէն|Լատիներէնի]] մէջ կայ ''Ursula'' անձնանունը, որ նոյնպէս «փոքր արջ» կը նշանակէ<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատար...»: 255716 wikitext text/x-wiki '''Արջուկ''', հայկական արական անուն։ [[Հայերէն]] ''արջ'' բառի փաղաքշական ձեւն է։ [[Լատիներէն|Լատիներէնի]] մէջ կայ ''Ursula'' անձնանունը, որ նոյնպէս «փոքր արջ» կը նշանակէ<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութիւն, 1946, էջ 302։</ref>։ == Գործածութիւններ == * Արջուկ իշխան Ուռհայեցի, որ Եդեսիա քաղաքը Սմբատ իշխանի ձեռքէն վերցնելու համար, դիմեց Փիլարտոսի օգնութեան։ Փիլարտոս եկաւ, գրաւեց քաղաքը եւ երկուքն ալ սպանեց (1083)<ref>Ուռհ․ 223</ref>։ * Արջուկ, որդի Գրիգորի եւ թոռն իշխանաց իշխան Դաւիթի Շոթոռկանց։ Յիշատակուած է 1236 թուականին<ref>Յովսէփեան «Նիւթեր և ուս․ Ա․ 25», Խաղբակեանք 18</ref>։ * Արջուկ, յիշատակուած է 1311 թուականէն ուշ գրուած յիշատակարանի մը մէջ<ref>Ձեռագիր, Թաւրիզ, 74 ա</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> [[Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ]] e43ni4h12pmj8c38shckf8yh8ei3su0 0 33465 255717 2026-09-29T17:50:47Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ « '''Արզուման''', հայկական արական անուն , ունի պարսկական ծագում<ref name="Armenian first names">Nicholas Awde & Emanuela Losi — ''Armenian first names'' — Hippocrene Books, 2001; p.73(128) — ISBN 0781807506, 9780781807500</ref><ref>Madeline C. Zilfi — ''The Ottoman Empire and Its Heritage, Women in the Ottoman Empire: Middle Eastern Women in the Early Modern Era'' — BRILL, 1997; p.14 (333) — ISBN 9004108041, 978900410...»: 255717 wikitext text/x-wiki '''Արզուման''', հայկական արական անուն , ունի պարսկական ծագում<ref name="Armenian first names">Nicholas Awde & Emanuela Losi — ''Armenian first names'' — Hippocrene Books, 2001; p.73(128) — ISBN 0781807506, 9780781807500</ref><ref>Madeline C. Zilfi — ''The Ottoman Empire and Its Heritage, Women in the Ottoman Empire: Middle Eastern Women in the Early Modern Era'' — BRILL, 1997; p.14 (333) — ISBN 9004108041, 9789004108042</ref><ref>''New Perspectives on Turkey, № 5-6'' — Simon's Rock of Bard College, 1991; p.131</ref>։ [[Պարսկերէն]] «آرزومند» արզումանդ բառէն է, կը նշանակէ՝ «կարօտ»<ref name="Armenian first names" />։ == Անունը կրողները` == * Արզուման Այվազեան == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> bj76iziw0f0lhdjmmvm43x4lobf7kux 0 33466 255718 2026-09-29T17:55:53Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «'''Երիցակ''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է [[հայերէն]] ''երէց''՝ «քահանայ» բառէն։ Կը համապատասխանէ Տերտէր անձնանունը։ Անսովոր անուն կը համարուէր հին ատեն եւ գործածութենէ դուրս եկած է<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւանի...»: 255718 wikitext text/x-wiki '''Երիցակ''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է [[հայերէն]] ''երէց''՝ «քահանայ» բառէն։ Կը համապատասխանէ Տերտէր անձնանունը։ Անսովոր անուն կը համարուէր հին ատեն եւ գործածութենէ դուրս եկած է<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութիւն, 1946, էջ 143։</ref>։ == Գործածութիւններ == * Երիցակ եպիսկոպոս, աշակերտ Գիւտ կամ Վասակ ճգնաւորի։ Կառուցած է Նոր [[Երուսաղէմ]] կոչուած եկեղեցին։ [[Մուշ|Մուշի]] կաթողիկոսութենէն ձեռնադրուած է որպէս Սիւնեաց եպիսկոպոս (6-րդ դարու սկիզբ)։ == Ծանոթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> [[Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ]] ijd6ajgfm4bko0p13kcsegmydmpdox7 255719 255718 2026-09-29T17:57:50Z Azniv Stepanian 8 255719 wikitext text/x-wiki '''Երիցակ''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է [[հայերէն]] ''երէց''՝ «քահանայ» բառէն։ Կը համապատասխանէ Տերտէր անձնանունը։ Անսովոր անուն կը համարուէր հին ատեն եւ գործածութենէ դուրս եկած է<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Բ․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութիւն, 1946, էջ 143։</ref>։ == Գործածութիւններ == * Երիցակ եպիսկոպոս, աշակերտ Գիւտ կամ Վասակ ճգնաւորի։ Կառուցած է Նոր [[Երուսաղէմ]] կոչուած եկեղեցին։ [[Մուշ|Մուշի]] կաթողիկոսութենէն ձեռնադրուած է որպէս Սիւնեաց եպիսկոպոս (6-րդ դարու սկիզբ)։ == Ծանոթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> [[Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ]] slpeqjv8izzc1ajgd6u2hzsqa6qmn4j 0 33467 255720 2026-09-29T18:01:46Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «'''Երկաթ''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է [[հայերէն]] երկաթ բառէն։ Այս անուան կը համապատասխանէ թաթարերէն Թիմուր կամ Թամուր անձնանունները, որոնք եւս երկաթ կը նշանակեն։ Գործածուած է 14-րդ դարէն։ Անսովոր անուն կը համարուէր հին ատեն եւ դուրս եկած է գործածութենէ<re...»: 255720 wikitext text/x-wiki '''Երկաթ''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է [[հայերէն]] երկաթ բառէն։ Այս անուան կը համապատասխանէ թաթարերէն Թիմուր կամ Թամուր անձնանունները, որոնք եւս երկաթ կը նշանակեն։ Գործածուած է 14-րդ դարէն։ Անսովոր անուն կը համարուէր հին ատեն եւ դուրս եկած է գործածութենէ<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Բ․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութիւն, 1946, էջ 143-144։</ref>։ == Գործածութիւններ == * Արկաթ, նուիրատու Ս․ Թորոս ուխտի (14-րդ դար)<ref>Տաշեան, Ցուց․ 666</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> [[Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ]] l0afkyak5u1gt1lc3842stm41e95yja 0 33468 255722 2026-09-29T19:06:29Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «'''Գալստան''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է [[հայերէն]] ''հոգեգալստեան, գալստեան'' ձեւէն։ Գործածուած է [[Նոր Ջուղա|Նոր Ջուղայի]] եւ հնդկահայոց մէջ։ Յիշատակուած է 18-րդ դարուն<ref>Ազգապ․ 2820</ref>։ Այս անուանումէն յառաջացած է ''Գալստանեան'' մականունը<ref>Հրաչեայ Աճառեան,...»: 255722 wikitext text/x-wiki '''Գալստան''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է [[հայերէն]] ''հոգեգալստեան, գալստեան'' ձեւէն։ Գործածուած է [[Նոր Ջուղա|Նոր Ջուղայի]] եւ հնդկահայոց մէջ։ Յիշատակուած է 18-րդ դարուն<ref>Ազգապ․ 2820</ref>։ Այս անուանումէն յառաջացած է ''Գալստանեան'' մականունը<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Ա․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութիւն, 1946, էջ 442։</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> [[Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ]] 83uavhqseykvhdh0sigp2hist90jyxh 0 33469 255723 2026-09-29T19:14:29Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «'''Ընձուղ''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է [[հայերէն]] ''ընջուղ''՝ «երինջ» բառէն<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Բ․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութիւն, 1946, էջ 240։</ref>։ == Գործածութիւններ == * Ընձուղ, հայ զինակիր կամ թիկնապ...»: 255723 wikitext text/x-wiki '''Ընձուղ''', հայկական արական անուն։ Յառաջացած է [[հայերէն]] ''ընջուղ''՝ «երինջ» բառէն<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Բ․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութիւն, 1946, էջ 240։</ref>։ == Գործածութիւններ == * Ընձուղ, հայ զինակիր կամ թիկնապահ Ներսէս պատրիկի՝ Յուստինիանոս կայսեր զօրավարի։ Ըմբշամարտեցաւ Գոթաց Կոկաս հսկայի հետ եւ 552 թուականին սպաննեց զինք<ref>Չամչեան, Բ․ 272։</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> [[Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ]] a31n271g4w5ypozq8pgajsrtlrxy0d2 0 33470 255724 2026-09-29T19:23:23Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «'''Անդրիկ''', հայկական արական անուն։ Այժմ Անդրանիկ անուան փաղաքշական ձեւը կը համարուի, բայց հին ատեն Անդրէաս անուան փաղաքշական ձեւը կրնար ըլլալ ։ Գործածուած է 16-17-րդ դարերուն<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Բ․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համա...»: 255724 wikitext text/x-wiki '''Անդրիկ''', հայկական արական անուն։ Այժմ Անդրանիկ անուան փաղաքշական ձեւը կը համարուի, բայց հին ատեն Անդրէաս անուան փաղաքշական ձեւը կրնար ըլլալ ։ Գործածուած է 16-17-րդ դարերուն<ref>Հրաչեայ Աճառեան, «Հայոց Անձնանունների Բառարան», Բ․ հատոր, Երեւան, Երեւանի պետական համալսարանի հրատարակութիւն, 1946, էջ 164։</ref>։ == Գործածութիւններ == * Անդրիկ մահտեսի, հայր Գրիգոր երէցի, որ Տոմարզծայ գիւղին մէջ օրինակեց Գանձարանը՝ 1576 թուականին<ref>Ձեռագիր, Սեբաստիա, ՀԱ 1927, էջ 314, 1576։</ref>։ * Անտրիկ (սեռական Անտրեկան), հայր Սսեցի Գրիգորի, որ Մելքոն քահանային գրել տուաւ Աւետարան մը<ref>Ձեռագիր, Հալէպ, Ա, 355 բ - 356 ա, 1636։</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == <references responsive="1"></references> [[Ստորոգութիւն:Հայկական արական անձնանուններ]] 01e2zcjuf6v88cjcyl64avi34yl8wtl 0 33471 255725 2026-09-29T19:36:20Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Թանգարան}} '''Հայֆայի''' '''արուեստի թանգարան''' ({{lang-en|Haifa Museum of Art}}; {{lang-he|מוזיאון חיפה לאמנות}}), հիմնադրուած է 1951 թուականին [[Մարք Շակալ|Մարք Շակալի]] պատուին կազմակերպուած մեծածաւալ ցուցահանդէեսի կապակցութեամբ<ref>{{Cite web|url=https://www.hms.org.il/eng/|title=About Haifa Museums|websi...»: 255725 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Թանգարան}} '''Հայֆայի''' '''արուեստի թանգարան''' ({{lang-en|Haifa Museum of Art}}; {{lang-he|מוזיאון חיפה לאמנות}}), հիմնադրուած է 1951 թուականին [[Մարք Շակալ|Մարք Շակալի]] պատուին կազմակերպուած մեծածաւալ ցուցահանդէեսի կապակցութեամբ<ref>{{Cite web|url=https://www.hms.org.il/eng/|title=About Haifa Museums|website=Haifa Museums - Six Museums in One Frame|language=անգլերէն|accessdate=2026-09-29}}</ref>։ Սկզբը թանգարանը տեղակայուած էր [[Հայֆա|Հայֆայի]] քաղաքապետարանի շէնքը, իսկ 1977 թուականէն անիկա սկսաւ գործել Ուատի Նիսնասի շրջանը գտնուող շէնքին մէջ։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Թանգարաններ]] [[Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով]] 643tkokcx1klwn6jsr2ugshxoj3avam 0 33472 255726 2026-09-29T20:03:27Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Սերովբէ Վիչենեան''' ({{ԱԾ}}), հայ բժիշկ, հասարակական գործիչ։ == Կենսագրական գիծեր == Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրը։ 1834-1839 թուականներուն ուսանած է [[Փարիզ|Փարիզի]], 1839-1840 թուականներուն՝ [[Փիզա|Փիզայի]] համալսարաններու բժշկական բաժանմունքն...»: 255726 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Սերովբէ Վիչենեան''' ({{ԱԾ}}), հայ բժիշկ, հասարակական գործիչ։ == Կենսագրական գիծեր == Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրը։ 1834-1839 թուականներուն ուսանած է [[Փարիզ|Փարիզի]], 1839-1840 թուականներուն՝ [[Փիզա|Փիզայի]] համալսարաններու բժշկական բաժանմունքներուն մէջ։ 1840 թուականին վերադարձած է [[Կոստանդնուպոլիս]], նպաստած է տեղի բժշկական գործի կազմակերպման ու զարգացման։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}}{{ՀՍՀ}} [[Ստորոգութիւն:Հայ բժիշկներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ հասարակական գործիչներ]] 2z50kryw7piburcmg3lxy79xunpccee 0 33473 255727 2026-09-30T08:06:10Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Իվ Մոնթան''' ({{lang-fr|Yves Montand}}, իսկական անունն ու մականունը՝ '''Իվօ Լիվի''' ({{lang-it|Ivo Livi}}), {{ԱԾ}} ), ֆրանսացի դերասան եւ էսթրատային երգիչ։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի դերասաններ]] [[Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի երգիչներ]]»: 255727 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Իվ Մոնթան''' ({{lang-fr|Yves Montand}}, իսկական անունն ու մականունը՝ '''Իվօ Լիվի''' ({{lang-it|Ivo Livi}}), {{ԱԾ}} ), ֆրանսացի դերասան եւ էսթրատային երգիչ։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի դերասաններ]] [[Ստորոգութիւն:Ֆրանսացի երգիչներ]] o6hymnxc19le99cnpu4acxwnqxwyne9 4 33474 255728 2026-09-30T08:17:07Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «[[Պատկեր:CK One Summer.jpg|200px|frameless|աջից]] '''[[«Քելվըն Քլայն»|Քելվըն Քլայն]]''', (Calvin Klein Inc.) [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ամերիկեան]] նորաձեւութեան ընկերութիւն մը, որ աշխարհի տարբեր երկիրներու մէջ կը վաճառէ իր անունը կրող արտադրանքները։ Ընկերութիւնը յատկապէս համբաւ ձեռք բ...»: 255728 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:CK One Summer.jpg|200px|frameless|աջից]] '''[[«Քելվըն Քլայն»|Քելվըն Քլայն]]''', (Calvin Klein Inc.) [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ամերիկեան]] նորաձեւութեան ընկերութիւն մը, որ աշխարհի տարբեր երկիրներու մէջ կը վաճառէ իր անունը կրող արտադրանքները։ Ընկերութիւնը յատկապէս համբաւ ձեռք բերած է 1980-ականներուն՝ իր [[Ներքնազգեստ|ներքնազգեստի]] եւ [[Ճինզ|ճինզի]] հաւաքածոներուն շնորհիւ։ Անիկա մասնագիտացած է բոլոր սեռերու եւ տարիքային խումբերու համար նախատեսուած հագուստի, ինչպէս նաեւ [[Կաշի|կաշիէ]] արտադրանքներու, կենցաղային եւ կենսակերպի պարագաներու, [[Կօշիկ|կօշիկներու]], տան կահաւորման իրերու, [[Օծանելիք|օծանելիքի]] եւ [[Դիմայարդարման Արտադրանքներ|դիմայարդարման արտադրանքներու]], [[Ակնոց|ակնոցներու]], զարդեղէնի եւ [[Ժամացոյց|ժամացոյցներու]] արտադրութեան եւ վաճառքի մէջ։ Ընկերութեան բարձրակարգ բեմահարթակային նորաձեւութեան բաժինը, որ կը ներկայացնէր Քելվըն Քլայնի ենթանիշներուն ամէնէն բարձր մակարդակը, գործելէ կը դադրի 2019-ին։ Ընկերութիւնը հիմնադրուած է 1968-ին՝ նորաձեւութեան ձեւաւորող [[Քելվին Քլայն|Քելվըն Քլայնի]] եւ իր մանկութեան բարեկամ Պերի Ք. Շուըրցի կողմէ։ 2003-ին ընկերութիւնը «PVH Corp.»ի կողմէ կը գնուի 700 միլիոն տոլարով։ Ընկերութեան կեդրոնատեղին կը գտնուի [[Նիւ Եորք|Նիւ Եորքի]] [[Միտթաուն Մենհեթըն]] շրջանին մէջ․․․'''[[Քելվըն Քլայն|Աւելին]]'''<big>'''⇒'''</big> [[Ստորոգութիւն:2026 թուականի ամսուան յօդուածներ]] gasek3e8sihcve6amwx9gm1n9mlvzlq