Ուիքիփետիա hywwiki https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%80_%D4%B7%D5%BB MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Մեդիա Սպասարկող Քննարկում Մասնակից Մասնակցի քննարկում Ուիքիփետիա Ուիքիփետիայի քննարկում Պատկեր Պատկերի քննարկում MediaWiki MediaWiki քննարկում Կաղապար Կաղապարի քննարկում Օգնություն Օգնության քննարկում Ստորոգութիւն Կատեգորիայի քննարկում TimedText TimedText talk Մոդուլ Մոդուլի քննարկում Event Event talk 0 5734 255800 228211 2026-10-01T18:44:54Z ShahenWasHere 140 255800 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ | անուն ազգանուն = Պօղոս Սնապեան | բնագիր ԱԱՀ = | պատկեր = Poghos Snabyan.JPG | չափ = 200px | նկարագրութիւն = | ծնած է = 11 Օգոստոս 1927 | ծննդավայր = Պիթիաս, Արեմտեան Հայաստան | վախճանած է = 14 Յուլիս 2014 | մահուան վայրը = [[Պէյրութ]] | քաղաքացիութիւն = | հպատակութիւն = | ազգութիւն = Հայ | ալմա մատեր = Երուսաղէմի Ժառանգաւորաց վարժարան<br />Փարիզի Ալիանս Ֆրանսէզ<br /> [[Սորպոնի համալսարան]] | կրօնք = Քրիստոնեայ | ազդուած է = | ազդած է = | գրքեր = | աշխատանք = | կարողութիւն = | մասնագիտութիւն = | ամուսին = | ծնողներ = | երեխաներ = | պարգեւներ և մրցանակներ = | կայքէջ = | ստորագրութիւն = }} '''Պօղոս Սնապեան''' ([[11 Օգոստոս]] [[1927]], [[Պիթիաս]], [[Մուսա Լեռ|Մուսա լեռ]] - [[14 Յունիս]] [[2014]], [[Պէյրութ]], [[Լիբանան]]), սփիւռքահայ գրագէտ, խմբագիր, արձակագիր, հրապարակագիր, գրաքննադատ եւ ուսուցիչ։ == Կեանքը եւ Գործունէութիւնը == Ծնած է 11 [[Օգոստոս]] [[1927]]-ին, [[Մուսա լեռ|Մուսա Լերան]] [[Պիթիաս|Պիթիաս գիւղ]]ը։ Նախակրթութիւնը կը ստանայ ծննդավայրին եւ [[Այնճար]]ի «Յառաջ» վարժարանին մէջ։ [[1944 թուական|1944]]-ին կ'ընդունուի [[Երուսաղէմ]]ի Ժառանգաւորաց վարժարանը, ուր կ'աշակերտէ [[Յակոբ Օշական]]ի, որ մեծ ազդեցութիւն կ'ունենայ իր վրայ։ Նոյն վարժարանին մէջ արաբերէնի ուսուցիչ կ'ունենայ անուանի խմբավար՝ [[Օհան Տուրեան]]: Վարժարանը կ'աւարտէ [[1949 թուական|1949]]-ին։ *[[1950 թուական|1950]]-էն սկսեալ իբրեւ ուսուցիչ կը պաշտօնավարէ ազգային վարժարաններու մէջ, որուն առընթեր գրական եւ գրաքննադատական իր գործերը լոյս կը տեսնեն «[[Նայիրի]]» եւ «[[Ակօս]]» հանդէսներուն մէջ։ *[[1957]]-ին՝ լոյս կ'ընծայէ «Միջնաբերդ» գրական տարեգիրքի առաջին հատորը, իսկ [[1959]]-ին՝ երկրորդ հատորը։ *[[1962]] [[Յունուար]]-ին, [[Կարօ Սասունի]]ի խմբագրապետութեամբ երբ լոյս կը տեսնէ [[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն|Հ.Յ. Դաշնակցութեան]] նախաձեռնութիւնը հանդիսացող գրականութեան եւ արուեստի «Բագին» ամսագիրը, [[Եդուարդ Պոյաճեան]]ի հետ կը կոչուի խմբագիրի պատասխանատու պաշտօնին։ *[[1962]]-ին կը մեկնի [[Փարիզ]], ու [[Սորպոն]]ի եւ Ալիանս Ֆրանսէզի մէջ երկու տարի, իբրեւ ազատ ունկնդիր, կը հետեւի գրական եւ իմաստասիրական դասընթացքներու։ Վերադարձին շարունակելով «[[Բագին (հանդէս, Լիբանան)|Բագին]]»ի մէջ իրեն վստահուած խմբագրական աշխատանքները (ըլլալով անոր խմբագիրը 42 տարի անընդմէջ), միաժամանակ կը դասաւանդէ հայ գրականութիւն [[Այնճար]]ի եւ [[Պէյրութ]]ի ազգային երկրորդական վարժարաններու աւարտական դասարաններուն։ *[[1965]]-ին կ'ամուսնանայ Աղաւնի Վարժապետեանի հետ եւ կը բախտաւորուին երեք զաւակներով։ *[[1966]]-[[1973]] մաս կը կազմէ «[[Ազդակ (օրաթերթ, Լիբանան)|Ազդակ]]» օրաթերթի խմբագրութեան, իբրեւ ազգային եւ գրական-մշակութային էջերու պատասխանատու խմբագիր։ *[[1966]]-ին [[Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութիւն|Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան]] մէջ հաստատուած «Գէորգ Մելիտինեցի» գրական դատակազմի անդամ կը դառնայ մինչեւ [[2003]], շուրջ 40 տարի։ *[[1983]]-[[2003]]– թուականներուն, պարբերաբար աւանդած է հայ գրականութիւն «[[Համազգային Մշակութային Միութիւն|Համազգային]]»ի «Հայագիտական Բարձրագոյն Հիմնարկ»ի աւարտական երկու դասարաններուն։ Աշխատակցած է նաեւ սփիւռքահայ շարք մը թերթերուն՝ պատմուածքներով, տպաւորապաշտ էջերով եւ քննադատական ու հրապարակագրական յօդուածներով։ Պ. Սնապեան ունի հրատարակչական մեծ վաստակ. լոյս ընծայած է 31 ինքնագիր մատեաններ. կազմած ու խմբագրած է 81 հատոր հայ մեծանուն գրողներէ։ Խմբագրած ու հրատարակութեան պատրաստած է յատկապէս Յ. Օշականի երկերէն շարք մը հատորներ։ Ունի տասնեակ մը անտիպ հատորներ։ Պ․ Սնապեանի տպագիր առաջին գրութիւնը, չափածոյ կտոր մը՝ «Տաղ Տրտմութեան», լոյս կը տեսնէ Երուսաղէմի վանքին պաշտօնաթերթ «Սիոն»ի մէջ, իսկ անոր հրատարակած առաջին գործը վիպակ մը՝ «Ժամանակ չկայ», [[1953]]–ին, լոյս կը տեսնէ Պէյրութի մէջ։ *[[2007]]–ին կը սկսի խմբագրել «Ազդակ գրական-Ազդակ արուեստի» պարբերաթերթը. աշխատանք մը, որուն վրայ կը մնայ մինչեւ իր մահը, [[14 Յունիս]] [[2014]]։ Իր մարմինը ամփոփուած է Այնճարի ազգային գերեզմանատան մէջ։ == Շքանշաններ == * [[2003]]–ին արժանացած է Հայաստանի Հանրապետութեան «Մովսէս Խորենացի» շքանշանին, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան «Ս. Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշանին եւ Համազգայինի Կեդրոնական Վարչութեան «[[Համազգային Մշակութային Միութիւն|Համազգային]]»ի շքանշանին։ * [[2010]]–ին՝ արժանացած է Մեծի Տանն [[Կիլիկիա|Կիլիկիոյ]] կաթողիկոսութեան Հայրապետական օրհնութեան գիրին ։ * [[2014]]–ին, յետ մահու կը պարգեւատրուի Այնճարի «Մուսա Լեռ» շքանշանով։ == Պօղոս Սնապեանի լոյս ընծայած գործերը == * «'''Ժամանակ չկայ'''» (աղջկան մը կեանքէն), վիպակ։ [[Պէյրութ]], տպարան «Սարգիսեան», '''1953''', 102 էջ։ * «'''Յեղափոխութեան համար'''», գրական-հրապարակագրական, [[Անդրանիկ Ծառուկեան|Ա. Ծառուկեանի]] յառաջաբանով։ ** Ա. տպագրութիւն՝ Պէյրութ, տպարան «Էտվան», '''1956''', 104 էջ, մեկենասութեամբ Ա. Ծառուկեանի։ ** Բ. տպագրութիւն՝ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2007''', 111 էջ, մեկենասութեամբ Անդրանիկ Մանկասարեանի, Յովհաննէս Մարտոյեանի, Վազգէն Փայլակեանի եւ Կարօ Իբրաքեանի։ * «'''Վերջին արարը'''», քննադատական։ Լոյս տեսած է Դրաստամատ Պիւթացի ծածկանունով։ Պէյրութ, '''1958''', 68 էջ։ * «'''Անդրշիրիմեան ձայներ'''» (պատասխան Գուրգէն Մահարիի), քննադատական։ Պէյրութ, տպարան «Մշակ», '''1960''', 93 էջ, մեկենասութեամբ [[Սիմոն Վրացեան]]ի։ * «'''Աւազախրած նաւը'''», քննադատական, [[Կոստան Զարեան]]ի «'''''Նաւը լերան վրայ'''''» գործին առթիւ։ Պէյրութ, տպարան «Ատլաս», '''1964''', 172 էջ։ Մեկենասութեամբ Հ.Յ.Դ. Բիւրոյի։ * «'''Ես այդ շունն եմ'''», արձակ։ ** Ա. տպագրութիւն՝ Պէյրութ, տպարան «Ատլաս», '''1966''', 103 էջ, մեկենասութեամբ տոքթ. Վարդգէս Կիւրեղեանի։ ** Բ. տպագրութիւն՝ [[Լոս Անճելըս]], հրատարակութիւն «Նոր Կեանք» շաբաթաթերթի, '''1992''', 109 էջ, մեկենասութեամբ նոյնանուն շաբաթաթերթի հրատարակչութեան։ ** Գ. տպագրութեան՝ Երեւան, '''2006''', 160 էջ, մեկենասութեամբ Գեղամ Սարգիսեանի։ ** Դ. տպագրութիւն՝ Պէյրութ, հրատարակութիւն Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» հրատարակչատան, '''2014''', 160 էջ, մեկենասութեամբ Աւիկ Գալլօղլեանի։ * «'''Կորստական թոյներ'''», պատմուածքներ։ ** Ա. տպագրութիւն՝ Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''1970''', 152 էջ, մեկենասութեամբ նոյնանուն տպարանի։ ** Բ. տպագրութիւն՝ Երեւան, '''2007''', 152 էջ։ * «'''Աղքատներուն աւանդութիւնը'''», պատմուածքներ։ # Ա. հատոր - Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''1983''', 175 էջ, մեկենասութեամբ Երջանիկ Կարպուշեանի։ # Բ. հատոր - Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2002''', 230 էջ, մեկենասութեամբ Սիրվարդ Չանչանեանի։ # Գ. հատոր - Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2007''', 206 էջ, մեկենասութեամբ Արփինէ Հոճաճանեանի։ * «'''Ինչպէս հայհոյեմ...'''», գրական-հրապարակագրական։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''1990''', 102 էջ, մեկենասութեամբ Գրիգոր Թաւուքճեանի։ * «'''Միջնարար-5'''», գլուխ մը «'''''Պղտոր ջուրեր'''''» ծաւալուն վէպէն։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''1992''', 134 էջ, մեկենասութեամբ [[Թեհրան]]ի «Ներսէս Շնորհալի» ֆոնտին։ * «'''Յայսմաւուրք'''», հրապարակագրական։ Անթիլիաս, տպարան Կաթողիկոսութեան Հայոց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ, '''1997''', 124 էջ, մեկենասութեամբ նոյնանուն տպարանի։ * «'''Տարեդարձներ'''», գրականագիտական-հրապարակագրական։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2001''', 208 էջ, մեկենասութեամբ Մարտիկ, Թովմաս եւ Պօղոս Չանչանեան եղբայրներուն։ * «'''Տպաւորութիւններու հէնքով'''», գրականագիտական-քննադատական։ [[Անթիլիաս]], տպարան Կաթողիկոսութեան Հայոց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ, '''2003''', 280 էջ, մեկենասութեամբ Գալուստ Կիւլպէնկեան հիմնարկութեան։ * «'''«''Ես իմ անոյշ''»ի ոդիսականը'''», գրականագիտական։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2003''', 164 էջ։ * «'''Կրկէսին մէջ'''», գրականագիտական-քննադատական։ # Ա. հատոր - Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան-հրատարակչատուն, '''2005''', 266 էջ, մեկենասութեամբ Զ. Պոյաճեանի, Մ. Յակոբեանի, Ժ. Մանտալեանի, Վ. Փափազեանի, Մ. Ալեքսանտրեանի, դոկտ. Հ. Հաճէթեանի, Մ. Ներսէսեանի, Ս. Պալեանի, Լ. Սարգիսեանի եւ Յ. Չիլինկիրեանի։ # Բ. հատոր - Երեւան, '''2006''', 217 էջ։ # Գ. հատոր- Երեւան, '''2005''', 298 էջ, մեկենասութեամբ Գալէ Պ. Սնապեանի։ * «'''Թիւրիմացութեամբ եւ մասամբ նորին'''», գրականագիտական-քննադատական։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2007''', 124 էջ, մեկենասութեամբ նոյնանուն տպարանի։ * «'''Մեր փարախէն ներս'''», հրապարակագրական։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2007''', 232 էջ, մեկենասութեամբ տէր եւ տիկին Եդուարդ Մսըրլեանի։ * «'''A Room in Paris'''», գլուխ մը «'''''Պղտոր ջուրեր'''''» ծաւալուն վէպէն։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2008''', 103 էջ։ * «'''Երախտագիտութեան թակարդը'''», գլուխ մը «'''''Պղտոր ջուրեր'''''» ծաւալուն վէպէն։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2009''', 127 էջ։ * «'''Անընդունելի...'''», գրականագիտական-քննադատական։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2008''', 127 էջ։ * «'''Հարցազրոյցներ'''», Ա. հատոր։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2008''', 376 էջ, մեկենասութեամբ Թովմաս եւ Պօղոս Չանչանեան եղբայրներուն։ * «'''Երկու սպանդ'''», պատմական-հրապարակագրական։ ** Ա. տպագրութիւն՝ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2008''', 247 էջ, մեկենասութեամբ Սանան եւ Միրօ Ս. Փանոսեաններուն։ ** Բ. տպագրութիւն՝ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2013''', 247 էջ, մեկենասութեամբ Սանան եւ Միրօ Ս. Փանոսեաններուն։ * «'''Ձգողական'''», գրական-հրապարակագրական։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2010''', 151 էջ, մեկենասութեամբ Աւիկ Գալլօղլեանի։ * «'''Ցերեկային դաւ...'''», գլուխ մը «'''''Պղտոր ջուրեր'''''» ծաւալուն վէպէն։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2010''', 71 էջ, մեկենասութեամբ նոյնանուն տպարանի։ * «'''Վերծանումներ'''», [[Զապէլ Եսայեան]]ի «'''''Կեղծ հանճարներ'''''», [[Յակոբ Օշական]]ի «'''''Սահակ Պարգեւեան'''''», [[Կոստան Զարեան]]ի «'''''Անցորդը եւ իր ճամբան'''''», [[Եղիշէ Չարենց]]ի «'''''Մահուան տեսիլ'''''» եւ [[Գուրգէն Մահարի]]ի «'''''Ծաղկած փշալարեր'''''» գործերու տիպարներուն վերծանումը։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2011''', 197 էջ, մեկենասութեամբ Աւիկ Գալլօղլեանի։ * «'''Պղտոր ջուրեր... (պրակ 5) – Կիսալոյսեր մութ կապերու վրայ'''», գլուխ մը «'''''Պղտոր ջուրեր'''''» ծաւալուն վէպէն։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2012''', 196 էջ։ * «'''Շան քարոզներ... (2007-2012)'''», գրականագիտական-քննադատական։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան-հրատարակչատուն, '''2013''', 224 էջ։ == Պօղոս Սնապեանի «Ես այդ շունն եմ» ծանօթ գիրքի յունարէն լեզուով հրատարակութիւնը == 2019 Յու­նի­սի ըն­թաց­քին, [[Աթէնք|Ա­թէն­ք]]ի մէջ լոյս տե­սաւ ­Պօ­ղոս Ս­նա­պեա­նի «Ես այդ շունն եմ» գիր­քի յու­նա­րէն թարգ­մա­նու­թիւ­նը, որ կա­տա­րո­ւե­ցաւ ընկ. ­Սեր­գօ Ա­ղա­պա­տեա­նի աշ­խա­տան­քով։ ­Գիր­քի հրա­տա­րա­կու­թիւ­նը ե­ղաւ «Ար­մե­նի­քա» պար­բե­րա­թեր­թին կող­մէ։ Մե­ծա­նուն մտա­ւո­րա­կա­ն Պօղոս Սնապեանին «Ես այդ շունն եմ» գիր­քը ա­ռա­ջին ան­գամ լոյս տե­սաւ [[1963 թուական|1963]]-ին՝ ­[[Փարիզ|Փա­րի­զ]]ի մէջ, «պաղ պա­տե­րազմ»ի օ­րե­րուն, եւ մեծ ըն­դու­նե­լու­թիւն գտաւ ամ­բողջ հա­յաշ­խար­հի տա­րած­քին։ Հե­ղի­նա­կը իր աշ­խա­տու­թիւ­նը գրած է մէկ շուն­չով, ո­րուն գլխա­ւոր հե­րոսն է Ալ­պեան լեռ­նե­րուն մօտ ապ­րող շու­նը։ Պօղոս Սնապեան իր կուռ ու կեն­դա­նի գրու­թեամբ, բա­նաս­տեղ­ծա­կան իւ­րա­յա­տուկ ո­ճով եւ լե­զո­ւի ճար­տար գոր­ծա­ծու­թեամբ, կը խօ­սի ­Ցե­ղաս­պա­նու­թե­նէն ճո­ղոպ­րած գաղ­թա­կան հա­յու մա­սին, հայ­րե­նի­քէն զրկո­ւած հա­յոր­դի­նե­րուն հա­մար։ Ան կը դրո­ւա­տէ հայ ժո­ղո­վուր­դի դիւ­ցազ­նա­կան սխրանք­նե­րը, իր փա­ռա­պանծ պատ­մու­թիւնն ու հրա­շա­գործ նո­ւա­ճում­նե­րը։ Խորհր­դա­յին տա­րի­նե­րուն գրո­ւած գիր­քը, կը պա­խա­րա­կէ խորհր­դա­յին տի­րա­պե­տու­թեան չա­րիք­նե­րը ­Հա­յաս­տա­նի մէջ, եւ իր հե­րո­սի՝ շան մի­ջո­ցով, կը պոռկ­թայ այ­լա­սե­րու­մի եւ ա­պա­հա­յաց­ման ա­մէն տե­սա­կի ոտնձ­գու­թիւն­նե­րուն դէմ։ Գիր­քի թարգ­մա­նու­թիւ­նը բծախնդ­րօ­րէն կա­տա­րո­ւե­ցաւ ընկ. ­Սեր­գօ Ա­ղա­պա­տեա­նին կող­մէ։ Ան կա­րո­ղա­ցաւ հա­րա­զատ կեր­պով թուղ­թին յանձ­նել Ս­նա­պեա­նի բարդ ու եր­կար միտ­քե­րը, ա­ռանց ա­նոնց խոր ի­մաս­տէն դոյզն իսկ շե­ղե­լու։ Հա­կա­ռակ խորհր­դա­յին ժա­մա­նակ­նե­րու վե­րաց­ման եւ ­Հա­յաս­տա­նի վե­րան­կա­խաց­ման, գիր­քը այ­սօր եւս կը կար­դա­ցո­ւի մեծ հե­տաքրք­րու­թեամբ։ == Աղբիւրներ == * Պօղոս Սնապեանի մասին գրքոյկ-ալպոմ, [[Պէյրութ]], 2010, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան-հրատարակչատուն * Կարօ Յովհաննէսեան «Պօղոս Սնապեան», Պէյրութ, 2014, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան-հրատարակչատուն * [http://azator.gr/?p=13522 Պօղոս Սնապեանի «Ես այդ շունն եմ» ծանօթ գիրքի յունարէն լեզուով հրատարակութիւնը] {{Օրվա հոդված նախագծի մասնակից|2017 թվականի [[Կաղապար:Օրվա հոդված/Օգոստոսի 11, 2017 թ.|օգոստոսի 11]]}} [[Ստորոգութիւն:1927 ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:2014 մահեր]] [[Ստորոգութիւն:Մուսա լեռ ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:Պէյրութ մահեր]] [[Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ]] [[Ստորոգութիւն:11 Օգոստոսի ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:14 Յունիսի մահեր]] [[Ստորոգութիւն:Թուրքիա ծնածներ]] [[Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով]] pgkoa7xo23svupfmi00nigpkdpo67jz 255801 255800 2026-10-01T18:45:04Z ShahenWasHere 140 255801 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ | անուն ազգանուն = Պօղոս Սնապեան | բնագիր ԱԱՀ = | պատկեր = Poghos Snabyan.JPG | չափ = 200px | նկարագրութիւն = | ծնած է = 11 Օգոստոս 1927 | ծննդավայր = Պիթիաս, Արեմտեան Հայաստան | վախճանած է = 14 Յուլիս 2014 | մահուան վայրը = [[Պէյրութ]] | քաղաքացիութիւն = | հպատակութիւն = | ազգութիւն = Հայ | ալմա մատեր = Երուսաղէմի Ժառանգաւորաց վարժարան<br />Փարիզի Ալիանս Ֆրանսէզ<br /> [[Սորպոնի համալսարան]] | կրօնք = Քրիստոնեայ | ազդուած է = | ազդած է = | գրքեր = | աշխատանք = | կարողութիւն = | մասնագիտութիւն = | ամուսին = | ծնողներ = | երեխաներ = | պարգեւներ և մրցանակներ = | կայքէջ = | ստորագրութիւն = }} '''Պօղոս Սնապեան''' ([[11 Օգոստոս]] [[1927]], [[Պիթիաս]], [[Մուսա Լեռ|Մուսա լեռ]] - [[14 Յունիս]] [[2014]], [[Պէյրութ]], [[Լիբանան]]), սփիւռքահայ գրագէտ, խմբագիր, արձակագիր, հրապարակագիր, գրաքննադատ եւ ուսուցիչ։ == Կեանքը եւ Գործունէութիւնը == Ծնած է 11 [[Օգոստոս]] [[1927]]-ին, [[Մուսա լեռ|Մուսա Լերան]] [[Պիթիաս|Պիթիաս գիւղ]]ը։ Նախակրթութիւնը կը ստանայ ծննդավայրին եւ [[Այնճար]]ի «Յառաջ» վարժարանին մէջ։ [[1944 թուական|1944]]-ին կ'ընդունուի [[Երուսաղէմ]]ի Ժառանգաւորաց վարժարանը, ուր կ'աշակերտէ [[Յակոբ Օշական]]ի, որ մեծ ազդեցութիւն կ'ունենայ իր վրայ։ Նոյն վարժարանին մէջ արաբերէնի ուսուցիչ կ'ունենայ անուանի խմբավար՝ [[Օհան Տուրեան]]: Վարժարանը կ'աւարտէ [[1949 թուական|1949]]-ին։ *[[1950 թուական|1950]]-էն սկսեալ իբրեւ ուսուցիչ կը պաշտօնավարէ ազգային վարժարաններու մէջ, որուն առընթեր գրական եւ գրաքննադատական իր գործերը լոյս կը տեսնեն «[[Նայիրի]]» եւ «[[Ակօս]]» հանդէսներուն մէջ։ *[[1957]]-ին՝ լոյս կ'ընծայէ «Միջնաբերդ» գրական տարեգիրքի առաջին հատորը, իսկ [[1959]]-ին՝ երկրորդ հատորը։ *[[1962]] [[Յունուար]]-ին, [[Կարօ Սասունի]]ի խմբագրապետութեամբ երբ լոյս կը տեսնէ [[Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն|Հ.Յ. Դաշնակցութեան]] նախաձեռնութիւնը հանդիսացող գրականութեան եւ արուեստի «Բագին» ամսագիրը, [[Եդուարդ Պոյաճեան]]ի հետ կը կոչուի խմբագիրի պատասխանատու պաշտօնին։ *[[1962]]-ին կը մեկնի [[Փարիզ]], ու [[Սորպոն]]ի եւ Ալիանս Ֆրանսէզի մէջ երկու տարի, իբրեւ ազատ ունկնդիր, կը հետեւի գրական եւ իմաստասիրական դասընթացքներու։ Վերադարձին շարունակելով «[[Բագին (հանդէս, Լիբանան)|Բագին]]»ի մէջ իրեն վստահուած խմբագրական աշխատանքները (ըլլալով անոր խմբագիրը 42 տարի անընդմէջ), միաժամանակ կը դասաւանդէ հայ գրականութիւն [[Այնճար]]ի եւ [[Պէյրութ]]ի ազգային երկրորդական վարժարաններու աւարտական դասարաններուն։ *[[1965]]-ին կ'ամուսնանայ Աղաւնի Վարժապետեանի հետ եւ կը բախտաւորուին երեք զաւակներով։ *[[1966]]-[[1973]] մաս կը կազմէ «[[Ազդակ (օրաթերթ, Լիբանան)|Ազդակ]]» օրաթերթի խմբագրութեան, իբրեւ ազգային եւ գրական-մշակութային էջերու պատասխանատու խմբագիր։ *[[1966]]-ին [[Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութիւն|Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան]] մէջ հաստատուած «Գէորգ Մելիտինեցի» գրական դատակազմի անդամ կը դառնայ մինչեւ [[2003]], շուրջ 40 տարի։ *[[1983]]-[[2003]]– թուականներուն, պարբերաբար աւանդած է հայ գրականութիւն «[[Համազգային Մշակութային Միութիւն|Համազգային]]»ի «Հայագիտական Բարձրագոյն Հիմնարկ»ի աւարտական երկու դասարաններուն։ Աշխատակցած է նաեւ սփիւռքահայ շարք մը թերթերուն՝ պատմուածքներով, տպաւորապաշտ էջերով եւ քննադատական ու հրապարակագրական յօդուածներով։ Պ. Սնապեան ունի հրատարակչական մեծ վաստակ. լոյս ընծայած է 31 ինքնագիր մատեաններ. կազմած ու խմբագրած է 81 հատոր հայ մեծանուն գրողներէ։ Խմբագրած ու հրատարակութեան պատրաստած է յատկապէս Յ. Օշականի երկերէն շարք մը հատորներ։ Ունի տասնեակ մը անտիպ հատորներ։ Պ․ Սնապեանի տպագիր առաջին գրութիւնը, չափածոյ կտոր մը՝ «Տաղ Տրտմութեան», լոյս կը տեսնէ Երուսաղէմի վանքին պաշտօնաթերթ «Սիոն»ի մէջ, իսկ անոր հրատարակած առաջին գործը վիպակ մը՝ «Ժամանակ չկայ», [[1953]]–ին, լոյս կը տեսնէ Պէյրութի մէջ։ *[[2007]]–ին կը սկսի խմբագրել «Ազդակ գրական-Ազդակ արուեստի» պարբերաթերթը. աշխատանք մը, որուն վրայ կը մնայ մինչեւ իր մահը, [[14 Յունիս]] [[2014]]։ Իր մարմինը ամփոփուած է Այնճարի ազգային գերեզմանատան մէջ։ == Շքանշաններ == * [[2003]]–ին արժանացած է Հայաստանի Հանրապետութեան «Մովսէս Խորենացի» շքանշանին, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան «Ս. Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշանին եւ Համազգայինի Կեդրոնական Վարչութեան «[[Համազգային Մշակութային Միութիւն|Համազգային]]»ի շքանշանին։ * [[2010]]–ին՝ արժանացած է Մեծի Տանն [[Կիլիկիա|Կիլիկիոյ]] կաթողիկոսութեան Հայրապետական օրհնութեան գիրին ։ * [[2014]]–ին, յետ մահու կը պարգեւատրուի Այնճարի «Մուսա Լեռ» շքանշանով։ == Պօղոս Սնապեանի լոյս ընծայած գործերը == * «'''Ժամանակ չկայ'''» (աղջկան մը կեանքէն), վիպակ։ [[Պէյրութ]], տպարան «Սարգիսեան», '''1953''', 102 էջ։ * «'''Յեղափոխութեան համար'''», գրական-հրապարակագրական, [[Անդրանիկ Ծառուկեան|Ա. Ծառուկեանի]] յառաջաբանով։ ** Ա. տպագրութիւն՝ Պէյրութ, տպարան «Էտվան», '''1956''', 104 էջ, մեկենասութեամբ Ա. Ծառուկեանի։ ** Բ. տպագրութիւն՝ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2007''', 111 էջ, մեկենասութեամբ Անդրանիկ Մանկասարեանի, Յովհաննէս Մարտոյեանի, Վազգէն Փայլակեանի եւ Կարօ Իբրաքեանի։ * «'''Վերջին արարը'''», քննադատական։ Լոյս տեսած է Դրաստամատ Պիւթացի ծածկանունով։ Պէյրութ, '''1958''', 68 էջ։ * «'''Անդրշիրիմեան ձայներ'''» (պատասխան Գուրգէն Մահարիի), քննադատական։ Պէյրութ, տպարան «Մշակ», '''1960''', 93 էջ, մեկենասութեամբ [[Սիմոն Վրացեան]]ի։ * «'''Աւազախրած նաւը'''», քննադատական, [[Կոստան Զարեան]]ի «'''''Նաւը լերան վրայ'''''» գործին առթիւ։ Պէյրութ, տպարան «Ատլաս», '''1964''', 172 էջ։ Մեկենասութեամբ Հ.Յ.Դ. Բիւրոյի։ * «'''Ես այդ շունն եմ'''», արձակ։ ** Ա. տպագրութիւն՝ Պէյրութ, տպարան «Ատլաս», '''1966''', 103 էջ, մեկենասութեամբ տոքթ. Վարդգէս Կիւրեղեանի։ ** Բ. տպագրութիւն՝ [[Լոս Անճելըս]], հրատարակութիւն «Նոր Կեանք» շաբաթաթերթի, '''1992''', 109 էջ, մեկենասութեամբ նոյնանուն շաբաթաթերթի հրատարակչութեան։ ** Գ. տպագրութեան՝ Երեւան, '''2006''', 160 էջ, մեկենասութեամբ Գեղամ Սարգիսեանի։ ** Դ. տպագրութիւն՝ Պէյրութ, հրատարակութիւն Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» հրատարակչատան, '''2014''', 160 էջ, մեկենասութեամբ Աւիկ Գալլօղլեանի։ * «'''Կորստական թոյներ'''», պատմուածքներ։ ** Ա. տպագրութիւն՝ Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''1970''', 152 էջ, մեկենասութեամբ նոյնանուն տպարանի։ ** Բ. տպագրութիւն՝ Երեւան, '''2007''', 152 էջ։ * «'''Աղքատներուն աւանդութիւնը'''», պատմուածքներ։ # Ա. հատոր - Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''1983''', 175 էջ, մեկենասութեամբ Երջանիկ Կարպուշեանի։ # Բ. հատոր - Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2002''', 230 էջ, մեկենասութեամբ Սիրվարդ Չանչանեանի։ # Գ. հատոր - Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2007''', 206 էջ, մեկենասութեամբ Արփինէ Հոճաճանեանի։ * «'''Ինչպէս հայհոյեմ...'''», գրական-հրապարակագրական։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''1990''', 102 էջ, մեկենասութեամբ Գրիգոր Թաւուքճեանի։ * «'''Միջնարար-5'''», գլուխ մը «'''''Պղտոր ջուրեր'''''» ծաւալուն վէպէն։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''1992''', 134 էջ, մեկենասութեամբ [[Թեհրան]]ի «Ներսէս Շնորհալի» ֆոնտին։ * «'''Յայսմաւուրք'''», հրապարակագրական։ Անթիլիաս, տպարան Կաթողիկոսութեան Հայոց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ, '''1997''', 124 էջ, մեկենասութեամբ նոյնանուն տպարանի։ * «'''Տարեդարձներ'''», գրականագիտական-հրապարակագրական։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2001''', 208 էջ, մեկենասութեամբ Մարտիկ, Թովմաս եւ Պօղոս Չանչանեան եղբայրներուն։ * «'''Տպաւորութիւններու հէնքով'''», գրականագիտական-քննադատական։ [[Անթիլիաս]], տպարան Կաթողիկոսութեան Հայոց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ, '''2003''', 280 էջ, մեկենասութեամբ Գալուստ Կիւլպէնկեան հիմնարկութեան։ * «'''«''Ես իմ անոյշ''»ի ոդիսականը'''», գրականագիտական։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2003''', 164 էջ։ * «'''Կրկէսին մէջ'''», գրականագիտական-քննադատական։ # Ա. հատոր - Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան-հրատարակչատուն, '''2005''', 266 էջ, մեկենասութեամբ Զ. Պոյաճեանի, Մ. Յակոբեանի, Ժ. Մանտալեանի, Վ. Փափազեանի, Մ. Ալեքսանտրեանի, դոկտ. Հ. Հաճէթեանի, Մ. Ներսէսեանի, Ս. Պալեանի, Լ. Սարգիսեանի եւ Յ. Չիլինկիրեանի։ # Բ. հատոր - Երեւան, '''2006''', 217 էջ։ # Գ. հատոր- Երեւան, '''2005''', 298 էջ, մեկենասութեամբ Գալէ Պ. Սնապեանի։ * «'''Թիւրիմացութեամբ եւ մասամբ նորին'''», գրականագիտական-քննադատական։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2007''', 124 էջ, մեկենասութեամբ նոյնանուն տպարանի։ * «'''Մեր փարախէն ներս'''», հրապարակագրական։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2007''', 232 էջ, մեկենասութեամբ տէր եւ տիկին Եդուարդ Մսըրլեանի։ * «'''A Room in Paris'''», գլուխ մը «'''''Պղտոր ջուրեր'''''» ծաւալուն վէպէն։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2008''', 103 էջ։ * «'''Երախտագիտութեան թակարդը'''», գլուխ մը «'''''Պղտոր ջուրեր'''''» ծաւալուն վէպէն։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2009''', 127 էջ։ * «'''Անընդունելի...'''», գրականագիտական-քննադատական։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2008''', 127 էջ։ * «'''Հարցազրոյցներ'''», Ա. հատոր։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2008''', 376 էջ, մեկենասութեամբ Թովմաս եւ Պօղոս Չանչանեան եղբայրներուն։ * «'''Երկու սպանդ'''», պատմական-հրապարակագրական։ ** Ա. տպագրութիւն՝ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2008''', 247 էջ, մեկենասութեամբ Սանան եւ Միրօ Ս. Փանոսեաններուն։ ** Բ. տպագրութիւն՝ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2013''', 247 էջ, մեկենասութեամբ Սանան եւ Միրօ Ս. Փանոսեաններուն։ * «'''Ձգողական'''», գրական-հրապարակագրական։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2010''', 151 էջ, մեկենասութեամբ Աւիկ Գալլօղլեանի։ * «'''Ցերեկային դաւ...'''», գլուխ մը «'''''Պղտոր ջուրեր'''''» ծաւալուն վէպէն։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2010''', 71 էջ, մեկենասութեամբ նոյնանուն տպարանի։ * «'''Վերծանումներ'''», [[Զապէլ Եսայեան]]ի «'''''Կեղծ հանճարներ'''''», [[Յակոբ Օշական]]ի «'''''Սահակ Պարգեւեան'''''», [[Կոստան Զարեան]]ի «'''''Անցորդը եւ իր ճամբան'''''», [[Եղիշէ Չարենց]]ի «'''''Մահուան տեսիլ'''''» եւ [[Գուրգէն Մահարի]]ի «'''''Ծաղկած փշալարեր'''''» գործերու տիպարներուն վերծանումը։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2011''', 197 էջ, մեկենասութեամբ Աւիկ Գալլօղլեանի։ * «'''Պղտոր ջուրեր... (պրակ 5) – Կիսալոյսեր մութ կապերու վրայ'''», գլուխ մը «'''''Պղտոր ջուրեր'''''» ծաւալուն վէպէն։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան, '''2012''', 196 էջ։ * «'''Շան քարոզներ... (2007-2012)'''», գրականագիտական-քննադատական։ Պէյրութ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան-հրատարակչատուն, '''2013''', 224 էջ։ == Պօղոս Սնապեանի «Ես այդ շունն եմ» ծանօթ գիրքի յունարէն լեզուով հրատարակութիւնը == 2019 Յու­նի­սի ըն­թաց­քին, [[Աթէնք|Ա­թէն­ք]]ի մէջ լոյս տե­սաւ ­Պօ­ղոս Ս­նա­պեա­նի «Ես այդ շունն եմ» գիր­քի յու­նա­րէն թարգ­մա­նու­թիւ­նը, որ կա­տա­րո­ւե­ցաւ ընկ. ­Սեր­գօ Ա­ղա­պա­տեա­նի աշ­խա­տան­քով։ ­Գիր­քի հրա­տա­րա­կու­թիւ­նը ե­ղաւ «Ար­մե­նի­քա» պար­բե­րա­թեր­թին կող­մէ։ Մե­ծա­նուն մտա­ւո­րա­կա­ն Պօղոս Սնապեանին «Ես այդ շունն եմ» գիր­քը ա­ռա­ջին ան­գամ լոյս տե­սաւ [[1963 թուական|1963]]-ին՝ ­[[Փարիզ|Փա­րի­զ]]ի մէջ, «պաղ պա­տե­րազմ»ի օ­րե­րուն, եւ մեծ ըն­դու­նե­լու­թիւն գտաւ ամ­բողջ հա­յաշ­խար­հի տա­րած­քին։ Հե­ղի­նա­կը իր աշ­խա­տու­թիւ­նը գրած է մէկ շուն­չով, ո­րուն գլխա­ւոր հե­րոսն է Ալ­պեան լեռ­նե­րուն մօտ ապ­րող շու­նը։ Պօղոս Սնապեան իր կուռ ու կեն­դա­նի գրու­թեամբ, բա­նաս­տեղ­ծա­կան իւ­րա­յա­տուկ ո­ճով եւ լե­զո­ւի ճար­տար գոր­ծա­ծու­թեամբ, կը խօ­սի ­Ցե­ղաս­պա­նու­թե­նէն ճո­ղոպ­րած գաղ­թա­կան հա­յու մա­սին, հայ­րե­նի­քէն զրկո­ւած հա­յոր­դի­նե­րուն հա­մար։ Ան կը դրո­ւա­տէ հայ ժո­ղո­վուր­դի դիւ­ցազ­նա­կան սխրանք­նե­րը, իր փա­ռա­պանծ պատ­մու­թիւնն ու հրա­շա­գործ նո­ւա­ճում­նե­րը։ Խորհր­դա­յին տա­րի­նե­րուն գրո­ւած գիր­քը, կը պա­խա­րա­կէ խորհր­դա­յին տի­րա­պե­տու­թեան չա­րիք­նե­րը ­Հա­յաս­տա­նի մէջ, եւ իր հե­րո­սի՝ շան մի­ջո­ցով, կը պոռկ­թայ այ­լա­սե­րու­մի եւ ա­պա­հա­յաց­ման ա­մէն տե­սա­կի ոտնձ­գու­թիւն­նե­րուն դէմ։ Գիր­քի թարգ­մա­նու­թիւ­նը բծախնդ­րօ­րէն կա­տա­րո­ւե­ցաւ ընկ. ­Սեր­գօ Ա­ղա­պա­տեա­նին կող­մէ։ Ան կա­րո­ղա­ցաւ հա­րա­զատ կեր­պով թուղ­թին յանձ­նել Ս­նա­պեա­նի բարդ ու եր­կար միտ­քե­րը, ա­ռանց ա­նոնց խոր ի­մաս­տէն դոյզն իսկ շե­ղե­լու։ Հա­կա­ռակ խորհր­դա­յին ժա­մա­նակ­նե­րու վե­րաց­ման եւ ­Հա­յաս­տա­նի վե­րան­կա­խաց­ման, գիր­քը այ­սօր եւս կը կար­դա­ցո­ւի մեծ հե­տաքրք­րու­թեամբ։ == Աղբիւրներ == * Պօղոս Սնապեանի մասին գրքոյկ-ալպոմ, [[Պէյրութ]], 2010, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան-հրատարակչատուն * Կարօ Յովհաննէսեան «Պօղոս Սնապեան», Պէյրութ, 2014, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան-հրատարակչատուն * [http://azator.gr/?p=13522 Պօղոս Սնապեանի «Ես այդ շունն եմ» ծանօթ գիրքի յունարէն լեզուով հրատարակութիւնը] [[Ստորոգութիւն:1927 ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:2014 մահեր]] [[Ստորոգութիւն:Մուսա լեռ ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:Պէյրութ մահեր]] [[Ստորոգութիւն:Հայ արձակագիրներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ խմբագիրներ]] [[Ստորոգութիւն:Հայ ուսուցիչներ]] [[Ստորոգութիւն:11 Օգոստոսի ծնունդներ]] [[Ստորոգութիւն:14 Յունիսի մահեր]] [[Ստորոգութիւն:Թուրքիա ծնածներ]] [[Ստորոգութիւն:Գրողներ այբբենական կարգով]] mfxs1twec7en9dok3pcw0orkj5nf7uy 0 33441 255806 255688 2026-10-02T10:43:46Z Maral Dikbikian 4797 255806 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Թանգարան}} '''Վատիկանի թանգարանները'''<ref>{{Citation|title=Վատիկանի թանգարաններ|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%8E%D5%A1%D5%BF%D5%AB%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%AB_%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80&oldid=10882136|date=2026-08-19|accessdate=2026-10-02|language=hy}}</ref> ({{lang-it|Musei Vaticani}}), [[Վատիկան]] քաղաք-պետութեան թանգարաններն են, որոնք կը գտնուին քաղաքին սահմաններուն մէջ <ref>{{Cite web|url=http://www.divento.com/en/content/304-meet-antonio-paolucci|title=Meet Antonio Paolucci - Divento|website=www.divento.com|language=անգլերէն|accessdate=2026-09-29}}</ref>։ Կ'ընդգրկեն ամէնէն յայտնի դասական քանդակներն ու [[Վերածնունդ|Վերածնունդի]] դարաշրջանի արուեստի կարեւորագոյն գլուխգործոցները<ref>{{Cite web|url=https://www.italia.it/en/lazio/rome/things-to-do/vatican-museums-and-sistine-chapel|title=Vatican Museums & Sistine Chapel: art collections|website=Italia.it|language=անգլերէն|accessdate=2026-09-29}}</ref>։ Թանգարանները հիմնադրուած են Յուլիոս Բ․ պապին կողմէ ԺԶ․ դարու սկիզբին։ Վատիկանի թանգարաններուն մէջ կարելի է տեսնել Սիքստինեան Մատուռը (Sistine Chapel), որուն առաստաղը որմնանկարազարդուած է Միքելանճելոյի կողմէ, եւ Ռաֆայէլի սրահները՝ իրենց պատկերազարդումներով։ 2013 թուականին թանգարան այցելած են աւելի քան 6 միլիոն մարդ ամբողջ աշխարհէն, ինչ որ ալ զայն կը դարձնէ 6-րդ ամէնաշատ այցելուած թանգարանը աշխարհի մէջ<ref>http://museu.ms/highlight/details/105664/the-most-visited-museums-in-the-world</ref>։ Թանգարաններուն մէջ ընդհանուր առմամբ կան 54 պատկերասրահներ կամ սրահներ, իսկ Սիքստինեան Մատուռը՝ անոնցմէ ամենահռչակաւորը, ամենավերջին սրահն է։ Վատիկանի թանգարանները կը համարուին աշխարհի ամենամեծ թանգարաններէն մէկը<ref>«Արխիվացված պատճենը». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ մայիսի 26-ին. Վերցված է 2016 թ․ հունիսի 18-ին.</ref>։ == Պատմութիւն == Վատիկանի թանգարաններուն պատմութիւնը սկիզբ կ'առնէ մարմարեայ քանդակէ մը՝ «Լաոկոոնն ու իր որդիները», որ գնուած էր 500 տարի առաջ եւ յայտնաբերուած՝ 14 Յունուար 1506-ին Հռոմի Սանթա Մարիա Մաճորէ բազիլիկայի (Basilica di Santa Maria Maggiore) մօտակայքը գտնուող այգիներէն մէկուն մէջ։ Յուլիոս Բ․ պապը Վատիկանի մէջ աշխատող Ճուլիանօ տա Սանclass/Սանգալլոյին (Giuliano da Sangallo) եւ [[Միքէլանճելօ|Միքելանճելօ Պուոնարոթիին]] (Michelangelo Buonarroti) ղրկեց այդ յայտնագործութիւնը ուսումնասիրելու։ Անոնց խորհուրդով պապը անմիջապէս գնեց այդ քանդակը այգիին տիրոջմէն։ Հռոմի պապը «Լաոկոոնն ու իր որդիները» քանդակը դրաւ հանրային ցուցադրութեան՝ զայն յայտնաբերելէն ուղիղ ամիս մը ետք։ Հռոմի պապերը առաջիններէն էին, որ իրենց պալատներու արուեստի հաւաքածոները բացին հասարակութեան առջեւ՝ այդպիսով նպաստելով արուեստի պատմութեան եւ մշակոյթի վերաբերեալ գիտելիքներու ձեռքբերման։ Այսօր Վատիկանի թանգարանները կը ներկայացնեն տարբեր հայրապետական թանգարաններու եւ պատկերասրահներու համալիր մը՝ Կղեմէս ԺԴ․ (1769–1774) եւ Պիոս Զ․ (1775–1799) պապերու հովանիին ներքոյ։ Քրիստոնէական Թանգարանը (լատիներէն՝ ''Museum Christianum'') հիմնադրուած է [[Պենետիկտոս ԺԴ․ պապ|Պենետիկտոս ԺԴ․ պապին]] կողմէ, եւ Վատիկանի որոշ հաւաքածոներ կազմաւորած են Լատերանի Թանգարանը, որ 1854 թուականին Պիոս Թ․ պապը հիմնած է հրամանագրով։ Լատերանի Աշխարհիկ Թանգարանը ընդարձակուեցաւ 1854 թուականին՝ Պիոս Թ․ պապի (1846–1878) օրօք։ Անիկա կը բաղկանայ հնադարեան քանդակներէ (հիմնականին մէջ տապանաքարերէ ու սարկոֆակներէ) եւ հին քրիստոնէական բովանդակութեամբ արձանագրութիւններէ։ 1910 թուականին Սուրբ Պիոս Ժ․ պապի (1903–1914) օրօք ստեղծուեցաւ Եբրայերէն Փորագրութիւններու Անկիւնը։ Թանգարանի այդ հատուածը կը պարունակէ 137 արձանագրութիւններ՝ Հռոմի հին եբրայական գերեզմանատուներէն<ref>http://mv.vatican.va/3_EN/pages/z-Info/MV_Info_NotizieStoriche.html</ref>։ Թանգարաններուն մաս կը կազմեն նաեւ Կոպելեններու (նկարահիւս Գորգերու) Պատկերասրահը՝ ԺԵ․–ԺԷ․ (15–17-րդ) դարերու տարբեր կոպելեններու հաւաքածոն, Քարտէսներու Պատկերասրահը, Սոբիեսքիի Սենեակը, Նիկողայոս Ե․ պապի (1447–1455) մատուռը, Սիքստինեան Մատուռը՝ Սիքստոս Դ․ պապի անունով, Պորճիաներու Տունը, Վատիկանի Պինակոտեկան (Նկարասրահը) եւ Առաքելական-Ծագումնաբանական Թանգարանը։ 2006 թուականի Հոկտեմբերին նշուեցաւ թանգարաններու հիմնադրման 500-ամեակը, եւ Վատիկանի բլուրի ստորերկրեայ գերեզմանատան պեղումները բացուեցան հասարակութեան առջեւ<ref>Barbara McMahon in Rome. «Guardian.co.uk». Guardian. Վերցված է 2014 թ․ օգոստոսի 21-ին.</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Թանգարաններ]] [[Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով]] ei47c4bjsr1zat0jn3v2qjraf53rvev 0 33442 255808 255689 2026-10-02T10:55:28Z Maral Dikbikian 4797 255808 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Թանգարան}} '''Տրեզտէնի''' '''պետական ​​արուեստի հաւաքածոյք'''<ref>{{Citation|title=Staatliche Kunstsammlungen Dresden|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Staatliche_Kunstsammlungen_Dresden&oldid=1377330754|date=2026-09-28|accessdate=2026-10-02|language=en}}</ref> ({{lang-de|Staatliche Kunstsammlungen Dresden}}, (ˈʃtaːtlɪçə ˈkʊnstˌzamlʊŋən ˈdʁeːzdən)), մշակութային հաստատութիւն՝ [[Գերմանիա|Գերմանիոյ]] [[Տրեզտէն]] քաղաքին մէջ, կը պատկանի [[Սաքսոնիա]] մարզին։ Անիկա աշխարհի ամէնէն յայտնի եւ ամէնէն հին թանգարանային հաստատութիւններէն մէկն է, որ ձեւաւորուած է 16-րդ դարուն՝ սաքսոնական ընտրողներու հաւաքածոներէն<ref>{{Cite web|url=https://www.lookforplace.co.uk/plcts/view.php?view=2862|title=Staatliche Kunstsammlungen Dresden|website=www.lookforplace.co.uk|language=անգլերէն|accessdate=2026-09-29}}</ref>։ Այսօր Տրեզտէնի Պետական Արուեստի Հաւաքածոները կը բաղկանան տասնըհինգ թանգարաններէ։<ref>"SKD: History". ''www.skd.museum''. Retrieved 2020-07-15.</ref> Անոնցմէ շատերը տեղակայուած են Տրեզտէնի Ամրոցին, Ցվինկըրի (Zwinger) եւ Ալպերթինումի (Albertinum) մէջ։ == Պատմութիւն == Տրեզտէնի Պետական Արուեստի Հաւաքածոներուն (Staatliche Kunstsammlungen Dresden) պատկանող թանգարանները սկիզբ առած են Սաքսոնիոյ Էլեքթորներու (քուրֆիւրսթներու) հաւաքածոներէն, որոնցմէ ոմանք նաեւ Լեհաստանի թագաւորներ եղած են<ref>"History of the Staatliche Kunstsammlungen Dresden". Dresden State Art Collections. 2011. Retrieved 14 November 2011.</ref>։ Պատմական աղբիւրները ցոյց կու տան, որ Սաքսոնիոյ Օգոստոս Ա․ Էլեքթորը 1560 թուականին հիմնած է էլեքթորական «Քունսթքամմէր»ը (Kunstkammer, բառացի՝ «արուեստի սենեակ»)՝ Տրեզտէնի Ամրոցին մէջ գտնուող արուեստի հաւաքածոյ մը։ Ան կրած էր Ագրիկոլայի՝ հաւաքորդութեան մասին երկասիրութիւններու ազդեցութիւնը<ref>Mumford, Lewis (1938). ''The Culture of Cities''. Harcourt Brace Jovanovich. p.&nbsp;112.</ref>։ Օգոստոս Ուժեղն ու իր որդին՝ Օգոստոս Գ․-ը, Լեհաստանի թագաւորները, արուեստի կարեւոր հովանաւորներ եւ ակնառու գիտակներ եղած են։ Անոնք իրենց արուեստի հաւաքածոները զարգացուցին համակարգուած ձեւով․ այդ ընթացքին անոնք ոչ միայն արտակարգ գլուխգործոցներու հիմքը դրին Տրեզտէնի Պետական Արուեստի Հաւաքածոներուն համար, այլեւ այդ գործերը հասանելի դարձուցին իրենց ատենուան ընտրեալ շրջանակներուն։ Տրեզտէնի Պետական Արուեստի Հաւաքածոները 1 Յունուար 2009-էն ի վեր պետական ձեռնարկութիւն մըն են<ref>"Staatliche Kunstsammlungen Dresden". Dresden State Art Collections. 2011. Archived from the original on 16 November 2011. Retrieved 14 November 2011.</ref>։ Միութիւնը կընդգրկէ տասնըերկու թանգարաններ, որոնք ինքնուրոյն կը գործեն իրենց սեփական հաւաքածոներու ծիրին մէջ, սակայն բոլորն ալ կը համատեղեն տարբեր հաստատութիւններ ու յարմարութիւններ, ինչպէս նաեւ կեդրոնական վարչութիւն մը։ == Թանգարաններ == Տասնըերկու թանգարաններ կը պատկանին Տրեզտէնի Պետական Արուեստի Հաւաքածոներուն։ === Գեղանկարչական Պատկերասրահներ === * '''Gemäldegalerie Alte Meister''' (Հին Վարպետներու Գեղանկարչական Պատկերասրահ), Ցվինկըր (Zwinger) * '''Galerie Neue Meister''' (Նոր Վարպետներու Պատկերասրահ), Ալպերթինում (Albertinum) * '''Kupferstich-Kabinett''' (Փորագրութիւններու, Գծանկարներու եւ Լուսանկարներու Հաւաքածոյ), Տրեզտէնի Ամրոց === Արուեստի Թանգարաններ === * '''Grünes Gewölbe''' (Կանաչ Գմբէթ կամ Կանաչ Կամարաշար)՝ Պատմական եւ Նոր Կանաչ Գմբէթներով, Տրեզտէնի Ամրոց * '''Mathematisch-Physikalischer Salon''' (Թուաբանական եւ Ֆիզիքական Գործիքներու Արքայական Սրահ), Ցվինկըր (արեւմտեան թեւ) * '''Rüstkammer''' (Զինապալատ / Զինանոց)՝ Թրքական Սրահով, Տրեզտէնի Ամրոց * '''Porzellansammlung''' (Ճենապակիի Հաւաքածոյ), Ցվինկըր (Glockenspielpavillon - Զանգակատան տաղաւար) * '''Münzkabinett''' (Դրամագիտական Սրահ կամ Դրամահաւաքածոյ), Տրեզտէնի Ամրոց * '''Skulpturensammlung''' (Քանդակագործութեան Հաւաքածոյ), Ալպերթինում * '''Kunstgewerbemuseum''' (Դեկորատիւ-Կիրառական Արուեստի Թանգարան), Փիլնից Ամրոց (Pillnitz Castle) * '''Archiv der Avantgarden-Egidio Marzona''' (Էճիտիօ Մարցոնայի Աւանգարդի Արխիւ), Պլոքհաուզ (Blockhaus) === '''Ազգագրական Թանգարաններ''' === * '''Պետական Ազգագրական Հաւաքածոներ'''՝ Տրեզտէնի Ազգագրական Թանգարանով (Ճապոնական Պալատին մէջ), Լայպցիկի Ազգագրութեան Թանգարանով եւ Հերնհութի (Herrnhut) Ազգագրութեան Թանգարանով * '''Museum für Sächsische Volkskunst and Puppentheatersammlung''' (Սաքսոնական Ժողովրդական Արուեստի եւ Լարախաղացութեան/Տիկնիկային Թատրոնի Հաւաքածոյ), Եէկերհոֆ (Jägerhof) Այլ հաստատութիւններ, ինչպէս՝ Kunstbibliothek-ը (Արուեստի Գրադարան), Kunstfonds-ը (Արուեստի Հիմնադրամ) եւ Gerhard Richter Archiv-ը (Կերհարտ Ռիխթըրի Արխիւ), նոյնպէս կը պատկանին Տրեզտէնի Պետական Արուեստի Հաւաքածոներուն։ == Տնօրէններ ==   '''1882–1910'''․ Քարլ Վէօրման (Karl Woermann)   '''1910–1942'''․ Հանս Փոսսէ (Hans Posse) (1933-էն սկսեալ՝ նաեւ «Ֆիւրըրմուզէում»ի [Führermuseum] համար)   '''1943–1945'''․ Հերման Ֆոս (Hermann Voss) (Հանս Փոսսէի յաջորդը)   '''1945–1946'''․ Հաւաքածոները տեղափոխուեցան Քիեւ եւ Մոսկուա   '''1946–1951'''․ Վոլֆկանգ Պալցեր (Wolfgang Balzer)   '''1955–1968'''․ Մաքս Զայտեւից (Max Seydewitz)   '''1968–1989'''․ Մանֆրետ Պախման (Manfred Bachmann)   '''1990–1997'''․ Վերներ Շմիտ (Werner Schmidt)   '''1998–2001'''․ Զիպիլլէ Էպերթ-Շիֆերեր (Sybille Ebert-Schifferer)   '''2001–2011'''․ Մարթին Ռոթ (Martin Roth)   '''2012–Մարտ 2016'''․ Հարթվիկ Ֆիշեր (Hartwig Fischer)   '''Նոյեմբեր 2016–2025'''․ Մարիոն Աքերման (Marion Ackermann)   '''Մայիս 2025-էն ի վեր'''․ Պերնտ Էպերթ (Bernd Ebert) == Տեղակայումներ == Տրեզտէնի Պետական Արուեստի Հաւաքածոներուն թանգարանները տեղաւորուած են վեց շէնքերու մէջ։ Բացառութեամբ Փիլնից Ամրոցին, բոլորն ալ կը գտնուին Տրեզտէնի պատմական կեդրոնին մէջ։ Տրեզտէնի Ամրոցին մէջ կը տեղակայուին Պատմական Կանաչ Գմբէթը (Historisches Grüne Gewölbe) եւ Նոր Կանաչ Գմբէթը (Neues Grüne Gewölbe), Դրամագիտական Սրահը (Münzkabinett), Փորագրութիւններու, Գծանկարներու եւ Լուսանկարներու Հաւաքածոն (Kupferstich-Kabinett), եւ Զինապալատը (Rüstkammer)՝ Թրքական Սրահով (Türckische Cammer)։ Ցվինկըր (Zwinger) պալատը կը պարունակէ Հին Վարպետներու Գեղանկարչական Պատկերասրահը (Gemäldegalerie Alte Meister), Ճենապակիի Հաւաքածոն (Porzellansammlung) եւ Թուաբանական ու Ֆիզիքական Գործիքներու Արքայական Սրահը (Mathematisch-Physikalischer Salon)։ Ալպերթինումը (Albertinum) կը հիւրընկալէ Նոր Վարպետներու Պատկերասրահն (Galerie Neue Meister) ու Քանդակագործութեան Հաւաքածոն (Skulpturensammlung)։ Փիլնից Ամրոցին մէջ կը գտնուի Դեկորատիւ-Կիրառական Արուեստի Թանգարանը (Kunstgewerbemuseum), իսկ Ճապոնական Պալատին (Japanisches Palais) մէջ՝ Տրեզտէնի Ազգագրական Թանգարանը (Museum für Völkerkunde)։ Սաքսոնական Ժողովրդական Արուեստի եւ Լարախաղացութեան/Տիկնիկային Թատրոնի Հաւաքածոն (Museum für Sächsische Volkskunst and Puppentheatersammlung) կարելի է գտնել Տրեզտէն-Նոյշթաթի (Dresden-Neustadt) Եէկերհոֆին (Jägerhof) մէջ։ == Արդի Վիճակ == Տրեզտէնի Պետական Արուեստի Հաւաքածոները Սաքսոնիոյ Նահանգի սեփականութիւնն են։ Անիկա անդամ է Ազգային Մշակութային Հաստատութիւններու Համաժողովին (Konferenz Nationaler Kultureinrichtungen)․ ասիկա նախկին Արեւելեան Գերմանիոյ աւելի քան քսան մշակութային հաստատութիւններու միութիւն մըն է։ == Ծագումնաբանական Ուսումնասիրութիւն եւ Վերադարձումներ (Ռեսթիթուցիա) == Տրեզտէնի Պետական Արուեստի Հաւաքածոներու թանգարաններէն ներս 1933-էն ի վեր ձեռք բերուած արուեստի բոլոր գործերու ծագումնաբանութիւնը համակարգուած կերպով կը հետազօտուի «Տաֆնէ» (Daphne) հետազօտական, արձանագրութեան եւ գոյքագրման ծրագիրի ծիրէն ներս։ 2020-ին SKD-ն (Տրեզտէնի Պետական Արուեստի Հաւաքածոները) Kupferstich-Kabinett-էն երեք գրաֆիկական գործեր վերադարձուց Քարլ Հոյմանի (Carl Heumann, 1886–1945) ընտանիքին։ Այլ վերադարձումներ ալ ծրագրուած են․ սակայն, Քովիտի համաճարակին պատճառով, Փեթեր Ֆենտիի (Peter Fendi, 1796–1842) կրօնական նիւթերով երկու ջրանկարներու եւ Եակոպ Կենսլերի (Jakob Gensler, 1808–1848) «Աղջիկը թութակի հետ» իւղաներկ ուսումնասիրութեան յանձնումը նախկին տիրոջ՝ ԱՄՆ-ի եւ Մեծն Բրիտանիոյ մէջ ապրող ժառանգորդներուն յետաձգուած է<ref>"SKD Blog: Erinnerung leben: Der Kunstsammler Carl Heumann und seine Familie heute". ''blog.skd.museum''. Archived from the original on 2021-10-16. Retrieved 2021-10-16.</ref>։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Թանգարաններ]] [[Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով]] 8pm4589hx4daioq1ev5kj8m09mdyh4q 0 33444 255809 255692 2026-10-02T10:59:19Z Maral Dikbikian 4797 255809 wikitext text/x-wiki '''Ճաքոմօ Չամիչեան փողոց'''<ref>{{Citation|title=Ջակոմո Չամիչյան փողոց (Տրիեստ)|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%8B%D5%A1%D5%AF%D5%B8%D5%B4%D5%B8_%D5%89%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%B9%D5%B5%D5%A1%D5%B6_%D6%83%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D6%81_(%D5%8F%D6%80%D5%AB%D5%A5%D5%BD%D5%BF)&oldid=10895101|date=2026-09-05|accessdate=2026-10-02|language=hy}}</ref> ({{lang-it|Via Giacomo Ciamician}}), փողոց, [[Իտալիա|Իտալիոյ]] Թրիէսթ քաղաքի պատմական կեդրոնը: Անիկա վերամկրտուած է ի պատիւ հայազգի քիմիկոս, լուսաքիմիայի հիմնադիր եւ իտալական ծերակոյտի անդամ Ճաքոմօ (Յակոբ) Չամիչեանի (1857–1922)<ref name=":0">{{Cite web|url=https://trieste-di-ieri-e-di-oggi.it/2021/08/03/trieste-vie-e-piazze/|title=Trieste – Vie e Piazze – TRIESTE – DI IERI E DI OGGI|website=trieste-di-ieri-e-di-oggi.it|access-date=2026-09-05}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.triestemetro.eu/itinerari/punto/77/34/via-ciamician|title=TRIESTEMETRO {{!}} 8 linee dedicate ad altrettanti temi e aspetti della cultura di Trieste - Via Ciamician|last=Trieste|first=Comune di|website=www.triestemetro.eu|language=en|access-date=2026-09-05}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.tripadvisor.it/Attraction_Review-g187813-d24991070-Reviews-Via_Ciamician-Trieste_Province_of_Trieste_Friuli_Venezia_Giulia.html|title=Via Ciamician}}</ref>։ == Պատմութիւն == Սկզբնապէս կոչուած է Հայկական փողոց (իտալերէն՝ ''Via degli Armeni''), քանի որ այս թաղամասին մէջ ապրած է տեղւոյն հայկական համայնքը։ Այստեղ գտնուած է նաեւ Չամիչեանի մօրաքոյրերուն տունը, ուր ան անցուցած է իր մանկութիւնը<ref name=":3">«Via Ciamician Trieste․ Descrizione».</ref>։ Փողոցը անուանակոչուած է գիտնականին անունով 1922 թուականին։ == Տեղադրութիւն == Փողոցը կը գտնուի քաղաքին կեդրոնական մասը՝ Իտալիոյ Միասնութեան հրապարակէն (իտալերէն՝ ''Piazza Unità d'Italia'') եւ Թրիեսթի (Տրիեստ) նաւահանգիստէն քանի մը հարիւր մեթր հեռաւորութեան վրայ։<ref name=":3" /> Ճակոմօ Չամիչեան փողոցը հանրածանօթ է իր աստիճանաւոր վերելքով, որ զբօսաշրջիկներու եւ լուսանկարիչներու սիրուած վայրերէն մէկն է, քանի որ աստիճաններու վերնամասէն գեղեցիկ տեսարան մը կը բացուի դէպի Թրիեսթի ծոցն ու Ատրիաթիկ ծովը<ref name=":1" /><ref name=":2" />։ == «Հայկական Թաղամաս» == Փողոցը Թրիեսթի «Հայկական երթուղի»ին (իտալերէն՝ ''Itinerario armeno'') առանցքային կէտերէն մէկն է<ref>«Sulla porta d'oriente: le presenze ortodosse e armena - Un percorso tra i luoghi della tolleranza e dell'inclusione». ''irsml.eu'' (իտալերեն). Վերցված է 2026-09-05-ին.</ref>։ Ճակոմօ Չամիչեան փողոցը կը հատուի Ճուսթինելլիի փողոցին (իտալերէն՝ ''Via dei Giustinelli'') հետ։ Հատման վայրին հարեւանութեամբ կը գտնուի 1 Մայիս 1859-ին Մխիթարեան Միաբանութեան կողմէ օծուած Սուրբ Աստուածածին հայկական եկեղեցին։ Եկեղեցւոյ կից գործած է նաեւ հայկական վարժարան մը, որ աշխոյժ եղած է մինչեւ 1875 թուականը։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փողոցներ]] [[Ստորոգութիւն:Փողոցներ այբբենական կարգով]] fh4hcihnogy9geo6l6rwyk4vtffvwwr 255810 255809 2026-10-02T11:00:14Z Maral Dikbikian 4797 255810 wikitext text/x-wiki '''Ճաքոմօ Չամիչեան փողոց'''<ref>{{Citation|title=Ջակոմո Չամիչյան փողոց (Տրիեստ)|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%8B%D5%A1%D5%AF%D5%B8%D5%B4%D5%B8_%D5%89%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%B9%D5%B5%D5%A1%D5%B6_%D6%83%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D6%81_(%D5%8F%D6%80%D5%AB%D5%A5%D5%BD%D5%BF)&oldid=10895101|date=2026-09-05|accessdate=2026-10-02|language=hy}}</ref> ({{lang-it|Via Giacomo Ciamician}}), փողոց, [[Իտալիա|Իտալիոյ]] Թրիէսթ քաղաքի պատմական կեդրոնը: Անիկա վերամկրտուած է ի պատիւ հայազգի քիմիկոս, լուսաքիմիայի հիմնադիր եւ իտալական ծերակոյտի անդամ Ճաքոմօ (Յակոբ) Չամիչեանի (1857–1922)<ref name=":0">{{Cite web|url=https://trieste-di-ieri-e-di-oggi.it/2021/08/03/trieste-vie-e-piazze/|title=Trieste – Vie e Piazze – TRIESTE – DI IERI E DI OGGI|website=trieste-di-ieri-e-di-oggi.it|access-date=2026-09-05}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.triestemetro.eu/itinerari/punto/77/34/via-ciamician|title=TRIESTEMETRO {{!}} 8 linee dedicate ad altrettanti temi e aspetti della cultura di Trieste - Via Ciamician|last=Trieste|first=Comune di|website=www.triestemetro.eu|language=en|access-date=2026-09-05}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.tripadvisor.it/Attraction_Review-g187813-d24991070-Reviews-Via_Ciamician-Trieste_Province_of_Trieste_Friuli_Venezia_Giulia.html|title=Via Ciamician}}</ref>։ == Պատմութիւն == Սկզբնապէս կոչուած է Հայկական փողոց (իտալերէն՝ ''Via degli Armeni''), քանի որ այս թաղամասին մէջ ապրած է տեղւոյն հայկական համայնքը։ Այստեղ գտնուած է նաեւ Չամիչեանի մօրաքոյրերուն տունը, ուր ան անցուցած է իր մանկութիւնը<ref name=":3">«Via Ciamician Trieste․ Descrizione».</ref>։ Փողոցը անուանակոչուած է գիտնականին անունով 1922 թուականին։ == Տեղադրութիւն == Փողոցը կը գտնուի քաղաքին կեդրոնական մասը՝ Իտալիոյ Միասնութեան հրապարակէն (իտալերէն՝ ''Piazza Unità d'Italia'') եւ Թրիէսթի նաւահանգիստէն քանի մը հարիւր մեթր հեռաւորութեան վրայ։<ref name=":3" /> Ճակոմօ Չամիչեան փողոցը հանրածանօթ է իր աստիճանաւոր վերելքով, որ զբօսաշրջիկներու եւ լուսանկարիչներու սիրուած վայրերէն մէկն է, քանի որ աստիճաններու վերնամասէն գեղեցիկ տեսարան մը կը բացուի դէպի Թրիեսթի ծոցն ու Ատրիաթիկ ծովը<ref name=":1" /><ref name=":2" />։ == «Հայկական Թաղամաս» == Փողոցը Թրիէսթի «Հայկական երթուղի»ին (իտալերէն՝ ''Itinerario armeno'') առանցքային կէտերէն մէկն է<ref>«Sulla porta d'oriente: le presenze ortodosse e armena - Un percorso tra i luoghi della tolleranza e dell'inclusione». ''irsml.eu'' (իտալերեն). Վերցված է 2026-09-05-ին.</ref>։ Ճակոմօ Չամիչեան փողոցը կը հատուի Ճուսթինելլիի փողոցին (իտալերէն՝ ''Via dei Giustinelli'') հետ։ Հատման վայրին հարեւանութեամբ կը գտնուի 1 Մայիս 1859-ին Մխիթարեան Միաբանութեան կողմէ օծուած Սուրբ Աստուածածին հայկական եկեղեցին։ Եկեղեցւոյ կից գործած է նաեւ հայկական վարժարան մը, որ աշխոյժ եղած է մինչեւ 1875 թուականը։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Փողոցներ]] [[Ստորոգութիւն:Փողոցներ այբբենական կարգով]] 8962eno25atk6rsog4sdekfvdz0m1t9 0 33445 255811 255693 2026-10-02T11:10:05Z Maral Dikbikian 4797 255811 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Թանգարան}} '''«Պոտը»''' '''թանգարան''' ({{lang-de|Bode-Museum}}), գեղարուեստական թանգարան, [[Պերլին]]` Թանգարանային կղզիին մէջ, կառուցուած է 898 1904 թուականներուն։ Կ'ընդգրէ քանդակներոը հաւաքածոյ, բիւզանդական արուեստի թանգարանը եւ Գերմանիոյ մէւ ամէնէն մեծ դրամագիտական հաւաքածուն<ref>History – Sculpture Collection and Museum of Byzantine Art.</ref>։ Թանգարանը բացուած է [[7 Հոկտեմբեր]] 2006-ին` վեցամեայ վերանորոգումէ ետք։ == Պատմութիւն եւ Հաւաքածոներ<ref name=":1">{{Citation|title=Bode Museum|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bode_Museum&oldid=1372550331|date=2026-09-01|accessdate=2026-10-02|language=en}}</ref> == Սկզբնապէս կայսր Ֆրիտրիխ Գ․-ի անունով «Քայզըր-Ֆրիտրիխ-Մուզէում» (Kaiser-Friedrich-Museum) կոչուած թանգարանը 1956 թուականին վերանուանուեցաւ ի պատիւ իր առաջին համադրողին՝ Վիլհելմ ֆոն Պոտէի (Wilhelm von Bode)։ Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի ընթացքին, ապահովութեան համար, հաւաքածոյին մէկ մասը պահուեցաւ «Ֆլաքթուրմ Ֆրիտրիխսհայն» (Flakturm Friedrichshain) կոչուող հակաօդային աշտարակի մը մէջ։ 1945 Մայիսին քանի մը հրդեհներ կործանեցին հաւաքածոներուն մէկ մասը։ Հրդեհի ընթացքին տեղի ունեցած թալանին կամ հրդեհին պատճառով ընդհանուր առմամբ կորսուեցան աւելի քան 400 գեղանկարներ եւ շուրջ 300 քանդակներ<ref>"Beauty, Fire, & Memory: Lost Art of the Kaiser-Friedrich-Museum". ''National Gallery of Art Department of Image Collections''. Archived from the original on 24 October 2020. Retrieved 19 November 2021.</ref>։ 1997-էն ի վեր վերանորոգման համար փակուելէ ետք, թանգարանը վերաբացուեցաւ 18 Հոկտեմբեր 2006-ին՝ 156 միլիոն եւրոյի հասնող վերակառուցումէ մը ետք<ref>"Teuer, billig, im Plan: Berliner Kulturbauten und was sie kosten". ''Der Tagesspiegel''. Berlin. 17 October 2013.</ref>։ Հաւատարիմ մնալով իր հիմնադիր տնօրէն Վիլհելմ ֆոն Պոտէի տեսլականին, որ կը հաւատար արուեստի տարբեր հաւաքածոներու համադրման<ref>Riding, Alan (27 November 2006). "German Museums Move Closer to Reunification". ''The New York Times''. ISSN&nbsp;0362-4331. Retrieved 29 January 2023.</ref>, թանգարանը այժմ հանգրուանն է քանդակներու, բիւզանդական արուեստի, ինչպէս նաեւ դրամներու եւ մետալներու հաւաքածոյի մը<ref>"Sculpture Collection and Museum of Byzantine Art". ''Staatliche Museen zu Berlin''.</ref>։ Հաւաքածոներու ցուցադրութիւնը թէ՛ աշխարհագրական է եւ թէ՛ ժամանակագրական․ հիւսիսային եւ հարաւային Եւրոպայի բիւզանդական ու գոթական արուեստը առանձին ներկայացուած է թանգարանին առաջին յարկին վրայ, իսկ Վերածնունդի եւ Պարոք (Baroque) արուեստի նմանօրինակ տարածաշրջանային բաժանումը՝ երկրորդ յարկին վրայ։ Քանդակագործութեան հաւաքածոն կը ցուցադրէ Քրիստոնեայ Արեւելքի արուեստի գործեր (շեշտը դնելով ղպտիական Եգիպտոսի վրայ), քանդակներ Բիւզանդիոնէն եւ Ռավեննայէն, Միջնադարու, իտալական Գոթականի եւ վաղ Վերածնունդի քանդակներ, ներառեալ վիճելի «Ֆլորա»ն (Flora), որ Պոտէի կողմէ վերագրուած էր Լէոնարտօ տա Վինչիի, սակայն այժմ լայնօրէն կը համարուի ԺԹ․ (19-րդ) դարու գործ։ Ուշ գերմանական գոթական գործերը նոյնպէս ներկայացուած են Թիլման Ռիմենշնայտըրի (Tilman Riemenschneider) կողմէ, ինչպէս նաեւ հարաւ-գերմանական Վերածնունդի եւ պրուսական Պարոք արուեստը՝ մինչեւ ԺԸ․ (18-րդ) դար։ Ապագային, Գեղանկարչական Պատկերասրահի (Gemäldegalerie) ընտրուած գործերը պիտի ինտեգրուին քանդակագործութեան հաւաքածոյին մէջ։ Ասիկա կը համապատասխանէ Վիլհելմ ֆոն Պոտէի «ոճային սրահներու» հայեցակարգին, ուր քանդակները, գեղանկարներն ու արհեստագործական նմոյշները կը դիտուին միասին, ինչպէս սովորական էր վերին միջին դասակարգի մասնաւոր հաւաքածոներուն մէջ։ «Միւնցքապինէթ»ը (Münzkabinett - Դրամագիտական Սրահ) աշխարհի ամենամեծ դրամագիտական հաւաքածոներէն մէկն է։ Անոր ընդգրկումը կը տարածուի Փոքր Ասիոյ մէջ ՔԱ․ Է․ (7-րդ) դարու դրամահատման սկզբնաւորութենէն մինչեւ մեր օրերը։ Մօտաւորապէս 500,000 առարկաներով, հաւաքածոն աննախադէպ արխիւ մըն է պատմական հետազօտութիւններու համար, մինչդեռ անոր մետալներու հաւաքածոն զայն կը դարձնէ նաեւ արուեստի կարեւոր ցուցահանդէս մը։ 2006 թուականին թանգարանին վերաբացման առթիւ «Ֆայնենշլ Թայմզ» (Financial Times) թերթին մէջ գրելով՝ Բրիտանական Թանգարանի տնօրէն Նիլ ՄաքԿրեկոր (Neil MacGregor) ողջունեց զայն իբրեւ «եւրոպական քանդակագործութեան ամենաամբողջական ցուցադրութիւնը որեւէ տեղ»։ Ան աւելցուց․ «Չափազանցութիւն չէր ըլլար այն պնդումը, թէ նոր Պոտէ Թանգարանին մէջ Եւրոպան առաջին անգամ ըլլալով պիտի կարենայ կարդալ իր պատմութիւնը՝ գեղագիտական եւ կրօնական, մտաւոր եւ քաղաքական՝ եռաչափ ձեւաչափով»<ref>Riding, Alan (27 November 2006). "German Museums Move Closer to Reunification". ''The New York Times''. ISSN&nbsp;0362-4331. Retrieved 29 January 2023.</ref>։ == Գանատական Ոսկիէ Դրամի Գողութիւնը<ref name=":1" /> == 27 Մարտ 2017-ին թանգարանէն գողցուեցաւ «Մեծ Կաղնիի/Մաչկենիի Տերեւ» (Big Maple Leaf) կոչուող զուտ ոսկիէ դրամ մը, որ թողարկուած էր Գանատական Արքայական Դրամահատարանին (Royal Canadian Mint) կողմէ 2007 թուականին՝ իբրեւ յուշադրամ։ 50 սմ տրամագիծ եւ 2․8 սմ թանձրութիւն ունեցող այս դրամը պատրաստուած էր 24 քարաթնոց ոսկիէ եւ ունէր շուրջ 3․7 միլիոն եւրոյի արժէք։ Մօտակայ երկաթուղիի գիծերուն վրայ սանդուխ մը յայտնաբերուեցաւ, ինչ որ գերմանական ոստիկանութեան մղեց ենթադրելու, թէ գողը շէնք մտած էր երկաթուղագիծերուն կից գտնուող թանգարանին ետեւի պատուհանը կոտրելով<ref>"Solid gold coin worth $4m stolen from Berlin museum". ''BBC News''. 27 March 2017. Retrieved 27 March 2017.</ref><ref>Hall, Melanie (28 March 2017). "Giant gold coin worth almost €4 million stolen from Berlin museum in dawn heist". ''The Daily Telegraph''. London. Retrieved 27 March 2017.</ref>։ Յետագային պարզուեցաւ, որ գողերը 21 եւ 23 տարեկան զարմիկներ Ահմետ եւ Վիսսամ Ռեմմոներն (Ahmed and Wissam Remmo) էին, իրենց բարեկամին՝ Տենիս Վ․-ի (Denis W.) հետ միասին։ Ոստիկանութիւնը յոյս չունի երբեւէ վերագտնելու դրամը, քանի որ ոսկիի փոշիի առկայութիւնը զիրենք մղած է հաւատալու, թէ յանցագործները հալեցուցած են զայն։ Ահմետի եղբայրը՝ Վայսին, նոյնպէս ամբաստանուեցաւ, սակայն հետագային արդարացուեցաւ։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Թանգարաններ]] [[Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով]] j2r19f0qnqg4yu1iy8n22s5t90rgn22 0 33471 255812 255737 2026-10-02T11:14:43Z Maral Dikbikian 4797 255812 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Թանգարան}} '''Հայֆայի''' '''արուեստի թանգարան''' ({{lang-en|Haifa Museum of Art}}; {{lang-he|מוזיאון חיפה לאמנות}}), հիմնադրուած է 1951 թուականին [[Մարք Շակալ|Մարք Շակալի]] պատուին կազմակերպուած մեծածաւալ ցուցահանդէսի կապակցութեամբ<ref>{{Cite web|url=https://www.hms.org.il/eng/|title=About Haifa Museums|website=Haifa Museums - Six Museums in One Frame|language=անգլերէն|accessdate=2026-09-29}}</ref>։ Սկզբը թանգարանը տեղակայուած էր [[Հայֆա|Հայֆայի]] քաղաքապետարանի շէնքը, իսկ 1977 թուականէն անիկա սկսաւ գործել Ուատի Նիսնասի շրջանը գտնուող շէնքին մէջ։ == Պատմութիւն<ref name=":1">{{Citation|title=Haifa Museum of Art|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Haifa_Museum_of_Art&oldid=1357117980|date=2026-05-31|accessdate=2026-10-02|language=en}}</ref> == Հայֆայի Արուեստի Թանգարանը հիմնադրուած է 1951-ին, Հայֆայի մէջ, Մարք Շակալի (Marc Chagall) մեծ ցուցահանդէսին առթիւ։ Թանգարանը իր ներկայի քարաշէն շէնքը փոխադրուած է 1977-ին, որ կը գտնուի Վատի Նիսնաս (Wadi Nisnas) թաղամասին մէջ։ == Շէնքը<ref name=":1" /> == Շէնքը կառուցուած է 1920-ական թուականներու վերջաւորութեան եւ բացումը կատարուած է 1930-ականներու սկիզբը՝ իբրեւ անկլիքան աղջկանց վարժարան։ Իսրայէլ Պետութեան հիմնադրութենէն ետք, անիկա ծառայած է իբրեւ ներգաղթողներու կեդրոն, իսկ 1950-ականներու սկիզբէն ի վեր հիւրընկալած է «Բանուորներու Զաւակներու Երկրորդական Վարժարան» կոչուող մասնաւոր դպրոցը, որ կը կառավարուէր ուսուցչական կոոպերատիւի մը կողմէ եւ կը պատկանէր Բանուորական Շարժումին։ 1960-ական թուականներու վերջաւորութեան, կէսօրէ ետք շէնքին մէջ սկսաւ գործել Հիսթատրութի «Միշլաւ» դպրոցի մասնաճիւղը, որ չափահաս ուսանողները կընախապատրաստէր պետական աւարտական քննութիւններուն (matriculation exams)։ 1978-ին, ցուցասրահներն ու պատկերասրահները պատրաստելու նպատակով կատարուած լայնածաւալ վերանորոգումէ մը ետք, տարածքը իբրեւ քաղաքապետական թանգարան բացուեցաւ հանրութեան առջեւ<ref>"Haifa Museum of Art". Retrieved 2017-09-08.</ref>։ == Մշտական Հաւաքածոն<ref name=":1" /> == Մշտական հաւաքածոն կը ներառէ Եոսէֆ Զարիցքիի (Joseph Zaritsky), Մորտեխայ Արտոնի (Mordechai Ardon), Լէա Նիքելականի (Lea Nikel), Ռաֆֆի Լավիի (Raffi Lavie), Մոշէ Կերշունիի (Moshe Gershuni), Միխալ Նաամանի (Michal Na'aman), Փինխաս Քոհեն Կանի (Pinchas Cohen Gan), Ցիպի Կեւայի (Tsibi Geva), Եխիէլ Շեմիի (Yechiel Shemi), Իցխակ Տանցիկերականի (Yitzhak Danziger), Դաւիթ Ատիկայի (David Adika), Իկոր Զէյկերի (Igor Zeiger), Ռանան Լուրիի (Ranan Lurie), Մարկ Շակալի (Marc Chagall), Օնորէ Տոմիէի (Honoré Daumier), Օտիլոն Ռըտոնի (Odilon Redon), Խանա Օրլոֆի (Chana Orloff) եւ Անտրէ Մասոնի (André Masson) գործերը։ == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Թանգարաններ]] [[Ստորոգութիւն:Թանգարաններ այբբենական կարգով]] q1zx3na7ruioev4kwjsmziilqv3lisi 4 33474 255807 255728 2026-10-02T10:46:42Z Azniv Stepanian 8 255807 wikitext text/x-wiki [[Պատկեր:CK One Summer.jpg|200px|frameless|աջից]] '''[[«Քելվըն Քլայն»|Քելվըն Քլայն]]''', (Calvin Klein Inc.) [[Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ|ամերիկեան]] նորաձեւութեան ընկերութիւն մը, որ աշխարհի տարբեր երկիրներու մէջ կը վաճառէ իր անունը կրող արտադրանքները։ Ընկերութիւնը յատկապէս համբաւ ձեռք բերած է 1980-ականներուն՝ իր [[Ներքնազգեստ|ներքնազգեստի]] եւ [[Ճինզ|ճինզի]] հաւաքածոներուն շնորհիւ։ Անիկա մասնագիտացած է բոլոր սեռերու եւ տարիքային խումբերու համար նախատեսուած հագուստի, ինչպէս նաեւ [[Կաշի|կաշիէ]] արտադրանքներու, կենցաղային եւ կենսակերպի պարագաներու, [[Կօշիկ|կօշիկներու]], տան կահաւորման իրերու, [[Օծանելիք|օծանելիքի]] եւ [[Դիմայարդարման Արտադրանքներ|դիմայարդարման արտադրանքներու]], [[Ակնոց|ակնոցներու]], զարդեղէնի եւ [[Ժամացոյց|ժամացոյցներու]] արտադրութեան եւ վաճառքի մէջ։ Ընկերութեան բարձրակարգ բեմահարթակային նորաձեւութեան բաժինը, որ կը ներկայացնէր Քելվըն Քլայնի ենթանիշներուն ամէնէն բարձր մակարդակը, գործելէ կը դադրի 2019-ին։ Ընկերութիւնը հիմնադրուած է 1968-ին՝ նորաձեւութեան ձեւաւորող [[Քելվին Քլայն|Քելվըն Քլայնի]] եւ իր մանկութեան բարեկամ Պերի Ք. Շուըրցի կողմէ։ 2003-ին ընկերութիւնը «PVH Corp.»ի կողմէ կը գնուի 700 միլիոն տոլարով։ Ընկերութեան կեդրոնատեղին կը գտնուի [[Նիւ Եորք|Նիւ Եորքի]] [[Միտթաուն Մենհեթըն]] շրջանին մէջ․․․'''[[«Քելվըն Քլայն»|Աւելին]]'''<big>'''⇒'''</big> [[Ստորոգութիւն:2026 թուականի ամսուան յօդուածներ]] ez4es9dudqdkacnq2jap6kabf2w71hm 4 33512 255802 2026-10-01T19:28:27Z ShahenWasHere 140 Նոր էջ «<div style="margin:0 0 1.5em; padding:1.3em 1em 1.2em; text-align:center; border-top:5px solid #9C3D36; border-bottom:1px solid #9C3D36;"> [[File:Flag of the Basque Country.svg|64px|border|link=|alt=]] <div style="margin-top:0.6em; font-size:0.8em; letter-spacing:0.18em; opacity:0.7;">WAL × EWKE · ԽՄԲԱԳՐԱԹՈՆ</div> <div style="font-size:2.4em; font-weight:bold; line-height:1.2; margin:0.15em 0;">Պասքերու Երկիր</div> <div style="font-size:1.1em;">Պա...»: 255802 wikitext text/x-wiki <div style="margin:0 0 1.5em; padding:1.3em 1em 1.2em; text-align:center; border-top:5px solid #9C3D36; border-bottom:1px solid #9C3D36;"> [[File:Flag of the Basque Country.svg|64px|border|link=|alt=]] <div style="margin-top:0.6em; font-size:0.8em; letter-spacing:0.18em; opacity:0.7;">WAL × EWKE · ԽՄԲԱԳՐԱԹՈՆ</div> <div style="font-size:2.4em; font-weight:bold; line-height:1.2; margin:0.15em 0;">Պասքերու Երկիր</div> <div style="font-size:1.1em;">Պասքեան մշակոյթի, լեզուի եւ պատմութեան ամիս</div> <div style="margin-top:0.3em; opacity:0.7;">1-31 Հոկտեմբեր 2026</div> <div style="margin-top:0.9em;"><span style="display:inline-block; padding:0.15em 0.9em; border:1px solid #9C3D36; border-radius:1em; font-size:0.9em;">{{#ifexpr: {{#time:Ymd}} < 20261001 | Կը սկսի 1 Հոկտեմբերին | {{#ifexpr: {{#time:Ymd}} > 20261031 | Աւարտած է, շնորհակալութիւն բոլոր մասնակիցներուն | {{#ifexpr: {{#time:j}} = 31 | Վերջին օր | Ընթացքի մէջ է · աւարտին {{#expr: 32 - {{#time:j}} }} օր կը մնայ }} }} }}</span></div> <div style="margin-top:0.8em;"><span class="plainlinks">[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit&section=2}} <span style="display:inline-block; margin:0.2em 0.3em; padding:0.4em 1.2em; border-radius:3px; background:#9C3D36; color:#ffffff; font-weight:bold;">Արձանագրուիլ</span>]</span> [[#Յօդուածներ|<span style="display:inline-block; margin:0.2em 0.3em; padding:0.35em 1.15em; border:1px solid #9C3D36; border-radius:3px;">Յօդուածներու ցանկը</span>]]</div> </div> {| style="float:right; clear:right; width:19em; max-width:100%; margin:0 0 1em 1.5em; border:1px solid #9C3D36; border-top-width:4px; border-spacing:0.75em 0.4em; font-size:90%; line-height:1.4;" ! style="text-align:left; vertical-align:top;" | Նիւթ | Պասքերու Երկիր, պասքերէն եւ պասքեան մշակոյթ |- ! style="text-align:left; vertical-align:top;" | Ժամկէտ | 1-31 Հոկտեմբեր 2026 |- ! style="text-align:left; vertical-align:top;" | Կազմակերպիչներ | WAL եւ EWKE |- ! style="text-align:left; vertical-align:top;" | Համակարգող | [[User:ShahenWasHere|ShahenWasHere]] |- ! style="text-align:left; vertical-align:top;" | Պիտակ | <code>#WALxEWKE</code> |- ! style="text-align:left; vertical-align:top;" | Ցանկ | [[#Յօդուածներ|150 առաջարկուած նիւթ]] |- ! style="text-align:left; vertical-align:top;" | Զոյգ մրցոյթ | [[:eu:Atari:Hezkuntza/Lehiaketak/Armenia|Պասքերէն Ուիքիփետիա]] |} '''Արեւմտահայերէն լեզուի ուիքիմետիականներու խումբը''' (WAL) եւ '''Պասք ուիքիմետիականներու մշակութային ընկերակցութիւնը''' (''Euskal Wikilarien Kultura Elkartea'', EWKE) 2026-ի Հոկտեմբերին փոխադարձ խմբագրաթոն մը կը կազմակերպեն։ Ամբողջ ամսուան ընթացքին մենք Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի մէջ կը գրենք Պասքերու Երկրին, պասքերէնին եւ պասքեան մշակոյթին մասին, իսկ պասք խմբագիրները [[:eu:Atari:Hezkuntza/Lehiaketak/Armenia|Պասքերէն Ուիքիփետիայի]] մէջ կը գրեն արեւմտահայ մշակոյթին, պատմութեան եւ սփիւռքին մասին։ Միացէ՛ք մեզի։ Լեռներէն մինչեւ դիցաբանութիւն՝ ամէն յօդուած Պասքերու Երկիրը աւելի մօտ կը բերէ արեւմտահայ ընթերցողին։ == Ինչպէ՞ս մասնակցիլ == # Արձանագրուեցէք [[#Մասնակիցներ|«Մասնակիցներ»]] բաժինին մէջ։ # Ընտրեցէք նիւթ մը [[#Յօդուածներ|ցանկէն]]։ Կրնաք գրել նաեւ ցանկէն դուրս նիւթերու մասին, եթէ անոնք կապ ունին Պասքերու Երկրին հետ։ # Ստեղծեցէք նոր յօդուած կամ ընդարձակեցէք առկայ յօդուած մը։ Օգտակար աղբիւրներ են անգլերէն, ֆրանսերէն եւ սպաներէն Ուիքիփետիաները, ինչպէս նաեւ [https://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/ «Auñamendi»] պասքեան հանրագիտարանը։ # Խմբագրական ամփոփումին մէջ գրեցէք <code>#WALxEWKE</code>, որպէսզի ձեր աշխատանքը հաշուուի։ # Աւարտելէ ետք յօդուածը աւելցուցէք [[#Արդիւնքներ|«Արդիւնքներ»]] բաժինին մէջ։ '''Ինչ կը հաշուուի''' * Նոր յօդուած կամ առկայ յօդուածի զգալի ընդարձակում՝ առնուազն 3000 բայթ նոր բովանդակութիւն։ * Առնուազն երկու վստահելի աղբիւր։ * Մեքենական թարգմանութիւնը կ՚ընդունուի միայն ուշադիր խմբագրումէ ետք։ * Խմբագրութիւնները պէտք է կատարուած ըլլան 1-31 Հոկտեմբեր 2026-ի ընթացքին։ == Մասնակիցներ == Աւելցուցէք ձեր անունը ներքեւ՝ <code><nowiki># ~~~</nowiki></code> գրելով։ <!-- Ներքեւ աւելցուցէք ձեր անունը --> == Յօդուածներ == Ցանկը պատրաստած է EWKE-ն։ Կարմիր յղումը կը նշանակէ, որ յօդուածը տակաւին չկայ, իսկ կապոյտը՝ որ կայ եւ կարելի է զայն ընդարձակել։ Հայերէն անունները առաջարկներ են։ Նոր յօդուած ստեղծելէ առաջ բացէք պասքերէն (eu) կամ անգլերէն (en) յօդուածը եւ ստուգեցէք անոր լեզուներու ցանկը, որպէսզի կրկնութիւն չըլլայ։ <div style="margin:1.2em 0; padding:0.8em 1.1em; border-left:4px solid #9C3D36;"> '''Ուր կը հանդիպին մեր պատմութիւնները'''<br /> Լեզուի վերակենդանացում, ուղղագրական միասնականացում, դպրոցներ, բանաւոր աւանդութիւն՝ այս նիւթերը մօտ են արեւմտահայերէնի փորձառութեան եւ լաւ սկիզբ մը կրնան ըլլալ. <div style="margin-top:0.4em;">[[Պասքերէն]] · [[Միասնական պասքերէն]] · [[Իքասթոլա]] · [[Քոռիքա]] · [[Պասքերէնի գրաքննութիւն]] · [[Պերցոլարիցա]]</div> </div> === Աշխարհագրութիւն === <div style="column-width:22em; column-gap:2.5em;"> # [[Պասքերու Երկիր]] <small style="opacity:0.75;">Basque Country (greater region) · [[:eu:Special:Search/Euskal Herria|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque Country (greater region)|en]]</small> # [[Պասքերու Երկիր (ինքնավար համայնք)]] <small style="opacity:0.75;">Basque Country (autonomous community) · [[:eu:Special:Search/Euskal Autonomia Erkidegoa|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque Country (autonomous community)|en]]</small> # [[Ալաւա]] <small style="opacity:0.75;">Araba · [[:eu:Special:Search/Araba|eu]] · [[:en:Special:Search/Álava|en]]</small> # [[Պիսքայա]] <small style="opacity:0.75;">Bizkaia · [[:eu:Special:Search/Bizkaia|eu]] · [[:en:Special:Search/Biscay|en]]</small> # [[Կիփուսքոա]] <small style="opacity:0.75;">Gipuzkoa · [[:eu:Special:Search/Gipuzkoa|eu]] · [[:en:Special:Search/Gipuzkoa|en]]</small> # [[Նաւառա]] <small style="opacity:0.75;">Navarre · [[:eu:Special:Search/Nafarroa Garaia|eu]] · [[:en:Special:Search/Navarre|en]]</small> # [[Լապուր]] <small style="opacity:0.75;">Labourd · [[:eu:Special:Search/Lapurdi|eu]] · [[:en:Special:Search/Labourd|en]]</small> # [[Ստորին Նաւառա]] <small style="opacity:0.75;">Lower Navarre · [[:eu:Special:Search/Nafarroa Beherea|eu]] · [[:en:Special:Search/Lower Navarre|en]]</small> # [[Սուլ]] <small style="opacity:0.75;">Soule · [[:eu:Special:Search/Zuberoa|eu]] · [[:en:Special:Search/Soule|en]]</small> # [[Թրեւինյոյի անքլաւ]] <small style="opacity:0.75;">Treviño enclave · [[:eu:Special:Search/Trebiñu|eu]] · [[:en:Special:Search/Treviño enclave|en]]</small> # [[Պիլպաօ]] <small style="opacity:0.75;">Bilbo · [[:eu:Special:Search/Bilbo|eu]] · [[:en:Special:Search/Bilbao|en]]</small> # [[Վիթորիա-Կասթէյս]] <small style="opacity:0.75;">Gasteiz · [[:eu:Special:Search/Vitoria-Gasteiz|eu]] · [[:en:Special:Search/Vitoria-Gasteiz|en]]</small> # [[Փամփլոնա]] <small style="opacity:0.75;">Iruñea · [[:eu:Special:Search/Iruñea|eu]] · [[:en:Special:Search/Pamplona|en]]</small> # [[Սան Սեպասթիան]] <small style="opacity:0.75;">Donostia · [[:eu:Special:Search/Donostia|eu]] · [[:en:Special:Search/San Sebastián|en]]</small> # [[Պայոն]] <small style="opacity:0.75;">Baiona · [[:eu:Special:Search/Baiona|eu]] · [[:en:Special:Search/Bayonne|en]]</small> # [[Երեք թագաւորներու սեղան]] <small style="opacity:0.75;">Hiru Erregeen Mahaia · [[:eu:Special:Search/Hiru Erregeen Mahaia|eu]] · [[:en:Special:Search/Mesa de los Tres Reyes|en]]</small> # [[Կորպէյա]] <small style="opacity:0.75;">Gorbeia · [[:eu:Special:Search/Gorbeia|eu]] · [[:en:Special:Search/Gorbea|en]]</small> # [[Այսքոռի]] <small style="opacity:0.75;">Aizkorri · [[:eu:Special:Search/Aizkorri|eu]] · [[:en:Special:Search/Aizkorri|en]]</small> # [[Անպոթօ]] <small style="opacity:0.75;">Anboto · [[:eu:Special:Search/Anboto|eu]] · [[:en:Special:Search/Anboto|en]]</small> # [[Սումայայի եւ Տեպայի ֆլիշ]] <small style="opacity:0.75;">Zumaia and Deba flysch · [[:eu:Special:Search/flysch Zumaia Deba|eu]]</small> # [[Ուրտայպայի գետաբերան]] <small style="opacity:0.75;">Urdaibai estuary · [[:eu:Special:Search/Urdaibai|eu]] · [[:en:Special:Search/Urdaibai|en]]</small> # [[Պարտենաս Ռէալես]] <small style="opacity:0.75;">Bardenas Reales · [[:eu:Special:Search/Bardeak|eu]] · [[:en:Special:Search/Bardenas Reales|en]]</small> # [[Կերնիքա]] <small style="opacity:0.75;">Gernika · [[:eu:Special:Search/Gernika-Lumo|eu]] · [[:en:Special:Search/Guernica|en]]</small> # [[Սէն-Ժան-Փիէ-տը-Փոր]] <small style="opacity:0.75;">Donibane Garazi · [[:eu:Special:Search/Donibane Garazi|eu]] · [[:en:Special:Search/Saint-Jean-Pied-de-Port|en]]</small> # [[Թուտելա]] <small style="opacity:0.75;">Tudela · [[:eu:Special:Search/Tutera|eu]] · [[:en:Special:Search/Tudela, Navarre|en]]</small> # [[Պիառից]] <small style="opacity:0.75;">Biarritz · [[:eu:Special:Search/Biarritz|eu]] · [[:en:Special:Search/Biarritz|en]]</small> # [[Էյպար]] <small style="opacity:0.75;">Eibar · [[:eu:Special:Search/Eibar|eu]] · [[:en:Special:Search/Eibar|en]]</small> # [[Պարաքալտօ]] <small style="opacity:0.75;">Barakaldo · [[:eu:Special:Search/Barakaldo|eu]] · [[:en:Special:Search/Barakaldo|en]]</small> # [[Կասթելուկաչէ]] <small style="opacity:0.75;">Gaztelugatxe · [[:eu:Special:Search/Gaztelugatxe|eu]] · [[:en:Special:Search/Gaztelugatxe|en]]</small> # [[Էսթելյա-Լիսառա]] <small style="opacity:0.75;">Estella-Lizarra · [[:eu:Special:Search/Lizarra|eu]] · [[:en:Special:Search/Estella-Lizarra|en]]</small> </div> === Լեզու === <div style="column-width:22em; column-gap:2.5em;"> # [[Պասքերէն]] <small style="opacity:0.75;">Basque language · [[:eu:Special:Search/Euskara|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque language|en]]</small> # [[Միասնական պասքերէն]] <small style="opacity:0.75;">Standard Basque · [[:eu:Special:Search/Euskara batua|eu]] · [[:en:Special:Search/Standard Basque|en]]</small> # [[Պասքերէնի բարբառներ]] <small style="opacity:0.75;">Basque dialects · [[:eu:Special:Search/Euskalkiak|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque dialects|en]]</small> # [[Էուսքալցայնտիա]] <small style="opacity:0.75;">Euskaltzaindia · [[:eu:Special:Search/Euskaltzaindia|eu]] · [[:en:Special:Search/Euskaltzaindia|en]]</small> # [[Պասքերու ծագում]] <small style="opacity:0.75;">Origin of the Basques · [[:eu:Special:Search/Euskaldunen jatorria|eu]] · [[:en:Special:Search/Origin of the Basques|en]]</small> # [[Պասքերէնի պատմութիւն]] <small style="opacity:0.75;">History of the Basque language · [[:eu:Special:Search/Euskararen historia|eu]] · [[:en:Special:Search/History of the Basque language|en]]</small> # [[Պերցոլարիցա]] <small style="opacity:0.75;">Bertsolaritza · [[:eu:Special:Search/Bertsolaritza|eu]] · [[:en:Special:Search/Bertsolaritza|en]]</small> # [[Քոռիքա]] <small style="opacity:0.75;">Korrika · [[:eu:Special:Search/Korrika|eu]] · [[:en:Special:Search/Korrika|en]]</small> # [[Իքասթոլա]] <small style="opacity:0.75;">Ikastola · [[:eu:Special:Search/Ikastola|eu]] · [[:en:Special:Search/Ikastola|en]]</small> # [[Պասքերէնի գրաքննութիւն]] <small style="opacity:0.75;">Censorship of the Basque language · [[:eu:Special:Search/Euskararen zentsura|eu]] · [[:en:Special:Search/Censorship of the Basque language|en]]</small> </div> === Պատմութիւն === <div style="column-width:22em; column-gap:2.5em;"> # [[Պասքերու Երկրի պատմութիւն]] <small style="opacity:0.75;">History of the Basque Country · [[:eu:Special:Search/Euskal Herriko historia|eu]] · [[:en:Special:Search/History of the Basque Country|en]]</small> # [[Պասքերու Երկրի նախապատմութիւն]] <small style="opacity:0.75;">Basque prehistory · [[:eu:Special:Search/Euskal Herriko historiaurrea|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque prehistory|en]]</small> # [[Պասքերու Երկիրը հռոմէական շրջանին]] <small style="opacity:0.75;">Basque Country in Roman times · [[:eu:Special:Search/Euskal Herria erromatarren garaian|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque Country in Roman times|en]]</small> # [[Պասքերու Երկրի իսլամական գրաւում]] <small style="opacity:0.75;">Muslim occupation of the Basque Country · [[:eu:Special:Search/musulmanak Euskal Herrian|eu]] · [[:en:Special:Search/Muslim occupation of the Basque Country|en]]</small> # [[Նաւառայի թագաւորութիւն]] <small style="opacity:0.75;">Kingdom of Navarre · [[:eu:Special:Search/Nafarroako Erresuma|eu]] · [[:en:Special:Search/Kingdom of Navarre|en]]</small> # [[Ռոնսըվոյի ճակատամարտ]] <small style="opacity:0.75;">Battle of Roncevaux Pass · [[:eu:Special:Search/Orreagako gudua|eu]] · [[:en:Special:Search/Battle of Roncevaux Pass|en]]</small> # [[Խմբաւորումներու պատերազմ]] <small style="opacity:0.75;">War of the Bands · [[:eu:Special:Search/Banderizoen gerrak|eu]] · [[:en:Special:Search/War of the Bands|en]]</small> # [[Իպերական Նաւառայի սպանական գրաւում]] <small style="opacity:0.75;">Spanish conquest of Iberian Navarre · [[:eu:Special:Search/Nafarroaren konkista|eu]] · [[:en:Special:Search/Spanish conquest of Iberian Navarre|en]]</small> # [[Նաւառայի կախարդներու դատավարութիւններ (1525-1526)]] <small style="opacity:0.75;">Navarre witch trials (1525-26) · [[:eu:Special:Search/Nafarroako sorgin prozesuak|eu]] · [[:en:Special:Search/Navarre witch trials|en]]</small> # [[Հին վարչակարգի տագնապը Պասքերու Երկրին մէջ]] <small style="opacity:0.75;">Crisis of the Ancient Regime in the Basque Country · [[:eu:Special:Search/Antzinako Erregimenaren krisia Euskal Herrian|eu]] · [[:en:Special:Search/Crisis of the Ancien Régime in the Basque Country|en]]</small> # [[Նափոլէոնեան պատերազմները Պասքերու Երկրին մէջ]] <small style="opacity:0.75;">Napoleonic Wars in the Basque Country · [[:eu:Special:Search/Napoleonen gerrak Euskal Herrian|eu]] · [[:en:Special:Search/Napoleonic Wars in the Basque Country|en]]</small> # [[Պասքեան ինքնավարութեան վերացումը Սպանիոյ մէջ]] <small style="opacity:0.75;">End of Basque home rule in Spain · [[:eu:Special:Search/Foruen abolizioa|eu]] · [[:en:Special:Search/End of Basque home rule in Spain|en]]</small> # [[Քարլիստական պատերազմներ]] <small style="opacity:0.75;">Carlist Wars · [[:eu:Special:Search/Karlistaldiak|eu]] · [[:en:Special:Search/Carlist Wars|en]]</small> # [[Պասքերու Երկրի արդիւնաբերականացում]] <small style="opacity:0.75;">Industrialization of the Basque Country · [[:eu:Special:Search/Euskal Herriko industrializazioa|eu]] · [[:en:Special:Search/Industrialization of the Basque Country|en]]</small> # [[Պասքեան ազգայնականութիւն]] <small style="opacity:0.75;">Basque nationalism · [[:eu:Special:Search/Euskal abertzaletasuna|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque nationalism|en]]</small> # [[Առաջին համաշխարհային պատերազմը Պասքերու Երկրին մէջ]] <small style="opacity:0.75;">First World War in the Basque Country · [[:eu:Special:Search/Lehen Mundu Gerra Euskal Herrian|eu]] · [[:en:Special:Search/First World War in the Basque Country|en]]</small> # [[Սպանական քաղաքացիական պատերազմը Պասքերու Երկրին մէջ]] <small style="opacity:0.75;">Spanish Civil War in the Basque Country · [[:eu:Special:Search/Espainiako Gerra Zibila Euskal Herrian|eu]] · [[:en:Special:Search/Spanish Civil War in the Basque Country|en]]</small> # [[Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը Պասքերու Երկրին մէջ]] <small style="opacity:0.75;">World War II in the Basque Country · [[:eu:Special:Search/Bigarren Mundu Gerra Euskal Herrian|eu]] · [[:en:Special:Search/World War II in the Basque Country|en]]</small> # [[Էուսքատի Թա Ասքաթասունա]] <small style="opacity:0.75;">Euskadi Ta Askatasuna · [[:eu:Special:Search/Euskadi Ta Askatasuna|eu]] · [[:en:Special:Search/ETA (separatist group)|en]]</small> # [[Պասքեան հակամարտութիւն]] <small style="opacity:0.75;">Basque conflict · [[:eu:Special:Search/Euskal gatazka|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque conflict|en]]</small> </div> === Քաղաքականութիւն === <div style="column-width:22em; column-gap:2.5em;"> # [[Պասքեան խորհրդարան]] <small style="opacity:0.75;">Basque Parliament · [[:eu:Special:Search/Eusko Legebiltzarra|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque Parliament|en]]</small> # [[Նաւառայի խորհրդարան]] <small style="opacity:0.75;">Parliament of Navarre · [[:eu:Special:Search/Nafarroako Parlamentua|eu]] · [[:en:Special:Search/Parliament of Navarre|en]]</small> # [[Պասքերու Երկրի քաղաքային համայնք]] <small style="opacity:0.75;">Euskal Hirigune Elkargoa · [[:eu:Special:Search/Euskal Hirigune Elkargoa|eu]] · [[:en:Special:Search/Communauté d'agglomération du Pays Basque|en]]</small> # [[Ալաւայի ընդհանուր ժողով]] <small style="opacity:0.75;">General Assembly of Araba · [[:eu:Special:Search/Arabako Batzar Nagusiak|eu]] · [[:en:Special:Search/General Assembly of Álava|en]]</small> # [[Պիսքայայի ընդհանուր ժողով]] <small style="opacity:0.75;">General Assembly of Bizkaia · [[:eu:Special:Search/Bizkaiko Batzar Nagusiak|eu]] · [[:en:Special:Search/General Assembly of Biscay|en]]</small> # [[Կիփուսքոայի ընդհանուր ժողով]] <small style="opacity:0.75;">General Assembly of Gipuzkoa · [[:eu:Special:Search/Gipuzkoako Batzar Nagusiak|eu]] · [[:en:Special:Search/General Assembly of Gipuzkoa|en]]</small> # [[Պասքերու Երկրի ինքնավարութեան կանոնադրութիւն (1979)]] <small style="opacity:0.75;">Statute of Autonomy of the Basque Country of 1979 · [[:eu:Special:Search/Gernikako Estatutua|eu]] · [[:en:Special:Search/Statute of Autonomy of the Basque Country|en]]</small> # [[Ախուրիա Էնէայի դաշինք]] <small style="opacity:0.75;">Ajuria Enea Pact · [[:eu:Special:Search/Ajuria Eneako Ituna|eu]] · [[:en:Special:Search/Ajuria Enea Pact|en]]</small> # [[Լիսառա-Կարասիի համաձայնագիր]] <small style="opacity:0.75;">Lizarra-Garazi Agreements · [[:eu:Special:Search/Lizarra-Garaziko Akordioa|eu]] · [[:en:Special:Search/Lizarra-Garazi Agreement|en]]</small> # [[Պասքեան ազգային ազատագրական շարժման բանտարկեալներ]] <small style="opacity:0.75;">Basque National Liberation Movement prisoners · [[:eu:Special:Search/euskal preso politikoak|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque National Liberation Movement prisoners|en]]</small> # [[Պասքեան հակամարտութեան զոհեր]] <small style="opacity:0.75;">Victims of the Basque conflict · [[:eu:Special:Search/Euskal gatazkaren biktimak|eu]] · [[:en:Special:Search/Victims of the Basque conflict|en]]</small> # [[Պասքեան ազգայնական կուսակցութիւն]] <small style="opacity:0.75;">Basque Nationalist Party · [[:eu:Special:Search/Euzko Alderdi Jeltzalea|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque Nationalist Party|en]]</small> # [[Ապերցալէ ձախ]] <small style="opacity:0.75;">Abertzale Left · [[:eu:Special:Search/Ezker abertzalea|eu]] · [[:en:Special:Search/Abertzale left|en]]</small> # [[Էուսքալ Հեռիա Պիլտու]] <small style="opacity:0.75;">Euskal Herria Bildu · [[:eu:Special:Search/Euskal Herria Bildu|eu]] · [[:en:Special:Search/EH Bildu|en]]</small> # [[Պասքերու Երկրի ընկերվարական կուսակցութիւն]] <small style="opacity:0.75;">Socialist Party of the Basque Country-Basque Country Left · [[:eu:Special:Search/Euskadiko Alderdi Sozialista|eu]] · [[:en:Special:Search/Socialist Party of the Basque Country|en]]</small> </div> === Գրականութիւն === <div style="column-width:22em; column-gap:2.5em;"> # [[Պասքերէնի առաջին պտուղներ]] <small style="opacity:0.75;">Linguae vasconum primitiae · [[:eu:Special:Search/Linguae Vasconum Primitiae|eu]] · [[:en:Special:Search/Linguae Vasconum Primitiae|en]]</small> # [[Կերօ (գիրք)]] <small style="opacity:0.75;">Gero (book) · [[:eu:Special:Search/Gero Axular|eu]] · [[:en:Special:Search/Gero (book)|en]]</small> # [[Ամայա կամ պասքերը Ը. դարուն]] <small style="opacity:0.75;">Amaya o los vascos en el siglo VIII · [[:eu:Special:Search/Amaya o los vascos en el siglo VIII|eu]] · [[:en:Special:Search/Amaya o los vascos en el siglo VIII|en]]</small> # [[Փերու Ապարքա]] <small style="opacity:0.75;">Peru Abarka · [[:eu:Special:Search/Peru Abarka|eu]] · [[:en:Special:Search/Peru Abarka|en]]</small> # [[Ծաղկային խաղեր]] <small style="opacity:0.75;">Floral Games · [[:eu:Special:Search/Lore Jokoak|eu]] · [[:en:Special:Search/Floral Games|en]]</small> # [[Կարոա (վէպ)]] <small style="opacity:0.75;">Garoa · [[:eu:Special:Search/Garoa eleberria|eu]]</small> # [[Հառի էթա հեռի]] <small style="opacity:0.75;">Harri eta Herri · [[:eu:Special:Search/Harri eta herri|eu]]</small> # [[Լեթուրիայի գաղտնի օրագիր]] <small style="opacity:0.75;">Leturiaren egunkari ezkutua · [[:eu:Special:Search/Leturiaren egunkari ezkutua|eu]]</small> # [[Օպապաքոաք]] <small style="opacity:0.75;">Obabakoak · [[:eu:Special:Search/Obabakoak|eu]] · [[:en:Special:Search/Obabakoak|en]]</small> # [[Սերկաթիք փանփոշ]] <small style="opacity:0.75;">Zergatik panpox · [[:eu:Special:Search/Zergatik panpox|eu]]</small> # [[Սիսիֆօ մայթէ մինես]] <small style="opacity:0.75;">Sisifo maite minez · [[:eu:Special:Search/Sisifo maite minez|eu]]</small> # [[Թրամուէյ դէպի ՍՓ]] <small style="opacity:0.75;">SPrako tranbia · [[:eu:Special:Search/SPrako tranbia|eu]]</small> # [[Թուիսթ (վէպ)]] <small style="opacity:0.75;">Twist (Cano novel) · [[:eu:Special:Search/Twist Harkaitz Cano|eu]] · [[:en:Special:Search/Twist (Cano novel)|en]]</small> # [[Մաւրեր ենք մշուշին մէջ]] <small style="opacity:0.75;">Moroak gara behelaino artean · [[:eu:Special:Search/Moroak gara behelaino artean|eu]]</small> # [[Մինյան]] <small style="opacity:0.75;">Miñan · [[:eu:Special:Search/Miñan|eu]]</small> </div> === Լրատուամիջոցներ === <div style="column-width:22em; column-gap:2.5em;"> # [[Արկիա (շաբաթաթերթ)]] <small style="opacity:0.75;">Argia (magazine) · [[:eu:Special:Search/Argia aldizkaria|eu]] · [[:en:Special:Search/Argia (magazine)|en]]</small> # [[Պեռիա (օրաթերթ)]] <small style="opacity:0.75;">Berria · [[:eu:Special:Search/Berria egunkaria|eu]] · [[:en:Special:Search/Berria|en]]</small> # [[Էուսքալ Իռաթի Թելեպիսթա]] <small style="opacity:0.75;">EiTB · [[:eu:Special:Search/Euskal Irrati Telebista|eu]] · [[:en:Special:Search/EITB|en]]</small> # [[Խաքին (հանդէս)]] <small style="opacity:0.75;">Jakin (magazine) · [[:eu:Special:Search/Jakin aldizkaria|eu]] · [[:en:Special:Search/Jakin (magazine)|en]]</small> # [[Շիպերոքօ Պոցա]] <small style="opacity:0.75;">Xiberoko Botza · [[:eu:Special:Search/Xiberoko Botza|eu]]</small> </div> === Անձեր === ♀ նշանը ցոյց կու տայ կիներու կենսագրութիւնները։ <div style="column-width:22em; column-gap:2.5em;"> # [[Էնեքօ Արիսթա]] <small style="opacity:0.75;">Eneko Arista · [[:eu:Special:Search/Eneko Aritza|eu]] · [[:en:Special:Search/Íñigo Arista|en]]</small> # [[Ֆրանչիսքոս Քսաւերիոս]] <small style="opacity:0.75;">Francis Xavier · [[:eu:Special:Search/Frantzisko Xabierkoa|eu]] · [[:en:Special:Search/Francis Xavier|en]]</small> # [[Իգնատիոս Լոյոլացի]] <small style="opacity:0.75;">Ignatius of Loyola · [[:eu:Special:Search/Ignazio Loiolakoa|eu]] · [[:en:Special:Search/Ignatius of Loyola|en]]</small> # [[Խուան Սեպասթիան Էլքանօ]] <small style="opacity:0.75;">Juan Sebastian Elkano · [[:eu:Special:Search/Juan Sebastian Elkano|eu]] · [[:en:Special:Search/Juan Sebastián Elcano|en]]</small> # [[Ժան տ՚Ալպրէ]] ♀ <small style="opacity:0.75;">Jeanne d'Albret · [[:eu:Special:Search/Joana Albretekoa|eu]] · [[:en:Special:Search/Jeanne d'Albret|en]]</small> # [[Լոփէ տէ Ակիռէ]] <small style="opacity:0.75;">Lope de Aguirre · [[:eu:Special:Search/Lope Agirre|eu]] · [[:en:Special:Search/Lope de Aguirre|en]]</small> # [[Մանուէլ Լառամենտի]] <small style="opacity:0.75;">Manuel Larramendi · [[:eu:Special:Search/Manuel Larramendi|eu]] · [[:en:Special:Search/Manuel Larramendi|en]]</small> # [[Էսթեպան Կարիպայ]] <small style="opacity:0.75;">Esteban Garibai · [[:eu:Special:Search/Esteban Garibai|eu]] · [[:en:Special:Search/Esteban de Garibay|en]]</small> # [[Միկէլ տէ Ունամունօ]] <small style="opacity:0.75;">Miguel de Unamuno · [[:eu:Special:Search/Miguel de Unamuno|eu]] · [[:en:Special:Search/Miguel de Unamuno|en]]</small> # [[Փետրօ Առուփէ]] <small style="opacity:0.75;">Pedro Arrupe · [[:eu:Special:Search/Pedro Arrupe|eu]] · [[:en:Special:Search/Pedro Arrupe|en]]</small> # [[Ֆրանսուա Քապառիւս]] <small style="opacity:0.75;">François Cabarrus · [[:eu:Special:Search/François Cabarrus|eu]] · [[:en:Special:Search/François Cabarrus|en]]</small> # [[Քասիլտա Իթուռիսար]] ♀ <small style="opacity:0.75;">Casilda Iturrizar · [[:eu:Special:Search/Casilda Iturrizar|eu]] · [[:en:Special:Search/Casilda Iturrizar|en]]</small> # [[Սապինօ Արանա]] <small style="opacity:0.75;">Sabino Arana · [[:eu:Special:Search/Sabino Arana|eu]] · [[:en:Special:Search/Sabino Arana|en]]</small> # [[Տոլորէս Իպառուրի]] ♀ <small style="opacity:0.75;">Dolores Ibárruri · [[:eu:Special:Search/Dolores Ibarruri|eu]] · [[:en:Special:Search/Dolores Ibárruri|en]]</small> # [[Չիլյարտեկի]] <small style="opacity:0.75;">Txillardegi · [[:eu:Special:Search/Txillardegi|eu]] · [[:en:Special:Search/Txillardegi|en]]</small> # [[Իցիար Իթունյօ]] ♀ <small style="opacity:0.75;">Itziar Ituño · [[:eu:Special:Search/Itziar Ituño|eu]] · [[:en:Special:Search/Itziar Ituño|en]]</small> # [[Մայալեն Լուխանպիօ]] ♀ <small style="opacity:0.75;">Maialen Lujanbio · [[:eu:Special:Search/Maialen Lujanbio|eu]] · [[:en:Special:Search/Maialen Lujanbio|en]]</small> # [[Փետրօ Միկէլ Էչենիքէ]] <small style="opacity:0.75;">Pedro Miguel Etxenike · [[:eu:Special:Search/Pedro Migel Etxenike|eu]] · [[:en:Special:Search/Pedro Miguel Echenique|en]]</small> # [[Էտուրնէ Փասապան]] ♀ <small style="opacity:0.75;">Edurne Pasaban · [[:eu:Special:Search/Edurne Pasaban|eu]] · [[:en:Special:Search/Edurne Pasaban|en]]</small> # [[Միկէլ Ինտուրայն]] <small style="opacity:0.75;">Miguel Indurain · [[:eu:Special:Search/Miguel Indurain|eu]] · [[:en:Special:Search/Miguel Induráin|en]]</small> # [[Մորիս Ռաւէլ]] <small style="opacity:0.75;">Maurice Ravel · [[:eu:Special:Search/Maurice Ravel|eu]] · [[:en:Special:Search/Maurice Ravel|en]]</small> # [[Միքել Լապոա]] <small style="opacity:0.75;">Mikel Laboa · [[:eu:Special:Search/Mikel Laboa|eu]] · [[:en:Special:Search/Mikel Laboa|en]]</small> # [[Իսարօ Անտրէս]] ♀ <small style="opacity:0.75;">Izaro Andrés · [[:eu:Special:Search/Izaro Andres|eu]] · [[:en:Special:Search/Izaro Andrés|en]]</small> </div> === Խոհանոց === <div style="column-width:22em; column-gap:2.5em;"> # [[Փինչօ]] <small style="opacity:0.75;">Pincho · [[:eu:Special:Search/Pintxo|eu]] · [[:en:Special:Search/Pincho|en]]</small> # [[Պասքեան խնձորագինի]] <small style="opacity:0.75;">Basque cider · [[:eu:Special:Search/Sagardo|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque cider|en]]</small> # [[Չաքոլի]] <small style="opacity:0.75;">Txakoli · [[:eu:Special:Search/Txakolin|eu]] · [[:en:Special:Search/Txakoli|en]]</small> # [[Սակարտոթեկի]] <small style="opacity:0.75;">Sagardotegi · [[:eu:Special:Search/Sagardotegi|eu]] · [[:en:Special:Search/Sagardotegi|en]]</small> # [[Փաչարան]] <small style="opacity:0.75;">Patxaran · [[:eu:Special:Search/Patxaran|eu]] · [[:en:Special:Search/Pacharán|en]]</small> # [[Իտիասապալ պանիր]] <small style="opacity:0.75;">Idiazabal cheese · [[:eu:Special:Search/Idiazabal gazta|eu]] · [[:en:Special:Search/Idiazabal cheese|en]]</small> # [[Ռոնքալ պանիր]] <small style="opacity:0.75;">Roncal cheese · [[:eu:Special:Search/Erronkari gazta|eu]] · [[:en:Special:Search/Roncal cheese|en]]</small> # [[Քալիմոչօ]] <small style="opacity:0.75;">Kalimotxo · [[:eu:Special:Search/Kalimotxo|eu]] · [[:en:Special:Search/Kalimotxo|en]]</small> # [[Քոքոչա]] <small style="opacity:0.75;">Kokotxas · [[:eu:Special:Search/Kokotxa|eu]] · [[:en:Special:Search/Kokotxas|en]]</small> # [[Չոքօ]] <small style="opacity:0.75;">Txoko · [[:eu:Special:Search/Txoko|eu]] · [[:en:Special:Search/Txoko|en]]</small> </div> === Արուեստ եւ յուշարձաններ === <div style="column-width:22em; column-gap:2.5em;"> # [[Սանթիմամինյէ]] <small style="opacity:0.75;">Santimamiñe · [[:eu:Special:Search/Santimamiñe|eu]] · [[:en:Special:Search/Santimamiñe|en]]</small> # [[Սորկինեչէ]] <small style="opacity:0.75;">Sorginetxe · [[:eu:Special:Search/Sorginetxe|eu]] · [[:en:Special:Search/Sorginetxe|en]]</small> # [[Թուտելայի մզկիթ]] <small style="opacity:0.75;">Mosque of Tudela · [[:eu:Special:Search/Tuterako meskita|eu]]</small> # [[Էունաթէի Սուրբ Մարիամ եկեղեցի]] <small style="opacity:0.75;">Church of Saint Mary of Eunate · [[:eu:Special:Search/Eunateko Andre Maria|eu]] · [[:en:Special:Search/Church of Saint Mary of Eunate|en]]</small> # [[Լէյրէի վանք]] <small style="opacity:0.75;">Monastery of Leyre · [[:eu:Special:Search/Leireko monasterioa|eu]] · [[:en:Special:Search/Monastery of Leyre|en]]</small> # [[Փամփլոնայի մայր տաճար]] <small style="opacity:0.75;">Cathedral of Pamplona · [[:eu:Special:Search/Iruñeko katedrala|eu]] · [[:en:Special:Search/Pamplona Cathedral|en]]</small> # [[Արանցասուի սրբավայր]] <small style="opacity:0.75;">Sanctuary of Arantzazu · [[:eu:Special:Search/Arantzazuko santutegia|eu]] · [[:en:Special:Search/Sanctuary of Arantzazu|en]]</small> # [[Հովին սանտրը]] <small style="opacity:0.75;">The Comb of the Wind · [[:eu:Special:Search/Haizearen orrazia|eu]] · [[:en:Special:Search/Comb of the Wind|en]]</small> </div> === Երաժշտութիւն === <div style="column-width:22em; column-gap:2.5em;"> # [[Պասքեան արմատական ռոք]] <small style="opacity:0.75;">Basque Radical Rock · [[:eu:Special:Search/Euskal Rock Erradikala|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque Radical Rock|en]]</small> # [[Կերնիքաքօ Արպոլա]] <small style="opacity:0.75;">Gernikako Arbola (anthem) · [[:eu:Special:Search/Gernikako Arbola (abestia)|eu]] · [[:en:Special:Search/Gernikako Arbola|en]]</small> # [[Չալափարթա]] <small style="opacity:0.75;">Txalaparta · [[:eu:Special:Search/Txalaparta|eu]] · [[:en:Special:Search/Txalaparta|en]]</small> # [[Ալպոքա]] <small style="opacity:0.75;">Alboka · [[:eu:Special:Search/Alboka|eu]] · [[:en:Special:Search/Alboka|en]]</small> # [[Չիսթու]] <small style="opacity:0.75;">Txistu · [[:eu:Special:Search/Txistu|eu]] · [[:en:Special:Search/Txistu|en]]</small> # [[Պասքեան երաժշտութիւն]] <small style="opacity:0.75;">Basque music · [[:eu:Special:Search/Euskal musika|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque music|en]]</small> # [[Փասթորալա (Սուլի թատրոն)]] <small style="opacity:0.75;">Pastoral (theatre of Soule) · [[:eu:Special:Search/Pastorala|eu]] · [[:en:Special:Search/Pastoral (theatre of Soule)|en]]</small> # [[Մասքարատա (Սուլի բարեկենդան)]] <small style="opacity:0.75;">Maskarada (carnival of Soule) · [[:eu:Special:Search/Maskarada|eu]] · [[:en:Special:Search/Maskarada (carnival of Soule)|en]]</small> </div> === Դիցաբանութիւն === <div style="column-width:22em; column-gap:2.5em;"> # [[Պասքեան դիցաբանութիւն]] <small style="opacity:0.75;">Basque mythology · [[:eu:Special:Search/Euskal mitologia|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque mythology|en]]</small> # [[Մարի (դիցուհի)]] <small style="opacity:0.75;">Mari (goddess) · [[:eu:Special:Search/Mari (mitologia)|eu]] · [[:en:Special:Search/Mari (goddess)|en]]</small> # [[Պասախաուն]] <small style="opacity:0.75;">Basajaun · [[:eu:Special:Search/Basajaun|eu]] · [[:en:Special:Search/Basajaun|en]]</small> # [[Պասքերու Երկրի բարեկենդաններ]] <small style="opacity:0.75;">Carnivals in the Basque Country · [[:eu:Special:Search/Euskal Herriko inauteriak|eu]] · [[:en:Special:Search/Carnivals in the Basque Country|en]]</small> # [[Օլենցերօ]] <small style="opacity:0.75;">Olentzero · [[:eu:Special:Search/Olentzero|eu]] · [[:en:Special:Search/Olentzero|en]]</small> # [[Սորկին (դիցաբանութիւն)]] <small style="opacity:0.75;">Sorginak · [[:eu:Special:Search/Sorgin|eu]] · [[:en:Special:Search/Sorginak|en]]</small> </div> <div style="clear:both; margin:2em 0 0.5em; padding:0.8em 1.1em; border-left:4px solid #9C3D36;"> '''Միւս կողմը.''' Միաժամանակ պասք խմբագիրները Պասքերէն Ուիքիփետիայի մէջ կը գրեն արեւմտահայերէնի, արեւմտահայ պատմութեան, սփիւռքի եւ նշանաւոր արեւմտահայ կիներու մասին։ Անոնց ցանկին ու արդիւնքներուն կրնաք հետեւիլ [[:eu:Atari:Hezkuntza/Lehiaketak/Armenia|անոնց մրցոյթի էջին]] վրայ։ </div> == Արդիւնքներ == Աւարտած յօդուածները աւելցուցէք ներքեւ՝ <code><nowiki># [[Յօդուածին անունը]] ~~~</nowiki></code> ձեւով։ Բոլոր խմբագրութիւններուն կարելի է հետեւիլ նաեւ <code>#WALxEWKE</code> պիտակով՝ [https://hashtags.wmcloud.org/?query=WALxEWKE&startdate=2026-10-01&enddate=2026-10-31 Hashtags գործիքին] միջոցով։ <!-- Ներքեւ աւելցուցէք ձեր յօդուածները --> [[Ստորոգութիւն:Խմբագրաթոններ]] trkd7l7kxr34qhnbwcsycxnlhe5ne3k 255803 255802 2026-10-01T19:32:32Z ShahenWasHere 140 /* Մասնակիցներ */ 255803 wikitext text/x-wiki <div style="margin:0 0 1.5em; padding:1.3em 1em 1.2em; text-align:center; border-top:5px solid #9C3D36; border-bottom:1px solid #9C3D36;"> [[File:Flag of the Basque Country.svg|64px|border|link=|alt=]] <div style="margin-top:0.6em; font-size:0.8em; letter-spacing:0.18em; opacity:0.7;">WAL × EWKE · ԽՄԲԱԳՐԱԹՈՆ</div> <div style="font-size:2.4em; font-weight:bold; line-height:1.2; margin:0.15em 0;">Պասքերու Երկիր</div> <div style="font-size:1.1em;">Պասքեան մշակոյթի, լեզուի եւ պատմութեան ամիս</div> <div style="margin-top:0.3em; opacity:0.7;">1-31 Հոկտեմբեր 2026</div> <div style="margin-top:0.9em;"><span style="display:inline-block; padding:0.15em 0.9em; border:1px solid #9C3D36; border-radius:1em; font-size:0.9em;">{{#ifexpr: {{#time:Ymd}} < 20261001 | Կը սկսի 1 Հոկտեմբերին | {{#ifexpr: {{#time:Ymd}} > 20261031 | Աւարտած է, շնորհակալութիւն բոլոր մասնակիցներուն | {{#ifexpr: {{#time:j}} = 31 | Վերջին օր | Ընթացքի մէջ է · աւարտին {{#expr: 32 - {{#time:j}} }} օր կը մնայ }} }} }}</span></div> <div style="margin-top:0.8em;"><span class="plainlinks">[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit&section=2}} <span style="display:inline-block; margin:0.2em 0.3em; padding:0.4em 1.2em; border-radius:3px; background:#9C3D36; color:#ffffff; font-weight:bold;">Արձանագրուիլ</span>]</span> [[#Յօդուածներ|<span style="display:inline-block; margin:0.2em 0.3em; padding:0.35em 1.15em; border:1px solid #9C3D36; border-radius:3px;">Յօդուածներու ցանկը</span>]]</div> </div> {| style="float:right; clear:right; width:19em; max-width:100%; margin:0 0 1em 1.5em; border:1px solid #9C3D36; border-top-width:4px; border-spacing:0.75em 0.4em; font-size:90%; line-height:1.4;" ! style="text-align:left; vertical-align:top;" | Նիւթ | Պասքերու Երկիր, պասքերէն եւ պասքեան մշակոյթ |- ! style="text-align:left; vertical-align:top;" | Ժամկէտ | 1-31 Հոկտեմբեր 2026 |- ! style="text-align:left; vertical-align:top;" | Կազմակերպիչներ | WAL եւ EWKE |- ! style="text-align:left; vertical-align:top;" | Համակարգող | [[User:ShahenWasHere|ShahenWasHere]] |- ! style="text-align:left; vertical-align:top;" | Պիտակ | <code>#WALxEWKE</code> |- ! style="text-align:left; vertical-align:top;" | Ցանկ | [[#Յօդուածներ|150 առաջարկուած նիւթ]] |- ! style="text-align:left; vertical-align:top;" | Զոյգ մրցոյթ | [[:eu:Atari:Hezkuntza/Lehiaketak/Armenia|Պասքերէն Ուիքիփետիա]] |} '''Արեւմտահայերէն լեզուի ուիքիմետիականներու խումբը''' (WAL) եւ '''Պասք ուիքիմետիականներու մշակութային ընկերակցութիւնը''' (''Euskal Wikilarien Kultura Elkartea'', EWKE) 2026-ի Հոկտեմբերին փոխադարձ խմբագրաթոն մը կը կազմակերպեն։ Ամբողջ ամսուան ընթացքին մենք Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի մէջ կը գրենք Պասքերու Երկրին, պասքերէնին եւ պասքեան մշակոյթին մասին, իսկ պասք խմբագիրները [[:eu:Atari:Hezkuntza/Lehiaketak/Armenia|Պասքերէն Ուիքիփետիայի]] մէջ կը գրեն արեւմտահայ մշակոյթին, պատմութեան եւ սփիւռքին մասին։ Միացէ՛ք մեզի։ Լեռներէն մինչեւ դիցաբանութիւն՝ ամէն յօդուած Պասքերու Երկիրը աւելի մօտ կը բերէ արեւմտահայ ընթերցողին։ == Ինչպէ՞ս մասնակցիլ == # Արձանագրուեցէք [[#Մասնակիցներ|«Մասնակիցներ»]] բաժինին մէջ։ # Ընտրեցէք նիւթ մը [[#Յօդուածներ|ցանկէն]]։ Կրնաք գրել նաեւ ցանկէն դուրս նիւթերու մասին, եթէ անոնք կապ ունին Պասքերու Երկրին հետ։ # Ստեղծեցէք նոր յօդուած կամ ընդարձակեցէք առկայ յօդուած մը։ Օգտակար աղբիւրներ են անգլերէն, ֆրանսերէն եւ սպաներէն Ուիքիփետիաները, ինչպէս նաեւ [https://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/ «Auñamendi»] պասքեան հանրագիտարանը։ # Խմբագրական ամփոփումին մէջ գրեցէք <code>#WALxEWKE</code>, որպէսզի ձեր աշխատանքը հաշուուի։ # Աւարտելէ ետք յօդուածը աւելցուցէք [[#Արդիւնքներ|«Արդիւնքներ»]] բաժինին մէջ։ '''Ինչ կը հաշուուի''' * Նոր յօդուած կամ առկայ յօդուածի զգալի ընդարձակում՝ առնուազն 3000 բայթ նոր բովանդակութիւն։ * Առնուազն երկու վստահելի աղբիւր։ * Մեքենական թարգմանութիւնը կ՚ընդունուի միայն ուշադիր խմբագրումէ ետք։ * Խմբագրութիւնները պէտք է կատարուած ըլլան 1-31 Հոկտեմբեր 2026-ի ընթացքին։ == Մասնակիցներ == Աւելցուցէք ձեր անունը ներքեւ՝ <code><nowiki># ~~~</nowiki></code> գրելով։ <!-- Ներքեւ աւելցուցէք ձեր անունը --> * --[[Մասնակից:ShahenWasHere|ShahenWasHere]] ([[Մասնակցի քննարկում:ShahenWasHere|քննարկում]]) 19:32, 1 Հոկտեմբեր 2026 (UTC) == Յօդուածներ == Ցանկը պատրաստած է EWKE-ն։ Կարմիր յղումը կը նշանակէ, որ յօդուածը տակաւին չկայ, իսկ կապոյտը՝ որ կայ եւ կարելի է զայն ընդարձակել։ Հայերէն անունները առաջարկներ են։ Նոր յօդուած ստեղծելէ առաջ բացէք պասքերէն (eu) կամ անգլերէն (en) յօդուածը եւ ստուգեցէք անոր լեզուներու ցանկը, որպէսզի կրկնութիւն չըլլայ։ <div style="margin:1.2em 0; padding:0.8em 1.1em; border-left:4px solid #9C3D36;"> '''Ուր կը հանդիպին մեր պատմութիւնները'''<br /> Լեզուի վերակենդանացում, ուղղագրական միասնականացում, դպրոցներ, բանաւոր աւանդութիւն՝ այս նիւթերը մօտ են արեւմտահայերէնի փորձառութեան եւ լաւ սկիզբ մը կրնան ըլլալ. <div style="margin-top:0.4em;">[[Պասքերէն]] · [[Միասնական պասքերէն]] · [[Իքասթոլա]] · [[Քոռիքա]] · [[Պասքերէնի գրաքննութիւն]] · [[Պերցոլարիցա]]</div> </div> === Աշխարհագրութիւն === <div style="column-width:22em; column-gap:2.5em;"> # [[Պասքերու Երկիր]] <small style="opacity:0.75;">Basque Country (greater region) · [[:eu:Special:Search/Euskal Herria|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque Country (greater region)|en]]</small> # [[Պասքերու Երկիր (ինքնավար համայնք)]] <small style="opacity:0.75;">Basque Country (autonomous community) · [[:eu:Special:Search/Euskal Autonomia Erkidegoa|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque Country (autonomous community)|en]]</small> # [[Ալաւա]] <small style="opacity:0.75;">Araba · [[:eu:Special:Search/Araba|eu]] · [[:en:Special:Search/Álava|en]]</small> # [[Պիսքայա]] <small style="opacity:0.75;">Bizkaia · [[:eu:Special:Search/Bizkaia|eu]] · [[:en:Special:Search/Biscay|en]]</small> # [[Կիփուսքոա]] <small style="opacity:0.75;">Gipuzkoa · [[:eu:Special:Search/Gipuzkoa|eu]] · [[:en:Special:Search/Gipuzkoa|en]]</small> # [[Նաւառա]] <small style="opacity:0.75;">Navarre · [[:eu:Special:Search/Nafarroa Garaia|eu]] · [[:en:Special:Search/Navarre|en]]</small> # [[Լապուր]] <small style="opacity:0.75;">Labourd · [[:eu:Special:Search/Lapurdi|eu]] · [[:en:Special:Search/Labourd|en]]</small> # [[Ստորին Նաւառա]] <small style="opacity:0.75;">Lower Navarre · [[:eu:Special:Search/Nafarroa Beherea|eu]] · [[:en:Special:Search/Lower Navarre|en]]</small> # [[Սուլ]] <small style="opacity:0.75;">Soule · [[:eu:Special:Search/Zuberoa|eu]] · [[:en:Special:Search/Soule|en]]</small> # [[Թրեւինյոյի անքլաւ]] <small style="opacity:0.75;">Treviño enclave · [[:eu:Special:Search/Trebiñu|eu]] · [[:en:Special:Search/Treviño enclave|en]]</small> # [[Պիլպաօ]] <small style="opacity:0.75;">Bilbo · [[:eu:Special:Search/Bilbo|eu]] · [[:en:Special:Search/Bilbao|en]]</small> # [[Վիթորիա-Կասթէյս]] <small style="opacity:0.75;">Gasteiz · [[:eu:Special:Search/Vitoria-Gasteiz|eu]] · [[:en:Special:Search/Vitoria-Gasteiz|en]]</small> # [[Փամփլոնա]] <small style="opacity:0.75;">Iruñea · [[:eu:Special:Search/Iruñea|eu]] · [[:en:Special:Search/Pamplona|en]]</small> # [[Սան Սեպասթիան]] <small style="opacity:0.75;">Donostia · [[:eu:Special:Search/Donostia|eu]] · [[:en:Special:Search/San Sebastián|en]]</small> # [[Պայոն]] <small style="opacity:0.75;">Baiona · [[:eu:Special:Search/Baiona|eu]] · [[:en:Special:Search/Bayonne|en]]</small> # [[Երեք թագաւորներու սեղան]] <small style="opacity:0.75;">Hiru Erregeen Mahaia · [[:eu:Special:Search/Hiru Erregeen Mahaia|eu]] · [[:en:Special:Search/Mesa de los Tres Reyes|en]]</small> # [[Կորպէյա]] <small style="opacity:0.75;">Gorbeia · [[:eu:Special:Search/Gorbeia|eu]] · [[:en:Special:Search/Gorbea|en]]</small> # [[Այսքոռի]] <small style="opacity:0.75;">Aizkorri · [[:eu:Special:Search/Aizkorri|eu]] · [[:en:Special:Search/Aizkorri|en]]</small> # [[Անպոթօ]] <small style="opacity:0.75;">Anboto · [[:eu:Special:Search/Anboto|eu]] · [[:en:Special:Search/Anboto|en]]</small> # [[Սումայայի եւ Տեպայի ֆլիշ]] <small style="opacity:0.75;">Zumaia and Deba flysch · [[:eu:Special:Search/flysch Zumaia Deba|eu]]</small> # [[Ուրտայպայի գետաբերան]] <small style="opacity:0.75;">Urdaibai estuary · [[:eu:Special:Search/Urdaibai|eu]] · [[:en:Special:Search/Urdaibai|en]]</small> # [[Պարտենաս Ռէալես]] <small style="opacity:0.75;">Bardenas Reales · [[:eu:Special:Search/Bardeak|eu]] · [[:en:Special:Search/Bardenas Reales|en]]</small> # [[Կերնիքա]] <small style="opacity:0.75;">Gernika · [[:eu:Special:Search/Gernika-Lumo|eu]] · [[:en:Special:Search/Guernica|en]]</small> # [[Սէն-Ժան-Փիէ-տը-Փոր]] <small style="opacity:0.75;">Donibane Garazi · [[:eu:Special:Search/Donibane Garazi|eu]] · [[:en:Special:Search/Saint-Jean-Pied-de-Port|en]]</small> # [[Թուտելա]] <small style="opacity:0.75;">Tudela · [[:eu:Special:Search/Tutera|eu]] · [[:en:Special:Search/Tudela, Navarre|en]]</small> # [[Պիառից]] <small style="opacity:0.75;">Biarritz · [[:eu:Special:Search/Biarritz|eu]] · [[:en:Special:Search/Biarritz|en]]</small> # [[Էյպար]] <small style="opacity:0.75;">Eibar · [[:eu:Special:Search/Eibar|eu]] · [[:en:Special:Search/Eibar|en]]</small> # [[Պարաքալտօ]] <small style="opacity:0.75;">Barakaldo · [[:eu:Special:Search/Barakaldo|eu]] · [[:en:Special:Search/Barakaldo|en]]</small> # [[Կասթելուկաչէ]] <small style="opacity:0.75;">Gaztelugatxe · [[:eu:Special:Search/Gaztelugatxe|eu]] · [[:en:Special:Search/Gaztelugatxe|en]]</small> # [[Էսթելյա-Լիսառա]] <small style="opacity:0.75;">Estella-Lizarra · [[:eu:Special:Search/Lizarra|eu]] · [[:en:Special:Search/Estella-Lizarra|en]]</small> </div> === Լեզու === <div style="column-width:22em; column-gap:2.5em;"> # [[Պասքերէն]] <small style="opacity:0.75;">Basque language · [[:eu:Special:Search/Euskara|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque language|en]]</small> # [[Միասնական պասքերէն]] <small style="opacity:0.75;">Standard Basque · [[:eu:Special:Search/Euskara batua|eu]] · [[:en:Special:Search/Standard Basque|en]]</small> # [[Պասքերէնի բարբառներ]] <small style="opacity:0.75;">Basque dialects · [[:eu:Special:Search/Euskalkiak|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque dialects|en]]</small> # [[Էուսքալցայնտիա]] <small style="opacity:0.75;">Euskaltzaindia · [[:eu:Special:Search/Euskaltzaindia|eu]] · [[:en:Special:Search/Euskaltzaindia|en]]</small> # [[Պասքերու ծագում]] <small style="opacity:0.75;">Origin of the Basques · [[:eu:Special:Search/Euskaldunen jatorria|eu]] · [[:en:Special:Search/Origin of the Basques|en]]</small> # [[Պասքերէնի պատմութիւն]] <small style="opacity:0.75;">History of the Basque language · [[:eu:Special:Search/Euskararen historia|eu]] · [[:en:Special:Search/History of the Basque language|en]]</small> # [[Պերցոլարիցա]] <small style="opacity:0.75;">Bertsolaritza · [[:eu:Special:Search/Bertsolaritza|eu]] · [[:en:Special:Search/Bertsolaritza|en]]</small> # [[Քոռիքա]] <small style="opacity:0.75;">Korrika · [[:eu:Special:Search/Korrika|eu]] · [[:en:Special:Search/Korrika|en]]</small> # [[Իքասթոլա]] <small style="opacity:0.75;">Ikastola · [[:eu:Special:Search/Ikastola|eu]] · [[:en:Special:Search/Ikastola|en]]</small> # [[Պասքերէնի գրաքննութիւն]] <small style="opacity:0.75;">Censorship of the Basque language · [[:eu:Special:Search/Euskararen zentsura|eu]] · [[:en:Special:Search/Censorship of the Basque language|en]]</small> </div> === Պատմութիւն === <div style="column-width:22em; column-gap:2.5em;"> # [[Պասքերու Երկրի պատմութիւն]] <small style="opacity:0.75;">History of the Basque Country · [[:eu:Special:Search/Euskal Herriko historia|eu]] · [[:en:Special:Search/History of the Basque Country|en]]</small> # [[Պասքերու Երկրի նախապատմութիւն]] <small style="opacity:0.75;">Basque prehistory · [[:eu:Special:Search/Euskal Herriko historiaurrea|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque prehistory|en]]</small> # [[Պասքերու Երկիրը հռոմէական շրջանին]] <small style="opacity:0.75;">Basque Country in Roman times · [[:eu:Special:Search/Euskal Herria erromatarren garaian|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque Country in Roman times|en]]</small> # [[Պասքերու Երկրի իսլամական գրաւում]] <small style="opacity:0.75;">Muslim occupation of the Basque Country · [[:eu:Special:Search/musulmanak Euskal Herrian|eu]] · [[:en:Special:Search/Muslim occupation of the Basque Country|en]]</small> # [[Նաւառայի թագաւորութիւն]] <small style="opacity:0.75;">Kingdom of Navarre · [[:eu:Special:Search/Nafarroako Erresuma|eu]] · [[:en:Special:Search/Kingdom of Navarre|en]]</small> # [[Ռոնսըվոյի ճակատամարտ]] <small style="opacity:0.75;">Battle of Roncevaux Pass · [[:eu:Special:Search/Orreagako gudua|eu]] · [[:en:Special:Search/Battle of Roncevaux Pass|en]]</small> # [[Խմբաւորումներու պատերազմ]] <small style="opacity:0.75;">War of the Bands · [[:eu:Special:Search/Banderizoen gerrak|eu]] · [[:en:Special:Search/War of the Bands|en]]</small> # [[Իպերական Նաւառայի սպանական գրաւում]] <small style="opacity:0.75;">Spanish conquest of Iberian Navarre · [[:eu:Special:Search/Nafarroaren konkista|eu]] · [[:en:Special:Search/Spanish conquest of Iberian Navarre|en]]</small> # [[Նաւառայի կախարդներու դատավարութիւններ (1525-1526)]] <small style="opacity:0.75;">Navarre witch trials (1525-26) · [[:eu:Special:Search/Nafarroako sorgin prozesuak|eu]] · [[:en:Special:Search/Navarre witch trials|en]]</small> # [[Հին վարչակարգի տագնապը Պասքերու Երկրին մէջ]] <small style="opacity:0.75;">Crisis of the Ancient Regime in the Basque Country · [[:eu:Special:Search/Antzinako Erregimenaren krisia Euskal Herrian|eu]] · [[:en:Special:Search/Crisis of the Ancien Régime in the Basque Country|en]]</small> # [[Նափոլէոնեան պատերազմները Պասքերու Երկրին մէջ]] <small style="opacity:0.75;">Napoleonic Wars in the Basque Country · [[:eu:Special:Search/Napoleonen gerrak Euskal Herrian|eu]] · [[:en:Special:Search/Napoleonic Wars in the Basque Country|en]]</small> # [[Պասքեան ինքնավարութեան վերացումը Սպանիոյ մէջ]] <small style="opacity:0.75;">End of Basque home rule in Spain · [[:eu:Special:Search/Foruen abolizioa|eu]] · [[:en:Special:Search/End of Basque home rule in Spain|en]]</small> # [[Քարլիստական պատերազմներ]] <small style="opacity:0.75;">Carlist Wars · [[:eu:Special:Search/Karlistaldiak|eu]] · [[:en:Special:Search/Carlist Wars|en]]</small> # [[Պասքերու Երկրի արդիւնաբերականացում]] <small style="opacity:0.75;">Industrialization of the Basque Country · [[:eu:Special:Search/Euskal Herriko industrializazioa|eu]] · [[:en:Special:Search/Industrialization of the Basque Country|en]]</small> # [[Պասքեան ազգայնականութիւն]] <small style="opacity:0.75;">Basque nationalism · [[:eu:Special:Search/Euskal abertzaletasuna|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque nationalism|en]]</small> # [[Առաջին համաշխարհային պատերազմը Պասքերու Երկրին մէջ]] <small style="opacity:0.75;">First World War in the Basque Country · [[:eu:Special:Search/Lehen Mundu Gerra Euskal Herrian|eu]] · [[:en:Special:Search/First World War in the Basque Country|en]]</small> # [[Սպանական քաղաքացիական պատերազմը Պասքերու Երկրին մէջ]] <small style="opacity:0.75;">Spanish Civil War in the Basque Country · [[:eu:Special:Search/Espainiako Gerra Zibila Euskal Herrian|eu]] · [[:en:Special:Search/Spanish Civil War in the Basque Country|en]]</small> # [[Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը Պասքերու Երկրին մէջ]] <small style="opacity:0.75;">World War II in the Basque Country · [[:eu:Special:Search/Bigarren Mundu Gerra Euskal Herrian|eu]] · [[:en:Special:Search/World War II in the Basque Country|en]]</small> # [[Էուսքատի Թա Ասքաթասունա]] <small style="opacity:0.75;">Euskadi Ta Askatasuna · [[:eu:Special:Search/Euskadi Ta Askatasuna|eu]] · [[:en:Special:Search/ETA (separatist group)|en]]</small> # [[Պասքեան հակամարտութիւն]] <small style="opacity:0.75;">Basque conflict · [[:eu:Special:Search/Euskal gatazka|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque conflict|en]]</small> </div> === Քաղաքականութիւն === <div style="column-width:22em; column-gap:2.5em;"> # [[Պասքեան խորհրդարան]] <small style="opacity:0.75;">Basque Parliament · [[:eu:Special:Search/Eusko Legebiltzarra|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque Parliament|en]]</small> # [[Նաւառայի խորհրդարան]] <small style="opacity:0.75;">Parliament of Navarre · [[:eu:Special:Search/Nafarroako Parlamentua|eu]] · [[:en:Special:Search/Parliament of Navarre|en]]</small> # [[Պասքերու Երկրի քաղաքային համայնք]] <small style="opacity:0.75;">Euskal Hirigune Elkargoa · [[:eu:Special:Search/Euskal Hirigune Elkargoa|eu]] · [[:en:Special:Search/Communauté d'agglomération du Pays Basque|en]]</small> # [[Ալաւայի ընդհանուր ժողով]] <small style="opacity:0.75;">General Assembly of Araba · [[:eu:Special:Search/Arabako Batzar Nagusiak|eu]] · [[:en:Special:Search/General Assembly of Álava|en]]</small> # [[Պիսքայայի ընդհանուր ժողով]] <small style="opacity:0.75;">General Assembly of Bizkaia · [[:eu:Special:Search/Bizkaiko Batzar Nagusiak|eu]] · [[:en:Special:Search/General Assembly of Biscay|en]]</small> # [[Կիփուսքոայի ընդհանուր ժողով]] <small style="opacity:0.75;">General Assembly of Gipuzkoa · [[:eu:Special:Search/Gipuzkoako Batzar Nagusiak|eu]] · [[:en:Special:Search/General Assembly of Gipuzkoa|en]]</small> # [[Պասքերու Երկրի ինքնավարութեան կանոնադրութիւն (1979)]] <small style="opacity:0.75;">Statute of Autonomy of the Basque Country of 1979 · [[:eu:Special:Search/Gernikako Estatutua|eu]] · [[:en:Special:Search/Statute of Autonomy of the Basque Country|en]]</small> # [[Ախուրիա Էնէայի դաշինք]] <small style="opacity:0.75;">Ajuria Enea Pact · [[:eu:Special:Search/Ajuria Eneako Ituna|eu]] · [[:en:Special:Search/Ajuria Enea Pact|en]]</small> # [[Լիսառա-Կարասիի համաձայնագիր]] <small style="opacity:0.75;">Lizarra-Garazi Agreements · [[:eu:Special:Search/Lizarra-Garaziko Akordioa|eu]] · [[:en:Special:Search/Lizarra-Garazi Agreement|en]]</small> # [[Պասքեան ազգային ազատագրական շարժման բանտարկեալներ]] <small style="opacity:0.75;">Basque National Liberation Movement prisoners · [[:eu:Special:Search/euskal preso politikoak|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque National Liberation Movement prisoners|en]]</small> # [[Պասքեան հակամարտութեան զոհեր]] <small style="opacity:0.75;">Victims of the Basque conflict · [[:eu:Special:Search/Euskal gatazkaren biktimak|eu]] · [[:en:Special:Search/Victims of the Basque conflict|en]]</small> # [[Պասքեան ազգայնական կուսակցութիւն]] <small style="opacity:0.75;">Basque Nationalist Party · [[:eu:Special:Search/Euzko Alderdi Jeltzalea|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque Nationalist Party|en]]</small> # [[Ապերցալէ ձախ]] <small style="opacity:0.75;">Abertzale Left · [[:eu:Special:Search/Ezker abertzalea|eu]] · [[:en:Special:Search/Abertzale left|en]]</small> # [[Էուսքալ Հեռիա Պիլտու]] <small style="opacity:0.75;">Euskal Herria Bildu · [[:eu:Special:Search/Euskal Herria Bildu|eu]] · [[:en:Special:Search/EH Bildu|en]]</small> # [[Պասքերու Երկրի ընկերվարական կուսակցութիւն]] <small style="opacity:0.75;">Socialist Party of the Basque Country-Basque Country Left · [[:eu:Special:Search/Euskadiko Alderdi Sozialista|eu]] · [[:en:Special:Search/Socialist Party of the Basque Country|en]]</small> </div> === Գրականութիւն === <div style="column-width:22em; column-gap:2.5em;"> # [[Պասքերէնի առաջին պտուղներ]] <small style="opacity:0.75;">Linguae vasconum primitiae · [[:eu:Special:Search/Linguae Vasconum Primitiae|eu]] · [[:en:Special:Search/Linguae Vasconum Primitiae|en]]</small> # [[Կերօ (գիրք)]] <small style="opacity:0.75;">Gero (book) · [[:eu:Special:Search/Gero Axular|eu]] · [[:en:Special:Search/Gero (book)|en]]</small> # [[Ամայա կամ պասքերը Ը. դարուն]] <small style="opacity:0.75;">Amaya o los vascos en el siglo VIII · [[:eu:Special:Search/Amaya o los vascos en el siglo VIII|eu]] · [[:en:Special:Search/Amaya o los vascos en el siglo VIII|en]]</small> # [[Փերու Ապարքա]] <small style="opacity:0.75;">Peru Abarka · [[:eu:Special:Search/Peru Abarka|eu]] · [[:en:Special:Search/Peru Abarka|en]]</small> # [[Ծաղկային խաղեր]] <small style="opacity:0.75;">Floral Games · [[:eu:Special:Search/Lore Jokoak|eu]] · [[:en:Special:Search/Floral Games|en]]</small> # [[Կարոա (վէպ)]] <small style="opacity:0.75;">Garoa · [[:eu:Special:Search/Garoa eleberria|eu]]</small> # [[Հառի էթա հեռի]] <small style="opacity:0.75;">Harri eta Herri · [[:eu:Special:Search/Harri eta herri|eu]]</small> # [[Լեթուրիայի գաղտնի օրագիր]] <small style="opacity:0.75;">Leturiaren egunkari ezkutua · [[:eu:Special:Search/Leturiaren egunkari ezkutua|eu]]</small> # [[Օպապաքոաք]] <small style="opacity:0.75;">Obabakoak · [[:eu:Special:Search/Obabakoak|eu]] · [[:en:Special:Search/Obabakoak|en]]</small> # [[Սերկաթիք փանփոշ]] <small style="opacity:0.75;">Zergatik panpox · [[:eu:Special:Search/Zergatik panpox|eu]]</small> # [[Սիսիֆօ մայթէ մինես]] <small style="opacity:0.75;">Sisifo maite minez · [[:eu:Special:Search/Sisifo maite minez|eu]]</small> # [[Թրամուէյ դէպի ՍՓ]] <small style="opacity:0.75;">SPrako tranbia · [[:eu:Special:Search/SPrako tranbia|eu]]</small> # [[Թուիսթ (վէպ)]] <small style="opacity:0.75;">Twist (Cano novel) · [[:eu:Special:Search/Twist Harkaitz Cano|eu]] · [[:en:Special:Search/Twist (Cano novel)|en]]</small> # [[Մաւրեր ենք մշուշին մէջ]] <small style="opacity:0.75;">Moroak gara behelaino artean · [[:eu:Special:Search/Moroak gara behelaino artean|eu]]</small> # [[Մինյան]] <small style="opacity:0.75;">Miñan · [[:eu:Special:Search/Miñan|eu]]</small> </div> === Լրատուամիջոցներ === <div style="column-width:22em; column-gap:2.5em;"> # [[Արկիա (շաբաթաթերթ)]] <small style="opacity:0.75;">Argia (magazine) · [[:eu:Special:Search/Argia aldizkaria|eu]] · [[:en:Special:Search/Argia (magazine)|en]]</small> # [[Պեռիա (օրաթերթ)]] <small style="opacity:0.75;">Berria · [[:eu:Special:Search/Berria egunkaria|eu]] · [[:en:Special:Search/Berria|en]]</small> # [[Էուսքալ Իռաթի Թելեպիսթա]] <small style="opacity:0.75;">EiTB · [[:eu:Special:Search/Euskal Irrati Telebista|eu]] · [[:en:Special:Search/EITB|en]]</small> # [[Խաքին (հանդէս)]] <small style="opacity:0.75;">Jakin (magazine) · [[:eu:Special:Search/Jakin aldizkaria|eu]] · [[:en:Special:Search/Jakin (magazine)|en]]</small> # [[Շիպերոքօ Պոցա]] <small style="opacity:0.75;">Xiberoko Botza · [[:eu:Special:Search/Xiberoko Botza|eu]]</small> </div> === Անձեր === ♀ նշանը ցոյց կու տայ կիներու կենսագրութիւնները։ <div style="column-width:22em; column-gap:2.5em;"> # [[Էնեքօ Արիսթա]] <small style="opacity:0.75;">Eneko Arista · [[:eu:Special:Search/Eneko Aritza|eu]] · [[:en:Special:Search/Íñigo Arista|en]]</small> # [[Ֆրանչիսքոս Քսաւերիոս]] <small style="opacity:0.75;">Francis Xavier · [[:eu:Special:Search/Frantzisko Xabierkoa|eu]] · [[:en:Special:Search/Francis Xavier|en]]</small> # [[Իգնատիոս Լոյոլացի]] <small style="opacity:0.75;">Ignatius of Loyola · [[:eu:Special:Search/Ignazio Loiolakoa|eu]] · [[:en:Special:Search/Ignatius of Loyola|en]]</small> # [[Խուան Սեպասթիան Էլքանօ]] <small style="opacity:0.75;">Juan Sebastian Elkano · [[:eu:Special:Search/Juan Sebastian Elkano|eu]] · [[:en:Special:Search/Juan Sebastián Elcano|en]]</small> # [[Ժան տ՚Ալպրէ]] ♀ <small style="opacity:0.75;">Jeanne d'Albret · [[:eu:Special:Search/Joana Albretekoa|eu]] · [[:en:Special:Search/Jeanne d'Albret|en]]</small> # [[Լոփէ տէ Ակիռէ]] <small style="opacity:0.75;">Lope de Aguirre · [[:eu:Special:Search/Lope Agirre|eu]] · [[:en:Special:Search/Lope de Aguirre|en]]</small> # [[Մանուէլ Լառամենտի]] <small style="opacity:0.75;">Manuel Larramendi · [[:eu:Special:Search/Manuel Larramendi|eu]] · [[:en:Special:Search/Manuel Larramendi|en]]</small> # [[Էսթեպան Կարիպայ]] <small style="opacity:0.75;">Esteban Garibai · [[:eu:Special:Search/Esteban Garibai|eu]] · [[:en:Special:Search/Esteban de Garibay|en]]</small> # [[Միկէլ տէ Ունամունօ]] <small style="opacity:0.75;">Miguel de Unamuno · [[:eu:Special:Search/Miguel de Unamuno|eu]] · [[:en:Special:Search/Miguel de Unamuno|en]]</small> # [[Փետրօ Առուփէ]] <small style="opacity:0.75;">Pedro Arrupe · [[:eu:Special:Search/Pedro Arrupe|eu]] · [[:en:Special:Search/Pedro Arrupe|en]]</small> # [[Ֆրանսուա Քապառիւս]] <small style="opacity:0.75;">François Cabarrus · [[:eu:Special:Search/François Cabarrus|eu]] · [[:en:Special:Search/François Cabarrus|en]]</small> # [[Քասիլտա Իթուռիսար]] ♀ <small style="opacity:0.75;">Casilda Iturrizar · [[:eu:Special:Search/Casilda Iturrizar|eu]] · [[:en:Special:Search/Casilda Iturrizar|en]]</small> # [[Սապինօ Արանա]] <small style="opacity:0.75;">Sabino Arana · [[:eu:Special:Search/Sabino Arana|eu]] · [[:en:Special:Search/Sabino Arana|en]]</small> # [[Տոլորէս Իպառուրի]] ♀ <small style="opacity:0.75;">Dolores Ibárruri · [[:eu:Special:Search/Dolores Ibarruri|eu]] · [[:en:Special:Search/Dolores Ibárruri|en]]</small> # [[Չիլյարտեկի]] <small style="opacity:0.75;">Txillardegi · [[:eu:Special:Search/Txillardegi|eu]] · [[:en:Special:Search/Txillardegi|en]]</small> # [[Իցիար Իթունյօ]] ♀ <small style="opacity:0.75;">Itziar Ituño · [[:eu:Special:Search/Itziar Ituño|eu]] · [[:en:Special:Search/Itziar Ituño|en]]</small> # [[Մայալեն Լուխանպիօ]] ♀ <small style="opacity:0.75;">Maialen Lujanbio · [[:eu:Special:Search/Maialen Lujanbio|eu]] · [[:en:Special:Search/Maialen Lujanbio|en]]</small> # [[Փետրօ Միկէլ Էչենիքէ]] <small style="opacity:0.75;">Pedro Miguel Etxenike · [[:eu:Special:Search/Pedro Migel Etxenike|eu]] · [[:en:Special:Search/Pedro Miguel Echenique|en]]</small> # [[Էտուրնէ Փասապան]] ♀ <small style="opacity:0.75;">Edurne Pasaban · [[:eu:Special:Search/Edurne Pasaban|eu]] · [[:en:Special:Search/Edurne Pasaban|en]]</small> # [[Միկէլ Ինտուրայն]] <small style="opacity:0.75;">Miguel Indurain · [[:eu:Special:Search/Miguel Indurain|eu]] · [[:en:Special:Search/Miguel Induráin|en]]</small> # [[Մորիս Ռաւէլ]] <small style="opacity:0.75;">Maurice Ravel · [[:eu:Special:Search/Maurice Ravel|eu]] · [[:en:Special:Search/Maurice Ravel|en]]</small> # [[Միքել Լապոա]] <small style="opacity:0.75;">Mikel Laboa · [[:eu:Special:Search/Mikel Laboa|eu]] · [[:en:Special:Search/Mikel Laboa|en]]</small> # [[Իսարօ Անտրէս]] ♀ <small style="opacity:0.75;">Izaro Andrés · [[:eu:Special:Search/Izaro Andres|eu]] · [[:en:Special:Search/Izaro Andrés|en]]</small> </div> === Խոհանոց === <div style="column-width:22em; column-gap:2.5em;"> # [[Փինչօ]] <small style="opacity:0.75;">Pincho · [[:eu:Special:Search/Pintxo|eu]] · [[:en:Special:Search/Pincho|en]]</small> # [[Պասքեան խնձորագինի]] <small style="opacity:0.75;">Basque cider · [[:eu:Special:Search/Sagardo|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque cider|en]]</small> # [[Չաքոլի]] <small style="opacity:0.75;">Txakoli · [[:eu:Special:Search/Txakolin|eu]] · [[:en:Special:Search/Txakoli|en]]</small> # [[Սակարտոթեկի]] <small style="opacity:0.75;">Sagardotegi · [[:eu:Special:Search/Sagardotegi|eu]] · [[:en:Special:Search/Sagardotegi|en]]</small> # [[Փաչարան]] <small style="opacity:0.75;">Patxaran · [[:eu:Special:Search/Patxaran|eu]] · [[:en:Special:Search/Pacharán|en]]</small> # [[Իտիասապալ պանիր]] <small style="opacity:0.75;">Idiazabal cheese · [[:eu:Special:Search/Idiazabal gazta|eu]] · [[:en:Special:Search/Idiazabal cheese|en]]</small> # [[Ռոնքալ պանիր]] <small style="opacity:0.75;">Roncal cheese · [[:eu:Special:Search/Erronkari gazta|eu]] · [[:en:Special:Search/Roncal cheese|en]]</small> # [[Քալիմոչօ]] <small style="opacity:0.75;">Kalimotxo · [[:eu:Special:Search/Kalimotxo|eu]] · [[:en:Special:Search/Kalimotxo|en]]</small> # [[Քոքոչա]] <small style="opacity:0.75;">Kokotxas · [[:eu:Special:Search/Kokotxa|eu]] · [[:en:Special:Search/Kokotxas|en]]</small> # [[Չոքօ]] <small style="opacity:0.75;">Txoko · [[:eu:Special:Search/Txoko|eu]] · [[:en:Special:Search/Txoko|en]]</small> </div> === Արուեստ եւ յուշարձաններ === <div style="column-width:22em; column-gap:2.5em;"> # [[Սանթիմամինյէ]] <small style="opacity:0.75;">Santimamiñe · [[:eu:Special:Search/Santimamiñe|eu]] · [[:en:Special:Search/Santimamiñe|en]]</small> # [[Սորկինեչէ]] <small style="opacity:0.75;">Sorginetxe · [[:eu:Special:Search/Sorginetxe|eu]] · [[:en:Special:Search/Sorginetxe|en]]</small> # [[Թուտելայի մզկիթ]] <small style="opacity:0.75;">Mosque of Tudela · [[:eu:Special:Search/Tuterako meskita|eu]]</small> # [[Էունաթէի Սուրբ Մարիամ եկեղեցի]] <small style="opacity:0.75;">Church of Saint Mary of Eunate · [[:eu:Special:Search/Eunateko Andre Maria|eu]] · [[:en:Special:Search/Church of Saint Mary of Eunate|en]]</small> # [[Լէյրէի վանք]] <small style="opacity:0.75;">Monastery of Leyre · [[:eu:Special:Search/Leireko monasterioa|eu]] · [[:en:Special:Search/Monastery of Leyre|en]]</small> # [[Փամփլոնայի մայր տաճար]] <small style="opacity:0.75;">Cathedral of Pamplona · [[:eu:Special:Search/Iruñeko katedrala|eu]] · [[:en:Special:Search/Pamplona Cathedral|en]]</small> # [[Արանցասուի սրբավայր]] <small style="opacity:0.75;">Sanctuary of Arantzazu · [[:eu:Special:Search/Arantzazuko santutegia|eu]] · [[:en:Special:Search/Sanctuary of Arantzazu|en]]</small> # [[Հովին սանտրը]] <small style="opacity:0.75;">The Comb of the Wind · [[:eu:Special:Search/Haizearen orrazia|eu]] · [[:en:Special:Search/Comb of the Wind|en]]</small> </div> === Երաժշտութիւն === <div style="column-width:22em; column-gap:2.5em;"> # [[Պասքեան արմատական ռոք]] <small style="opacity:0.75;">Basque Radical Rock · [[:eu:Special:Search/Euskal Rock Erradikala|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque Radical Rock|en]]</small> # [[Կերնիքաքօ Արպոլա]] <small style="opacity:0.75;">Gernikako Arbola (anthem) · [[:eu:Special:Search/Gernikako Arbola (abestia)|eu]] · [[:en:Special:Search/Gernikako Arbola|en]]</small> # [[Չալափարթա]] <small style="opacity:0.75;">Txalaparta · [[:eu:Special:Search/Txalaparta|eu]] · [[:en:Special:Search/Txalaparta|en]]</small> # [[Ալպոքա]] <small style="opacity:0.75;">Alboka · [[:eu:Special:Search/Alboka|eu]] · [[:en:Special:Search/Alboka|en]]</small> # [[Չիսթու]] <small style="opacity:0.75;">Txistu · [[:eu:Special:Search/Txistu|eu]] · [[:en:Special:Search/Txistu|en]]</small> # [[Պասքեան երաժշտութիւն]] <small style="opacity:0.75;">Basque music · [[:eu:Special:Search/Euskal musika|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque music|en]]</small> # [[Փասթորալա (Սուլի թատրոն)]] <small style="opacity:0.75;">Pastoral (theatre of Soule) · [[:eu:Special:Search/Pastorala|eu]] · [[:en:Special:Search/Pastoral (theatre of Soule)|en]]</small> # [[Մասքարատա (Սուլի բարեկենդան)]] <small style="opacity:0.75;">Maskarada (carnival of Soule) · [[:eu:Special:Search/Maskarada|eu]] · [[:en:Special:Search/Maskarada (carnival of Soule)|en]]</small> </div> === Դիցաբանութիւն === <div style="column-width:22em; column-gap:2.5em;"> # [[Պասքեան դիցաբանութիւն]] <small style="opacity:0.75;">Basque mythology · [[:eu:Special:Search/Euskal mitologia|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque mythology|en]]</small> # [[Մարի (դիցուհի)]] <small style="opacity:0.75;">Mari (goddess) · [[:eu:Special:Search/Mari (mitologia)|eu]] · [[:en:Special:Search/Mari (goddess)|en]]</small> # [[Պասախաուն]] <small style="opacity:0.75;">Basajaun · [[:eu:Special:Search/Basajaun|eu]] · [[:en:Special:Search/Basajaun|en]]</small> # [[Պասքերու Երկրի բարեկենդաններ]] <small style="opacity:0.75;">Carnivals in the Basque Country · [[:eu:Special:Search/Euskal Herriko inauteriak|eu]] · [[:en:Special:Search/Carnivals in the Basque Country|en]]</small> # [[Օլենցերօ]] <small style="opacity:0.75;">Olentzero · [[:eu:Special:Search/Olentzero|eu]] · [[:en:Special:Search/Olentzero|en]]</small> # [[Սորկին (դիցաբանութիւն)]] <small style="opacity:0.75;">Sorginak · [[:eu:Special:Search/Sorgin|eu]] · [[:en:Special:Search/Sorginak|en]]</small> </div> <div style="clear:both; margin:2em 0 0.5em; padding:0.8em 1.1em; border-left:4px solid #9C3D36;"> '''Միւս կողմը.''' Միաժամանակ պասք խմբագիրները Պասքերէն Ուիքիփետիայի մէջ կը գրեն արեւմտահայերէնի, արեւմտահայ պատմութեան, սփիւռքի եւ նշանաւոր արեւմտահայ կիներու մասին։ Անոնց ցանկին ու արդիւնքներուն կրնաք հետեւիլ [[:eu:Atari:Hezkuntza/Lehiaketak/Armenia|անոնց մրցոյթի էջին]] վրայ։ </div> == Արդիւնքներ == Աւարտած յօդուածները աւելցուցէք ներքեւ՝ <code><nowiki># [[Յօդուածին անունը]] ~~~</nowiki></code> ձեւով։ Բոլոր խմբագրութիւններուն կարելի է հետեւիլ նաեւ <code>#WALxEWKE</code> պիտակով՝ [https://hashtags.wmcloud.org/?query=WALxEWKE&startdate=2026-10-01&enddate=2026-10-31 Hashtags գործիքին] միջոցով։ <!-- Ներքեւ աւելցուցէք ձեր յօդուածները --> [[Ստորոգութիւն:Խմբագրաթոններ]] bd4oqbvy6m1e1d65yt7znjupy205rye 0 33513 255804 2026-10-02T08:12:55Z Azniv Stepanian 8 Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Յովհաննէս Պօղոս Բ.''' ({{Lang-la|Ioannes Paulus Secundus}}, {{ԱԾ}}), [[Հռոմի Պապ|Հռոմի 264-րդ Պապը]]։ Ի ծնէ տրուած աշխարհիկ անունն է՝ '''Քարոլ Վոյթիլա''' ({{lang-pl|Karol Józef Wojtyła}})։ Ան գահէ նստած է 16 Հոկտեմբերի 1978 թուականին, եւ Հռոմի Կաթոլիկ Եկեղեցւոյ գլուխ եւ Վատիկան|Վատիկան...»: 255804 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Յովհաննէս Պօղոս Բ.''' ({{Lang-la|Ioannes Paulus Secundus}}, {{ԱԾ}}), [[Հռոմի Պապ|Հռոմի 264-րդ Պապը]]։ Ի ծնէ տրուած աշխարհիկ անունն է՝ '''Քարոլ Վոյթիլա''' ({{lang-pl|Karol Józef Wojtyła}})։ Ան գահէ նստած է 16 Հոկտեմբերի 1978 թուականին, եւ Հռոմի Կաթոլիկ Եկեղեցւոյ գլուխ եւ [[Վատիկան|Վատիկանի]] միապետ մնացած է մինչեւ իր մահը։ == 100 Ամեակ == Յովհաննէս Պօղոս Բ.-ի ծննդեան 100-ամեակին առթիւ Վատիկանի հրատարակչատունը լոյս ընծայած է «Սուրբ Յովհաննէս Պօղոս Բ.-100 տարի։ Խօսքեր եւ լուսանկարներ» վերնագրով հատոր մը: Գիրքին նախաբանին հեղինակն է Ֆրանսիսկոս Սրբազան Քահանայապետը։ Այս գիրքը կ՚ամփոփէ անոր կեանքի մանրամասները՝ ծնունդէն մինչեւ մահ<ref>{{Cite web|url=https://www.vaticannews.va/hy/pope/news/2020-05/hy-karol-wojtyla-100-anni.html|title=Սուրբ Յովհաննէս Պօղոս Բ ծննդեան 100 ամեակին առթիւ լոյս կը տեսնէ «Սուրբ Յովհաննէս Պօղոս Բ - 100 տարի։ Խօսքեր եւ լուսանկարներ» հատորը։ - Vatican News|date=2020-05-06|website=www.vaticannews.va|language=hy|accessdate=2026-10-02}}</ref>: == Պատկերասրահ == <gallery widths="180" heights="180"> Պատկեր:PopeJohnPaulIIStatueAlmudena gobeirne.jpg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:PopeJohnPaulIIStatueAlmudena_gobeirne.jpg|[[Մատրիտ|<small>Մա</small><small>տրիտ</small>]]<small>,</small> [[Սպանիա|<small>Սպանիա</small>]] Պատկեր:Park Jordana w Krakowie - JPII.JPG|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Park_Jordana_w_Krakowie_-_JPII.JPG|[[Քրաքով|<small>Քրաքով</small>]]<small>, [[Լեհաստան]]</small> Պատկեր:Praça João Paulo II.jpg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Pra%C3%A7a_Jo%C3%A3o_Paulo_II.jpg|<small>Քոիմպրա, [[Փորթուկալ]]</small> Պատկեր:Pápež Košice1.jpg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:P%C3%A1pe%C5%BE_Ko%C5%A1ice1.jpg|<small>Քոշիցէ, [[Սլովենիա]]</small> </gallery> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Հռոմի Պապեր]] ijkskvgun66j30snhk0o1jl2ca4w6ck 255805 255804 2026-10-02T08:14:29Z Azniv Stepanian 8 /* Պատկերասրահ */ 255805 wikitext text/x-wiki {{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Յովհաննէս Պօղոս Բ.''' ({{Lang-la|Ioannes Paulus Secundus}}, {{ԱԾ}}), [[Հռոմի Պապ|Հռոմի 264-րդ Պապը]]։ Ի ծնէ տրուած աշխարհիկ անունն է՝ '''Քարոլ Վոյթիլա''' ({{lang-pl|Karol Józef Wojtyła}})։ Ան գահէ նստած է 16 Հոկտեմբերի 1978 թուականին, եւ Հռոմի Կաթոլիկ Եկեղեցւոյ գլուխ եւ [[Վատիկան|Վատիկանի]] միապետ մնացած է մինչեւ իր մահը։ == 100 Ամեակ == Յովհաննէս Պօղոս Բ.-ի ծննդեան 100-ամեակին առթիւ Վատիկանի հրատարակչատունը լոյս ընծայած է «Սուրբ Յովհաննէս Պօղոս Բ.-100 տարի։ Խօսքեր եւ լուսանկարներ» վերնագրով հատոր մը: Գիրքին նախաբանին հեղինակն է Ֆրանսիսկոս Սրբազան Քահանայապետը։ Այս գիրքը կ՚ամփոփէ անոր կեանքի մանրամասները՝ ծնունդէն մինչեւ մահ<ref>{{Cite web|url=https://www.vaticannews.va/hy/pope/news/2020-05/hy-karol-wojtyla-100-anni.html|title=Սուրբ Յովհաննէս Պօղոս Բ ծննդեան 100 ամեակին առթիւ լոյս կը տեսնէ «Սուրբ Յովհաննէս Պօղոս Բ - 100 տարի։ Խօսքեր եւ լուսանկարներ» հատորը։ - Vatican News|date=2020-05-06|website=www.vaticannews.va|language=hy|accessdate=2026-10-02}}</ref>: == Պատկերասրահ == <gallery widths="150" heights="150"> Պատկեր:PopeJohnPaulIIStatueAlmudena gobeirne.jpg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:PopeJohnPaulIIStatueAlmudena_gobeirne.jpg|[[Մատրիտ|<small>Մա</small><small>տրիտ</small>]]<small>,</small> [[Սպանիա|<small>Սպանիա</small>]] Պատկեր:Park Jordana w Krakowie - JPII.JPG|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Park_Jordana_w_Krakowie_-_JPII.JPG|[[Քրաքով|<small>Քրաքով</small>]]<small>, [[Լեհաստան]]</small> Պատկեր:Praça João Paulo II.jpg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Pra%C3%A7a_Jo%C3%A3o_Paulo_II.jpg|<small>Քոիմպրա, [[Փորթուկալ]]</small> Պատկեր:Pápež Košice1.jpg|link=https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:P%C3%A1pe%C5%BE_Ko%C5%A1ice1.jpg|<small>Քոշիցէ, [[Սլովենիա]]</small> </gallery> == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Հռոմի Պապեր]] 6h4ret910gxzpix4kbtx50rt604m1ry