Լուսինէ Զաքարեան

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="hyw">
  <siteinfo>
    <sitename>Ուիքիփետիա</sitename>
    <dbname>hywwiki</dbname>
    <base>https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%80_%D4%B7%D5%BB</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Մեդիա</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Սպասարկող</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Քննարկում</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Մասնակից</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Մասնակցի քննարկում</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Ուիքիփետիա</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Ուիքիփետիայի քննարկում</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Պատկեր</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Պատկերի քննարկում</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki քննարկում</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Կաղապար</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Կաղապարի քննարկում</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Օգնություն</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Օգնության քննարկում</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Ստորոգութիւն</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Կատեգորիայի քննարկում</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Մոդուլ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Մոդուլի քննարկում</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Լուսինէ Զաքարեան</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2971</id>
    <revision>
      <id>256083</id>
      <parentid>245997</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T04:31:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Սահակ</username>
        <id>105</id>
      </contributor>
      <comment>/* Արտաքին յղումներ */</comment>
      <origin>256083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13058" sha1="5g2ezzgnsf6ndlfp7xqyjkb4yx91exj" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Լուսինէ Զաքարեան''' ({{ԱԾ}}), հայ երգչուհի, [[Կոմիտաս Վարդապետ]]ի, հայ հոգեւոր երգերու ու տաղերու մեկնաբան։ 1968 թ. ամուսնացեր է անուանի շարականագէտ, բանասեր, երգիչ [[Խորէն Պալեան]]ի հետ: Ժողովուրդի կողմէ շատ սիրուած երգչուհիի աճիւնը կը գտնուի Էջմիածին քաղաքի [[Սուրբ Գայանէ եկեղեցի|Սուրբ Գայանէ]] եկեղեցւոյ բակի գերեզմանատան մէջ։

== Կենսագրութիւն ==
Լուսինէ հասակ առած է Ջաւախքի մէջ։ [[1952 թուական]]ին իր ընտանիքին հետ տեղափոխուած է [[Երեւան]], ուսանած է Ռոմանոս Մելիքեանի անուան երաժշտական ուսումնարանէն ներս։ [[1957 թուական]]ին ընդունուած է [[Երեւանի պետական երաժշտանոց]]։ Այդ տարիներուն անոր տաղանդն արդէն բացայայտ էր։

[[1970 թուական|1970]]-[[1983 թուական|1983]] եղած է [[Հայաստանի Հանրային Հեռուստաընկերութիւն|Հայաստանի Ազգային հեռուստաընկերութեան]] եւ ձայնասփիւռի սինֆոնիկ նուագախումբի մեներգչուհի։ Այդ ընթացքին երգած է նաեւ Էջմիածնայ Մայր տաճարի երգչախմբէն։ Գերազանց կատարած է ինչպէս արեւմտաեւրոպական ստեղծագործութիւններ, այնպէս ալ՝ հայկական ժողովրդական եւ հոգեւոր երաժշտութիւն։ Տակաւին սովետական տարիներուն, երբ կ՛արգիլուէին բազմաթիւ երաժշտական ոճեր, ինչպէս նաեւ հոգեւոր երաժշտութիւնը, ան համարձակութիւն ունեցած է հայկական հոգեւոր երաժշտութիւնը բարձրացնել բեմ։

[[1972 թուական]]ին արժանացած է ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստի կոչման&lt;ref&gt;{{cite book|author=|title=Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երեւան, 2005}}&lt;/ref&gt;։

Բազմիցս համերգներով ելոյթներ ունեցած է արտասահմանի տարբեր երկիրներու մէջ, ուր փառքով ներկայացուցած է Կոմիտասի հայ ժողովրդական երգերը, տաղերն ու շարականները։ Պարբերաբար համերգներ տուած է հայազգի աշխարհահռչակ երգեհոնահար [[Պերճ Ժամկոչեան]]ի հետ։ Լուսինէի համար երգահան [[Առնօ Բաբաջանեան]] գրած է իր «Վոկալիզը»։ Լուսինէ Զաքարեանին բանաստեղծութիւններ ձօնած է [[Սիլվա Կապուտիկեան]]ը,[[Վահագն Դաւթեան]]ը, [[Պարոյր Սեւակ]]ը, այլազգի բանաստեղծներ։ Շնորհիւ հոգեթով ձայնին, Լուսինէ Զաքարեանի ձայնագրութիւնները մտած են համաշխարհային երաժշտութեան ձայնադարան։ 
[[Պատկեր:Lusine Zaqaryan Plaque.jpg|մինի|'''Լուսինէ Զաքարեանի յուշատախտակը (Երեւանի Եզնիկ Կողբացի փողոց)''']]

== Ընտանիք ==
Լուսինէ Զաքարեանը սերած էր երաժիշտներու գերդաստանէ։ Մօր կողմէ մեծ հայրը՝ [[Իոսիֆ Փոմաշեւիչ|Իոսիֆ Թոմաշեւիչը]] (ծագումով լեհահայ), եղեր է Սան Փեթրսպուրկի Կայսերական օփերային թատրոնի մեներգիչ, ձայնային հարուստ տուեալներով օժտուած պաս-փրոֆունտօ, որ իր ձայնը մշակեր էր Իտալիոյ մէջ։

Մեծ մայրը՝ Ելենա Թոմաշեւսքայան, դաշնակահարուհի էր։

Հայրը՝ Հաբէթ Զաքարեանը, սիմֆոնիք նուագախումբի կազմին մէջ կը նուագէր պաս փողային գործիք:

Մայրը՝ Վերոնիքա Տոմաշեւսքայան, նոյնպես օժտուած էր երաժշտական կարողութիւններով:

Եղբայրը՝ Դաւիթ Զաքարեանը, դաշնակահար եւ ձեռնադաշնակահար էր:

Ունի քոյր՝ Ելենան:

1968 թ. ամուսնացեր է անուանի շարականագէտ, բանասեր, երգիչ [[Խորէն Պալեան]]ի հետ, որու օգնութեամբ աւելի խորացեր է հայ միջնադարեան երաժշտութեան եւ հոգեւոր երգեցողութեան մէջ:

== Կատարողական Գործունէութիւն&lt;ref&gt;{{Citation|title=Լուսինե Զաքարյան|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D4%BC%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%AB%D5%B6%D5%A5_%D4%B6%D5%A1%D6%84%D5%A1%D6%80%D5%B5%D5%A1%D5%B6&amp;oldid=10449350|date=2025-09-05|accessdate=2025-11-21|language=hy}}&lt;/ref&gt; ==

* 1959-1992 թուականներուն երգած է Էջմիածնի Մայր Տաճարի Երգչախումբին մէջ (խմբավարներ՝ Հրանդ Գէորգեան, Խորէն Մէյխանաճեան) որպէս մենակատար։
* 1965 թուականէն սկսեալ եղած է Հայֆիլհարմոնիայի մեներգչուհի։ 1970-1983 թթ. եղած է Հայաստանի Ազգային Հեռատեսիլի եւ Ռատիոյի Սիմֆոնիք նուագախումբի մեներգչուհի։
* Կատարած է արեւմտաեւրոպացի, ռուս եւ հայ կոմպոզիտորներու ստեղծագործութիւններ, ժողովրդական եւ հոգեւոր երաժշտութիւն։
* Դեռեւս խորհրդային տարիներուն, երբ արգիլուած էին բազմաթիւ երաժշտական ոճեր, ինչպէս նաեւ հոգեւոր երաժշտութիւնը, ան համարձակութիւն ունեցած է հայկական հոգեւոր երաժշտութիւնը բարձրացնել բեմ։
* Բազմիցս համերգներով եղած է արտերկիր, ուր ըստ արժանեաց ներկայացուցած է Կոմիտասը, հայ ժողովրդական երգերը, տաղերը եւ շարականները։
* Պարբերաբար համերգներ տուած է հայազգի նշանաւոր երգեհոնահարներ Վահագն Ստամպոլցեանի, Լեւոն Աբրահամեանի, Պերճ Ժամկոչեանի հետ։ Երկար տարիներ անոր նուագակցած է Մարիաննա Յարութիւնեանը։
* 1960-1970-ական թուականներուն որպէս մենակատար Հայաստանի Պետական Ակադեմիական Երգչախումբի հետ (գլխաւոր դիրիժոր Յովհաննէս Չեքիճեան) ելոյթներ ունեցած է Մոսկուայի, Լենինկրատի, Փարիզի, Մարսէյլի մէջ, կատարելով մեծածաւալ ստեղծագործութիւններ։
* 1960-ական թուականներուն որպէս մենակատար ելոյթներ ունեցած է Հայաստանի Կամերային նուագախումբին հետ (գլխաւոր դիրիժոր՝ Զարեհ Սահակեանց)։
* Երգած է շուրջ 15 լեզուներով, այդ թերթին՝ հայերէն, ռուսերէն, ուքրաներէն, անգլերէն, ֆրանսերէն, վրացերէն, լատիներէն, իտալերէն, սպաներէն, հունգարերէն, չեխերէն եւ այլն։
* Կոմպոզիտոր Առնօ Պապաճանեանը իր «Վոքալիզը» գրած է Լուսինէի համար։

== Մահ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Լուսինե Զաքարյան|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D4%BC%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%AB%D5%B6%D5%A5_%D4%B6%D5%A1%D6%84%D5%A1%D6%80%D5%B5%D5%A1%D5%B6&amp;oldid=10449350|date=2025-09-05|accessdate=2025-11-21|language=hy}}&lt;/ref&gt; ==
Լուսինէ Զաքարեանը մահացած է 1992 թուականի Դեկտեմբեր 30-ին Երեւան-ի մէջ, երկարատեւ հիւանդութենէ ետք։

Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգէն Ա-ի համաձայնութեամբ, համաժողովրդական սիրոյ արժանացած երգչուհիին մարմինը 1993 թուականի Յունուար 4-ին հողին յանձնուած է Էջմիածին քաղաքի Սուրբ Գայեանէ Եկեղեցիի բակին գերեզմանատան մէջ, քանի որ ՀՀ Կառավարութիւնը չէ թոյլատրած զայն յուղարկաւորել Կոմիտասի անուան զբօսայգիի պանթէոնին մէջ։

== Մէջբերումներ Լուսինէ Զաքարեանի մասին ==
{{Քաղվածք| Երբ Լուսինէն երգում է «Սուրբ-սուրբը», ամբողջ հրեշտակները բազմութեամբ իջնում են Մայր աթոռ ու փառաբանում Աստծուն իր այդ երգեցողութեան ու նրան ի վերուստ տրուած շնորհի համար։|[[Կաթողիկոս]] Վազգէն Ա․}}

{{Քաղվածք|Լուսինէն հայ երգարուեստի մէջ նոյն դերն ունի, ի՛նչ ճարտարապետութեան մէջ՝ [[Թորոս Թորամանեան]]ը։ |[[Պարոյր Սեւակ]]}}

{{Քաղվածք|Անզուգական երգչուհի, հոգեւորի փայլուն զգացողութեամբ, որը գերել ու «գրաւել» է ոչ միայն հայ, այլեւ այլազգիներու սրտերն ու փառքով ներկայացուցած Կոմիտասի, հայ ժողովրդական երգերը, տաղերը եւ շարականները։|Փրոֆէսոր [[Դաւիթ Ղազարեան]]}}

== Պարգեւներ եւ կոչումներ ==
* 1967 - ՀԽՍՀ վաստակաւոր արուեստագէտուհի,
*1967 - [[ՀԼԿԵՄ Կեդրոնական կոմիտէ|ՀԼԿԵՄ]] մրցանակ,
* 1972 - ՀԽՍՀ ժողովրդական արուեստագէտուհի&lt;ref&gt;{{cite book|title=Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երեւան, 2005|author=}}&lt;/ref&gt;,
*1979 - ՀԽՍՀ պետական մրցանակ,
*Յետմահու պարգեւատրուեր է «Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշանով:

== Գրքեր Լուսինէ Զաքարեանի մասին ==
[[Պատկեր:Lusine Zakaryan.jpg|մինի|Լուսինէ Զաքարեանը ՀՀ 2012 թուականի փոստային նամականիշի վրայ]]
Մինչեւ այժմ հրատարակուեր է մեծանուն երգչուհիի մասին պատմող երեք գիրք: Դեռ Լուսինէի ստեղծագործական գործունէութեան բուռն շրջանին գրականագէտ [[Կարլէն Դանիէլեան]]ը կը գրէ եւ [[1981 թուական]]ին Երեւանի մէջ կը հրատարակէ «Լուսինէ Զաքարեան» աշխատութիւնը: Լուսինէի մահէն յետոյ անոր ամուսնոյն՝ [[Խորէն Պալեան]]ի եւ բանասէր Լիտա Գէորգեանի կողմէն կազմուած [[1999 թուական]]ին Երեւանի մէջ կը հրատարակուի «Լուսինէ» ժողովածուն: Սակայն, տեսնելով ընթերցող հասարակութեան անտարբերութիւնը, [[Խորէն Պալեան]]ը գներ է «Լուսինէ» գրքի բոլոր չվաճառուած օրինակները եւ տեղափոխեր իր բնակարան: [[2015 թուական]]ին հրատարակուեր է Լուսինէ Զաքարեանի մասին պատմող թիւ 3-րդ գիրքը՝ Սէրկէյ Մանուէլեանի աշխատասիրութեամբ հրատարակուած «Լուսինէ Զաքարեանը ժամանակակիցներու յուշերուն մէջ» ժողովածուն&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nyut.am/?p=93718&amp;l=am|title=http://www.nyut.am/?p=93718&amp;l=am|last=|first=|date=|website=|publisher=|accessdate=}}&lt;/ref&gt;:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}

== Արտաքին յղումներ ==
* [http://www.aztagdaily.com/archives/89427 Յիշատակի Խօսք. Ես Երգում Եմ Հրեշտակների Համար։]
{{Արտաքին յղումներ}}

{{DEFAULTSORT:Զաքարեան, Լուսինէ}}
[[Ստորոգութիւն:1 Յունիսի ծնունդներ]]
[[Ստորոգութիւն:30 Դեկտեմբերի մահեր]]
[[Ստորոգութիւն:Հայ օփերային երգչուհիներ]]</text>
      <sha1>5g2ezzgnsf6ndlfp7xqyjkb4yx91exj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>256084</id>
      <parentid>256083</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T04:32:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Սահակ</username>
        <id>105</id>
      </contributor>
      <comment>/* Արտաքին յղումներ */</comment>
      <origin>256084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13065" sha1="s9rxytfzb9vweix0danche30tlf2hz8" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Լուսինէ Զաքարեան''' ({{ԱԾ}}), հայ երգչուհի, [[Կոմիտաս Վարդապետ]]ի, հայ հոգեւոր երգերու ու տաղերու մեկնաբան։ 1968 թ. ամուսնացեր է անուանի շարականագէտ, բանասեր, երգիչ [[Խորէն Պալեան]]ի հետ: Ժողովուրդի կողմէ շատ սիրուած երգչուհիի աճիւնը կը գտնուի Էջմիածին քաղաքի [[Սուրբ Գայանէ եկեղեցի|Սուրբ Գայանէ]] եկեղեցւոյ բակի գերեզմանատան մէջ։

== Կենսագրութիւն ==
Լուսինէ հասակ առած է Ջաւախքի մէջ։ [[1952 թուական]]ին իր ընտանիքին հետ տեղափոխուած է [[Երեւան]], ուսանած է Ռոմանոս Մելիքեանի անուան երաժշտական ուսումնարանէն ներս։ [[1957 թուական]]ին ընդունուած է [[Երեւանի պետական երաժշտանոց]]։ Այդ տարիներուն անոր տաղանդն արդէն բացայայտ էր։

[[1970 թուական|1970]]-[[1983 թուական|1983]] եղած է [[Հայաստանի Հանրային Հեռուստաընկերութիւն|Հայաստանի Ազգային հեռուստաընկերութեան]] եւ ձայնասփիւռի սինֆոնիկ նուագախումբի մեներգչուհի։ Այդ ընթացքին երգած է նաեւ Էջմիածնայ Մայր տաճարի երգչախմբէն։ Գերազանց կատարած է ինչպէս արեւմտաեւրոպական ստեղծագործութիւններ, այնպէս ալ՝ հայկական ժողովրդական եւ հոգեւոր երաժշտութիւն։ Տակաւին սովետական տարիներուն, երբ կ՛արգիլուէին բազմաթիւ երաժշտական ոճեր, ինչպէս նաեւ հոգեւոր երաժշտութիւնը, ան համարձակութիւն ունեցած է հայկական հոգեւոր երաժշտութիւնը բարձրացնել բեմ։

[[1972 թուական]]ին արժանացած է ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստի կոչման&lt;ref&gt;{{cite book|author=|title=Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երեւան, 2005}}&lt;/ref&gt;։

Բազմիցս համերգներով ելոյթներ ունեցած է արտասահմանի տարբեր երկիրներու մէջ, ուր փառքով ներկայացուցած է Կոմիտասի հայ ժողովրդական երգերը, տաղերն ու շարականները։ Պարբերաբար համերգներ տուած է հայազգի աշխարհահռչակ երգեհոնահար [[Պերճ Ժամկոչեան]]ի հետ։ Լուսինէի համար երգահան [[Առնօ Բաբաջանեան]] գրած է իր «Վոկալիզը»։ Լուսինէ Զաքարեանին բանաստեղծութիւններ ձօնած է [[Սիլվա Կապուտիկեան]]ը,[[Վահագն Դաւթեան]]ը, [[Պարոյր Սեւակ]]ը, այլազգի բանաստեղծներ։ Շնորհիւ հոգեթով ձայնին, Լուսինէ Զաքարեանի ձայնագրութիւնները մտած են համաշխարհային երաժշտութեան ձայնադարան։ 
[[Պատկեր:Lusine Zaqaryan Plaque.jpg|մինի|'''Լուսինէ Զաքարեանի յուշատախտակը (Երեւանի Եզնիկ Կողբացի փողոց)''']]

== Ընտանիք ==
Լուսինէ Զաքարեանը սերած էր երաժիշտներու գերդաստանէ։ Մօր կողմէ մեծ հայրը՝ [[Իոսիֆ Փոմաշեւիչ|Իոսիֆ Թոմաշեւիչը]] (ծագումով լեհահայ), եղեր է Սան Փեթրսպուրկի Կայսերական օփերային թատրոնի մեներգիչ, ձայնային հարուստ տուեալներով օժտուած պաս-փրոֆունտօ, որ իր ձայնը մշակեր էր Իտալիոյ մէջ։

Մեծ մայրը՝ Ելենա Թոմաշեւսքայան, դաշնակահարուհի էր։

Հայրը՝ Հաբէթ Զաքարեանը, սիմֆոնիք նուագախումբի կազմին մէջ կը նուագէր պաս փողային գործիք:

Մայրը՝ Վերոնիքա Տոմաշեւսքայան, նոյնպես օժտուած էր երաժշտական կարողութիւններով:

Եղբայրը՝ Դաւիթ Զաքարեանը, դաշնակահար եւ ձեռնադաշնակահար էր:

Ունի քոյր՝ Ելենան:

1968 թ. ամուսնացեր է անուանի շարականագէտ, բանասեր, երգիչ [[Խորէն Պալեան]]ի հետ, որու օգնութեամբ աւելի խորացեր է հայ միջնադարեան երաժշտութեան եւ հոգեւոր երգեցողութեան մէջ:

== Կատարողական Գործունէութիւն&lt;ref&gt;{{Citation|title=Լուսինե Զաքարյան|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D4%BC%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%AB%D5%B6%D5%A5_%D4%B6%D5%A1%D6%84%D5%A1%D6%80%D5%B5%D5%A1%D5%B6&amp;oldid=10449350|date=2025-09-05|accessdate=2025-11-21|language=hy}}&lt;/ref&gt; ==

* 1959-1992 թուականներուն երգած է Էջմիածնի Մայր Տաճարի Երգչախումբին մէջ (խմբավարներ՝ Հրանդ Գէորգեան, Խորէն Մէյխանաճեան) որպէս մենակատար։
* 1965 թուականէն սկսեալ եղած է Հայֆիլհարմոնիայի մեներգչուհի։ 1970-1983 թթ. եղած է Հայաստանի Ազգային Հեռատեսիլի եւ Ռատիոյի Սիմֆոնիք նուագախումբի մեներգչուհի։
* Կատարած է արեւմտաեւրոպացի, ռուս եւ հայ կոմպոզիտորներու ստեղծագործութիւններ, ժողովրդական եւ հոգեւոր երաժշտութիւն։
* Դեռեւս խորհրդային տարիներուն, երբ արգիլուած էին բազմաթիւ երաժշտական ոճեր, ինչպէս նաեւ հոգեւոր երաժշտութիւնը, ան համարձակութիւն ունեցած է հայկական հոգեւոր երաժշտութիւնը բարձրացնել բեմ։
* Բազմիցս համերգներով եղած է արտերկիր, ուր ըստ արժանեաց ներկայացուցած է Կոմիտասը, հայ ժողովրդական երգերը, տաղերը եւ շարականները։
* Պարբերաբար համերգներ տուած է հայազգի նշանաւոր երգեհոնահարներ Վահագն Ստամպոլցեանի, Լեւոն Աբրահամեանի, Պերճ Ժամկոչեանի հետ։ Երկար տարիներ անոր նուագակցած է Մարիաննա Յարութիւնեանը։
* 1960-1970-ական թուականներուն որպէս մենակատար Հայաստանի Պետական Ակադեմիական Երգչախումբի հետ (գլխաւոր դիրիժոր Յովհաննէս Չեքիճեան) ելոյթներ ունեցած է Մոսկուայի, Լենինկրատի, Փարիզի, Մարսէյլի մէջ, կատարելով մեծածաւալ ստեղծագործութիւններ։
* 1960-ական թուականներուն որպէս մենակատար ելոյթներ ունեցած է Հայաստանի Կամերային նուագախումբին հետ (գլխաւոր դիրիժոր՝ Զարեհ Սահակեանց)։
* Երգած է շուրջ 15 լեզուներով, այդ թերթին՝ հայերէն, ռուսերէն, ուքրաներէն, անգլերէն, ֆրանսերէն, վրացերէն, լատիներէն, իտալերէն, սպաներէն, հունգարերէն, չեխերէն եւ այլն։
* Կոմպոզիտոր Առնօ Պապաճանեանը իր «Վոքալիզը» գրած է Լուսինէի համար։

== Մահ&lt;ref&gt;{{Citation|title=Լուսինե Զաքարյան|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D4%BC%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%AB%D5%B6%D5%A5_%D4%B6%D5%A1%D6%84%D5%A1%D6%80%D5%B5%D5%A1%D5%B6&amp;oldid=10449350|date=2025-09-05|accessdate=2025-11-21|language=hy}}&lt;/ref&gt; ==
Լուսինէ Զաքարեանը մահացած է 1992 թուականի Դեկտեմբեր 30-ին Երեւան-ի մէջ, երկարատեւ հիւանդութենէ ետք։

Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Վազգէն Ա-ի համաձայնութեամբ, համաժողովրդական սիրոյ արժանացած երգչուհիին մարմինը 1993 թուականի Յունուար 4-ին հողին յանձնուած է Էջմիածին քաղաքի Սուրբ Գայեանէ Եկեղեցիի բակին գերեզմանատան մէջ, քանի որ ՀՀ Կառավարութիւնը չէ թոյլատրած զայն յուղարկաւորել Կոմիտասի անուան զբօսայգիի պանթէոնին մէջ։

== Մէջբերումներ Լուսինէ Զաքարեանի մասին ==
{{Քաղվածք| Երբ Լուսինէն երգում է «Սուրբ-սուրբը», ամբողջ հրեշտակները բազմութեամբ իջնում են Մայր աթոռ ու փառաբանում Աստծուն իր այդ երգեցողութեան ու նրան ի վերուստ տրուած շնորհի համար։|[[Կաթողիկոս]] Վազգէն Ա․}}

{{Քաղվածք|Լուսինէն հայ երգարուեստի մէջ նոյն դերն ունի, ի՛նչ ճարտարապետութեան մէջ՝ [[Թորոս Թորամանեան]]ը։ |[[Պարոյր Սեւակ]]}}

{{Քաղվածք|Անզուգական երգչուհի, հոգեւորի փայլուն զգացողութեամբ, որը գերել ու «գրաւել» է ոչ միայն հայ, այլեւ այլազգիներու սրտերն ու փառքով ներկայացուցած Կոմիտասի, հայ ժողովրդական երգերը, տաղերը եւ շարականները։|Փրոֆէսոր [[Դաւիթ Ղազարեան]]}}

== Պարգեւներ եւ կոչումներ ==
* 1967 - ՀԽՍՀ վաստակաւոր արուեստագէտուհի,
*1967 - [[ՀԼԿԵՄ Կեդրոնական կոմիտէ|ՀԼԿԵՄ]] մրցանակ,
* 1972 - ՀԽՍՀ ժողովրդական արուեստագէտուհի&lt;ref&gt;{{cite book|title=Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր առաջին, Երեւան, 2005|author=}}&lt;/ref&gt;,
*1979 - ՀԽՍՀ պետական մրցանակ,
*Յետմահու պարգեւատրուեր է «Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշանով:

== Գրքեր Լուսինէ Զաքարեանի մասին ==
[[Պատկեր:Lusine Zakaryan.jpg|մինի|Լուսինէ Զաքարեանը ՀՀ 2012 թուականի փոստային նամականիշի վրայ]]
Մինչեւ այժմ հրատարակուեր է մեծանուն երգչուհիի մասին պատմող երեք գիրք: Դեռ Լուսինէի ստեղծագործական գործունէութեան բուռն շրջանին գրականագէտ [[Կարլէն Դանիէլեան]]ը կը գրէ եւ [[1981 թուական]]ին Երեւանի մէջ կը հրատարակէ «Լուսինէ Զաքարեան» աշխատութիւնը: Լուսինէի մահէն յետոյ անոր ամուսնոյն՝ [[Խորէն Պալեան]]ի եւ բանասէր Լիտա Գէորգեանի կողմէն կազմուած [[1999 թուական]]ին Երեւանի մէջ կը հրատարակուի «Լուսինէ» ժողովածուն: Սակայն, տեսնելով ընթերցող հասարակութեան անտարբերութիւնը, [[Խորէն Պալեան]]ը գներ է «Լուսինէ» գրքի բոլոր չվաճառուած օրինակները եւ տեղափոխեր իր բնակարան: [[2015 թուական]]ին հրատարակուեր է Լուսինէ Զաքարեանի մասին պատմող թիւ 3-րդ գիրքը՝ Սէրկէյ Մանուէլեանի աշխատասիրութեամբ հրատարակուած «Լուսինէ Զաքարեանը ժամանակակիցներու յուշերուն մէջ» ժողովածուն&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nyut.am/?p=93718&amp;l=am|title=http://www.nyut.am/?p=93718&amp;l=am|last=|first=|date=|website=|publisher=|accessdate=}}&lt;/ref&gt;:

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}

== Արտաքին յղումներ ==
*[https://anmmedia.am/hy/musician/lusine-zakaryan/206 Լուսինե Զաքարյան - Հայ ազգային երաժշտություն]
{{Արտաքին յղումներ}}

{{DEFAULTSORT:Զաքարեան, Լուսինէ}}
[[Ստորոգութիւն:1 Յունիսի ծնունդներ]]
[[Ստորոգութիւն:30 Դեկտեմբերի մահեր]]
[[Ստորոգութիւն:Հայ օփերային երգչուհիներ]]</text>
      <sha1>s9rxytfzb9vweix0danche30tlf2hz8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Մասնակցի քննարկում:ShahenWasHere</title>
    <ns>3</ns>
    <id>17069</id>
    <revision>
      <id>256082</id>
      <parentid>253692</parentid>
      <timestamp>2026-10-17T20:25:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>907</id>
      </contributor>
      <comment>/* News (April-September 2026) */ նոր բաժին</comment>
      <origin>256082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19373" sha1="gtr802w4b1erxl5zkxjkaribbu2xhvz" xml:space="preserve">{{Ողջոյն|[[Մասնակից:Kareyac|Kareyac]] ([[Մասնակցի քննարկում:Kareyac|քննարկում]]) 03:50, 3 Փետրուար 2020 (UTC)}}

== Վարիչ դառնալու առաջարկ ==

Յարգելի [[Մասնակից:Շահէն|Շահէն]], կ'ուզեմ տեղեկացնել, որ յառաջիկայ օրերուն պիտի առաջարկեմ ձեր վարիչ դառնալու թեկնածութիւնը։ Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիան պէտք ունի ձեր փորձառութիւնը ունեցող վարիչներու։ Յուսամ առաջարկիս դէմ չէք։--[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 13:18, 23 Նոյեմբեր 2020 (UTC)
&lt;br&gt;
* Սիրելի [[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]], շատ շնորհակալ եմ: Անշուշտ կ'ընդունիմ եւ սիրով համաձայն եմ: --[[Մասնակից:Շահէն|Շահէն]] ([[Մասնակցի քննարկում:Շահէն|քննարկում]]) 13:50, 23 Նոյեմբեր 2020 (UTC)

== Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] ==

[[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]]
You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 13 August 2023 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/5&amp;oldid=25451568 --&gt;

== Research about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub ==

Hi everyone, 

We would like to invite you to submit your responses to the survey dedicated to the tools that are used currently across the Wikimedia projects and the tools that you want to have.

This survey was made by the working group of the [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]], and your responses will be reviewed afterwards, as we want to continue supporting the communities. That support can be documentation for certain most used tools by other communities across the region per specific topics, finding solutions for new tools to be created in the future, creating most needed tools in the region (so called &quot;regional wishlist list&quot;), and many other options.

''Deadline to fill in the survey is '''20th of August, 2024'''.''

Submit your answers [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIwzCDKs6jXPG7EpZe-JH2Mm1odU0_MAv1bO-z-nLOq9dlug/viewform?usp=sf_link '''here''']

Thank you in advance for your time that you will dedicate in filling in this survey --[[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 13:07, 26 Յուլիս 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&amp;oldid=27177596 --&gt;

== Results from the survey about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub ==

Hi everyone,

During August 2024, we sent you a survey about the tools, so now we would like to bring to your attention the conclusions and results from the survey, which you can explore on this '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Tools|Meta page]]'''.

I hope you will enjoy exploring the mentioned tools on the page, along with other conclusions from the survey. Thanks for your time, and we will continue working on this important topic. --[[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 12:10, 7 Հոկտեմբեր 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&amp;oldid=27177596 --&gt;

== Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! ==

Hi everyone, 

We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there.

The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]'').

If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''.

[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|քննարկել]]) 11:17, 29 Մայիս 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&amp;oldid=28802724 --&gt;

== Growth features - Mentorship and Community updates ==

​Hi everyone, 

Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page).

You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''.

CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''.

We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed.

If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]].

--[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|քննարկել]]) 12:29, 16 Յուլիս 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&amp;oldid=28802724 --&gt;

== Մենք ենք, մեր սարերը (յուշարձան) ==

Hello. 

In the article [[Մենք ենք, մեր սարերը (յուշարձան)]], can you add current-day information post-2023 about this monument? According to reports, the monument has been vandalized and its surroundings also have been damaged. Damage in the front and in the back of the monument is clearly visible in the photos and videos. According to reports, the Azerbaijani government is considering demolishing the monument. 

This has been added in [[:en:We Are Our Mountains]] and later added in [[:hy:Մե՛նք ենք մեր սարերը (կոթող)]], and I am sure there are Armenian news sources about this ongoing vandalism of the monument. 

Yours sincerely, [[Սպասարկող:Ներդրումները/&amp;#126;2025-51201-6|&amp;#126;2025-51201-6]] ([[Մասնակցի քննարկում:&amp;#126;2025-51201-6|talk]]) 17:09, 3 Սեպտեմբեր 2025 (UTC)

== Invitation for a session &quot;Tools and features for Users with Extended Rights&quot; ==

Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you.

The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session.

The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''.

If you have any questions, please contact me. --[[Մասնակից:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Մասնակցի քննարկում:MediaWiki message delivery|քննարկում]]) 13:45, 19 Նոյեմբեր 2025 (UTC) (on behalf of the CEE Hub)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&amp;oldid=29165186 --&gt;

== Join the LDH General Assembly | April 18, 2026 ==

We are delighted to invite you to the General Assembly of the [[m:Wikimedia Language Diversity Hub|'''Language Diversity Hub''']] (LDH) on Saturday, '''April 18th, 2026''', at '''[https://zonestamp.toolforge.org/1776517200 13:00 UTC]'''.
=== About the General Assembly ===
The General Assembly (GA) is a community-wide consultation and engagement space. It is the primary forum through which LDH connects with the broader language and Wikimedia communities. The GA is designed to:
* Keep community members informed about LDH activities, decisions, and ongoing work.
* Gather feedback and perspectives from across the language and Wikimedia ecosystem.
* Create open pathways for participation, collaboration, and community-driven input.

=== How to participate ===
Everyone is welcome! If you work on language access, language diversity, or Wikimedia projects in any language community, this is a space for you.
* '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfFCqPF3H-Yax0t-AbgRasoDdXLom23n2SsZR5fw74bxMuPCQ/viewform Register here to attend]'''
[[File:LDH General Assembly E-flyer.jpg|frameless|center|280px|link=https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfFCqPF3H-Yax0t-AbgRasoDdXLom23n2SsZR5fw74bxMuPCQ/viewform]]

Looking forward to your participation,

Language Diversity Hub Team, 18:21, 20 Մարտ 2026 (UTC)

''&lt;small&gt;You can opt out of our distribution list by removing your username from [[m:MassMessage/Lists/LDH|this list]]&lt;/small&gt;''

(This message was sent to [[:Մասնակից:ShahenWasHere]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Oscar .@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/LDH&amp;oldid=30182212 --&gt;

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:33, 28 Ապրիլ 2026 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30471754 --&gt;

== Programme submissions open: Language Diversity Conference, Accra 2026 ==

[[File:Official logo for language diversity conference 03.png|frameless|250px|right]]
The '''[[m:Language Diversity Conference|Language Diversity Conference 2026]]''' will take place '''2–4 October 2026 in Accra, Ghana''', under the theme: ''Strengthening Language Communities in the Open Knowledge Movement''.

The Programming Team is inviting the following types of session proposals:

* '''Lightning talks''' – 10-minute short presentations on any relevant topic
* '''Presentations''' – 20–25 minutes (including audience Q&amp;A)
* '''Workshops and tutorials''' – 50 or 110-minute interactive sessions (e.g. on Content Translation, Wikidata, or other topics)
* '''Panel discussions''' – 50-minute panels; collaborations with others are encouraged

Submissions will be evaluated by the Programme Committee based on:
* Potential impact and expected outcomes
* Relevance to the conference theme or focus areas

Sessions may be recorded and made publicly available. If you prefer not to be filmed, you may indicate this during submission.

'''→ [https://wikimedia.eventyay.com/wm/langdiv/cfp Submit your proposal on Eventyay]'''

For more information, or questions, contact: languagediversitycon{{@}}gmail.com

&lt;!-- Message sent by User:~~~~~ on behalf of the Language Diversity Hub --&gt;

(This message was sent to [[:Մասնակից:ShahenWasHere]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Oscar .@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/LDH&amp;oldid=30405990 --&gt;

== Language Diversity Hub evaluation survey: your input needed! ==

The Wikimedia Foundation is evaluating hub pilots to understand their work, outcomes, and future direction. As part of this, we're gathering feedback on how hub services and activities have contributed to concrete, measurable outcomes.

You're receiving this because you're part of the Language Diversity Hub audience group, and we'd value your perspective. Your feedback will help inform the evaluation and strengthen our understanding of the Hub's impact.

The survey takes about 10–15 minutes, and we kindly ask that you respond by '''10 August 2026.'''

'''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_6KXVndZhZvlSoUS Survey Link]'''

The Foundation is not collecting personal data through this survey. Responses will be reviewed and consolidated by audience group — analyzed collectively rather than attributed to individuals.

Thank you for contributing. Your feedback helps ensure this evaluation reflects the perspectives of communities, affiliates, and others connected to the Hub.

Questions? Contact strategy2030@wikimedia.org.

Sincerely, 

Oscar on behalf of the [[Wikimedia Language Diversity Hub]], 21:22, 7 Օգոստոս 2026 (UTC)

(This message was sent to [[:Մասնակից:ShahenWasHere]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Oscar .@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/LDH&amp;oldid=30514061 --&gt;

== Notice of expiration of your sysop right ==

&lt;div dir=&quot;ltr&quot;&gt;Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission &quot;sysop&quot; (Վարիչներ) will expire on 2026-08-27 09:53:11. Please renew this right if you would like to continue using it. &lt;i&gt;In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]&lt;/i&gt; [[Մասնակից:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Մասնակցի քննարկում:Leaderbot|քննարկում]]) 19:43, 20 Օգոստոս 2026 (UTC)&lt;/div&gt;

== News (April-September 2026) ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;!-- News (April-September 2026) --&gt;

&lt;small&gt;''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 9|You can find this newsletter translated into additional languages on Meta-wiki]]. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Affiliations Committee/News/Issue 9}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''&lt;/small&gt;

[[File:Wikimedia-logo-update-2016.svg|220px|right|thumb|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;2026 is Wikimedia Affiliations Committee's 20th Anniversary&lt;/div&gt;]]

&lt;div style=&quot;column-count:1;&quot;&gt;

Affiliate Recognition and Derecognition: [[Affiliations Committee/News/Issue 9#Affiliate Recognition and Derecognition|On '''August 26''', the Affiliations Committee (''AffCom'') announced the extension of the pause on new affiliate recognition, which began in August 2025.]] The extension follows the Wikimedia Foundation's decision to extend the feedback period for the [[:m:Updating the ecosystem of Wikimedia organizations/Recognition and Funding for Movement Organizations|&quot;Recognition and Funding for Movement Organizations&quot;]] proposal, giving communities and affiliates more time to share input.

AffCom Movement Contributions: [[Affiliations Committee/News/Issue 9#AffCom Movement Contributions|Throughout the past quarter, AffCom continued to engage in conversations across the Wikimedia Movement, particularly where discussions touched on the pause on recognition or where the committee’s experience could contribute to broader Movement conversations.]]

AffCom Administration: [[Affiliations Committee/News/Issue 9#AffCom Administration|The Wikimedia Affiliations Committee has new Officers and Advisors]]

&lt;div class=&quot;hlist&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:100%; &quot;&gt;'''[[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee/News/Issue 9|read this newsletter in full]]''' • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/Affiliations Committee/News|subscribe/unsubscribe]]&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]]) 17:30, 17 October 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Buszmail@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Affiliations_Committee/News&amp;oldid=31178382 --&gt;</text>
      <sha1>gtr802w4b1erxl5zkxjkaribbu2xhvz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ուիքիփետիա:Խմբագրաթոն/Պասք 2026</title>
    <ns>4</ns>
    <id>33512</id>
    <revision>
      <id>256089</id>
      <parentid>256069</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T11:52:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Betty Kilerjian</username>
        <id>83</id>
      </contributor>
      <comment>/* Արդիւնքներ */</comment>
      <origin>256089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43832" sha1="a1vlvdfylgf64w90ljsvtdw9whwrctp" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;margin:0 0 1.5em; padding:1.3em 1em 1.2em; text-align:center; border-top:5px solid #9C3D36; border-bottom:1px solid #9C3D36;&quot;&gt;
[[File:Flag of the Basque Country.svg|64px|border|link=|alt=]]
&lt;div style=&quot;margin-top:0.6em; font-size:0.8em; letter-spacing:0.18em; opacity:0.7;&quot;&gt;WAL × EWKE · ԽՄԲԱԳՐԱԹՈՆ&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:2.4em; font-weight:bold; line-height:1.2; margin:0.15em 0;&quot;&gt;Պասքերու Երկիր&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:1.1em;&quot;&gt;Պասքեան մշակոյթի, լեզուի եւ պատմութեան ամիս&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:0.3em; opacity:0.7;&quot;&gt;1-31 Հոկտեմբեր 2026&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:0.9em;&quot;&gt;&lt;span style=&quot;display:inline-block; padding:0.15em 0.9em; border:1px solid #9C3D36; border-radius:1em; font-size:0.9em;&quot;&gt;{{#ifexpr: {{#time:Ymd}} &lt; 20261001 | Կը սկսի 1 Հոկտեմբերին | {{#ifexpr: {{#time:Ymd}} &gt; 20261031 | Աւարտած է, շնորհակալութիւն բոլոր մասնակիցներուն | {{#ifexpr: {{#time:j}} = 31 | Վերջին օր | Ընթացքի մէջ է · աւարտին {{#expr: 32 - {{#time:j}} }} օր կը մնայ }} }} }}&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:0.8em;&quot;&gt;&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit&amp;section=2}} &lt;span style=&quot;display:inline-block; margin:0.2em 0.3em; padding:0.4em 1.2em; border-radius:3px; background:#9C3D36; color:#ffffff; font-weight:bold;&quot;&gt;Արձանագրուիլ&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt; [[#Յօդուածներ|&lt;span style=&quot;display:inline-block; margin:0.2em 0.3em; padding:0.35em 1.15em; border:1px solid #9C3D36; border-radius:3px;&quot;&gt;Յօդուածներու ցանկը&lt;/span&gt;]]&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
{| style=&quot;float:right; clear:right; width:19em; max-width:100%; margin:0 0 1em 1.5em; border:1px solid #9C3D36; border-top-width:4px; border-spacing:0.75em 0.4em; font-size:90%; line-height:1.4;&quot;
! style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot; | Նիւթ
| Պասքերու Երկիր, պասքերէն եւ պասքեան մշակոյթ
|-
! style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot; | Ժամկէտ
| 1-31 Հոկտեմբեր 2026
|-
! style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot; | Կազմակերպիչներ
| WAL եւ EWKE
|-
! style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot; | Համակարգող
| [[User:ShahenWasHere|ShahenWasHere]]
|-
! style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot; | Պիտակ
| &lt;code&gt;#WALxEWKE&lt;/code&gt;
|-
! style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot; | Ցանկ
| [[#Յօդուածներ|150 առաջարկուած նիւթ]]
|-
! style=&quot;text-align:left; vertical-align:top;&quot; | Զոյգ մրցոյթ
| [[:eu:Atari:Hezkuntza/Lehiaketak/Armenia|Պասքերէն Ուիքիփետիա]]
|}
'''Արեւմտահայերէն լեզուի ուիքիմետիականներու խումբը''' (WAL) եւ '''Պասք ուիքիմետիականներու մշակութային ընկերակցութիւնը''' (''Euskal Wikilarien Kultura Elkartea'', EWKE) 2026-ի Հոկտեմբերին փոխադարձ խմբագրաթոն մը կը կազմակերպեն։ Ամբողջ ամսուան ընթացքին մենք Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի մէջ կը գրենք Պասքերու Երկրին, պասքերէնին եւ պասքեան մշակոյթին մասին, իսկ պասք խմբագիրները [[:eu:Atari:Hezkuntza/Lehiaketak/Armenia|Պասքերէն Ուիքիփետիայի]] մէջ կը գրեն արեւմտահայ մշակոյթին, պատմութեան եւ սփիւռքին մասին։

Միացէ՛ք մեզի։ Լեռներէն մինչեւ դիցաբանութիւն՝ ամէն յօդուած Պասքերու Երկիրը աւելի մօտ կը բերէ արեւմտահայ ընթերցողին։

== Ինչպէ՞ս մասնակցիլ ==
# Արձանագրուեցէք [[#Մասնակիցներ|«Մասնակիցներ»]] բաժինին մէջ։
# Ընտրեցէք նիւթ մը [[#Յօդուածներ|ցանկէն]]։ Կրնաք գրել նաեւ ցանկէն դուրս նիւթերու մասին, եթէ անոնք կապ ունին Պասքերու Երկրին հետ։
# Ստեղծեցէք նոր յօդուած կամ ընդարձակեցէք առկայ յօդուած մը։ Օգտակար աղբիւրներ են անգլերէն, ֆրանսերէն եւ սպաներէն Ուիքիփետիաները, ինչպէս նաեւ [https://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/ «Auñamendi»] պասքեան հանրագիտարանը։
# Խմբագրական ամփոփումին մէջ գրեցէք &lt;code&gt;#WALxEWKE&lt;/code&gt;, որպէսզի ձեր աշխատանքը հաշուուի։
# Աւարտելէ ետք յօդուածը աւելցուցէք [[#Արդիւնքներ|«Արդիւնքներ»]] բաժինին մէջ։

'''Ինչ կը հաշուուի'''
* Նոր յօդուած կամ առկայ յօդուածի զգալի ընդարձակում՝ առնուազն 3000 բայթ նոր բովանդակութիւն։
* Առնուազն երկու վստահելի աղբիւր։
* Մեքենական թարգմանութիւնը կ՚ընդունուի միայն ուշադիր խմբագրումէ ետք։
* Խմբագրութիւնները պէտք է կատարուած ըլլան 1-31 Հոկտեմբեր 2026-ի ընթացքին։

== Մասնակիցներ ==
Աւելցուցէք ձեր անունը ներքեւ՝ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;# ~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; գրելով։

&lt;!-- Ներքեւ աւելցուցէք ձեր անունը --&gt;
* --[[Մասնակից:ShahenWasHere|ShahenWasHere]] ([[Մասնակցի քննարկում:ShahenWasHere|քննարկում]]) 19:32, 1 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
* --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 08:54, 4 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
* --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 17:13, 5 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
* --[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 19:44, 11 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)

== Յօդուածներ ==
Ցանկը պատրաստած է EWKE-ն։ Կարմիր յղումը կը նշանակէ, որ յօդուածը տակաւին չկայ, իսկ կապոյտը՝ որ կայ եւ կարելի է զայն ընդարձակել։ Հայերէն անունները առաջարկներ են։ Նոր յօդուած ստեղծելէ առաջ բացէք պասքերէն (eu) կամ անգլերէն (en) յօդուածը եւ ստուգեցէք անոր լեզուներու ցանկը, որպէսզի կրկնութիւն չըլլայ։

&lt;div style=&quot;margin:1.2em 0; padding:0.8em 1.1em; border-left:4px solid #9C3D36;&quot;&gt;
'''Ուր կը հանդիպին մեր պատմութիւնները'''&lt;br /&gt;
Լեզուի վերակենդանացում, ուղղագրական միասնականացում, դպրոցներ, բանաւոր աւանդութիւն՝ այս նիւթերը մօտ են արեւմտահայերէնի փորձառութեան եւ լաւ սկիզբ մը կրնան ըլլալ.
&lt;div style=&quot;margin-top:0.4em;&quot;&gt;[[Պասքերէն]] · [[Միասնական պասքերէն]] · [[Իքասթոլա]] · [[Քոռիքա]] · [[Պասքերէնի գրաքննութիւն]] · [[Պերցոլարիցա]]&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

=== Աշխարհագրութիւն ===
&lt;div style=&quot;column-width:22em; column-gap:2.5em;&quot;&gt;
# [[Պասքերու Երկիր]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Basque Country (greater region) · [[:eu:Special:Search/Euskal Herria|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque Country (greater region)|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պասքեր]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Basques · [[:eu:Special:Search/Euskaldun |eu]] · [[:en:Special:Search/Basques|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պասքերու Երկիր (ինքնավար համայնք)]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Basque Country (autonomous community) · [[:eu:Special:Search/Euskal Autonomia Erkidegoa|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque Country (autonomous community)|en]]&lt;/small&gt;
# [[Ալաւա]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Araba · [[:eu:Special:Search/Araba|eu]] · [[:en:Special:Search/Álava|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պիսքայա]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Bizkaia · [[:eu:Special:Search/Bizkaia|eu]] · [[:en:Special:Search/Biscay|en]]&lt;/small&gt;
# [[Կիփուսքոա]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Gipuzkoa · [[:eu:Special:Search/Gipuzkoa|eu]] · [[:en:Special:Search/Gipuzkoa|en]]&lt;/small&gt;
# [[Նաւառա]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Navarre · [[:eu:Special:Search/Nafarroa Garaia|eu]] · [[:en:Special:Search/Navarre|en]]&lt;/small&gt;
# [[Լապուր]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Labourd · [[:eu:Special:Search/Lapurdi|eu]] · [[:en:Special:Search/Labourd|en]]&lt;/small&gt;
# [[Ստորին Նաւառա]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Lower Navarre · [[:eu:Special:Search/Nafarroa Beherea|eu]] · [[:en:Special:Search/Lower Navarre|en]]&lt;/small&gt;
# [[Սուլ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Soule · [[:eu:Special:Search/Zuberoa|eu]] · [[:en:Special:Search/Soule|en]]&lt;/small&gt;
# [[Թրեւինյոյի անքլաւ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Treviño enclave · [[:eu:Special:Search/Trebiñu|eu]] · [[:en:Special:Search/Treviño enclave|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պիլպաօ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Bilbo · [[:eu:Special:Search/Bilbo|eu]] · [[:en:Special:Search/Bilbao|en]]&lt;/small&gt;
# [[Վիթորիա-Կասթէյս]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Gasteiz · [[:eu:Special:Search/Vitoria-Gasteiz|eu]] · [[:en:Special:Search/Vitoria-Gasteiz|en]]&lt;/small&gt;
# [[Փամփլոնա]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Iruñea · [[:eu:Special:Search/Iruñea|eu]] · [[:en:Special:Search/Pamplona|en]]&lt;/small&gt;
# [[Սան Սեպասթիան]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Donostia · [[:eu:Special:Search/Donostia|eu]] · [[:en:Special:Search/San Sebastián|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պայոն]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Baiona · [[:eu:Special:Search/Baiona|eu]] · [[:en:Special:Search/Bayonne|en]]&lt;/small&gt;
# [[Երեք թագաւորներու սեղան]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Hiru Erregeen Mahaia · [[:eu:Special:Search/Hiru Erregeen Mahaia|eu]] · [[:en:Special:Search/Mesa de los Tres Reyes|en]]&lt;/small&gt;
# [[Կորպէյա]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Gorbeia · [[:eu:Special:Search/Gorbeia|eu]] · [[:en:Special:Search/Gorbea|en]]&lt;/small&gt;
# [[Այսքոռի]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Aizkorri · [[:eu:Special:Search/Aizkorri|eu]] · [[:en:Special:Search/Aizkorri|en]]&lt;/small&gt;
# [[Անպոթօ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Anboto · [[:eu:Special:Search/Anboto|eu]] · [[:en:Special:Search/Anboto|en]]&lt;/small&gt;
# [[Սումայայի եւ Տեպայի ֆլիշ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Zumaia and Deba flysch · [[:eu:Special:Search/flysch Zumaia Deba|eu]]&lt;/small&gt;
# [[Ուրտայպայի գետաբերան]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Urdaibai estuary · [[:eu:Special:Search/Urdaibai|eu]] · [[:en:Special:Search/Urdaibai|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պարտենաս Ռէալես]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Bardenas Reales · [[:eu:Special:Search/Bardeak|eu]] · [[:en:Special:Search/Bardenas Reales|en]]&lt;/small&gt;
# [[Կերնիքա]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Gernika · [[:eu:Special:Search/Gernika-Lumo|eu]] · [[:en:Special:Search/Guernica|en]]&lt;/small&gt;
# [[Սէն-Ժան-Փիէ-տը-Փոր]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Donibane Garazi · [[:eu:Special:Search/Donibane Garazi|eu]] · [[:en:Special:Search/Saint-Jean-Pied-de-Port|en]]&lt;/small&gt;
# [[Թուտելա]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Tudela · [[:eu:Special:Search/Tutera|eu]] · [[:en:Special:Search/Tudela, Navarre|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պիառից]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Biarritz · [[:eu:Special:Search/Biarritz|eu]] · [[:en:Special:Search/Biarritz|en]]&lt;/small&gt;
# [[Էյպար]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Eibar · [[:eu:Special:Search/Eibar|eu]] · [[:en:Special:Search/Eibar|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պարաքալտօ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Barakaldo · [[:eu:Special:Search/Barakaldo|eu]] · [[:en:Special:Search/Barakaldo|en]]&lt;/small&gt;
# [[Կասթելուկաչէ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Gaztelugatxe · [[:eu:Special:Search/Gaztelugatxe|eu]] · [[:en:Special:Search/Gaztelugatxe|en]]&lt;/small&gt;
# [[Էսթելյա-Լիսառա]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Estella-Lizarra · [[:eu:Special:Search/Lizarra|eu]] · [[:en:Special:Search/Estella-Lizarra|en]]&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;

=== Լեզու ===
&lt;div style=&quot;column-width:22em; column-gap:2.5em;&quot;&gt;
# [[Պասքերէն]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Basque language · [[:eu:Special:Search/Euskara|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque language|en]]&lt;/small&gt;
# [[Միասնական պասքերէն]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Standard Basque · [[:eu:Special:Search/Euskara batua|eu]] · [[:en:Special:Search/Standard Basque|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պասքերէնի բարբառներ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Basque dialects · [[:eu:Special:Search/Euskalkiak|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque dialects|en]]&lt;/small&gt;
# [[Էուսքալցայնտիա]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Euskaltzaindia · [[:eu:Special:Search/Euskaltzaindia|eu]] · [[:en:Special:Search/Euskaltzaindia|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պասքերու ծագում]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Origin of the Basques · [[:eu:Special:Search/Euskaldunen jatorria|eu]] · [[:en:Special:Search/Origin of the Basques|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պասքերէնի պատմութիւն]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;History of the Basque language · [[:eu:Special:Search/Euskararen historia|eu]] · [[:en:Special:Search/History of the Basque language|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պերցոլարիցա]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Bertsolaritza · [[:eu:Special:Search/Bertsolaritza|eu]] · [[:en:Special:Search/Bertsolaritza|en]]&lt;/small&gt;
# [[Քոռիքա]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Korrika · [[:eu:Special:Search/Korrika|eu]] · [[:en:Special:Search/Korrika|en]]&lt;/small&gt;
# [[Իքասթոլա]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Ikastola · [[:eu:Special:Search/Ikastola|eu]] · [[:en:Special:Search/Ikastola|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պասքերէնի գրաքննութիւն]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Censorship of the Basque language · [[:eu:Special:Search/Euskararen zentsura|eu]] · [[:en:Special:Search/Censorship of the Basque language|en]]&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;

=== Պատմութիւն ===
&lt;div style=&quot;column-width:22em; column-gap:2.5em;&quot;&gt;
# [[Պասքերու Երկրի պատմութիւն]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;History of the Basque Country · [[:eu:Special:Search/Euskal Herriko historia|eu]] · [[:en:Special:Search/History of the Basque Country|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պասքերու Երկրի նախապատմութիւն]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Basque prehistory · [[:eu:Special:Search/Euskal Herriko historiaurrea|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque prehistory|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պասքերու Երկիրը հռոմէական շրջանին]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Basque Country in Roman times · [[:eu:Special:Search/Euskal Herria erromatarren garaian|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque Country in Roman times|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պասքերու Երկրի իսլամական գրաւում]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Muslim occupation of the Basque Country · [[:eu:Special:Search/musulmanak Euskal Herrian|eu]] · [[:en:Special:Search/Muslim occupation of the Basque Country|en]]&lt;/small&gt;
# [[Նաւառայի թագաւորութիւն]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Kingdom of Navarre · [[:eu:Special:Search/Nafarroako Erresuma|eu]] · [[:en:Special:Search/Kingdom of Navarre|en]]&lt;/small&gt;
# [[Ռոնսըվոյի ճակատամարտ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Battle of Roncevaux Pass · [[:eu:Special:Search/Orreagako gudua|eu]] · [[:en:Special:Search/Battle of Roncevaux Pass|en]]&lt;/small&gt;
# [[Խմբաւորումներու պատերազմ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;War of the Bands · [[:eu:Special:Search/Banderizoen gerrak|eu]] · [[:en:Special:Search/War of the Bands|en]]&lt;/small&gt;
# [[Իպերական Նաւառայի սպանական գրաւում]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Spanish conquest of Iberian Navarre · [[:eu:Special:Search/Nafarroaren konkista|eu]] · [[:en:Special:Search/Spanish conquest of Iberian Navarre|en]]&lt;/small&gt;
# [[Նաւառայի կախարդներու դատավարութիւններ (1525-1526)]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Navarre witch trials (1525-26) · [[:eu:Special:Search/Nafarroako sorgin prozesuak|eu]] · [[:en:Special:Search/Navarre witch trials|en]]&lt;/small&gt;
# [[Հին վարչակարգի տագնապը Պասքերու Երկրին մէջ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Crisis of the Ancient Regime in the Basque Country · [[:eu:Special:Search/Antzinako Erregimenaren krisia Euskal Herrian|eu]] · [[:en:Special:Search/Crisis of the Ancien Régime in the Basque Country|en]]&lt;/small&gt;
# [[Նափոլէոնեան պատերազմները Պասքերու Երկրին մէջ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Napoleonic Wars in the Basque Country · [[:eu:Special:Search/Napoleonen gerrak Euskal Herrian|eu]] · [[:en:Special:Search/Napoleonic Wars in the Basque Country|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պասքեան ինքնավարութեան վերացումը Սպանիոյ մէջ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;End of Basque home rule in Spain · [[:eu:Special:Search/Foruen abolizioa|eu]] · [[:en:Special:Search/End of Basque home rule in Spain|en]]&lt;/small&gt;
# [[Քարլիստական պատերազմներ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Carlist Wars · [[:eu:Special:Search/Karlistaldiak|eu]] · [[:en:Special:Search/Carlist Wars|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պասքերու Երկրի արդիւնաբերականացում]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Industrialization of the Basque Country · [[:eu:Special:Search/Euskal Herriko industrializazioa|eu]] · [[:en:Special:Search/Industrialization of the Basque Country|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պասքեան ազգայնականութիւն]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Basque nationalism · [[:eu:Special:Search/Euskal abertzaletasuna|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque nationalism|en]]&lt;/small&gt;
# [[Առաջին համաշխարհային պատերազմը Պասքերու Երկրին մէջ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;First World War in the Basque Country · [[:eu:Special:Search/Lehen Mundu Gerra Euskal Herrian|eu]] · [[:en:Special:Search/First World War in the Basque Country|en]]&lt;/small&gt;
# [[Սպանական քաղաքացիական պատերազմը Պասքերու Երկրին մէջ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Spanish Civil War in the Basque Country · [[:eu:Special:Search/Espainiako Gerra Zibila Euskal Herrian|eu]] · [[:en:Special:Search/Spanish Civil War in the Basque Country|en]]&lt;/small&gt;
# [[Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը Պասքերու Երկրին մէջ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;World War II in the Basque Country · [[:eu:Special:Search/Bigarren Mundu Gerra Euskal Herrian|eu]] · [[:en:Special:Search/World War II in the Basque Country|en]]&lt;/small&gt;
# [[Էուսքատի Թա Ասքաթասունա]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Euskadi Ta Askatasuna · [[:eu:Special:Search/Euskadi Ta Askatasuna|eu]] · [[:en:Special:Search/ETA (separatist group)|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պասքեան հակամարտութիւն]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Basque conflict · [[:eu:Special:Search/Euskal gatazka|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque conflict|en]]&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;

=== Քաղաքականութիւն ===
&lt;div style=&quot;column-width:22em; column-gap:2.5em;&quot;&gt;
# [[Պասքեան խորհրդարան]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Basque Parliament · [[:eu:Special:Search/Eusko Legebiltzarra|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque Parliament|en]]&lt;/small&gt;
# [[Նաւառայի խորհրդարան]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Parliament of Navarre · [[:eu:Special:Search/Nafarroako Parlamentua|eu]] · [[:en:Special:Search/Parliament of Navarre|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պասքերու Երկրի քաղաքային համայնք]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Euskal Hirigune Elkargoa · [[:eu:Special:Search/Euskal Hirigune Elkargoa|eu]] · [[:en:Special:Search/Communauté d'agglomération du Pays Basque|en]]&lt;/small&gt;
# [[Ալաւայի ընդհանուր ժողով]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;General Assembly of Araba · [[:eu:Special:Search/Arabako Batzar Nagusiak|eu]] · [[:en:Special:Search/General Assembly of Álava|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պիսքայայի ընդհանուր ժողով]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;General Assembly of Bizkaia · [[:eu:Special:Search/Bizkaiko Batzar Nagusiak|eu]] · [[:en:Special:Search/General Assembly of Biscay|en]]&lt;/small&gt;
# [[Կիփուսքոայի ընդհանուր ժողով]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;General Assembly of Gipuzkoa · [[:eu:Special:Search/Gipuzkoako Batzar Nagusiak|eu]] · [[:en:Special:Search/General Assembly of Gipuzkoa|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պասքերու Երկրի ինքնավարութեան կանոնադրութիւն (1979)]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Statute of Autonomy of the Basque Country of 1979 · [[:eu:Special:Search/Gernikako Estatutua|eu]] · [[:en:Special:Search/Statute of Autonomy of the Basque Country|en]]&lt;/small&gt;
# [[Ախուրիա Էնէայի դաշինք]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Ajuria Enea Pact · [[:eu:Special:Search/Ajuria Eneako Ituna|eu]] · [[:en:Special:Search/Ajuria Enea Pact|en]]&lt;/small&gt;
# [[Լիսառա-Կարասիի համաձայնագիր]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Lizarra-Garazi Agreements · [[:eu:Special:Search/Lizarra-Garaziko Akordioa|eu]] · [[:en:Special:Search/Lizarra-Garazi Agreement|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պասքեան ազգային ազատագրական շարժման բանտարկեալներ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Basque National Liberation Movement prisoners · [[:eu:Special:Search/euskal preso politikoak|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque National Liberation Movement prisoners|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պասքեան հակամարտութեան զոհեր]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Victims of the Basque conflict · [[:eu:Special:Search/Euskal gatazkaren biktimak|eu]] · [[:en:Special:Search/Victims of the Basque conflict|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պասքեան ազգայնական կուսակցութիւն]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Basque Nationalist Party · [[:eu:Special:Search/Euzko Alderdi Jeltzalea|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque Nationalist Party|en]]&lt;/small&gt;
# [[Ապերցալէ ձախ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Abertzale Left · [[:eu:Special:Search/Ezker abertzalea|eu]] · [[:en:Special:Search/Abertzale left|en]]&lt;/small&gt;
# [[Էուսքալ Հեռիա Պիլտու]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Euskal Herria Bildu · [[:eu:Special:Search/Euskal Herria Bildu|eu]] · [[:en:Special:Search/EH Bildu|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պասքերու Երկրի ընկերվարական կուսակցութիւն]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Socialist Party of the Basque Country-Basque Country Left · [[:eu:Special:Search/Euskadiko Alderdi Sozialista|eu]] · [[:en:Special:Search/Socialist Party of the Basque Country|en]]&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;

=== Գրականութիւն ===
&lt;div style=&quot;column-width:22em; column-gap:2.5em;&quot;&gt;
# [[Պասքերէնի առաջին պտուղներ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Linguae vasconum primitiae · [[:eu:Special:Search/Linguae Vasconum Primitiae|eu]] · [[:en:Special:Search/Linguae Vasconum Primitiae|en]]&lt;/small&gt;
# [[Կերօ (գիրք)]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Gero (book) · [[:eu:Special:Search/Gero Axular|eu]] · [[:en:Special:Search/Gero (book)|en]]&lt;/small&gt;
# [[Ամայա կամ պասքերը Ը. դարուն]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Amaya o los vascos en el siglo VIII · [[:eu:Special:Search/Amaya o los vascos en el siglo VIII|eu]] · [[:en:Special:Search/Amaya o los vascos en el siglo VIII|en]]&lt;/small&gt;
# [[Փերու Ապարքա]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Peru Abarka · [[:eu:Special:Search/Peru Abarka|eu]] · [[:en:Special:Search/Peru Abarka|en]]&lt;/small&gt;
# [[Ծաղկային խաղեր]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Floral Games · [[:eu:Special:Search/Lore Jokoak|eu]] · [[:en:Special:Search/Floral Games|en]]&lt;/small&gt;
# [[Կարոա (վէպ)]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Garoa · [[:eu:Special:Search/Garoa eleberria|eu]]&lt;/small&gt;
# [[Հառի էթա հեռի]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Harri eta Herri · [[:eu:Special:Search/Harri eta herri|eu]]&lt;/small&gt;
# [[Լեթուրիայի գաղտնի օրագիր]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Leturiaren egunkari ezkutua · [[:eu:Special:Search/Leturiaren egunkari ezkutua|eu]]&lt;/small&gt;
# [[Օպապաքոաք]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Obabakoak · [[:eu:Special:Search/Obabakoak|eu]] · [[:en:Special:Search/Obabakoak|en]]&lt;/small&gt;
# [[Սերկաթիք փանփոշ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Zergatik panpox · [[:eu:Special:Search/Zergatik panpox|eu]]&lt;/small&gt;
# [[Սիսիֆօ մայթէ մինես]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Sisifo maite minez · [[:eu:Special:Search/Sisifo maite minez|eu]]&lt;/small&gt;
# [[Թրամուէյ դէպի ՍՓ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;SPrako tranbia · [[:eu:Special:Search/SPrako tranbia|eu]]&lt;/small&gt;
# [[Թուիսթ (վէպ)]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Twist (Cano novel) · [[:eu:Special:Search/Twist Harkaitz Cano|eu]] · [[:en:Special:Search/Twist (Cano novel)|en]]&lt;/small&gt;
# [[Մաւրեր ենք մշուշին մէջ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Moroak gara behelaino artean · [[:eu:Special:Search/Moroak gara behelaino artean|eu]]&lt;/small&gt;
# [[Մինյան]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Miñan · [[:eu:Special:Search/Miñan|eu]]&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;

=== Լրատուամիջոցներ ===
&lt;div style=&quot;column-width:22em; column-gap:2.5em;&quot;&gt;
# [[Արկիա (շաբաթաթերթ)]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Argia (magazine) · [[:eu:Special:Search/Argia aldizkaria|eu]] · [[:en:Special:Search/Argia (magazine)|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պեռիա (օրաթերթ)]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Berria · [[:eu:Special:Search/Berria egunkaria|eu]] · [[:en:Special:Search/Berria|en]]&lt;/small&gt;
# [[Էուսքալ Իռաթի Թելեպիսթա]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;EiTB · [[:eu:Special:Search/Euskal Irrati Telebista|eu]] · [[:en:Special:Search/EITB|en]]&lt;/small&gt;
# [[Խաքին (հանդէս)]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Jakin (magazine) · [[:eu:Special:Search/Jakin aldizkaria|eu]] · [[:en:Special:Search/Jakin (magazine)|en]]&lt;/small&gt;
# [[Շիպերոքօ Պոցա]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Xiberoko Botza · [[:eu:Special:Search/Xiberoko Botza|eu]]&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;

=== Անձեր ===
♀ նշանը ցոյց կու տայ կիներու կենսագրութիւնները։
&lt;div style=&quot;column-width:22em; column-gap:2.5em;&quot;&gt;
# [[Էնեքօ Արիսթա]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Eneko Arista · [[:eu:Special:Search/Eneko Aritza|eu]] · [[:en:Special:Search/Íñigo Arista|en]]&lt;/small&gt;
# [[Ֆրանչիսքոս Քսաւերիոս]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Francis Xavier · [[:eu:Special:Search/Frantzisko Xabierkoa|eu]] · [[:en:Special:Search/Francis Xavier|en]]&lt;/small&gt;
# [[Իգնատիոս Լոյոլացի]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Ignatius of Loyola · [[:eu:Special:Search/Ignazio Loiolakoa|eu]] · [[:en:Special:Search/Ignatius of Loyola|en]]&lt;/small&gt;
# [[Խուան Սեպասթիան Էլքանօ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Juan Sebastian Elkano · [[:eu:Special:Search/Juan Sebastian Elkano|eu]] · [[:en:Special:Search/Juan Sebastián Elcano|en]]&lt;/small&gt;
# [[Ժան տ՚Ալպրէ]] ♀ &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Jeanne d'Albret · [[:eu:Special:Search/Joana Albretekoa|eu]] · [[:en:Special:Search/Jeanne d'Albret|en]]&lt;/small&gt;
# [[Լոփէ տէ Ակիռէ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Lope de Aguirre · [[:eu:Special:Search/Lope Agirre|eu]] · [[:en:Special:Search/Lope de Aguirre|en]]&lt;/small&gt;
# [[Մանուէլ Լառամենտի]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Manuel Larramendi · [[:eu:Special:Search/Manuel Larramendi|eu]] · [[:en:Special:Search/Manuel Larramendi|en]]&lt;/small&gt;
# [[Էսթեպան Կարիպայ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Esteban Garibai · [[:eu:Special:Search/Esteban Garibai|eu]] · [[:en:Special:Search/Esteban de Garibay|en]]&lt;/small&gt;
# [[Միկէլ տէ Ունամունօ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Miguel de Unamuno · [[:eu:Special:Search/Miguel de Unamuno|eu]] · [[:en:Special:Search/Miguel de Unamuno|en]]&lt;/small&gt;
# [[Փետրօ Առուփէ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Pedro Arrupe · [[:eu:Special:Search/Pedro Arrupe|eu]] · [[:en:Special:Search/Pedro Arrupe|en]]&lt;/small&gt;
# [[Ֆրանսուա Քապառիւս]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;François Cabarrus · [[:eu:Special:Search/François Cabarrus|eu]] · [[:en:Special:Search/François Cabarrus|en]]&lt;/small&gt;
# [[Քասիլտա Իթուռիսար]] ♀ &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Casilda Iturrizar · [[:eu:Special:Search/Casilda Iturrizar|eu]] · [[:en:Special:Search/Casilda Iturrizar|en]]&lt;/small&gt;
# [[Սապինօ Արանա]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Sabino Arana · [[:eu:Special:Search/Sabino Arana|eu]] · [[:en:Special:Search/Sabino Arana|en]]&lt;/small&gt;
# [[Տոլորէս Իպառուրի]] ♀ &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Dolores Ibárruri · [[:eu:Special:Search/Dolores Ibarruri|eu]] · [[:en:Special:Search/Dolores Ibárruri|en]]&lt;/small&gt;
# [[Չիլյարտեկի]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Txillardegi · [[:eu:Special:Search/Txillardegi|eu]] · [[:en:Special:Search/Txillardegi|en]]&lt;/small&gt;
# [[Իցիար Իթունյօ]] ♀ &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Itziar Ituño · [[:eu:Special:Search/Itziar Ituño|eu]] · [[:en:Special:Search/Itziar Ituño|en]]&lt;/small&gt;
# [[Մայալեն Լուխանպիօ]] ♀ &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Maialen Lujanbio · [[:eu:Special:Search/Maialen Lujanbio|eu]] · [[:en:Special:Search/Maialen Lujanbio|en]]&lt;/small&gt;
# [[Փետրօ Միկէլ Էչենիքէ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Pedro Miguel Etxenike · [[:eu:Special:Search/Pedro Migel Etxenike|eu]] · [[:en:Special:Search/Pedro Miguel Echenique|en]]&lt;/small&gt;
# [[Էտուրնէ Փասապան]] ♀ &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Edurne Pasaban · [[:eu:Special:Search/Edurne Pasaban|eu]] · [[:en:Special:Search/Edurne Pasaban|en]]&lt;/small&gt;
# [[Միկէլ Ինտուրայն]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Miguel Indurain · [[:eu:Special:Search/Miguel Indurain|eu]] · [[:en:Special:Search/Miguel Induráin|en]]&lt;/small&gt;
# [[Մորիս Ռաւէլ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Maurice Ravel · [[:eu:Special:Search/Maurice Ravel|eu]] · [[:en:Special:Search/Maurice Ravel|en]]&lt;/small&gt;
# [[Միքել Լապոա]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Mikel Laboa · [[:eu:Special:Search/Mikel Laboa|eu]] · [[:en:Special:Search/Mikel Laboa|en]]&lt;/small&gt;
# [[Իսարօ Անտրէս]] ♀ &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Izaro Andrés · [[:eu:Special:Search/Izaro Andres|eu]] · [[:en:Special:Search/Izaro Andrés|en]]&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;

=== Խոհանոց ===
&lt;div style=&quot;column-width:22em; column-gap:2.5em;&quot;&gt;
# [[Փինչօ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Pincho · [[:eu:Special:Search/Pintxo|eu]] · [[:en:Special:Search/Pincho|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պասքեան խնձորագինի]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Basque cider · [[:eu:Special:Search/Sagardo|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque cider|en]]&lt;/small&gt;
# [[Չաքոլի]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Txakoli · [[:eu:Special:Search/Txakolin|eu]] · [[:en:Special:Search/Txakoli|en]]&lt;/small&gt;
# [[Սակարտոթեկի]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Sagardotegi · [[:eu:Special:Search/Sagardotegi|eu]] · [[:en:Special:Search/Sagardotegi|en]]&lt;/small&gt;
# [[Փաչարան]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Patxaran · [[:eu:Special:Search/Patxaran|eu]] · [[:en:Special:Search/Pacharán|en]]&lt;/small&gt;
# [[Իտիասապալ պանիր]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Idiazabal cheese · [[:eu:Special:Search/Idiazabal gazta|eu]] · [[:en:Special:Search/Idiazabal cheese|en]]&lt;/small&gt;
# [[Ռոնքալ պանիր]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Roncal cheese · [[:eu:Special:Search/Erronkari gazta|eu]] · [[:en:Special:Search/Roncal cheese|en]]&lt;/small&gt;
# [[Քալիմոչօ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Kalimotxo · [[:eu:Special:Search/Kalimotxo|eu]] · [[:en:Special:Search/Kalimotxo|en]]&lt;/small&gt;
# [[Քոքոչա]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Kokotxas · [[:eu:Special:Search/Kokotxa|eu]] · [[:en:Special:Search/Kokotxas|en]]&lt;/small&gt;
# [[Չոքօ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Txoko · [[:eu:Special:Search/Txoko|eu]] · [[:en:Special:Search/Txoko|en]]&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;

=== Արուեստ եւ յուշարձաններ ===
&lt;div style=&quot;column-width:22em; column-gap:2.5em;&quot;&gt;
# [[Սանթիմամինյէ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Santimamiñe · [[:eu:Special:Search/Santimamiñe|eu]] · [[:en:Special:Search/Santimamiñe|en]]&lt;/small&gt;
# [[Սորկինեչէ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Sorginetxe · [[:eu:Special:Search/Sorginetxe|eu]] · [[:en:Special:Search/Sorginetxe|en]]&lt;/small&gt;
# [[Թուտելայի մզկիթ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Mosque of Tudela · [[:eu:Special:Search/Tuterako meskita|eu]]&lt;/small&gt;
# [[Էունաթէի Սուրբ Մարիամ եկեղեցի]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Church of Saint Mary of Eunate · [[:eu:Special:Search/Eunateko Andre Maria|eu]] · [[:en:Special:Search/Church of Saint Mary of Eunate|en]]&lt;/small&gt;
# [[Լէյրէի վանք]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Monastery of Leyre · [[:eu:Special:Search/Leireko monasterioa|eu]] · [[:en:Special:Search/Monastery of Leyre|en]]&lt;/small&gt;
# [[Փամփլոնայի մայր տաճար]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Cathedral of Pamplona · [[:eu:Special:Search/Iruñeko katedrala|eu]] · [[:en:Special:Search/Pamplona Cathedral|en]]&lt;/small&gt;
# [[Արանցասուի սրբավայր]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Sanctuary of Arantzazu · [[:eu:Special:Search/Arantzazuko santutegia|eu]] · [[:en:Special:Search/Sanctuary of Arantzazu|en]]&lt;/small&gt;
# [[Հովին սանտրը]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;The Comb of the Wind · [[:eu:Special:Search/Haizearen orrazia|eu]] · [[:en:Special:Search/Comb of the Wind|en]]&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;

=== Երաժշտութիւն ===
&lt;div style=&quot;column-width:22em; column-gap:2.5em;&quot;&gt;
# [[Պասքեան արմատական ռոք]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Basque Radical Rock · [[:eu:Special:Search/Euskal Rock Erradikala|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque Radical Rock|en]]&lt;/small&gt;
# [[Կերնիքաքօ Արպոլա]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Gernikako Arbola (anthem) · [[:eu:Special:Search/Gernikako Arbola (abestia)|eu]] · [[:en:Special:Search/Gernikako Arbola|en]]&lt;/small&gt;
# [[Չալափարթա]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Txalaparta · [[:eu:Special:Search/Txalaparta|eu]] · [[:en:Special:Search/Txalaparta|en]]&lt;/small&gt;
# [[Ալպոքա]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Alboka · [[:eu:Special:Search/Alboka|eu]] · [[:en:Special:Search/Alboka|en]]&lt;/small&gt;
# [[Չիսթու]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Txistu · [[:eu:Special:Search/Txistu|eu]] · [[:en:Special:Search/Txistu|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պասքեան երաժշտութիւն]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Basque music · [[:eu:Special:Search/Euskal musika|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque music|en]]&lt;/small&gt;
# [[Փասթորալա (Սուլի թատրոն)]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Pastoral (theatre of Soule) · [[:eu:Special:Search/Pastorala|eu]] · [[:en:Special:Search/Pastoral (theatre of Soule)|en]]&lt;/small&gt;
# [[Մասքարատա (Սուլի բարեկենդան)]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Maskarada (carnival of Soule) · [[:eu:Special:Search/Maskarada|eu]] · [[:en:Special:Search/Maskarada (carnival of Soule)|en]]&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;

=== Դիցաբանութիւն ===
&lt;div style=&quot;column-width:22em; column-gap:2.5em;&quot;&gt;
# [[Պասքեան դիցաբանութիւն]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Basque mythology · [[:eu:Special:Search/Euskal mitologia|eu]] · [[:en:Special:Search/Basque mythology|en]]&lt;/small&gt;
# [[Մարի (դիցուհի)]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Mari (goddess) · [[:eu:Special:Search/Mari (mitologia)|eu]] · [[:en:Special:Search/Mari (goddess)|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պասախաուն]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Basajaun · [[:eu:Special:Search/Basajaun|eu]] · [[:en:Special:Search/Basajaun|en]]&lt;/small&gt;
# [[Պասքերու Երկրի բարեկենդաններ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Carnivals in the Basque Country · [[:eu:Special:Search/Euskal Herriko inauteriak|eu]] · [[:en:Special:Search/Carnivals in the Basque Country|en]]&lt;/small&gt;
# [[Օլենցերօ]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Olentzero · [[:eu:Special:Search/Olentzero|eu]] · [[:en:Special:Search/Olentzero|en]]&lt;/small&gt;
# [[Սորկին (դիցաբանութիւն)]] &lt;small style=&quot;opacity:0.75;&quot;&gt;Sorginak · [[:eu:Special:Search/Sorgin|eu]] · [[:en:Special:Search/Sorginak|en]]&lt;/small&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;clear:both; margin:2em 0 0.5em; padding:0.8em 1.1em; border-left:4px solid #9C3D36;&quot;&gt;
'''Միւս կողմը.''' Միաժամանակ պասք խմբագիրները Պասքերէն Ուիքիփետիայի մէջ կը գրեն արեւմտահայերէնի, արեւմտահայ պատմութեան, սփիւռքի եւ նշանաւոր արեւմտահայ կիներու մասին։ Անոնց ցանկին ու արդիւնքներուն կրնաք հետեւիլ [[:eu:Atari:Hezkuntza/Lehiaketak/Armenia|անոնց մրցոյթի էջին]] վրայ։
&lt;/div&gt;

== Արդիւնքներ ==
Աւարտած յօդուածները աւելցուցէք ներքեւ՝ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;# [[Յօդուածին անունը]] ~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ձեւով։ Բոլոր խմբագրութիւններուն կարելի է հետեւիլ նաեւ &lt;code&gt;#WALxEWKE&lt;/code&gt; պիտակով՝ [https://hashtags.wmcloud.org/?query=WALxEWKE&amp;startdate=2026-10-01&amp;enddate=2026-10-31 Hashtags գործիքին] միջոցով։

&lt;!-- Ներքեւ աւելցուցէք ձեր յօդուածները --&gt;

# [[Պասքերէն]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 09:50, 4 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Նաւառայի խորհրդարան]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:03, 4 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Լէյրէի վանք]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:19, 4 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Պասքերու Երկիր]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:52, 4 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Պասքեան դիցաբանութիւն]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 12:09, 4 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Ալաւա]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 15:00, 4 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Մարի (դիցուհի)]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 21:21, 8 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Փամփլոնայի մայր տաճար]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:43, 11 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Հովին սանտրը]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:14, 11 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Թուտելայի մզկիթ]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:28, 11 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Չիսթու]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:36, 11 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Նաւառա]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 09:20, 16 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Պասախաուն]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 09:28, 16 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Պասքերու Երկրի բարեկենդաններ]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 09:35, 16 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Օլենցերօ]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 09:50, 16 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Սորկին (դիցաբանութիւն)]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 09:57, 16 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Լապուր]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 10:09, 16 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Ֆրանչիսքոս Քսաւերիոս]] - --[[Մասնակից:Betty Kilerjian|Betty Kilerjian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Betty Kilerjian|քննարկում]]) 11:52, 18 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Էնեքօ Արիսթա]] --[[Մասնակից:ShahenWasHere|ShahenWasHere]] ([[Մասնակցի քննարկում:ShahenWasHere|քննարկում]]) 14:38, 8 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Էտուրնէ Փասապան]] --[[Մասնակից:ShahenWasHere|ShahenWasHere]] ([[Մասնակցի քննարկում:ShahenWasHere|քննարկում]]) 14:45, 8 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Պասքեր]] --[[Մասնակից:ShahenWasHere|ShahenWasHere]] ([[Մասնակցի քննարկում:ShahenWasHere|քննարկում]]) 15:11, 8 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Պասքերու Երկիր (ինքնավար համայնք)]] --[[Մասնակից:ShahenWasHere|ShahenWasHere]] ([[Մասնակցի քննարկում:ShahenWasHere|քննարկում]]) 15:33, 8 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Պիսքայ]] --[[Մասնակից:ShahenWasHere|ShahenWasHere]] ([[Մասնակցի քննարկում:ShahenWasHere|քննարկում]]) 12:48, 9 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Սան Սեպասթիան]], --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 12:54, 14 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Կիփուսքոա]], --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 16:50, 14 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Թուտելա]], --[[Մասնակից:Azniv Stepanian|Azniv Stepanian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Azniv Stepanian|քննարկում]]) 10:20, 16 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Արանցասուի սրբավայր]]--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:41, 14 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Սանթիմամինյէ]]--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:07, 15 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)
# [[Էունաթէի Սուրբ Մարիամ եկեղեցի]]--[[Մասնակից:Marina Boghigian|Marina Boghigian]] ([[Մասնակցի քննարկում:Marina Boghigian|քննարկում]]) 21:02, 16 Հոկտեմբեր 2026 (UTC)

[[Ստորոգութիւն:Խմբագրաթոններ]]</text>
      <sha1>a1vlvdfylgf64w90ljsvtdw9whwrctp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ֆրանչիսքոս Քսաւերիոս</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33579</id>
    <revision>
      <id>256085</id>
      <timestamp>2026-10-18T11:45:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Betty Kilerjian</username>
        <id>83</id>
      </contributor>
      <comment>#WALxEWKE</comment>
      <origin>256085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4850" sha1="830ynq48p13b10gcdk1ys45tzies4uh" xml:space="preserve">'''Ֆրանչիսքոս Քսաւերիոս''' ({{ԱԾ}}), որ կը յարգուի իբրեւ Սուրբ Ֆրանչիսքոս Քսաւերիոս, [[Նաւառա|Նաւառայի]] հոգեւորական եւ միսիոնար էր։ Ան Յիսուսեան միաբանութեան համահիմնադիրներէն մէկն էր եւ, իբրեւ [[Փորթուկալ|Փորթուկալի]] կայսրութեան ներկայացուցիչ, դէպի [[Ճափոն]] առաջին [[Քրիստոնէութիւն|քրիստոնէական]] առաքելութիւնը գլխաւորեց։

Ծնած է Նաւառայի թագաւորութեան Քսաւիէր քաղաքը։ Ան Իգնատիոս Լոյոլայի գործակիցն էր եւ առաջին եօթը յիսուսեաններէն մէկը, որոնք 1534 թուականին, [[Փարիզ|Փարիզի]] Մոնմարթր թաղամասին մէջ, աղքատութեան եւ կուսութեան ուխտեր ըրին։

Ան [[Ասիա|Ասիոյ]] մէջ ծաւալուն միսիոնարական աշխատանք տարած է, գլխաւորաբար՝ [[Արեւելք|Արեւելքի]] մէջ Փորթուկալի կայսրութեան տիրապետութեան տակ գտնուող տարածքներուն մէջ։ Կարեւոր դեր ունեցած է նաեւ վաղ արդի շրջանի [[Հնդկաստան|Հնդկաստանի]] մէջ քրիստոնէութեան տարածման գործին մէջ, յատկապէս՝ Փորթուկալական Հնդկաստանի մէջ իր գործունէութեամբ։

[[1546 թուական|1546]] թուականին Ֆրանչիսքոս Քսաւերիոս նամակ մը գրեց Փորթուկալի Յովհաննէս Գ. թագաւորին՝ առաջարկելով միջոցառումներ ձեռնարկել Կոայի մէջ քրիստոնէական հաւատքը զօրացնելու համար։ Կարգ մը պատմաբաններ այս նամակը կը մեկնաբանեն իբրեւ Կոայի ինքուիզիցիան հաստատելու խնդրանք մը։ Ուրիշներ, սակայն, կը պնդեն, թէ ան կը պահանջէր նշանակել յատուկ պաշտօնեայ մը, որուն միակ պարտականութիւնը պիտի ըլլար Կոայի մէջ քրիստոնէութիւնը տարածել։

Իբրեւ Փորթուկալի թագաւորին ներկայացուցիչը՝ ան առաջին նշանաւոր քրիստոնեայ միսիոնարն էր, որ մեկնեցաւ Պորնէօ, Մոլուքեան կղզիներ, Ճափոն եւ այլ շրջաններ։ Այդ վայրերուն մէջ ան դժուարութիւններու հանդիպեցաւ՝ տեղական լեզուները սորվելու դժուարութեան եւ հակառակութիւններու պատճառով։ Հետեւաբար, անոր յաջողութիւնը այդ շրջաններուն մէջ այնքան մեծ չէր, որքան Հնդկաստանի մէջ ունեցած յաջողութիւնը։

Ֆրանչիսքոս Քսաւերիոս իր առաքելութիւնը տարածեց նաեւ Մինկ հարստութեան ժամանակաշրջանի [[Չինաստան]]։ Հոն՝ Շանկչուան կղզիին վրայ, ան մահացաւ։

[[1619 թուական|1619]] թուականի [[25 Հոկտեմբեր|25 Հոկտեմբերին]] [[Հռոմ|Հռոմի]] Պօղոս Ե. պապը զինք երանելի հռչակեց, իսկ [[1622 թուական|1622]] թուականի [[12 Մարտ|12 Մարտին]] Գրիգոր ԺԵ. պապը զինք սուրբերու շարքը դասեց։ [[1624 թուական|1624]] թուականին ան նշանակուեցաւ Նաւառայի համահովանաւոր սուրբը։

Ան ճանչցուած է «Հնդկաստանի Առաքեալ», «Ծայրագոյն Արեւելքի Առաքեալ», «Չինաստանի Առաքեալ» եւ «Ճափոնի Առաքեալ» անուններով։ Ան կը նկատուի Սուրբ Պօղոս Առաքեալէն ետք մեծագոյն միսիոնարներէն մէկը։

[[1927 թուական|1927]] թուականին Պիոս ԺԱ. պապը հրապարակեց Apostolicorum in Missionibus հրամանագիրը, որով Ֆրանչիսքոս Քսաւերիոս եւ Լիզիէօյի Սուրբ Թերեզան հռչակեց բոլոր օտար առաքելութիւններուն համահովանաւոր սուրբեր։

Ներկայիս ան Նաւառայի համահովանաւոր սուրբն է՝ Սուրբ Ֆերմինի հետ միասին։ Նաւառայի օրը կը նշուի Ֆրանչիսքոս Քսաւերիոսի մահուան տարեդարձին՝ [[3 Դեկտեմբեր|3 Դեկտեմբերին]]։</text>
      <sha1>830ynq48p13b10gcdk1ys45tzies4uh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>256086</id>
      <parentid>256085</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T11:47:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Betty Kilerjian</username>
        <id>83</id>
      </contributor>
      <origin>256086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4929" sha1="0w8b385fs9c1bvnltmiqu0nauixcfjx" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Սուրբ}}

'''Ֆրանչիսքոս Քսաւերիոս''' ({{ԱԾ}}), որ կը յարգուի իբրեւ Սուրբ Ֆրանչիսքոս Քսաւերիոս, [[Նաւառա|Նաւառայի]] հոգեւորական եւ միսիոնար էր։ Ան Յիսուսեան միաբանութեան համահիմնադիրներէն մէկն էր եւ, իբրեւ [[Փորթուկալ|Փորթուկալի]] կայսրութեան ներկայացուցիչ, դէպի [[Ճափոն]] առաջին [[Քրիստոնէութիւն|քրիստոնէական]] առաքելութիւնը գլխաւորեց։

Ծնած է Նաւառայի թագաւորութեան Քսաւիէր քաղաքը։ Ան Իգնատիոս Լոյոլայի գործակիցն էր եւ առաջին եօթը յիսուսեաններէն մէկը, որոնք 1534 թուականին, [[Փարիզ|Փարիզի]] Մոնմարթր թաղամասին մէջ, աղքատութեան եւ կուսութեան ուխտեր ըրին։

Ան [[Ասիա|Ասիոյ]] մէջ ծաւալուն միսիոնարական աշխատանք տարած է, գլխաւորաբար՝ [[Արեւելք|Արեւելքի]] մէջ Փորթուկալի կայսրութեան տիրապետութեան տակ գտնուող տարածքներուն մէջ։ Կարեւոր դեր ունեցած է նաեւ վաղ արդի շրջանի [[Հնդկաստան|Հնդկաստանի]] մէջ քրիստոնէութեան տարածման գործին մէջ, յատկապէս՝ Փորթուկալական Հնդկաստանի մէջ իր գործունէութեամբ։

[[1546 թուական|1546]] թուականին Ֆրանչիսքոս Քսաւերիոս նամակ մը գրեց Փորթուկալի Յովհաննէս Գ. թագաւորին՝ առաջարկելով միջոցառումներ ձեռնարկել Կոայի մէջ քրիստոնէական հաւատքը զօրացնելու համար։ Կարգ մը պատմաբաններ այս նամակը կը մեկնաբանեն իբրեւ Կոայի ինքուիզիցիան հաստատելու խնդրանք մը։ Ուրիշներ, սակայն, կը պնդեն, թէ ան կը պահանջէր նշանակել յատուկ պաշտօնեայ մը, որուն միակ պարտականութիւնը պիտի ըլլար Կոայի մէջ քրիստոնէութիւնը տարածել։

Իբրեւ Փորթուկալի թագաւորին ներկայացուցիչը՝ ան առաջին նշանաւոր քրիստոնեայ միսիոնարն էր, որ մեկնեցաւ Պորնէօ, Մոլուքեան կղզիներ, Ճափոն եւ այլ շրջաններ։ Այդ վայրերուն մէջ ան դժուարութիւններու հանդիպեցաւ՝ տեղական լեզուները սորվելու դժուարութեան եւ հակառակութիւններու պատճառով։ Հետեւաբար, անոր յաջողութիւնը այդ շրջաններուն մէջ այնքան մեծ չէր, որքան Հնդկաստանի մէջ ունեցած յաջողութիւնը։

Ֆրանչիսքոս Քսաւերիոս իր առաքելութիւնը տարածեց նաեւ Մինկ հարստութեան ժամանակաշրջանի [[Չինաստան]]։ Հոն՝ Շանկչուան կղզիին վրայ, ան մահացաւ։

[[1619 թուական|1619]] թուականի [[25 Հոկտեմբեր|25 Հոկտեմբերին]] [[Հռոմ|Հռոմի]] Պօղոս Ե. պապը զինք երանելի հռչակեց, իսկ [[1622 թուական|1622]] թուականի [[12 Մարտ|12 Մարտին]] Գրիգոր ԺԵ. պապը զինք սուրբերու շարքը դասեց։ [[1624 թուական|1624]] թուականին ան նշանակուեցաւ Նաւառայի համահովանաւոր սուրբը։

Ան ճանչցուած է «Հնդկաստանի Առաքեալ», «Ծայրագոյն Արեւելքի Առաքեալ», «Չինաստանի Առաքեալ» եւ «Ճափոնի Առաքեալ» անուններով։ Ան կը նկատուի Սուրբ Պօղոս Առաքեալէն ետք մեծագոյն միսիոնարներէն մէկը։

[[1927 թուական|1927]] թուականին Պիոս ԺԱ. պապը հրապարակեց Apostolicorum in Missionibus հրամանագիրը, որով Ֆրանչիսքոս Քսաւերիոս եւ Լիզիէօյի Սուրբ Թերեզան հռչակեց բոլոր օտար առաքելութիւններուն համահովանաւոր սուրբեր։

Ներկայիս ան Նաւառայի համահովանաւոր սուրբն է՝ Սուրբ Ֆերմինի հետ միասին։ Նաւառայի օրը կը նշուի Ֆրանչիսքոս Քսաւերիոսի մահուան տարեդարձին՝ [[3 Դեկտեմբեր|3 Դեկտեմբերին]]։

== Ծանօթագրութիւններ ==</text>
      <sha1>0w8b385fs9c1bvnltmiqu0nauixcfjx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>256088</id>
      <parentid>256086</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T11:51:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Betty Kilerjian</username>
        <id>83</id>
      </contributor>
      <origin>256088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6020" sha1="3aljdnd0ui9x06pzqbnu0o48x7o6bq5" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Սուրբ}}

'''Ֆրանչիսքոս Քսաւերիոս''' ({{ԱԾ}}), որ կը յարգուի իբրեւ Սուրբ Ֆրանչիսքոս Քսաւերիոս, [[Նաւառա|Նաւառայի]] հոգեւորական եւ միսիոնար էր։ Ան Յիսուսեան միաբանութեան համահիմնադիրներէն մէկն էր եւ, իբրեւ [[Փորթուկալ|Փորթուկալի]] կայսրութեան ներկայացուցիչ, դէպի [[Ճափոն]] առաջին [[Քրիստոնէութիւն|քրիստոնէական]] առաքելութիւնը գլխաւորեց։

Ծնած է Նաւառայի թագաւորութեան Քսաւիէր քաղաքը։ Ան Իգնատիոս Լոյոլայի գործակիցն էր եւ առաջին եօթը յիսուսեաններէն մէկը, որոնք 1534 թուականին, [[Փարիզ|Փարիզի]] Մոնմարթր թաղամասին մէջ, աղքատութեան եւ կուսութեան ուխտեր ըրին։

Ան [[Ասիա|Ասիոյ]] մէջ ծաւալուն միսիոնարական աշխատանք տարած է, գլխաւորաբար՝ [[Արեւելք|Արեւելքի]] մէջ Փորթուկալի կայսրութեան տիրապետութեան տակ գտնուող տարածքներուն մէջ։ Կարեւոր դեր ունեցած է նաեւ վաղ արդի շրջանի [[Հնդկաստան|Հնդկաստանի]] մէջ քրիստոնէութեան տարածման գործին մէջ, յատկապէս՝ Փորթուկալական Հնդկաստանի մէջ իր գործունէութեամբ։

[[1546 թուական|1546]] թուականին Ֆրանչիսքոս Քսաւերիոս նամակ մը գրեց Փորթուկալի Յովհաննէս Գ. թագաւորին՝ առաջարկելով միջոցառումներ ձեռնարկել Կոայի մէջ քրիստոնէական հաւատքը զօրացնելու համար։ Կարգ մը պատմաբաններ այս նամակը կը մեկնաբանեն իբրեւ Կոայի ինքուիզիցիան հաստատելու խնդրանք մը։ Ուրիշներ, սակայն, կը պնդեն, թէ ան կը պահանջէր նշանակել յատուկ պաշտօնեայ մը, որուն միակ պարտականութիւնը պիտի ըլլար Կոայի մէջ քրիստոնէութիւնը տարածել։

Իբրեւ Փորթուկալի թագաւորին ներկայացուցիչը՝ ան առաջին նշանաւոր քրիստոնեայ միսիոնարն էր, որ մեկնեցաւ Պորնէօ, Մոլուքեան կղզիներ, Ճափոն եւ այլ շրջաններ։ Այդ վայրերուն մէջ ան դժուարութիւններու հանդիպեցաւ՝ տեղական լեզուները սորվելու դժուարութեան եւ հակառակութիւններու պատճառով։ Հետեւաբար, անոր յաջողութիւնը այդ շրջաններուն մէջ այնքան մեծ չէր, որքան Հնդկաստանի մէջ ունեցած յաջողութիւնը։&lt;gallery&gt;
Պատկեր:Castillo javier.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Castillo_javier.jpg|Քսաւերիոս ընտանիքին դղեակը յետագային գնուեցաւ Յիսուսեան միաբանութեան կողմէ
&lt;/gallery&gt;
[[File:Conversion_of_Paravas_by_Francis_Xavier_in_1542.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Conversion_of_Paravas_by_Francis_Xavier_in_1542.jpg|ձախից|մինի|Ֆրանչիսքոս Քսաւերիոսի կողմէ Հարաւային Հնդկաստանի Փարաւարներու դարձը քրիստոնէութեան, 19-րդ դարու գոյնզգոյն վիմատիպ պատկերի մը մէջ։]]
Ֆրանչիսքոս Քսաւերիոս իր առաքելութիւնը տարածեց նաեւ Մինկ հարստութեան ժամանակաշրջանի [[Չինաստան]]։ Հոն՝ Շանկչուան կղզիին վրայ, ան մահացաւ։

[[1619 թուական|1619]] թուականի [[25 Հոկտեմբեր|25 Հոկտեմբերին]] [[Հռոմ|Հռոմի]] Պօղոս Ե. պապը զինք երանելի հռչակեց, իսկ [[1622 թուական|1622]] թուականի [[12 Մարտ|12 Մարտին]] Գրիգոր ԺԵ. պապը զինք սուրբերու շարքը դասեց։ [[1624 թուական|1624]] թուականին ան նշանակուեցաւ Նաւառայի համահովանաւոր սուրբը։
[[File:Saint_Francis_Xavier_taking_leave_of_King_John_III_(1635)_-_José_Avelar_Rebelo.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Saint_Francis_Xavier_taking_leave_of_King_John_III_(1635)_-_Jos%C3%A9_Avelar_Rebelo.png|մինի|Ֆրանչիսքոս Քսաւերիոս հրաժեշտ կու տայ Փորթուկալի Յովհաննէս Գ. թագաւորին՝ առաքելութեան մը մեկնելու համար։]]
Ան ճանչցուած է «Հնդկաստանի Առաքեալ», «Ծայրագոյն Արեւելքի Առաքեալ», «Չինաստանի Առաքեալ» եւ «Ճափոնի Առաքեալ» անուններով։ Ան կը նկատուի Սուրբ Պօղոս Առաքեալէն ետք մեծագոյն միսիոնարներէն մէկը։

[[1927 թուական|1927]] թուականին Պիոս ԺԱ. պապը հրապարակեց Apostolicorum in Missionibus հրամանագիրը, որով Ֆրանչիսքոս Քսաւերիոս եւ Լիզիէօյի Սուրբ Թերեզան հռչակեց բոլոր օտար առաքելութիւններուն համահովանաւոր սուրբեր։

Ներկայիս ան Նաւառայի համահովանաւոր սուրբն է՝ Սուրբ Ֆերմինի հետ միասին։ Նաւառայի օրը կը նշուի Ֆրանչիսքոս Քսաւերիոսի մահուան տարեդարձին՝ [[3 Դեկտեմբեր|3 Դեկտեմբերին]]։

== Ծանօթագրութիւններ ==</text>
      <sha1>3aljdnd0ui9x06pzqbnu0o48x7o6bq5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Մասնակից:Afdjptwzya129</title>
    <ns>2</ns>
    <id>33580</id>
    <revision>
      <id>256087</id>
      <timestamp>2026-10-18T11:48:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Afdjptwzya129</username>
        <id>15256</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>256087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17" sha1="275e3is0y983ewfn5g2ax2fe2v72724" xml:space="preserve">Բարեւ ձեզ</text>
      <sha1>275e3is0y983ewfn5g2ax2fe2v72724</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Խուան Սեպասթիան Էլքանօ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33581</id>
    <revision>
      <id>256090</id>
      <timestamp>2026-10-18T11:55:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Betty Kilerjian</username>
        <id>83</id>
      </contributor>
      <comment>#WALxEWKE</comment>
      <origin>256090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2848" sha1="75fvl0k61unj6rcieehipvyj83s9j65" xml:space="preserve">Խուան Սեբասթիանի Էլքանօ ({{ԱԾ}}) սպանացի նաւագնաց, նաւատէր եւ հետազօտող էր։ Ան առաւելաբար յայտնի է անով, որ Մակելանի արշաւախումբին ընթացքին, Victoria նաւով, առաջին անգամ ամբողջացուց երկրագունդին շուրջ նաւարկութիւնը՝ դէպի Համեմունքի կղզիներ կատարուած արշաւին ընթացքին։

Արշաւախումբին հրահանգուած էր [[Խաղաղական Ովկիանոս|Խաղաղական ովկիանոսէն]] վերադառնալ՝ մնալով [[Սպանիա|Սպանիոյ]] ազդեցութեան ոլորտին մէջ։ Էլքանոյի որոշումը՝ շարունակել դէպի արեւմուտք եւ անցնիլ [[Հնդկական Ովկիանոս|Հնդկական ովկիանոսէն]], կարելի դարձուց երկրագունդին շուրջ նաւարկութեան ամբողջացումը։

Իր այս յաջողութեան համար ան Սպանիոյ Կարլոս Ե. թագաւորէն ստացաւ գնահատանք եւ զինանշան մը, որուն վրայ պատկերուած էր երկրագունդը՝ լատիներէն Primus circumdedisti me նշանաբանով, որ կը նշանակէ՝ «Դուն առաջինը եղար, որ իմ շուրջս նաւարկեցիր»։

Հակառակ իր նշանակալից նուաճումներուն՝ Էլքանոյի մասին պահպանուած տեղեկութիւնները սահմանափակ են։ Անոր կեանքին եւ անձնաւորութեան վերաբերեալ պատմագիտական մեծ տարակարծութիւններ կան, որովհետեւ անոր անձնական կեանքին մասին սկզբնական աղբիւրները սակաւ են։ Նոյնիսկ Սպանիոյ մէջ անոր առաջին կենսագրութիւնները գրուեցան միայն 19-րդ դարու երկրորդ կիսուն՝ երեք դար տեւած անտեսումէ մը ետք։

Իր յաջողութենէն ետք թագաւորը անոր վստահեցաւ նոր եւ մեծ արշաւախումբի մը ղեկավարութիւնը դէպի Համեմունքի կղզիներ։ Այս արշաւախումբը կը գլխաւորէր ազնուական Կարսիա Խոֆրէ տէ Լոայիսան։ Սակայն արշաւը չաւարտեցաւ նախատեսուած ձեւով։ Այս ձեռնարկին ընթացքին Էլքանօ մահացաւ թերասնուցումի հետեւանքով յառաջացած լնդախտէն՝ Խաղաղական ովկիանոսին մէջ, [[4 Օգոստոս|4 Օգոստոսին]] [[1526 թուական|1526]] թուականին ։</text>
      <sha1>75fvl0k61unj6rcieehipvyj83s9j65</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>256091</id>
      <parentid>256090</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T11:56:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Betty Kilerjian</username>
        <id>83</id>
      </contributor>
      <origin>256091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4996" sha1="2kndkhdsnhz9oxm7xr3wtbqb32lrt8o" xml:space="preserve">Խուան Սեբասթիանի Էլքանօ ({{ԱԾ}}) սպանացի նաւագնաց, նաւատէր եւ հետազօտող էր։ Ան առաւելաբար յայտնի է անով, որ Մակելանի արշաւախումբին ընթացքին, Victoria նաւով, առաջին անգամ ամբողջացուց երկրագունդին շուրջ նաւարկութիւնը՝ դէպի Համեմունքի կղզիներ կատարուած արշաւին ընթացքին։

Արշաւախումբին հրահանգուած էր [[Խաղաղական Ովկիանոս|Խաղաղական ովկիանոսէն]] վերադառնալ՝ մնալով [[Սպանիա|Սպանիոյ]] ազդեցութեան ոլորտին մէջ։ Էլքանոյի որոշումը՝ շարունակել դէպի արեւմուտք եւ անցնիլ [[Հնդկական Ովկիանոս|Հնդկական ովկիանոսէն]], կարելի դարձուց երկրագունդին շուրջ նաւարկութեան ամբողջացումը։

Իր այս յաջողութեան համար ան Սպանիոյ Կարլոս Ե. թագաւորէն ստացաւ գնահատանք եւ զինանշան մը, որուն վրայ պատկերուած էր երկրագունդը՝ լատիներէն Primus circumdedisti me նշանաբանով, որ կը նշանակէ՝ «Դուն առաջինը եղար, որ իմ շուրջս նաւարկեցիր»։

Հակառակ իր նշանակալից նուաճումներուն՝ Էլքանոյի մասին պահպանուած տեղեկութիւնները սահմանափակ են։ Անոր կեանքին եւ անձնաւորութեան վերաբերեալ պատմագիտական մեծ տարակարծութիւններ կան, որովհետեւ անոր անձնական կեանքին մասին սկզբնական աղբիւրները սակաւ են։ Նոյնիսկ Սպանիոյ մէջ անոր առաջին կենսագրութիւնները գրուեցան միայն 19-րդ դարու երկրորդ կիսուն՝ երեք դար տեւած անտեսումէ մը ետք։

Իր յաջողութենէն ետք թագաւորը անոր վստահեցաւ նոր եւ մեծ արշաւախումբի մը ղեկավարութիւնը դէպի Համեմունքի կղզիներ։ Այս արշաւախումբը կը գլխաւորէր ազնուական Կարսիա Խոֆրէ տէ Լոայիսան։ Սակայն արշաւը չաւարտեցաւ նախատեսուած ձեւով։ Այս ձեռնարկին ընթացքին Էլքանօ մահացաւ թերասնուցումի հետեւանքով յառաջացած լնդախտէն՝ Խաղաղական ովկիանոսին մէջ, [[4 Օգոստոս|4 Օգոստոսին]] [[1526 թուական|1526]] թուականին։

== Անունը ==
Պատմաբանները Խուան Սեբասթիանի Էլքանոյի անունը գրած են տարբեր ձեւերով։ Անոր ստորագրութիւնը կարծես կը կարդացուի Delcano կամ, հաւանաբար, Del Cano, թէեւ այդ մէկը հաստատելը դժուար է։ Էնրիքէ Սանթամարիա կը նշէ, որ իր անունը ստորագրելու ատեն անոր անճկունութիւնը պատճառ կը դառնար, որ տառերուն միջեւ բացատներ ձգէր։ Այդ պատճառով երբեմն ան կը ստորագրէր «del ca no» ձեւով։ Սպանական պատմագրութեան մէջ անոր անունը սովորաբար մեկնաբանուած է իբրեւ «Del Cano» (կամ՝ de Cano), բայց նաեւ՝ պարզապէս «Cano»։

[[Պասքերէն|Պասքերէնով]] կը գործածուի «Elkano» ձեւը։ Քոլտօ Միթչելենան, իր Apellidos vascos («Պասքական ազգանուններ») գիրքին մէջ, կը մեկնաբանէ Elkano ազգանունը՝ հիմնուելով պասքերէնի վրայ։ Քննարկելով -ano եւ -no վերջածանցները՝ ան փաստարկներ կը ներկայացնէ յօգուտ երկրորդին, որ փաղաքշական կամ փոքրացուցիչ վերջածանց մըն է։

Ան կ՚առաջարկէ, որ ազգանունին առաջին մասը elge բառն է։ Միթչելենան կը վերակազմէ այս elge բառին նախորդ ձեւը եւ կը պնդէ, որ Elkano ազգանունը զարգացած է այս երկու լեզուական միաւորներուն միացումէն։ Ան նաեւ կը նկատէ, որ Elkano-ն տեղանուն մըն է։

Այս անունը [[Պասքերու Երկիր|Պասքերու երկրի]] տարբեր շրջաններուն մէջ կը հանդիպի իբրեւ փոքր տեղավայրերու անուն, ինչպէս նաեւ [[Նաւառա|Նաւառայի]] մէջ գտնուող գիւղի մը անունն է։</text>
      <sha1>2kndkhdsnhz9oxm7xr3wtbqb32lrt8o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>256092</id>
      <parentid>256091</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T11:57:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Betty Kilerjian</username>
        <id>83</id>
      </contributor>
      <comment>/* Անունը */</comment>
      <origin>256092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5077" sha1="4pydzq6opqxhjvb2jg7oahbu36wwkni" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}

'''Խուան Սեբասթիանի Էլքանօ''' ({{ԱԾ}}) սպանացի նաւագնաց, նաւատէր եւ հետազօտող էր։ Ան առաւելաբար յայտնի է անով, որ Մակելանի արշաւախումբին ընթացքին, Victoria նաւով, առաջին անգամ ամբողջացուց երկրագունդին շուրջ նաւարկութիւնը՝ դէպի Համեմունքի կղզիներ կատարուած արշաւին ընթացքին։

Արշաւախումբին հրահանգուած էր [[Խաղաղական Ովկիանոս|Խաղաղական ովկիանոսէն]] վերադառնալ՝ մնալով [[Սպանիա|Սպանիոյ]] ազդեցութեան ոլորտին մէջ։ Էլքանոյի որոշումը՝ շարունակել դէպի արեւմուտք եւ անցնիլ [[Հնդկական Ովկիանոս|Հնդկական ովկիանոսէն]], կարելի դարձուց երկրագունդին շուրջ նաւարկութեան ամբողջացումը։

Իր այս յաջողութեան համար ան Սպանիոյ Կարլոս Ե. թագաւորէն ստացաւ գնահատանք եւ զինանշան մը, որուն վրայ պատկերուած էր երկրագունդը՝ լատիներէն Primus circumdedisti me նշանաբանով, որ կը նշանակէ՝ «Դուն առաջինը եղար, որ իմ շուրջս նաւարկեցիր»։

Հակառակ իր նշանակալից նուաճումներուն՝ Էլքանոյի մասին պահպանուած տեղեկութիւնները սահմանափակ են։ Անոր կեանքին եւ անձնաւորութեան վերաբերեալ պատմագիտական մեծ տարակարծութիւններ կան, որովհետեւ անոր անձնական կեանքին մասին սկզբնական աղբիւրները սակաւ են։ Նոյնիսկ Սպանիոյ մէջ անոր առաջին կենսագրութիւնները գրուեցան միայն 19-րդ դարու երկրորդ կիսուն՝ երեք դար տեւած անտեսումէ մը ետք։

Իր յաջողութենէն ետք թագաւորը անոր վստահեցաւ նոր եւ մեծ արշաւախումբի մը ղեկավարութիւնը դէպի Համեմունքի կղզիներ։ Այս արշաւախումբը կը գլխաւորէր ազնուական Կարսիա Խոֆրէ տէ Լոայիսան։ Սակայն արշաւը չաւարտեցաւ նախատեսուած ձեւով։ Այս ձեռնարկին ընթացքին Էլքանօ մահացաւ թերասնուցումի հետեւանքով յառաջացած լնդախտէն՝ Խաղաղական ովկիանոսին մէջ, [[4 Օգոստոս|4 Օգոստոսին]] [[1526 թուական|1526]] թուականին։

== Անունը ==
Պատմաբանները Խուան Սեբասթիանի Էլքանոյի անունը գրած են տարբեր ձեւերով։ Անոր ստորագրութիւնը կարծես կը կարդացուի Delcano կամ, հաւանաբար, Del Cano, թէեւ այդ մէկը հաստատելը դժուար է։ Էնրիքէ Սանթամարիա կը նշէ, որ իր անունը ստորագրելու ատեն անոր անճկունութիւնը պատճառ կը դառնար, որ տառերուն միջեւ բացատներ ձգէր։ Այդ պատճառով երբեմն ան կը ստորագրէր «del ca no» ձեւով։ Սպանական պատմագրութեան մէջ անոր անունը սովորաբար մեկնաբանուած է իբրեւ «Del Cano» (կամ՝ de Cano), բայց նաեւ՝ պարզապէս «Cano»։

[[Պասքերէն|Պասքերէնով]] կը գործածուի «Elkano» ձեւը։ Քոլտօ Միթչելենան, իր Apellidos vascos («Պասքական ազգանուններ») գիրքին մէջ, կը մեկնաբանէ Elkano ազգանունը՝ հիմնուելով պասքերէնի վրայ։ Քննարկելով -ano եւ -no վերջածանցները՝ ան փաստարկներ կը ներկայացնէ յօգուտ երկրորդին, որ փաղաքշական կամ փոքրացուցիչ վերջածանց մըն է։

Ան կ՚առաջարկէ, որ ազգանունին առաջին մասը elge բառն է։ Միթչելենան կը վերակազմէ այս elge բառին նախորդ ձեւը եւ կը պնդէ, որ Elkano ազգանունը զարգացած է այս երկու լեզուական միաւորներուն միացումէն։ Ան նաեւ կը նկատէ, որ Elkano-ն տեղանուն մըն է։

Այս անունը [[Պասքերու Երկիր|Պասքերու երկրի]] տարբեր շրջաններուն մէջ կը հանդիպի իբրեւ փոքր տեղավայրերու անուն, ինչպէս նաեւ [[Նաւառա|Նաւառայի]] մէջ գտնուող գիւղի մը անունն է։

== Ծանօթագրութիւններ ==</text>
      <sha1>4pydzq6opqxhjvb2jg7oahbu36wwkni</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>