Հայկական Համացանցային Համալսարան

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="hyw">
  <siteinfo>
    <sitename>Ուիքիփետիա</sitename>
    <dbname>hywwiki</dbname>
    <base>https://hyw.wikipedia.org/wiki/%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%82%D5%B8%D6%80_%D4%B7%D5%BB</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Մեդիա</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Սպասարկող</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Քննարկում</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Մասնակից</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Մասնակցի քննարկում</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Ուիքիփետիա</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Ուիքիփետիայի քննարկում</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Պատկեր</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Պատկերի քննարկում</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki քննարկում</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Կաղապար</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Կաղապարի քննարկում</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Օգնություն</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Օգնության քննարկում</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Ստորոգութիւն</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Կատեգորիայի քննարկում</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Մոդուլ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Մոդուլի քննարկում</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Հայկական Համացանցային Համալսարան</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32205</id>
    <revision>
      <id>256117</id>
      <parentid>252647</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T06:26:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NA edits</username>
        <id>14749</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>256117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7885" sha1="nj6j7szvgm35uuuzzwfkj9dogk91s3s" xml:space="preserve">
 

'''ՀԲԸՄ Հայկական Համացանցային Համալսարանը''' ('''ՀՀՀ''') հաւատարմագրուած առցանց ուսումնական հաստատութիւն մըն է, որ արդի արհեստագիտութեան  միջոցով կը նպաստէ հայագիտական առարկաներու ուսուցման եւ զարգացման:  Թէեւ Համալսարանի գրասենեակը կը գտնուի [[Երեւան]] ([[Հայաստան]]), բայց ծրագիրները հիմնական կը ծառայեն  &lt;nowiki/&gt;[[Հայկական Սփիւռք|հայկական սփիւռքին]], ուր հայերէն սորվելու հնարաւորութիւնները համայնքէ համայնք կը տարբերին: ՀՀՀ-ի առաքելութիւնն է պահպանել հայկական ինքնութիւնը տրամադրելով հայկական կրթութիւն աշխարհատարած ուսանողներուն, անկախ անոնց տարիքէն, բնակութեան վայրէն կամ գիտելիքներու մակարդակէն։&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.amerikayidzayn.com/a/4666923.html|title=Հայկական վիրտուալ համալսարան, որտեղ հայերեն են սովորում առցանց|last=Թարջիմանյան|first=Արման|date=2018-11-21|website=«Ամերիկայի Ձայն»|language=hy|access-date=2026-07-01}}&lt;/ref&gt; 

ՀՀՀ-ը զարկ տալով հայկական մշակոյթի տարածմանն ու ընկերային հաղորդակցութեանը, կը ձգտի ստեղծել երեւութական համայնք մը այն ուսանողներուն համար, որոնք կը փափաքին հայագիտական կրթութիւն ստանալ: Այսօր, ՀՀՀ-ը ունի աւելի քան 47,500 ուսանող՝ 140 երկրէ:&lt;ref&gt;{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=W85xSvNZS5E|title=Հայկական վիրտուալ համալսարանում ամեն օր հազարավոր սփյուռքահայեր սովորում են հայերեն|date=2022-05-30|last=Arm Gov|access-date=2026-07-01|via=YouTube}}&lt;/ref&gt; Ուսանողները դասընթացքը (դասընթացքները) աւարտելէ ետք կրնան ստանալ վարկանիշ (credit) եւ փոխանցել ուսումնական այլ հաստատութիւններուն: 

== Պատմութիւն ==
ՀՀՀ-ը հիմնուած է 2004-ին, [[Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութիւն|ՀԲԸՄ]]–ի Սիլիքոն Վալիի մասնաճիւղի նախաձեռնութեամբ: Նպատակն է նորարար մօտեցումով ուսուցանել [[Հայերէն|հայոց լեզու]], [[Հայոց Պատմութիւն|պատմութիւն]] եւ [[Հայկական Մշակոյթ|մշակոյթ]] բոլոր անոնց, որոնք հայկական վարժարան յաճախելու կարելիութիւնը կամ հնարաւորութիւնը չունին: 2009-ին, հայոց լեզուի եւ հայոց պատմութեան դասընթացքներով սկիզբ առած ծրագիրը ամբողջացած է մշակոյթի եւ [[Ճատրակ|ճատրակի]] դասընթացքներով, որոնք կ'ուսուցանուին ութը լեզուներով՝ արեւելահայերէնով, արեւմտահայերէնով, անգլերէնով, ֆրանսերէնով, ռուսերէնով, սպաներէնով, թրքերէնով եւ փորթուկալերէնով:

ՀՀՀ-ը, հիպրիթ ծրագիրի միջոցով՝ աւանդական եւ առցանց ուսուցման զուգորդումով, կը համագործակցի աշխարհատարած 91 կրթական հաստատութիւններու եւ հայկական վարժարաններու հետ, տրամադրելով կրթական նոր ծրագիրներ՝ նորարար մօտեցումով: 

2014-էն ի վեր ՀՀՀ-ը իր պատրաստած եւ հրապարակած ել. գիրքերու շարքով կը ներկայացնէ Հայաստանի պատմութիւնը, աշխարհագրութիւնը, մշակոյթը եւ գեղատեսիլ վայրերը: Տեսանիւթերով, լուսանկարներով, եռաչափ պատկերներով (3D), համայնապատկերներով յագեցած ել. գիրքերը այսօր ունին աւելի քան 40 000 հետեւորդ եւ ընթերցող:  ՀՀՀ-ի ել. գիրքերը՝ «Հայկական Բարձրաւանդակը»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://armenpress.am/hy/article/747891|title=Վիրտուալ համալսարանը ստեղծել է հայկական մշակույթը և պատմությունը ներկայացնող էլեկտրոնային գիրք|date=2014-01-29|website=Armenpress|language=hy|accessdate=2026-07-09}}&lt;/ref&gt;, «Բացայայտենք Երեւանը»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aravot.am/2015/04/01/556825/|title=«Բացահայտենք Երևանը» էլեկտրոնային գրքի շնորհանդես՝ Երևանի քաղաքապետարանում|last=Peyotto.com|website=www.aravot.am|language=en|accessdate=2026-07-09}}&lt;/ref&gt;, «Վայոց Ձոր»ը&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://armenpress.am/hy/article/940582|title=Հայաստանը Վաշինգտոնում Սմիթսոնյան «ֆոլքլայֆ» փառատոնին ներկայացվել է նաև «Վայոց Ձոր» էլեկտրոնային գրքի միջոցով|date=2018-07-11|website=Armenpress|language=hy|accessdate=2026-07-09}}&lt;/ref&gt; եւ «Կումայրիէն մինչեւ Գիւմրի»ն&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://armenpress.am/hy/article/1071057|title=Կայացել է «Կումայրիից մինչև Գյումրի» ինտերակտիվ մուլտիմեդիա էլեկտրոնային ուղեցույցի առցանց շնորհանդեսը|date=2021-12-17|website=Armenpress|language=hy|accessdate=2026-07-09}}&lt;/ref&gt; տրամադրուած են տարբեր լեզուներով:

ՀՀՀ-ը նաեւ կ'իրականացնէ STEP.ai  ծրագիրը, որ պատրաստուած է ՀԲԸՄ-ի Սիլիքոն Վալիի մասնաճիւղի, Տեղեկատուական եւ հաղորդակցութեան տեխնոլոկիաներու գործատուներու միութեան (UEICT), Synopsys Armenia-ի համագործակցութեամբ եւ [[:hy:Սինոփսիս|Synopsys]] հիմնադրամի հովանաւորութեամբ: Հայաստանի վարժարաններուն համար նախատեսուած STEP.ai արհեստական բանականութեան կրթական ծրագիրը հաաւատարմագրուած է ՀՀ կրթութեան, գիտութեան, մշակոյթի եւ սփորթի նախարարութեան կողմէ: Այս ծրագիրի նպատակն է աշակերտներուն սորվեցնել արհեստական բանականութեան եւ մեքենայական ուսուցման հիմունքները՝ արհեստագիտութեան ոլորտին մէջ արագ առաջընթաց արձանագրելու միտումով: 2025–2026 ուսումնական տարեշրջանին ընդգրկուած է 15 վարժարան։&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.1lurer.am/hy/2025/09/15/1/1380296|title=Ավագ դպրոցներում կներդրվեն «STEP.ai-արհեստական բանականություն» ուսումնական ծրագրերը|date=2025-09-15|website=www.1lurer.am|language=hy|accessdate=2026-07-09}}&lt;/ref&gt;

== Յղումներ՝ ==
{{Ծանցանկ}}

== Արտաքին յղումներ ==

* [http://www.avc-agbu.org/why ՀԲԸՄ ՀՀՀ]
* [https://agbu.am/am ՀԲԸՄ]
[[Ստորոգութիւն:Հայկական դպրոցներ]]
[[Ստորոգութիւն:ՀԲԸՄ]]</text>
      <sha1>nj6j7szvgm35uuuzzwfkj9dogk91s3s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Մանուէլ Ազատիկեան</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33583</id>
    <revision>
      <id>256118</id>
      <parentid>256111</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T11:48:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>256118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10446" sha1="a39xpn3feidrl30cezlvukbszkh3gv0" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}
'''Մանուէլ Ազատիկեան''' ({{ԱԾ}}), հայ գեղանկարիչ։

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է [[Օսմանեան Կայսրութիւն|Օսմանեան կայսրութեան]] [[Մալաթիա]] քաղաքին մէջ՝ մայրական կողմէ գիւղի չափաւոր ազդեցիկ ընտանիքի մը մէջ։ Մանուէլ իր նկարչական տաղանդը ցուցաբերած է վաղ տարիքէն։ Անոր ծննդեան ատեն, անոր ազգականներէն շատեր արդէն սկսած էին գաղթել Միացեալ Նահանգներ՝ աւելի լաւ կեանք փնտռելու եւ իբրեւ հայ իրենց դիմագրաւած հալածանքներէն խուսափելու համար։ Անոր հայրը՝ Ճորճ Ազատիկեան, 1908 թուականին տեղափոխուած է Ամերիկա, որպէսզի ճանապարհ հարթէ իր կնոջ եւ երկու զաւակներուն համար, որոնք հոն միացած են իրեն 1912 թուականի Յունիսին։ Ազատիկեաններու ընտանիքը բնակութիւն հաստատած է Ֆիլատելֆիոյ մէջ, ուր անոր մայրական կողմի ազգականները հաստատուած էին Հիւսիսային Ֆիլատելֆիա եւ ընդունուած՝ տեղւոյն հանրային դպրոցը։ Մանուէլ հոն ուսանած է երեք տարի՝ մինչեւ 1915 թուականը։ 13 տարեկան հասակին ստիպուած եղած է ձգել դպրոցը՝ օգնելու համար իր աղքատ ընտանիքին։  

== Կրթութիւն ==
Քանի մը տարի աշխատելէ ետք, Ազատիկեան ընդունուեցաւ Փենսիլվանիոյ Գեղարուեստի Ակադեմիան, ուր արագօրէն դարձաւ ակադեմիայի լաւագոյն ուսանողներէն մէկը՝ աւարտելով իր առաջին տարեշրջանը ընդամէնը երկու ամսուան ընթացքին։ Մանուէլի համար ասիկա շատ դժուար ժամանակաշրջան մըն էր․ ցերեկը դրամ կը վաստկէր՝ կատարելով տարբեր աշխատանքներ, իսկ երեկոյեան կը հետեւէր դասընթացքներու։ Նկարչութիւն ուսանեցաւ հաստատութեան գլխաւոր դասախօս [[Ռոպերթ Վոննոհ|Ռոպերթ Վոննոհի]] մօտ։ Ազատիկեանի «Նաթիւրմորթ» իւղաներկ կտաւը ցուցադրուեցաւ եւ վաճառուեցաւ 1921 թուականին Գեղարուեստի Ակադեմիայի 116-րդ ամէնամեայ ցուցահանդէսին&lt;ref&gt;''Catalogue of the annual exhibition'', Pennsylvania Academy of the Fine Arts, p. 52&lt;/ref&gt;։ Ան նաեւ քանդակեց Պարթենոնի «Երեք Ճակատագիր» հնագոյն գործը, որ դպրոցին կողմէ ընկալուեցաւ իբրեւ կատարեալ կրկնօրինակ։ Անիկա ցուցադրուեցաւ նաեւ Անկախ Նկարիչներու Ընկերութեան մէջ։ Անոր աշխատանքներուն հիմնական մասը բաղկացած էր նաթիւրմորթներէ, դիմանկարներէ եւ բնանկարներէ։ 

== Ուսումը Եւրոպայի Մէջ ==
Ինստիտուտը աւարտելէ ետք, Մանուէլ կրթաթոշակ ստացաւ նիւեորքաբնակ գործարար Արշակ Կարակէօզեանէն՝ [[Փարիզ|Փարիզի]] մէջ ուսանելու համար։ Ան ուսանեցաւ «Կրան Շոմիէր» ակադեմիային (Académie de la Grande Chaumière) մէջ․ այն ատենուան ֆրանսական յօդուածի մը մէջ գրուած էր, թէ հակառակ անոր որ ան անհայտ էր Փարիզի մէջ, բայց իր ճշգրտութեան եւ տաղանդին շնորհիւ պիտի շատ արագ հռչակաշահ դառնար։ Այս շրջանին Մանուէլ նկարեց իր գլուխգործոցը՝ «Ռուս Բանաստեղծը», որ Ճոն Սինկըր Սարճենթը (John Singer Sargent) գնահատեց՝ նշելով, որ անիկա կը գերազանցէ իր իսկ որոշ աշխատանքները։ Ազատիկեանի գործերուն գնորդները չէին գիտեր, որ նկարիչը ընդամէնը երիտասարդ ուսանող մըն էր։ Փարիզ գտնուած միջոցին ան մտերիմ էր իր մօրեղբօր՝ հայ յայտնի գրող Ռուբէն Որբերեանի հետ։ Ազատիկեան նաեւ որոշ ժամանակ աշխատեցաւ [[Հռոմ|Հռոմի]] մէջ, նախքան 1923 թուականին Ամերիկա վերադառնալը, հաւանաբար՝ հօր հիւանդութեան պատճառով։ Վերադառնալով տուն՝ ան պարզեց, որ հայրը մահացած էր ատկէ երկու ամիս առաջ։

== Խոստումնալից Յաջողութիւն եւ Յանկարծակի Մահ ==
Վերադառնալով Ֆիլատելֆիա՝ Մանուէլ վշտի եւ յարմարուողականութեան դժուար շրջան մը ապրեցաւ։ Հիւսիսային Ֆիլատելֆիոյ բազմաբնակարան շէնքերուն մէջ անոր ընտանեկան տունը չնպաստեց իր տաղանդի զարգացման, եւ այդ պատճառով ան իր հայեացքը ուղղեց դէպի Նիւ Եորք քաղաք։ Այնտեղ փնտռեց իր ազգականը՝ լուսանկարիչ Լէօ Գանանեանը։ Անոնք միասին բնակարան մը վարձեցին, ինչ որ թոյլ տուաւ Մանուէլի աւելի լաւ կեդրոնանալու իր արուեստին վրայ։ Դատկէ անմիջապէս ետք Մանուէլ սկսաւ ցաւ նկատել ողնաշարի ստորին հատուածին մէջ, որ բժիշկին կողմէ ախտորոշուեցաւ իբրեւ լումպակօ։ Այնուամենայնիւ, վիճակը շարունակեց վատթարանալ՝ առաջացնելով ախորժակի եւ կշիռքի կորուստ։ Միեւնոյն ատեն՝ 1924 թուականին, ան հանդիպեցաւ լուսանկարչի մը, որ կը սպասարկէր Պրոտուէյի եւ կինոյի աստղերուն։ Այս շփման միջոցով ան ծանօթացաւ հռչակաւոր դերասանուհի Հէյզըլ Տոունի (Hazel Dawn) հետ, որ զինք հրաւիրեց Ամիթիվիլի իր կալուածը՝ նկարելու իր դիմանկարը։ Երեք շաբաթ շարունակ ան նկարեց դերասանուհին՝ յաղթահարելով ցաւը, մինչեւ Օգոստոսի վերջաւորութեան օր մը, երբ անոր վիճակը կտրուկ վատթարացաւ։ Տիկին Տոուն զինք շտապ ուղարկեց իր քերայրին՝ Նիւ Եորքի յայտնի բժիշկ Էմմեթ Պրաունինկի մօտ, որ հայտնաբերեց, թէ Մանուէլ մահացու հիւանդ է քաղցկեղով։ Ան ապրելու մէկ ամիսէն ալ քիչ ժամանակ ունէր եւ վերադարձաւ [[Ֆիլատելֆիա]]՝ մօր տունը։ Տոուն ընդհատեց իր դերասանական աշխատանքը, որպէսզի երթայ Մանուէլի մօտ եւ մխիթարէ զինք։ Մանուէլ մահացաւ ընդամէնը քանի մը շաբաթ ետք։

== Ժառանգութիւն ==
Ազատիկեանի մահէն ետք Հէյզըլ Տոուն փորձեց աշխարհին պատմել անոր պատմութիւնը։ Ան կապ հաստատեց ''New York Daily Graphic'' թերթին հետ եւ պատմեց անոր պատմութիւնը, որ տպագրուեցաւ 1924 թուականի Դեկտեմբեր 6-ի համարին մէջ։ Ասիկա ցանկալի արդիւնք չտուաւ, եւ Մանուէլի մայրը խնդրեց, որ Նիւ Եորքի մէջ գտնուող իր նկարները ուղարկուին իրեն Ֆիլատելֆիա՝ «Ճերրեհիան Րաք» (''Jerrehian Rug'') ընկերութեան միջոցով։ Նկարները երբեք չհասան իրեն․ սակայն ենթադրուեցաւ, որ անոնք հասած էին Ֆիլատելֆիա, բայց ինչ-որ պահի անհետացած էին։ Նման ճակատագրէ խուսափելու համար այն նկարները, որոնք գտնուած էին ընտանիքին մօտ, քանի մը տասնամեակ ետք քոյրը նուիրաբերեց Փենսիլվանիոյ Գեղարուեստի Ակադեմիային, սակայն նման նկարներու մասին որեւէ գրառում չկայ։

Ի սկզբանէ Մանուէլ թաղուած էր իր հօր հետ Ֆիլատելֆիոյ «Օտտ Ֆելոուս» գերեզմանատան մէջ՝ մինչեւ անոր 1951 թուականին փակուիլը, որմէ ետք աճիւնը տեղափոխուեցաւ Փենսիլվանիա նահանգի Ռոքլեջ քաղաքին մէջ գտնուող «Լոունվիւ» գերեզմանատուն։

== Պատկերասրահ ==
&lt;gallery&gt;
Պատկեր:SpringInTheValleyAzadigian.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SpringInTheValleyAzadigian.jpg|alt=
Պատկեր:&quot;Hilltop Landscape&quot; by Manuel Azadigian.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%22Hilltop_Landscape%22_by_Manuel_Azadigian.jpg|alt=
Պատկեր:&quot;Hanging Clothes&quot; by Manuel Azadigian.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%22Hanging_Clothes%22_by_Manuel_Azadigian.jpg|alt=
Պատկեր:&quot;Fontaine de l'Observatoire, Paris&quot; by Manuel Azadigian.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%22Fontaine_de_l'Observatoire,_Paris%22_by_Manuel_Azadigian.jpg|alt=
&lt;/gallery&gt;

== Ծանօթագրութիւններ ==

== Աղբիւրներ ==

* [https://tert.nla.am/archive/NLA%20TERT/Aliq%20Tehran/2001/158_ocr.pdf «Ալիք» օրաթերթ, 5 Օգոստոս 2001, էջ 4 եւ 6։]

[[Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ]]
[[Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչներ այբբենական կարգով]]</text>
      <sha1>a39xpn3feidrl30cezlvukbszkh3gv0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>256119</id>
      <parentid>256118</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T11:51:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maral Dikbikian</username>
        <id>4797</id>
      </contributor>
      <origin>256119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10724" sha1="nqa64nq3641vlyl1ww1b3ynfnkuxkum" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}
'''Մանուէլ Ազատիկեան'''&lt;ref&gt;{{Citation|title=Մանվել Ազատիկյան|url=https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%84%D5%A1%D5%B6%D5%BE%D5%A5%D5%AC_%D4%B1%D5%A6%D5%A1%D5%BF%D5%AB%D5%AF%D5%B5%D5%A1%D5%B6&amp;oldid=9076325|date=2024-01-28|accessdate=2026-10-20|language=hy}}&lt;/ref&gt; ({{ԱԾ}}), հայ գեղանկարիչ։

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է [[Օսմանեան Կայսրութիւն|Օսմանեան կայսրութեան]] [[Մալաթիա]] քաղաքին մէջ՝ մայրական կողմէ գիւղի չափաւոր ազդեցիկ ընտանիքի մը մէջ։ Մանուէլ իր նկարչական տաղանդը ցուցաբերած է վաղ տարիքէն։ Անոր ծննդեան ատեն, անոր ազգականներէն շատեր արդէն սկսած էին գաղթել Միացեալ Նահանգներ՝ աւելի լաւ կեանք փնտռելու եւ իբրեւ հայ իրենց դիմագրաւած հալածանքներէն խուսափելու համար։ Անոր հայրը՝ Ճորճ Ազատիկեան, 1908 թուականին տեղափոխուած է Ամերիկա, որպէսզի ճանապարհ հարթէ իր կնոջ եւ երկու զաւակներուն համար, որոնք հոն միացած են իրեն 1912 թուականի Յունիսին։ Ազատիկեաններու ընտանիքը բնակութիւն հաստատած է Ֆիլատելֆիոյ մէջ, ուր անոր մայրական կողմի ազգականները հաստատուած էին Հիւսիսային Ֆիլատելֆիա եւ ընդունուած՝ տեղւոյն հանրային դպրոցը։ Մանուէլ հոն ուսանած է երեք տարի՝ մինչեւ 1915 թուականը։ 13 տարեկան հասակին ստիպուած եղած է ձգել դպրոցը՝ օգնելու համար իր աղքատ ընտանիքին։  

== Կրթութիւն ==
Քանի մը տարի աշխատելէ ետք, Ազատիկեան ընդունուեցաւ Փենսիլվանիոյ Գեղարուեստի Ակադեմիան, ուր արագօրէն դարձաւ ակադեմիայի լաւագոյն ուսանողներէն մէկը՝ աւարտելով իր առաջին տարեշրջանը ընդամէնը երկու ամսուան ընթացքին։ Մանուէլի համար ասիկա շատ դժուար ժամանակաշրջան մըն էր․ ցերեկը դրամ կը վաստկէր՝ կատարելով տարբեր աշխատանքներ, իսկ երեկոյեան կը հետեւէր դասընթացքներու։ Նկարչութիւն ուսանեցաւ հաստատութեան գլխաւոր դասախօս [[Ռոպերթ Վոննոհ|Ռոպերթ Վոննոհի]] մօտ։ Ազատիկեանի «Նաթիւրմորթ» իւղաներկ կտաւը ցուցադրուեցաւ եւ վաճառուեցաւ 1921 թուականին Գեղարուեստի Ակադեմիայի 116-րդ ամէնամեայ ցուցահանդէսին&lt;ref&gt;''Catalogue of the annual exhibition'', Pennsylvania Academy of the Fine Arts, p. 52&lt;/ref&gt;։ Ան նաեւ քանդակեց Պարթենոնի «Երեք Ճակատագիր» հնագոյն գործը, որ դպրոցին կողմէ ընկալուեցաւ իբրեւ կատարեալ կրկնօրինակ։ Անիկա ցուցադրուեցաւ նաեւ Անկախ Նկարիչներու Ընկերութեան մէջ։ Անոր աշխատանքներուն հիմնական մասը բաղկացած էր նաթիւրմորթներէ, դիմանկարներէ եւ բնանկարներէ։ 

== Ուսումը Եւրոպայի Մէջ ==
Ինստիտուտը աւարտելէ ետք, Մանուէլ կրթաթոշակ ստացաւ նիւեորքաբնակ գործարար Արշակ Կարակէօզեանէն՝ [[Փարիզ|Փարիզի]] մէջ ուսանելու համար։ Ան ուսանեցաւ «Կրան Շոմիէր» ակադեմիային (Académie de la Grande Chaumière) մէջ․ այն ատենուան ֆրանսական յօդուածի մը մէջ գրուած էր, թէ հակառակ անոր որ ան անհայտ էր Փարիզի մէջ, բայց իր ճշգրտութեան եւ տաղանդին շնորհիւ պիտի շատ արագ հռչակաշահ դառնար։ Այս շրջանին Մանուէլ նկարեց իր գլուխգործոցը՝ «Ռուս Բանաստեղծը», որ Ճոն Սինկըր Սարճենթը (John Singer Sargent) գնահատեց՝ նշելով, որ անիկա կը գերազանցէ իր իսկ որոշ աշխատանքները։ Ազատիկեանի գործերուն գնորդները չէին գիտեր, որ նկարիչը ընդամէնը երիտասարդ ուսանող մըն էր։ Փարիզ գտնուած միջոցին ան մտերիմ էր իր մօրեղբօր՝ հայ յայտնի գրող Ռուբէն Որբերեանի հետ։ Ազատիկեան նաեւ որոշ ժամանակ աշխատեցաւ [[Հռոմ|Հռոմի]] մէջ, նախքան 1923 թուականին Ամերիկա վերադառնալը, հաւանաբար՝ հօր հիւանդութեան պատճառով։ Վերադառնալով տուն՝ ան պարզեց, որ հայրը մահացած էր ատկէ երկու ամիս առաջ։

== Խոստումնալից Յաջողութիւն եւ Յանկարծակի Մահ ==
Վերադառնալով Ֆիլատելֆիա՝ Մանուէլ վշտի եւ յարմարուողականութեան դժուար շրջան մը ապրեցաւ։ Հիւսիսային Ֆիլատելֆիոյ բազմաբնակարան շէնքերուն մէջ անոր ընտանեկան տունը չնպաստեց իր տաղանդի զարգացման, եւ այդ պատճառով ան իր հայեացքը ուղղեց դէպի Նիւ Եորք քաղաք։ Այնտեղ փնտռեց իր ազգականը՝ լուսանկարիչ Լէօ Գանանեանը։ Անոնք միասին բնակարան մը վարձեցին, ինչ որ թոյլ տուաւ Մանուէլի աւելի լաւ կեդրոնանալու իր արուեստին վրայ։ Դատկէ անմիջապէս ետք Մանուէլ սկսաւ ցաւ նկատել ողնաշարի ստորին հատուածին մէջ, որ բժիշկին կողմէ ախտորոշուեցաւ իբրեւ լումպակօ։ Այնուամենայնիւ, վիճակը շարունակեց վատթարանալ՝ առաջացնելով ախորժակի եւ կշիռքի կորուստ։ Միեւնոյն ատեն՝ 1924 թուականին, ան հանդիպեցաւ լուսանկարչի մը, որ կը սպասարկէր Պրոտուէյի եւ կինոյի աստղերուն։ Այս շփման միջոցով ան ծանօթացաւ հռչակաւոր դերասանուհի Հէյզըլ Տոունի (Hazel Dawn) հետ, որ զինք հրաւիրեց Ամիթիվիլի իր կալուածը՝ նկարելու իր դիմանկարը։ Երեք շաբաթ շարունակ ան նկարեց դերասանուհին՝ յաղթահարելով ցաւը, մինչեւ Օգոստոսի վերջաւորութեան օր մը, երբ անոր վիճակը կտրուկ վատթարացաւ։ Տիկին Տոուն զինք շտապ ուղարկեց իր քերայրին՝ Նիւ Եորքի յայտնի բժիշկ Էմմեթ Պրաունինկի մօտ, որ հայտնաբերեց, թէ Մանուէլ մահացու հիւանդ է քաղցկեղով։ Ան ապրելու մէկ ամիսէն ալ քիչ ժամանակ ունէր եւ վերադարձաւ [[Ֆիլատելֆիա]]՝ մօր տունը։ Տոուն ընդհատեց իր դերասանական աշխատանքը, որպէսզի երթայ Մանուէլի մօտ եւ մխիթարէ զինք։ Մանուէլ մահացաւ ընդամէնը քանի մը շաբաթ ետք։

== Ժառանգութիւն ==
Ազատիկեանի մահէն ետք Հէյզըլ Տոուն փորձեց աշխարհին պատմել անոր պատմութիւնը։ Ան կապ հաստատեց ''New York Daily Graphic'' թերթին հետ եւ պատմեց անոր պատմութիւնը, որ տպագրուեցաւ 1924 թուականի Դեկտեմբեր 6-ի համարին մէջ։ Ասիկա ցանկալի արդիւնք չտուաւ, եւ Մանուէլի մայրը խնդրեց, որ Նիւ Եորքի մէջ գտնուող իր նկարները ուղարկուին իրեն Ֆիլատելֆիա՝ «Ճերրեհիան Րաք» (''Jerrehian Rug'') ընկերութեան միջոցով։ Նկարները երբեք չհասան իրեն․ սակայն ենթադրուեցաւ, որ անոնք հասած էին Ֆիլատելֆիա, բայց ինչ-որ պահի անհետացած էին։ Նման ճակատագրէ խուսափելու համար այն նկարները, որոնք գտնուած էին ընտանիքին մօտ, քանի մը տասնամեակ ետք քոյրը նուիրաբերեց Փենսիլվանիոյ Գեղարուեստի Ակադեմիային, սակայն նման նկարներու մասին որեւէ գրառում չկայ։

Ի սկզբանէ Մանուէլ թաղուած էր իր հօր հետ Ֆիլատելֆիոյ «Օտտ Ֆելոուս» գերեզմանատան մէջ՝ մինչեւ անոր 1951 թուականին փակուիլը, որմէ ետք աճիւնը տեղափոխուեցաւ Փենսիլվանիա նահանգի Ռոքլեջ քաղաքին մէջ գտնուող «Լոունվիւ» գերեզմանատուն։

== Պատկերասրահ ==
&lt;gallery&gt;
Պատկեր:SpringInTheValleyAzadigian.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:SpringInTheValleyAzadigian.jpg|alt=
Պատկեր:&quot;Hilltop Landscape&quot; by Manuel Azadigian.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%22Hilltop_Landscape%22_by_Manuel_Azadigian.jpg|alt=
Պատկեր:&quot;Hanging Clothes&quot; by Manuel Azadigian.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%22Hanging_Clothes%22_by_Manuel_Azadigian.jpg|alt=
Պատկեր:&quot;Fontaine de l'Observatoire, Paris&quot; by Manuel Azadigian.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%22Fontaine_de_l'Observatoire,_Paris%22_by_Manuel_Azadigian.jpg|alt=
&lt;/gallery&gt;

== Աղբիւրներ ==

* [https://tert.nla.am/archive/NLA%20TERT/Aliq%20Tehran/2001/158_ocr.pdf «Ալիք» օրաթերթ, 5 Օգոստոս 2001, էջ 4 եւ 6։]

== Ծանօթագրութիւններ ==
[[Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ]]
[[Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչներ այբբենական կարգով]]
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>nqa64nq3641vlyl1ww1b3ynfnkuxkum</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Խաչիկ Թահթաճեան</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33584</id>
    <revision>
      <id>256114</id>
      <timestamp>2026-10-19T12:25:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Խաչիկ Թահթաճեան''' ({{ԱԾ}}), հայ զարդանկարիչ արուեստագէտ։  == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է [[Կոստանդնուպոլիս]]։ Նախնական կրթութիւնը ստացածէ ծննդավայրը։ Իբրեւ գեղագրութեան ուսուցիչ, կէս դարէ աւելի պաշտօնավարած է Պոլսոյ հայկական եւ ֆրանսական վարժարա...»:</comment>
      <origin>256114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="681" sha1="8nchzgopk3lfb5w9dm3hlebfv5u7lc8" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}
'''Խաչիկ Թահթաճեան''' ({{ԱԾ}}), հայ զարդանկարիչ արուեստագէտ։

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է [[Կոստանդնուպոլիս]]։ Նախնական կրթութիւնը ստացածէ ծննդավայրը։ Իբրեւ գեղագրութեան ուսուցիչ, կէս դարէ աւելի պաշտօնավարած է Պոլսոյ հայկական եւ ֆրանսական վարժարանները։ 

== Աղբիւրներ ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
[[Ստորոգութիւն:Հայ արուեստագէտներ]]
[[Ստորոգութիւն:Արուեստագէտներ]]</text>
      <sha1>8nchzgopk3lfb5w9dm3hlebfv5u7lc8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Մկրտիչ Ճիւանեան</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33585</id>
    <revision>
      <id>256115</id>
      <timestamp>2026-10-19T12:39:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Մկրտիչ Ճիւանեան''' ({{ԱԾ}}), հայ [[Գեղանկարչութիւն|գեղանկարիչ]]։  == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է է Պէշիկթաշ։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է տեղի վարժարանը։   == Ծանօթագրութիւններ == {{Ծնթ․ցանկ}} [[Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ]] Ստորոգութիւն:Գեղանկարի...»:</comment>
      <origin>256115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="521" sha1="3i4iwxc80sa8tjrzu0zqjvgftjc62wu" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}
'''Մկրտիչ Ճիւանեան''' ({{ԱԾ}}), հայ [[Գեղանկարչութիւն|գեղանկարիչ]]։

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է է Պէշիկթաշ։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է տեղի վարժարանը։ 

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ]]
[[Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչներ այբբենական կարգով]]</text>
      <sha1>3i4iwxc80sa8tjrzu0zqjvgftjc62wu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Արսէն Շապանեան</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33586</id>
    <revision>
      <id>256116</id>
      <timestamp>2026-10-19T12:48:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Azniv Stepanian</username>
        <id>8</id>
      </contributor>
      <comment>Նոր էջ «{{Տեղեկաքարտ Անձ}} '''Արսէն Շապանեան''' ({{ԱԾ}}), հայ գեղանկարիչ։  == Կենսագրական գիծեր == Ծնած է Արեւմտեան Հայաստանի [[Կարին]] գաւառի Սունինց գիւղը։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է տեղի Արծնեան վարժարանը, ուր նաեւ ստացած է [[Գեղանկարչութիւն|նկարչութեան]] առաջին դասերը։    ==...»:</comment>
      <origin>256116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="745" sha1="lo11xyp7vany9592yl068re3u9wn8kq" xml:space="preserve">{{Տեղեկաքարտ Անձ}}
'''Արսէն Շապանեան''' ({{ԱԾ}}), հայ գեղանկարիչ։

== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Արեւմտեան Հայաստանի [[Կարին]] գաւառի Սունինց գիւղը։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է տեղի Արծնեան վարժարանը, ուր նաեւ ստացած է [[Գեղանկարչութիւն|նկարչութեան]] առաջին դասերը։  

== Ծանօթագրութիւններ ==
{{Ծնթ․ցանկ}}
[[Ստորոգութիւն:Հայ գեղանկարիչներ]]
[[Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչներ]]
[[Ստորոգութիւն:Գեղանկարիչներ այբբենական կարգով]]</text>
      <sha1>lo11xyp7vany9592yl068re3u9wn8kq</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>