Wikipedia iawiki https://ia.wikipedia.org/wiki/Pagina_principal MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter Multimedia Special Discussion Usator Discussion Usator Wikipedia Discussion Wikipedia File Discussion File MediaWiki Discussion MediaWiki Patrono Discussion Patrono Adjuta Discussion Adjuta Categoria Discussion Categoria Portal Discussion Portal Appendice Discussion Appendice TimedText TimedText talk Modulo Discussion Modulo Evento Discussion Evento 0 1335 697327 697229 2026-06-20T13:30:09Z InternetArchiveBot 40773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 697327 wikitext text/x-wiki {{infobox/articulo/instantia de entitate territorial}} '''Germania'''{{linfoX}},{{efn|''Deutschland'', {{IPA|de|ˈdɔʏtʃlant|lang|De-Deutschland.ogg}}}} officialmente le '''Republica Federal de Germania''',{{efn|''Bundesrepublik Deutschland'', {{IPA|de|ˈbʊndəsʁepuˌbliːk ˈdɔʏtʃlant|lang|De-Bundesrepublik Deutschland.ogg}}<ref>{{cite book|title=Duden, Aussprachewörterbuch|publisher=Dudenverlag|year=2005|isbn=978-3-411-04066-7|editor-last=Mangold|editor-first=Max|edition=6th|pages=271, 53f|language=de}}</ref>}} es un pais in [[Europa occidental|occidental]] e [[Europa central|central]]. Illo se trova inter le [[Mar Baltic]] e le [[Mar del Nord]] al nord con le [[Alpes]] al sud. Su dece-sex [[Statos de Germania|statos constituente]] ha [[Demographia de Germania|un population total]] de plus de 82 milliones, lo que face de illo le [[Stato membro del Union Europee|stato membro le plus populate del Union Europee]]. Germania confina con [[Danmark]] al nord; [[Polonia]] e le [[Republica Chec]] al est; [[Austria]] e [[Suissa]] al sud; e [[Francia]], [[Luxemburg]], [[Belgica]], e le [[Nederlandia]] al west. Le [[Capital de Germania|capital del nation]] e [[Lista de citates in Germania per population|citate le plus populate]] es [[Berlin]] e su principal centro financiari es [[Frankfurt]]; le area urban le plus grande es le [[Ruhr]]. == Geographia == Germania borda al nord con le [[Mar del Nord]], [[Danmark]] e le [[Mar Baltic]]; al est con [[Polonia]] e le [[Republica Chec]]; al sud con [[Austria]] e [[Switza]], e al west con [[Francia]], [[Luxemburg]], [[Belgica]] e le [[Paises Basse]]. == Historia == Durante le major parte de su historia, Germania esseva un termino geographic utilisate pro designar un area occupate per varie statos. Illo se convertiva in un stato unificate durante 74 annos ([[1871]]-[[1945]]), ma esseva dividite al fin del [[Secunde Guerra Mundial]] in le ''Republica Federal de Germania'' (RFG, cognoscite como Germania Occidental) e le ''[[Republica Democratic German]]'' (RDG, cognoscite como Germania Oriental). Le [[3 de octobre]] de [[1990]], le RDG deveniva parte del RFG, per lo que Germania deveniva un nation unificate. [[Berlin]] es le capital e le citate plus importante del moderne Germania. === Prehistoria === {{AP|Cultura del ceramica linear|Cultura de Unetice|Cultura del campos de urnas|Celtas}} Humanos antique esseva presente in Germania al minus 600.000 annos retro.<ref>{{Cite journal |last1=Wagner |first1=G. A |last2=Krbetschek |first2=M |last3=Degering |first3=D |last4=Bahain |first4=J.-J |last5=Shao |first5=Q |last6=Falgueres |first6=C |last7=Voinchet |first7=P |last8=Dolo |first8=J.-M |last9=Garcia |first9=T |last10=Rightmire |first10=G. P |date=27 August 2010 |title=Radiometric dating of the type-site for Homo heidelbergensis at Mauer, Germany |journal=[[Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|PNAS]] |volume=107 |issue=46 |pages=19726–19730 |doi=10.1073/pnas.1012722107 |pmc=2993404 |pmid=21041630 |doi-access=free}}</ref> Le prime fossile human non-moderne (le [[Homo neanderthalensis|Neanderthal]]) esseva discoperite in le [[Neandertal (valle)|Valle de Neander]].<ref>{{cite web|url=https://www.nhm.ac.uk/discover/who-were-the-neanderthals.html|publisher=Natural History Museum|title=Who were the Neanderthals?|last=Hendry|first=Lisa|date=5 May 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200330003649/https://www.nhm.ac.uk/discover/who-were-the-neanderthals.html|archivedate=30 March 2020|url-status=live}}</ref> Evidentia de humanos moderne con dates simile ha essite trovate in le [[Caves e arte del etate de glacie in le Jura suabe|Jura suabe]], includente [[Flauta paleolitic|flautas]] de 42.000 annos de etate que es le instrumentos musical le plus antique jam trovate,<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-18196349 |title=Earliest music instruments found |date=25 May 2012 |work=BBC News |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170903041534/http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-18196349 |archivedate=3 September 2017 }}</ref> le [[Homine-leon]] de 40.000 annos,<ref>{{Cite web |url=http://www.theartnewspaper.com/articles/Ice-Age-iLion-Mani-is-worlds-earliest-figurative-sculpture/28595 |title=Ice Age Lion Man is world's earliest figurative sculpture |date=31 January 2013 |website=[[The Art Newspaper]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150215162121/http://www.theartnewspaper.com/articles/Ice-Age-iLion-Mani-is-worlds-earliest-figurative-sculpture/28595 |archivedate=15 February 2015 }}</ref> e le [[Venus de Hohle Fels]] de 41.000 annos.<ref>{{cite journal|journal=Nature|volume=459|title=A female figurine from the basal Aurignacian of Hohle Fels Cave in southwestern Germany|last=Conard|first=Nicholas|year=2009|issue=7244|pages=248–252|doi=10.1038/nature07995|pmid=19444215}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.uni-tuebingen.de/en/news/press-releases/newsfullview-pressemitteilungen/article/es-muss-eigentlich-eine-frau-sein.html | title="It must be a woman" – The female depictions from Hohle Fels date to 40,000 years ago... | publisher=Universität Tübingen | date=22 July 2016| archive-url=https://web.archive.org/web/20161011145105/https://www.uni-tuebingen.de/en/news/press-releases/newsfullview-pressemitteilungen/article/es-muss-eigentlich-eine-frau-sein.html | archivedate=11 October 2016 | url-status=dead | df=mdy-all }}</ref> === Tribos germanic, frontiera roman e le Imperio Franc === {{AP|Cultura de Jastorf|Populos germanic|Periodo de migrationes|Regno franc}} [[File:Trier 012.JPG|thumb|[[Aula Palatina|Basilica de Constantino]] in [[Trier]] (''[[Augusta Treverorum]]''), construite in le seculo 4]] On pensa que le [[populos germanic]] [[Ethnogenesis|emergeva]] del [[Cultura de Jastorf|cultura de Jastorf]] durante le [[Etate de Bronzo nordic]] o le prime [[Etate de Ferro preroman]].<ref name="Heather">{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/place/Germany/History#ref58082 |title=Germany: Ancient History |last=Heather |first=Peter |author-link=Peter Heather |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica Online]] |accessdate=21 November 2020|archivedate=31 March 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190331232159/https://www.britannica.com/place/Germany/History#ref58082 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Germanic Tribes (Teutons)|website=History Files |url=https://www.historyfiles.co.uk/KingListsEurope/BarbarianGermanics.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200426121258/https://www.historyfiles.co.uk/KingListsEurope/BarbarianGermanics.htm |archivedate=26 April 2020 |url-status=live|accessdate=16 March 2020}}</ref> Ab le sud de [[Scandinavia]] e le [[Germania|nord de Germania]], illes se expandeva verso le sud, le est e le west, entrando in contacto con le tribos [[Celtas|celtic]], [[Populos iranian|iranian]], [[Baltos|baltic]] e [[Slavos antique|slave]].<ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/unset0000unse_g6n9/page/35 |title=Medieval Experience: 300–1400 |last=Claster |first=Jill N. |publisher=New York University Press |year=1982 |isbn=978-0-8147-1381-5 |page=[https://archive.org/details/unset0000unse_g6n9/page/35 35]}}</ref><ref>{{Cite book |editor-last=Hickey |editor-first=Raymond |chapter=Contact and the History of Germanic Languages|last=Roberge|first=Paul |title=The Handbook of Language Contact |date=2020 |publisher=John Wiley & Sons Ltd. |isbn=978-1119485025 |edition=2nd |pages=323–325|doi=10.1002/9781119485094.ch16 }}</ref> Le sud de Germania esseva habitate per populos de lingua celtic, qui pertineva al [[Cultura de La Tène|cultura de La Tène]] plus ample. Illes esseva plus tarde assimilate per le conquirentes germanic.<ref name="Heather2">{{cite web |last=Heather |first=Peter |author-link=Peter Heather |title=Germany: Ancient History |url=https://www.britannica.com/place/Germany/History#ref58082 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190331232159/https://www.britannica.com/place/Germany/History#ref58082 |archivedate=31 March 2019 |accessdate=21 November 2020 |website=[[Encyclopædia Britannica Online]] }}</ref> Sub [[Augusto]], le [[Imperio Roman]] comenciava a invader terras habitate per le tribos germanic, creante un breve provincia roman de [[Germania Antiqua]] inter le fluvios [[Rheno]] e [[Elba]]. In le anno 9 d.C., tres [[Legion roman|legiones roman]] esseva [[Battalia del Foreste de Teutoburg|vincite]] per [[Arminio]] in le [[Battalia del Foreste de Teutoburg]].<ref>{{cite book|page=13|title=The Battle That Stopped Rome: Emperor Augustus, Arminius, and the Slaughter of the Legions in the Teutoburg Forest|last=Wells|first=Peter|publisher=W. W. Norton & Company|year=2004|isbn=978-0-393-35203-0}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bordewich |first=Fergus M. |title=The Ambush That Changed History |url=https://www.smithsonianmag.com/history/the-ambush-that-changed-history-72636736/ |date=September 2006 |website=Smithsonian Magazine}}</ref> Le resultato de iste battalia dissuadeva le romanos de lor ambition de conquirer [[Germania]] e es assi considerate un del eventos le plus importante in le [[Historia de Europa|historia europee]].{{sfn|Murdoch|2004|p=57}} Verso le anno 100 d.C., quando [[Tacito]] scribeva ''[[Germania (libro)|Germania]]'', le tribos germanic se habeva stabilite al longo del Rheno e del Danubio (le [[Limes Germanicus]]), occupante le major parte del Germania moderne.<ref>{{Cite web |title=Frontiers of the Roman Empire – The Lower German Limes |url=https://whc.unesco.org/en/list/1631/ |accessdate=10 April 2025 |publisher=UNESCO}}</ref> Tamen, [[Baden-Württemberg]], le sud de [[Bavaria]], le sud de [[Hesse]] e le [[Renania]] occidental habeva [[Guerras germanic|essite incorporate]] in [[Provincia roman|provincias roman]].{{sfn|Fulbrook |1991|pp=9–13}}<ref>{{Cite journal |last=Modi |first=J. J. |date=1916 |title=The Ancient Germans: Their History, Constitution, Religion, Manners and Customs |url=https://archive.org/stream/TheJournalOfTheAnthropologicalSocietyOfBombay/The-Journal-of-the-Anthropological-society-of-Bombay#page/n651/mode/2up |journal=The Journal of the Anthropological Society of Bombay |volume=10 |issue=7 |quote=Raetia (modern Bavaria and the adjoining country) |page=647}}</ref><ref>{{Cite book |title=The Cambridge Ancient History: X, The Augustan Empire, 43 B.C. – A.D. 69 |last=Rüger |first=C. |publisher=Cambridge University Press |year=2004 |isbn=978-0-521-26430-3 |editor-last=Bowman |editor-first=Alan K. |edition=2nd |volume=10 |pages=527–28 |chapter=Germany |orig-year=1996 |editor-last2=Champlin |editor-first2=Edward |editor-last3=Lintott |editor-first3=Andrew |chapter-url=https://books.google.com/books?id=JZLW4-wba7UC&pg=PA528 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161223193524/https://books.google.com/books?id=JZLW4-wba7UC&pg=PA528 |archivedate=23 December 2016 |url-status=live}}</ref> Circa 260, populos germanic irrumpeva in terras controlate per le romanos.<ref>{{Cite book |title=The crisis of empire, A.D. 193–337 |last1=Bowman |first1=Alan K. |last2=Garnsey |first2=Peter |last3=Cameron |first3=Averil |publisher=Cambridge University Press |year=2005 |isbn=978-0-521-30199-2 |series=The Cambridge Ancient History |volume=12 |page=442}}</ref> Post le invasion del [[Hunos]] in 375, e con le declino de Roma ab 395, tribos germanic se moveva plus al sud-west: le francos establiva le [[Regno Franc]] e pulsava verso le est pro subjugar [[Ducato de Saxonia|Saxonia]] e [[Ducato de Bavaria|Bavaria]]. Areas del moderne Germania oriental esseva habitate per tribos [[Slavos occidental|slave occidental]].{{sfn|Fulbrook |1991|pp=9–13}} === Francia Oriental e le Sacre Imperio Roman === {{Main|Francia Oriental|Sacre Imperio Roman}} [[File:East Francia 843.svg|thumb|[[Francia Oriental]] in 843]] [[File:Lucas Cranach d.Ä. - Martin Luther, 1528 (Veste Coburg).jpg|thumb|upright|[[Martin Luther]], nascite in [[Eisleben]] in 1483, contestava le indulgentias del [[Ecclesia Catholic]], dante origine al [[Reformation]] e al [[Protestantismo]].]] [[Carolo Magne]] fundava le [[Imperio Carolingian]] in 800; illo esseva [[Tractato de Verdun|dividite in 843]].{{sfn|Fulbrook |1991|p= 11}} Le regno successor oriental de [[Francia Oriental]] se extendeva del Rheno in le west al fluvio Elba in le est e del Mar del Nord al Alpes.{{sfn|Fulbrook |1991|p= 11}} Subsequentemente, le Sacre Imperio Roman emergeva de illo. Le regnantes [[Ottonian]] (919–1024) consolidava plure major [[Ducato radice|ducatos]].<ref>{{cite book|page=55|title=Franks and Saracens|last=Falk|first=Avner|publisher=Routledge|year=2018|isbn=978-0-429-89969-0}}</ref> In 996, [[Papa Gregorio V|Gregorio V]] deveniva le prime Papa german, nominate per su cosino [[Otton III]], a qui ille coronava pauc postea como Sacre Imperator Roman. Le Sacre Imperio Roman absorbeva le Italia del nord e [[Burgundia (region historic)|Burgundia]] sub le imperatores [[Salian]] (1024–1125), ben que le imperatores perdeva poter per le [[Controversia del Investitura]].<ref>{{Cite book |title=Lives of the Popes: The Pontiffs from St. Peter to Benedict XVI |last=McBrien, Richard |publisher=HarperCollins |year=2000 |page=138}}</ref> Sub le imperatores del [[Domo de Hohenstaufen|Hohenstaufen]] (1138–1254), principes german incoragiava le colonisation german al sud e al est ({{lang|de|[[Ostsiedlung]]}}).{{sfn|Fulbrook |1991|pp= 19–20}} Membros del [[Liga Hanseatic]], principalmente citates del Germania del nord, prosperava in le expansion del commercio.{{sfn|Fulbrook |1991|pp= 13–24}} Le population declinava a partir del [[Grande Fame de 1315–1317|Grande Fame]] in 1315, sequite per le [[Morte Nigre]] de 1348–1350.<ref>{{Cite book |last=Nelson |first=Lynn Harry |url=http://www.vlib.us/medieval/lectures/black_death.html |title=The Great Famine (1315–1317) and the Black Death (1346–1351) |publisher=University of Kansas |accessdate=19 March 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429072010/http://www.vlib.us/medieval/lectures/black_death.html |archivedate=29 April 2011 |url-status=live}}</ref> Le [[Bulla de Auro de 1356|Bulla de Auro]] promulgate in 1356 forniva le structura constitutional del Imperio e codificava le election del imperator per septe [[principe-elector]]es.{{sfn|Fulbrook |1991|p= 27}} [[Johannes Gutenberg]] introduceva le imprimeria de typos mobile in Europa, ponente le base pro le [[democratisation del cognoscentia]].<ref>{{cite book|last=Eisenstein|first=Elizabeth|year=1980|pages=[https://archive.org/details/printingpressasa00eise_181/page/n24 3]–43|title=The printing press as an agent of change|url=https://archive.org/details/printingpressasa00eise_181|url-access=limited|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-29955-8}}</ref> In 1517, [[Martin Luther]] incitava le Reformation Protestante e [[Biblia de Luther|su traduction del Biblia]] comenciava le standardisation del lingua; le [[Pace de Augsburg]] de 1555 tolerava le fide "evangelic" ([[Lutheranismo]]), sed etiam decretava que le fide del principe debeva esser le fide de su subditos ({{lang|la|[[cuius regio, eius religio]]}}).<ref>{{cite journal|url=https://www.barcelonagse.eu/sites/default/files/working_paper_pdfs/540.pdf|last=Cantoni|first=Davide|title=Adopting a New Religion: The Case of Protestantism in 16th Century Germany|year=2011|journal=Barcelona GSE Working Paper Series|accessdate=17 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170809160613/http://www.barcelonagse.eu/sites/default/files/working_paper_pdfs/540.pdf|archivedate=9 August 2017|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170809160613/http://www.barcelonagse.eu/sites/default/files/working_paper_pdfs/540.pdf |date=9 August 2017 }}</ref> Del [[Guerra de Cologne]] usque al [[Guerra del Trenta Annos]] (1618–1648), conflictos religiose devastava le terras german e reduceva significativemente le population.<ref name="Philpott">{{Cite journal |last=Philpott |first=Daniel |date=January 2000 |title=The Religious Roots of Modern International Relations |journal=World Politics |volume=52 |issue=2 |pages=206–245 |doi=10.1017/S0043887100002604|ssrn=1424223 }}</ref><ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/savagewarsofpeac0000macf/page/51 |title=The Savage Wars of Peace: England, Japan and the Malthusian Trap |last=Macfarlane |first=Alan |publisher=Blackwell |year=1997 |isbn=978-0-631-18117-0 |page=[https://archive.org/details/savagewarsofpeac0000macf/page/51 51]}}</ref> Le [[Pace de Westfalia]] finiva le guerra religiose inter le [[Statos Imperial]].<ref name="Philpott" /> Le systema legal initiate per un serie de [[Reforma Imperial|Reformas Imperial]] (approximatemente 1495–1555) forniva un considerabile autonomia local e un plus forte [[Dieta Imperial (Sacre Imperio Roman)|Dieta Imperial]].<ref>{{cite book|page=113 |last1=Härter |first1=Karl|chapter=The Early Modern Holy Roman Empire of the German Nation (1495–1806): A Multi-Layered Legal System |title=Law and Empire: Ideas, Practices, Actors|editor1=Jeroen Duindam |editor2=Jill Diana Harries |editor3=Caroline Humfress |editor4=Hurvitz Nimrod |publisher=Brill|year=2013|isbn=978-90-04-24951-6|doi=10.1163/9789004249516_007}}</ref> Le [[Domo de Habsburg]] teneva le corona imperial de 1438 usque al morte de [[Carolo VI, Sacre Imperator Roman|Carolo VI]] in 1740. Post le [[Guerra de Succession Austrian]] e le [[Tractato de Aquisgrano (1748)|Tractato de Aquisgrano]], le filia de Carolo VI, [[Maria Theresa]], regnava como [[Regina consorte|imperatrice consorte]] quando su sposo, [[Francisco I, Sacre Imperator Roman|Francisco I]], deveniva imperator.<ref>{{cite book|page=[https://archive.org/details/culturespowereur00scot_130/page/n62 45]|title=Cultures of Power in Europe during the Long Eighteenth Century|editor1=Hamish Scott |editor2=Brendan Simms|year=2007 |url=https://archive.org/details/culturespowereur00scot_130|url-access=limited|isbn=978-1-139-46377-5 |publisher=Cambridge University Press}}</ref><ref>{{cite web|publisher=British Museum|accessdate=15 March 2020|url=https://research.britishmuseum.org/research/search_the_collection_database/term_details.aspx?bioId=49231|title=Maria Theresa, Holy Roman Empress and Queen of Hungary and Bohemia|archivedate=20 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210620152726/https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG111929|url-status=live}}</ref> A partir de 1740, le [[dualismo german]] inter le [[monarchia de Habsburg]] austrian e le [[Regno de Prussia]] dominava le historia german. In 1772, 1793, e 1795, Prussia e Austria, insimul con le [[Imperio Russe]], concordava le [[Partitiones de Polonia]].<ref>{{Cite book |title=A History of Eastern Europe: Crisis and Change |url=https://archive.org/details/historyeasterneu00bide_296 |url-access=limited |last1=Bideleux |first1=Robert |last2=Jeffries |first2=Ian |publisher=Routledge |year=1998 |page=[https://archive.org/details/historyeasterneu00bide_296/page/n171 156]}}</ref><ref>{{Cite book |title=Region, State and Identity in Central and Eastern Europe |last1=Batt |first1=Judy |last2=Wolczuk |first2=Kataryna |publisher=Routledge |year=2002 |page=153}}</ref> Durante le periodo del [[Guerras del Revolution Francese]], le [[era napoleonic]] e le subsequente [[Recesso Final del Reichsdeputation|reunion final del Dieta Imperial]], le major parte del [[Citates Imperial Libere]] esseva annexate per territorios dynastic; le territorios ecclesiastic esseva secularisate e annexate. In 1806 le {{lang|de|Imperium}} esseva dissolvite; Francia, Russia, Prussia, e le Habsburgos (Austria) competeva pro le hegemonia in le statos german durante le [[Guerras Napoleonic]].{{sfn|Fulbrook |1991|p= 97}} == Statos federal de Germania == * [[Baden-Württemberg]] * [[Basse Saxonia]] * [[Bavaria]] * [[Berlin]] * [[Brandeburgo]] * [[Bremen (stato)|Bremen]] * [[Hamburgo]] * [[Hesse]] * [[Mecklenburgo-Pomerania Occidental]] * [[Rhenania del Nord-Westfalia]] * [[Rhenania-Palatinato]] * [[Saarland]] * [[Saxonia]] * [[Saxonia-Anhalt]] * [[Schleswig-Holstein]] * [[Thuringia]] == Parlamento del Republica Federal == In le parlamento german il ha 736 membros, eligite omne quatro annos. Situation post le election del [[26 de septembre]] [[2021]]: {| class="wikitable" |- ! Gruppo politic ! Abbreviation ! Numero de membros |- | Partito Union Christian Democratic | CDU || align="right" | 197 |- | Partito Socialdemocrate German | SPD || align="right" | 206 |- |Partito Sinistre | Linke || align="right" | 39 |- | Partito Verde / Coalition 63 | G / B90 || align="right" | 118 |- | Partito Union Christian Social | CSU || align="right" | 45 |- | Alternative por Germania | AfD || align="right" | 80 |- | Partito Libere Democratic | FDP || align="right" | 92 |- | '''Total''' || || align="right" | '''736''' |} == Economia == == Demographia == Germania es un pais con un alte population pro area. Sequente un calculo de anno 2011 Germania ha 80.767.463 habitantes. In 2010 le habitante medie habeva un etate de 43,7 annos e in 2013 un femina medie habeva 1,41 infantes. Malgrado cuje Germania ha plus mortes como nascentias le population de Germania incerar per immigration. 74 million habitantes ha un burgesia de Germania e 20% ha un origine non german. == Cultura == == Sport == Le sport plus popular in Germania es [[football]]. Germania esseva quatro vices campion del mundo ([[1954]], [[1974]], [[1990]], [[2014]]) e duo vices le campionato del mundo del football eveniva in Germania ([[1974]] e [[2006]]). == Religion == Religiones de Germania del Est * 31,2 % - [[Catholicismo|catholicos roman]] * 30,8 % - [[Protestantismo|protestantes]] * 30,0 % - [[Atheismo|sin religion]] * 3,9 % - [[Musulman|islamitas]] (3,2 mio.). * 3,0 % - [[Ecclesia Orthodoxe|orthodoxes]] == Vide etiam == == Citates Principal == == Ligamines externe == {{refer}} <references group="lower-alpha"/> {{Statos federal de Germania}} {{UE}} {{elem|paises del mundo}} {{Paises de Europa}} [[Categoria:Germania|*]] 8wi3i2v6l67r438owgh8zhn7whf5rrj 0 1458 697331 684318 2026-06-20T14:16:28Z InternetArchiveBot 40773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 697331 wikitext text/x-wiki {{usage|le lingua}} {{Infobox lingua | nomine = Ido | nominenative = | pronunciation = | colores = #ADA | creator = [[Delegation pro le Adoption de un Lingua Auxiliar International]] | data = [[1907]] | statos = Principalmente [[Europa]] | personas = sin datos | fam1 = [[Lingua artificial]] | fam2 = [[Lingua auxiliar international|Lingua auxiliar]] | fam3 = '''''Ido''''' | scriptura = [[Alphabeto latin]] | agentia = [[Uniono por la Linguo Internaciona Ido]] | extracto = Omna homi naskas libera ed egala relate digneso e yuri. Li es dotita per raciono e koncienco e devas agar vers l'una l'altra en spirito di frateso. | iso1 = io | iso2 = ido | iso3 = }} Le [[lingua auxiliar international]] '''Ido''' esseva create in [[1907]] como un [[Esperanto]] reformate. Ido ha similantia con Esperanto, sed con plure differentias como un absentia complete de [[Signo diacritic|signos diacritic]], le utilisation del littera "q", un grande utilisation de suffixos ma minus del prefixo "mal". Totevia illo ha numerose parolas identic. Ido esseva un seriose essayo de utilisar le experientias jam vaste de Esperanto, prendente in consideration le criticas que jam in [[1894]] habeva fortiate [[Ludwik Lejzer Zamenhof|Zamenhof]] ipse a proponer cambios (vide [[Esperanto Reformate]]) le quales in grande mesura esseva simile e mesmo identic con illos differentiante Ido ab Esperanto. Zamenhof in contrasto con Schleyer habeva comprendite le valor del internationalitate al minus del radices del vocabulario; Ido lo realisava, sed non completava le passo comenciate per Zamenhof: Ido retene le artificialitate de certe affixos e dictava al apprendentes un application de regulas appellate "logic" con distinctiones superflue. Le resultato es que un texto in Ido a vices es tanto difficile a decifrar a un non-initiato como un in Esperanto. Promittente pro le promotion de Ido esseva le adhesion de publicamente cognite personalitates que dava al nove lingua un certe brillantia e lustro, lo que le prime idistas ben comprendeva como utilisar in le propaganda: [[Louis Couturat]], [[Otto Jespersen]], [[Wilhelm Ostwald]], le chimista, qui donava un parte de su [[Premio Nobel]] a Ido. Positive es anque le impressionante labores [[Lexicographia|lexicographic]] que on initiava quasi immediatemente e que ancora hodie sembla esser un tradition que on mantene. Un idista svedese, Axel Rylander, ha recentemente finite dictionarios Ido-svedese e svedese-Ido, ambes grande. Le prime idistas habeva essite eminente leaders del movimento esperantista, sed jam pro altere causas que illos linguistic illes se alora distantiava del "esperantismo" que se manifestava como un semi-religion, le "homaranismo" de Zamenhof, un idealismo multo sympathic e attractive, al qual decretava categoricamente que Ido es un instrumento de communication e non un medio pro fraternisar le humanitate. Iste ideologia o proclamation de manco de ideologia habeva tosto consequentias: personas attrahite per le "interna ideo" de Esperanto non adhereva a Ido. In loco del voces enthusiasmante del esperantistas con visiones de un mundo melior, quasi "Al Utopia per Esperanto", le publico audiva le sic invitation: "Ecce un lingua practic! Usa lo!" Como altere linguas auxiliar international, Ido ha trovate multe parlantes con le diffusion del [[Internet]]. == Historia == {{AP|Historia de ido}} [[File:Louis-Couturat2.jpg|197px|right|thumb|Louis Couturat, un del principal creatores del ido.]] Le idea de un lingua universal secunde non es nove, e linguas construite non es un phenomenon recente. Le prime lingua construite cognoscite esseva le Lingua Ignota de Hildegard de Bingen, create in le seculo XII. Le concepto non attrahiva un interesse significante usque a que le lingua Volapük esseva create in 1879. Volapük esseva popular pro un certe tempore e apparentemente habeva alcun mille usatores, ma postea esseva eclissate per le popularitate de Esperanto, que emergeva in 1887. Plure altere linguas, como Latino sine Flexione e Idiom Neutral, esseva etiam proponite. Il esseva durante iste tempore que le mathematico francese Louis Couturat formava le Delegation pro le Adoption de un Lingua International Auxiliar. Iste delegation faceva un petition formale al Association International de Academias in Vienna pro seliger e endorsar un lingua international; le petition esseva rejectite in maio de 1907. Postea, le Delegation se reuniva como un Committee in Paris in octobre de 1907 pro discuter le adoption de un lingua international standard. Inter le linguas considerate habeva un nove lingua submitte anonymousemente in le ultime momento (e ergo contra le regulas del Committee) sub le nomine fictive de Ido. Al fin, le committee, sempre sin sessiones plenari e componite solmente de 12 membros, concludeva le ultime die con 4 votos pro e 1 abstention. Illes concludeva que nulle lingua esseva completamente acceptabile, ma que Esperanto poteva esser acceptate "sub condition de plure modificationes a esser realisate per le Commission permanente in le direction definite per le conclusiones del Reporto de le Secretarios [Louis Couturat e Léopold Leau] e per le projecto Ido". Le inventor de Esperanto, L. L. Zamenhof, audiante un numero de plaignos, habeva suggenerate in 1894 un proposition pro un Esperanto Reformate con plure cambios que Ido adoptava e faceva lo plus proxime al francese: eliminar le litteras accentuate e le caso accusative, cambiar le plural a un -i italianesque, e substituer le tabula de correlativos con parolas plus latino. Tamen, le communitate de Esperanto votava e rejectava Esperanto Reformate, e similmente le plus parte rejectava le recommendationes del Committee de 1907 componite per 12 membros. Zamenhof cedeva a lor judicio, ben que con dubitation. Plus, contoversia surgeva quando on discoperiva que le 'projecto Ido' esseva principalmente concipite per Louis de Beaufront, a qui Zamenhof habeva eligite pro representar Esperanto ante le committee, como le regulas del committee stipulava que le creator de un lingua submitte non poteva defender lo.[10] Le lingua del committee esseva francese e non omnes poteva parlar in francese. Quando le presidente del committee interrogava qui esseva le auctore del projecto Ido, Couturat, Beaufront, e Leau respondite que illes non esseva. Beaufront esseva le persona qui presentava le projecto Ido e lo describeva como un version melior e plus ric de Esperanto. Couturat, Leau, Beaufront, e Jespersen esseva finalmente le sol membros qui votava, tote pro le projecto Ido. Un mense postea, Couturat accidentalmente metteva Jespersen in un copia de un littera in le qual ille recognosceva que Beaufront esseva le auctore del projecto Ido. Jespersen se irritava con isto e demandava un confession public, que nunquam occurreva. On estima que circa 20% del lideres de Esperanto e 3–4% de esperantistas ordinarie cambiate a Ido, que de tunc retro ha suffrite modificationes constante cercante perfectionar lo, ma que ultimemente habeva le effecto de causar que multe parlator de Ido abandonava lor tentativas de apprender lo. Ben que illo fracturava le movemento de Esperanto, le schisma dava al restante esperantistas le libertate de concentrar se in usar e promover lor lingua como illo stava. Al mesme tempore, illo dava al Idistas le libertate de continuar laborar in lor proprie lingua durante plus annos ante promover lo active. Le Uniono di la Amiki di la Linguo Internaciona (Union de Amicos de le Lingua International) esseva establite con un Academia de Ido pro elaborar le detallios del nove lingua. Couturat, qui esseva le principal defensor de Ido, esseva morte in un accidente automobil in 1914. Isto, juntemente con le Prime Guerra Mundial, suspendeva practicamente le activitates del Academia de Ido de 1914 a 1920. In 1928, le principal supportator intellectual de Ido, le linguista dane Otto Jespersen, publicava su proprie lingua planificate, Novial. Su abandonamento del movimento de Ido retardava lo ancora plus. == Grammatica == === Pronunciation === Ido ha quinque fonemas vocal. Le valor de [e] e [ɛ] es intercambiabile dependente del preferentia del locutor, como etiam [o] e [ɔ]. Le sequentias orthographic ⟨au⟩ e ⟨eu⟩ indica diphthongos in radices de parolas, ma non quando create per suffixation.<ref name="KGD7">{{cite web|url=http://ido-vivo.info/kgd.pdf#page=7 |title=Pronunco dil vokali |work=Kompleta Gramatiko detaloza di la linguo internaciona Ido |date=2004 |page=7 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150813213123/http://ido-vivo.info/kgd.pdf#page=7 |archive-date=13 August 2015 |url-status=live |first=Louis |last=De Beaufront |editor-first=Fernando |editor-last=Tejón |language=io |publisher=Krayono |location=Ponferrada, Spain |orig-year=1st pub. 1925 |format=PDF }}</ref> Omne parolas polysyllabic ha accentuation sur le penultime syllaba excepte verbos infinitive, que es accentuate sur le ultime syllaba – skolo, kafeo e lernas pro "schola", "caffe" e le presente tense de "apprender", ma irar, savar e drinkar pro "ir", "saper" e "bibar". Si un "i" o "u" precede un altere vocal, le par es considerate parte del mesme syllaba quando applicante le regula de accentuation – assi radio, familio e manuo pro "radio", "familia" e "mano", a minus que le duo vocales sia le sol elementos in le parola, in le qual caso le "i" o "u" es accentuate: dio, frua pro "die" e "precoce".<ref>{{cite web |url=http://www.literaturo.ido.li/kgd.pdf |title=Acento tonika |trans-title=Tonic accent |last=De Beaufront |first=L |work=Kompleta Gramatiko Detaloza di Ido |pages=11–12 |year=2004 |access-date=19 January 2012 |archive-date=6 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206023705/http://www.literaturo.ido.li/kgd.pdf |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; table-layout:fixed" |- |- ! Littera ||a||b||c||d||e||f||g||h||i||j||k||l||m||n||o||p||q||r||s||t||u||v||w||x||z||ch||qu||sh |- ! Phonema |{{IPAlink|a}} |{{IPAlink|b}} |style="background-color:#fcc"|{{IPAlink|t͡ʃ}} |{{IPAlink|d}} |{{IPAlink|e}} |{{IPAlink|f}} |{{IPAlink|g}} |{{IPAlink|h}} |{{IPAlink|i}} |{{IPAlink|ʒ}}, {{IPAlink|d͡ʒ}} |{{IPAlink|k}} |{{IPAlink|l}} |{{IPAlink|m}} |{{IPAlink|n}} |{{IPAlink|o}} |{{IPAlink|p}} |{{IPAlink|k}} |{{IPAlink|ɾ}} |{{IPAlink|s}} |{{IPAlink|t}} |{{IPAlink|u}} |{{IPAlink|v}} |{{IPAlink|w}} |{{IPA|/ks/}}, {{IPA|/ɡz/}} |{{IPAlink|z}} |{{IPAlink|t͡ʃ}} |{{IPA|/kw/}}, {{IPA|/kv/}} |{{IPAlink|ʃ}} |} === Radices / Terminales === In ido, parolas es formate ex una radice e un terminal. Le terminal indica le natura del parola. Assi, omne substantivos termina per -o, adjectivos per -a, verbes in le infinitivo per -ar, etc. Parolas pote esser combinate con prefixos o suffixos. Nomines proprie pote non sequer iste regulas, como in le caso de paises: Kanada, Corea, Francia, Haiti ... Ecce alcun terminales, includente le principal tempores de verbos: {| class="wikitable" ! scope=col | Forma grammatical ! scope=col | Ido ! scope=col | Interlingua |- ! scope=row | Nomine in singulare | ''' -o''' (libro) | libro |- ! scope=row | Nomine in plurale | '''-i''' (libri) | libros |- ! scope=row | Adjectivo | '''-a''' (varma) | calde |- ! scope=row | Adverbio | '''-e''' (varme) | caldemente |- ! scope=row | Infinitivo | '''-ar''' (irar) | vader |- ! scope=row | Presente | '''-as''' (iras) | vade |- ! scope=row | Passato | '''-is''' (iris) | vadeva |- ! scope=row | Futuro | '''-os''' (iros) | vadera |- ! scope=row | Imperativo | '''-ez''' (irez) | vade ! |- ! scope=row | Conditional | '''-us''' (irus) | vaderea |} Le verbes in ido ha un terminal regular. Assi, le terminal ''-as'' essera le mesme pro omne personas: io, tu, ille / illa, nos, vos, illes / illas. === Pronomines === Le pronomines de Ido esseva revise pro facer les plus distincte acusticamente que illos de Esperanto, que omnes termina in "i". Specialmente le pronomines del prime persona singular e plural, "mi" e "ni", pote esser difficile de distinguere in un ambiente rumoroese, assi Ido ha "me" e "ni" a su loco. Ido anque face un distinction inter pronomines de secunde persona singular intime (tu) e formale (vu), como anque pronomines de secunde persona plural (vi) sin marca de intimitate. De plus, Ido ha un pronomine de tertie persona pan-genere, "lu" (que pote significar "il", "illa", o "illo" dependente del contexto), in addition a su pronomines de terde persona masculine (il), feminine (el), e neutre (ol). {| class="wikitable" style="text-align:center" !rowspan="3"| !colspan="7"|singular !colspan="6" |plural !rowspan="3"|reflexive !rowspan="3"|indefinite |- !rowspan="2"|first !colspan="2"|second !colspan="4"|third !rowspan="2"|first !rowspan="2"|second !colspan="4"|third |- !''familiar'' !''formal'' !''masc.'' !''fem.'' !''neutre'' !''pan-gender'' !''masc.'' !''fem.'' !''neutre'' !''pan-gender'' |- !Ido | me | tu | vu | il(u) | el(u) | ol(u) | lu | ni | vi | ili | eli | oli | li | su | on(u) |- !Interlingua | io | thou | tu | ille | illa | illo | they/it | nos | vos | | | | illes |oneself | one/you/they |- !Esperanto | mi | ci¹ | vi¹ | li | ŝi | ĝi | ĝi/ri² | ni | vi | ili |iŝi² |iĝi² | ili/iri² | si | oni |} ''Ol'', como le anglese ''it'' e le esperanto ''ĝi'', non es limitate a objectos inanimate, sed pote esser usate "pro entitates cuje sexo es indeterminate: ''infantes, pueros, homines, juveniles, senioras, personas, individuos, cavallos, [boves], cats,'' etc." ''Lu'' es frequentemente erroneemente qualificate como un pronomine [[epiceno]], id es, un pronomine que refere a entes masculin e feminin, ma de facto, ''lu'' es plus proprie un pronomine "pan-genere", nam il es anque usate pro referer se a objectos inanimate. Ex ''Kompleta Gramatiko Detaloza di la Linguo Internaciona Ido'' per Beaufront: {{Citation| ''Lu'' (como ''li'') es usate ''pro omne tres generos.'' Que ''lu'' serve le tres generos a voluntate in le singular non es in se ipse plus astonente que vider ''li'' servir le tres generos a voluntate in le plural ... Per un decision (1558) le Academia Idista reprobava omne restrictiones concernente le uso de ''lu.'' On pote assi usar iste pronomen exactemente del mesme maniera pro un cosa e un persona de sexo evidente como pro animales de sexo incognite e un persona que ha un nomine sin genere, como ''infante, puero, homine,'' etc., istos essente tanto vermente masculin como feminin. <br /> <br /> Le rationes pro iste decision esseva date in "Mondo", XI, 68: ''Lu'' pro le singular es exactemente le mesme como ''li'' pro le plural. Logica, symmetria e facilitate exige isto. Consequentlye, exactemente como ''li'' pote esser usate pro personas, animales, e cosas quando nihil obliga exprimer le genere, assi ''lu'' pote esser usate pro personas, animales, e cosas sub le mesme condition. Le distinction proponite esserea un subtilitate molestose ... }} === Syntaxe === La ordine de parolas in un phrase es generalmente: subjecto, verbo, complemento(s). Le adjectivos pote esser ponite ante le substantivo como in anglese o post le substantivo como in francese. "libro blua" e "blua libro" es permittite. Ido adde le termination -n pro marcar le accusativo in casos ubi pote haber ambiguitate. Exemplo del uso del termination -n: "La blua libron me havas." Le negation es indicate per le parola "ne" ante le verbo. "Me ne havas libro" se traduce como "Io non ha un libro," e similemente pro "Me ne..." (Io non...), "Il ne..." (Ille non...), e "Li ne..." (Illes non...). E anque al passato e al futuro: "Me ne iris" (Io non andava), "Me ne iros" (Io non ire), etc. Un question comencia con "ka": "Ka me havas libro?" (Esque io ha un libro?). Le question se conclute con un puncto de interrogation, como in francese. === Vocabulario === Le vocabulario in Ido es derivate de francese, italiano, espaniol, anglese, germano, e russo. Basar le vocabulario in diversas linguas extensive esseva intenite pro facer Ido tam facile quam possibile pro le maxime numero de personas. In le prime phases, le prime 5,371 radices de parolas in Ido esseva analysate e comparate con le vocabulario del sex linguas fonte, e le sequente resultato esseva trovate:<ref>{{cite book |last=Dyer |first=Luther H |year=1923 |title=The Problem of an International Auxiliary Language and its Solution in Ido |url=http://interlanguages.net/101_121.htm |pages=101–121 |access-date=19 January 2012 |archive-date=2 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140302083436/http://interlanguages.net/101_121.htm |url-status=live }}</ref> * 2024 radices (38%) appartine a 6 linguas. * 942 radices (17%) appartine a 5 linguas. * 1111 radices (21%) appartine a 4 linguas. * 585 radices (11%) appartine a 3 linguas. * 454 radices (8%) appartine a 2 linguas. * 255 radices (5%) appartine a 1 lingua. Un altere analyse monstrava que: * 4880 radices (91%) es trovate in francese. * 4454 radices (83%) es trovate in italiano. * 4237 radices (79%) es trovate in espaniol. * 4219 radices (79%) es trovate in anglese. * 3302 radices (61%) es trovate in germano. * 2821 radices (52%) es trovate in russo. == Differentias con Esperanto == Le statutos del Union pro le Lingua International Ido (Uniono por la Linguo internaciona [IDO]) declara notabilemente que le 'Union considera le lingua international Ido, non como perfecte e intangibile, ma como constantemente perfectibile secundo principios scientific.' Le contrasto es remarkable con le fundamento de Esperanto (que collige le regulas basic de Esperanto) que stipula que 'le fundamento debe remaner rigorosemente intangibile con su imperfectiones.' Multe theoricos de Esperanto, como Theophile Cart, timor le riscos de reformas successive, particularmente le risco de schismas inter le praticantes e le quete, vane, de un 'lingua perfecte'. De facto, tote le linguas importante ha un base linguistic o un fundamento que es intangibile e que es assurate per un tradition literari importante. Considerante su creation recente e le risco de ruptura del lingua que haberet ruinate le possibilitate de successo de un lingua international auxiliar, iste intangibilitate del base esseva votate unanimente durante le prime congresso de Esperanto in 1905 usque a un recognition international sufficiente que permitterea alors modificationes plus importante. Interim, Esperanto ha passate de approximativemente 2,000 radices a plus de 10,000 e, considerante le systema de affixation regular, a plus de 100,000 parolas. === Un systema de composition plus strict === Le composition in Ido obede a regulas plus stricte que in Esperanto, particularmente le formation de substantivos, adjectivos, e verbes ab un radice de un altere classe. Le principio de reversibilitate suppone que pro cata regula de composition (addition de un affixo), le regula de decomposition (subtraction del affixo) es valide. Assi, durante que in Esperanto un adjectivo (pro exemplo, 'papera', formate sur le radice nominal 'papero') pote significar un attributo ('papera enciklopedio': 'encyclopedie in papiro') e un relation ('papera fabriko': 'usina de papiro'), Ido distinguera per construction le attributo 'papera' del relation 'paperala'. Similmente, 'krono' significa in Esperanto e in Ido 'corona'; ubi Esperanto permitte le formation de 'coronar' per simple 'kroni' ('coronation' se dice 'kronado'), Ido impone un affixo pro que le composition sia reversibile: 'kronizar' ('coronation' se dice 'kronizo'). Secundo Claude Piron, certe modificationes apportate per Ido es in practica non utilisabile e ruina le expression spontanee: 'Ido presenta, in le dominio linguistic, altere inconvenientias que Esperanto ha reussite a evitar, ma io non ha sub le mano le documentos que me permitterea de entrar plus in le detalio. Pro exemplo, si mi memoria es exacte, ubi Esperanto ha solmente le suffixo -igi, Ido ha plure: -ifar, -izar, -igar, que corresponde a subtilitates que esseva supponite facer le lingua plus clar, ma que, in practica, inhibe le expression spontanee. === Un vocabulario plus occidental === Le vocabulario de Ido es plus proxime a ille del linguas occidental que ille de Esperanto, e notabilemente al francese; de plus, le vocabulario de Ido es plus naturaliste. Pro exemplo, le 'correlativos' de Esperanto, construite secundo le logica de un tabula con duo dimensiones (schematic), in le qual solmente 14 elementos debe esser cognoscite, ha essite substituite in Ido per 45 parolas considerate como plus 'natural'. Le numero de parolas a apprender es dunque plus grande. Al altere parte, le uso de parolas nominate 'international' ha contribuite, plus que in Esperanto, al apparition de pseudo-prefixos, como bi- pro 'duo', pre- pro 'ante'. Ido usa etiam le prefixo mi pro medietate. === Alphabeto === Ido usa le 26 litteras de base del alphabeto latino, sin signos diacritic, assi como plure digraphos. Su scriptura non es fonemica: ultra le digrammas, certe litteras pote haber pronunciationes variabile. Ergo, durante que le litteras 'eu' generalmente forma un diphthongo [eŭ], illes essera pronunciate separatemente [eu] in 'neutila' (decomposite in 'ne-utila'). Ido ha ergo rejeitate le sex litteras con diacritic de Esperanto (ĉ, ĝ, ĥ, ĵ, ŝ, ŭ) e introductite le litteras q, w, x, y nonexistentes in Esperanto. In 1894, Zamenhof proponeva, al le petita de esperantistes occidental, un reforma que deberia, inter alteres, eliminar iste litteras accentuate. Iste reforma esseva rejectate per le majoritate de esperantistes durante un votation32, lo que permetteva mantener le grande facilitate del pronunciation. === Neutralitate de genere in Ido === Le parolas in Ido es de genere neutre per defecto. Pro exemplo, 'frato' exprime simultaneemente un fratre o un soror. In Ido, es le suffixo -ino que precise le feminin (fratino, 'soror') e -ulo pro precise le masculin (fratulo, 'fratre'). De simile maniera in Esperanto, le majoritate del terminos es neutre. Le feminin se forma per le adjunction del suffixo -ino, le masculin per le adjunction del prefixo vir-, e le reunion del sexos per le adjunction del prefixo ge-. Ergo, ab le radice 'kat-', on forma le sequente parolas: * kato = 'gato' (in general) * katino = 'gata' o 'gato femina' * virkato = 'gato masculin' * gekatoj = 'gatos masculin' e 'gatos feminin' Tamen, certe radices es sexualisate. Ergo, 'frato' significa 'fratre' e 'fratino' significa 'soror' (le feminin se forma per le adjunction del suffixo -ino). Sur iste puncto, certe qualifica Esperanto de sexista, nam in certe formas le masculin domina sur le feminin. Iste observation debe esser multo nuanciate, proque in Esperanto como in anglese, in un parola composite le parvule parola principal - hic -ino - se trova al fin e assi domina sur le parvule parola determinant. De facto, Esperanto non ha facite altere que importar le formas linguistic del linguas european dominante al epocha quando Esperanto se formava. Desde differente projectos de reformas que tenta introducer un symmetria total inter le generes (uso del suffixo -iĉo pro le masculin, riismo) ha essite proponite; ma al minus usque nunc, nulle de iste projectos ha prevalete inter le esperantophones. === Numero de radices in le lingua === Quando Zamenhof creava Esperanto, ille optava pro un economia maxime de radices. Le differentias de signification esseva exprimite per le uso extensive de composition lexical (assemblage de radices). Per exemplo, le parola esperanto 'kulpigi' se forma super le adjectivo 'kulpa' ('culpabile', 'faultose') per le suffixo '-igi' ('facer', 'render'). Le signification literal del parola sarebbe ergo 'render culpabile', 'facer devenir culpabile'. In realitate, 'kulpigi' significa 'accusar'; le signification non se deduce del analyse del differente partes del parola. Similarmente, 'almiliti' (literalmente 'facer le guerra in direction de') significa 'conquerir' ('almiliti' es ora un arcaismo. On usa 'konkeri'). Tal definitiones constitue de idiosyncrasias a memorisar. Le economia de radices, volite pro reducer le effortio de memorisation, ha su limites hic. Pro evitar iste incognita, Ido se dotava ab initio con un numero superior de radices pro evitar ambiguitates e idiosyncrasias. Le differentia inter un Esperanto con pauc radices e un Ido ric in radices differente ha se considerabilemente reduce con le tempore. De facto, Esperanto se ha gradualmente arricchite pro cambiar officialmente de 2.629 radices in le Fundamento a 4.444 in le Baza Radikaro Oficiala del fin del seculo XX. Per exemplo, a imitation de Ido 'akuzar', le verbo 'akuzi' esseva introducte al lato de 'kulpigi' pro render 'accusar'. Ergo, Esperanto forma multe terminos como 'malbona' o 'maldekstra' per lor contrarios prefixate per 'mal-': 'malbona' = 'contrario de bon', 'malbona' = 'malbona'. In vice, Ido, ben que anque capace de definir le mesme parolas per lor contrarios ('desgranda', 'desbona', etc.), possede etiam parolas specific pro definir positivemente iste notiones (assatis, 'petit' se dice 'mikra', 'mal' se dice 'mala', etc.). Assi, plure esperantistas introduciva radices simplice concorrente con formas con 'mal-': 'ovri' veniva a competir con 'malfermi' pro significar 'aperir'. Sur iste puncto, Esperanto se ha gradualmente approximate a Ido e le differentia actual inter le duo linguas non es plus multo grande. Il ha anque un differentia in le tractamento de certe parolas. In Ido, 'genitoro' significa 'parent'. Ben que sia possibile usar 'genitorulo' e 'genitorino', il es plus usual usar 'patro' pro 'patre' e 'matro' pro 'matre'. Isto es un cammino que Esperanto non prende, usante un sol radice in iste caso: 'patro' pro 'patre', 'patrino' pro 'matre' (feminin de 'patre') e 'gepatroj' pro 'parentes'. Le prefixo 'ge-' exprime ambos generes in Esperanto como in Ido. == Litteratura == Le litteratura in Ido comenciava de maniera splendide, ma post le crise de 1927-28, le movimento idista e su litteratura esseva al bordo del morte pro un longe periodo de tempore. Notabile de iste epocha es alcun libres como "Makedonia a la Makedoniani". Iste texto, que sempre es actual, esseva scripte in 1913. Al mesme tempore appareva le classico "Nova Horizonti", un obra philosophic e francmason de J. Barral. Durante le prime guerra mundial, appareva "Buddho e lua doktrino", que tractava del doctrina buddhista. In 1923, un altere obra remarkable appareva, un anthologia del litteratura hungare de ille epocha. Le textos traducite esseva in ido classic e habeva al mesme tempore un stilo elegante. Durante le annos 20, le idistas catholic traduceva vitas de sanctos. Un excellente libro es le traduction del drama francese de Jean Racine intitulate "Ester", traducite per le clerico Guignon. Iste libro es un del culmines del litteratura in Ido. On evalutava que Ido non esseva apte pro poesia, pois que su function esseva simple communication. Tamen, multe poetas sentiva se attrahite per le euphonia e le expressivitate de Ido e, in consequentia, componeva poesias. Durante le annos sequente, multe poesias esseva compose. Le poeta plus eminente in Ido es [[Andreas Juste]]. Le alte qualitate de su poesias e su grande productivitate es notabile. Altere poetas include Luis Pasko (hispano), Jean Houillon (francese), Gilbert H. Richardson (anglese), Jules Gross (francese), e alteres. Hodie, eminente es Heidi Neussner (germano), Friedrich Porzenheim (germano), e Gonçalo Neves (portugese). Anque notabile es le irlandese Tatanka. Il es notabile que Andreas Juste revivificava le litteratura in Ido. Ille scribeva un anthologia del litteratura in Ido ab le initios usque le annos 40. In tempores recente, Hans Stuifbergen se distingue con su traduction del vita del poeta francese Arthur Rimbaud. In le fiction scientific, excelle G. T. Romanin, con "La suno di Tiahuanako" publicate prime tempore in 2004. In 2005, le satira "Skandalo en Roseringen" sequeva, editate per le editor idista Editerio Krayono. Le grande sensation litterari de 2005 esseva "La Sucedanto", un roman de detectivos del argentino Eduardo A. Rodi, qui anque publicava su secunde roman in Ido, "Narkotanti". In le campo de fiction scientific, on pote mentionar le mexicano Jose Cossio Ramirez, con "Aventuri dil Amazonia: Unesma Kontakto" (2006), e "L' Aventuri dil Amazonia II: Gravito Zero" (2007). In 2006, "GDR 66" appareva in Germania del Est, de Robert Pontnau (Francia). Le Princepito (La Princeto) e Pinocchio de Carlo Collodi esseva traducite e editate, ambes obras traducite per le hispano Fernando Tejón. Ille tamben traduceva "Romeo e Julieta" de Shakespeare. In le presente, [[Brian E. Drake]] se distingue como un del principal autores in iste lingua, con publicationes tanto original como traductiones. === Publicationes === Ido ha un numero de publicationes al quales on pote subscriber se o discargar gratuitemente, in le major parte del casos. Kuriero Internaciona es un magazin producite in Francia cata pauc menses con un varietate de themas. Adavane! es un magazin producite per le Societate Ido hispan cata duo menses, que contine un varietate de themas, assi como etiam dece paginas de obras traducite ex altere linguas. Progreso es le organo official del movimento Ido e existe desde le initio del movimento in 1908. Altere sitios pote esser trovate con diverse contos, fabulas o proverbios, insimul con pauc libros del Biblia traducite a Ido a scala minor. Le sito publikaji ha pauc podcasts in Ido, insimul con diverse cantos e altere material recordate. Wikipedia include un edition in Ido (cognoscite in Ido como Wikipedio); in januario 2012, illo esseva le 81esime Wikipedia le plus visitate. == Exemplos == === [[Patrenostre]] in ido === ''Patro nia, qua esas en la cielo, tua nomo santigesez; tua regno advenez; tua volo facesez quale en la cielo tale anke sur la tero. Donez a ni cadie l'omnadiala pano, e pardonez a ni nia ofensi, quale anke ni pardonas a nia ofensanti, e ne duktez ni aden la tento, ma liberigez ni del malajo.'' === Texto exemplar in ido === ''Por homo vere civilizita, filozofo o yuristo, la konoco di Latina esas dezirinda, ma linguo internaciona esas utila por la komunikado moderna de un lando al altra.'' == Magazines in ido == * [[Kuriero Internaciona]] * [[Progreso (revista)|Progreso]] {{Referentias}} == Ligamines externe == {{InterWiki|nomine=Ido|codice=io}} * {{io}} [http://io.wiktionary.org Ido Wiktionary] * {{io}} [http://ido.li Uniono por la Linguo Internaciona Ido (ULI)] * {{de}} [http://www.idolinguo.de/index.php Die Internetpräsenz der Deutschen Ido-Gesellschaft - La interret-loko dil Germana Ido-Societo] * {{fr}} [http://www.ido-france.org Ido-France] * {{es}} [https://web.archive.org/web/20120815122411/http://personales.ya.com/idohispania/portada.html IdoHispania. La página web oficial de la Ido Societo Hispana] * {{en}} [http://www.panix.com/~bartlett/IdoQref.txt Ido Quick Reference] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121002125514/http://www.panix.com/~bartlett/IdoQref.txt |date=2012-10-02 }} * {{en}} [http://idolinguo.org.uk/eniddyer.htm English-Ido Dictionary by L.H. Dyer] * {{en}} [http://idolinguo.org.uk/ The international language Ido - improved Esperanto] * {{en}} [http://www.seiswaves.com/ido/ido_for_all.pdf Ido for All. English course for learning Ido] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119091421/http://www.seiswaves.com/ido/ido_for_all.pdf |date=2012-01-19 }} * {{en}} {{io}} [http://archive.org/details/englishinternati00beaurich Louis de Beaufront, Louis Couturat, Paul Hugon, ''English-international dictionary'' (1908)] super http://www.archive.org {{Linguas artificial}} [[Categoria:Linguas artificial]] [[Categoria:Esperantidos]] [[Categoria:Ido]] 6h7ylbrbq645dr3fthivq6dom6gp5fe 0 7661 697335 563517 2026-06-20T17:10:08Z InternetArchiveBot 40773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 697335 wikitext text/x-wiki {{infobox/articulo}} '''MySpace.com''' (o '''MySpace''') es un servicio de [[internet]] usate pro communication con un rete de photos, weblogs, profilos de usatores, un systema internet de e-posta, un rete de foros e gruppos. In [[2005]] le servicio cresceva in popularitate. Le 18 de julio 2005, [[News Corporation]] de [[Rupert Murdoch]] annunciava que illo comprava [[Intermix Media]], le compania que possedeva MySpace.com, pro 580 milliones de dollares. Le compania comenciava in [[2001]], habeva multe problemas technic e non poteva comenciar de nove usque [[2003]]. == Ligamines externe == * [http://www.myspace.com/ MySpace.com] * [https://web.archive.org/web/20051225113043/http://news.com.com/Online%20storage%20firm%20shutters%20file%20depot/2100-1023_3-267654.html Le MySpace original claude su portas] (in anglese) [[Categoria:Internet]] tod2jytrvq2ytvw6cc3gx353ay6jmi4 0 14483 697328 696310 2026-06-20T13:35:11Z InternetArchiveBot 40773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 697328 wikitext text/x-wiki {{revision}} {{infobox/articulo/biota}} '''''Gorilla''''' es un genere de simia, le '''gorilla'''. Il ha duo species: ''G. gorilla'', le [[gorilla occidental]], e ''G. beringei'', le [[gorilla oriental]]. ==Classification== ===Supertaxones=== * classe = [[Mammifero|Mammalia]] * ordine = [[Primate|Primates]] * familia = [[Hominide|Hominidae]] * subfamilia = [[Homininae]] * tribo = '''Gorillini''' ===Subtaxones=== * '''Genere ''Gorilla'' '''<ref name=MSW3>MSW3 Groves|pages=181-182|id=12100787</ref> ** [[Gorilla gorilla]] *** [[Gorilla gorilla gorilla]] *** [[Gorilla gorilla diehli]] ** [[Gorilla beringei]] *** [[Gorilla beringei beringei]] *** [[Gorilla beringei graueri]] ==Description== '''Gorillas''' es le plus grande [[primate]]. Ille es un [[herbivore]] que inhabita le [[foreste]]s del [[Africa]]. Gorillas es divide in duo species e 4 o 5 subspecies. Le [[ADN]] de gorillas es [[Genetica human|98%–99% identic de human]],<ref>"Humans, chimpanzees, and gorillas are within two percentage points of one another genetically." {{cite web | title=What It Really Means To Be 99% Chimpanzee | author=Jonathan Marks | url=http://personal.uncc.edu/jmarks/interests/aaa/marksaaa99.htm | accessdate=2006-10-10 | archivedate=2013-03-27 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130327200728/http://personal.uncc.edu/jmarks/interests/aaa/marksaaa99.htm }}</ref> e illes es le plus vicinitate de [[homine]]es dopo de le due [[chimpanze]] species. Gorillas vive in tropical o subtropical forestes. Le Gorilla Montan inhabite le montan forestes de [[Albertine Rift]] de [[Volcanes de Virunga]], rangiar in altitude de 2225 to 4267&nbsp;m. Le Gorillas del campo vive in forests dense de palude basse Que le [[nivello del mar]]. == Nomines == Le nomine es derivate de le parole grec ''Gorillai'' (un "tribe de feminas capillute") descriso de [[Hanno le Navigator]], un Carthaginian navigator e un possible visitor (circa 480 BC) de le area que devenite [[Sierra Leone]].<ref>{{cite book | author = Müller, C. | title = Geographici Graeci Minores | year = 1855-61 | pages = 1.1-14: text and trans. Ed, J. Blomqvist (1979)}}</ref> == Evolution == Le proxime relatives de gorillas es le [[chimpanze]]s e le [[home]]s, de que gorillas divergeva 7 million annos retro.<ref>{{cite journal |author=Glazko GV, Nei M |title=Estimation of divergence times for major lineages of primate species |journal=Mol. Biol. Evol. |volume=20 |issue=3 |pages=424–34 |year=2003 |month=March |pmid=12644563 |doi= |url=http://mbe.oxfordjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=12644563}}</ref> Genes human differe 1.6% per media de le correspondente genes de gorilla in sequentia, ma existe multe differentias in cunata multe [[numero de copia de gene|copias]] qualcun gene ha.<ref>{{cite journal |author=Goidts V, Armengol L, Schempp W, ''et al'' |title=Identification of large-scale human-specific copy number differences by inter-species array comparative genomic hybridization |journal=Hum. Genet. |volume=119 |issue=1-2 |pages=185–98 |year=2006 |month=March |pmid=16395594 |doi=10.1007/s00439-005-0130-9}}</ref> [[Primatologista]]s continua a explorar le relation inter varie populationes de gorillas.<ref name=Groves2002>{{cite journal | first = Colin | last = Groves | authorlink = Colin Groves | year = 2002 | url = http://arts.anu.edu.au/grovco/Gorilla%20Biology.pdf | title = A history of gorilla taxonomy | journal = Gorilla Biology: A Multidisciplinary Perspective'', Andrea B. Taylor & Michele L. Goldsmith (editors) | publisher = Cambridge University Press | pages = pp. 15–34 | doi = 10.2277/0521792819}}</ref> Le species e subspecies listate:<!--{{Fact|date=July 2008}}--> == Intelligentia == Gorillas es close relative de humanes e es considerate multe intelligent. In captiviate, un individos come [[Koko (gorilla)|Koko]], ha aprendite le [[lingua de signos]] (vide [[lingua de animales]] pro discussion). == Extinction == Le species de gorilla es un [[Specie in extinction|specie in periculo de extinction]]. Conservation effortes include le [[Great Apes Survival Project]], un partneriato intro [[Nationes Unite Programme de Ambiente]] e [[Unesco|United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization]], e tamben un international tratato, le [[Gorilla agreement|Agreement on the Conservation of Gorillas and Their Habitats]], de UNEP [[Bonn Convention|Convention on Migratory Species]]. Le [[Gorilla agreement|Gorilla Agreement]] es el primo instrument legal exclusivo pro Gorilla conservation e es in effecto de [[1 June]] [[2008]]. == Vide etiam == * [[Dian Fossey]] *[[Appendice:Galeria de imagines de animales]] == Referentias == <references/> == Ligamentes externe == * [http://www.pulitzercenter.org/openitem.cfm?id=216 Pulitzer Center on Crisis Reporting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070905075454/http://www.pulitzercenter.org/openitem.cfm?id=216 |date=2007-09-05 }} International Gorilla Conservation Programme (Video) * [http://www.gorilla-haven.org/ghfamous.htm Gorilla Haven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060614045120/http://www.gorilla-haven.org/ghfamous.htm |date=2006-06-14 }} - information about gorillas * [https://web.archive.org/web/20120208154506/http://homepage.mac.com/wildlifeweb/gorillas/ Gorilla Natural History] - behavior, genetics and taxonomy * [http://pin.primate.wisc.edu/factsheets/entry/gorilla Primate Info Net ''Gorilla'' Factsheet] - taxonomy, ecology, behavior and conservation * [http://www.sandiegozoo.org/animalbytes/t-gorilla.html San Diego Zoo Gorilla Factsheet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101223091845/http://sandiegozoo.org/animalbytes/t-gorilla.html |date=2010-12-23 }} - features a video and photos * [http://www.worldwildlife.org/gorillas/ World Wildlife Fund: Gorillas] - conservation, facts and photos * [http://www.rozhlas.cz/unmasking/portal/ Gorillas at Prague Zoo] - hit reality-tv show (24/7) of live gorillas at the Prague Zoo * [http://gorilla.wildlifedirect.org/ Gorilla protection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101129073450/http://gorilla.wildlifedirect.org/ |date=2010-11-29 }} - Gorilla conservation at Virunga National Park * [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/pictures/Gorilla.html ''Gorilla'' (genus)] su Animal Diversity Web [[Categoria:Hominidae]] [[Categoria:Species in periculo]] lo1vifb9bwu9z8bagjijab2z8rwvcca 0 15476 697354 566636 2026-06-21T05:27:35Z InternetArchiveBot 40773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 697354 wikitext text/x-wiki {{infobox/typo/languoid}} Le '''lingua pedemontese''' (''piemontèis'' in pedemontese, ''piemontese'' in [[lingua italian|italian]]) es un [[lingua neolatin]] parlate al nord de [[Italia]], al region del [[Pedemonte]] (provincias de Turin, Cuneo, Alessandria, Asti, Vercelli e Biella), ubi tamben, excepte del [[lingua italian|italian]], se parla [[lingua occitan|occitan]] [[vivaroalpi]], [[lingua francoprovencial|francoprovencial]] e [[lingua german|germano]] ([[walser]]). '''Parlantes:''' circa 3 milliones e medie, secundo alicun informationes. Le parlantes de occitan e francoprovencial del region son in le majoritate, il pare, tamben competente in pedemontese. == Characteristicas == === Phonologia === Variationes phonetic principal que se ha producite in le passage del [[lingua latin]] al pedemontese: * Palatalisation del ''u'' (lat. ''lumen - lüm''). * Perdita de vocales final tiro del ''a'' (lat. ''subito - subit''). * In le infinitivos le ''a'' passa a ''e'' (lat. ''cantare - canté''). * Simplification del geminates (lat. ''caballu - caval'') Multe cambios phonetic que ha suffrite le pedemontese tamben se ha producite in le [[gallo]]. == Stato legal == Del pedemontese, como [[linguas galloromanic|lingua galloromanic]], se parla jam in un resolution del [[Consilio de Europa]] (doc. 4745/12.10.81). Il ha un lege regional del Pedemonte que recognosce le pedemontese, le primari version del qual es del anno [[1990]], e que prevideva le '''inseniamento facultative''' de iste lingua al schola (n. 37/97). Le parlamento pedemontese, le 12/10/99, protestava unanimemente, a exception del abstention de un sol deputato de Refundation Communista, por le carentia de recognoscimento del idioma proprie por parte del Stato italian. == Inseniamento == Le Lege regional numero 26 del 10 de april de 1990, in le articulo 3 (in italian: ''Conoscenza e diffusione del patrimonio linguistico regionale''), puncto 1.a, dice que le Region favora le '''inseniamento''' e le '''apprendimento''' '''del patrimonio linguistic proprie'''. Iste norma era modificate por le Lege regional numero 37 de 17 de junio de 1997 que in le articulo 3.1.b garanti que facultativemente, al menos un hora al septimana, le alumnos del differente nivellos pote reciper cursos de historia, cultura e lingua pedemontese, occitan, francoprovencial e walser, con posto a le presuppositiones regional. Tamben, le region se facera posto del '''formation del professorato''' in iste materias. == Normaticisation == Le [[grammatica]] normative plus usate, que codifica le graphia traditional adoptate por le majoritate de scritores actual, es le ''[[Gramàtica piemontèisa]]'' ([[1967]]) de [[Camillo Brero]] (Milo Bré), del qual tamben existe un version in italian. Ancora assi, le discussion super le graphia del pedemontese es ancora un question vive e polemic, inter alteres, por le influentia del [[orthographia]] italian, le singule que es cognoscite per un bon parte del pedemonteses. Le pedemontese commun es un "koiné" que prende como base le dialecto de [[Turin]], le capital, con contributiones del resto de parolas. Le primari codification cognoscite es le ''[[Grammatica Pedemontese]]'' ([[1783]]) de [[Maurizio Pipino]]. == Vide etiam == * [[Lingua pedemontese e interlingua]] == Ligamines externe == * [http://xoomer.virgilio.it/nmndem/vocen1.html Piedmontese - English Vocabulary] {{en}} * [http://bertola.eu/piemonteis/intro/?_l=en Vittorio Bertola - Introduction to Piemonteis] {{en}} * [http://digilander.libero.it/dotor43/indexit.html Il piemontese - Grammatica, sintassi, storia, detti, vocabolari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110902123937/http://digilander.libero.it/dotor43/indexit.html |date=2011-09-02 }} {{it}} * [http://www.piemonteis.com/index.php Vocabolario italiano-piemontese] {{it}} {{pms}} {{traducite|ca|Piemontès}} {{Linguas romanic}} [[Categoria:Linguas italico-romanic]] [[Categoria:Linguas de Italia]] [[Categoria:Pedemonte]] ejm0wf7mbroafsu5q3ezki5ksczrwm7 0 18909 697334 679457 2026-06-20T16:47:58Z InternetArchiveBot 40773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 697334 wikitext text/x-wiki {{infobox/articulo/persona}} '''Molière''' ([[Paris]], Regno de [[Francia]], le [[15 de januario]] [[1622]]&nbsp;– Paris, le [[17 de februario]] [[1673]]) esseva un [[actor]], [[director]] e [[scriptor]] [[Francia|francese]]. Su nomine real esseva '''Jean-Baptiste Poquelin''', Molière esseva su pseudonymo theatral. Ille scribeva alicunes del [[comedia]]s le plus importante in le [[historia]] human.<ref>{{cite web|url=http://www.discoverfrance.net/France/Theatre/Moliere/moliere.shtml|title=''Biography of Molière - French Dramatist'' ("Biographia de Molière - dramaturgo francese")|last=Bermel|first=Albert|date=2000|work=Discover France|publisher=The Warton Group|accessdate=2009-03-07|archivedate=2012-09-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120920042354/http://discoverfrance.net/France/Theatre/Moliere/moliere.shtml}}</ref> Ille es considerate "le [[William Shakespeare|Shakespeare]] de Francia", e su influentia deveniva si grande que franceses ancora hodie refere a lor lingua como "le lingua de Molière". Ille nasceva in Paris ubi su patre possedeva un magazin de tapetes. Como un juvene persona, Molière se decideva a viver un vita de artista. Al etate de 21, ille fundava un compania de [[theatro]] que proximemente faceva bancarupta. De 1645 a 1658, ille viagiava per Francia con alicunes de su amicos. Depost, rege [[Ludovico XIV de Francia|Ludovico XIV]] faceva Molière responsabile del intertenimento in le corte de [[Versailles]] presso Paris. Molière esseva felice a causa de haber le rege inter su amicos, proque ille habeva plure inimicos, specialmente gente importante in le [[Ecclesia Catholic Roman]]. Comedias de Molière tracta con debilitates human: [[jelosia]], meschineria, [[hypocrisia]], timor de morte. Per introduction de su figuras in situationes ridicule, Molière voleva intertener e educar su audientia. Un de su plus importante [[spectaculo de theatro|spectaculos]] es ''[[Tartuffe]]'', monstrante un [[bigoteria|bigot]] qui gania le favor de un familia ric. Altere spectaculos famose comprehende "Le misanthropo" (traducite in interlingua per le poeta svedese [[Sven Collberg]]) e "Le avaro". Le ultime drama de Molière esseva ''Le Malade Imaginaire'' ("Le malade imaginari"), appellate etiam ''Le Hypochondriaco''. Como in plure de su comedias, Molière jocava le rolo principal. Ille moriva sur le scena durante le quarte presentation. Pro su problemas con le ecclesia, ille non poteva esser interrate in un [[cemeterio]] del Ecclesia. Gratias a Ludovico XIV Molière esseva sepelite via le ecclesia – ma durante le nocte, pois que actores a ille tempore esseva considerate troppo peccabile pro poter reposar in terra consecrete. Su tumba se trova in le famose [[cemeterio Père-Lachaise]]. == Referentias == <references /> == Ligamines externe == {{commonscat|Molière}} * {{fr}} [http://www.toutmoliere.net Obras de Molière online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200906013530/http://www.toutmoliere.net/ |date=2020-09-06 }} a toutmoliere.net * {{fr}} [http://www.site-moliere.com/pieces/ Obras de Molière online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021106064927/http://site-moliere.com/pieces/ |date=2002-11-06 }} a site-moliere.com * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20140227005227/http://www.inlibroveritas.net/auteur30.html Obras de Molière online] a InLibroVeritas.net * {{fr}} [http://www.theatre-classique.fr Versos dramas de Molière] Publication, statistica, querer de parolas * {{en}} [http://www.youtube.com/watch?v=NbGqsquB0Bw Parodia de qualitate professional - "Le vita e tempores de Moliere"] a [[YouTube]].com {{DEFAULTSORT:Moliere}} [[Categoria:Gente francese]] [[Categoria:Actores de theatro]] [[Categoria:Dramaturgos]] kn3lyw4n8s4hxtx2cexsvt96h3e5tm1 0 19835 697340 697301 2026-06-20T18:57:16Z Tim Ocean 30221 /* Faience e vitro */ lig. 697340 wikitext text/x-wiki {{eminente}} {{infobox/articulo/generic}} [[File:Tutmask.jpg|thumb|right|Le mascara del pharaon [[Tutankhamun]], un artefacto iconic del [[pharoan]] del Egypto e (per isto) le governamento e cultura del egypto antique.]] Le '''Egypto antique'''{{linfo}} esseva un [[civilisation]] del est de Nord-Africa, concentrate preter le fluvio [[Nilo]] in le [[Etate de Bronzo]] in lo que hodie es le pais de [[Egypto]]. Le civilisation egyptian se formava circa [[3150 a.Chr.]] con le unification politic de [[Egypto Alte]] e [[Egypto Basse]] sub le prime [[pharaon]]. Le historia del Egypto ancian occurreva in un serie de regnos stabile, separate de eras de instabilitate nominate le ''evos intermediate''. Le tres regnos principe esseva le [[Regno Ancian]], le [[Regno Medio|Regno Medie]], e le [[Regno Nove]], le final regno notabile. Le pinnaculo del civilisation esseva in le Regno Nove, in le [[regno de Ramses]]. Post su regno, le civilisation falleva lentemente, e Egypto esseva conquirite per un succession de poteres estranier in iste etate tarde. Le dynastia final esseva le [[Dynastia Ptolemaic]], fundate per [[Ptolemeo I|Ptolemeo Soter]], un general de [[Alexander le Grande|Alexandro le Grande]]. Le Dynastia Ptolemaic durava usque [[30 a.Chr.]], quando esseva capturate per le [[Imperio Roman]] e deveniva un [[Aegyptus|provincia roman]]. Le successo del civilisation egyptie esseva partialmente pro su habilitate de adaptar-se al conditiones del [[Valle del Nilo]]. Le prediction del [[Inundation|inundationes]] e le [[irrigation]] controlate del valle fertile produceva surplus de recoltas, que duceva a un [[disvellopament social|disveloppamento social]] e [[cultura]]l. Con ressources disponibile, le governamento patrocinava le exploitation mineral del valle e [[deserto]] ambiente, le disveloppamento de un del prime systemas de scriber ([[hieroglyphico]]s); le organisation de projectos massive de [[construction]] e [[agricultura]]; commercio con regiones ambiente; e un [[fortia armate]] que poteva batter inimicos estranier e asserer controlo egyptian. Lo que motivava e organisava iste activitate esseva un [[bureaucratia]] de [[scriba]]s, capites religiose, e administratores sub le controlo de un pharaon qui assecurava le cooperation e unitate del gente egyptian con un systema elaborate de credentias religiose. Le complimentos plure de Egypto ancian include le creation del technicas de [[metition|metir]], construction, e de facer petrerias, que facilitava le creation de [[pyramide]]s, [[templo]]s, e [[obelisco]]s; un systema de [[mathematica]]; un systema practic e effective de [[medicina]]; systemas de [[irrigation]] e technicas de production agricultural; le prime [[nave]]s cognoscite; [[vitro]]; nove formas del [[litteratura]]; e le prime [[tractato de pace]] cognoscite. Su arte e architectura esseva copiate largemente, e su antiquitates portate al areas distante del mundo. Le [[ruina]]s de su monumentos ha inspirate le imaginationes de viagiatores e scriptores per seculos. Un respecto nove verso antiquitates e excavationes in le prime annos del etate moderne causava le investigation scientific del civilisation egyptian e un appreciation melior de su legato cultural. == Historia == {|class="infobox" style="font-size: 95%; text-align: center; background:#FFFFEB;" |- |style="border-bottom:1px solid #FFF; background:#FFFFEB;"|'''Antique Egypto<br />[[Annexo:Lista de pharaones de Egypto|Dynastias e pharaones]]''' |- |[[Periodo predynastic de Egypto|Periodo predynastic]] |- |[[Periodo protodynastic de Egypto|Periodo protodynastic]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|''[[Periodo archaic de Egypto|'Periodo archaic']]'': [[Dynastia I de Egypto|I]]-[[Dynastia II de Egypto|II]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Regno Antique de Egypto|Regno Antique]]''': [[Dynastia III de Egypto|III]] [[Dynastia IV de Egypto|IV]] [[Dynastia V de Egypto|V]] [[Dynastia VI de Egypto|VI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Prime periodo intermedie de Egypto|'''I''' PI]]: [[Dynastia VII de Egypto|VII]] [[Dynastia VIII de Egypto|VIII]] [[Dynastia IX de Egypto|IX]] [[Dynastia X de Egypto|X]] [[Dynastia XI de Egypto|XI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Regno Medie de Egypto|Regno Medie]]''': [[Dynastia XI de Egypto|XI]] [[Dynastia XII de Egypto|XII]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Secunde periodo intermedie de Egypto|'''II''' PI]]: [[Dynastia XIII de Egypto|XIII]] [[Dynastia XIV de Egypto|XIV]] [[Dynastia XV de Egypto|XV]] [[Dynastia XVI de Egypto|XVI]] [[Dynastia XVII de Egypto|XVII]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Imperio Nove de Egypto|Imperio Nove]]''': [[Dynastia XVIII de Egypto|XVIII]] [[Dynastia XIX de Egypto|XIX]] [[Dynastia XX de Egypto|XX]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Tertie periodo intermedie de Egypto|'''III''' PI]]: [[Dynastia XXI de Egypto|XXI]] [[Dynastia XXII de Egypto|XXII]] [[Dynastia XXIII de Egypto|XXIII]] [[Dynastia XXIV de Egypto|XXIV]] [[Dynastia XXV de Egypto|XXV]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Periodo tardive de Egypto|Periodo tardive]]''': [[Dynastia XXVI de Egypto|XXVI]] [[Dynastia XXVII de Egypto|XXVII]] |- |[[Dynastia XXVIII de Egypto|XXVIII]] [[Dynastia XXIX de Egypto|XXIX]] [[Dynastia XXX de Egypto|XXX]] [[Dynastia XXXI de Egypto|XXXI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Periodo Hellenistic de Egypto|Periodo Hellenistic]]''': |- |[[Dynastia Macedonic de Egypto|Macedonic]]. [[Dynastia Ptolemaic|Ptolemaico]] |- |style="border-top: 1px solid #ddd;"|'''[[Periodo Roman de Egypto|Periodo Roman]]''' |} Le obtention de un chronologia exacte del antique Egypto es un carga complexe. Existe diverse criterios de datation inter [[egyptologo]]s, con divergentias de alcun annos in le ultime periodos, de decennios al principio del Imperio Nove e de quasi un seculo durante le [[Regno Antique]] (vide: [[Chronologia del Antique Egypto]]). Le prime problema surge per le facto que le egyptios non utilisava un systema de datation homogenee: illes non habeva un concepto de un era simile al [[Anno Domini]], o le costume de nominar le annos, como in [[Mesopotamia]] (vide [[Limmu]]). Illes datava con referentia al regnatos del diverse pharaones, superponente possibilemente le interregnos e le epochas de [[corregentia]]. Un problema addite surge al comparar le distincte [[Listas Regal]] de [[pharaon]]es, proque illos es incomplete o con datos contradictori, mesme in le proprie texto. Le operas del melior historico antique super Egypto, [[Manethon]], se perdeva e nos los cognosce solmente a transverso de [[epitome]]s de scriptores posterior como [[Flavio Josepho]], [[Eusebio de Cesarea]], [[Sexto Julio Africano]] o le monacho [[Georgio Syncello]]. Infortunatemente le datas de alcun regnatos varia de un autor a un altere. ==== Comenciamentos ==== Le evidentias [[archeologia|archeologic]] indica que le civilisation egyptie comenciava circa le VI millennio a.Chr., durante le [[Neolithico]], quando se stabiliva le prime populatores (vide le [[Periodo predynastic de Egypto|periodo predynastic]]). Le fluvio [[Nilo]], circa le qual se stabiliva le population, ha essite le linea de referentia pro le [[Cultura del Antique Egypto|cultura egyptie]] depost que le [[nomade]]s [[Chassa-collection|chassatores-collectores]] comenciava a viver in su ripas durante le [[pleistoceno]]. Le tracias de iste prime populatores remaneva in le objectos e signos gravate in le roccas al longe del valle del Nilo e in le [[oases]]. Al longe del Nilo, in le [[Mesolithico|XI millennio a.Chr.]], una cultura de collectores de grano habeva essite substituite per un altere de [[chassa]]tores, [[piscator]]es e collectores qui usava [[Etate de Petra|instrumentos de petra]]. Le studios tamben indica stabilimentos human in le sud-west de Egypto, vicin al frontiera con [[Sudan]], ante 8000 a.Chr. Le evidentia [[geologia|geologic]] e studios [[climatologia|climatologic]] suggere que le cambios del [[climate]], circa 8000 a.Chr., comenciava a [[Desertification|desiccar]] le terras de chassa e pastura de Egypto, conformante paulatim le [[deserto del Sahara]]. Le tribos del region tendeva a aggruppar se in le vicinitate del fluvio, ubi surgeva parve vicos que developpava un economia agricola. Il ha evidentias de pastura e del cultivation de [[cereal]]es in le est del Sahara in le VII millennio a.Chr. Circa 6000 a.Chr., jam habeva apparite in le valle del Nilo le [[agricultura]] organisate e le construction de grande vicos. Al mesme tempore, in le sud-west illes se dedicava al elevamento de bestial e tamben construeva. Le [[mortero de calce]] se usava jam in 4000 a.Chr. Es le denominate periodo predynastic, que comencia con le cultura de [[Naqada]]. Inter 5500 e 3100 a.Chr., durante le Predynastico, le parve stabilimentos prosperava al longe del Nilo. In 3300 a.Chr., momentos ante le [[Dynastia I|prime dynastia]], Egypto esseva dividite in duo regnos, cognoscite como [[Alte Egypto]] (''Ta Shemau'') e [[Basse Egypto]] (''Ta Mehu'').<ref>{{cita libro|autor=Adkins, L. and Adkins, R.|título=The Little Book of Egyptian Hieroglyphics|url=https://archive.org/details/littlebookofegyp0000adki_b9s5|año=2001|isbn =0-340-79485-2|editorial = Londres: Hodder and Stoughton}}</ref> Le frontiera inter ambes se situava in le actual zona de [[Cairo]], al sud del [[delta del Nilo]]. Le historia de Egypto, como Stato unificate, comencia circa 3050 a.Chr. con [[Menes]] ([[Narmer]]), qui unificava le Alte e le Basse Egypto e esseva su prime rege. Le [[Cultura del Antique Egypto|cultura]] e [[Costumes del Antique Egypto|costumes]] egyptie esseva notabilemente stabile e a pena variava in quasi 3000 annos, includente [[Mythologia egyptie|religion]], [[Arte del Antique Egypto|expression artistic]], architectura e structura social. Le chronologia del reges egyptie comencia in ille epocha. Le [[Annexo:Lista de pharaones de Egypto|chronologia conventional]] es le acceptate durante le [[Seculo XX|20e seculo]], sin includer alcun del revisiones que se ha facite in ille tempore. Mesme in un mesme travalio, le archeologos offere frequentemente, como possibile, varie datas e mesme varie chronologias, e pro isto pote haber discrepantias inter le datas monstrate in le distincte fontes. Tamben se da varie possibile transcriptiones del nomines. Traditionalmente le [[egyptologia]] classifica le historia del civilisation pharaonic dividite in dynastias, sequente le structura narrative del [[epitome]]s del ''[[Aegyptiaca]]'' (''Historia de Egypto''), del sacerdote egyptie [[Manethon]]. ==== Periodo predynastic ==== {{AP|Periodo Predynastic de Egypto|l1=Periodo predynastic}} {{VT|Naqada I|Naqada II}} In le periodo predynastic (c. 5500 a.Chr.-3300 a.Chr.) le prime populatores de [[Egypto]] attingeva le ripas del [[fluvio Nilo]], tunc un conglomerato de paludes e foco de [[malaria]], in lor fuga del crescente desertification del [[Sahara]]. [[File:Egypte louvre 316.jpg|thumb|Un typic Naqada II vasa decorate con gazellas. (Periodo predynastic)]] On sape per le restos archeologic que in le antiquitate le [[Sahara]] habeva un climate mediterranee, plus humide que le actual. In le massivos del [[Ahaggar]] e le [[Tibesti]] habeva abundante vegetation. Pro ille populatores, le Sahara serea un extense steppa con grande herbivores a chassar. Le culturas saharian es, in grande mesura, incognite, sed non pro isto inexistente. Le successive phases del [[neolithico]] es representate per le culturas de [[El Fayum]], verso 5000 a.Chr., le cultura [[tasiense]], verso 4500 a.Chr. e le cultura de [[Merimde]], verso 4000 a.Chr. Tote illos cognosce le petra polite, le ceramica, le agricultura e le elevamento de bestial. Le base del economia esseva le agricultura que se realisava profitante le [[limo]], fertilisante natural que apportava le annue inundationes del fluvio Nilo. Post iste culturas appareva le [[badariense]] e le amratiense o [[Naqada I]], inter 4000 e 3800 a.Chr. Verso le anno 3600 a.Chr. surge le gerzeense o [[Naqada II]], que se diffunde per tote Egypto, unificante lo culturalmente. Iste consonantia cultural ducera al unitate politic, que surgera post un periodo de luctas e alianzas inter clanes pro imponer lor suprematia. Pro attinger major efficacia e production, verso 3500 a.Chr., comenciava a realisar se le prime operas de canalisation e surge le scriptura con [[hieroglyphico]]s in [[Abydos]]. In iste epocha comenciava le proto-Statos: Le prime communitates faceva habitabile le pais e se organisava in regiones appellate [[nomo]]s. Le habitantes del Delta habeva un organisation feudal e arrivava a stabilir duo regnos con duo chefs o monarchas respectivemente. Un regno esseva stabilite in un loco paludose, que se appellava ''regno del Junco'' e habeva como symbolo un thallo de junco. Su capital esseva [[Buto]]; illes habeva un [[cobra]] como [[totem]]. Le altere regno habeva como capital [[Busiris (Basse Egypto)|Busiris]] e como totem un [[vulture]] sed su symbolo esseva un [[ape]] e arrivava a esser cognoscite como ''regno del Ape''. Ambe regnos esseva separate per un bracio del fluvio Nilo. Le ''regno del Ape'' conquireva le ''regno del Junco'' de maniera que le Delta remaneva unificate. Sed alcun del vincitos fugiva pro stabilir se in le zona del [[Alte Egypto]] ubi illes fundava citates dante les le mesme nomine que illos que illes habeva lassate in le Delta. Pro isto multe citates de iste epocha ha nomines simile in le Alte e Basse Egypto. Iste gente prosperava considerabilemente usque a arrivar a organisar se in un Stato. ==== Periodo protodynastic ==== {{AP|Periodo protodynastic de Egypto|l1=Periodo protodynastic}} {{VT|Naqada III}} [[File:Egypte louvre 321.jpg|thumb|Paletta ceremonial de epocha protodynastic. [[Louvre]].]] Le protodynastico (c. 3300-3050 a.Chr.) es considerate le phase final del periodo predynastic, tamben cognoscite como [[dynastia 0]], predynastico tardive, o periodo Naqada III. Illo es regite per governantes del [[Alte Egypto]] qui residera in [[Thinis]], se face representar con un [[serekh]] e adora [[Horus]]. Le nomine de iste reges figura in le [[Petra de Palermo]], gravate 700 annos postea. In iste periodo surge le prime authentic citates, tal como Thinis, [[Nubet]], [[Nekheb]], [[Nekhen]], etc. Es typic de iste epocha le magnific vasas taliate in petra, cultellos e palettas ceremonial, o le capites de macias votive. [[Narmer]] poteva esser le ultime rege de iste epocha, e le fundator del dynastia I. ==== Periodo Archaic ==== {{AP|Periodo archaic de Egypto|l1=Periodo Archaic}} [[File:CeremonialFlintKnife-Djer.png|thumb|Cultello ceremonial de epocha archaic. Royal Ontario Museum.]] Le periodo archaic (c. 3050-2890 a.Chr.) seque le predynastico, al fin del qual Egypto se trovava dividite in parve regnos; le principales esseva: illo de [[Hieraconpolis]] (Nekhen) in le [[Alte Egypto]] e illo de [[Buto]] (Pe) in le [[Basse Egypto]]. Le processo de unification esseva realisate per le reges de Hieraconpolis. Le tradition egyptie attribueva le unification a [[Menes]], remanente isto reflectite in le [[Listas Regal]]. Iste personage es, secundo [[Alan Gardiner]], le rege [[Narmer]], le prime [[pharaon]] del qual on ha constantia que regnava in tote Egypto, post un serie de luctas, tal como remaneva testificate in le [[paletta de Narmer]]. Iste periodo es formate per le dynastias I e II. ==== Imperio Antique ==== {{AP|Imperio Antique de Egypto|l1=Imperio Antique}} [[File:Ancient Egypt old and middle kingdom-es.svg|thumb|Egypto durante le imperios antique e nove.]] [[File:Khafre statue.jpg|thumb|Statua de Kephren.]] [[File:All Gizah Pyramids.jpg|thumb|Le Pyramides de Giza.]] In le Imperio Antique (c. 2686-2181 a.Chr.), sub le dynastia III le capital se stabiliva definitivemente in [[Memphis (Egypto)|Memphis]], de ubi procede le denomination del pais, post que le nomine del principal templo, ''Hat Ka Ptah'' «casa del spirito de [[Ptah]]», que passava al greco como ''Aegyptos'', con le tempore designava primo le quartiero in le qual illo se trovava, postea tote le citate e plus tarde le regno. In le epocha del tertie dynastia comenciava le costume de eriger grande [[Pyramide (architectura)|pyramides]] e monumental conjunctos in petra, gratias al pharaon [[Djoser]]. Tamben le grande pyramides de [[Giza]], attribuite al pharaones [[Cheops]], [[Kephren]] e [[Mycerino]] se data in iste periodo. Le [[dynastia V]] marca le ascension del alte clero e le influente governatores local ([[Nomarcha|nomarchas]]), e durante le longe regnato de [[Pepy II]] se accentuara un epocha de forte decentralisation, denominate [[prime periodo intermedie de Egypto]]. Le Imperio Antique comprende le dynastias III a VI. ==== Prime Periodo Intermedie ==== {{AP|Prime Periodo Intermedie de Egypto|l1=Prime periodo intermedie}} Iste periodo (c. 2181-2050 a.Chr.) esseva un epocha ubi le poter esseva decentralisate e se transfere inter le Imperio Antique e le Imperio Medie. Comprende desde le dynastia VII usque al medie del dynastia XI, quando Mentuhotep II reunificava le pais sub su commando. Malgrado le decadentia, iste epocha se distingueva per un grande florescentia litterari, con textos doctrinal o didactic, que monstra le grande cambio social. Le importante cambio de mentalitate, assi como le crescentia del classes medie in le citates originava un nove conception del credentias, reflectente se in le apparition del denominate [[Textos del Sarcophagos]]. [[Osiris]] se converteva in le divinitate plus popular, con [[Montu]] e [[Amon (mythologia)|Amon]]. Le [[nomo]]s de [[Heracleopolis]] e [[Thebas (Egypto)|Thebas]] se constitueva como hegemonic, imponente se finalmente iste ultime. Es le dynastias VII a XI. [[File:MentuhotepII-FuneraryStatue-CloseUp MetropolitanMuseum c.jpg|thumb|Mentuhotep II. [[MMNY]].]] ==== Imperio Medie ==== {{AP|Imperio Medie de Egypto|l1=Imperio Medie}} [[File:Egypte louvre 231 visage.jpg|thumb|Amenemhat III, le ultime monarcha grande del Imperio Medie.]] On considera que le Imperio Medie (c. 2050-1750 a.Chr.) se initia con le reunification de Egypto sub [[Mentuhotep II]]. Es un periodo de grande prosperitate economic e expansion exterior, con pharaones pragmatic e interprendente. Iste periodo es formate per le fin del dynastia XI e le XII. Se realisava ambitiose projectos de irrigation in [[El Fayum]], pro regular le grande inundationes del Nilo deviante lo verso le laco ''[[Moeris]]'' (El Fayum). Tamben se potentiava le relationes commercial con le regiones circumvicin african, asiatic e mediterranee. Le representationes artistic se humanisava, e se imponeva le culto al deo [[Amon (mythologia)|Amon]]. In le medie de 1800 a.Chr., le dirigentes [[hyksos]] vinceva le pharaones egyptie; lo que comenciava como un migration gradual de libyanos e cananeos verso le delta del Nilo, se transformava con le tempore in conquesta militar de quasi tote le territorio egyptie, originante le cadita del Imperio Medie. Le hyksos vinceva proque illes possedeva melior armas, e sapeva utilisar le factor surprisa. ==== Secunde Periodo Intermedie ==== {{AP|Secunde Periodo Intermedie de Egypto|l1=Secunde periodo intermedie}} In iste periodo (c. 1750-1500 a.Chr.) in Egypto dominava le governantes [[hyksos]], chefes de populos nomade del peripheria, specialmente libyos e asiaticos, qui se stabiliva in le delta, e habeva como capital le citate de [[Avaris]]. Finalmente, le dirigentes egyptie de Thebas declarava le independentia, essente denominate le dynastia XVII. Illes proclamava le «salvation de Egypto» e dirigeva un «guerra de liberation» contra le hyksos. Esseva le dynastias XIII a XVII, partialmente coetanee. [[File:Egypt Picture6.jpg|thumb|[[Ramses II]]. Imperio Nove. [[Luxor]].]] ==== Imperio Nove ==== {{AP|Imperio Nove de Egypto|l1=Imperio Nove}} Le Imperio Nove (c. 1500-1070 a.Chr.) es un periodo de grande expansion exterior, tanto in [[Asia]] —ubi illes arriva al [[Euphrates]]— como in [[Kush]] (Nubia). Le [[Dynastia XVIII de Egypto|dynastia XVIII]] comenciava con un serie de pharaones guerreros, desde [[Amosis I]] usque a [[Thutmosis III]] e [[Thutmosis IV]]. Sub [[Amenophis III]] se arrestava le expansion e se initiava un periodo de pace interne e externe. Post un periodo de debilitate monarchic, arrivava al poter le castas militar, le [[Dynastia XIX de Egypto|dynastia XIX]] o [[Ramesida]] que, fundamentalmente sub [[Seti I]] e [[Ramses II]], se monstrava energic contra le expansionista reges [[hittita]]s. Durante le regnatos de [[Merenptah]], successor de [[Ramses II]], e [[Ramses III]], del [[Dynastia XX de Egypto|dynastia XX]], Egypto habeva a confruntar le invasiones del [[populos del mar]], originari de diverse areas del [[Mar Mediterranee|Mediterraneo]] oriental ([[civilisation egee|Egeo]], [[Anatolia]]), e del [[Libia|libyos]]. [[File:Il tempio di Hatshepsut.JPG|thumb|Djeser-Djeseru (le sublime del sublimes) de [[Hatshepsut]] es le edificio principal del complexo de templos funerari in [[Deir el-Bahari]].]] Le pharaones del [[Imperio Nove de Egypto|Imperio Nove]] initiava un campania de construction a grande scala pro promover le deo [[Amon]], de qui le crescente culto se stabiliva in [[Karnak]]. Tamben illes construeva monumentos pro glorificar lor proprie complimentos, tanto real como imaginari. Hatshepsut utilisara tal hyperbole durante su regnato de quasi vinti-duo annos que esseva multo succedite, marcate per un longe periodo de pace e prosperitate, con expeditiones commercial a Punt, le restauration del retes de commercio exterior, grande projectos de construction, includente un elegante templo funerari que rivalisa con le architectura grec de mille annos plus tarde, obeliscos colossal e un [[capella]] in Karnak. [[File:SFEC EGYPT ABUSIMBEL 2006-003.JPG|thumb|Quatro statuas colossale de [[Ramses II]] flanquea le entrata de su templo de [[Abu Simbel]].]] Malgrado su complimentos, le herede de [[Hatshepsut]], su fillastro [[Thutmosis III]], tentava de rader tote tracia de su legato verso le fin del regnato, appropriante se de multe de su complimentos. Ille tamben tentava de cambiar multe traditiones stabilite que se habeva developpate al longe de seculos. Possibilemente esseva un tentativa inutile de evitar que altere feminas se deveniva pharaon e frenar assi lor influentia in le regno. Circa 1350 a.Chr., le stabilitate del Imperio pareva menaciate, ancora plus quando [[Amenhotep IV]] ascendeva al throno e institueva un serie de reformas radical, que habeva un resultato chaotic. Cambiante su nomine per illo de [[Akhenaton]], ille promoveva como deitate supreme le usque tunc obscur deitate solar [[Aton]], initiante un reforma religiose tendente al [[monotheismo]]. In parte, le monotheismo de Akhenaton esseva un producto del absolutismo regal; le vetere deos habeva disparite, sed le rege manteneva —pro su proprie beneficio politic— su rolo traditional como mediator inter le homines e le desiderios del nove deo. Le pharaon supprimeva le culto al majoritate del altere deitates e, super toto, tentava de annullar le poter del influente sacerdotes de Amon in [[Thebas (Egypto)|Thebas]], a qui ille videva como corrupte. Al transferer le capital al nove citate de Akhet-Aton (actual Amarna), Akhenaton faceva aures surde al evenimentos del Proxime Oriente (ubi le hittitas, Mitanni e le assyrios se disputava le controlo) e se concentrava unicamente in le nove religion. Le nove philosophia religiose comportava un nove stylo artistic, que accentuava le humanitate del rege super le monumentalitate. Post su morte, le culto de Aton esseva abandonate rapidemente, le sacerdotes de Amon recuperava le poter e retornava le capital a Thebas. Sub lor influentia le pharaones posterior —[[Tutankhamon]], [[Ay]] e [[Horemheb]]— tentava de rader tote mention de [[Akhenaton]] e su «heresia», ora cognoscite como le Periodo de [[Amarna]]. Circa 1279 a.Chr. ascendeva al throno [[Ramses II]], tamben cognoscite como ''le Grande''. Le sue serea un del regnatos plus longe del historia egyptie. Ille mandava construer plus templos, plus statuas e obeliscos, e ingenerar plus filios que qualcunque altere pharaon. Audace chef militar, Ramses II conduceva su armea contra le hittitas in le [[battalia de Kadesh]] (in le actual Syria); post arrivar a un puncto morte, finalmente ille acceptava un tractato de pace con le regno hittita. Es le tractato de pace plus antique registrate, circa 1258 ante Christo. Egypto se retirava del major parte de su possessiones asiatic lassante le hittitas competer, sin successo, con le crescente poter emergente de Assyria e le novemente arrivate phrygios. Le ricchessa de Egypto, totevia, se habeva convertite in un objectivo tentante pro le invasion; in particular, pro le libyos beduinos del west e le [[populos del mar]], que formava parte del potente confederation de piratas grecs del [[mar Egeo]]. Initialmente, le armea esseva capace de repeller le invasiones, sed Egypto terminava per perder le controlo de su territorios in le sud de Syria e Canaan, que in grande parte cadeva in poter del assyrios e hittitas. Le impacto del menacias externe se videva aggravate per problemas interne como le corruption, le furto del tumbas regal e le tumultos popular. Post recuperar lor poter, le summe sacerdotes del templo de [[Amon]] in Thebas habeva accumulate vaste extensiones de terra e multa ricchessa, debilitante le Stato. Le pais terminava dividite, dante initio al [[Tertie Periodo Intermedie]]. ==== Tertie Periodo Intermedie ==== {{AP|Tertie periodo intermedie de Egypto|l1=Tertie periodo intermedie}} Le Tertie Periodo Intermedie (c. 1070-656 a.Chr.) comencia con le instauration de duo dynastias de origine [[Populos libyc|libyc]] que se repartiva Egypto: un, desde [[Tanis (Egypto)|Tanis]], le biblic Zoan, in le [[Basse Egypto]], e un altere, de qui le reges prendeva le titulo de [[Summe sacerdotes de Amon]], desde [[Thebas (Egypto)|Thebas]]. Le periodo termina con le domination del reges [[Cush]]itas. Es le dynastias, partialmente coetanee, XXI a XXV. ==== Periodo tardive ==== {{AP|Periodo Tardive de Egypto|l1=Periodo Tardive}} Le periodo tardive (c. 656-332 a.Chr.) comencia con le dynastia [[Saita]], seque un dynastia nubie, un tentativa de invasion assyrie e con duo periodos de domination [[Persia|persa]], assi como con varie dynastias coetanee de governantes egyptie independente. Egypto se converteva finalmente in un [[satrapia]]. Es le dynastias XXVI a XXXI. ==== Periodo hellenistic ==== {{AP|Periodo Hellenistic de Egypto}} {{Vide etiam|Alexandro Magne|Alexandria ad Egypto|Periodo hellenistic}} [[File:Napoli BW 2013-05-16 16-24-01.jpg|left|thumb|Alexandro Magne.]] Le periodo hellenistic (332-30 a.Chr.) se initia con le conquesta de Αἴɣυπτος (''Aígyptos'') per [[Alexandro Magne]] de [[Macedonia historic|Macedonia]] in 332 a.Chr., e le arrivata al poter in 305 a.Chr. de le [[dynastia ptolemaic]], de origine macedonic. Illo fini con le incorporation de Egypto al [[Imperio roman]] post le [[battalia de Actium]], in le anno 31 a.Chr. In le anno 30 a.Chr. mori [[Cleopatra VII|Cleopatra]] e Egypto se converte in un provincia del Imperio roman. ==== Periodo Roman ==== {{AP|Periodo Roman de Egypto}} Iste periodo (30 a.Chr.-640 p.Chr.) comencia le 30 de julio del anno 30 a.Chr., [[Cesar Augusto|Octavio]] entrava in [[Alexandria]], liquidante definitivemente le independentia politic de [[Egypto (provincia romana)|Egypto]] e convertente lo in provincia [[Antique Roma|roman]]. Illo passava a su succesores le [[Imperio byzantin]] post que le Imperio roman esseva repartite le anno 395 in Occidente e Oriente, e remaneva in su manos usque al conquesta per le [[populo arabe]] del anno 640. Le ultime vestigios del traditional cultura del Antique Egypto fini definitivemente a comenciamentos del [[Seculo VI|6e seculo]], con le ultime sacerdotes de [[Isis]], qui officiava le templo del insula de [[Philae]], al proscriber se le culto al «deos pagan». == Geographia == Le geographia del Antique Egypto, tanto in su aspecto climatic como geopolitic, esseva multo simile a celle del Egypto moderne. Le territorio se organisava circum un stricte frangia fertile a ambe lateres del [[Nilo]] —includente le delta e alcun oasis disperse— durante que le resto del pais esseva coperite per vaste desertos: le libyc a occidente, le arabic a oriente e le peninsula del Sinai a nord-oriente. Iste configuration natural ha profundemente formate le civilisation egyptie, attrahente colonias preter le valle del fluvio durante que le terras adjacente remaneva inhabitabile. [[File:Ancient Egypt map-fr.svg|thumb|180px|Locos principal de Egypto antique.]] === Climate e dynamica fluvial === Egypto habeva un climate predominantemente desertic e calide. Le zonas apte pro agricultura esseva extrememente limitate, concentrate in le fertile banda del Nilo e in alcun oasis. In le antiquitate, le phenomeno de desertification progredeva lentemente, con areas como le plateau de Giza devenite desertic malgrado haber essite savanna. Le crescentia annual del Nilo esseva fundamental pro le agricultura: su inundationes depositava limo nigre que fertilisava le solo, e su variationes poteva significar tanto prosperitate como disastro pro le population. === Frontieras natural e extension territorial === Le frontieras traditional del Antique Egypto coincideva in grande mesura con los del Egypto moderne: al nord, le Mar Mediterranee; al sud, le prime cataracta del [[Nilo]]; al west, le deserto libyc; al est, le Mar Rubie e le [[Deserto del Sinai|deserto del Sinai]]. Ben que iste formationes marcava le limites del pais, le influentia egyptie se extendite occasionalmente ultra illos —al sud usque a Nubia, e verso Asia Minor e le region del [[Euphrate]] al nord e est—, ma iste expansion era sovente temporari. === Organisation administrative: le nomos === Le Antique Egypto esseva dividite in unitates administrative appellate nomos (territorios), dirigite per un nomarcha in nomine del pharaon. Iste divisiones habeva un rolo purmente administrative in periodos de forte centralisation, ma in epochas de debilitate del poter pharaonic —como durante le periodos intermedie— illos ganiava autonomia e poteva mesmo functionar como principatos independente. <center> <gallery> File:Lower Egypt Nomes 01.png|thumb|Nomos in Basse Egypto. File:UpperEgyptNomes.png|thumb|Nomos in Alte Egypto. </gallery> </center> === Regiones geographic principal === Le geographia egyptie se subdivideva in plure regiones major: le Basse Egypto (le delta) al nord, le Medio Egypto (circa Asyut), le Alte Egypto (le valle verso le sud), e Nubia, situate al sud del curso del Nilo. Le Basse Egypto esseva plus humide e de basse altitude, durante que le Alte Egypto, plus estrete e elevate, concentrava le major parte del civilisation. Nubia, ben que geographicamente externe al nucleo egyptie, manteneva relationes commercial e militar importante con le valle del Nilo. == Governamento == === Organisation politic === {{AP|Stato pharaonic}} [[File:Pharaoh with double crown.svg|197px|thumb|Le pharaon es frequentemente representate con le symbolos del poter regal.]] Le Egypto antique es un monarchia [[Theocratia|theocratic]]. Ben plus que un rege, le [[pharaon]] es simultaneemente le administrator principal, le chef del armeas, le prime magistrato e le [[Clero del Egypto antique|prestre supreme de Egypto]]. In effecto, [[Pharaon]] habeva un mission a complir: mitter in opera le regula de [[Maat]] sur Terra, es dicer, assecurar le harmonia inter le homines e le celo, esser garante del moral de su populo, contribuente assi a assecurar su eternitate. Pro exercer su controlo sur le terras e le ressources, le pharaon se appoia sur un administration composite de functionarios qui gere su affaires quotidianmente. Iste administration es dirigite per su homine de confidentia, le [[Vizir in le Egypto antique|vesir]], qui age como representante del rege e coordina le agrimensura del terras, le tresor, le projectos de construction, le systema juridic e le archivos<ref name="Manuelian358">{{harvsp|Der Manuelian|1998|p=358}}</ref>. Le territorio egyptie es dividite in quaranta-duo regiones administrative, appellate [[Nomo (Egypto antique)|nomos]], que es cata un regite per un [[nomarcha]], responsabile ante le vesir de su competentia. Le templos constitue le spina dorsal del economia egyptie. Assi, le templos es non solmente locos de culto sed illos es equalmente responsabile del collecta e del immagazinage del ricchessas del nation in un systema administrate de granarios e de tresorerias que redistribue le cereales e le benes{{sfn|Der Manuelian|1998|p=363}}. === Systema judiciari === [[File:Louvre-antiquites-egyptiennes-p1020372 Cropped and bg reduced.png|thumb|Le [[Scriba in le Egypto antique|scribas]] ha le carga de consignar le taxas e tote le documentos administrative.]] Al culmine del systema judiciari egyptie se trova officialmente le pharaon qui es cargate de promulgar le leges, de render justitia e de mantener le ordine public, un concepto que le antique egyptios denomina [[Maat]]<ref name="Manuelian358"/>. Ben que necun [[Lista de codices juridic|codice juridic]] ha supervivite, le documentos judiciari del epocha monstra que le lege egyptie es fundate sur le bon senso inter le ben e le mal que se basa ante toto sur le resolution de conflictos e sur le conclusion de accordos plus tosto que sur un insimul complexe de leges<ref name=UCJohnson/>. Consilios de ancianos, cognoscite sub le nomine de [[Kenbet]] in le Nove Imperio, es cargate de judicar localmente le affaires judiciari implicante parve creditos e conflictos minor<ref name="Manuelian358"/>. Le casos le plus grave implicante homicidios, importante operationes immobiliari e [[Pillage de tumbas egyptie|pillage de tumbas]] es inviate al ''Grande Kenbet'', presidite per le vesir o le pharaon. Le demandatores e le defendentes se representa se ipse e jura haber dicite tote le veritate. In certe casos, le Stato assume simultaneemente le rolo de procurator e de judice. Il non es alora rar que le accusato sia fustigate pro obtener confessiones e le nomines del conspiratores. Nonobstante, que le accusationes sia grave o non, le scribas judiciari prende nota per scripto del planca, del testimonios e del verdicto del caso pro referentia futur{{sfn|Oakes|2003|p=472}}. Secundo le gravitate del actos incriminate, le sententias pro le crimines minor varia de un simple multa al mutilation del facie, passante per colpos o le exilio. Le criminales le plus periculose tal como le homicidas o le piliatores de tumbas es condemnate al morte, sia per decapitation, per submersion o per impalamento. In le casos multo grave, le sanction poteva mesmo esser extendite al familia del criminal<ref name="Manuelian358"/>. A partir del Nove Imperio, le oraculos joca un rolo major in le systema judiciari rendente justitia in le affaires civil e penal. Le procedura consiste in demandar al deo un « si » o un « no » a un question concernente le benfundato de un caso. Con le supporto de un certe numero de prestres, le deo rende su judicamento seligente le un o le altere del responsas, inclinante se in avante o in retro o punctante un del responsas scripte sur un folio de [[Papyro (papiro)|papyro]] o un [[ostracon]]<ref>{{Ouvrage|langue=ia|auteur1=A. G. McDowell|titre=Village life in ancient Egypt|sous-titre=laundry lists and love songs|lieu=Oxford|éditeur=[[Oxford University Press]]|année=1999|pages totales=279|passage=168|isbn=0-19-814998-0}}</ref>. === Le armea === {{Vide anque|Armea egyptie}} Durante le Vetule Regno non habeva necessitate de un armea permanente. Quando on habeva besonio de affrontar un incursion beduin o le necessitate de un predonage, on organisava un levata; juvenes esseva dunque recrutate qui, un vice terminate le guerra, retornava a lor travalio habitual. Multo plus commun esseva totevia le recrutamento de mercenarios, in particular libyos e nubianos. Iste ultimes esseva multo appreciate como archeros. Le armea assumeva un rolo importante a partir del Medio Regno, arrivante a su culmine in le Nove Regno, periodo de grande expeditiones militar. Le armea egyptie esseva perfectemente organisate, e al guida del truppas stava sempre le pharaon, sur qui recadeva le commando absolute. Malgrado iste concentration de poter, ille, como occurreva con su poter religiose, delegava su functiones al generales. Il ha totevia multe pharaones, prime inter omnes Ramses II, qui accompaniava le truppas in battalia e frequentemente combatteva a lor latere. Le truppas esseva composte de corpores de archeros, de infanteria e de cavalleria, o pro dicer melior "carriera", iste ultime reservate principalmente al aristocraticos. Multo frequentemente in le armeas egyptie le truppa sur le carros esseva le plus numerose. Illos esseva carros legier, differente (per exemplo) de illos hittita, e veloce. Illos esseva frequentemente usate como truppa de ruptura in le armeas egyptie. Sur le carro habeva un archero sed supertoto un soldato armate de un longe lancea de guerra. Del carros egyptie on pote dicer que illos constitueva le "cavalleria legier" del armea, precisemente proque illos esseva veloce e versatile. Le egyptios habeva cognoscite le carro de guerra per le populo invasor Hyksos. == Economia == === Agricultura === Le economia del antique Egypto esseva fundamentalmente basate super le agricultura e le elevamento de animales. Le vita dependeva del cultivation de terras inundate annualmente per le [[Fluvio Nilo|Fluvio Nilo]].<ref>{{Cita libro|título=Egipto : El mundo de los faraones|url=[https://www.worldcat.org/oclc/636855248|editorial=Konemann|fecha=1997|fechaacceso=2022-05-24|isbn=3-89508-898-6|oclc=636855248|nombre=Regine|apellidos=Schulz|nombre2=Matthias|apellidos2=Seidel}}](https://www.worldcat.org/oclc/636855248|editorial=Konemann|fecha=1997|fechaacceso=2022-05-24|isbn=3-89508-898-6|oclc=636855248|nombre=Regine|apellidos=Schulz|nombre2=Matthias|apellidos2=Seidel}})</ref> Le egyptios developpava un extense systema de dicas, stagnos, e canales de irrigation que se extendeva a transverso del terra agricola. Preter ripas del fluvio, le paisanos cultivava varie typos de cereales. Le grano recoltate esseva immagazinate in granarios e postea usate pro producer pan e bira. Le principal culturas esseva frumento, hordeo, e lino. Le agricultura esseva structurate circa le cyclo annual del Nilo. Quatro phases descriptive esseva traditionalmente identificate: “perla blanc” (quando le Nilo ascendeva e inundava, apportante limo fertile), “perla nigre” (quando le aquas se retirava, lassante ric limo nigre), “esmeraldo verde” (quando le culturas germinava), e “auro rubie” (quando le campos maturava). Plus formalmente, le anno esseva dividite in tres saisons: ''Akhet'', ''Peret'', e ''Shemu''. ''Akhet'', le saison del inundation (junio a septembre), lassava un strato de limo ric in minerales sur le campos, renovante le fertilitate del solo. Durante ''Peret'' (octobre a februario), le saison del semination, le fermeros attendeva que le aquas se exhaurirea ante de ara e seminar le solo inricchite. Le irrigation esseva mantenite per canales e dicas. Finalmente, ''Shemu'' (martio a maio) esseva le saison del recolta, quando le culturas esseva colligite usante falces de ligno. In plus de cereales, le jardines egyptie produceva pisos, lenticulas, cibollas, porros, cucumeres, e lactuca, assi como uvas, dactylos, ficos, e granatas. Le bestial elevate pro carne includeva porcos, bovinos, oves, capras, aucas, e anates. Le egyptios produceva plus alimentos de lo que illes consumeva e se dedicava al excambio de benes excedentari. Le importationes ab territorios estranier includeva incenso, argento, e fin ligno de cedro. Multe commercio egyptie esseva realisate per barca al longo del Nilo e a transverso del Mediterraneo. Durante le major parte de su historia de tres millennios, le antique Egypto esseva considerate inter le regiones le plus ric del mundo antique. === Commercio === Le activitate commercial in le antique Egypto se extendeva ultra le excambio de productos agricola e materias prime. Expeditiones esseva organisate pro obtener benes de luxo e joieles pro le tresor regal del pharaones, e il ha anque evidentia de traffico de sclavos e mesmo le vendita de positiones administrative o de servicio in le templos. Un classe de agentes commercial cognoscite como ''shutiu'' realisava activitates de emption e vendita pro conto del major institutiones pharaonic tal como templos, le palatio regal, e le proprietates del corona. Illes poteva anque vender sclavos a individuos private o realisar transactiones commercial independente pro profito personal. Discoperitas archeologic in le antique citate de Balat, situate in le Oase de Dakhla, ha revelate quasi 200 tablettas de argilla e numerose inscriptiones. Iste trovatas indica que durante le fin del tertie millennio a.Chr., Balat serviva como un base de operationes e puncto de providimento pro expeditiones inviate per le pharaones a in Africa central. Iste expeditiones, a vices comprendente circa 400 homines, cercava pigmentos preciose que esseva transportate per caravana al Valle del Nilo. Le ruta commercial esseva marcate per depositos de vasos placiate a intervallos de approximatemente 30 kilometros a transverso del deserto, extendente se usque al plateau de [[Gilf Kebir|Gilf Kebir]] in le sud-west de Egypto.<ref name=":0" /> Investigatores suggere que le ruta pote haber attingite usque al region del [[Laco Chad|Laco Chad]].<ref>{{cita libro |apellido=Moreno García |nombre=Juan Carlos |capítulo=Los vendedores en el Antiguo Egipto |título=Los vendedores y las civilizaciones |editor=Felip Masó Ferrer |año=2007 |editorial=Würth España, S.A. |isbn=84-611-6707-4 |páginas=11-36}}</ref> === Administration e taxation === Pro scopos administrative, Egypto esseva dividite in unitates territorial cognoscite como ''sepats'' (nominate ''nomos'' in greco). Iste division data del periodo predynastic (ante 3100 a.Chr.), quando le nomos functionava como citate-statos autonome, e illo durava plus de tres millennios. Finalmente, le pais comprendeva 42 nomos: 20 in le Basse Egypto e 22 in le Alte Egypto. Cata nomo esseva governate per un nomarcha qui exercitava autoritate regional. Le governamento imponeva varie impostos, que esseva pagate in natura—per medio de labor o benes—post que le moneta non existeva in periodos anterior. Le vesir (''tyaty'') esseva responsabile de supervisar le systema fiscal pro conto del pharaon. Su officiales manteneva registros del reservas immagazinate e del rendimentos projectate. Le impostos esseva evalutate secundo le occupation e le productivitate: le paisanos (o plus tarde le proprietarios de terras) pagava in productos agricola; le artisanos contribueva con parte de lor benes manufacturate; le piscatores e chassatores pagava con lor capturas. Le stato exigeva anque labor de [[corvée]] del familias durante plure septimanas cata anno. Le individuos participava in operas public tal como excavation o mundation de canales, construction de templos e tumbas, e, quando necessari, expeditiones minor (a minus que prisioneros de guerra esseva disponibile pro tal cargas). Familias plus ric poteva ingagiar substitutos pro complir iste obligationes. In general, le economia del antique Egypto esseva strictemente integrate con su institutiones administrative e religiose, formante un systema centralmente organisate in le qual le agricultura, le taxation, le labor, e le commercio esseva pilares interdependente del poter e prosperitate del stato. == Societate == [[File:Figurenpaar Ägypten Museum Rietberg RAG 1.jpg|thumb|Un copula egyptie sedite]] Le societate presentava un structura fortemente [[hierarchia|hierarchisate]].{{sfn|name=Go53|Gomes|2010|p=53}}{{sfn|name=Co31|Cotrim|1999|p=31-32}} Illo esseva [[patriarchato|patriarchal]], con le homine administrante le domo, con participation del femina, e decidente le heredes per medio de su testamento. Le ancianos esseva consultate e honorate post le morte.{{sfn|name=Be19|Beting|2009|p=19}} Le maritage in le mundo egyptie esseva [[monogamia|monogame]] (ben que il ha casos de [[bigamia]] e [[poligamia]] in le corte pharaonic) e non esseva sanctionate per le religion. Non existeva un ceremonia de maritage, ni un registro de illo. Apparentemente il bastava que un copula affirmava que illes voleva cohabitar pro que le union esseva acceptate. Le homines se maritava inter le dece-sex e le dece-octo annos e le feminas circa le dece-duo o dece-quatro annos. Proque le feminas esseva le transmissores del sanguine regal, como forma de legitimation del poter, il habeva maritages inter fratres. Tamben il habeva maritages inter pharaones e un de lor filias.{{sfn|name=Be24|Besozzi|2005|p=24}} Le homines con un position economic plus elevate poteva haber, ultra le sposa legitime (''nebet-per'', "le seniora del domo"), varie [[concubina]]s, lo que esseva vidite como un signo de ricchessa. Tamen, le feminas qui habeva plus de un homine esseva occidite.{{sfn|Gomes|2010|p=55}} Le [[prostitution]] esseva un practica moralmente condemnate, sed illo esseva practicate sur le ripas del Nilo. Esseva registrate in [[papyro]]s e [[ostracon]]s le practica de favores sexual in excambio de moneta, assi como mention de relationes sexual collective, lo que duce a considerar le possibilitate del existentia de [[prostibulo]]s. In Egypto non habeva prostitution sacrate, essente le relation divinitate-sacerdotissa mermente symbolic.<ref name=Be24/> Le antique egyptios videva homines e feminas, includente le personas de tote le classes social, excepte le sclavos, como essentialmente equal ante le lege, e mesmo le plus humile paisano habeva le derecto de petition al [[Tjati|vesir]] e su corte pro reparation. Tanto homines quanto feminas habeva le derecto de posseder e vender immobiles, facer contractos, maritar se e [[divortio|divortiar se]], reciper hereditage e haber litigios in tribunal. Le cupulas poteva posseder benes in commun e proteger se con contractos de [[maritage]] in caso de divortio, que stipulava le obligationes financiari del marito verso le sposa e le infantes al fin del maritage. Le feminas habeva un grande gamma de electiones personal e opportunitates de realisation. Illas poteva esser del regalitate, travaliar in le palatio como nutrices, concubinas o [[escantion|escantiones]] (servitores de [[vino]] del pharaon) e, in le templos, ab cantatrices a sacerdotessas.{{sfn|name=Be23|Beting|2009|p=23}} Alteres exerceva poteres divin como [[Sposas divin de Amon|sposas de Amon]]. Malgrado iste libertates, le feminas frequentemente non participava in rolos official del administration, serviente solmente in rolos secundari, e non esseva tan susceptibile de esser educate como le homines.<ref name=Jo2004/> Quando le marito moriva, le feminas assumeva le direction de familia e, in le caso del pharaones, le Stato. Feminas como [[Hatshepsut]] e [[Cleopatra]] arrivava a devedir pharaones. Le feminas poteva reciper hereditage paterne. Normalmente, le filio le plus vetere assumeva le throno pharaonic post le morte de su patre, tamen, quando il habeva solmente filias como successores al throno, le plus vetere debeva maritar se pro que su marito assumeva le throno.<ref name=Be23/> [[File:CopulatingCouple-PtolemaicPeriod BrooklynMuseum.png|thumb|vertical|Arte erotic]] {{Citation2|bq=s| 1=Sia como illo vult, […] le femina esseva ''[[sui juris]]'', potente disponer liberemente de su benes, intamar processos in le justitia, prender le initiativa del divortio tanto quanto le homine, ducer un rolo active in diverse activitates productive, de servicios e eventualmente de gestion, in fin ir e venir con ample libertate. Il habeva, sin dubita, certe limitationes. Assi, per exemplo, si […] nos trova feminas qui exerce functiones administrative o sacerdotal del quales depende benes e personas pertinente al palatio e al templos, isto diminue multo in le periodos posterior. Mesmo pro le Imperio Ancian, le presentia de feminas in ille functiones sempre esseva quantitativemente multo inferior a illo del homines. In altere parolas, le direction del vita public sempre esseva massivemente in manos masculin; e tal tendentia se reinfortiava con le tempore. In le vita private, tamen, in terminos general, se manteneva le ample derectos del femina: equal participation in le hereditage paterne e materne, controlo sur su benes personal (mesmo quando gerite per le marito, situation satis currente), etc. Il es certe, nonobstante, que le femina esseva considerate como habente un vocation essentialmente domestic […] ligate sia al administration del domo […], sia al realisation de cargas in su ambito: fabrication de pan e cerevisia, manufactura de filos e texitos. […] Con major frequentia, esseva le homine qui interveniva in transactiones e, in general, in le gestion del patrimonio familiar, ben que le intervention directe del femina esseva considerate como alique normal in multe casos, per exemplo, al esser absente le marito, o in su incapacitate, o ancora durante le viduitate, essente le filios minor.| 2=Cardoso, Ciro Flamarion. ''Algumas visões da mulher na literatura do Egito faraônico'' ({{AC|II milênio|n}}). Citado em: ''História''. São Paulo: UNESP, 1993, v. 12. p. 103-5.<ref name=Pa71/>}} === Education === [[File:The seated scribe.jpg|thumb|vertical|Statua de un [[scriba]] sedite (IV dynastia, {{Circa|{{formatnum:2620}}-{{AC|2500|n}})|nl}}]] Le infantes (pueros e puellas) initiava lor education basic in le sino familiar; le pueros apprendeva de lor patres principios ethic, visiones del vita, conducta social, ritos popular, etc; le purass apprendeva de lor matres economia domestic, culinaria, preparation e confection de vestimentos; le purass ric poteva apprender a sonar instrumentos, cantar, dansar assi como a leger, scriber e travaliar con operationes arithmetic.{{sfn|name=ROM2018|ROM|2018}} In le processo educational del classes plus opulente on utilisava le si-nominate "Libros de Instruction", que contineva regulas pro viver ordinatemente in societate assi como elementos moral tal como justitia, sapientia, obedientia, bonitate e moderation.{{sfn|name=Al2017|Alchin|2017}} In le Antique Egypto il habeva pauc scholas functionante exclusivemente pro le education de homines del regalitate, del nobilitate o de illes qui aspirava a devenir scribas, sacerdotes, artistas, sculptores o designatores. Initiante lor studios inter le cinque e septe annos, le pueros apprendeva [[lectura]] e [[scriptura]], [[historia]] e [[geographia]], [[scientia]], [[medicina]] e [[astronomia]], [[arithmetica]] e [[geometria]] e [[musica]]. Illos esseva institutiones con disciplina multo rigorose, ubi le pueros qui se comportava mal o non prestava attention esseva fustigate.<ref name=ROM2018/><ref name=Al2017/> Differente del juvenes del classes opulente qui ibat al schola, le juvene filios de paisanos, piscatores e artisanos apprendeva ab un etate tener le officios de lor patres pro que assi illes poteva succeder los.{{sfn|Parsons|2017b}} === Hierarchia social === [[File:Egypt Queen Pharaoh Hatshepsut statue.jpg|thumb|vertical|Le [[pharaon]] exprimeva le proprie vita de Egypto e esseva le culmine del hierarchia. In le foto statua de [[Hatshepsut]], in le [[Museo Egyptie (Cairo)|Museo Egyptie]] de [[Cairo]]]] Al culmine del hierarchia social esseva le [[pharaon]], qui possedeva poteres absolute, prendente decisiones militar, religiose, economic e judicial,{{sfn|name=Bra103|Braick|2006|p=103}} ultra esser le proprietario nominal de tote le terras.<ref name=Go53/>{{sfn|name=Be22|Besozzi|2005|p=22}} In le periodos de inundation le pharaon ordinava que le population exerceva altere functiones como, per exemplo, le construction de obras public.{{sfn|Shaw|1995|p=141}} Durante que vive, le pharaon esseva considerate como un personification del deo [[Horus]], durante que su antecessor defuncte esseva associate a [[Osiris]], patre de Horus, habeva o non relation de consanguinitate inter le soveranos. A partir del V dynastia egyptie le reges se presenta tamben como filios de [[Ra]], le deo solar.{{sfn|name=Pe28|Pedro|2005|p=28}} Le pharaones possedeva multe feminas e filios. Su femina principal, denominate ''hemet nesut'', "sposa del rege", poteva esser su soror o un de su filias. Le pharaones possedeva diverse insignias: le ''pschent'' (le union del coronas del [[Alte Egypto|Alte]] e [[Basse Egypto]]), le [[sceptro]]s ''crossa'' e [[flagello]], le ''nemes'' (ornamento pro le capite decorate con un colubra e un vulture que symbolisava, respectivemente, le Basse e Alte Egypto) e le barba posticie. Illo poteva esser symbolicamente traducite como [[sphinge]], e esseva associate a animales como le panthera, le leon e le bove. Le parola pharaon, veniente del egyptie ''per aâ'', significa "Casa Grande". Illo deveniva le nomine official del chefs de Egypto solmente durante le XVIII dynastia egyptie, proque usque tunc habitualmente le lideres se refereva a se mesme como ''nesu'' (rege) o ''neb'' (senior). A partir del V dynastia egyptie le [[titulatura regal egyptie|titulatura]] del reges includeva cinque nomines regal: nomine de [[Horus]], nomine del Duo Mestressas, nomine de Horus de Auro, prenomine e nomine.<ref name=Be22/> Infra le pharaon e su familia in le pyramide social se trovava le gruppo denominate como "[[classe social|classe]] del faldetta blanc" (o classe del dominantes), in referentia al vestimento de lino decorate que illes portava.{{sfn|Billard|1978|p=109}} Primarimente veniva le nomarchas e vesires. Le nomarchas administrava le provincias imperial durante que le vesires controlava le collecta de impostos, fiscalisava le obras public, le granarios regal, participava in le alte tribunal de justitia e dirigeva le policia e le truppas. Infra istes esseva le sacerdotes qui administrava le templos, cultos e le festas religiose, esseva consilieros del pharaones e usufrueva de terras, exemption de impostos e prestigio. Multo importante pro le machina bureaucratic del governamento, le [[scriba]]s colligeva impostos, organisava le leges e le scriptura, determinava le valor del terras, copiava poemas, hymnos e historias, scribeva litteras, realisava [[censo demographic|censos populational]] e calculava le stock de alimentos, production agricola, area de terras arabile, activitates commercial, de soldatos, necessitates del palatio, etc. A partir del Imperio Nove surge un nove classe, le grande commerciantes, qui monopolisava le commercio exterior.<ref name=Go53/><ref name=Be22/> [[File:Slavebeating.jpg|thumb|left|Fustigation de un sclavo]] Infra le classes dominante se situava le classes dominate. Primarimente veniva le soldatos qui recipeva productos pro servicios prestate e prendeva predas de [[saccheo]], sed qui nunquam ascendeva a alte postos in le exercito. Infra istes veniva le [[artisano]]s ([[textura|textores]], pictores, barbitonsores, cocos, barcheros, ceramistas, sculptores, joieleros, [[ferrero]]s, etc.), qui travalia specialmente pro le pharaones, pro le nobilitate e pro le templos e pro le parve commerciantes qui vendeva lor productos in le mercatos del citates. Le paisanos (o ''fellahs'') formava le major parte del population e esseva agricultores, elevatores de boves e piscatores. Mesmo essente illes le productores, le productos agricola esseva proprietate directe del Stato, del templos o del familia nobile qui possedeva le terra.{{sfn|Manuelian|1998|p=383}} Le paisanos tamben esseva subjecte a un imposto sur le travalio e esseva obligate a travaliar in le construction de ovras public e mundation de canales in un systema simile al [[corvea]] [[Etate Media|medieval]] in Europa.{{sfn|James|2005|p=136}} Tamben illes esseva obligate a travaliar in le transportos e a vices in le exercito. Infra le paisanos veniva le base del pyramide, le [[sclavo]]s (''hemu'' e/o ''baku''{{sfn|name=Be54|Beting|2009|p=54}}). Captivos o condamnatos del justitia, illes travaliava in activitates domestic, public o religiose.{{sfn|Santiago|2006|p=96}} Illes frueva de derectos civil e apprendeva le scriptura.<ref name=Go53/><ref name=Co31/> === Vita quotidian === [[File:Lawrence Alma-Tadema Egyptian Chess Players.jpg|thumb|left|[[Nobilitate|Nobiles]] jocante un forma primitive de [[schacos]], secundo le conception artistic de [[Sir]] [[Lawrence Alma-Tadema]], (1879)]] [[File:Female topless egyption dancer on ancient ostrakon.jpg|thumb|left|Dansatrice]] [[File:Maler der Grabkammer der Nefertari 003.jpg|thumb|sinistra|'Nefertari jocante Senet', pictura del tumba del Regina [[Nefertari]] de Egypto {{-nwrap||1295|1255}}]] [[File:LowClassAncientEgyptianStatuettes.png|thumb|left|Occupationes del classes inferior]] Le majoritate del antique egyptios esseva fermeros ligate al terra. Lor habitationes esseva restringite al membros del familia immediate, e esseva construite de briccas de fango designate pro remaner fresc in le calor del die. Cata domo habeva un cocina con un tecto aperte, que contineva un mola pro moler grano e un parve furno pro panificar.{{sfnp|Manuelian|1998|p=401}} Le ceramica serviva como utensiles domestic pro le immagazinage, preparation, transporto, e consumption de alimentos, bibitas, e materias prime. Le muros esseva pingite in blanc e poteva esser coperite con tapisseria de lino tincte. Le solos esseva coperite con mattas de canna, durante que scannos de ligno, lectos elevate del terra e tabulas individual componeva le mobilario.{{sfnp|Manuelian|1998|p=403}} [[File:Ägyptischer Maler um 1400 v. Chr. 001.jpg|thumb|Le egyptios celebrava festas e festivales, accompaniate per musica e dansa.]] Le antique egyptios accordava un grande valor al hygiene e al apparentia. Le majoritate se baniaba in le Nilo e usava un sapon pastose facite de grassia animal e creta. Le homines radeva lor corpores integre pro munditia; perfumos e unguentos aromatic coperiva mal odores e leniva le pelle.{{sfnp|Manuelian|1998|p=405}} Le vestimentos esseva facite de simple folios de lino blanchite, e tanto homines como feminas del classes superior portava perruccas, joieles, e cosmeticos. Le infantes iva sin vestimentos usque al maturitate, a circa 12 annos, e a iste etate le masculos esseva circumcidite e habeva lor capites rasate. Le matres esseva responsabile del cura del infantes, durante que le patre forniva le subsistentia del familia.{{sfnp|Manuelian|1998|pp=406–407}} Musica e dansa esseva divertimentos popular pro illes qui poteva permitter se los. Instrumentos antique includeva flautas e harpas, durante que instrumentos simile a trompettas, oboes, e fistulas se developpava plus tarde e deveniva popular. In le Nove Regno, le egyptios jocava campanas, cymbalos, tamburinos, tambures, e lutos e lyras importate de Asia.{{sfnp|Music in Ancient Egypt|2003}} Le sistro esseva un instrumento musical simile a un sonalia que esseva specialmente importante in ceremonias religiose. [[File:ThebesDeirMedinaLandscape.jpg|right|thumb|Ruinas de Deir el-Medina]] Le antique egyptios frueva de un varietate de activitates de otio, includente jocos e musica. Senet, un joco de tabuliero ubi le pecias se moveva secundo le hasardo, esseva particularmente popular depost le tempores le plus antique; un altere joco simile esseva mehen, que habeva un tabuliero de joco circular. "Canes e Chacalos", anque cognoscite como 58 foros, es un altere exemplo de jocos de tabuliero jocate in le Antique Egypto. Le prime joco complete de iste joco esseva discoperite in un tumba theban del pharaon egyptio Amenemhat IV que data del XIII Dynastia.{{sfnmp|1a1=Metcalfe|1y=2018|2a1=Seaburn|2y=2018}} Jongleria e jocos de balla esseva popular con le infantes, e le lucta es anque documentate in un tumba a Beni Hasan.{{sfnp|Manuelian|1998|p=126}} Le membros ric del antique societate egyptie frueva anque del chassa, pisca, e de viages in barca. Le excavation del village de laboratores de Deir el-Medina ha resultate in un del contos le plus completemente documentate del vita communitari in le mundo antique, que se extende per quasi quatro centos annos. Il non ha un sito comparabile in le qual le organisation, interactiones social, e conditiones de travalio e de vita de un communitate ha essite studiate in tal detalio.{{sfnp|Hayes|1973|p=380}} ===Lingua=== {{AP|Lingua egyptie}} ====Disveloppamento historic==== {{Hiero | ''r n kmt''<br /> 'Lingua egyptie' | <hiero>r:Z1 n km m t:O49</hiero> | align=right | era=egypt}} Le [[lingua egyptie]] es un lingua [[Linguas afro-asiatic|afro-asiatic]] del nord strictemente ligate al [[linguas berber]] e [[linguas semitic|semitic]].{{sfnp|Loprieno|1995b|p=2137}} Le lingua egyptie antique compartiva similmente ligamines linguistic con altere linguas afro-asiatic como le [[linguas chadic]] de Africa occidental e central, le linguas [[Linguas cushitic|cushitic]] de Africa del nord-est, e le [[linguas ethio-semitic]], que se trova in Ethiopia e Eritrea.<ref>{{cite book |last1=Morkot |first1=Robert |title=The Egyptians: an introduction |date=2005 |publisher=Routledge |location=New York |isbn=0-415-27104-5 |page=10}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Schuh |first1=Russell G. |title=The Use and Misuse of Language in the Study of African History |journal=Ufahamu: A Journal of African Studies |date=1997 |volume=25 |issue=1 |pages=36–81 |doi=10.5070/F7251016656 |url=https://escholarship.org/uc/item/0qt6q69k |language=en |issn=0041-5715|doi-access=free }}</ref> Multe academicos ha acceptate un origine de phylo linguistic african post que cinque del sex subfamilias afro-asiatic, incluse le lingua egyptie, es parlate in le continente african, e solmente un in Asia.<ref>{{cite journal |last1=Mc Call |first1=Daniel F. |title=The Afroasiatic Language Phylum: African in Origin, or Asian? |journal=Current Anthropology |date=1998 |volume=39 |issue=1 |pages=139–144 |doi=10.1086/204702 |jstor=10.1086/204702 |issn=0011-3204}}</ref> Illo ha le plus longe historia cognoscite de omne lingua, habente essite scribite ab {{circa|3200}}{{nbsp}}a.Chr. usque al Medievo e remanente como un lingua parlate pro plus tempore. Le phases del egyptio antique es le [[egyptio antique]], le [[egyptio medie]] (egyptio classic), le [[egyptio tardive]], le [[Demotico (egyptio)|demotico]] e le [[lingua copte|copto]].{{sfnp|Loprieno|2004|p=161}} Le scriptos egyptie non monstra differentias dialectal ante le copto, sed illo esseva probabilemente parlate in dialectos regional circa Memphis e plus tarde Thebas.{{sfnp|Loprieno|2004|p=162}} Le egyptio antique esseva un [[lingua synthetic]], sed illo deveniva plus [[Lingua analytic|analytic]] plus tarde. Le egyptio tardive disveloppava [[Articulo (grammatica)|articulos]] definite e indefinite prefixal, que reimplaciava le ancian [[suffixo]]s inflectional. Habeva un cambio del ancian [[ordine de parolas]] [[verbo–subjecto–objecto]] a [[subjecto–verbo–objecto]].{{sfnp|Loprieno|1995b|pp=2137–2138}} Le scripturas [[Hieroglypho egyptie|hieroglyphic]], [[hieratico]] e demotic egyptie esseva eventualmente reimplaciate per le [[alphabeto copte]], plus phonetic. Le copto es ancora usate in le liturgia del [[Ecclesia Orthodoxe Copte|Ecclesia Orthodoxe Egyptie]], e tracias de illo se trova in le [[arabe egyptie]] moderne.{{sfnp|Vittman|1991|pp=197–227}} ====Sonos e grammatica==== Le egyptio antique ha 25 consonantes simile a illos de altere linguas afro-asiatic. Istos include consonantes [[consonante pharyngee|pharyngee]] e [[consonante emphatic|emphatic]], occlusivas sonor e surde, [[consonante fricativa|fricativas]] surde e [[consonante affricata|affricatas]] sonor e surde. Illo ha tres vocales longe e tres curte, que se expandeva in le egyptio tardive a circa novem.{{sfnp|Loprieno|1995a|p=46}} Le parola de base in egyptio, simile al semitico e al berber, es un [[radice semitic|radice triliteral]] o biliteral de consonantes e semiconsonantes. Suffixos es addite pro formar parolas. Le conjugation verbal corresponde al [[persona (grammatica)|persona]]. Per exemplo, le skeleto triconsonantal '''S-Ḏ-M''' es le nucleo semantic del parola 'audir'; su conjugation de base es ''sḏm'', 'ille audi'. Si le subjecto es un substantivo, suffixos non es addite al verbo:{{sfnp|Loprieno|1995a|p=74}} ''sḏm ḥmt'', 'le femina audi'. Le adjectivos es derivate de substantivos per un processo que le egyptologos appella ''[[grammatica arabe|nisbation]]'' a causa de su similitude con le arabe.{{sfnp|Loprieno|2004|p=175}} Le ordine de parolas es {{smallcaps|predicato–subjecto}} in sententias verbal e adjectival, e {{smallcaps|subjecto–predicato}} in sententias nominal e adverbial.{{sfnp|Allen|2000|pp=67, 70, 109}} Le subjecto pote esser movite al initio del sententias si illo es longe e es sequite per un pronomine resumptive.{{sfnp|Loprieno|1995b|p=2147}} Verbos e substantivos es negate per le [[particula (grammatica)|particula]] ''n'', sed ''nn'' es usate pro sententias adverbial e adjectival. Le [[accento (linguistica)|accento]] cade sur le ultime o penultime syllaba, que pote esser aperte (CV) o claudite (CVC).{{sfnp|Loprieno|2004|p=173}} ====Scriptura==== [[File:Rosetta Stone BW.jpeg|thumb|Le [[Petra de Rosetta]] ({{circa|196}} a.Chr.) permitteva al linguistas comenciar le [[dechifrumento del scripturas egyptie antique|deciframento del scripturas egyptie antique]].{{sfnp|Allen|2000|p=13}}|280x280px]] Le [[Hieroglypho egyptie|scriptura hieroglyphic]] data de {{circa|3000}}{{nbsp}}a.Chr., e es componite de centenas de symbolos. Un hieroglypho pote representar un parola, un sono, o un determinativo silente; e le mesme symbolo pote servir a differente propositos in differente contextos. Le hieroglyphos esseva un scriptura formal, usate sur monumentos de petra e in tumbas, que poteva esser tan detaliate como obras de arte individual. In le scriptura quotidian, le scribas usava un forma cursive de scriptura, appellate [[hieratico]], que esseva plus rapide e facile. Ben que le hieroglyphos formal pote esser legite in filas o columnas in ambe directiones (ben que typicamente scribite de dextra a sinistra), le hieratico esseva sempre scribite de dextra a sinistra, usualmente in filas horizontal. Un nove forma de scriptura, le [[Demotico (egyptio)|demotico]], deveniva le stylo de scriptura prevalente, e es iste forma de scriptura—insimul con le hieroglyphos formal—que accompania le texto grec sur le Petra de Rosetta.{{sfnp|Loprieno|1995a|pp=10–26}} Circa le prime seculo p.Chr., le alphabeto copte comenciava a esser usate insimul con le scriptura demotic. Le copto es un [[alphabeto grec]] modificate con le addition de alcun signos demotic.{{sfnp|Allen|2000|p=7}} Ben que le hieroglyphos formal esseva usate in un rolo ceremonial usque al quarte seculo, verso le fin solmente un pauc de sacerdotes poteva ancora leger los. Quando le institutiones religiose traditional esseva dissolvite, le cognoscentia del scriptura hieroglyphic esseva in su major parte perdite. Tentativas de dechifrar los data del periodos byzantin{{sfnp|Loprieno|2004|p=166}} e islamic in Egypto,{{sfnp|El-Daly|2005|p=164}} sed solmente in le annos 1820, post le discoperta del Petra de Rosetta e annos de recerca per [[Thomas Young (scientifico)|Thomas Young]] e [[Jean-François Champollion]], esseva le hieroglyphos [[dechifrumento del scripturas egyptie antique|substantialmente dechifrate]].{{sfnp|Allen|2000|p=8}} ===Litteratura=== {{AP|Litteratura egyptie antique}} [[File:Minnakht 01.JPG|thumb|Hieroglyphos sur un stela in le [[Louvre]], {{circa|1321}} a.Chr.]] Le scriptura appareva prime in association con le regalitate sur etiquettas e marcas pro articulos trovate in tumbas regal. Illo esseva primarimente un occupation del scribas, qui laborava in le institution ''Per Ankh'' o le Domo del Vita. Iste ultime comprendeva officios, bibliothecas (appellate Domo de Libros), laboratorios e observatorios.{{sfnp|Strouhal|1989|p=235}} Alcun del pecias le plus cognoscite del litteratura egyptie antique, como le [[Textos del Pyramides]] e del [[Textos del Sarcophagos|Sarcophagos]], esseva scribite in egyptio classic, que continuava a esser le lingua de scriptura usque a circa 1300{{nbsp}}a.Chr. Le egyptio tardive esseva parlate ab le Nove Regno in avante e es representate in documentos administrative del [[Periodo ramesside|periodo ramesside]], poesia de amor e contos, assi como in textos demotic e copte. Durante iste periodo, le tradition de scriptura habeva evolvite in le autobiographia de tumba, como illos de [[Harkhuf]] e [[Weni le Elder|Weni]]. Le genero cognoscite como ''[[Sebayt]]'' ('instructiones') esseva disveloppate pro communicar inseniamentos e guidantia de nobiles famose; le [[Papyro de Ipuwer]], un poema de lamentationes que describe [[disastro natural|disastros natural]] e agitacion social, es un exemplo famose. Le ''[[Historia de Sinuhe]]'', scribite in [[egyptio medie]], poterea esser le classico del litteratura egyptie.{{sfnp|Lichtheim|1975|p=11}} Alsi scribite in iste tempore esseva le [[Papyro Westcar]], un insimul de historias contate a [[Khufu]] per su filios relative al meravillas peractivate per sacerdotes.{{sfnp|Lichtheim|1975|p=215}} Le [[Instruction de Amenemope]] es considerate un chef-d'œuvre del litteratura del Proxime Oriente.{{sfnp|Day|Gordon|Williamson|1995|p=23}} Verso le fin del Nove Regno, le [[egyptio tardive|lingua vernacular]] esseva plus frequentemente empleate pro scriber pecias popular como le [[Historia de Wenamun]] e le [[Instruction de Any]]. Le prime conta le historia de un nobile qui es robate sur su cammino pro emer cedro de Libano e de su lucta pro retornar a Egypto. Ab circa 700{{nbsp}}a.Chr., historias narrative e instructiones, como le popular Instructiones de Onchsheshonqy, assi como documentos personal e de commercio esseva scribite in le scriptura e phase [[Demotico (egyptio)|demotic]] del egyptio. Multe historias scribite in demotico durante le periodo [[Greco-roman]] esseva situate in eras historic previe, quando Egypto esseva un nation independente governate per grande pharaones como [[Ramesses II]].{{sfnp|Lichtheim|1980|p=159}} === Religion === {{AP|Religion del Antique Egypto}} [[File:The judgement of the dead in the presence of Osiris.jpg|thumb|upright=1.35|Le Libro del Mortos esseva un guida pro le viage del defuncto in le vita post le morte.]] [[File:La Tombe de Horemheb cropped.jpg|alt=Relievo pingite de un homine sedite con pelle verde e vestimentos stricte, un homine con le capite de un chacal, e un homine con le capite de un falcon|thumb|Le deos Osiris, Anubis, e Horus in le tumba de Horemheb (KV57) in le Valle del Reges]] Le religion del Antique Egypto esseva un systema complexe de credentias e practicas que impregnava tote le vita quotidian, politic e artistic del pais desde le epocha predynastic usque al arrivata del [[christianismo]] e del [[islam]]ismo durante le periodos grecoroman e arabe. Le governamento pharaonic se basava sur le derecto divin del rege, considerate como intermediario inter le deos e le humanitate. Le pantheon egyptie esseva populate per numerose deitates con poteres supernatural, invocate pro adjuta e protection. Tamen, le deos non esseva sempre vidite como totalmente benevolente; illos debeva esser placate per offrendas, preces e rituales. Le mythos e conceptiones religiose variava e evolveva con le tempore, e le sacerdotes non tentava unificar le differente traditiones in un systema unic e coerente.<ref>{{sfnp|James|2005|p=102}}</ref><ref>{{sfnp|Redford|2003|p=106}}</ref> Iste pluralitate de ideas esseva considerate como diverse facetas del realitate plus tosto que contradictiones. Le deos esseva adorate in templos administrate per sacerdotes in nomine del pharaon. Al centro del templo se trovava le statua sacrate del deo in un sanctuario. Le templos non esseva generalmente aperite al publico; solmente durante certe festas le statua esseva portate foras pro adoration popular.<ref>{{sfnp|James|2005|p=117}}</ref> Con le tempore, specialmente post le [[Imperio Nove]], le rolo spiritual exclusive del pharaon diminuiva, e le sacerdotes developpava systemas de oraculos pro communicar directemente le voluntate del deos al populo.<ref>{{sfnp|Shaw|2003|p=313}}</ref> Le egyptios credeva que le esser human esseva componite de plure elementos: le corpore physic e aspectos spiritual como le ''ka'' (fortia vital), le ''ba'' (personalitate o anima), le ''akh'' (spirito efficiente), le ''šwt'' (umbra) e le nomine.<ref>{{sfnp|Allen|2000|pp=79,94–95}}</ref> Le corde esseva considerate le sede del pensamento e del emotiones. Post le morte, le aspectos spiritual requireva le preservation del corpore o un substituto, como un statua, pro servir de habitation permanente. Le preparation pro le vita post le morte occupava un loco central in le religion egyptie. Textos como le ''[[Libro del Mortos]]'' contineva instructiones pro guidar le defuncto in le ultra-tumba. Durante le judicio final, le corde del defuncto esseva pesate contra le pluma del veritate. Si illo esseva trovate digne, le defuncto deveniva un del "mortos benedicte" e poteva viver como un ''akh'' in harmonia con le deos; si non, su corde esseva devorate per Ammit e ille esseva annihilate.<ref>{{sfnp|Wasserman|1994|pp=150–153}}</ref> Le construction de pyramides, hypogeos e tumbas ricmente decorate reflecte iste credentias. Le preservation del corpore per mumification e le deposition de alimentos, joieles e objectos personal in le tumba garantiva le continuation del existentia in le altere vita. Initialmente solmente le pharaones habeva le derecto al immortalitate, ma durante le [[Imperio Nove]] iste sperantia se extendeva a tote le population, secundo lor medios economic. Le religion influentiava profundemente le arte egyptie, caracterisate per ordine, symmetria e representationes de deos, pharaones e symbolos sacrate. Le contactos commercial con regiones como [[Nubia]], [[Punt]], le mundo egee e le [[Proxime Oriente]] contribuiva al diffusion de elementos cultural e religiose, ma le base del systema mythologic remaneva distinctemente african. ==Cultura== ===Cocina=== [[File:Maler der Grabkammer der Itet 002.jpg|thumb|Chassa de aves salvage e aration de un campo, tumba de Nefermaat e su sposa Itet (circa 2700 a.Chr.)]] Le cocina egyptie remaneva remarcabilemente stabile trans le tempore; de facto, le cocina del Egypto moderne conserva alcun similitudes frappante con le cocina del ancianos. Le dieta de base consisteva de pan e bira, supplementate con vegetales como cibollas e alio, e fructos como dactylos e ficus. Vino e carne esseva fruite per omnes in dies de festa, durante que le classes superior se lo permitteva de un maniera plus regular. Pisces, carne, e aves poteva esser salate o siccate, e poteva esser cocite in ragout o rostite sur un grillia.{{sfnp|Manuelian|1998|pp=399–400}} ===Architectura=== {{Main|Architectura del Egypto antique}} Le architectura del Antique Egypto include alcun del structuras le plus famose in le mundo: le Grande Pyramides de Giza e le templos a Thebas. Projectos de construction esseva organisate e financiate per le stato pro scopos religiose e commemorative, sed anque pro reinfortiar le vaste poter del pharaon. Le antique egyptios esseva constructores experte; usante solmente instrumentos simple sed efficace e instrumentos de observation, le architectos poteva construer grande structuras de petra con grande accuratessa e precision que es ancora invidiate hodie.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|pp=94–97}} Le habitationes domestic de egyptios de élite e ordinari esseva construite de materiales peribile como briccas de fango e ligno, e non ha supervivite. Le paisanos viveva in domos simple, durante que le palatios del élite e del pharaon esseva structuras plus elaborate. Alcun palatios supervivente del Nove Regno, como illos in Malkata e Amarna, monstra muros e solos ricamente decorate con scenas de personas, aves, stagnos de aqua, deitates e designos geometric.{{sfnp|Badawy|1968|p=50}} Structuras importante como templos e tumbas que esseva destinate a durar pro sempre esseva construite de petra in loco de briccas de fango. Le elementos architectural usate in le prime edificio de petra a grande scala del mundo, le complexo mortuari de Djoser, include supportos de columna e architrave in le motivo de papyro e loto. Le templos egyptian antique le plus antique preservate, como illos a Giza, consiste de salas singule e claudite con placas de tecto supportate per columnas. In le Nove Regno, le architectos addeva le pylon, le patio aperte, e le sala hypostyle claudite al fronte del sanctuario del templo, un stylo que esseva standard usque al periodo greco-roman.{{sfnp|Types of temples in ancient Egypt|2003}} Le architectura de tumba le plus antique e popular in le Regno Antique esseva le mastaba, un structura rectangular con tecto platte de bricca de fango o petra construite super un camera de sepultura subterranee. Le pyramide a scalones de Djoser es un serie de mastabas de petra accumulate le un super le altere. Pyramides esseva construite durante le Regnos Antique e Medie, sed le majoritate del governantes posterior los abandonava in favor de tumbas excavate in le roca minus conspicue.{{sfnp|Dodson|1991|p=23}} Le uso del forma de pyramide continuava in capellas de tumbas private del Nove Regno e in le pyramides nubian regal de Nubia.{{sfnp|Dodson|Ikram|2008|pages=218, 275–276}} <gallery mode="packed" class="center" heights="170"> File:Model of a Porch and Garden MET DP350593.jpg|Modello de un portico e jardin domestic, circa 1981–1975 a.Chr. File:The Temple of Dendur MET DT563.jpg|Le Templo de Dendur, completate verso 10 a.Chr., Metropolitan Museum of Art (New York City) File:Philae temple at night.jpg|Le Templo de Isis de Philae, ben preservate, es un exemplo de architectura egyptie e sculptura architectural. File:Lepsius-Projekt tw 1-2-108.jpg|Illustration de varie typos de capitales, per Karl Richard Lepsius </gallery> ===Arte=== {{Vide etiam|Arte del Egypto antique|Pictura del Egypto antique|Sculptura del Egypto antique}} [[File:Menna and Family Hunting in the Marshes, Tomb of Menna MET DT10878.jpg|thumb|Menna e su familia chassante in le paludes, Tumba de Menna, circa 1400 a.Chr.]] Le antique egyptios produceva arte pro servir scopos functional. Durante plus de 3500 annos, le artistas adhereva a formas artistic e iconographia que esseva developpate durante le Regno Antique, sequente un stricte insimul de principios que resisteva al influentia estranier e al cambio interne.{{sfnp|Robins|2008|p=29}} Iste standardes artistic—lineas simple, formas, e areas platte de color combinate con le characteristic projection platte de figuras sin indication de profunditate spatial—creava un senso de ordine e equilibrio intra un composition. Imagines e texto esseva intimemente intertexite sur muros de tumbas e templos, sarcophagos, stelas, e mesmo statuas. Le Paletta de Narmer, per exemplo, exhibi figuras que pote anque esser legite como hieroglyphos.{{sfnp|Robins|2008|p=21}} A causa del regulas rigide que governava su apparentia altemente stilisate e symbolic, le arte egyptie antique serviva su scopos politic e religiose con precision e claritate.{{sfnp|Robins|2008|p=12}} [[File:Calcite Basin Supporting a Boat with Shrine00 (6).jpg|thumb|Modellos de tumbas egyptie como benes funerari]] Artisanos egyptie antique usava petra como un medio pro sculper statuas e fin relievos, sed usava ligno como un substituto economic e facile a sculper. Pinturas esseva obtenite de minerales como mineras de ferro (ocres rubie e jalne), mineras de cupro (blau e verde), fuligine o carbon de ligno (nigre), e petra calcari (blanc). Pinturas poteva esser miscite con gumma arabic como un ligante e pressate in panettas, que poteva esser humidificate con aqua quando necessari.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=105}} Le pharaones usava relievos pro registrar victorias in battalia, decretos regal, e scenas religiose. Citatanos commun habeva accesso a pecias de arte funerari, como statuas ushabti e libros del mortos, que illes credeva los protegerea in le vita de ultra-tumba.{{sfnp|James|2005|p=122}} Durante le Regno Medie, modellos de ligno o argilla que depingeva scenas del vita quotidian deveniva additiones popular al tumba. In un tentativa de duplicar le activitates del viventes in le vita post le morte, iste modellos monstra laboratores, domos, barcas, e even formationes militar que es representationes a scala del ideal vita post le morte.{{sfnp|Robins|2008|p=74}} Malgrado le homogeneitate del arte egyptian antique, le stylos de tempores e locos particular reflecteva a vices cambiante attitudes cultural o politic. Post le invasion del Hyksos in le Secunde Periodo Intermediari, frescos de stylo minoic esseva trovate in Avaris.{{sfnp|Shaw|2003|p=204}} Le exemplo le plus frappante de un cambio politicamente motivate in formas artistic veni del Periodo de Amarna, ubi figuras esseva radicalmente alterate pro conformar se al ideas religiose revolutionari de Akhenaten.{{sfnp|Robins|2008|p=149}} Iste stylo, cognoscite como arte de Amarna, esseva rapidemente abandonate post le morte de Akhenaten e reimplaciate per le formas traditional.{{sfnp|Robins|2008|p=158}} <gallery mode="packed" class="center" heights="170"> File:Kneeling portrait statue of Amenemhat holding a stele with an inscription 01.jpg|Statua stelophore de Amenemhat; circa 1500 a.Chr. File:Tomb of Nebamun.jpg|Fresco que depinge Nebamun chassante aves; circa 1350 a.Chr. File:Portrait head of pharaoh Hatshepsut or Thutmose III 01.jpg|Capite de portrait del pharaon Hatshepsut o Thutmose III; 1480–1425 a.Chr. File:Falcon Box with Wrapped Contents MET 12.182.5a b EGDP023129.jpg|Cassa de falcon con contento involvite; 332–30 a.Chr. </gallery> ===Costumes de sepultura=== [[File:Anubis attending the mummy of Sennedjem.jpg|thumb|Anubis, le deo associate con le mummification e le rituales de sepultura, curante un mummia]] Le antique egyptios manteneva un insimul elaborate de costumes de sepultura que illes credeva esseva necessari pro assecurar le immortalitate post le morte. Iste costumes implicava le preservation del corpore per mummification, le execution de ceremonias de sepultura, e le interramento con le corpore de benes que le defuncto usarea in le vita post le morte.{{sfnp|James|2005|p=122}} Ante le Regno Antique, corpores sepultate in fossas del deserto esseva naturalmente preservate per desiccation. Le conditiones aride e desertic esseva un beneficio durante tote le historia del Antique Egypto pro sepulturas del pauperes, qui non poteva permitter se le elaborate preparationes de sepultura disponibile pro le elite. Egyptios plus ric comenciava a sepultar lor mortos in tumbas de petra e usar mummification artificial, que implicava remover le organos interne, envolver le corpore in lino, e sepultar lo in un sarcophago de petra rectangular o un lecto de ligno. Comenciante in le Quarte Dynastia, alcun partes esseva preservate separatemente in vasos canopic.{{sfnp|Ikram|Dodson|1998|p=29}} [[File:Tutankhamun tomb photographs 4 326.jpg|thumb|upright|Un figura de ligno pingite trovate in le tumba regal de Tutankhamun]] Verso le Nove Regno, le antique egyptios habeva perfectionate le arte del mummification; le optime technica prendeva 70 dies e implicava remover le organos interne, remover le cerebro per le naso, e siccar le corpore in un mixtura de sales appellate natron. Le corpore esseva tunc involvite in lino con amuletos protective inserite inter le stratos e placiate in un sarcophago anthropoide decorate. Mummias del Periodo Tardive esseva anque placiate in cassas de mummias de cartonnage pingite. Le practicas de preservation real declinava durante le eras ptolemaic e roman, durante que un major emphase esseva placiate sur le apparentia exterior del mummia, que esseva decorate.{{sfnp|Ikram|Dodson|1998|pp=40, 51, 138}} Egyptios ric esseva sepultate con plus grande quantitates de articulos de luxo, sed tote le sepulturas, independentemente del stato social, includeva benes pro le defuncto. Textos funerari esseva frequentemente includite in le tumba, e, comenciante in le Nove Regno, anque statuas ushabti que on credeva executarea labores manual pro illes in le vita post le morte.{{sfnp|Shabtis|2001}} Rituales in le quales le defuncto esseva magicamente re-animate accompaniava le sepulturas. Post le sepultura, on expectava que le parentes vivente apportarea occasionalmente mangiar al tumba e recitarea preces in nomine del defuncto.{{sfnp|James|2005|p=124}} ==Technologia, medicina e mathematica== ===Technologia=== [[File:Egyptian glass jar.jpg|thumb|right|Le fabrication de vitro esseva un arte multo disveloppate.]] In technologia, medicina, e mathematica, le Antique Egypto attingeva un nivello relativemente alte de productivitate e sophistication. Le [[empirismo]] traditional, como evidenciate per le papyros de [[Edwin Smith Papyrus|Edwin Smith]] e de [[Ebers Papyrus|Ebers]] ({{circa|1600 a.Chr.}}), es primarimente accreditate al Egypto. Le egyptios creava lor proprie alphabeto e [[decimal|systema decimal]]. ===Faience e vitro=== Mesme ante le Regno Antique, le antique egyptios habeva disveloppate un material vitrose cognoscite como [[faience]], le qual illes tractava como un typo de petra semipreciose artificial. Le faience es un ceramica non argillose facite de [[Silicon dioxide|silica]], parve quantitates de [[Calcium oxide|calce]] e [[Sodium oxide|soda]], e un colorante, typicamente cupro.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=177}} Le material esseva usate pro facer granos de collar, tegulas, figurines, e parve mercantias. Plure methodos pote esser usate pro crear faience, sed typicamente le production involveva le application del materiales pulverisate in forma de un pasta super un nucleo de argilla, le qual esseva postea cocite. Per un technica connexe, le antique egyptios produceva un pigmento cognoscite como [[Egyptian blue|blau egyptie]], anque appellate frita blau, le qual es producite per fusion (o [[sintering|sinterisation]]) de silica, cupro, calce, e un alkali tal como natron. Le producto pote esser molite e usate como un pigmento.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=109}} Le antique egyptios poteva fabricar un grande varietate de objectos de vitro con grande habilitate, sed il non es clar si illes disveloppava le processo independentemente.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=195}} Il es anque incerte si illes faceva lor proprie vitro brute o simplemente importava lingotes pre-fabricate, le quales illes fundeva e finiva. Tamen, illes habeva expertisa technic in le confection de objectos, assi como in le addition de [[Micromineral|elementos de tracia]] pro controlar le color del vitro finite. Un gamma de colores poteva esser producite, incluse jalne, rubie, verde, blau, purpura, e blanc, e le vitro poteva esser facite o transparente o opaque.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=215}} ===Medicina=== Le problemas medic del antique egyptios derivava directemente de lor ambiente. Viver e travaliar proxime al Nilo apportava hasardos de [[malaria]] e debilitante parasitos de [[schistosomiasis]], le quales causava damnos hepatic e intestinal. Fauna salvage periculose tal como crocodiles e hippopotamos esseva anque un menacia commun. Le labores de tote le vita in le agricultura e le construction poneva tension super le spina dorsal e le articulationes, e vulneres traumatic del construction e del guerra causava un impacto significante sur le corpore. Le arena e le particulas de petra del farina molite per petra abradeva le dentes, lassante los susceptibile a [[abscess]]os (ben que le [[dental caries|carie dental]] esseva rar).{{sfnp|Filer|1995|p=94}} Le dietas del riccos esseva ric in sucros, lo que promoveva maladias [[Periodontitis|periodontal]].{{sfnp|Filer|1995|pp=78–80}} Malgrado le physicos idealisate portrayate sur le muros del tumbas, le mumias obese de multe membros del classe superior monstra le effectos de un vita de excessos.{{sfnp|Filer|1995|p=21}} Le [[life expectancy|sperantia de vita]] adulte esseva circa 35 annos pro homines e 30 pro feminas, sed attinger le edat adulte esseva difficile proque circa un tertio del population moriva in le infantia.{{efn|Le figuras es date pro le sperantia de vita ''adulte'' e non reflecte le sperantia de vita ''al nascentia.'' ({{harvp|Filer|1995|p=25}})}} [[File:Edwin Smith Papyrus v2.jpg|thumb|left|Le [[Edwin Smith Papyrus|papyro chirurgic de Edwin Smith]] describe anatomia e tractamentos medic, scribite in [[hieratic|hieratico]], {{circa|1550 a.Chr.}}.]] Le medicos del Antique Egypto esseva renominate in le ancian Oriente Proxime pro lor habilitates de sanation, e alcunos, tal como [[Imhotep]], remaneva famose multo post lor mortes.{{sfnp|Filer|1995|p=39}} Herodotus remarcava que existeva un alte grado de specialisation inter le medicos egyptie, con alcunos tractante solmente le capite o le stomaco, durante que alteres esseva medicos de oculos e dentistas.{{sfnp|Strouhal|1989|p=243}} Le formation del medicos occurreva in le institution ''Per Ankh'' o "Casa del Vita", specialmente illos con sede in [[Bubastis|Per-Bastet]] durante le Nove Regno e in [[Abydos, Egypt|Abydos]] e [[Sais, Egypt|Saïs]] in le periodo tardive. [[Medical papyri|Papyros medic]] monstra [[Empirical evidence|cognoscentia empiric]] de anatomia, vulneres, e tractamentos practic.{{sfnp|Strouhal|1989|pp=244–246}} Le vulneres esseva tractate per bandar los con carne crude, lino blanc, suturas, retes, tampones, e pannos impregnate de melle pro prevenir infectiones,{{sfnp|Strouhal|1989|p=250}} durante que [[opium]], [[thyme|thymo]], e [[Atropa belladonna|belladonna]] esseva usate pro alleviar le dolor. Le prime registros de tractamento de combustiones describe pansamentos que usava le lacte de matres de infantes mascule. Precationes esseva facite al dea [[Isis]]. Pan mucide, melle, e sales de cupro esseva anque usate pro prevenir infectiones causate per le impuritate in le combustiones.{{sfnp|Pećanac|Janjić|Komarcević|Pajić|2013|pages=263–267}} Alio e cebollas esseva usate regularmente pro promover le bon sanitate e on pensava que illos alleviava le symptomas de [[asthma]]. Le chirurgos del Antique Egypto suturava vulneres, reduceva [[broken bones|fracturas de ossos]], e amputava membros malade, sed illes recognosceva que alcun vulneres esseva tan grave que illes poteva solmente render le patiente confortabile usque al morte.{{sfnp|Filer|1995|p=38}} ===Technologia maritime=== Le prime egyptios sapeva como assemblar plancas de ligno in un [[hull (watercraft)|casco de nave]] e habeva maestrate formas avantiate de [[construction naval]] jam in 3000 a.Chr. Le [[Archaeological Institute of America]] reporta que le naves de [[Plank (wood)|plancas]] le plus ancian cognoscite es le [[Abydos boats|barcas de Abydos]].{{sfnp|Ward|2001}} Un gruppo de 14 naves discoperite in [[Abydos, Egypt|Abydos]] esseva construite de plancas de ligno "sute" insimul. Discoperite per le egyptologo David O'Connor del [[New York University]],{{sfnp|Schuster|2000}} on trovava que [[strap|corrigias]] texite habeva essite usate pro ligar le plancas insimul,{{sfnp|Ward|2001}} e [[Cyperus papyrus|cannas]] o [[Poaceae|herba]] insertate inter le plancas adjutava a sigillar le juncturas.{{sfnp|Ward|2001}} Proque le naves es omnes sepultate insimul e proxime a un edificio mortuari pertinente al [[Khasekhemwy|pharaon Khasekhemwy]], originalmente on pensava que omnes pertineva a ille, sed un del 14 naves data de 3000{{nbsp}}a.Chr., e le vasos de ceramica associate sepultate con le vascellos suggere anque datas anterior. Le nave datante de 3000{{nbsp}}a.Chr. habeva un longitude de 75 m e on pensa ora que illo forsan pertineva a un pharaon anterior, forsan un tan antique como [[Hor-Aha]].{{sfnp|Schuster|2000}} Le prime egyptios sapeva anque como assemblar plancas de ligno con [[treenail|clavos de ligno]] pro fixar los insimul, usante resina pro [[calafatage]] del juncturas. Le "[[Khufu ship|nave de Khufu]]", un vascello de 43.6 m sigillate in un fovea in le complexo de pyramides de Giza al pede del [[Great Pyramid of Giza|Grande Pyramide de Giza]] in le [[Fourth dynasty of Egypt|Quarte Dynastia]] circa 2500{{nbsp}}a.Chr., es un exemplo supervivente de dimension complete que pote haber complite le function symbolic de un [[solar barque|barca solar]]. Le prime egyptios sapeva anque como fixar le plancas de iste nave insimul con juncturas de [[mortise and tenon|morsa e tenon]].{{sfnp|Ward|2001}} [[File:Ancient Egyptian Seafaring Ship.jpg|thumb|left|Nave maritime de un expedition a Punt, de un relievo del [[Mortuary temple of Hatshepsut|templo mortuari de Hatshepsut]], Deir el-Bahari]]Se sape que grande naves maritime esseva multo usate per le egyptios in lor commercio con le citates-statos del Mediterraneo oriental, specialmente [[Byblos]] (sur le costa del Libano moderne), e in plure expeditiones al Mar Rubie verso le [[Land of Punt|Pais de Punt]]. De facto, un del prime parolas egyptie pro un nave maritime es un "Nave de Byblos", lo que originalmente definiva un classe de naves maritime egyptie usate in le ruta de Byblos; tamen, al fin del Regno Antique, le termino habeva venite a includer grande naves maritime, qualcunque esseva lor destination.{{sfnp|Wachsmann|2009|p=19}} In 1977, un ancian canal nord-sud esseva discoperite extendente se del [[Lake Timsah|Laco Timsah]] al Lacos Ballah.{{sfnp|Shea|1977|pp=31–38}} Illo esseva datate al [[Middle Kingdom of Egypt|Regno Medie del Egypto]] per extrapolation del datas de ancian sitos construite secundo su curso.{{sfnp|Shea|1977|pp=31–38}}{{efn|Vide [[Suez Canal|Canal de Suez]].}} In 2011, archeologos de Italia, le Statos Unite, e Egypto, excavante un laguna siccate cognoscite como [[Mersa Gawasis]], discoperiva tracias de un ancian porto que olim lanceava prime viages, tal como le expedition de [[Hatshepsut]] a Punt, verso le oceano aperte. Alcun del evidentias le plus evocative del sito pro le proessa maritime del antique egyptios include grande fustes de nave e centenas de pedes de cordas, facite de papyro, bobinate in enorme fardellos.{{sfnp|Curry|2011}} In 2013, un equipa de archeologos franco-egyptie discoperiva lo que on crede esser le porto le plus ancian del mundo, datante de circa 4500 annos retro, del tempore del rege Khufu, sur le costa del Mar Rubie, proxime a Wadi el-Jarf (circa 110 millias al sud de [[Suez]]).{{sfnmp|1a1=Boyle|1y=2013|2a1=Lorenzi|2y=2013}} ===Mathematica=== [[File:Senenmut-Grab.JPG|right|thumb|Facsimile del [[Astronomical ceiling of Senenmut's Tomb|carta astronomic in le tumba de Senenmut]], 18ve dynastia{{sfnp|Astronomical Ceiling|2020}}]] Le prime exemplos attestate de calculos mathematic data del periodo predynastic de [[Naqada]], e monstra un [[Egyptian numerals|systema de numerales egyptie]] plenmente disveloppate.{{efn|Le comprension del mathematica egyptie es incomplete debite al paucitate de material disponibile e al manco de studio exhaustive del textos que ha essite discoperite ({{harvp|Imhausen|2007|p=13}}).}} Le importantia del mathematica pro un egyptio educate es suggerite per un littera fictitie del Nove Regno in le qual le scriptor propone un competition erudite inter se e un altere scriba concernente le tascas de calculo quotidian tal como le contabilitate de terra, labor, e grano.{{sfnp|Imhausen|2007|p=11}} Textos tal como le [[Rhind Mathematical Papyrus|Papyro Mathematic de Rhind]] e le [[Moscow Mathematical Papyrus|Papyro Mathematic de Moscova]] monstra que le Antique egyptios poteva realisar le quatro operationes mathematic de base — addition, subtraction, [[Ancient Egyptian multiplication|multiplication]], e division — usar fractiones, calcular le areas de rectangulos, triangulos, e circulos e computar le volumines de cassas, columnas e pyramides. Illes comprendeva conceptos basic de [[Egyptian algebra|algebra]] e [[Egyptian geometry|geometria]], e poteva solver [[systems of equations|systemas de equationes]].{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=222}} Le nubianos anque exercitava un methodologia [[Trigonometry|trigonometric]] comparabile a lor homonimos egyptie.<ref>{{Cite journal |author=Armelagos, George |date=2000 |title=Take Two Beers and Call Me in 1,600 Years: Use of Tetracycline by Nubians and Ancient Egyptians |url=https://digitallibrary.amnh.org/items/482bd90a-de71-49b3-9bbc-d8ff0ab974b3 |journal=Natural History |volume=109 |issue=5 |pages=50–3 |s2cid=89542474}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Gnomons at Meroë and Early Trigonometry|first=Leo|last=Depuydt|date=1 January 1998|journal=The Journal of Egyptian Archaeology|volume=84|pages=171–180|doi=10.2307/3822211|jstor=3822211}}</ref> {{hiero | {{frac|2|3}} | <hiero>D22</hiero>| align=right| era=egypt}} Le [[Mathematical notation|notation mathematic]] esseva decimal, e basate sur signos hieroglyphic pro cata potentia de dece usque a un million. Cata un de istos poteva esser scribite tante vices como necessari pro summar le numero desirate; assi, pro scriber le numero octoginta o octocento, le symbolo pro dece o cento esseva scribite octo vices respectivemente.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=217}} Proque lor methodos de calculo non poteva tractar le majoritate del fractiones con un numerator major que un, illes debeva scriber [[Egyptian fraction|fractiones]] como le summa de plure fractiones. Per exemplo, illes resolveva le fraction ''duo quintos'' in le summa de ''un tertio'' + ''un dece-quinto''. Tabellas de valores standard facilitava isto.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=218}} Alcun [[Vulgar fraction|fractiones commun]], tamen, esseva scribite con un glypho special — le equivalente del moderne duo tertios es monstrate a dextra.{{sfnp|Gardiner|1957|p=197}} Le mathematicos del Antique Egypto cognosceva le [[Pythagorean theorem|theorema de Pythagoras]] como un formula empiric. Illes esseva conscie, per exemplo, que un triangulo habeva un angulo recte opposite al [[hypotenuse|hypotenusa]] quando su lateres esseva in un ration de 3–4–5.{{sfnp|Strouhal|1989|p=241}} Illes esseva capace de estimar le area de un [[circle|circulo]] per subtraher un nono de su diametro e quadrar le resultato: :Area ≈ [({{frac|8|9}})''D'']² = ({{frac|256|81}})''r''² ≈ 3.16''r''², un approximation rationabile del formula {{nowrap|'''[[Pi|π]]'''''r''²}}.{{sfnmp|1a1=Strouhal|1y=1989|1p=241|2a1=Imhausen|2y=2007|2p=31}} == Notas == <references group="lower-alpha"/> {{ref}} {{traduction|en|Ancient Egypt|439875029}} {{traduction|es|Antiguo Egipto|89395803}} [[Categoria:Egypto antique| ]] 8pdc9kdbqbbv13tnxhnxsl2sw3h0g52 697342 697340 2026-06-20T20:52:22Z Tim Ocean 30221 /* Costumes de sepultura */ ort. 697342 wikitext text/x-wiki {{eminente}} {{infobox/articulo/generic}} [[File:Tutmask.jpg|thumb|right|Le mascara del pharaon [[Tutankhamun]], un artefacto iconic del [[pharoan]] del Egypto e (per isto) le governamento e cultura del egypto antique.]] Le '''Egypto antique'''{{linfo}} esseva un [[civilisation]] del est de Nord-Africa, concentrate preter le fluvio [[Nilo]] in le [[Etate de Bronzo]] in lo que hodie es le pais de [[Egypto]]. Le civilisation egyptian se formava circa [[3150 a.Chr.]] con le unification politic de [[Egypto Alte]] e [[Egypto Basse]] sub le prime [[pharaon]]. Le historia del Egypto ancian occurreva in un serie de regnos stabile, separate de eras de instabilitate nominate le ''evos intermediate''. Le tres regnos principe esseva le [[Regno Ancian]], le [[Regno Medio|Regno Medie]], e le [[Regno Nove]], le final regno notabile. Le pinnaculo del civilisation esseva in le Regno Nove, in le [[regno de Ramses]]. Post su regno, le civilisation falleva lentemente, e Egypto esseva conquirite per un succession de poteres estranier in iste etate tarde. Le dynastia final esseva le [[Dynastia Ptolemaic]], fundate per [[Ptolemeo I|Ptolemeo Soter]], un general de [[Alexander le Grande|Alexandro le Grande]]. Le Dynastia Ptolemaic durava usque [[30 a.Chr.]], quando esseva capturate per le [[Imperio Roman]] e deveniva un [[Aegyptus|provincia roman]]. Le successo del civilisation egyptie esseva partialmente pro su habilitate de adaptar-se al conditiones del [[Valle del Nilo]]. Le prediction del [[Inundation|inundationes]] e le [[irrigation]] controlate del valle fertile produceva surplus de recoltas, que duceva a un [[disvellopament social|disveloppamento social]] e [[cultura]]l. Con ressources disponibile, le governamento patrocinava le exploitation mineral del valle e [[deserto]] ambiente, le disveloppamento de un del prime systemas de scriber ([[hieroglyphico]]s); le organisation de projectos massive de [[construction]] e [[agricultura]]; commercio con regiones ambiente; e un [[fortia armate]] que poteva batter inimicos estranier e asserer controlo egyptian. Lo que motivava e organisava iste activitate esseva un [[bureaucratia]] de [[scriba]]s, capites religiose, e administratores sub le controlo de un pharaon qui assecurava le cooperation e unitate del gente egyptian con un systema elaborate de credentias religiose. Le complimentos plure de Egypto ancian include le creation del technicas de [[metition|metir]], construction, e de facer petrerias, que facilitava le creation de [[pyramide]]s, [[templo]]s, e [[obelisco]]s; un systema de [[mathematica]]; un systema practic e effective de [[medicina]]; systemas de [[irrigation]] e technicas de production agricultural; le prime [[nave]]s cognoscite; [[vitro]]; nove formas del [[litteratura]]; e le prime [[tractato de pace]] cognoscite. Su arte e architectura esseva copiate largemente, e su antiquitates portate al areas distante del mundo. Le [[ruina]]s de su monumentos ha inspirate le imaginationes de viagiatores e scriptores per seculos. Un respecto nove verso antiquitates e excavationes in le prime annos del etate moderne causava le investigation scientific del civilisation egyptian e un appreciation melior de su legato cultural. == Historia == {|class="infobox" style="font-size: 95%; text-align: center; background:#FFFFEB;" |- |style="border-bottom:1px solid #FFF; background:#FFFFEB;"|'''Antique Egypto<br />[[Annexo:Lista de pharaones de Egypto|Dynastias e pharaones]]''' |- |[[Periodo predynastic de Egypto|Periodo predynastic]] |- |[[Periodo protodynastic de Egypto|Periodo protodynastic]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|''[[Periodo archaic de Egypto|'Periodo archaic']]'': [[Dynastia I de Egypto|I]]-[[Dynastia II de Egypto|II]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Regno Antique de Egypto|Regno Antique]]''': [[Dynastia III de Egypto|III]] [[Dynastia IV de Egypto|IV]] [[Dynastia V de Egypto|V]] [[Dynastia VI de Egypto|VI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Prime periodo intermedie de Egypto|'''I''' PI]]: [[Dynastia VII de Egypto|VII]] [[Dynastia VIII de Egypto|VIII]] [[Dynastia IX de Egypto|IX]] [[Dynastia X de Egypto|X]] [[Dynastia XI de Egypto|XI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Regno Medie de Egypto|Regno Medie]]''': [[Dynastia XI de Egypto|XI]] [[Dynastia XII de Egypto|XII]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Secunde periodo intermedie de Egypto|'''II''' PI]]: [[Dynastia XIII de Egypto|XIII]] [[Dynastia XIV de Egypto|XIV]] [[Dynastia XV de Egypto|XV]] [[Dynastia XVI de Egypto|XVI]] [[Dynastia XVII de Egypto|XVII]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Imperio Nove de Egypto|Imperio Nove]]''': [[Dynastia XVIII de Egypto|XVIII]] [[Dynastia XIX de Egypto|XIX]] [[Dynastia XX de Egypto|XX]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Tertie periodo intermedie de Egypto|'''III''' PI]]: [[Dynastia XXI de Egypto|XXI]] [[Dynastia XXII de Egypto|XXII]] [[Dynastia XXIII de Egypto|XXIII]] [[Dynastia XXIV de Egypto|XXIV]] [[Dynastia XXV de Egypto|XXV]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Periodo tardive de Egypto|Periodo tardive]]''': [[Dynastia XXVI de Egypto|XXVI]] [[Dynastia XXVII de Egypto|XXVII]] |- |[[Dynastia XXVIII de Egypto|XXVIII]] [[Dynastia XXIX de Egypto|XXIX]] [[Dynastia XXX de Egypto|XXX]] [[Dynastia XXXI de Egypto|XXXI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Periodo Hellenistic de Egypto|Periodo Hellenistic]]''': |- |[[Dynastia Macedonic de Egypto|Macedonic]]. [[Dynastia Ptolemaic|Ptolemaico]] |- |style="border-top: 1px solid #ddd;"|'''[[Periodo Roman de Egypto|Periodo Roman]]''' |} Le obtention de un chronologia exacte del antique Egypto es un carga complexe. Existe diverse criterios de datation inter [[egyptologo]]s, con divergentias de alcun annos in le ultime periodos, de decennios al principio del Imperio Nove e de quasi un seculo durante le [[Regno Antique]] (vide: [[Chronologia del Antique Egypto]]). Le prime problema surge per le facto que le egyptios non utilisava un systema de datation homogenee: illes non habeva un concepto de un era simile al [[Anno Domini]], o le costume de nominar le annos, como in [[Mesopotamia]] (vide [[Limmu]]). Illes datava con referentia al regnatos del diverse pharaones, superponente possibilemente le interregnos e le epochas de [[corregentia]]. Un problema addite surge al comparar le distincte [[Listas Regal]] de [[pharaon]]es, proque illos es incomplete o con datos contradictori, mesme in le proprie texto. Le operas del melior historico antique super Egypto, [[Manethon]], se perdeva e nos los cognosce solmente a transverso de [[epitome]]s de scriptores posterior como [[Flavio Josepho]], [[Eusebio de Cesarea]], [[Sexto Julio Africano]] o le monacho [[Georgio Syncello]]. Infortunatemente le datas de alcun regnatos varia de un autor a un altere. ==== Comenciamentos ==== Le evidentias [[archeologia|archeologic]] indica que le civilisation egyptie comenciava circa le VI millennio a.Chr., durante le [[Neolithico]], quando se stabiliva le prime populatores (vide le [[Periodo predynastic de Egypto|periodo predynastic]]). Le fluvio [[Nilo]], circa le qual se stabiliva le population, ha essite le linea de referentia pro le [[Cultura del Antique Egypto|cultura egyptie]] depost que le [[nomade]]s [[Chassa-collection|chassatores-collectores]] comenciava a viver in su ripas durante le [[pleistoceno]]. Le tracias de iste prime populatores remaneva in le objectos e signos gravate in le roccas al longe del valle del Nilo e in le [[oases]]. Al longe del Nilo, in le [[Mesolithico|XI millennio a.Chr.]], una cultura de collectores de grano habeva essite substituite per un altere de [[chassa]]tores, [[piscator]]es e collectores qui usava [[Etate de Petra|instrumentos de petra]]. Le studios tamben indica stabilimentos human in le sud-west de Egypto, vicin al frontiera con [[Sudan]], ante 8000 a.Chr. Le evidentia [[geologia|geologic]] e studios [[climatologia|climatologic]] suggere que le cambios del [[climate]], circa 8000 a.Chr., comenciava a [[Desertification|desiccar]] le terras de chassa e pastura de Egypto, conformante paulatim le [[deserto del Sahara]]. Le tribos del region tendeva a aggruppar se in le vicinitate del fluvio, ubi surgeva parve vicos que developpava un economia agricola. Il ha evidentias de pastura e del cultivation de [[cereal]]es in le est del Sahara in le VII millennio a.Chr. Circa 6000 a.Chr., jam habeva apparite in le valle del Nilo le [[agricultura]] organisate e le construction de grande vicos. Al mesme tempore, in le sud-west illes se dedicava al elevamento de bestial e tamben construeva. Le [[mortero de calce]] se usava jam in 4000 a.Chr. Es le denominate periodo predynastic, que comencia con le cultura de [[Naqada]]. Inter 5500 e 3100 a.Chr., durante le Predynastico, le parve stabilimentos prosperava al longe del Nilo. In 3300 a.Chr., momentos ante le [[Dynastia I|prime dynastia]], Egypto esseva dividite in duo regnos, cognoscite como [[Alte Egypto]] (''Ta Shemau'') e [[Basse Egypto]] (''Ta Mehu'').<ref>{{cita libro|autor=Adkins, L. and Adkins, R.|título=The Little Book of Egyptian Hieroglyphics|url=https://archive.org/details/littlebookofegyp0000adki_b9s5|año=2001|isbn =0-340-79485-2|editorial = Londres: Hodder and Stoughton}}</ref> Le frontiera inter ambes se situava in le actual zona de [[Cairo]], al sud del [[delta del Nilo]]. Le historia de Egypto, como Stato unificate, comencia circa 3050 a.Chr. con [[Menes]] ([[Narmer]]), qui unificava le Alte e le Basse Egypto e esseva su prime rege. Le [[Cultura del Antique Egypto|cultura]] e [[Costumes del Antique Egypto|costumes]] egyptie esseva notabilemente stabile e a pena variava in quasi 3000 annos, includente [[Mythologia egyptie|religion]], [[Arte del Antique Egypto|expression artistic]], architectura e structura social. Le chronologia del reges egyptie comencia in ille epocha. Le [[Annexo:Lista de pharaones de Egypto|chronologia conventional]] es le acceptate durante le [[Seculo XX|20e seculo]], sin includer alcun del revisiones que se ha facite in ille tempore. Mesme in un mesme travalio, le archeologos offere frequentemente, como possibile, varie datas e mesme varie chronologias, e pro isto pote haber discrepantias inter le datas monstrate in le distincte fontes. Tamben se da varie possibile transcriptiones del nomines. Traditionalmente le [[egyptologia]] classifica le historia del civilisation pharaonic dividite in dynastias, sequente le structura narrative del [[epitome]]s del ''[[Aegyptiaca]]'' (''Historia de Egypto''), del sacerdote egyptie [[Manethon]]. ==== Periodo predynastic ==== {{AP|Periodo Predynastic de Egypto|l1=Periodo predynastic}} {{VT|Naqada I|Naqada II}} In le periodo predynastic (c. 5500 a.Chr.-3300 a.Chr.) le prime populatores de [[Egypto]] attingeva le ripas del [[fluvio Nilo]], tunc un conglomerato de paludes e foco de [[malaria]], in lor fuga del crescente desertification del [[Sahara]]. [[File:Egypte louvre 316.jpg|thumb|Un typic Naqada II vasa decorate con gazellas. (Periodo predynastic)]] On sape per le restos archeologic que in le antiquitate le [[Sahara]] habeva un climate mediterranee, plus humide que le actual. In le massivos del [[Ahaggar]] e le [[Tibesti]] habeva abundante vegetation. Pro ille populatores, le Sahara serea un extense steppa con grande herbivores a chassar. Le culturas saharian es, in grande mesura, incognite, sed non pro isto inexistente. Le successive phases del [[neolithico]] es representate per le culturas de [[El Fayum]], verso 5000 a.Chr., le cultura [[tasiense]], verso 4500 a.Chr. e le cultura de [[Merimde]], verso 4000 a.Chr. Tote illos cognosce le petra polite, le ceramica, le agricultura e le elevamento de bestial. Le base del economia esseva le agricultura que se realisava profitante le [[limo]], fertilisante natural que apportava le annue inundationes del fluvio Nilo. Post iste culturas appareva le [[badariense]] e le amratiense o [[Naqada I]], inter 4000 e 3800 a.Chr. Verso le anno 3600 a.Chr. surge le gerzeense o [[Naqada II]], que se diffunde per tote Egypto, unificante lo culturalmente. Iste consonantia cultural ducera al unitate politic, que surgera post un periodo de luctas e alianzas inter clanes pro imponer lor suprematia. Pro attinger major efficacia e production, verso 3500 a.Chr., comenciava a realisar se le prime operas de canalisation e surge le scriptura con [[hieroglyphico]]s in [[Abydos]]. In iste epocha comenciava le proto-Statos: Le prime communitates faceva habitabile le pais e se organisava in regiones appellate [[nomo]]s. Le habitantes del Delta habeva un organisation feudal e arrivava a stabilir duo regnos con duo chefs o monarchas respectivemente. Un regno esseva stabilite in un loco paludose, que se appellava ''regno del Junco'' e habeva como symbolo un thallo de junco. Su capital esseva [[Buto]]; illes habeva un [[cobra]] como [[totem]]. Le altere regno habeva como capital [[Busiris (Basse Egypto)|Busiris]] e como totem un [[vulture]] sed su symbolo esseva un [[ape]] e arrivava a esser cognoscite como ''regno del Ape''. Ambe regnos esseva separate per un bracio del fluvio Nilo. Le ''regno del Ape'' conquireva le ''regno del Junco'' de maniera que le Delta remaneva unificate. Sed alcun del vincitos fugiva pro stabilir se in le zona del [[Alte Egypto]] ubi illes fundava citates dante les le mesme nomine que illos que illes habeva lassate in le Delta. Pro isto multe citates de iste epocha ha nomines simile in le Alte e Basse Egypto. Iste gente prosperava considerabilemente usque a arrivar a organisar se in un Stato. ==== Periodo protodynastic ==== {{AP|Periodo protodynastic de Egypto|l1=Periodo protodynastic}} {{VT|Naqada III}} [[File:Egypte louvre 321.jpg|thumb|Paletta ceremonial de epocha protodynastic. [[Louvre]].]] Le protodynastico (c. 3300-3050 a.Chr.) es considerate le phase final del periodo predynastic, tamben cognoscite como [[dynastia 0]], predynastico tardive, o periodo Naqada III. Illo es regite per governantes del [[Alte Egypto]] qui residera in [[Thinis]], se face representar con un [[serekh]] e adora [[Horus]]. Le nomine de iste reges figura in le [[Petra de Palermo]], gravate 700 annos postea. In iste periodo surge le prime authentic citates, tal como Thinis, [[Nubet]], [[Nekheb]], [[Nekhen]], etc. Es typic de iste epocha le magnific vasas taliate in petra, cultellos e palettas ceremonial, o le capites de macias votive. [[Narmer]] poteva esser le ultime rege de iste epocha, e le fundator del dynastia I. ==== Periodo Archaic ==== {{AP|Periodo archaic de Egypto|l1=Periodo Archaic}} [[File:CeremonialFlintKnife-Djer.png|thumb|Cultello ceremonial de epocha archaic. Royal Ontario Museum.]] Le periodo archaic (c. 3050-2890 a.Chr.) seque le predynastico, al fin del qual Egypto se trovava dividite in parve regnos; le principales esseva: illo de [[Hieraconpolis]] (Nekhen) in le [[Alte Egypto]] e illo de [[Buto]] (Pe) in le [[Basse Egypto]]. Le processo de unification esseva realisate per le reges de Hieraconpolis. Le tradition egyptie attribueva le unification a [[Menes]], remanente isto reflectite in le [[Listas Regal]]. Iste personage es, secundo [[Alan Gardiner]], le rege [[Narmer]], le prime [[pharaon]] del qual on ha constantia que regnava in tote Egypto, post un serie de luctas, tal como remaneva testificate in le [[paletta de Narmer]]. Iste periodo es formate per le dynastias I e II. ==== Imperio Antique ==== {{AP|Imperio Antique de Egypto|l1=Imperio Antique}} [[File:Ancient Egypt old and middle kingdom-es.svg|thumb|Egypto durante le imperios antique e nove.]] [[File:Khafre statue.jpg|thumb|Statua de Kephren.]] [[File:All Gizah Pyramids.jpg|thumb|Le Pyramides de Giza.]] In le Imperio Antique (c. 2686-2181 a.Chr.), sub le dynastia III le capital se stabiliva definitivemente in [[Memphis (Egypto)|Memphis]], de ubi procede le denomination del pais, post que le nomine del principal templo, ''Hat Ka Ptah'' «casa del spirito de [[Ptah]]», que passava al greco como ''Aegyptos'', con le tempore designava primo le quartiero in le qual illo se trovava, postea tote le citate e plus tarde le regno. In le epocha del tertie dynastia comenciava le costume de eriger grande [[Pyramide (architectura)|pyramides]] e monumental conjunctos in petra, gratias al pharaon [[Djoser]]. Tamben le grande pyramides de [[Giza]], attribuite al pharaones [[Cheops]], [[Kephren]] e [[Mycerino]] se data in iste periodo. Le [[dynastia V]] marca le ascension del alte clero e le influente governatores local ([[Nomarcha|nomarchas]]), e durante le longe regnato de [[Pepy II]] se accentuara un epocha de forte decentralisation, denominate [[prime periodo intermedie de Egypto]]. Le Imperio Antique comprende le dynastias III a VI. ==== Prime Periodo Intermedie ==== {{AP|Prime Periodo Intermedie de Egypto|l1=Prime periodo intermedie}} Iste periodo (c. 2181-2050 a.Chr.) esseva un epocha ubi le poter esseva decentralisate e se transfere inter le Imperio Antique e le Imperio Medie. Comprende desde le dynastia VII usque al medie del dynastia XI, quando Mentuhotep II reunificava le pais sub su commando. Malgrado le decadentia, iste epocha se distingueva per un grande florescentia litterari, con textos doctrinal o didactic, que monstra le grande cambio social. Le importante cambio de mentalitate, assi como le crescentia del classes medie in le citates originava un nove conception del credentias, reflectente se in le apparition del denominate [[Textos del Sarcophagos]]. [[Osiris]] se converteva in le divinitate plus popular, con [[Montu]] e [[Amon (mythologia)|Amon]]. Le [[nomo]]s de [[Heracleopolis]] e [[Thebas (Egypto)|Thebas]] se constitueva como hegemonic, imponente se finalmente iste ultime. Es le dynastias VII a XI. [[File:MentuhotepII-FuneraryStatue-CloseUp MetropolitanMuseum c.jpg|thumb|Mentuhotep II. [[MMNY]].]] ==== Imperio Medie ==== {{AP|Imperio Medie de Egypto|l1=Imperio Medie}} [[File:Egypte louvre 231 visage.jpg|thumb|Amenemhat III, le ultime monarcha grande del Imperio Medie.]] On considera que le Imperio Medie (c. 2050-1750 a.Chr.) se initia con le reunification de Egypto sub [[Mentuhotep II]]. Es un periodo de grande prosperitate economic e expansion exterior, con pharaones pragmatic e interprendente. Iste periodo es formate per le fin del dynastia XI e le XII. Se realisava ambitiose projectos de irrigation in [[El Fayum]], pro regular le grande inundationes del Nilo deviante lo verso le laco ''[[Moeris]]'' (El Fayum). Tamben se potentiava le relationes commercial con le regiones circumvicin african, asiatic e mediterranee. Le representationes artistic se humanisava, e se imponeva le culto al deo [[Amon (mythologia)|Amon]]. In le medie de 1800 a.Chr., le dirigentes [[hyksos]] vinceva le pharaones egyptie; lo que comenciava como un migration gradual de libyanos e cananeos verso le delta del Nilo, se transformava con le tempore in conquesta militar de quasi tote le territorio egyptie, originante le cadita del Imperio Medie. Le hyksos vinceva proque illes possedeva melior armas, e sapeva utilisar le factor surprisa. ==== Secunde Periodo Intermedie ==== {{AP|Secunde Periodo Intermedie de Egypto|l1=Secunde periodo intermedie}} In iste periodo (c. 1750-1500 a.Chr.) in Egypto dominava le governantes [[hyksos]], chefes de populos nomade del peripheria, specialmente libyos e asiaticos, qui se stabiliva in le delta, e habeva como capital le citate de [[Avaris]]. Finalmente, le dirigentes egyptie de Thebas declarava le independentia, essente denominate le dynastia XVII. Illes proclamava le «salvation de Egypto» e dirigeva un «guerra de liberation» contra le hyksos. Esseva le dynastias XIII a XVII, partialmente coetanee. [[File:Egypt Picture6.jpg|thumb|[[Ramses II]]. Imperio Nove. [[Luxor]].]] ==== Imperio Nove ==== {{AP|Imperio Nove de Egypto|l1=Imperio Nove}} Le Imperio Nove (c. 1500-1070 a.Chr.) es un periodo de grande expansion exterior, tanto in [[Asia]] —ubi illes arriva al [[Euphrates]]— como in [[Kush]] (Nubia). Le [[Dynastia XVIII de Egypto|dynastia XVIII]] comenciava con un serie de pharaones guerreros, desde [[Amosis I]] usque a [[Thutmosis III]] e [[Thutmosis IV]]. Sub [[Amenophis III]] se arrestava le expansion e se initiava un periodo de pace interne e externe. Post un periodo de debilitate monarchic, arrivava al poter le castas militar, le [[Dynastia XIX de Egypto|dynastia XIX]] o [[Ramesida]] que, fundamentalmente sub [[Seti I]] e [[Ramses II]], se monstrava energic contra le expansionista reges [[hittita]]s. Durante le regnatos de [[Merenptah]], successor de [[Ramses II]], e [[Ramses III]], del [[Dynastia XX de Egypto|dynastia XX]], Egypto habeva a confruntar le invasiones del [[populos del mar]], originari de diverse areas del [[Mar Mediterranee|Mediterraneo]] oriental ([[civilisation egee|Egeo]], [[Anatolia]]), e del [[Libia|libyos]]. [[File:Il tempio di Hatshepsut.JPG|thumb|Djeser-Djeseru (le sublime del sublimes) de [[Hatshepsut]] es le edificio principal del complexo de templos funerari in [[Deir el-Bahari]].]] Le pharaones del [[Imperio Nove de Egypto|Imperio Nove]] initiava un campania de construction a grande scala pro promover le deo [[Amon]], de qui le crescente culto se stabiliva in [[Karnak]]. Tamben illes construeva monumentos pro glorificar lor proprie complimentos, tanto real como imaginari. Hatshepsut utilisara tal hyperbole durante su regnato de quasi vinti-duo annos que esseva multo succedite, marcate per un longe periodo de pace e prosperitate, con expeditiones commercial a Punt, le restauration del retes de commercio exterior, grande projectos de construction, includente un elegante templo funerari que rivalisa con le architectura grec de mille annos plus tarde, obeliscos colossal e un [[capella]] in Karnak. [[File:SFEC EGYPT ABUSIMBEL 2006-003.JPG|thumb|Quatro statuas colossale de [[Ramses II]] flanquea le entrata de su templo de [[Abu Simbel]].]] Malgrado su complimentos, le herede de [[Hatshepsut]], su fillastro [[Thutmosis III]], tentava de rader tote tracia de su legato verso le fin del regnato, appropriante se de multe de su complimentos. Ille tamben tentava de cambiar multe traditiones stabilite que se habeva developpate al longe de seculos. Possibilemente esseva un tentativa inutile de evitar que altere feminas se deveniva pharaon e frenar assi lor influentia in le regno. Circa 1350 a.Chr., le stabilitate del Imperio pareva menaciate, ancora plus quando [[Amenhotep IV]] ascendeva al throno e institueva un serie de reformas radical, que habeva un resultato chaotic. Cambiante su nomine per illo de [[Akhenaton]], ille promoveva como deitate supreme le usque tunc obscur deitate solar [[Aton]], initiante un reforma religiose tendente al [[monotheismo]]. In parte, le monotheismo de Akhenaton esseva un producto del absolutismo regal; le vetere deos habeva disparite, sed le rege manteneva —pro su proprie beneficio politic— su rolo traditional como mediator inter le homines e le desiderios del nove deo. Le pharaon supprimeva le culto al majoritate del altere deitates e, super toto, tentava de annullar le poter del influente sacerdotes de Amon in [[Thebas (Egypto)|Thebas]], a qui ille videva como corrupte. Al transferer le capital al nove citate de Akhet-Aton (actual Amarna), Akhenaton faceva aures surde al evenimentos del Proxime Oriente (ubi le hittitas, Mitanni e le assyrios se disputava le controlo) e se concentrava unicamente in le nove religion. Le nove philosophia religiose comportava un nove stylo artistic, que accentuava le humanitate del rege super le monumentalitate. Post su morte, le culto de Aton esseva abandonate rapidemente, le sacerdotes de Amon recuperava le poter e retornava le capital a Thebas. Sub lor influentia le pharaones posterior —[[Tutankhamon]], [[Ay]] e [[Horemheb]]— tentava de rader tote mention de [[Akhenaton]] e su «heresia», ora cognoscite como le Periodo de [[Amarna]]. Circa 1279 a.Chr. ascendeva al throno [[Ramses II]], tamben cognoscite como ''le Grande''. Le sue serea un del regnatos plus longe del historia egyptie. Ille mandava construer plus templos, plus statuas e obeliscos, e ingenerar plus filios que qualcunque altere pharaon. Audace chef militar, Ramses II conduceva su armea contra le hittitas in le [[battalia de Kadesh]] (in le actual Syria); post arrivar a un puncto morte, finalmente ille acceptava un tractato de pace con le regno hittita. Es le tractato de pace plus antique registrate, circa 1258 ante Christo. Egypto se retirava del major parte de su possessiones asiatic lassante le hittitas competer, sin successo, con le crescente poter emergente de Assyria e le novemente arrivate phrygios. Le ricchessa de Egypto, totevia, se habeva convertite in un objectivo tentante pro le invasion; in particular, pro le libyos beduinos del west e le [[populos del mar]], que formava parte del potente confederation de piratas grecs del [[mar Egeo]]. Initialmente, le armea esseva capace de repeller le invasiones, sed Egypto terminava per perder le controlo de su territorios in le sud de Syria e Canaan, que in grande parte cadeva in poter del assyrios e hittitas. Le impacto del menacias externe se videva aggravate per problemas interne como le corruption, le furto del tumbas regal e le tumultos popular. Post recuperar lor poter, le summe sacerdotes del templo de [[Amon]] in Thebas habeva accumulate vaste extensiones de terra e multa ricchessa, debilitante le Stato. Le pais terminava dividite, dante initio al [[Tertie Periodo Intermedie]]. ==== Tertie Periodo Intermedie ==== {{AP|Tertie periodo intermedie de Egypto|l1=Tertie periodo intermedie}} Le Tertie Periodo Intermedie (c. 1070-656 a.Chr.) comencia con le instauration de duo dynastias de origine [[Populos libyc|libyc]] que se repartiva Egypto: un, desde [[Tanis (Egypto)|Tanis]], le biblic Zoan, in le [[Basse Egypto]], e un altere, de qui le reges prendeva le titulo de [[Summe sacerdotes de Amon]], desde [[Thebas (Egypto)|Thebas]]. Le periodo termina con le domination del reges [[Cush]]itas. Es le dynastias, partialmente coetanee, XXI a XXV. ==== Periodo tardive ==== {{AP|Periodo Tardive de Egypto|l1=Periodo Tardive}} Le periodo tardive (c. 656-332 a.Chr.) comencia con le dynastia [[Saita]], seque un dynastia nubie, un tentativa de invasion assyrie e con duo periodos de domination [[Persia|persa]], assi como con varie dynastias coetanee de governantes egyptie independente. Egypto se converteva finalmente in un [[satrapia]]. Es le dynastias XXVI a XXXI. ==== Periodo hellenistic ==== {{AP|Periodo Hellenistic de Egypto}} {{Vide etiam|Alexandro Magne|Alexandria ad Egypto|Periodo hellenistic}} [[File:Napoli BW 2013-05-16 16-24-01.jpg|left|thumb|Alexandro Magne.]] Le periodo hellenistic (332-30 a.Chr.) se initia con le conquesta de Αἴɣυπτος (''Aígyptos'') per [[Alexandro Magne]] de [[Macedonia historic|Macedonia]] in 332 a.Chr., e le arrivata al poter in 305 a.Chr. de le [[dynastia ptolemaic]], de origine macedonic. Illo fini con le incorporation de Egypto al [[Imperio roman]] post le [[battalia de Actium]], in le anno 31 a.Chr. In le anno 30 a.Chr. mori [[Cleopatra VII|Cleopatra]] e Egypto se converte in un provincia del Imperio roman. ==== Periodo Roman ==== {{AP|Periodo Roman de Egypto}} Iste periodo (30 a.Chr.-640 p.Chr.) comencia le 30 de julio del anno 30 a.Chr., [[Cesar Augusto|Octavio]] entrava in [[Alexandria]], liquidante definitivemente le independentia politic de [[Egypto (provincia romana)|Egypto]] e convertente lo in provincia [[Antique Roma|roman]]. Illo passava a su succesores le [[Imperio byzantin]] post que le Imperio roman esseva repartite le anno 395 in Occidente e Oriente, e remaneva in su manos usque al conquesta per le [[populo arabe]] del anno 640. Le ultime vestigios del traditional cultura del Antique Egypto fini definitivemente a comenciamentos del [[Seculo VI|6e seculo]], con le ultime sacerdotes de [[Isis]], qui officiava le templo del insula de [[Philae]], al proscriber se le culto al «deos pagan». == Geographia == Le geographia del Antique Egypto, tanto in su aspecto climatic como geopolitic, esseva multo simile a celle del Egypto moderne. Le territorio se organisava circum un stricte frangia fertile a ambe lateres del [[Nilo]] —includente le delta e alcun oasis disperse— durante que le resto del pais esseva coperite per vaste desertos: le libyc a occidente, le arabic a oriente e le peninsula del Sinai a nord-oriente. Iste configuration natural ha profundemente formate le civilisation egyptie, attrahente colonias preter le valle del fluvio durante que le terras adjacente remaneva inhabitabile. [[File:Ancient Egypt map-fr.svg|thumb|180px|Locos principal de Egypto antique.]] === Climate e dynamica fluvial === Egypto habeva un climate predominantemente desertic e calide. Le zonas apte pro agricultura esseva extrememente limitate, concentrate in le fertile banda del Nilo e in alcun oasis. In le antiquitate, le phenomeno de desertification progredeva lentemente, con areas como le plateau de Giza devenite desertic malgrado haber essite savanna. Le crescentia annual del Nilo esseva fundamental pro le agricultura: su inundationes depositava limo nigre que fertilisava le solo, e su variationes poteva significar tanto prosperitate como disastro pro le population. === Frontieras natural e extension territorial === Le frontieras traditional del Antique Egypto coincideva in grande mesura con los del Egypto moderne: al nord, le Mar Mediterranee; al sud, le prime cataracta del [[Nilo]]; al west, le deserto libyc; al est, le Mar Rubie e le [[Deserto del Sinai|deserto del Sinai]]. Ben que iste formationes marcava le limites del pais, le influentia egyptie se extendite occasionalmente ultra illos —al sud usque a Nubia, e verso Asia Minor e le region del [[Euphrate]] al nord e est—, ma iste expansion era sovente temporari. === Organisation administrative: le nomos === Le Antique Egypto esseva dividite in unitates administrative appellate nomos (territorios), dirigite per un nomarcha in nomine del pharaon. Iste divisiones habeva un rolo purmente administrative in periodos de forte centralisation, ma in epochas de debilitate del poter pharaonic —como durante le periodos intermedie— illos ganiava autonomia e poteva mesmo functionar como principatos independente. <center> <gallery> File:Lower Egypt Nomes 01.png|thumb|Nomos in Basse Egypto. File:UpperEgyptNomes.png|thumb|Nomos in Alte Egypto. </gallery> </center> === Regiones geographic principal === Le geographia egyptie se subdivideva in plure regiones major: le Basse Egypto (le delta) al nord, le Medio Egypto (circa Asyut), le Alte Egypto (le valle verso le sud), e Nubia, situate al sud del curso del Nilo. Le Basse Egypto esseva plus humide e de basse altitude, durante que le Alte Egypto, plus estrete e elevate, concentrava le major parte del civilisation. Nubia, ben que geographicamente externe al nucleo egyptie, manteneva relationes commercial e militar importante con le valle del Nilo. == Governamento == === Organisation politic === {{AP|Stato pharaonic}} [[File:Pharaoh with double crown.svg|197px|thumb|Le pharaon es frequentemente representate con le symbolos del poter regal.]] Le Egypto antique es un monarchia [[Theocratia|theocratic]]. Ben plus que un rege, le [[pharaon]] es simultaneemente le administrator principal, le chef del armeas, le prime magistrato e le [[Clero del Egypto antique|prestre supreme de Egypto]]. In effecto, [[Pharaon]] habeva un mission a complir: mitter in opera le regula de [[Maat]] sur Terra, es dicer, assecurar le harmonia inter le homines e le celo, esser garante del moral de su populo, contribuente assi a assecurar su eternitate. Pro exercer su controlo sur le terras e le ressources, le pharaon se appoia sur un administration composite de functionarios qui gere su affaires quotidianmente. Iste administration es dirigite per su homine de confidentia, le [[Vizir in le Egypto antique|vesir]], qui age como representante del rege e coordina le agrimensura del terras, le tresor, le projectos de construction, le systema juridic e le archivos<ref name="Manuelian358">{{harvsp|Der Manuelian|1998|p=358}}</ref>. Le territorio egyptie es dividite in quaranta-duo regiones administrative, appellate [[Nomo (Egypto antique)|nomos]], que es cata un regite per un [[nomarcha]], responsabile ante le vesir de su competentia. Le templos constitue le spina dorsal del economia egyptie. Assi, le templos es non solmente locos de culto sed illos es equalmente responsabile del collecta e del immagazinage del ricchessas del nation in un systema administrate de granarios e de tresorerias que redistribue le cereales e le benes{{sfn|Der Manuelian|1998|p=363}}. === Systema judiciari === [[File:Louvre-antiquites-egyptiennes-p1020372 Cropped and bg reduced.png|thumb|Le [[Scriba in le Egypto antique|scribas]] ha le carga de consignar le taxas e tote le documentos administrative.]] Al culmine del systema judiciari egyptie se trova officialmente le pharaon qui es cargate de promulgar le leges, de render justitia e de mantener le ordine public, un concepto que le antique egyptios denomina [[Maat]]<ref name="Manuelian358"/>. Ben que necun [[Lista de codices juridic|codice juridic]] ha supervivite, le documentos judiciari del epocha monstra que le lege egyptie es fundate sur le bon senso inter le ben e le mal que se basa ante toto sur le resolution de conflictos e sur le conclusion de accordos plus tosto que sur un insimul complexe de leges<ref name=UCJohnson/>. Consilios de ancianos, cognoscite sub le nomine de [[Kenbet]] in le Nove Imperio, es cargate de judicar localmente le affaires judiciari implicante parve creditos e conflictos minor<ref name="Manuelian358"/>. Le casos le plus grave implicante homicidios, importante operationes immobiliari e [[Pillage de tumbas egyptie|pillage de tumbas]] es inviate al ''Grande Kenbet'', presidite per le vesir o le pharaon. Le demandatores e le defendentes se representa se ipse e jura haber dicite tote le veritate. In certe casos, le Stato assume simultaneemente le rolo de procurator e de judice. Il non es alora rar que le accusato sia fustigate pro obtener confessiones e le nomines del conspiratores. Nonobstante, que le accusationes sia grave o non, le scribas judiciari prende nota per scripto del planca, del testimonios e del verdicto del caso pro referentia futur{{sfn|Oakes|2003|p=472}}. Secundo le gravitate del actos incriminate, le sententias pro le crimines minor varia de un simple multa al mutilation del facie, passante per colpos o le exilio. Le criminales le plus periculose tal como le homicidas o le piliatores de tumbas es condemnate al morte, sia per decapitation, per submersion o per impalamento. In le casos multo grave, le sanction poteva mesmo esser extendite al familia del criminal<ref name="Manuelian358"/>. A partir del Nove Imperio, le oraculos joca un rolo major in le systema judiciari rendente justitia in le affaires civil e penal. Le procedura consiste in demandar al deo un « si » o un « no » a un question concernente le benfundato de un caso. Con le supporto de un certe numero de prestres, le deo rende su judicamento seligente le un o le altere del responsas, inclinante se in avante o in retro o punctante un del responsas scripte sur un folio de [[Papyro (papiro)|papyro]] o un [[ostracon]]<ref>{{Ouvrage|langue=ia|auteur1=A. G. McDowell|titre=Village life in ancient Egypt|sous-titre=laundry lists and love songs|lieu=Oxford|éditeur=[[Oxford University Press]]|année=1999|pages totales=279|passage=168|isbn=0-19-814998-0}}</ref>. === Le armea === {{Vide anque|Armea egyptie}} Durante le Vetule Regno non habeva necessitate de un armea permanente. Quando on habeva besonio de affrontar un incursion beduin o le necessitate de un predonage, on organisava un levata; juvenes esseva dunque recrutate qui, un vice terminate le guerra, retornava a lor travalio habitual. Multo plus commun esseva totevia le recrutamento de mercenarios, in particular libyos e nubianos. Iste ultimes esseva multo appreciate como archeros. Le armea assumeva un rolo importante a partir del Medio Regno, arrivante a su culmine in le Nove Regno, periodo de grande expeditiones militar. Le armea egyptie esseva perfectemente organisate, e al guida del truppas stava sempre le pharaon, sur qui recadeva le commando absolute. Malgrado iste concentration de poter, ille, como occurreva con su poter religiose, delegava su functiones al generales. Il ha totevia multe pharaones, prime inter omnes Ramses II, qui accompaniava le truppas in battalia e frequentemente combatteva a lor latere. Le truppas esseva composte de corpores de archeros, de infanteria e de cavalleria, o pro dicer melior "carriera", iste ultime reservate principalmente al aristocraticos. Multo frequentemente in le armeas egyptie le truppa sur le carros esseva le plus numerose. Illos esseva carros legier, differente (per exemplo) de illos hittita, e veloce. Illos esseva frequentemente usate como truppa de ruptura in le armeas egyptie. Sur le carro habeva un archero sed supertoto un soldato armate de un longe lancea de guerra. Del carros egyptie on pote dicer que illos constitueva le "cavalleria legier" del armea, precisemente proque illos esseva veloce e versatile. Le egyptios habeva cognoscite le carro de guerra per le populo invasor Hyksos. == Economia == === Agricultura === Le economia del antique Egypto esseva fundamentalmente basate super le agricultura e le elevamento de animales. Le vita dependeva del cultivation de terras inundate annualmente per le [[Fluvio Nilo|Fluvio Nilo]].<ref>{{Cita libro|título=Egipto : El mundo de los faraones|url=[https://www.worldcat.org/oclc/636855248|editorial=Konemann|fecha=1997|fechaacceso=2022-05-24|isbn=3-89508-898-6|oclc=636855248|nombre=Regine|apellidos=Schulz|nombre2=Matthias|apellidos2=Seidel}}](https://www.worldcat.org/oclc/636855248|editorial=Konemann|fecha=1997|fechaacceso=2022-05-24|isbn=3-89508-898-6|oclc=636855248|nombre=Regine|apellidos=Schulz|nombre2=Matthias|apellidos2=Seidel}})</ref> Le egyptios developpava un extense systema de dicas, stagnos, e canales de irrigation que se extendeva a transverso del terra agricola. Preter ripas del fluvio, le paisanos cultivava varie typos de cereales. Le grano recoltate esseva immagazinate in granarios e postea usate pro producer pan e bira. Le principal culturas esseva frumento, hordeo, e lino. Le agricultura esseva structurate circa le cyclo annual del Nilo. Quatro phases descriptive esseva traditionalmente identificate: “perla blanc” (quando le Nilo ascendeva e inundava, apportante limo fertile), “perla nigre” (quando le aquas se retirava, lassante ric limo nigre), “esmeraldo verde” (quando le culturas germinava), e “auro rubie” (quando le campos maturava). Plus formalmente, le anno esseva dividite in tres saisons: ''Akhet'', ''Peret'', e ''Shemu''. ''Akhet'', le saison del inundation (junio a septembre), lassava un strato de limo ric in minerales sur le campos, renovante le fertilitate del solo. Durante ''Peret'' (octobre a februario), le saison del semination, le fermeros attendeva que le aquas se exhaurirea ante de ara e seminar le solo inricchite. Le irrigation esseva mantenite per canales e dicas. Finalmente, ''Shemu'' (martio a maio) esseva le saison del recolta, quando le culturas esseva colligite usante falces de ligno. In plus de cereales, le jardines egyptie produceva pisos, lenticulas, cibollas, porros, cucumeres, e lactuca, assi como uvas, dactylos, ficos, e granatas. Le bestial elevate pro carne includeva porcos, bovinos, oves, capras, aucas, e anates. Le egyptios produceva plus alimentos de lo que illes consumeva e se dedicava al excambio de benes excedentari. Le importationes ab territorios estranier includeva incenso, argento, e fin ligno de cedro. Multe commercio egyptie esseva realisate per barca al longo del Nilo e a transverso del Mediterraneo. Durante le major parte de su historia de tres millennios, le antique Egypto esseva considerate inter le regiones le plus ric del mundo antique. === Commercio === Le activitate commercial in le antique Egypto se extendeva ultra le excambio de productos agricola e materias prime. Expeditiones esseva organisate pro obtener benes de luxo e joieles pro le tresor regal del pharaones, e il ha anque evidentia de traffico de sclavos e mesmo le vendita de positiones administrative o de servicio in le templos. Un classe de agentes commercial cognoscite como ''shutiu'' realisava activitates de emption e vendita pro conto del major institutiones pharaonic tal como templos, le palatio regal, e le proprietates del corona. Illes poteva anque vender sclavos a individuos private o realisar transactiones commercial independente pro profito personal. Discoperitas archeologic in le antique citate de Balat, situate in le Oase de Dakhla, ha revelate quasi 200 tablettas de argilla e numerose inscriptiones. Iste trovatas indica que durante le fin del tertie millennio a.Chr., Balat serviva como un base de operationes e puncto de providimento pro expeditiones inviate per le pharaones a in Africa central. Iste expeditiones, a vices comprendente circa 400 homines, cercava pigmentos preciose que esseva transportate per caravana al Valle del Nilo. Le ruta commercial esseva marcate per depositos de vasos placiate a intervallos de approximatemente 30 kilometros a transverso del deserto, extendente se usque al plateau de [[Gilf Kebir|Gilf Kebir]] in le sud-west de Egypto.<ref name=":0" /> Investigatores suggere que le ruta pote haber attingite usque al region del [[Laco Chad|Laco Chad]].<ref>{{cita libro |apellido=Moreno García |nombre=Juan Carlos |capítulo=Los vendedores en el Antiguo Egipto |título=Los vendedores y las civilizaciones |editor=Felip Masó Ferrer |año=2007 |editorial=Würth España, S.A. |isbn=84-611-6707-4 |páginas=11-36}}</ref> === Administration e taxation === Pro scopos administrative, Egypto esseva dividite in unitates territorial cognoscite como ''sepats'' (nominate ''nomos'' in greco). Iste division data del periodo predynastic (ante 3100 a.Chr.), quando le nomos functionava como citate-statos autonome, e illo durava plus de tres millennios. Finalmente, le pais comprendeva 42 nomos: 20 in le Basse Egypto e 22 in le Alte Egypto. Cata nomo esseva governate per un nomarcha qui exercitava autoritate regional. Le governamento imponeva varie impostos, que esseva pagate in natura—per medio de labor o benes—post que le moneta non existeva in periodos anterior. Le vesir (''tyaty'') esseva responsabile de supervisar le systema fiscal pro conto del pharaon. Su officiales manteneva registros del reservas immagazinate e del rendimentos projectate. Le impostos esseva evalutate secundo le occupation e le productivitate: le paisanos (o plus tarde le proprietarios de terras) pagava in productos agricola; le artisanos contribueva con parte de lor benes manufacturate; le piscatores e chassatores pagava con lor capturas. Le stato exigeva anque labor de [[corvée]] del familias durante plure septimanas cata anno. Le individuos participava in operas public tal como excavation o mundation de canales, construction de templos e tumbas, e, quando necessari, expeditiones minor (a minus que prisioneros de guerra esseva disponibile pro tal cargas). Familias plus ric poteva ingagiar substitutos pro complir iste obligationes. In general, le economia del antique Egypto esseva strictemente integrate con su institutiones administrative e religiose, formante un systema centralmente organisate in le qual le agricultura, le taxation, le labor, e le commercio esseva pilares interdependente del poter e prosperitate del stato. == Societate == [[File:Figurenpaar Ägypten Museum Rietberg RAG 1.jpg|thumb|Un copula egyptie sedite]] Le societate presentava un structura fortemente [[hierarchia|hierarchisate]].{{sfn|name=Go53|Gomes|2010|p=53}}{{sfn|name=Co31|Cotrim|1999|p=31-32}} Illo esseva [[patriarchato|patriarchal]], con le homine administrante le domo, con participation del femina, e decidente le heredes per medio de su testamento. Le ancianos esseva consultate e honorate post le morte.{{sfn|name=Be19|Beting|2009|p=19}} Le maritage in le mundo egyptie esseva [[monogamia|monogame]] (ben que il ha casos de [[bigamia]] e [[poligamia]] in le corte pharaonic) e non esseva sanctionate per le religion. Non existeva un ceremonia de maritage, ni un registro de illo. Apparentemente il bastava que un copula affirmava que illes voleva cohabitar pro que le union esseva acceptate. Le homines se maritava inter le dece-sex e le dece-octo annos e le feminas circa le dece-duo o dece-quatro annos. Proque le feminas esseva le transmissores del sanguine regal, como forma de legitimation del poter, il habeva maritages inter fratres. Tamben il habeva maritages inter pharaones e un de lor filias.{{sfn|name=Be24|Besozzi|2005|p=24}} Le homines con un position economic plus elevate poteva haber, ultra le sposa legitime (''nebet-per'', "le seniora del domo"), varie [[concubina]]s, lo que esseva vidite como un signo de ricchessa. Tamen, le feminas qui habeva plus de un homine esseva occidite.{{sfn|Gomes|2010|p=55}} Le [[prostitution]] esseva un practica moralmente condemnate, sed illo esseva practicate sur le ripas del Nilo. Esseva registrate in [[papyro]]s e [[ostracon]]s le practica de favores sexual in excambio de moneta, assi como mention de relationes sexual collective, lo que duce a considerar le possibilitate del existentia de [[prostibulo]]s. In Egypto non habeva prostitution sacrate, essente le relation divinitate-sacerdotissa mermente symbolic.<ref name=Be24/> Le antique egyptios videva homines e feminas, includente le personas de tote le classes social, excepte le sclavos, como essentialmente equal ante le lege, e mesmo le plus humile paisano habeva le derecto de petition al [[Tjati|vesir]] e su corte pro reparation. Tanto homines quanto feminas habeva le derecto de posseder e vender immobiles, facer contractos, maritar se e [[divortio|divortiar se]], reciper hereditage e haber litigios in tribunal. Le cupulas poteva posseder benes in commun e proteger se con contractos de [[maritage]] in caso de divortio, que stipulava le obligationes financiari del marito verso le sposa e le infantes al fin del maritage. Le feminas habeva un grande gamma de electiones personal e opportunitates de realisation. Illas poteva esser del regalitate, travaliar in le palatio como nutrices, concubinas o [[escantion|escantiones]] (servitores de [[vino]] del pharaon) e, in le templos, ab cantatrices a sacerdotessas.{{sfn|name=Be23|Beting|2009|p=23}} Alteres exerceva poteres divin como [[Sposas divin de Amon|sposas de Amon]]. Malgrado iste libertates, le feminas frequentemente non participava in rolos official del administration, serviente solmente in rolos secundari, e non esseva tan susceptibile de esser educate como le homines.<ref name=Jo2004/> Quando le marito moriva, le feminas assumeva le direction de familia e, in le caso del pharaones, le Stato. Feminas como [[Hatshepsut]] e [[Cleopatra]] arrivava a devedir pharaones. Le feminas poteva reciper hereditage paterne. Normalmente, le filio le plus vetere assumeva le throno pharaonic post le morte de su patre, tamen, quando il habeva solmente filias como successores al throno, le plus vetere debeva maritar se pro que su marito assumeva le throno.<ref name=Be23/> [[File:CopulatingCouple-PtolemaicPeriod BrooklynMuseum.png|thumb|vertical|Arte erotic]] {{Citation2|bq=s| 1=Sia como illo vult, […] le femina esseva ''[[sui juris]]'', potente disponer liberemente de su benes, intamar processos in le justitia, prender le initiativa del divortio tanto quanto le homine, ducer un rolo active in diverse activitates productive, de servicios e eventualmente de gestion, in fin ir e venir con ample libertate. Il habeva, sin dubita, certe limitationes. Assi, per exemplo, si […] nos trova feminas qui exerce functiones administrative o sacerdotal del quales depende benes e personas pertinente al palatio e al templos, isto diminue multo in le periodos posterior. Mesmo pro le Imperio Ancian, le presentia de feminas in ille functiones sempre esseva quantitativemente multo inferior a illo del homines. In altere parolas, le direction del vita public sempre esseva massivemente in manos masculin; e tal tendentia se reinfortiava con le tempore. In le vita private, tamen, in terminos general, se manteneva le ample derectos del femina: equal participation in le hereditage paterne e materne, controlo sur su benes personal (mesmo quando gerite per le marito, situation satis currente), etc. Il es certe, nonobstante, que le femina esseva considerate como habente un vocation essentialmente domestic […] ligate sia al administration del domo […], sia al realisation de cargas in su ambito: fabrication de pan e cerevisia, manufactura de filos e texitos. […] Con major frequentia, esseva le homine qui interveniva in transactiones e, in general, in le gestion del patrimonio familiar, ben que le intervention directe del femina esseva considerate como alique normal in multe casos, per exemplo, al esser absente le marito, o in su incapacitate, o ancora durante le viduitate, essente le filios minor.| 2=Cardoso, Ciro Flamarion. ''Algumas visões da mulher na literatura do Egito faraônico'' ({{AC|II milênio|n}}). Citado em: ''História''. São Paulo: UNESP, 1993, v. 12. p. 103-5.<ref name=Pa71/>}} === Education === [[File:The seated scribe.jpg|thumb|vertical|Statua de un [[scriba]] sedite (IV dynastia, {{Circa|{{formatnum:2620}}-{{AC|2500|n}})|nl}}]] Le infantes (pueros e puellas) initiava lor education basic in le sino familiar; le pueros apprendeva de lor patres principios ethic, visiones del vita, conducta social, ritos popular, etc; le purass apprendeva de lor matres economia domestic, culinaria, preparation e confection de vestimentos; le purass ric poteva apprender a sonar instrumentos, cantar, dansar assi como a leger, scriber e travaliar con operationes arithmetic.{{sfn|name=ROM2018|ROM|2018}} In le processo educational del classes plus opulente on utilisava le si-nominate "Libros de Instruction", que contineva regulas pro viver ordinatemente in societate assi como elementos moral tal como justitia, sapientia, obedientia, bonitate e moderation.{{sfn|name=Al2017|Alchin|2017}} In le Antique Egypto il habeva pauc scholas functionante exclusivemente pro le education de homines del regalitate, del nobilitate o de illes qui aspirava a devenir scribas, sacerdotes, artistas, sculptores o designatores. Initiante lor studios inter le cinque e septe annos, le pueros apprendeva [[lectura]] e [[scriptura]], [[historia]] e [[geographia]], [[scientia]], [[medicina]] e [[astronomia]], [[arithmetica]] e [[geometria]] e [[musica]]. Illos esseva institutiones con disciplina multo rigorose, ubi le pueros qui se comportava mal o non prestava attention esseva fustigate.<ref name=ROM2018/><ref name=Al2017/> Differente del juvenes del classes opulente qui ibat al schola, le juvene filios de paisanos, piscatores e artisanos apprendeva ab un etate tener le officios de lor patres pro que assi illes poteva succeder los.{{sfn|Parsons|2017b}} === Hierarchia social === [[File:Egypt Queen Pharaoh Hatshepsut statue.jpg|thumb|vertical|Le [[pharaon]] exprimeva le proprie vita de Egypto e esseva le culmine del hierarchia. In le foto statua de [[Hatshepsut]], in le [[Museo Egyptie (Cairo)|Museo Egyptie]] de [[Cairo]]]] Al culmine del hierarchia social esseva le [[pharaon]], qui possedeva poteres absolute, prendente decisiones militar, religiose, economic e judicial,{{sfn|name=Bra103|Braick|2006|p=103}} ultra esser le proprietario nominal de tote le terras.<ref name=Go53/>{{sfn|name=Be22|Besozzi|2005|p=22}} In le periodos de inundation le pharaon ordinava que le population exerceva altere functiones como, per exemplo, le construction de obras public.{{sfn|Shaw|1995|p=141}} Durante que vive, le pharaon esseva considerate como un personification del deo [[Horus]], durante que su antecessor defuncte esseva associate a [[Osiris]], patre de Horus, habeva o non relation de consanguinitate inter le soveranos. A partir del V dynastia egyptie le reges se presenta tamben como filios de [[Ra]], le deo solar.{{sfn|name=Pe28|Pedro|2005|p=28}} Le pharaones possedeva multe feminas e filios. Su femina principal, denominate ''hemet nesut'', "sposa del rege", poteva esser su soror o un de su filias. Le pharaones possedeva diverse insignias: le ''pschent'' (le union del coronas del [[Alte Egypto|Alte]] e [[Basse Egypto]]), le [[sceptro]]s ''crossa'' e [[flagello]], le ''nemes'' (ornamento pro le capite decorate con un colubra e un vulture que symbolisava, respectivemente, le Basse e Alte Egypto) e le barba posticie. Illo poteva esser symbolicamente traducite como [[sphinge]], e esseva associate a animales como le panthera, le leon e le bove. Le parola pharaon, veniente del egyptie ''per aâ'', significa "Casa Grande". Illo deveniva le nomine official del chefs de Egypto solmente durante le XVIII dynastia egyptie, proque usque tunc habitualmente le lideres se refereva a se mesme como ''nesu'' (rege) o ''neb'' (senior). A partir del V dynastia egyptie le [[titulatura regal egyptie|titulatura]] del reges includeva cinque nomines regal: nomine de [[Horus]], nomine del Duo Mestressas, nomine de Horus de Auro, prenomine e nomine.<ref name=Be22/> Infra le pharaon e su familia in le pyramide social se trovava le gruppo denominate como "[[classe social|classe]] del faldetta blanc" (o classe del dominantes), in referentia al vestimento de lino decorate que illes portava.{{sfn|Billard|1978|p=109}} Primarimente veniva le nomarchas e vesires. Le nomarchas administrava le provincias imperial durante que le vesires controlava le collecta de impostos, fiscalisava le obras public, le granarios regal, participava in le alte tribunal de justitia e dirigeva le policia e le truppas. Infra istes esseva le sacerdotes qui administrava le templos, cultos e le festas religiose, esseva consilieros del pharaones e usufrueva de terras, exemption de impostos e prestigio. Multo importante pro le machina bureaucratic del governamento, le [[scriba]]s colligeva impostos, organisava le leges e le scriptura, determinava le valor del terras, copiava poemas, hymnos e historias, scribeva litteras, realisava [[censo demographic|censos populational]] e calculava le stock de alimentos, production agricola, area de terras arabile, activitates commercial, de soldatos, necessitates del palatio, etc. A partir del Imperio Nove surge un nove classe, le grande commerciantes, qui monopolisava le commercio exterior.<ref name=Go53/><ref name=Be22/> [[File:Slavebeating.jpg|thumb|left|Fustigation de un sclavo]] Infra le classes dominante se situava le classes dominate. Primarimente veniva le soldatos qui recipeva productos pro servicios prestate e prendeva predas de [[saccheo]], sed qui nunquam ascendeva a alte postos in le exercito. Infra istes veniva le [[artisano]]s ([[textura|textores]], pictores, barbitonsores, cocos, barcheros, ceramistas, sculptores, joieleros, [[ferrero]]s, etc.), qui travalia specialmente pro le pharaones, pro le nobilitate e pro le templos e pro le parve commerciantes qui vendeva lor productos in le mercatos del citates. Le paisanos (o ''fellahs'') formava le major parte del population e esseva agricultores, elevatores de boves e piscatores. Mesmo essente illes le productores, le productos agricola esseva proprietate directe del Stato, del templos o del familia nobile qui possedeva le terra.{{sfn|Manuelian|1998|p=383}} Le paisanos tamben esseva subjecte a un imposto sur le travalio e esseva obligate a travaliar in le construction de ovras public e mundation de canales in un systema simile al [[corvea]] [[Etate Media|medieval]] in Europa.{{sfn|James|2005|p=136}} Tamben illes esseva obligate a travaliar in le transportos e a vices in le exercito. Infra le paisanos veniva le base del pyramide, le [[sclavo]]s (''hemu'' e/o ''baku''{{sfn|name=Be54|Beting|2009|p=54}}). Captivos o condamnatos del justitia, illes travaliava in activitates domestic, public o religiose.{{sfn|Santiago|2006|p=96}} Illes frueva de derectos civil e apprendeva le scriptura.<ref name=Go53/><ref name=Co31/> === Vita quotidian === [[File:Lawrence Alma-Tadema Egyptian Chess Players.jpg|thumb|left|[[Nobilitate|Nobiles]] jocante un forma primitive de [[schacos]], secundo le conception artistic de [[Sir]] [[Lawrence Alma-Tadema]], (1879)]] [[File:Female topless egyption dancer on ancient ostrakon.jpg|thumb|left|Dansatrice]] [[File:Maler der Grabkammer der Nefertari 003.jpg|thumb|sinistra|'Nefertari jocante Senet', pictura del tumba del Regina [[Nefertari]] de Egypto {{-nwrap||1295|1255}}]] [[File:LowClassAncientEgyptianStatuettes.png|thumb|left|Occupationes del classes inferior]] Le majoritate del antique egyptios esseva fermeros ligate al terra. Lor habitationes esseva restringite al membros del familia immediate, e esseva construite de briccas de fango designate pro remaner fresc in le calor del die. Cata domo habeva un cocina con un tecto aperte, que contineva un mola pro moler grano e un parve furno pro panificar.{{sfnp|Manuelian|1998|p=401}} Le ceramica serviva como utensiles domestic pro le immagazinage, preparation, transporto, e consumption de alimentos, bibitas, e materias prime. Le muros esseva pingite in blanc e poteva esser coperite con tapisseria de lino tincte. Le solos esseva coperite con mattas de canna, durante que scannos de ligno, lectos elevate del terra e tabulas individual componeva le mobilario.{{sfnp|Manuelian|1998|p=403}} [[File:Ägyptischer Maler um 1400 v. Chr. 001.jpg|thumb|Le egyptios celebrava festas e festivales, accompaniate per musica e dansa.]] Le antique egyptios accordava un grande valor al hygiene e al apparentia. Le majoritate se baniaba in le Nilo e usava un sapon pastose facite de grassia animal e creta. Le homines radeva lor corpores integre pro munditia; perfumos e unguentos aromatic coperiva mal odores e leniva le pelle.{{sfnp|Manuelian|1998|p=405}} Le vestimentos esseva facite de simple folios de lino blanchite, e tanto homines como feminas del classes superior portava perruccas, joieles, e cosmeticos. Le infantes iva sin vestimentos usque al maturitate, a circa 12 annos, e a iste etate le masculos esseva circumcidite e habeva lor capites rasate. Le matres esseva responsabile del cura del infantes, durante que le patre forniva le subsistentia del familia.{{sfnp|Manuelian|1998|pp=406–407}} Musica e dansa esseva divertimentos popular pro illes qui poteva permitter se los. Instrumentos antique includeva flautas e harpas, durante que instrumentos simile a trompettas, oboes, e fistulas se developpava plus tarde e deveniva popular. In le Nove Regno, le egyptios jocava campanas, cymbalos, tamburinos, tambures, e lutos e lyras importate de Asia.{{sfnp|Music in Ancient Egypt|2003}} Le sistro esseva un instrumento musical simile a un sonalia que esseva specialmente importante in ceremonias religiose. [[File:ThebesDeirMedinaLandscape.jpg|right|thumb|Ruinas de Deir el-Medina]] Le antique egyptios frueva de un varietate de activitates de otio, includente jocos e musica. Senet, un joco de tabuliero ubi le pecias se moveva secundo le hasardo, esseva particularmente popular depost le tempores le plus antique; un altere joco simile esseva mehen, que habeva un tabuliero de joco circular. "Canes e Chacalos", anque cognoscite como 58 foros, es un altere exemplo de jocos de tabuliero jocate in le Antique Egypto. Le prime joco complete de iste joco esseva discoperite in un tumba theban del pharaon egyptio Amenemhat IV que data del XIII Dynastia.{{sfnmp|1a1=Metcalfe|1y=2018|2a1=Seaburn|2y=2018}} Jongleria e jocos de balla esseva popular con le infantes, e le lucta es anque documentate in un tumba a Beni Hasan.{{sfnp|Manuelian|1998|p=126}} Le membros ric del antique societate egyptie frueva anque del chassa, pisca, e de viages in barca. Le excavation del village de laboratores de Deir el-Medina ha resultate in un del contos le plus completemente documentate del vita communitari in le mundo antique, que se extende per quasi quatro centos annos. Il non ha un sito comparabile in le qual le organisation, interactiones social, e conditiones de travalio e de vita de un communitate ha essite studiate in tal detalio.{{sfnp|Hayes|1973|p=380}} ===Lingua=== {{AP|Lingua egyptie}} ====Disveloppamento historic==== {{Hiero | ''r n kmt''<br /> 'Lingua egyptie' | <hiero>r:Z1 n km m t:O49</hiero> | align=right | era=egypt}} Le [[lingua egyptie]] es un lingua [[Linguas afro-asiatic|afro-asiatic]] del nord strictemente ligate al [[linguas berber]] e [[linguas semitic|semitic]].{{sfnp|Loprieno|1995b|p=2137}} Le lingua egyptie antique compartiva similmente ligamines linguistic con altere linguas afro-asiatic como le [[linguas chadic]] de Africa occidental e central, le linguas [[Linguas cushitic|cushitic]] de Africa del nord-est, e le [[linguas ethio-semitic]], que se trova in Ethiopia e Eritrea.<ref>{{cite book |last1=Morkot |first1=Robert |title=The Egyptians: an introduction |date=2005 |publisher=Routledge |location=New York |isbn=0-415-27104-5 |page=10}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Schuh |first1=Russell G. |title=The Use and Misuse of Language in the Study of African History |journal=Ufahamu: A Journal of African Studies |date=1997 |volume=25 |issue=1 |pages=36–81 |doi=10.5070/F7251016656 |url=https://escholarship.org/uc/item/0qt6q69k |language=en |issn=0041-5715|doi-access=free }}</ref> Multe academicos ha acceptate un origine de phylo linguistic african post que cinque del sex subfamilias afro-asiatic, incluse le lingua egyptie, es parlate in le continente african, e solmente un in Asia.<ref>{{cite journal |last1=Mc Call |first1=Daniel F. |title=The Afroasiatic Language Phylum: African in Origin, or Asian? |journal=Current Anthropology |date=1998 |volume=39 |issue=1 |pages=139–144 |doi=10.1086/204702 |jstor=10.1086/204702 |issn=0011-3204}}</ref> Illo ha le plus longe historia cognoscite de omne lingua, habente essite scribite ab {{circa|3200}}{{nbsp}}a.Chr. usque al Medievo e remanente como un lingua parlate pro plus tempore. Le phases del egyptio antique es le [[egyptio antique]], le [[egyptio medie]] (egyptio classic), le [[egyptio tardive]], le [[Demotico (egyptio)|demotico]] e le [[lingua copte|copto]].{{sfnp|Loprieno|2004|p=161}} Le scriptos egyptie non monstra differentias dialectal ante le copto, sed illo esseva probabilemente parlate in dialectos regional circa Memphis e plus tarde Thebas.{{sfnp|Loprieno|2004|p=162}} Le egyptio antique esseva un [[lingua synthetic]], sed illo deveniva plus [[Lingua analytic|analytic]] plus tarde. Le egyptio tardive disveloppava [[Articulo (grammatica)|articulos]] definite e indefinite prefixal, que reimplaciava le ancian [[suffixo]]s inflectional. Habeva un cambio del ancian [[ordine de parolas]] [[verbo–subjecto–objecto]] a [[subjecto–verbo–objecto]].{{sfnp|Loprieno|1995b|pp=2137–2138}} Le scripturas [[Hieroglypho egyptie|hieroglyphic]], [[hieratico]] e demotic egyptie esseva eventualmente reimplaciate per le [[alphabeto copte]], plus phonetic. Le copto es ancora usate in le liturgia del [[Ecclesia Orthodoxe Copte|Ecclesia Orthodoxe Egyptie]], e tracias de illo se trova in le [[arabe egyptie]] moderne.{{sfnp|Vittman|1991|pp=197–227}} ====Sonos e grammatica==== Le egyptio antique ha 25 consonantes simile a illos de altere linguas afro-asiatic. Istos include consonantes [[consonante pharyngee|pharyngee]] e [[consonante emphatic|emphatic]], occlusivas sonor e surde, [[consonante fricativa|fricativas]] surde e [[consonante affricata|affricatas]] sonor e surde. Illo ha tres vocales longe e tres curte, que se expandeva in le egyptio tardive a circa novem.{{sfnp|Loprieno|1995a|p=46}} Le parola de base in egyptio, simile al semitico e al berber, es un [[radice semitic|radice triliteral]] o biliteral de consonantes e semiconsonantes. Suffixos es addite pro formar parolas. Le conjugation verbal corresponde al [[persona (grammatica)|persona]]. Per exemplo, le skeleto triconsonantal '''S-Ḏ-M''' es le nucleo semantic del parola 'audir'; su conjugation de base es ''sḏm'', 'ille audi'. Si le subjecto es un substantivo, suffixos non es addite al verbo:{{sfnp|Loprieno|1995a|p=74}} ''sḏm ḥmt'', 'le femina audi'. Le adjectivos es derivate de substantivos per un processo que le egyptologos appella ''[[grammatica arabe|nisbation]]'' a causa de su similitude con le arabe.{{sfnp|Loprieno|2004|p=175}} Le ordine de parolas es {{smallcaps|predicato–subjecto}} in sententias verbal e adjectival, e {{smallcaps|subjecto–predicato}} in sententias nominal e adverbial.{{sfnp|Allen|2000|pp=67, 70, 109}} Le subjecto pote esser movite al initio del sententias si illo es longe e es sequite per un pronomine resumptive.{{sfnp|Loprieno|1995b|p=2147}} Verbos e substantivos es negate per le [[particula (grammatica)|particula]] ''n'', sed ''nn'' es usate pro sententias adverbial e adjectival. Le [[accento (linguistica)|accento]] cade sur le ultime o penultime syllaba, que pote esser aperte (CV) o claudite (CVC).{{sfnp|Loprieno|2004|p=173}} ====Scriptura==== [[File:Rosetta Stone BW.jpeg|thumb|Le [[Petra de Rosetta]] ({{circa|196}} a.Chr.) permitteva al linguistas comenciar le [[dechifrumento del scripturas egyptie antique|deciframento del scripturas egyptie antique]].{{sfnp|Allen|2000|p=13}}|280x280px]] Le [[Hieroglypho egyptie|scriptura hieroglyphic]] data de {{circa|3000}}{{nbsp}}a.Chr., e es componite de centenas de symbolos. Un hieroglypho pote representar un parola, un sono, o un determinativo silente; e le mesme symbolo pote servir a differente propositos in differente contextos. Le hieroglyphos esseva un scriptura formal, usate sur monumentos de petra e in tumbas, que poteva esser tan detaliate como obras de arte individual. In le scriptura quotidian, le scribas usava un forma cursive de scriptura, appellate [[hieratico]], que esseva plus rapide e facile. Ben que le hieroglyphos formal pote esser legite in filas o columnas in ambe directiones (ben que typicamente scribite de dextra a sinistra), le hieratico esseva sempre scribite de dextra a sinistra, usualmente in filas horizontal. Un nove forma de scriptura, le [[Demotico (egyptio)|demotico]], deveniva le stylo de scriptura prevalente, e es iste forma de scriptura—insimul con le hieroglyphos formal—que accompania le texto grec sur le Petra de Rosetta.{{sfnp|Loprieno|1995a|pp=10–26}} Circa le prime seculo p.Chr., le alphabeto copte comenciava a esser usate insimul con le scriptura demotic. Le copto es un [[alphabeto grec]] modificate con le addition de alcun signos demotic.{{sfnp|Allen|2000|p=7}} Ben que le hieroglyphos formal esseva usate in un rolo ceremonial usque al quarte seculo, verso le fin solmente un pauc de sacerdotes poteva ancora leger los. Quando le institutiones religiose traditional esseva dissolvite, le cognoscentia del scriptura hieroglyphic esseva in su major parte perdite. Tentativas de dechifrar los data del periodos byzantin{{sfnp|Loprieno|2004|p=166}} e islamic in Egypto,{{sfnp|El-Daly|2005|p=164}} sed solmente in le annos 1820, post le discoperta del Petra de Rosetta e annos de recerca per [[Thomas Young (scientifico)|Thomas Young]] e [[Jean-François Champollion]], esseva le hieroglyphos [[dechifrumento del scripturas egyptie antique|substantialmente dechifrate]].{{sfnp|Allen|2000|p=8}} ===Litteratura=== {{AP|Litteratura egyptie antique}} [[File:Minnakht 01.JPG|thumb|Hieroglyphos sur un stela in le [[Louvre]], {{circa|1321}} a.Chr.]] Le scriptura appareva prime in association con le regalitate sur etiquettas e marcas pro articulos trovate in tumbas regal. Illo esseva primarimente un occupation del scribas, qui laborava in le institution ''Per Ankh'' o le Domo del Vita. Iste ultime comprendeva officios, bibliothecas (appellate Domo de Libros), laboratorios e observatorios.{{sfnp|Strouhal|1989|p=235}} Alcun del pecias le plus cognoscite del litteratura egyptie antique, como le [[Textos del Pyramides]] e del [[Textos del Sarcophagos|Sarcophagos]], esseva scribite in egyptio classic, que continuava a esser le lingua de scriptura usque a circa 1300{{nbsp}}a.Chr. Le egyptio tardive esseva parlate ab le Nove Regno in avante e es representate in documentos administrative del [[Periodo ramesside|periodo ramesside]], poesia de amor e contos, assi como in textos demotic e copte. Durante iste periodo, le tradition de scriptura habeva evolvite in le autobiographia de tumba, como illos de [[Harkhuf]] e [[Weni le Elder|Weni]]. Le genero cognoscite como ''[[Sebayt]]'' ('instructiones') esseva disveloppate pro communicar inseniamentos e guidantia de nobiles famose; le [[Papyro de Ipuwer]], un poema de lamentationes que describe [[disastro natural|disastros natural]] e agitacion social, es un exemplo famose. Le ''[[Historia de Sinuhe]]'', scribite in [[egyptio medie]], poterea esser le classico del litteratura egyptie.{{sfnp|Lichtheim|1975|p=11}} Alsi scribite in iste tempore esseva le [[Papyro Westcar]], un insimul de historias contate a [[Khufu]] per su filios relative al meravillas peractivate per sacerdotes.{{sfnp|Lichtheim|1975|p=215}} Le [[Instruction de Amenemope]] es considerate un chef-d'œuvre del litteratura del Proxime Oriente.{{sfnp|Day|Gordon|Williamson|1995|p=23}} Verso le fin del Nove Regno, le [[egyptio tardive|lingua vernacular]] esseva plus frequentemente empleate pro scriber pecias popular como le [[Historia de Wenamun]] e le [[Instruction de Any]]. Le prime conta le historia de un nobile qui es robate sur su cammino pro emer cedro de Libano e de su lucta pro retornar a Egypto. Ab circa 700{{nbsp}}a.Chr., historias narrative e instructiones, como le popular Instructiones de Onchsheshonqy, assi como documentos personal e de commercio esseva scribite in le scriptura e phase [[Demotico (egyptio)|demotic]] del egyptio. Multe historias scribite in demotico durante le periodo [[Greco-roman]] esseva situate in eras historic previe, quando Egypto esseva un nation independente governate per grande pharaones como [[Ramesses II]].{{sfnp|Lichtheim|1980|p=159}} === Religion === {{AP|Religion del Antique Egypto}} [[File:The judgement of the dead in the presence of Osiris.jpg|thumb|upright=1.35|Le Libro del Mortos esseva un guida pro le viage del defuncto in le vita post le morte.]] [[File:La Tombe de Horemheb cropped.jpg|alt=Relievo pingite de un homine sedite con pelle verde e vestimentos stricte, un homine con le capite de un chacal, e un homine con le capite de un falcon|thumb|Le deos Osiris, Anubis, e Horus in le tumba de Horemheb (KV57) in le Valle del Reges]] Le religion del Antique Egypto esseva un systema complexe de credentias e practicas que impregnava tote le vita quotidian, politic e artistic del pais desde le epocha predynastic usque al arrivata del [[christianismo]] e del [[islam]]ismo durante le periodos grecoroman e arabe. Le governamento pharaonic se basava sur le derecto divin del rege, considerate como intermediario inter le deos e le humanitate. Le pantheon egyptie esseva populate per numerose deitates con poteres supernatural, invocate pro adjuta e protection. Tamen, le deos non esseva sempre vidite como totalmente benevolente; illos debeva esser placate per offrendas, preces e rituales. Le mythos e conceptiones religiose variava e evolveva con le tempore, e le sacerdotes non tentava unificar le differente traditiones in un systema unic e coerente.<ref>{{sfnp|James|2005|p=102}}</ref><ref>{{sfnp|Redford|2003|p=106}}</ref> Iste pluralitate de ideas esseva considerate como diverse facetas del realitate plus tosto que contradictiones. Le deos esseva adorate in templos administrate per sacerdotes in nomine del pharaon. Al centro del templo se trovava le statua sacrate del deo in un sanctuario. Le templos non esseva generalmente aperite al publico; solmente durante certe festas le statua esseva portate foras pro adoration popular.<ref>{{sfnp|James|2005|p=117}}</ref> Con le tempore, specialmente post le [[Imperio Nove]], le rolo spiritual exclusive del pharaon diminuiva, e le sacerdotes developpava systemas de oraculos pro communicar directemente le voluntate del deos al populo.<ref>{{sfnp|Shaw|2003|p=313}}</ref> Le egyptios credeva que le esser human esseva componite de plure elementos: le corpore physic e aspectos spiritual como le ''ka'' (fortia vital), le ''ba'' (personalitate o anima), le ''akh'' (spirito efficiente), le ''šwt'' (umbra) e le nomine.<ref>{{sfnp|Allen|2000|pp=79,94–95}}</ref> Le corde esseva considerate le sede del pensamento e del emotiones. Post le morte, le aspectos spiritual requireva le preservation del corpore o un substituto, como un statua, pro servir de habitation permanente. Le preparation pro le vita post le morte occupava un loco central in le religion egyptie. Textos como le ''[[Libro del Mortos]]'' contineva instructiones pro guidar le defuncto in le ultra-tumba. Durante le judicio final, le corde del defuncto esseva pesate contra le pluma del veritate. Si illo esseva trovate digne, le defuncto deveniva un del "mortos benedicte" e poteva viver como un ''akh'' in harmonia con le deos; si non, su corde esseva devorate per Ammit e ille esseva annihilate.<ref>{{sfnp|Wasserman|1994|pp=150–153}}</ref> Le construction de pyramides, hypogeos e tumbas ricmente decorate reflecte iste credentias. Le preservation del corpore per mumification e le deposition de alimentos, joieles e objectos personal in le tumba garantiva le continuation del existentia in le altere vita. Initialmente solmente le pharaones habeva le derecto al immortalitate, ma durante le [[Imperio Nove]] iste sperantia se extendeva a tote le population, secundo lor medios economic. Le religion influentiava profundemente le arte egyptie, caracterisate per ordine, symmetria e representationes de deos, pharaones e symbolos sacrate. Le contactos commercial con regiones como [[Nubia]], [[Punt]], le mundo egee e le [[Proxime Oriente]] contribuiva al diffusion de elementos cultural e religiose, ma le base del systema mythologic remaneva distinctemente african. ==Cultura== ===Cocina=== [[File:Maler der Grabkammer der Itet 002.jpg|thumb|Chassa de aves salvage e aration de un campo, tumba de Nefermaat e su sposa Itet (circa 2700 a.Chr.)]] Le cocina egyptie remaneva remarcabilemente stabile trans le tempore; de facto, le cocina del Egypto moderne conserva alcun similitudes frappante con le cocina del ancianos. Le dieta de base consisteva de pan e bira, supplementate con vegetales como cibollas e alio, e fructos como dactylos e ficus. Vino e carne esseva fruite per omnes in dies de festa, durante que le classes superior se lo permitteva de un maniera plus regular. Pisces, carne, e aves poteva esser salate o siccate, e poteva esser cocite in ragout o rostite sur un grillia.{{sfnp|Manuelian|1998|pp=399–400}} ===Architectura=== {{Main|Architectura del Egypto antique}} Le architectura del Antique Egypto include alcun del structuras le plus famose in le mundo: le Grande Pyramides de Giza e le templos a Thebas. Projectos de construction esseva organisate e financiate per le stato pro scopos religiose e commemorative, sed anque pro reinfortiar le vaste poter del pharaon. Le antique egyptios esseva constructores experte; usante solmente instrumentos simple sed efficace e instrumentos de observation, le architectos poteva construer grande structuras de petra con grande accuratessa e precision que es ancora invidiate hodie.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|pp=94–97}} Le habitationes domestic de egyptios de élite e ordinari esseva construite de materiales peribile como briccas de fango e ligno, e non ha supervivite. Le paisanos viveva in domos simple, durante que le palatios del élite e del pharaon esseva structuras plus elaborate. Alcun palatios supervivente del Nove Regno, como illos in Malkata e Amarna, monstra muros e solos ricamente decorate con scenas de personas, aves, stagnos de aqua, deitates e designos geometric.{{sfnp|Badawy|1968|p=50}} Structuras importante como templos e tumbas que esseva destinate a durar pro sempre esseva construite de petra in loco de briccas de fango. Le elementos architectural usate in le prime edificio de petra a grande scala del mundo, le complexo mortuari de Djoser, include supportos de columna e architrave in le motivo de papyro e loto. Le templos egyptian antique le plus antique preservate, como illos a Giza, consiste de salas singule e claudite con placas de tecto supportate per columnas. In le Nove Regno, le architectos addeva le pylon, le patio aperte, e le sala hypostyle claudite al fronte del sanctuario del templo, un stylo que esseva standard usque al periodo greco-roman.{{sfnp|Types of temples in ancient Egypt|2003}} Le architectura de tumba le plus antique e popular in le Regno Antique esseva le mastaba, un structura rectangular con tecto platte de bricca de fango o petra construite super un camera de sepultura subterranee. Le pyramide a scalones de Djoser es un serie de mastabas de petra accumulate le un super le altere. Pyramides esseva construite durante le Regnos Antique e Medie, sed le majoritate del governantes posterior los abandonava in favor de tumbas excavate in le roca minus conspicue.{{sfnp|Dodson|1991|p=23}} Le uso del forma de pyramide continuava in capellas de tumbas private del Nove Regno e in le pyramides nubian regal de Nubia.{{sfnp|Dodson|Ikram|2008|pages=218, 275–276}} <gallery mode="packed" class="center" heights="170"> File:Model of a Porch and Garden MET DP350593.jpg|Modello de un portico e jardin domestic, circa 1981–1975 a.Chr. File:The Temple of Dendur MET DT563.jpg|Le Templo de Dendur, completate verso 10 a.Chr., Metropolitan Museum of Art (New York City) File:Philae temple at night.jpg|Le Templo de Isis de Philae, ben preservate, es un exemplo de architectura egyptie e sculptura architectural. File:Lepsius-Projekt tw 1-2-108.jpg|Illustration de varie typos de capitales, per Karl Richard Lepsius </gallery> ===Arte=== {{Vide etiam|Arte del Egypto antique|Pictura del Egypto antique|Sculptura del Egypto antique}} [[File:Menna and Family Hunting in the Marshes, Tomb of Menna MET DT10878.jpg|thumb|Menna e su familia chassante in le paludes, Tumba de Menna, circa 1400 a.Chr.]] Le antique egyptios produceva arte pro servir scopos functional. Durante plus de 3500 annos, le artistas adhereva a formas artistic e iconographia que esseva developpate durante le Regno Antique, sequente un stricte insimul de principios que resisteva al influentia estranier e al cambio interne.{{sfnp|Robins|2008|p=29}} Iste standardes artistic—lineas simple, formas, e areas platte de color combinate con le characteristic projection platte de figuras sin indication de profunditate spatial—creava un senso de ordine e equilibrio intra un composition. Imagines e texto esseva intimemente intertexite sur muros de tumbas e templos, sarcophagos, stelas, e mesmo statuas. Le Paletta de Narmer, per exemplo, exhibi figuras que pote anque esser legite como hieroglyphos.{{sfnp|Robins|2008|p=21}} A causa del regulas rigide que governava su apparentia altemente stilisate e symbolic, le arte egyptie antique serviva su scopos politic e religiose con precision e claritate.{{sfnp|Robins|2008|p=12}} [[File:Calcite Basin Supporting a Boat with Shrine00 (6).jpg|thumb|Modellos de tumbas egyptie como benes funerari]] Artisanos egyptie antique usava petra como un medio pro sculper statuas e fin relievos, sed usava ligno como un substituto economic e facile a sculper. Pinturas esseva obtenite de minerales como mineras de ferro (ocres rubie e jalne), mineras de cupro (blau e verde), fuligine o carbon de ligno (nigre), e petra calcari (blanc). Pinturas poteva esser miscite con gumma arabic como un ligante e pressate in panettas, que poteva esser humidificate con aqua quando necessari.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=105}} Le pharaones usava relievos pro registrar victorias in battalia, decretos regal, e scenas religiose. Citatanos commun habeva accesso a pecias de arte funerari, como statuas ushabti e libros del mortos, que illes credeva los protegerea in le vita de ultra-tumba.{{sfnp|James|2005|p=122}} Durante le Regno Medie, modellos de ligno o argilla que depingeva scenas del vita quotidian deveniva additiones popular al tumba. In un tentativa de duplicar le activitates del viventes in le vita post le morte, iste modellos monstra laboratores, domos, barcas, e even formationes militar que es representationes a scala del ideal vita post le morte.{{sfnp|Robins|2008|p=74}} Malgrado le homogeneitate del arte egyptian antique, le stylos de tempores e locos particular reflecteva a vices cambiante attitudes cultural o politic. Post le invasion del Hyksos in le Secunde Periodo Intermediari, frescos de stylo minoic esseva trovate in Avaris.{{sfnp|Shaw|2003|p=204}} Le exemplo le plus frappante de un cambio politicamente motivate in formas artistic veni del Periodo de Amarna, ubi figuras esseva radicalmente alterate pro conformar se al ideas religiose revolutionari de Akhenaten.{{sfnp|Robins|2008|p=149}} Iste stylo, cognoscite como arte de Amarna, esseva rapidemente abandonate post le morte de Akhenaten e reimplaciate per le formas traditional.{{sfnp|Robins|2008|p=158}} <gallery mode="packed" class="center" heights="170"> File:Kneeling portrait statue of Amenemhat holding a stele with an inscription 01.jpg|Statua stelophore de Amenemhat; circa 1500 a.Chr. File:Tomb of Nebamun.jpg|Fresco que depinge Nebamun chassante aves; circa 1350 a.Chr. File:Portrait head of pharaoh Hatshepsut or Thutmose III 01.jpg|Capite de portrait del pharaon Hatshepsut o Thutmose III; 1480–1425 a.Chr. File:Falcon Box with Wrapped Contents MET 12.182.5a b EGDP023129.jpg|Cassa de falcon con contento involvite; 332–30 a.Chr. </gallery> ===Costumes de sepultura=== [[File:Anubis attending the mummy of Sennedjem.jpg|thumb|Anubis, le deo associate con le mummification e le rituales de sepultura, curante un mummia]] Le antique egyptios manteneva un insimul elaborate de costumes de sepultura que illes credeva esseva necessari pro assecurar le immortalitate post le morte. Iste costumes implicava le preservation del corpore per mummification, le execution de ceremonias de sepultura, e le interramento con le corpore de benes que le defuncto usarea in le vita post le morte.{{sfnp|James|2005|p=122}} Ante le Regno Antique, corpores sepultate in fossas del deserto esseva naturalmente preservate per desiccation. Le conditiones aride e desertic esseva un beneficio durante tote le historia del Antique Egypto pro sepulturas del pauperes, qui non poteva permitter se le elaborate preparationes de sepultura disponibile pro le elite. Egyptios plus ric comenciava a sepultar lor mortos in tumbas de petra e usar mummification artificial, que implicava remover le organos interne, envolver le corpore in lino, e sepultar lo in un sarcophago de petra rectangular o un lecto de ligno. Comenciante in le Quarte Dynastia, alcun partes esseva preservate separatemente in vasos canopic.{{sfnp|Ikram|Dodson|1998|p=29}} [[File:Tutankhamun tomb photographs 4 326.jpg|thumb|upright|Un figura de ligno pingite trovate in le tumba regal de Tutankhamun]] Verso le Nove Regno, le antique egyptios habeva perfectionate le arte del mummification; le optime technica prendeva 70 dies e implicava remover le organos interne, remover le cerebro per le naso, e siccar le corpore in un mixtura de salas appellate natron. Le corpore esseva tunc involvite in lino con amuletos protective inserite inter le stratos e placiate in un sarcophago anthropoide decorate. Mummias del Periodo Tardive esseva anque placiate in cassas de mummias de cartonnage pingite. Le practicas de preservation real declinava durante le eras ptolemaic e roman, durante que un major emphase esseva placiate sur le apparentia exterior del mummia, que esseva decorate.{{sfnp|Ikram|Dodson|1998|pp=40, 51, 138}} Egyptios ric esseva sepultate con plus grande quantitates de articulos de luxo, sed tote le sepulturas, independentemente del stato social, includeva benes pro le defuncto. Textos funerari esseva frequentemente includite in le tumba, e, comenciante in le Nove Regno, anque statuas ushabti que on credeva executarea labores manual pro illes in le vita post le morte.{{sfnp|Shabtis|2001}} Rituales in le quales le defuncto esseva magicamente re-animate accompaniava le sepulturas. Post le sepultura, on expectava que le parentes vivente apportarea occasionalmente mangiar al tumba e recitarea preces in nomine del defuncto.{{sfnp|James|2005|p=124}} ==Technologia, medicina e mathematica== ===Technologia=== [[File:Egyptian glass jar.jpg|thumb|right|Le fabrication de vitro esseva un arte multo disveloppate.]] In technologia, medicina, e mathematica, le Antique Egypto attingeva un nivello relativemente alte de productivitate e sophistication. Le [[empirismo]] traditional, como evidenciate per le papyros de [[Edwin Smith Papyrus|Edwin Smith]] e de [[Ebers Papyrus|Ebers]] ({{circa|1600 a.Chr.}}), es primarimente accreditate al Egypto. Le egyptios creava lor proprie alphabeto e [[decimal|systema decimal]]. ===Faience e vitro=== Mesme ante le Regno Antique, le antique egyptios habeva disveloppate un material vitrose cognoscite como [[faience]], le qual illes tractava como un typo de petra semipreciose artificial. Le faience es un ceramica non argillose facite de [[Silicon dioxide|silica]], parve quantitates de [[Calcium oxide|calce]] e [[Sodium oxide|soda]], e un colorante, typicamente cupro.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=177}} Le material esseva usate pro facer granos de collar, tegulas, figurines, e parve mercantias. Plure methodos pote esser usate pro crear faience, sed typicamente le production involveva le application del materiales pulverisate in forma de un pasta super un nucleo de argilla, le qual esseva postea cocite. Per un technica connexe, le antique egyptios produceva un pigmento cognoscite como [[Egyptian blue|blau egyptie]], anque appellate frita blau, le qual es producite per fusion (o [[sintering|sinterisation]]) de silica, cupro, calce, e un alkali tal como natron. Le producto pote esser molite e usate como un pigmento.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=109}} Le antique egyptios poteva fabricar un grande varietate de objectos de vitro con grande habilitate, sed il non es clar si illes disveloppava le processo independentemente.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=195}} Il es anque incerte si illes faceva lor proprie vitro brute o simplemente importava lingotes pre-fabricate, le quales illes fundeva e finiva. Tamen, illes habeva expertisa technic in le confection de objectos, assi como in le addition de [[Micromineral|elementos de tracia]] pro controlar le color del vitro finite. Un gamma de colores poteva esser producite, incluse jalne, rubie, verde, blau, purpura, e blanc, e le vitro poteva esser facite o transparente o opaque.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=215}} ===Medicina=== Le problemas medic del antique egyptios derivava directemente de lor ambiente. Viver e travaliar proxime al Nilo apportava hasardos de [[malaria]] e debilitante parasitos de [[schistosomiasis]], le quales causava damnos hepatic e intestinal. Fauna salvage periculose tal como crocodiles e hippopotamos esseva anque un menacia commun. Le labores de tote le vita in le agricultura e le construction poneva tension super le spina dorsal e le articulationes, e vulneres traumatic del construction e del guerra causava un impacto significante sur le corpore. Le arena e le particulas de petra del farina molite per petra abradeva le dentes, lassante los susceptibile a [[abscess]]os (ben que le [[dental caries|carie dental]] esseva rar).{{sfnp|Filer|1995|p=94}} Le dietas del riccos esseva ric in sucros, lo que promoveva maladias [[Periodontitis|periodontal]].{{sfnp|Filer|1995|pp=78–80}} Malgrado le physicos idealisate portrayate sur le muros del tumbas, le mumias obese de multe membros del classe superior monstra le effectos de un vita de excessos.{{sfnp|Filer|1995|p=21}} Le [[life expectancy|sperantia de vita]] adulte esseva circa 35 annos pro homines e 30 pro feminas, sed attinger le edat adulte esseva difficile proque circa un tertio del population moriva in le infantia.{{efn|Le figuras es date pro le sperantia de vita ''adulte'' e non reflecte le sperantia de vita ''al nascentia.'' ({{harvp|Filer|1995|p=25}})}} [[File:Edwin Smith Papyrus v2.jpg|thumb|left|Le [[Edwin Smith Papyrus|papyro chirurgic de Edwin Smith]] describe anatomia e tractamentos medic, scribite in [[hieratic|hieratico]], {{circa|1550 a.Chr.}}.]] Le medicos del Antique Egypto esseva renominate in le ancian Oriente Proxime pro lor habilitates de sanation, e alcunos, tal como [[Imhotep]], remaneva famose multo post lor mortes.{{sfnp|Filer|1995|p=39}} Herodotus remarcava que existeva un alte grado de specialisation inter le medicos egyptie, con alcunos tractante solmente le capite o le stomaco, durante que alteres esseva medicos de oculos e dentistas.{{sfnp|Strouhal|1989|p=243}} Le formation del medicos occurreva in le institution ''Per Ankh'' o "Casa del Vita", specialmente illos con sede in [[Bubastis|Per-Bastet]] durante le Nove Regno e in [[Abydos, Egypt|Abydos]] e [[Sais, Egypt|Saïs]] in le periodo tardive. [[Medical papyri|Papyros medic]] monstra [[Empirical evidence|cognoscentia empiric]] de anatomia, vulneres, e tractamentos practic.{{sfnp|Strouhal|1989|pp=244–246}} Le vulneres esseva tractate per bandar los con carne crude, lino blanc, suturas, retes, tampones, e pannos impregnate de melle pro prevenir infectiones,{{sfnp|Strouhal|1989|p=250}} durante que [[opium]], [[thyme|thymo]], e [[Atropa belladonna|belladonna]] esseva usate pro alleviar le dolor. Le prime registros de tractamento de combustiones describe pansamentos que usava le lacte de matres de infantes mascule. Precationes esseva facite al dea [[Isis]]. Pan mucide, melle, e sales de cupro esseva anque usate pro prevenir infectiones causate per le impuritate in le combustiones.{{sfnp|Pećanac|Janjić|Komarcević|Pajić|2013|pages=263–267}} Alio e cebollas esseva usate regularmente pro promover le bon sanitate e on pensava que illos alleviava le symptomas de [[asthma]]. Le chirurgos del Antique Egypto suturava vulneres, reduceva [[broken bones|fracturas de ossos]], e amputava membros malade, sed illes recognosceva que alcun vulneres esseva tan grave que illes poteva solmente render le patiente confortabile usque al morte.{{sfnp|Filer|1995|p=38}} ===Technologia maritime=== Le prime egyptios sapeva como assemblar plancas de ligno in un [[hull (watercraft)|casco de nave]] e habeva maestrate formas avantiate de [[construction naval]] jam in 3000 a.Chr. Le [[Archaeological Institute of America]] reporta que le naves de [[Plank (wood)|plancas]] le plus ancian cognoscite es le [[Abydos boats|barcas de Abydos]].{{sfnp|Ward|2001}} Un gruppo de 14 naves discoperite in [[Abydos, Egypt|Abydos]] esseva construite de plancas de ligno "sute" insimul. Discoperite per le egyptologo David O'Connor del [[New York University]],{{sfnp|Schuster|2000}} on trovava que [[strap|corrigias]] texite habeva essite usate pro ligar le plancas insimul,{{sfnp|Ward|2001}} e [[Cyperus papyrus|cannas]] o [[Poaceae|herba]] insertate inter le plancas adjutava a sigillar le juncturas.{{sfnp|Ward|2001}} Proque le naves es omnes sepultate insimul e proxime a un edificio mortuari pertinente al [[Khasekhemwy|pharaon Khasekhemwy]], originalmente on pensava que omnes pertineva a ille, sed un del 14 naves data de 3000{{nbsp}}a.Chr., e le vasos de ceramica associate sepultate con le vascellos suggere anque datas anterior. Le nave datante de 3000{{nbsp}}a.Chr. habeva un longitude de 75 m e on pensa ora que illo forsan pertineva a un pharaon anterior, forsan un tan antique como [[Hor-Aha]].{{sfnp|Schuster|2000}} Le prime egyptios sapeva anque como assemblar plancas de ligno con [[treenail|clavos de ligno]] pro fixar los insimul, usante resina pro [[calafatage]] del juncturas. Le "[[Khufu ship|nave de Khufu]]", un vascello de 43.6 m sigillate in un fovea in le complexo de pyramides de Giza al pede del [[Great Pyramid of Giza|Grande Pyramide de Giza]] in le [[Fourth dynasty of Egypt|Quarte Dynastia]] circa 2500{{nbsp}}a.Chr., es un exemplo supervivente de dimension complete que pote haber complite le function symbolic de un [[solar barque|barca solar]]. Le prime egyptios sapeva anque como fixar le plancas de iste nave insimul con juncturas de [[mortise and tenon|morsa e tenon]].{{sfnp|Ward|2001}} [[File:Ancient Egyptian Seafaring Ship.jpg|thumb|left|Nave maritime de un expedition a Punt, de un relievo del [[Mortuary temple of Hatshepsut|templo mortuari de Hatshepsut]], Deir el-Bahari]]Se sape que grande naves maritime esseva multo usate per le egyptios in lor commercio con le citates-statos del Mediterraneo oriental, specialmente [[Byblos]] (sur le costa del Libano moderne), e in plure expeditiones al Mar Rubie verso le [[Land of Punt|Pais de Punt]]. De facto, un del prime parolas egyptie pro un nave maritime es un "Nave de Byblos", lo que originalmente definiva un classe de naves maritime egyptie usate in le ruta de Byblos; tamen, al fin del Regno Antique, le termino habeva venite a includer grande naves maritime, qualcunque esseva lor destination.{{sfnp|Wachsmann|2009|p=19}} In 1977, un ancian canal nord-sud esseva discoperite extendente se del [[Lake Timsah|Laco Timsah]] al Lacos Ballah.{{sfnp|Shea|1977|pp=31–38}} Illo esseva datate al [[Middle Kingdom of Egypt|Regno Medie del Egypto]] per extrapolation del datas de ancian sitos construite secundo su curso.{{sfnp|Shea|1977|pp=31–38}}{{efn|Vide [[Suez Canal|Canal de Suez]].}} In 2011, archeologos de Italia, le Statos Unite, e Egypto, excavante un laguna siccate cognoscite como [[Mersa Gawasis]], discoperiva tracias de un ancian porto que olim lanceava prime viages, tal como le expedition de [[Hatshepsut]] a Punt, verso le oceano aperte. Alcun del evidentias le plus evocative del sito pro le proessa maritime del antique egyptios include grande fustes de nave e centenas de pedes de cordas, facite de papyro, bobinate in enorme fardellos.{{sfnp|Curry|2011}} In 2013, un equipa de archeologos franco-egyptie discoperiva lo que on crede esser le porto le plus ancian del mundo, datante de circa 4500 annos retro, del tempore del rege Khufu, sur le costa del Mar Rubie, proxime a Wadi el-Jarf (circa 110 millias al sud de [[Suez]]).{{sfnmp|1a1=Boyle|1y=2013|2a1=Lorenzi|2y=2013}} ===Mathematica=== [[File:Senenmut-Grab.JPG|right|thumb|Facsimile del [[Astronomical ceiling of Senenmut's Tomb|carta astronomic in le tumba de Senenmut]], 18ve dynastia{{sfnp|Astronomical Ceiling|2020}}]] Le prime exemplos attestate de calculos mathematic data del periodo predynastic de [[Naqada]], e monstra un [[Egyptian numerals|systema de numerales egyptie]] plenmente disveloppate.{{efn|Le comprension del mathematica egyptie es incomplete debite al paucitate de material disponibile e al manco de studio exhaustive del textos que ha essite discoperite ({{harvp|Imhausen|2007|p=13}}).}} Le importantia del mathematica pro un egyptio educate es suggerite per un littera fictitie del Nove Regno in le qual le scriptor propone un competition erudite inter se e un altere scriba concernente le tascas de calculo quotidian tal como le contabilitate de terra, labor, e grano.{{sfnp|Imhausen|2007|p=11}} Textos tal como le [[Rhind Mathematical Papyrus|Papyro Mathematic de Rhind]] e le [[Moscow Mathematical Papyrus|Papyro Mathematic de Moscova]] monstra que le Antique egyptios poteva realisar le quatro operationes mathematic de base — addition, subtraction, [[Ancient Egyptian multiplication|multiplication]], e division — usar fractiones, calcular le areas de rectangulos, triangulos, e circulos e computar le volumines de cassas, columnas e pyramides. Illes comprendeva conceptos basic de [[Egyptian algebra|algebra]] e [[Egyptian geometry|geometria]], e poteva solver [[systems of equations|systemas de equationes]].{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=222}} Le nubianos anque exercitava un methodologia [[Trigonometry|trigonometric]] comparabile a lor homonimos egyptie.<ref>{{Cite journal |author=Armelagos, George |date=2000 |title=Take Two Beers and Call Me in 1,600 Years: Use of Tetracycline by Nubians and Ancient Egyptians |url=https://digitallibrary.amnh.org/items/482bd90a-de71-49b3-9bbc-d8ff0ab974b3 |journal=Natural History |volume=109 |issue=5 |pages=50–3 |s2cid=89542474}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Gnomons at Meroë and Early Trigonometry|first=Leo|last=Depuydt|date=1 January 1998|journal=The Journal of Egyptian Archaeology|volume=84|pages=171–180|doi=10.2307/3822211|jstor=3822211}}</ref> {{hiero | {{frac|2|3}} | <hiero>D22</hiero>| align=right| era=egypt}} Le [[Mathematical notation|notation mathematic]] esseva decimal, e basate sur signos hieroglyphic pro cata potentia de dece usque a un million. Cata un de istos poteva esser scribite tante vices como necessari pro summar le numero desirate; assi, pro scriber le numero octoginta o octocento, le symbolo pro dece o cento esseva scribite octo vices respectivemente.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=217}} Proque lor methodos de calculo non poteva tractar le majoritate del fractiones con un numerator major que un, illes debeva scriber [[Egyptian fraction|fractiones]] como le summa de plure fractiones. Per exemplo, illes resolveva le fraction ''duo quintos'' in le summa de ''un tertio'' + ''un dece-quinto''. Tabellas de valores standard facilitava isto.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=218}} Alcun [[Vulgar fraction|fractiones commun]], tamen, esseva scribite con un glypho special — le equivalente del moderne duo tertios es monstrate a dextra.{{sfnp|Gardiner|1957|p=197}} Le mathematicos del Antique Egypto cognosceva le [[Pythagorean theorem|theorema de Pythagoras]] como un formula empiric. Illes esseva conscie, per exemplo, que un triangulo habeva un angulo recte opposite al [[hypotenuse|hypotenusa]] quando su lateres esseva in un ration de 3–4–5.{{sfnp|Strouhal|1989|p=241}} Illes esseva capace de estimar le area de un [[circle|circulo]] per subtraher un nono de su diametro e quadrar le resultato: :Area ≈ [({{frac|8|9}})''D'']² = ({{frac|256|81}})''r''² ≈ 3.16''r''², un approximation rationabile del formula {{nowrap|'''[[Pi|π]]'''''r''²}}.{{sfnmp|1a1=Strouhal|1y=1989|1p=241|2a1=Imhausen|2y=2007|2p=31}} == Notas == <references group="lower-alpha"/> {{ref}} {{traduction|en|Ancient Egypt|439875029}} {{traduction|es|Antiguo Egipto|89395803}} [[Categoria:Egypto antique| ]] ldpw1me0ttpu87lxs58q5y9si2zlw2n 697343 697342 2026-06-20T21:06:59Z Tim Ocean 30221 /* Arte */ voc. 697343 wikitext text/x-wiki {{eminente}} {{infobox/articulo/generic}} [[File:Tutmask.jpg|thumb|right|Le mascara del pharaon [[Tutankhamun]], un artefacto iconic del [[pharoan]] del Egypto e (per isto) le governamento e cultura del egypto antique.]] Le '''Egypto antique'''{{linfo}} esseva un [[civilisation]] del est de Nord-Africa, concentrate preter le fluvio [[Nilo]] in le [[Etate de Bronzo]] in lo que hodie es le pais de [[Egypto]]. Le civilisation egyptian se formava circa [[3150 a.Chr.]] con le unification politic de [[Egypto Alte]] e [[Egypto Basse]] sub le prime [[pharaon]]. Le historia del Egypto ancian occurreva in un serie de regnos stabile, separate de eras de instabilitate nominate le ''evos intermediate''. Le tres regnos principe esseva le [[Regno Ancian]], le [[Regno Medio|Regno Medie]], e le [[Regno Nove]], le final regno notabile. Le pinnaculo del civilisation esseva in le Regno Nove, in le [[regno de Ramses]]. Post su regno, le civilisation falleva lentemente, e Egypto esseva conquirite per un succession de poteres estranier in iste etate tarde. Le dynastia final esseva le [[Dynastia Ptolemaic]], fundate per [[Ptolemeo I|Ptolemeo Soter]], un general de [[Alexander le Grande|Alexandro le Grande]]. Le Dynastia Ptolemaic durava usque [[30 a.Chr.]], quando esseva capturate per le [[Imperio Roman]] e deveniva un [[Aegyptus|provincia roman]]. Le successo del civilisation egyptie esseva partialmente pro su habilitate de adaptar-se al conditiones del [[Valle del Nilo]]. Le prediction del [[Inundation|inundationes]] e le [[irrigation]] controlate del valle fertile produceva surplus de recoltas, que duceva a un [[disvellopament social|disveloppamento social]] e [[cultura]]l. Con ressources disponibile, le governamento patrocinava le exploitation mineral del valle e [[deserto]] ambiente, le disveloppamento de un del prime systemas de scriber ([[hieroglyphico]]s); le organisation de projectos massive de [[construction]] e [[agricultura]]; commercio con regiones ambiente; e un [[fortia armate]] que poteva batter inimicos estranier e asserer controlo egyptian. Lo que motivava e organisava iste activitate esseva un [[bureaucratia]] de [[scriba]]s, capites religiose, e administratores sub le controlo de un pharaon qui assecurava le cooperation e unitate del gente egyptian con un systema elaborate de credentias religiose. Le complimentos plure de Egypto ancian include le creation del technicas de [[metition|metir]], construction, e de facer petrerias, que facilitava le creation de [[pyramide]]s, [[templo]]s, e [[obelisco]]s; un systema de [[mathematica]]; un systema practic e effective de [[medicina]]; systemas de [[irrigation]] e technicas de production agricultural; le prime [[nave]]s cognoscite; [[vitro]]; nove formas del [[litteratura]]; e le prime [[tractato de pace]] cognoscite. Su arte e architectura esseva copiate largemente, e su antiquitates portate al areas distante del mundo. Le [[ruina]]s de su monumentos ha inspirate le imaginationes de viagiatores e scriptores per seculos. Un respecto nove verso antiquitates e excavationes in le prime annos del etate moderne causava le investigation scientific del civilisation egyptian e un appreciation melior de su legato cultural. == Historia == {|class="infobox" style="font-size: 95%; text-align: center; background:#FFFFEB;" |- |style="border-bottom:1px solid #FFF; background:#FFFFEB;"|'''Antique Egypto<br />[[Annexo:Lista de pharaones de Egypto|Dynastias e pharaones]]''' |- |[[Periodo predynastic de Egypto|Periodo predynastic]] |- |[[Periodo protodynastic de Egypto|Periodo protodynastic]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|''[[Periodo archaic de Egypto|'Periodo archaic']]'': [[Dynastia I de Egypto|I]]-[[Dynastia II de Egypto|II]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Regno Antique de Egypto|Regno Antique]]''': [[Dynastia III de Egypto|III]] [[Dynastia IV de Egypto|IV]] [[Dynastia V de Egypto|V]] [[Dynastia VI de Egypto|VI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Prime periodo intermedie de Egypto|'''I''' PI]]: [[Dynastia VII de Egypto|VII]] [[Dynastia VIII de Egypto|VIII]] [[Dynastia IX de Egypto|IX]] [[Dynastia X de Egypto|X]] [[Dynastia XI de Egypto|XI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Regno Medie de Egypto|Regno Medie]]''': [[Dynastia XI de Egypto|XI]] [[Dynastia XII de Egypto|XII]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Secunde periodo intermedie de Egypto|'''II''' PI]]: [[Dynastia XIII de Egypto|XIII]] [[Dynastia XIV de Egypto|XIV]] [[Dynastia XV de Egypto|XV]] [[Dynastia XVI de Egypto|XVI]] [[Dynastia XVII de Egypto|XVII]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Imperio Nove de Egypto|Imperio Nove]]''': [[Dynastia XVIII de Egypto|XVIII]] [[Dynastia XIX de Egypto|XIX]] [[Dynastia XX de Egypto|XX]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Tertie periodo intermedie de Egypto|'''III''' PI]]: [[Dynastia XXI de Egypto|XXI]] [[Dynastia XXII de Egypto|XXII]] [[Dynastia XXIII de Egypto|XXIII]] [[Dynastia XXIV de Egypto|XXIV]] [[Dynastia XXV de Egypto|XXV]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Periodo tardive de Egypto|Periodo tardive]]''': [[Dynastia XXVI de Egypto|XXVI]] [[Dynastia XXVII de Egypto|XXVII]] |- |[[Dynastia XXVIII de Egypto|XXVIII]] [[Dynastia XXIX de Egypto|XXIX]] [[Dynastia XXX de Egypto|XXX]] [[Dynastia XXXI de Egypto|XXXI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Periodo Hellenistic de Egypto|Periodo Hellenistic]]''': |- |[[Dynastia Macedonic de Egypto|Macedonic]]. [[Dynastia Ptolemaic|Ptolemaico]] |- |style="border-top: 1px solid #ddd;"|'''[[Periodo Roman de Egypto|Periodo Roman]]''' |} Le obtention de un chronologia exacte del antique Egypto es un carga complexe. Existe diverse criterios de datation inter [[egyptologo]]s, con divergentias de alcun annos in le ultime periodos, de decennios al principio del Imperio Nove e de quasi un seculo durante le [[Regno Antique]] (vide: [[Chronologia del Antique Egypto]]). Le prime problema surge per le facto que le egyptios non utilisava un systema de datation homogenee: illes non habeva un concepto de un era simile al [[Anno Domini]], o le costume de nominar le annos, como in [[Mesopotamia]] (vide [[Limmu]]). Illes datava con referentia al regnatos del diverse pharaones, superponente possibilemente le interregnos e le epochas de [[corregentia]]. Un problema addite surge al comparar le distincte [[Listas Regal]] de [[pharaon]]es, proque illos es incomplete o con datos contradictori, mesme in le proprie texto. Le operas del melior historico antique super Egypto, [[Manethon]], se perdeva e nos los cognosce solmente a transverso de [[epitome]]s de scriptores posterior como [[Flavio Josepho]], [[Eusebio de Cesarea]], [[Sexto Julio Africano]] o le monacho [[Georgio Syncello]]. Infortunatemente le datas de alcun regnatos varia de un autor a un altere. ==== Comenciamentos ==== Le evidentias [[archeologia|archeologic]] indica que le civilisation egyptie comenciava circa le VI millennio a.Chr., durante le [[Neolithico]], quando se stabiliva le prime populatores (vide le [[Periodo predynastic de Egypto|periodo predynastic]]). Le fluvio [[Nilo]], circa le qual se stabiliva le population, ha essite le linea de referentia pro le [[Cultura del Antique Egypto|cultura egyptie]] depost que le [[nomade]]s [[Chassa-collection|chassatores-collectores]] comenciava a viver in su ripas durante le [[pleistoceno]]. Le tracias de iste prime populatores remaneva in le objectos e signos gravate in le roccas al longe del valle del Nilo e in le [[oases]]. Al longe del Nilo, in le [[Mesolithico|XI millennio a.Chr.]], una cultura de collectores de grano habeva essite substituite per un altere de [[chassa]]tores, [[piscator]]es e collectores qui usava [[Etate de Petra|instrumentos de petra]]. Le studios tamben indica stabilimentos human in le sud-west de Egypto, vicin al frontiera con [[Sudan]], ante 8000 a.Chr. Le evidentia [[geologia|geologic]] e studios [[climatologia|climatologic]] suggere que le cambios del [[climate]], circa 8000 a.Chr., comenciava a [[Desertification|desiccar]] le terras de chassa e pastura de Egypto, conformante paulatim le [[deserto del Sahara]]. Le tribos del region tendeva a aggruppar se in le vicinitate del fluvio, ubi surgeva parve vicos que developpava un economia agricola. Il ha evidentias de pastura e del cultivation de [[cereal]]es in le est del Sahara in le VII millennio a.Chr. Circa 6000 a.Chr., jam habeva apparite in le valle del Nilo le [[agricultura]] organisate e le construction de grande vicos. Al mesme tempore, in le sud-west illes se dedicava al elevamento de bestial e tamben construeva. Le [[mortero de calce]] se usava jam in 4000 a.Chr. Es le denominate periodo predynastic, que comencia con le cultura de [[Naqada]]. Inter 5500 e 3100 a.Chr., durante le Predynastico, le parve stabilimentos prosperava al longe del Nilo. In 3300 a.Chr., momentos ante le [[Dynastia I|prime dynastia]], Egypto esseva dividite in duo regnos, cognoscite como [[Alte Egypto]] (''Ta Shemau'') e [[Basse Egypto]] (''Ta Mehu'').<ref>{{cita libro|autor=Adkins, L. and Adkins, R.|título=The Little Book of Egyptian Hieroglyphics|url=https://archive.org/details/littlebookofegyp0000adki_b9s5|año=2001|isbn =0-340-79485-2|editorial = Londres: Hodder and Stoughton}}</ref> Le frontiera inter ambes se situava in le actual zona de [[Cairo]], al sud del [[delta del Nilo]]. Le historia de Egypto, como Stato unificate, comencia circa 3050 a.Chr. con [[Menes]] ([[Narmer]]), qui unificava le Alte e le Basse Egypto e esseva su prime rege. Le [[Cultura del Antique Egypto|cultura]] e [[Costumes del Antique Egypto|costumes]] egyptie esseva notabilemente stabile e a pena variava in quasi 3000 annos, includente [[Mythologia egyptie|religion]], [[Arte del Antique Egypto|expression artistic]], architectura e structura social. Le chronologia del reges egyptie comencia in ille epocha. Le [[Annexo:Lista de pharaones de Egypto|chronologia conventional]] es le acceptate durante le [[Seculo XX|20e seculo]], sin includer alcun del revisiones que se ha facite in ille tempore. Mesme in un mesme travalio, le archeologos offere frequentemente, como possibile, varie datas e mesme varie chronologias, e pro isto pote haber discrepantias inter le datas monstrate in le distincte fontes. Tamben se da varie possibile transcriptiones del nomines. Traditionalmente le [[egyptologia]] classifica le historia del civilisation pharaonic dividite in dynastias, sequente le structura narrative del [[epitome]]s del ''[[Aegyptiaca]]'' (''Historia de Egypto''), del sacerdote egyptie [[Manethon]]. ==== Periodo predynastic ==== {{AP|Periodo Predynastic de Egypto|l1=Periodo predynastic}} {{VT|Naqada I|Naqada II}} In le periodo predynastic (c. 5500 a.Chr.-3300 a.Chr.) le prime populatores de [[Egypto]] attingeva le ripas del [[fluvio Nilo]], tunc un conglomerato de paludes e foco de [[malaria]], in lor fuga del crescente desertification del [[Sahara]]. [[File:Egypte louvre 316.jpg|thumb|Un typic Naqada II vasa decorate con gazellas. (Periodo predynastic)]] On sape per le restos archeologic que in le antiquitate le [[Sahara]] habeva un climate mediterranee, plus humide que le actual. In le massivos del [[Ahaggar]] e le [[Tibesti]] habeva abundante vegetation. Pro ille populatores, le Sahara serea un extense steppa con grande herbivores a chassar. Le culturas saharian es, in grande mesura, incognite, sed non pro isto inexistente. Le successive phases del [[neolithico]] es representate per le culturas de [[El Fayum]], verso 5000 a.Chr., le cultura [[tasiense]], verso 4500 a.Chr. e le cultura de [[Merimde]], verso 4000 a.Chr. Tote illos cognosce le petra polite, le ceramica, le agricultura e le elevamento de bestial. Le base del economia esseva le agricultura que se realisava profitante le [[limo]], fertilisante natural que apportava le annue inundationes del fluvio Nilo. Post iste culturas appareva le [[badariense]] e le amratiense o [[Naqada I]], inter 4000 e 3800 a.Chr. Verso le anno 3600 a.Chr. surge le gerzeense o [[Naqada II]], que se diffunde per tote Egypto, unificante lo culturalmente. Iste consonantia cultural ducera al unitate politic, que surgera post un periodo de luctas e alianzas inter clanes pro imponer lor suprematia. Pro attinger major efficacia e production, verso 3500 a.Chr., comenciava a realisar se le prime operas de canalisation e surge le scriptura con [[hieroglyphico]]s in [[Abydos]]. In iste epocha comenciava le proto-Statos: Le prime communitates faceva habitabile le pais e se organisava in regiones appellate [[nomo]]s. Le habitantes del Delta habeva un organisation feudal e arrivava a stabilir duo regnos con duo chefs o monarchas respectivemente. Un regno esseva stabilite in un loco paludose, que se appellava ''regno del Junco'' e habeva como symbolo un thallo de junco. Su capital esseva [[Buto]]; illes habeva un [[cobra]] como [[totem]]. Le altere regno habeva como capital [[Busiris (Basse Egypto)|Busiris]] e como totem un [[vulture]] sed su symbolo esseva un [[ape]] e arrivava a esser cognoscite como ''regno del Ape''. Ambe regnos esseva separate per un bracio del fluvio Nilo. Le ''regno del Ape'' conquireva le ''regno del Junco'' de maniera que le Delta remaneva unificate. Sed alcun del vincitos fugiva pro stabilir se in le zona del [[Alte Egypto]] ubi illes fundava citates dante les le mesme nomine que illos que illes habeva lassate in le Delta. Pro isto multe citates de iste epocha ha nomines simile in le Alte e Basse Egypto. Iste gente prosperava considerabilemente usque a arrivar a organisar se in un Stato. ==== Periodo protodynastic ==== {{AP|Periodo protodynastic de Egypto|l1=Periodo protodynastic}} {{VT|Naqada III}} [[File:Egypte louvre 321.jpg|thumb|Paletta ceremonial de epocha protodynastic. [[Louvre]].]] Le protodynastico (c. 3300-3050 a.Chr.) es considerate le phase final del periodo predynastic, tamben cognoscite como [[dynastia 0]], predynastico tardive, o periodo Naqada III. Illo es regite per governantes del [[Alte Egypto]] qui residera in [[Thinis]], se face representar con un [[serekh]] e adora [[Horus]]. Le nomine de iste reges figura in le [[Petra de Palermo]], gravate 700 annos postea. In iste periodo surge le prime authentic citates, tal como Thinis, [[Nubet]], [[Nekheb]], [[Nekhen]], etc. Es typic de iste epocha le magnific vasas taliate in petra, cultellos e palettas ceremonial, o le capites de macias votive. [[Narmer]] poteva esser le ultime rege de iste epocha, e le fundator del dynastia I. ==== Periodo Archaic ==== {{AP|Periodo archaic de Egypto|l1=Periodo Archaic}} [[File:CeremonialFlintKnife-Djer.png|thumb|Cultello ceremonial de epocha archaic. Royal Ontario Museum.]] Le periodo archaic (c. 3050-2890 a.Chr.) seque le predynastico, al fin del qual Egypto se trovava dividite in parve regnos; le principales esseva: illo de [[Hieraconpolis]] (Nekhen) in le [[Alte Egypto]] e illo de [[Buto]] (Pe) in le [[Basse Egypto]]. Le processo de unification esseva realisate per le reges de Hieraconpolis. Le tradition egyptie attribueva le unification a [[Menes]], remanente isto reflectite in le [[Listas Regal]]. Iste personage es, secundo [[Alan Gardiner]], le rege [[Narmer]], le prime [[pharaon]] del qual on ha constantia que regnava in tote Egypto, post un serie de luctas, tal como remaneva testificate in le [[paletta de Narmer]]. Iste periodo es formate per le dynastias I e II. ==== Imperio Antique ==== {{AP|Imperio Antique de Egypto|l1=Imperio Antique}} [[File:Ancient Egypt old and middle kingdom-es.svg|thumb|Egypto durante le imperios antique e nove.]] [[File:Khafre statue.jpg|thumb|Statua de Kephren.]] [[File:All Gizah Pyramids.jpg|thumb|Le Pyramides de Giza.]] In le Imperio Antique (c. 2686-2181 a.Chr.), sub le dynastia III le capital se stabiliva definitivemente in [[Memphis (Egypto)|Memphis]], de ubi procede le denomination del pais, post que le nomine del principal templo, ''Hat Ka Ptah'' «casa del spirito de [[Ptah]]», que passava al greco como ''Aegyptos'', con le tempore designava primo le quartiero in le qual illo se trovava, postea tote le citate e plus tarde le regno. In le epocha del tertie dynastia comenciava le costume de eriger grande [[Pyramide (architectura)|pyramides]] e monumental conjunctos in petra, gratias al pharaon [[Djoser]]. Tamben le grande pyramides de [[Giza]], attribuite al pharaones [[Cheops]], [[Kephren]] e [[Mycerino]] se data in iste periodo. Le [[dynastia V]] marca le ascension del alte clero e le influente governatores local ([[Nomarcha|nomarchas]]), e durante le longe regnato de [[Pepy II]] se accentuara un epocha de forte decentralisation, denominate [[prime periodo intermedie de Egypto]]. Le Imperio Antique comprende le dynastias III a VI. ==== Prime Periodo Intermedie ==== {{AP|Prime Periodo Intermedie de Egypto|l1=Prime periodo intermedie}} Iste periodo (c. 2181-2050 a.Chr.) esseva un epocha ubi le poter esseva decentralisate e se transfere inter le Imperio Antique e le Imperio Medie. Comprende desde le dynastia VII usque al medie del dynastia XI, quando Mentuhotep II reunificava le pais sub su commando. Malgrado le decadentia, iste epocha se distingueva per un grande florescentia litterari, con textos doctrinal o didactic, que monstra le grande cambio social. Le importante cambio de mentalitate, assi como le crescentia del classes medie in le citates originava un nove conception del credentias, reflectente se in le apparition del denominate [[Textos del Sarcophagos]]. [[Osiris]] se converteva in le divinitate plus popular, con [[Montu]] e [[Amon (mythologia)|Amon]]. Le [[nomo]]s de [[Heracleopolis]] e [[Thebas (Egypto)|Thebas]] se constitueva como hegemonic, imponente se finalmente iste ultime. Es le dynastias VII a XI. [[File:MentuhotepII-FuneraryStatue-CloseUp MetropolitanMuseum c.jpg|thumb|Mentuhotep II. [[MMNY]].]] ==== Imperio Medie ==== {{AP|Imperio Medie de Egypto|l1=Imperio Medie}} [[File:Egypte louvre 231 visage.jpg|thumb|Amenemhat III, le ultime monarcha grande del Imperio Medie.]] On considera que le Imperio Medie (c. 2050-1750 a.Chr.) se initia con le reunification de Egypto sub [[Mentuhotep II]]. Es un periodo de grande prosperitate economic e expansion exterior, con pharaones pragmatic e interprendente. Iste periodo es formate per le fin del dynastia XI e le XII. Se realisava ambitiose projectos de irrigation in [[El Fayum]], pro regular le grande inundationes del Nilo deviante lo verso le laco ''[[Moeris]]'' (El Fayum). Tamben se potentiava le relationes commercial con le regiones circumvicin african, asiatic e mediterranee. Le representationes artistic se humanisava, e se imponeva le culto al deo [[Amon (mythologia)|Amon]]. In le medie de 1800 a.Chr., le dirigentes [[hyksos]] vinceva le pharaones egyptie; lo que comenciava como un migration gradual de libyanos e cananeos verso le delta del Nilo, se transformava con le tempore in conquesta militar de quasi tote le territorio egyptie, originante le cadita del Imperio Medie. Le hyksos vinceva proque illes possedeva melior armas, e sapeva utilisar le factor surprisa. ==== Secunde Periodo Intermedie ==== {{AP|Secunde Periodo Intermedie de Egypto|l1=Secunde periodo intermedie}} In iste periodo (c. 1750-1500 a.Chr.) in Egypto dominava le governantes [[hyksos]], chefes de populos nomade del peripheria, specialmente libyos e asiaticos, qui se stabiliva in le delta, e habeva como capital le citate de [[Avaris]]. Finalmente, le dirigentes egyptie de Thebas declarava le independentia, essente denominate le dynastia XVII. Illes proclamava le «salvation de Egypto» e dirigeva un «guerra de liberation» contra le hyksos. Esseva le dynastias XIII a XVII, partialmente coetanee. [[File:Egypt Picture6.jpg|thumb|[[Ramses II]]. Imperio Nove. [[Luxor]].]] ==== Imperio Nove ==== {{AP|Imperio Nove de Egypto|l1=Imperio Nove}} Le Imperio Nove (c. 1500-1070 a.Chr.) es un periodo de grande expansion exterior, tanto in [[Asia]] —ubi illes arriva al [[Euphrates]]— como in [[Kush]] (Nubia). Le [[Dynastia XVIII de Egypto|dynastia XVIII]] comenciava con un serie de pharaones guerreros, desde [[Amosis I]] usque a [[Thutmosis III]] e [[Thutmosis IV]]. Sub [[Amenophis III]] se arrestava le expansion e se initiava un periodo de pace interne e externe. Post un periodo de debilitate monarchic, arrivava al poter le castas militar, le [[Dynastia XIX de Egypto|dynastia XIX]] o [[Ramesida]] que, fundamentalmente sub [[Seti I]] e [[Ramses II]], se monstrava energic contra le expansionista reges [[hittita]]s. Durante le regnatos de [[Merenptah]], successor de [[Ramses II]], e [[Ramses III]], del [[Dynastia XX de Egypto|dynastia XX]], Egypto habeva a confruntar le invasiones del [[populos del mar]], originari de diverse areas del [[Mar Mediterranee|Mediterraneo]] oriental ([[civilisation egee|Egeo]], [[Anatolia]]), e del [[Libia|libyos]]. [[File:Il tempio di Hatshepsut.JPG|thumb|Djeser-Djeseru (le sublime del sublimes) de [[Hatshepsut]] es le edificio principal del complexo de templos funerari in [[Deir el-Bahari]].]] Le pharaones del [[Imperio Nove de Egypto|Imperio Nove]] initiava un campania de construction a grande scala pro promover le deo [[Amon]], de qui le crescente culto se stabiliva in [[Karnak]]. Tamben illes construeva monumentos pro glorificar lor proprie complimentos, tanto real como imaginari. Hatshepsut utilisara tal hyperbole durante su regnato de quasi vinti-duo annos que esseva multo succedite, marcate per un longe periodo de pace e prosperitate, con expeditiones commercial a Punt, le restauration del retes de commercio exterior, grande projectos de construction, includente un elegante templo funerari que rivalisa con le architectura grec de mille annos plus tarde, obeliscos colossal e un [[capella]] in Karnak. [[File:SFEC EGYPT ABUSIMBEL 2006-003.JPG|thumb|Quatro statuas colossale de [[Ramses II]] flanquea le entrata de su templo de [[Abu Simbel]].]] Malgrado su complimentos, le herede de [[Hatshepsut]], su fillastro [[Thutmosis III]], tentava de rader tote tracia de su legato verso le fin del regnato, appropriante se de multe de su complimentos. Ille tamben tentava de cambiar multe traditiones stabilite que se habeva developpate al longe de seculos. Possibilemente esseva un tentativa inutile de evitar que altere feminas se deveniva pharaon e frenar assi lor influentia in le regno. Circa 1350 a.Chr., le stabilitate del Imperio pareva menaciate, ancora plus quando [[Amenhotep IV]] ascendeva al throno e institueva un serie de reformas radical, que habeva un resultato chaotic. Cambiante su nomine per illo de [[Akhenaton]], ille promoveva como deitate supreme le usque tunc obscur deitate solar [[Aton]], initiante un reforma religiose tendente al [[monotheismo]]. In parte, le monotheismo de Akhenaton esseva un producto del absolutismo regal; le vetere deos habeva disparite, sed le rege manteneva —pro su proprie beneficio politic— su rolo traditional como mediator inter le homines e le desiderios del nove deo. Le pharaon supprimeva le culto al majoritate del altere deitates e, super toto, tentava de annullar le poter del influente sacerdotes de Amon in [[Thebas (Egypto)|Thebas]], a qui ille videva como corrupte. Al transferer le capital al nove citate de Akhet-Aton (actual Amarna), Akhenaton faceva aures surde al evenimentos del Proxime Oriente (ubi le hittitas, Mitanni e le assyrios se disputava le controlo) e se concentrava unicamente in le nove religion. Le nove philosophia religiose comportava un nove stylo artistic, que accentuava le humanitate del rege super le monumentalitate. Post su morte, le culto de Aton esseva abandonate rapidemente, le sacerdotes de Amon recuperava le poter e retornava le capital a Thebas. Sub lor influentia le pharaones posterior —[[Tutankhamon]], [[Ay]] e [[Horemheb]]— tentava de rader tote mention de [[Akhenaton]] e su «heresia», ora cognoscite como le Periodo de [[Amarna]]. Circa 1279 a.Chr. ascendeva al throno [[Ramses II]], tamben cognoscite como ''le Grande''. Le sue serea un del regnatos plus longe del historia egyptie. Ille mandava construer plus templos, plus statuas e obeliscos, e ingenerar plus filios que qualcunque altere pharaon. Audace chef militar, Ramses II conduceva su armea contra le hittitas in le [[battalia de Kadesh]] (in le actual Syria); post arrivar a un puncto morte, finalmente ille acceptava un tractato de pace con le regno hittita. Es le tractato de pace plus antique registrate, circa 1258 ante Christo. Egypto se retirava del major parte de su possessiones asiatic lassante le hittitas competer, sin successo, con le crescente poter emergente de Assyria e le novemente arrivate phrygios. Le ricchessa de Egypto, totevia, se habeva convertite in un objectivo tentante pro le invasion; in particular, pro le libyos beduinos del west e le [[populos del mar]], que formava parte del potente confederation de piratas grecs del [[mar Egeo]]. Initialmente, le armea esseva capace de repeller le invasiones, sed Egypto terminava per perder le controlo de su territorios in le sud de Syria e Canaan, que in grande parte cadeva in poter del assyrios e hittitas. Le impacto del menacias externe se videva aggravate per problemas interne como le corruption, le furto del tumbas regal e le tumultos popular. Post recuperar lor poter, le summe sacerdotes del templo de [[Amon]] in Thebas habeva accumulate vaste extensiones de terra e multa ricchessa, debilitante le Stato. Le pais terminava dividite, dante initio al [[Tertie Periodo Intermedie]]. ==== Tertie Periodo Intermedie ==== {{AP|Tertie periodo intermedie de Egypto|l1=Tertie periodo intermedie}} Le Tertie Periodo Intermedie (c. 1070-656 a.Chr.) comencia con le instauration de duo dynastias de origine [[Populos libyc|libyc]] que se repartiva Egypto: un, desde [[Tanis (Egypto)|Tanis]], le biblic Zoan, in le [[Basse Egypto]], e un altere, de qui le reges prendeva le titulo de [[Summe sacerdotes de Amon]], desde [[Thebas (Egypto)|Thebas]]. Le periodo termina con le domination del reges [[Cush]]itas. Es le dynastias, partialmente coetanee, XXI a XXV. ==== Periodo tardive ==== {{AP|Periodo Tardive de Egypto|l1=Periodo Tardive}} Le periodo tardive (c. 656-332 a.Chr.) comencia con le dynastia [[Saita]], seque un dynastia nubie, un tentativa de invasion assyrie e con duo periodos de domination [[Persia|persa]], assi como con varie dynastias coetanee de governantes egyptie independente. Egypto se converteva finalmente in un [[satrapia]]. Es le dynastias XXVI a XXXI. ==== Periodo hellenistic ==== {{AP|Periodo Hellenistic de Egypto}} {{Vide etiam|Alexandro Magne|Alexandria ad Egypto|Periodo hellenistic}} [[File:Napoli BW 2013-05-16 16-24-01.jpg|left|thumb|Alexandro Magne.]] Le periodo hellenistic (332-30 a.Chr.) se initia con le conquesta de Αἴɣυπτος (''Aígyptos'') per [[Alexandro Magne]] de [[Macedonia historic|Macedonia]] in 332 a.Chr., e le arrivata al poter in 305 a.Chr. de le [[dynastia ptolemaic]], de origine macedonic. Illo fini con le incorporation de Egypto al [[Imperio roman]] post le [[battalia de Actium]], in le anno 31 a.Chr. In le anno 30 a.Chr. mori [[Cleopatra VII|Cleopatra]] e Egypto se converte in un provincia del Imperio roman. ==== Periodo Roman ==== {{AP|Periodo Roman de Egypto}} Iste periodo (30 a.Chr.-640 p.Chr.) comencia le 30 de julio del anno 30 a.Chr., [[Cesar Augusto|Octavio]] entrava in [[Alexandria]], liquidante definitivemente le independentia politic de [[Egypto (provincia romana)|Egypto]] e convertente lo in provincia [[Antique Roma|roman]]. Illo passava a su succesores le [[Imperio byzantin]] post que le Imperio roman esseva repartite le anno 395 in Occidente e Oriente, e remaneva in su manos usque al conquesta per le [[populo arabe]] del anno 640. Le ultime vestigios del traditional cultura del Antique Egypto fini definitivemente a comenciamentos del [[Seculo VI|6e seculo]], con le ultime sacerdotes de [[Isis]], qui officiava le templo del insula de [[Philae]], al proscriber se le culto al «deos pagan». == Geographia == Le geographia del Antique Egypto, tanto in su aspecto climatic como geopolitic, esseva multo simile a celle del Egypto moderne. Le territorio se organisava circum un stricte frangia fertile a ambe lateres del [[Nilo]] —includente le delta e alcun oasis disperse— durante que le resto del pais esseva coperite per vaste desertos: le libyc a occidente, le arabic a oriente e le peninsula del Sinai a nord-oriente. Iste configuration natural ha profundemente formate le civilisation egyptie, attrahente colonias preter le valle del fluvio durante que le terras adjacente remaneva inhabitabile. [[File:Ancient Egypt map-fr.svg|thumb|180px|Locos principal de Egypto antique.]] === Climate e dynamica fluvial === Egypto habeva un climate predominantemente desertic e calide. Le zonas apte pro agricultura esseva extrememente limitate, concentrate in le fertile banda del Nilo e in alcun oasis. In le antiquitate, le phenomeno de desertification progredeva lentemente, con areas como le plateau de Giza devenite desertic malgrado haber essite savanna. Le crescentia annual del Nilo esseva fundamental pro le agricultura: su inundationes depositava limo nigre que fertilisava le solo, e su variationes poteva significar tanto prosperitate como disastro pro le population. === Frontieras natural e extension territorial === Le frontieras traditional del Antique Egypto coincideva in grande mesura con los del Egypto moderne: al nord, le Mar Mediterranee; al sud, le prime cataracta del [[Nilo]]; al west, le deserto libyc; al est, le Mar Rubie e le [[Deserto del Sinai|deserto del Sinai]]. Ben que iste formationes marcava le limites del pais, le influentia egyptie se extendite occasionalmente ultra illos —al sud usque a Nubia, e verso Asia Minor e le region del [[Euphrate]] al nord e est—, ma iste expansion era sovente temporari. === Organisation administrative: le nomos === Le Antique Egypto esseva dividite in unitates administrative appellate nomos (territorios), dirigite per un nomarcha in nomine del pharaon. Iste divisiones habeva un rolo purmente administrative in periodos de forte centralisation, ma in epochas de debilitate del poter pharaonic —como durante le periodos intermedie— illos ganiava autonomia e poteva mesmo functionar como principatos independente. <center> <gallery> File:Lower Egypt Nomes 01.png|thumb|Nomos in Basse Egypto. File:UpperEgyptNomes.png|thumb|Nomos in Alte Egypto. </gallery> </center> === Regiones geographic principal === Le geographia egyptie se subdivideva in plure regiones major: le Basse Egypto (le delta) al nord, le Medio Egypto (circa Asyut), le Alte Egypto (le valle verso le sud), e Nubia, situate al sud del curso del Nilo. Le Basse Egypto esseva plus humide e de basse altitude, durante que le Alte Egypto, plus estrete e elevate, concentrava le major parte del civilisation. Nubia, ben que geographicamente externe al nucleo egyptie, manteneva relationes commercial e militar importante con le valle del Nilo. == Governamento == === Organisation politic === {{AP|Stato pharaonic}} [[File:Pharaoh with double crown.svg|197px|thumb|Le pharaon es frequentemente representate con le symbolos del poter regal.]] Le Egypto antique es un monarchia [[Theocratia|theocratic]]. Ben plus que un rege, le [[pharaon]] es simultaneemente le administrator principal, le chef del armeas, le prime magistrato e le [[Clero del Egypto antique|prestre supreme de Egypto]]. In effecto, [[Pharaon]] habeva un mission a complir: mitter in opera le regula de [[Maat]] sur Terra, es dicer, assecurar le harmonia inter le homines e le celo, esser garante del moral de su populo, contribuente assi a assecurar su eternitate. Pro exercer su controlo sur le terras e le ressources, le pharaon se appoia sur un administration composite de functionarios qui gere su affaires quotidianmente. Iste administration es dirigite per su homine de confidentia, le [[Vizir in le Egypto antique|vesir]], qui age como representante del rege e coordina le agrimensura del terras, le tresor, le projectos de construction, le systema juridic e le archivos<ref name="Manuelian358">{{harvsp|Der Manuelian|1998|p=358}}</ref>. Le territorio egyptie es dividite in quaranta-duo regiones administrative, appellate [[Nomo (Egypto antique)|nomos]], que es cata un regite per un [[nomarcha]], responsabile ante le vesir de su competentia. Le templos constitue le spina dorsal del economia egyptie. Assi, le templos es non solmente locos de culto sed illos es equalmente responsabile del collecta e del immagazinage del ricchessas del nation in un systema administrate de granarios e de tresorerias que redistribue le cereales e le benes{{sfn|Der Manuelian|1998|p=363}}. === Systema judiciari === [[File:Louvre-antiquites-egyptiennes-p1020372 Cropped and bg reduced.png|thumb|Le [[Scriba in le Egypto antique|scribas]] ha le carga de consignar le taxas e tote le documentos administrative.]] Al culmine del systema judiciari egyptie se trova officialmente le pharaon qui es cargate de promulgar le leges, de render justitia e de mantener le ordine public, un concepto que le antique egyptios denomina [[Maat]]<ref name="Manuelian358"/>. Ben que necun [[Lista de codices juridic|codice juridic]] ha supervivite, le documentos judiciari del epocha monstra que le lege egyptie es fundate sur le bon senso inter le ben e le mal que se basa ante toto sur le resolution de conflictos e sur le conclusion de accordos plus tosto que sur un insimul complexe de leges<ref name=UCJohnson/>. Consilios de ancianos, cognoscite sub le nomine de [[Kenbet]] in le Nove Imperio, es cargate de judicar localmente le affaires judiciari implicante parve creditos e conflictos minor<ref name="Manuelian358"/>. Le casos le plus grave implicante homicidios, importante operationes immobiliari e [[Pillage de tumbas egyptie|pillage de tumbas]] es inviate al ''Grande Kenbet'', presidite per le vesir o le pharaon. Le demandatores e le defendentes se representa se ipse e jura haber dicite tote le veritate. In certe casos, le Stato assume simultaneemente le rolo de procurator e de judice. Il non es alora rar que le accusato sia fustigate pro obtener confessiones e le nomines del conspiratores. Nonobstante, que le accusationes sia grave o non, le scribas judiciari prende nota per scripto del planca, del testimonios e del verdicto del caso pro referentia futur{{sfn|Oakes|2003|p=472}}. Secundo le gravitate del actos incriminate, le sententias pro le crimines minor varia de un simple multa al mutilation del facie, passante per colpos o le exilio. Le criminales le plus periculose tal como le homicidas o le piliatores de tumbas es condemnate al morte, sia per decapitation, per submersion o per impalamento. In le casos multo grave, le sanction poteva mesmo esser extendite al familia del criminal<ref name="Manuelian358"/>. A partir del Nove Imperio, le oraculos joca un rolo major in le systema judiciari rendente justitia in le affaires civil e penal. Le procedura consiste in demandar al deo un « si » o un « no » a un question concernente le benfundato de un caso. Con le supporto de un certe numero de prestres, le deo rende su judicamento seligente le un o le altere del responsas, inclinante se in avante o in retro o punctante un del responsas scripte sur un folio de [[Papyro (papiro)|papyro]] o un [[ostracon]]<ref>{{Ouvrage|langue=ia|auteur1=A. G. McDowell|titre=Village life in ancient Egypt|sous-titre=laundry lists and love songs|lieu=Oxford|éditeur=[[Oxford University Press]]|année=1999|pages totales=279|passage=168|isbn=0-19-814998-0}}</ref>. === Le armea === {{Vide anque|Armea egyptie}} Durante le Vetule Regno non habeva necessitate de un armea permanente. Quando on habeva besonio de affrontar un incursion beduin o le necessitate de un predonage, on organisava un levata; juvenes esseva dunque recrutate qui, un vice terminate le guerra, retornava a lor travalio habitual. Multo plus commun esseva totevia le recrutamento de mercenarios, in particular libyos e nubianos. Iste ultimes esseva multo appreciate como archeros. Le armea assumeva un rolo importante a partir del Medio Regno, arrivante a su culmine in le Nove Regno, periodo de grande expeditiones militar. Le armea egyptie esseva perfectemente organisate, e al guida del truppas stava sempre le pharaon, sur qui recadeva le commando absolute. Malgrado iste concentration de poter, ille, como occurreva con su poter religiose, delegava su functiones al generales. Il ha totevia multe pharaones, prime inter omnes Ramses II, qui accompaniava le truppas in battalia e frequentemente combatteva a lor latere. Le truppas esseva composte de corpores de archeros, de infanteria e de cavalleria, o pro dicer melior "carriera", iste ultime reservate principalmente al aristocraticos. Multo frequentemente in le armeas egyptie le truppa sur le carros esseva le plus numerose. Illos esseva carros legier, differente (per exemplo) de illos hittita, e veloce. Illos esseva frequentemente usate como truppa de ruptura in le armeas egyptie. Sur le carro habeva un archero sed supertoto un soldato armate de un longe lancea de guerra. Del carros egyptie on pote dicer que illos constitueva le "cavalleria legier" del armea, precisemente proque illos esseva veloce e versatile. Le egyptios habeva cognoscite le carro de guerra per le populo invasor Hyksos. == Economia == === Agricultura === Le economia del antique Egypto esseva fundamentalmente basate super le agricultura e le elevamento de animales. Le vita dependeva del cultivation de terras inundate annualmente per le [[Fluvio Nilo|Fluvio Nilo]].<ref>{{Cita libro|título=Egipto : El mundo de los faraones|url=[https://www.worldcat.org/oclc/636855248|editorial=Konemann|fecha=1997|fechaacceso=2022-05-24|isbn=3-89508-898-6|oclc=636855248|nombre=Regine|apellidos=Schulz|nombre2=Matthias|apellidos2=Seidel}}](https://www.worldcat.org/oclc/636855248|editorial=Konemann|fecha=1997|fechaacceso=2022-05-24|isbn=3-89508-898-6|oclc=636855248|nombre=Regine|apellidos=Schulz|nombre2=Matthias|apellidos2=Seidel}})</ref> Le egyptios developpava un extense systema de dicas, stagnos, e canales de irrigation que se extendeva a transverso del terra agricola. Preter ripas del fluvio, le paisanos cultivava varie typos de cereales. Le grano recoltate esseva immagazinate in granarios e postea usate pro producer pan e bira. Le principal culturas esseva frumento, hordeo, e lino. Le agricultura esseva structurate circa le cyclo annual del Nilo. Quatro phases descriptive esseva traditionalmente identificate: “perla blanc” (quando le Nilo ascendeva e inundava, apportante limo fertile), “perla nigre” (quando le aquas se retirava, lassante ric limo nigre), “esmeraldo verde” (quando le culturas germinava), e “auro rubie” (quando le campos maturava). Plus formalmente, le anno esseva dividite in tres saisons: ''Akhet'', ''Peret'', e ''Shemu''. ''Akhet'', le saison del inundation (junio a septembre), lassava un strato de limo ric in minerales sur le campos, renovante le fertilitate del solo. Durante ''Peret'' (octobre a februario), le saison del semination, le fermeros attendeva que le aquas se exhaurirea ante de ara e seminar le solo inricchite. Le irrigation esseva mantenite per canales e dicas. Finalmente, ''Shemu'' (martio a maio) esseva le saison del recolta, quando le culturas esseva colligite usante falces de ligno. In plus de cereales, le jardines egyptie produceva pisos, lenticulas, cibollas, porros, cucumeres, e lactuca, assi como uvas, dactylos, ficos, e granatas. Le bestial elevate pro carne includeva porcos, bovinos, oves, capras, aucas, e anates. Le egyptios produceva plus alimentos de lo que illes consumeva e se dedicava al excambio de benes excedentari. Le importationes ab territorios estranier includeva incenso, argento, e fin ligno de cedro. Multe commercio egyptie esseva realisate per barca al longo del Nilo e a transverso del Mediterraneo. Durante le major parte de su historia de tres millennios, le antique Egypto esseva considerate inter le regiones le plus ric del mundo antique. === Commercio === Le activitate commercial in le antique Egypto se extendeva ultra le excambio de productos agricola e materias prime. Expeditiones esseva organisate pro obtener benes de luxo e joieles pro le tresor regal del pharaones, e il ha anque evidentia de traffico de sclavos e mesmo le vendita de positiones administrative o de servicio in le templos. Un classe de agentes commercial cognoscite como ''shutiu'' realisava activitates de emption e vendita pro conto del major institutiones pharaonic tal como templos, le palatio regal, e le proprietates del corona. Illes poteva anque vender sclavos a individuos private o realisar transactiones commercial independente pro profito personal. Discoperitas archeologic in le antique citate de Balat, situate in le Oase de Dakhla, ha revelate quasi 200 tablettas de argilla e numerose inscriptiones. Iste trovatas indica que durante le fin del tertie millennio a.Chr., Balat serviva como un base de operationes e puncto de providimento pro expeditiones inviate per le pharaones a in Africa central. Iste expeditiones, a vices comprendente circa 400 homines, cercava pigmentos preciose que esseva transportate per caravana al Valle del Nilo. Le ruta commercial esseva marcate per depositos de vasos placiate a intervallos de approximatemente 30 kilometros a transverso del deserto, extendente se usque al plateau de [[Gilf Kebir|Gilf Kebir]] in le sud-west de Egypto.<ref name=":0" /> Investigatores suggere que le ruta pote haber attingite usque al region del [[Laco Chad|Laco Chad]].<ref>{{cita libro |apellido=Moreno García |nombre=Juan Carlos |capítulo=Los vendedores en el Antiguo Egipto |título=Los vendedores y las civilizaciones |editor=Felip Masó Ferrer |año=2007 |editorial=Würth España, S.A. |isbn=84-611-6707-4 |páginas=11-36}}</ref> === Administration e taxation === Pro scopos administrative, Egypto esseva dividite in unitates territorial cognoscite como ''sepats'' (nominate ''nomos'' in greco). Iste division data del periodo predynastic (ante 3100 a.Chr.), quando le nomos functionava como citate-statos autonome, e illo durava plus de tres millennios. Finalmente, le pais comprendeva 42 nomos: 20 in le Basse Egypto e 22 in le Alte Egypto. Cata nomo esseva governate per un nomarcha qui exercitava autoritate regional. Le governamento imponeva varie impostos, que esseva pagate in natura—per medio de labor o benes—post que le moneta non existeva in periodos anterior. Le vesir (''tyaty'') esseva responsabile de supervisar le systema fiscal pro conto del pharaon. Su officiales manteneva registros del reservas immagazinate e del rendimentos projectate. Le impostos esseva evalutate secundo le occupation e le productivitate: le paisanos (o plus tarde le proprietarios de terras) pagava in productos agricola; le artisanos contribueva con parte de lor benes manufacturate; le piscatores e chassatores pagava con lor capturas. Le stato exigeva anque labor de [[corvée]] del familias durante plure septimanas cata anno. Le individuos participava in operas public tal como excavation o mundation de canales, construction de templos e tumbas, e, quando necessari, expeditiones minor (a minus que prisioneros de guerra esseva disponibile pro tal cargas). Familias plus ric poteva ingagiar substitutos pro complir iste obligationes. In general, le economia del antique Egypto esseva strictemente integrate con su institutiones administrative e religiose, formante un systema centralmente organisate in le qual le agricultura, le taxation, le labor, e le commercio esseva pilares interdependente del poter e prosperitate del stato. == Societate == [[File:Figurenpaar Ägypten Museum Rietberg RAG 1.jpg|thumb|Un copula egyptie sedite]] Le societate presentava un structura fortemente [[hierarchia|hierarchisate]].{{sfn|name=Go53|Gomes|2010|p=53}}{{sfn|name=Co31|Cotrim|1999|p=31-32}} Illo esseva [[patriarchato|patriarchal]], con le homine administrante le domo, con participation del femina, e decidente le heredes per medio de su testamento. Le ancianos esseva consultate e honorate post le morte.{{sfn|name=Be19|Beting|2009|p=19}} Le maritage in le mundo egyptie esseva [[monogamia|monogame]] (ben que il ha casos de [[bigamia]] e [[poligamia]] in le corte pharaonic) e non esseva sanctionate per le religion. Non existeva un ceremonia de maritage, ni un registro de illo. Apparentemente il bastava que un copula affirmava que illes voleva cohabitar pro que le union esseva acceptate. Le homines se maritava inter le dece-sex e le dece-octo annos e le feminas circa le dece-duo o dece-quatro annos. Proque le feminas esseva le transmissores del sanguine regal, como forma de legitimation del poter, il habeva maritages inter fratres. Tamben il habeva maritages inter pharaones e un de lor filias.{{sfn|name=Be24|Besozzi|2005|p=24}} Le homines con un position economic plus elevate poteva haber, ultra le sposa legitime (''nebet-per'', "le seniora del domo"), varie [[concubina]]s, lo que esseva vidite como un signo de ricchessa. Tamen, le feminas qui habeva plus de un homine esseva occidite.{{sfn|Gomes|2010|p=55}} Le [[prostitution]] esseva un practica moralmente condemnate, sed illo esseva practicate sur le ripas del Nilo. Esseva registrate in [[papyro]]s e [[ostracon]]s le practica de favores sexual in excambio de moneta, assi como mention de relationes sexual collective, lo que duce a considerar le possibilitate del existentia de [[prostibulo]]s. In Egypto non habeva prostitution sacrate, essente le relation divinitate-sacerdotissa mermente symbolic.<ref name=Be24/> Le antique egyptios videva homines e feminas, includente le personas de tote le classes social, excepte le sclavos, como essentialmente equal ante le lege, e mesmo le plus humile paisano habeva le derecto de petition al [[Tjati|vesir]] e su corte pro reparation. Tanto homines quanto feminas habeva le derecto de posseder e vender immobiles, facer contractos, maritar se e [[divortio|divortiar se]], reciper hereditage e haber litigios in tribunal. Le cupulas poteva posseder benes in commun e proteger se con contractos de [[maritage]] in caso de divortio, que stipulava le obligationes financiari del marito verso le sposa e le infantes al fin del maritage. Le feminas habeva un grande gamma de electiones personal e opportunitates de realisation. Illas poteva esser del regalitate, travaliar in le palatio como nutrices, concubinas o [[escantion|escantiones]] (servitores de [[vino]] del pharaon) e, in le templos, ab cantatrices a sacerdotessas.{{sfn|name=Be23|Beting|2009|p=23}} Alteres exerceva poteres divin como [[Sposas divin de Amon|sposas de Amon]]. Malgrado iste libertates, le feminas frequentemente non participava in rolos official del administration, serviente solmente in rolos secundari, e non esseva tan susceptibile de esser educate como le homines.<ref name=Jo2004/> Quando le marito moriva, le feminas assumeva le direction de familia e, in le caso del pharaones, le Stato. Feminas como [[Hatshepsut]] e [[Cleopatra]] arrivava a devedir pharaones. Le feminas poteva reciper hereditage paterne. Normalmente, le filio le plus vetere assumeva le throno pharaonic post le morte de su patre, tamen, quando il habeva solmente filias como successores al throno, le plus vetere debeva maritar se pro que su marito assumeva le throno.<ref name=Be23/> [[File:CopulatingCouple-PtolemaicPeriod BrooklynMuseum.png|thumb|vertical|Arte erotic]] {{Citation2|bq=s| 1=Sia como illo vult, […] le femina esseva ''[[sui juris]]'', potente disponer liberemente de su benes, intamar processos in le justitia, prender le initiativa del divortio tanto quanto le homine, ducer un rolo active in diverse activitates productive, de servicios e eventualmente de gestion, in fin ir e venir con ample libertate. Il habeva, sin dubita, certe limitationes. Assi, per exemplo, si […] nos trova feminas qui exerce functiones administrative o sacerdotal del quales depende benes e personas pertinente al palatio e al templos, isto diminue multo in le periodos posterior. Mesmo pro le Imperio Ancian, le presentia de feminas in ille functiones sempre esseva quantitativemente multo inferior a illo del homines. In altere parolas, le direction del vita public sempre esseva massivemente in manos masculin; e tal tendentia se reinfortiava con le tempore. In le vita private, tamen, in terminos general, se manteneva le ample derectos del femina: equal participation in le hereditage paterne e materne, controlo sur su benes personal (mesmo quando gerite per le marito, situation satis currente), etc. Il es certe, nonobstante, que le femina esseva considerate como habente un vocation essentialmente domestic […] ligate sia al administration del domo […], sia al realisation de cargas in su ambito: fabrication de pan e cerevisia, manufactura de filos e texitos. […] Con major frequentia, esseva le homine qui interveniva in transactiones e, in general, in le gestion del patrimonio familiar, ben que le intervention directe del femina esseva considerate como alique normal in multe casos, per exemplo, al esser absente le marito, o in su incapacitate, o ancora durante le viduitate, essente le filios minor.| 2=Cardoso, Ciro Flamarion. ''Algumas visões da mulher na literatura do Egito faraônico'' ({{AC|II milênio|n}}). Citado em: ''História''. São Paulo: UNESP, 1993, v. 12. p. 103-5.<ref name=Pa71/>}} === Education === [[File:The seated scribe.jpg|thumb|vertical|Statua de un [[scriba]] sedite (IV dynastia, {{Circa|{{formatnum:2620}}-{{AC|2500|n}})|nl}}]] Le infantes (pueros e puellas) initiava lor education basic in le sino familiar; le pueros apprendeva de lor patres principios ethic, visiones del vita, conducta social, ritos popular, etc; le purass apprendeva de lor matres economia domestic, culinaria, preparation e confection de vestimentos; le purass ric poteva apprender a sonar instrumentos, cantar, dansar assi como a leger, scriber e travaliar con operationes arithmetic.{{sfn|name=ROM2018|ROM|2018}} In le processo educational del classes plus opulente on utilisava le si-nominate "Libros de Instruction", que contineva regulas pro viver ordinatemente in societate assi como elementos moral tal como justitia, sapientia, obedientia, bonitate e moderation.{{sfn|name=Al2017|Alchin|2017}} In le Antique Egypto il habeva pauc scholas functionante exclusivemente pro le education de homines del regalitate, del nobilitate o de illes qui aspirava a devenir scribas, sacerdotes, artistas, sculptores o designatores. Initiante lor studios inter le cinque e septe annos, le pueros apprendeva [[lectura]] e [[scriptura]], [[historia]] e [[geographia]], [[scientia]], [[medicina]] e [[astronomia]], [[arithmetica]] e [[geometria]] e [[musica]]. Illos esseva institutiones con disciplina multo rigorose, ubi le pueros qui se comportava mal o non prestava attention esseva fustigate.<ref name=ROM2018/><ref name=Al2017/> Differente del juvenes del classes opulente qui ibat al schola, le juvene filios de paisanos, piscatores e artisanos apprendeva ab un etate tener le officios de lor patres pro que assi illes poteva succeder los.{{sfn|Parsons|2017b}} === Hierarchia social === [[File:Egypt Queen Pharaoh Hatshepsut statue.jpg|thumb|vertical|Le [[pharaon]] exprimeva le proprie vita de Egypto e esseva le culmine del hierarchia. In le foto statua de [[Hatshepsut]], in le [[Museo Egyptie (Cairo)|Museo Egyptie]] de [[Cairo]]]] Al culmine del hierarchia social esseva le [[pharaon]], qui possedeva poteres absolute, prendente decisiones militar, religiose, economic e judicial,{{sfn|name=Bra103|Braick|2006|p=103}} ultra esser le proprietario nominal de tote le terras.<ref name=Go53/>{{sfn|name=Be22|Besozzi|2005|p=22}} In le periodos de inundation le pharaon ordinava que le population exerceva altere functiones como, per exemplo, le construction de obras public.{{sfn|Shaw|1995|p=141}} Durante que vive, le pharaon esseva considerate como un personification del deo [[Horus]], durante que su antecessor defuncte esseva associate a [[Osiris]], patre de Horus, habeva o non relation de consanguinitate inter le soveranos. A partir del V dynastia egyptie le reges se presenta tamben como filios de [[Ra]], le deo solar.{{sfn|name=Pe28|Pedro|2005|p=28}} Le pharaones possedeva multe feminas e filios. Su femina principal, denominate ''hemet nesut'', "sposa del rege", poteva esser su soror o un de su filias. Le pharaones possedeva diverse insignias: le ''pschent'' (le union del coronas del [[Alte Egypto|Alte]] e [[Basse Egypto]]), le [[sceptro]]s ''crossa'' e [[flagello]], le ''nemes'' (ornamento pro le capite decorate con un colubra e un vulture que symbolisava, respectivemente, le Basse e Alte Egypto) e le barba posticie. Illo poteva esser symbolicamente traducite como [[sphinge]], e esseva associate a animales como le panthera, le leon e le bove. Le parola pharaon, veniente del egyptie ''per aâ'', significa "Casa Grande". Illo deveniva le nomine official del chefs de Egypto solmente durante le XVIII dynastia egyptie, proque usque tunc habitualmente le lideres se refereva a se mesme como ''nesu'' (rege) o ''neb'' (senior). A partir del V dynastia egyptie le [[titulatura regal egyptie|titulatura]] del reges includeva cinque nomines regal: nomine de [[Horus]], nomine del Duo Mestressas, nomine de Horus de Auro, prenomine e nomine.<ref name=Be22/> Infra le pharaon e su familia in le pyramide social se trovava le gruppo denominate como "[[classe social|classe]] del faldetta blanc" (o classe del dominantes), in referentia al vestimento de lino decorate que illes portava.{{sfn|Billard|1978|p=109}} Primarimente veniva le nomarchas e vesires. Le nomarchas administrava le provincias imperial durante que le vesires controlava le collecta de impostos, fiscalisava le obras public, le granarios regal, participava in le alte tribunal de justitia e dirigeva le policia e le truppas. Infra istes esseva le sacerdotes qui administrava le templos, cultos e le festas religiose, esseva consilieros del pharaones e usufrueva de terras, exemption de impostos e prestigio. Multo importante pro le machina bureaucratic del governamento, le [[scriba]]s colligeva impostos, organisava le leges e le scriptura, determinava le valor del terras, copiava poemas, hymnos e historias, scribeva litteras, realisava [[censo demographic|censos populational]] e calculava le stock de alimentos, production agricola, area de terras arabile, activitates commercial, de soldatos, necessitates del palatio, etc. A partir del Imperio Nove surge un nove classe, le grande commerciantes, qui monopolisava le commercio exterior.<ref name=Go53/><ref name=Be22/> [[File:Slavebeating.jpg|thumb|left|Fustigation de un sclavo]] Infra le classes dominante se situava le classes dominate. Primarimente veniva le soldatos qui recipeva productos pro servicios prestate e prendeva predas de [[saccheo]], sed qui nunquam ascendeva a alte postos in le exercito. Infra istes veniva le [[artisano]]s ([[textura|textores]], pictores, barbitonsores, cocos, barcheros, ceramistas, sculptores, joieleros, [[ferrero]]s, etc.), qui travalia specialmente pro le pharaones, pro le nobilitate e pro le templos e pro le parve commerciantes qui vendeva lor productos in le mercatos del citates. Le paisanos (o ''fellahs'') formava le major parte del population e esseva agricultores, elevatores de boves e piscatores. Mesmo essente illes le productores, le productos agricola esseva proprietate directe del Stato, del templos o del familia nobile qui possedeva le terra.{{sfn|Manuelian|1998|p=383}} Le paisanos tamben esseva subjecte a un imposto sur le travalio e esseva obligate a travaliar in le construction de ovras public e mundation de canales in un systema simile al [[corvea]] [[Etate Media|medieval]] in Europa.{{sfn|James|2005|p=136}} Tamben illes esseva obligate a travaliar in le transportos e a vices in le exercito. Infra le paisanos veniva le base del pyramide, le [[sclavo]]s (''hemu'' e/o ''baku''{{sfn|name=Be54|Beting|2009|p=54}}). Captivos o condamnatos del justitia, illes travaliava in activitates domestic, public o religiose.{{sfn|Santiago|2006|p=96}} Illes frueva de derectos civil e apprendeva le scriptura.<ref name=Go53/><ref name=Co31/> === Vita quotidian === [[File:Lawrence Alma-Tadema Egyptian Chess Players.jpg|thumb|left|[[Nobilitate|Nobiles]] jocante un forma primitive de [[schacos]], secundo le conception artistic de [[Sir]] [[Lawrence Alma-Tadema]], (1879)]] [[File:Female topless egyption dancer on ancient ostrakon.jpg|thumb|left|Dansatrice]] [[File:Maler der Grabkammer der Nefertari 003.jpg|thumb|sinistra|'Nefertari jocante Senet', pictura del tumba del Regina [[Nefertari]] de Egypto {{-nwrap||1295|1255}}]] [[File:LowClassAncientEgyptianStatuettes.png|thumb|left|Occupationes del classes inferior]] Le majoritate del antique egyptios esseva fermeros ligate al terra. Lor habitationes esseva restringite al membros del familia immediate, e esseva construite de briccas de fango designate pro remaner fresc in le calor del die. Cata domo habeva un cocina con un tecto aperte, que contineva un mola pro moler grano e un parve furno pro panificar.{{sfnp|Manuelian|1998|p=401}} Le ceramica serviva como utensiles domestic pro le immagazinage, preparation, transporto, e consumption de alimentos, bibitas, e materias prime. Le muros esseva pingite in blanc e poteva esser coperite con tapisseria de lino tincte. Le solos esseva coperite con mattas de canna, durante que scannos de ligno, lectos elevate del terra e tabulas individual componeva le mobilario.{{sfnp|Manuelian|1998|p=403}} [[File:Ägyptischer Maler um 1400 v. Chr. 001.jpg|thumb|Le egyptios celebrava festas e festivales, accompaniate per musica e dansa.]] Le antique egyptios accordava un grande valor al hygiene e al apparentia. Le majoritate se baniaba in le Nilo e usava un sapon pastose facite de grassia animal e creta. Le homines radeva lor corpores integre pro munditia; perfumos e unguentos aromatic coperiva mal odores e leniva le pelle.{{sfnp|Manuelian|1998|p=405}} Le vestimentos esseva facite de simple folios de lino blanchite, e tanto homines como feminas del classes superior portava perruccas, joieles, e cosmeticos. Le infantes iva sin vestimentos usque al maturitate, a circa 12 annos, e a iste etate le masculos esseva circumcidite e habeva lor capites rasate. Le matres esseva responsabile del cura del infantes, durante que le patre forniva le subsistentia del familia.{{sfnp|Manuelian|1998|pp=406–407}} Musica e dansa esseva divertimentos popular pro illes qui poteva permitter se los. Instrumentos antique includeva flautas e harpas, durante que instrumentos simile a trompettas, oboes, e fistulas se developpava plus tarde e deveniva popular. In le Nove Regno, le egyptios jocava campanas, cymbalos, tamburinos, tambures, e lutos e lyras importate de Asia.{{sfnp|Music in Ancient Egypt|2003}} Le sistro esseva un instrumento musical simile a un sonalia que esseva specialmente importante in ceremonias religiose. [[File:ThebesDeirMedinaLandscape.jpg|right|thumb|Ruinas de Deir el-Medina]] Le antique egyptios frueva de un varietate de activitates de otio, includente jocos e musica. Senet, un joco de tabuliero ubi le pecias se moveva secundo le hasardo, esseva particularmente popular depost le tempores le plus antique; un altere joco simile esseva mehen, que habeva un tabuliero de joco circular. "Canes e Chacalos", anque cognoscite como 58 foros, es un altere exemplo de jocos de tabuliero jocate in le Antique Egypto. Le prime joco complete de iste joco esseva discoperite in un tumba theban del pharaon egyptio Amenemhat IV que data del XIII Dynastia.{{sfnmp|1a1=Metcalfe|1y=2018|2a1=Seaburn|2y=2018}} Jongleria e jocos de balla esseva popular con le infantes, e le lucta es anque documentate in un tumba a Beni Hasan.{{sfnp|Manuelian|1998|p=126}} Le membros ric del antique societate egyptie frueva anque del chassa, pisca, e de viages in barca. Le excavation del village de laboratores de Deir el-Medina ha resultate in un del contos le plus completemente documentate del vita communitari in le mundo antique, que se extende per quasi quatro centos annos. Il non ha un sito comparabile in le qual le organisation, interactiones social, e conditiones de travalio e de vita de un communitate ha essite studiate in tal detalio.{{sfnp|Hayes|1973|p=380}} ===Lingua=== {{AP|Lingua egyptie}} ====Disveloppamento historic==== {{Hiero | ''r n kmt''<br /> 'Lingua egyptie' | <hiero>r:Z1 n km m t:O49</hiero> | align=right | era=egypt}} Le [[lingua egyptie]] es un lingua [[Linguas afro-asiatic|afro-asiatic]] del nord strictemente ligate al [[linguas berber]] e [[linguas semitic|semitic]].{{sfnp|Loprieno|1995b|p=2137}} Le lingua egyptie antique compartiva similmente ligamines linguistic con altere linguas afro-asiatic como le [[linguas chadic]] de Africa occidental e central, le linguas [[Linguas cushitic|cushitic]] de Africa del nord-est, e le [[linguas ethio-semitic]], que se trova in Ethiopia e Eritrea.<ref>{{cite book |last1=Morkot |first1=Robert |title=The Egyptians: an introduction |date=2005 |publisher=Routledge |location=New York |isbn=0-415-27104-5 |page=10}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Schuh |first1=Russell G. |title=The Use and Misuse of Language in the Study of African History |journal=Ufahamu: A Journal of African Studies |date=1997 |volume=25 |issue=1 |pages=36–81 |doi=10.5070/F7251016656 |url=https://escholarship.org/uc/item/0qt6q69k |language=en |issn=0041-5715|doi-access=free }}</ref> Multe academicos ha acceptate un origine de phylo linguistic african post que cinque del sex subfamilias afro-asiatic, incluse le lingua egyptie, es parlate in le continente african, e solmente un in Asia.<ref>{{cite journal |last1=Mc Call |first1=Daniel F. |title=The Afroasiatic Language Phylum: African in Origin, or Asian? |journal=Current Anthropology |date=1998 |volume=39 |issue=1 |pages=139–144 |doi=10.1086/204702 |jstor=10.1086/204702 |issn=0011-3204}}</ref> Illo ha le plus longe historia cognoscite de omne lingua, habente essite scribite ab {{circa|3200}}{{nbsp}}a.Chr. usque al Medievo e remanente como un lingua parlate pro plus tempore. Le phases del egyptio antique es le [[egyptio antique]], le [[egyptio medie]] (egyptio classic), le [[egyptio tardive]], le [[Demotico (egyptio)|demotico]] e le [[lingua copte|copto]].{{sfnp|Loprieno|2004|p=161}} Le scriptos egyptie non monstra differentias dialectal ante le copto, sed illo esseva probabilemente parlate in dialectos regional circa Memphis e plus tarde Thebas.{{sfnp|Loprieno|2004|p=162}} Le egyptio antique esseva un [[lingua synthetic]], sed illo deveniva plus [[Lingua analytic|analytic]] plus tarde. Le egyptio tardive disveloppava [[Articulo (grammatica)|articulos]] definite e indefinite prefixal, que reimplaciava le ancian [[suffixo]]s inflectional. Habeva un cambio del ancian [[ordine de parolas]] [[verbo–subjecto–objecto]] a [[subjecto–verbo–objecto]].{{sfnp|Loprieno|1995b|pp=2137–2138}} Le scripturas [[Hieroglypho egyptie|hieroglyphic]], [[hieratico]] e demotic egyptie esseva eventualmente reimplaciate per le [[alphabeto copte]], plus phonetic. Le copto es ancora usate in le liturgia del [[Ecclesia Orthodoxe Copte|Ecclesia Orthodoxe Egyptie]], e tracias de illo se trova in le [[arabe egyptie]] moderne.{{sfnp|Vittman|1991|pp=197–227}} ====Sonos e grammatica==== Le egyptio antique ha 25 consonantes simile a illos de altere linguas afro-asiatic. Istos include consonantes [[consonante pharyngee|pharyngee]] e [[consonante emphatic|emphatic]], occlusivas sonor e surde, [[consonante fricativa|fricativas]] surde e [[consonante affricata|affricatas]] sonor e surde. Illo ha tres vocales longe e tres curte, que se expandeva in le egyptio tardive a circa novem.{{sfnp|Loprieno|1995a|p=46}} Le parola de base in egyptio, simile al semitico e al berber, es un [[radice semitic|radice triliteral]] o biliteral de consonantes e semiconsonantes. Suffixos es addite pro formar parolas. Le conjugation verbal corresponde al [[persona (grammatica)|persona]]. Per exemplo, le skeleto triconsonantal '''S-Ḏ-M''' es le nucleo semantic del parola 'audir'; su conjugation de base es ''sḏm'', 'ille audi'. Si le subjecto es un substantivo, suffixos non es addite al verbo:{{sfnp|Loprieno|1995a|p=74}} ''sḏm ḥmt'', 'le femina audi'. Le adjectivos es derivate de substantivos per un processo que le egyptologos appella ''[[grammatica arabe|nisbation]]'' a causa de su similitude con le arabe.{{sfnp|Loprieno|2004|p=175}} Le ordine de parolas es {{smallcaps|predicato–subjecto}} in sententias verbal e adjectival, e {{smallcaps|subjecto–predicato}} in sententias nominal e adverbial.{{sfnp|Allen|2000|pp=67, 70, 109}} Le subjecto pote esser movite al initio del sententias si illo es longe e es sequite per un pronomine resumptive.{{sfnp|Loprieno|1995b|p=2147}} Verbos e substantivos es negate per le [[particula (grammatica)|particula]] ''n'', sed ''nn'' es usate pro sententias adverbial e adjectival. Le [[accento (linguistica)|accento]] cade sur le ultime o penultime syllaba, que pote esser aperte (CV) o claudite (CVC).{{sfnp|Loprieno|2004|p=173}} ====Scriptura==== [[File:Rosetta Stone BW.jpeg|thumb|Le [[Petra de Rosetta]] ({{circa|196}} a.Chr.) permitteva al linguistas comenciar le [[dechifrumento del scripturas egyptie antique|deciframento del scripturas egyptie antique]].{{sfnp|Allen|2000|p=13}}|280x280px]] Le [[Hieroglypho egyptie|scriptura hieroglyphic]] data de {{circa|3000}}{{nbsp}}a.Chr., e es componite de centenas de symbolos. Un hieroglypho pote representar un parola, un sono, o un determinativo silente; e le mesme symbolo pote servir a differente propositos in differente contextos. Le hieroglyphos esseva un scriptura formal, usate sur monumentos de petra e in tumbas, que poteva esser tan detaliate como obras de arte individual. In le scriptura quotidian, le scribas usava un forma cursive de scriptura, appellate [[hieratico]], que esseva plus rapide e facile. Ben que le hieroglyphos formal pote esser legite in filas o columnas in ambe directiones (ben que typicamente scribite de dextra a sinistra), le hieratico esseva sempre scribite de dextra a sinistra, usualmente in filas horizontal. Un nove forma de scriptura, le [[Demotico (egyptio)|demotico]], deveniva le stylo de scriptura prevalente, e es iste forma de scriptura—insimul con le hieroglyphos formal—que accompania le texto grec sur le Petra de Rosetta.{{sfnp|Loprieno|1995a|pp=10–26}} Circa le prime seculo p.Chr., le alphabeto copte comenciava a esser usate insimul con le scriptura demotic. Le copto es un [[alphabeto grec]] modificate con le addition de alcun signos demotic.{{sfnp|Allen|2000|p=7}} Ben que le hieroglyphos formal esseva usate in un rolo ceremonial usque al quarte seculo, verso le fin solmente un pauc de sacerdotes poteva ancora leger los. Quando le institutiones religiose traditional esseva dissolvite, le cognoscentia del scriptura hieroglyphic esseva in su major parte perdite. Tentativas de dechifrar los data del periodos byzantin{{sfnp|Loprieno|2004|p=166}} e islamic in Egypto,{{sfnp|El-Daly|2005|p=164}} sed solmente in le annos 1820, post le discoperta del Petra de Rosetta e annos de recerca per [[Thomas Young (scientifico)|Thomas Young]] e [[Jean-François Champollion]], esseva le hieroglyphos [[dechifrumento del scripturas egyptie antique|substantialmente dechifrate]].{{sfnp|Allen|2000|p=8}} ===Litteratura=== {{AP|Litteratura egyptie antique}} [[File:Minnakht 01.JPG|thumb|Hieroglyphos sur un stela in le [[Louvre]], {{circa|1321}} a.Chr.]] Le scriptura appareva prime in association con le regalitate sur etiquettas e marcas pro articulos trovate in tumbas regal. Illo esseva primarimente un occupation del scribas, qui laborava in le institution ''Per Ankh'' o le Domo del Vita. Iste ultime comprendeva officios, bibliothecas (appellate Domo de Libros), laboratorios e observatorios.{{sfnp|Strouhal|1989|p=235}} Alcun del pecias le plus cognoscite del litteratura egyptie antique, como le [[Textos del Pyramides]] e del [[Textos del Sarcophagos|Sarcophagos]], esseva scribite in egyptio classic, que continuava a esser le lingua de scriptura usque a circa 1300{{nbsp}}a.Chr. Le egyptio tardive esseva parlate ab le Nove Regno in avante e es representate in documentos administrative del [[Periodo ramesside|periodo ramesside]], poesia de amor e contos, assi como in textos demotic e copte. Durante iste periodo, le tradition de scriptura habeva evolvite in le autobiographia de tumba, como illos de [[Harkhuf]] e [[Weni le Elder|Weni]]. Le genero cognoscite como ''[[Sebayt]]'' ('instructiones') esseva disveloppate pro communicar inseniamentos e guidantia de nobiles famose; le [[Papyro de Ipuwer]], un poema de lamentationes que describe [[disastro natural|disastros natural]] e agitacion social, es un exemplo famose. Le ''[[Historia de Sinuhe]]'', scribite in [[egyptio medie]], poterea esser le classico del litteratura egyptie.{{sfnp|Lichtheim|1975|p=11}} Alsi scribite in iste tempore esseva le [[Papyro Westcar]], un insimul de historias contate a [[Khufu]] per su filios relative al meravillas peractivate per sacerdotes.{{sfnp|Lichtheim|1975|p=215}} Le [[Instruction de Amenemope]] es considerate un chef-d'œuvre del litteratura del Proxime Oriente.{{sfnp|Day|Gordon|Williamson|1995|p=23}} Verso le fin del Nove Regno, le [[egyptio tardive|lingua vernacular]] esseva plus frequentemente empleate pro scriber pecias popular como le [[Historia de Wenamun]] e le [[Instruction de Any]]. Le prime conta le historia de un nobile qui es robate sur su cammino pro emer cedro de Libano e de su lucta pro retornar a Egypto. Ab circa 700{{nbsp}}a.Chr., historias narrative e instructiones, como le popular Instructiones de Onchsheshonqy, assi como documentos personal e de commercio esseva scribite in le scriptura e phase [[Demotico (egyptio)|demotic]] del egyptio. Multe historias scribite in demotico durante le periodo [[Greco-roman]] esseva situate in eras historic previe, quando Egypto esseva un nation independente governate per grande pharaones como [[Ramesses II]].{{sfnp|Lichtheim|1980|p=159}} === Religion === {{AP|Religion del Antique Egypto}} [[File:The judgement of the dead in the presence of Osiris.jpg|thumb|upright=1.35|Le Libro del Mortos esseva un guida pro le viage del defuncto in le vita post le morte.]] [[File:La Tombe de Horemheb cropped.jpg|alt=Relievo pingite de un homine sedite con pelle verde e vestimentos stricte, un homine con le capite de un chacal, e un homine con le capite de un falcon|thumb|Le deos Osiris, Anubis, e Horus in le tumba de Horemheb (KV57) in le Valle del Reges]] Le religion del Antique Egypto esseva un systema complexe de credentias e practicas que impregnava tote le vita quotidian, politic e artistic del pais desde le epocha predynastic usque al arrivata del [[christianismo]] e del [[islam]]ismo durante le periodos grecoroman e arabe. Le governamento pharaonic se basava sur le derecto divin del rege, considerate como intermediario inter le deos e le humanitate. Le pantheon egyptie esseva populate per numerose deitates con poteres supernatural, invocate pro adjuta e protection. Tamen, le deos non esseva sempre vidite como totalmente benevolente; illos debeva esser placate per offrendas, preces e rituales. Le mythos e conceptiones religiose variava e evolveva con le tempore, e le sacerdotes non tentava unificar le differente traditiones in un systema unic e coerente.<ref>{{sfnp|James|2005|p=102}}</ref><ref>{{sfnp|Redford|2003|p=106}}</ref> Iste pluralitate de ideas esseva considerate como diverse facetas del realitate plus tosto que contradictiones. Le deos esseva adorate in templos administrate per sacerdotes in nomine del pharaon. Al centro del templo se trovava le statua sacrate del deo in un sanctuario. Le templos non esseva generalmente aperite al publico; solmente durante certe festas le statua esseva portate foras pro adoration popular.<ref>{{sfnp|James|2005|p=117}}</ref> Con le tempore, specialmente post le [[Imperio Nove]], le rolo spiritual exclusive del pharaon diminuiva, e le sacerdotes developpava systemas de oraculos pro communicar directemente le voluntate del deos al populo.<ref>{{sfnp|Shaw|2003|p=313}}</ref> Le egyptios credeva que le esser human esseva componite de plure elementos: le corpore physic e aspectos spiritual como le ''ka'' (fortia vital), le ''ba'' (personalitate o anima), le ''akh'' (spirito efficiente), le ''šwt'' (umbra) e le nomine.<ref>{{sfnp|Allen|2000|pp=79,94–95}}</ref> Le corde esseva considerate le sede del pensamento e del emotiones. Post le morte, le aspectos spiritual requireva le preservation del corpore o un substituto, como un statua, pro servir de habitation permanente. Le preparation pro le vita post le morte occupava un loco central in le religion egyptie. Textos como le ''[[Libro del Mortos]]'' contineva instructiones pro guidar le defuncto in le ultra-tumba. Durante le judicio final, le corde del defuncto esseva pesate contra le pluma del veritate. Si illo esseva trovate digne, le defuncto deveniva un del "mortos benedicte" e poteva viver como un ''akh'' in harmonia con le deos; si non, su corde esseva devorate per Ammit e ille esseva annihilate.<ref>{{sfnp|Wasserman|1994|pp=150–153}}</ref> Le construction de pyramides, hypogeos e tumbas ricmente decorate reflecte iste credentias. Le preservation del corpore per mumification e le deposition de alimentos, joieles e objectos personal in le tumba garantiva le continuation del existentia in le altere vita. Initialmente solmente le pharaones habeva le derecto al immortalitate, ma durante le [[Imperio Nove]] iste sperantia se extendeva a tote le population, secundo lor medios economic. Le religion influentiava profundemente le arte egyptie, caracterisate per ordine, symmetria e representationes de deos, pharaones e symbolos sacrate. Le contactos commercial con regiones como [[Nubia]], [[Punt]], le mundo egee e le [[Proxime Oriente]] contribuiva al diffusion de elementos cultural e religiose, ma le base del systema mythologic remaneva distinctemente african. ==Cultura== ===Cocina=== [[File:Maler der Grabkammer der Itet 002.jpg|thumb|Chassa de aves salvage e aration de un campo, tumba de Nefermaat e su sposa Itet (circa 2700 a.Chr.)]] Le cocina egyptie remaneva remarcabilemente stabile trans le tempore; de facto, le cocina del Egypto moderne conserva alcun similitudes frappante con le cocina del ancianos. Le dieta de base consisteva de pan e bira, supplementate con vegetales como cibollas e alio, e fructos como dactylos e ficus. Vino e carne esseva fruite per omnes in dies de festa, durante que le classes superior se lo permitteva de un maniera plus regular. Pisces, carne, e aves poteva esser salate o siccate, e poteva esser cocite in ragout o rostite sur un grillia.{{sfnp|Manuelian|1998|pp=399–400}} ===Architectura=== {{Main|Architectura del Egypto antique}} Le architectura del Antique Egypto include alcun del structuras le plus famose in le mundo: le Grande Pyramides de Giza e le templos a Thebas. Projectos de construction esseva organisate e financiate per le stato pro scopos religiose e commemorative, sed anque pro reinfortiar le vaste poter del pharaon. Le antique egyptios esseva constructores experte; usante solmente instrumentos simple sed efficace e instrumentos de observation, le architectos poteva construer grande structuras de petra con grande accuratessa e precision que es ancora invidiate hodie.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|pp=94–97}} Le habitationes domestic de egyptios de élite e ordinari esseva construite de materiales peribile como briccas de fango e ligno, e non ha supervivite. Le paisanos viveva in domos simple, durante que le palatios del élite e del pharaon esseva structuras plus elaborate. Alcun palatios supervivente del Nove Regno, como illos in Malkata e Amarna, monstra muros e solos ricamente decorate con scenas de personas, aves, stagnos de aqua, deitates e designos geometric.{{sfnp|Badawy|1968|p=50}} Structuras importante como templos e tumbas que esseva destinate a durar pro sempre esseva construite de petra in loco de briccas de fango. Le elementos architectural usate in le prime edificio de petra a grande scala del mundo, le complexo mortuari de Djoser, include supportos de columna e architrave in le motivo de papyro e loto. Le templos egyptian antique le plus antique preservate, como illos a Giza, consiste de salas singule e claudite con placas de tecto supportate per columnas. In le Nove Regno, le architectos addeva le pylon, le patio aperte, e le sala hypostyle claudite al fronte del sanctuario del templo, un stylo que esseva standard usque al periodo greco-roman.{{sfnp|Types of temples in ancient Egypt|2003}} Le architectura de tumba le plus antique e popular in le Regno Antique esseva le mastaba, un structura rectangular con tecto platte de bricca de fango o petra construite super un camera de sepultura subterranee. Le pyramide a scalones de Djoser es un serie de mastabas de petra accumulate le un super le altere. Pyramides esseva construite durante le Regnos Antique e Medie, sed le majoritate del governantes posterior los abandonava in favor de tumbas excavate in le roca minus conspicue.{{sfnp|Dodson|1991|p=23}} Le uso del forma de pyramide continuava in capellas de tumbas private del Nove Regno e in le pyramides nubian regal de Nubia.{{sfnp|Dodson|Ikram|2008|pages=218, 275–276}} <gallery mode="packed" class="center" heights="170"> File:Model of a Porch and Garden MET DP350593.jpg|Modello de un portico e jardin domestic, circa 1981–1975 a.Chr. File:The Temple of Dendur MET DT563.jpg|Le Templo de Dendur, completate verso 10 a.Chr., Metropolitan Museum of Art (New York City) File:Philae temple at night.jpg|Le Templo de Isis de Philae, ben preservate, es un exemplo de architectura egyptie e sculptura architectural. File:Lepsius-Projekt tw 1-2-108.jpg|Illustration de varie typos de capitales, per Karl Richard Lepsius </gallery> ===Arte=== {{Vide etiam|Arte del Egypto antique|Pictura del Egypto antique|Sculptura del Egypto antique}} [[File:Menna and Family Hunting in the Marshes, Tomb of Menna MET DT10878.jpg|thumb|Menna e su familia chassante in le paludes, Tumba de Menna, circa 1400 a.Chr.]] Le antique egyptios produceva arte pro servir scopos functional. Durante plus de 3500 annos, le artistas adhereva a formas artistic e iconographia que esseva developpate durante le Regno Antique, sequente un stricte insimul de principios que resisteva al influentia estranier e al cambio interne.{{sfnp|Robins|2008|p=29}} Iste standardes artistic—lineas simple, formas, e areas platte de color combinate con le characteristic projection platte de figuras sin indication de profunditate spatial—creava un senso de ordine e equilibrio intra un composition. Imagines e texto esseva intimemente intertexite sur muros de tumbas e templos, sarcophagos, stelas, e mesmo statuas. Le Paletta de Narmer, per exemplo, exhibi figuras que pote anque esser legite como hieroglyphos.{{sfnp|Robins|2008|p=21}} A causa del regulas rigide que governava su apparentia altemente stilisate e symbolic, le arte egyptie antique serviva su scopos politic e religiose con precision e claritate.{{sfnp|Robins|2008|p=12}} [[File:Calcite Basin Supporting a Boat with Shrine00 (6).jpg|thumb|Modellos de tumbas egyptie como benes funerari]] Artisanos egyptie antique usava petra como un medio pro sculper statuas e fin relievos, sed usava ligno como un substituto economic e facile a sculper. Pigmentos esseva obtenite de minerales como mineras de ferro (ocres rubie e jalne), mineras de cupro (blau e verde), fuligine o carbon de ligno (nigre), e petra calcari (blanc). Pigmentos poteva esser miscite con gumma arabic como un ligante e pressate in panettas, que poteva esser humidificate con aqua quando necessari.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=105}} Le pharaones usava relievos pro registrar victorias in battalia, decretos regal, e scenas religiose. Citatanos commun habeva accesso a pecias de arte funerari, como statuas ushabti e libros del mortos, que illes credeva los protegerea in le vita de ultra-tumba.{{sfnp|James|2005|p=122}} Durante le Regno Medie, modellos de ligno o argilla que depingeva scenas del vita quotidian deveniva additiones popular al tumba. In un tentativa de duplicar le activitates del viventes in le vita post le morte, iste modellos monstra laboratores, domos, barcas, e even formationes militar que es representationes a scala del ideal vita post le morte.{{sfnp|Robins|2008|p=74}} Malgrado le homogeneitate del arte egyptian antique, le stylos de tempores e locos particular reflecteva a vices cambiante attitudes cultural o politic. Post le invasion del Hyksos in le Secunde Periodo Intermediari, frescos de stylo minoic esseva trovate in Avaris.{{sfnp|Shaw|2003|p=204}} Le exemplo le plus frappante de un cambio politicamente motivate in formas artistic veni del Periodo de Amarna, ubi figuras esseva radicalmente alterate pro conformar se al ideas religiose revolutionari de Akhenaten.{{sfnp|Robins|2008|p=149}} Iste stylo, cognoscite como arte de Amarna, esseva rapidemente abandonate post le morte de Akhenaten e reimplaciate per le formas traditional.{{sfnp|Robins|2008|p=158}} <gallery mode="packed" class="center" heights="170"> File:Kneeling portrait statue of Amenemhat holding a stele with an inscription 01.jpg|Statua stelophore de Amenemhat; circa 1500 a.Chr. File:Tomb of Nebamun.jpg|Fresco que depinge Nebamun chassante aves; circa 1350 a.Chr. File:Portrait head of pharaoh Hatshepsut or Thutmose III 01.jpg|Capite de portrait del pharaon Hatshepsut o Thutmose III; 1480–1425 a.Chr. File:Falcon Box with Wrapped Contents MET 12.182.5a b EGDP023129.jpg|Cassa de falcon con contento involvite; 332–30 a.Chr. </gallery> ===Costumes de sepultura=== [[File:Anubis attending the mummy of Sennedjem.jpg|thumb|Anubis, le deo associate con le mummification e le rituales de sepultura, curante un mummia]] Le antique egyptios manteneva un insimul elaborate de costumes de sepultura que illes credeva esseva necessari pro assecurar le immortalitate post le morte. Iste costumes implicava le preservation del corpore per mummification, le execution de ceremonias de sepultura, e le interramento con le corpore de benes que le defuncto usarea in le vita post le morte.{{sfnp|James|2005|p=122}} Ante le Regno Antique, corpores sepultate in fossas del deserto esseva naturalmente preservate per desiccation. Le conditiones aride e desertic esseva un beneficio durante tote le historia del Antique Egypto pro sepulturas del pauperes, qui non poteva permitter se le elaborate preparationes de sepultura disponibile pro le elite. Egyptios plus ric comenciava a sepultar lor mortos in tumbas de petra e usar mummification artificial, que implicava remover le organos interne, envolver le corpore in lino, e sepultar lo in un sarcophago de petra rectangular o un lecto de ligno. Comenciante in le Quarte Dynastia, alcun partes esseva preservate separatemente in vasos canopic.{{sfnp|Ikram|Dodson|1998|p=29}} [[File:Tutankhamun tomb photographs 4 326.jpg|thumb|upright|Un figura de ligno pingite trovate in le tumba regal de Tutankhamun]] Verso le Nove Regno, le antique egyptios habeva perfectionate le arte del mummification; le optime technica prendeva 70 dies e implicava remover le organos interne, remover le cerebro per le naso, e siccar le corpore in un mixtura de salas appellate natron. Le corpore esseva tunc involvite in lino con amuletos protective inserite inter le stratos e placiate in un sarcophago anthropoide decorate. Mummias del Periodo Tardive esseva anque placiate in cassas de mummias de cartonnage pingite. Le practicas de preservation real declinava durante le eras ptolemaic e roman, durante que un major emphase esseva placiate sur le apparentia exterior del mummia, que esseva decorate.{{sfnp|Ikram|Dodson|1998|pp=40, 51, 138}} Egyptios ric esseva sepultate con plus grande quantitates de articulos de luxo, sed tote le sepulturas, independentemente del stato social, includeva benes pro le defuncto. Textos funerari esseva frequentemente includite in le tumba, e, comenciante in le Nove Regno, anque statuas ushabti que on credeva executarea labores manual pro illes in le vita post le morte.{{sfnp|Shabtis|2001}} Rituales in le quales le defuncto esseva magicamente re-animate accompaniava le sepulturas. Post le sepultura, on expectava que le parentes vivente apportarea occasionalmente mangiar al tumba e recitarea preces in nomine del defuncto.{{sfnp|James|2005|p=124}} ==Technologia, medicina e mathematica== ===Technologia=== [[File:Egyptian glass jar.jpg|thumb|right|Le fabrication de vitro esseva un arte multo disveloppate.]] In technologia, medicina, e mathematica, le Antique Egypto attingeva un nivello relativemente alte de productivitate e sophistication. Le [[empirismo]] traditional, como evidenciate per le papyros de [[Edwin Smith Papyrus|Edwin Smith]] e de [[Ebers Papyrus|Ebers]] ({{circa|1600 a.Chr.}}), es primarimente accreditate al Egypto. Le egyptios creava lor proprie alphabeto e [[decimal|systema decimal]]. ===Faience e vitro=== Mesme ante le Regno Antique, le antique egyptios habeva disveloppate un material vitrose cognoscite como [[faience]], le qual illes tractava como un typo de petra semipreciose artificial. Le faience es un ceramica non argillose facite de [[Silicon dioxide|silica]], parve quantitates de [[Calcium oxide|calce]] e [[Sodium oxide|soda]], e un colorante, typicamente cupro.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=177}} Le material esseva usate pro facer granos de collar, tegulas, figurines, e parve mercantias. Plure methodos pote esser usate pro crear faience, sed typicamente le production involveva le application del materiales pulverisate in forma de un pasta super un nucleo de argilla, le qual esseva postea cocite. Per un technica connexe, le antique egyptios produceva un pigmento cognoscite como [[Egyptian blue|blau egyptie]], anque appellate frita blau, le qual es producite per fusion (o [[sintering|sinterisation]]) de silica, cupro, calce, e un alkali tal como natron. Le producto pote esser molite e usate como un pigmento.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=109}} Le antique egyptios poteva fabricar un grande varietate de objectos de vitro con grande habilitate, sed il non es clar si illes disveloppava le processo independentemente.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=195}} Il es anque incerte si illes faceva lor proprie vitro brute o simplemente importava lingotes pre-fabricate, le quales illes fundeva e finiva. Tamen, illes habeva expertisa technic in le confection de objectos, assi como in le addition de [[Micromineral|elementos de tracia]] pro controlar le color del vitro finite. Un gamma de colores poteva esser producite, incluse jalne, rubie, verde, blau, purpura, e blanc, e le vitro poteva esser facite o transparente o opaque.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=215}} ===Medicina=== Le problemas medic del antique egyptios derivava directemente de lor ambiente. Viver e travaliar proxime al Nilo apportava hasardos de [[malaria]] e debilitante parasitos de [[schistosomiasis]], le quales causava damnos hepatic e intestinal. Fauna salvage periculose tal como crocodiles e hippopotamos esseva anque un menacia commun. Le labores de tote le vita in le agricultura e le construction poneva tension super le spina dorsal e le articulationes, e vulneres traumatic del construction e del guerra causava un impacto significante sur le corpore. Le arena e le particulas de petra del farina molite per petra abradeva le dentes, lassante los susceptibile a [[abscess]]os (ben que le [[dental caries|carie dental]] esseva rar).{{sfnp|Filer|1995|p=94}} Le dietas del riccos esseva ric in sucros, lo que promoveva maladias [[Periodontitis|periodontal]].{{sfnp|Filer|1995|pp=78–80}} Malgrado le physicos idealisate portrayate sur le muros del tumbas, le mumias obese de multe membros del classe superior monstra le effectos de un vita de excessos.{{sfnp|Filer|1995|p=21}} Le [[life expectancy|sperantia de vita]] adulte esseva circa 35 annos pro homines e 30 pro feminas, sed attinger le edat adulte esseva difficile proque circa un tertio del population moriva in le infantia.{{efn|Le figuras es date pro le sperantia de vita ''adulte'' e non reflecte le sperantia de vita ''al nascentia.'' ({{harvp|Filer|1995|p=25}})}} [[File:Edwin Smith Papyrus v2.jpg|thumb|left|Le [[Edwin Smith Papyrus|papyro chirurgic de Edwin Smith]] describe anatomia e tractamentos medic, scribite in [[hieratic|hieratico]], {{circa|1550 a.Chr.}}.]] Le medicos del Antique Egypto esseva renominate in le ancian Oriente Proxime pro lor habilitates de sanation, e alcunos, tal como [[Imhotep]], remaneva famose multo post lor mortes.{{sfnp|Filer|1995|p=39}} Herodotus remarcava que existeva un alte grado de specialisation inter le medicos egyptie, con alcunos tractante solmente le capite o le stomaco, durante que alteres esseva medicos de oculos e dentistas.{{sfnp|Strouhal|1989|p=243}} Le formation del medicos occurreva in le institution ''Per Ankh'' o "Casa del Vita", specialmente illos con sede in [[Bubastis|Per-Bastet]] durante le Nove Regno e in [[Abydos, Egypt|Abydos]] e [[Sais, Egypt|Saïs]] in le periodo tardive. [[Medical papyri|Papyros medic]] monstra [[Empirical evidence|cognoscentia empiric]] de anatomia, vulneres, e tractamentos practic.{{sfnp|Strouhal|1989|pp=244–246}} Le vulneres esseva tractate per bandar los con carne crude, lino blanc, suturas, retes, tampones, e pannos impregnate de melle pro prevenir infectiones,{{sfnp|Strouhal|1989|p=250}} durante que [[opium]], [[thyme|thymo]], e [[Atropa belladonna|belladonna]] esseva usate pro alleviar le dolor. Le prime registros de tractamento de combustiones describe pansamentos que usava le lacte de matres de infantes mascule. Precationes esseva facite al dea [[Isis]]. Pan mucide, melle, e sales de cupro esseva anque usate pro prevenir infectiones causate per le impuritate in le combustiones.{{sfnp|Pećanac|Janjić|Komarcević|Pajić|2013|pages=263–267}} Alio e cebollas esseva usate regularmente pro promover le bon sanitate e on pensava que illos alleviava le symptomas de [[asthma]]. Le chirurgos del Antique Egypto suturava vulneres, reduceva [[broken bones|fracturas de ossos]], e amputava membros malade, sed illes recognosceva que alcun vulneres esseva tan grave que illes poteva solmente render le patiente confortabile usque al morte.{{sfnp|Filer|1995|p=38}} ===Technologia maritime=== Le prime egyptios sapeva como assemblar plancas de ligno in un [[hull (watercraft)|casco de nave]] e habeva maestrate formas avantiate de [[construction naval]] jam in 3000 a.Chr. Le [[Archaeological Institute of America]] reporta que le naves de [[Plank (wood)|plancas]] le plus ancian cognoscite es le [[Abydos boats|barcas de Abydos]].{{sfnp|Ward|2001}} Un gruppo de 14 naves discoperite in [[Abydos, Egypt|Abydos]] esseva construite de plancas de ligno "sute" insimul. Discoperite per le egyptologo David O'Connor del [[New York University]],{{sfnp|Schuster|2000}} on trovava que [[strap|corrigias]] texite habeva essite usate pro ligar le plancas insimul,{{sfnp|Ward|2001}} e [[Cyperus papyrus|cannas]] o [[Poaceae|herba]] insertate inter le plancas adjutava a sigillar le juncturas.{{sfnp|Ward|2001}} Proque le naves es omnes sepultate insimul e proxime a un edificio mortuari pertinente al [[Khasekhemwy|pharaon Khasekhemwy]], originalmente on pensava que omnes pertineva a ille, sed un del 14 naves data de 3000{{nbsp}}a.Chr., e le vasos de ceramica associate sepultate con le vascellos suggere anque datas anterior. Le nave datante de 3000{{nbsp}}a.Chr. habeva un longitude de 75 m e on pensa ora que illo forsan pertineva a un pharaon anterior, forsan un tan antique como [[Hor-Aha]].{{sfnp|Schuster|2000}} Le prime egyptios sapeva anque como assemblar plancas de ligno con [[treenail|clavos de ligno]] pro fixar los insimul, usante resina pro [[calafatage]] del juncturas. Le "[[Khufu ship|nave de Khufu]]", un vascello de 43.6 m sigillate in un fovea in le complexo de pyramides de Giza al pede del [[Great Pyramid of Giza|Grande Pyramide de Giza]] in le [[Fourth dynasty of Egypt|Quarte Dynastia]] circa 2500{{nbsp}}a.Chr., es un exemplo supervivente de dimension complete que pote haber complite le function symbolic de un [[solar barque|barca solar]]. Le prime egyptios sapeva anque como fixar le plancas de iste nave insimul con juncturas de [[mortise and tenon|morsa e tenon]].{{sfnp|Ward|2001}} [[File:Ancient Egyptian Seafaring Ship.jpg|thumb|left|Nave maritime de un expedition a Punt, de un relievo del [[Mortuary temple of Hatshepsut|templo mortuari de Hatshepsut]], Deir el-Bahari]]Se sape que grande naves maritime esseva multo usate per le egyptios in lor commercio con le citates-statos del Mediterraneo oriental, specialmente [[Byblos]] (sur le costa del Libano moderne), e in plure expeditiones al Mar Rubie verso le [[Land of Punt|Pais de Punt]]. De facto, un del prime parolas egyptie pro un nave maritime es un "Nave de Byblos", lo que originalmente definiva un classe de naves maritime egyptie usate in le ruta de Byblos; tamen, al fin del Regno Antique, le termino habeva venite a includer grande naves maritime, qualcunque esseva lor destination.{{sfnp|Wachsmann|2009|p=19}} In 1977, un ancian canal nord-sud esseva discoperite extendente se del [[Lake Timsah|Laco Timsah]] al Lacos Ballah.{{sfnp|Shea|1977|pp=31–38}} Illo esseva datate al [[Middle Kingdom of Egypt|Regno Medie del Egypto]] per extrapolation del datas de ancian sitos construite secundo su curso.{{sfnp|Shea|1977|pp=31–38}}{{efn|Vide [[Suez Canal|Canal de Suez]].}} In 2011, archeologos de Italia, le Statos Unite, e Egypto, excavante un laguna siccate cognoscite como [[Mersa Gawasis]], discoperiva tracias de un ancian porto que olim lanceava prime viages, tal como le expedition de [[Hatshepsut]] a Punt, verso le oceano aperte. Alcun del evidentias le plus evocative del sito pro le proessa maritime del antique egyptios include grande fustes de nave e centenas de pedes de cordas, facite de papyro, bobinate in enorme fardellos.{{sfnp|Curry|2011}} In 2013, un equipa de archeologos franco-egyptie discoperiva lo que on crede esser le porto le plus ancian del mundo, datante de circa 4500 annos retro, del tempore del rege Khufu, sur le costa del Mar Rubie, proxime a Wadi el-Jarf (circa 110 millias al sud de [[Suez]]).{{sfnmp|1a1=Boyle|1y=2013|2a1=Lorenzi|2y=2013}} ===Mathematica=== [[File:Senenmut-Grab.JPG|right|thumb|Facsimile del [[Astronomical ceiling of Senenmut's Tomb|carta astronomic in le tumba de Senenmut]], 18ve dynastia{{sfnp|Astronomical Ceiling|2020}}]] Le prime exemplos attestate de calculos mathematic data del periodo predynastic de [[Naqada]], e monstra un [[Egyptian numerals|systema de numerales egyptie]] plenmente disveloppate.{{efn|Le comprension del mathematica egyptie es incomplete debite al paucitate de material disponibile e al manco de studio exhaustive del textos que ha essite discoperite ({{harvp|Imhausen|2007|p=13}}).}} Le importantia del mathematica pro un egyptio educate es suggerite per un littera fictitie del Nove Regno in le qual le scriptor propone un competition erudite inter se e un altere scriba concernente le tascas de calculo quotidian tal como le contabilitate de terra, labor, e grano.{{sfnp|Imhausen|2007|p=11}} Textos tal como le [[Rhind Mathematical Papyrus|Papyro Mathematic de Rhind]] e le [[Moscow Mathematical Papyrus|Papyro Mathematic de Moscova]] monstra que le Antique egyptios poteva realisar le quatro operationes mathematic de base — addition, subtraction, [[Ancient Egyptian multiplication|multiplication]], e division — usar fractiones, calcular le areas de rectangulos, triangulos, e circulos e computar le volumines de cassas, columnas e pyramides. Illes comprendeva conceptos basic de [[Egyptian algebra|algebra]] e [[Egyptian geometry|geometria]], e poteva solver [[systems of equations|systemas de equationes]].{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=222}} Le nubianos anque exercitava un methodologia [[Trigonometry|trigonometric]] comparabile a lor homonimos egyptie.<ref>{{Cite journal |author=Armelagos, George |date=2000 |title=Take Two Beers and Call Me in 1,600 Years: Use of Tetracycline by Nubians and Ancient Egyptians |url=https://digitallibrary.amnh.org/items/482bd90a-de71-49b3-9bbc-d8ff0ab974b3 |journal=Natural History |volume=109 |issue=5 |pages=50–3 |s2cid=89542474}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Gnomons at Meroë and Early Trigonometry|first=Leo|last=Depuydt|date=1 January 1998|journal=The Journal of Egyptian Archaeology|volume=84|pages=171–180|doi=10.2307/3822211|jstor=3822211}}</ref> {{hiero | {{frac|2|3}} | <hiero>D22</hiero>| align=right| era=egypt}} Le [[Mathematical notation|notation mathematic]] esseva decimal, e basate sur signos hieroglyphic pro cata potentia de dece usque a un million. Cata un de istos poteva esser scribite tante vices como necessari pro summar le numero desirate; assi, pro scriber le numero octoginta o octocento, le symbolo pro dece o cento esseva scribite octo vices respectivemente.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=217}} Proque lor methodos de calculo non poteva tractar le majoritate del fractiones con un numerator major que un, illes debeva scriber [[Egyptian fraction|fractiones]] como le summa de plure fractiones. Per exemplo, illes resolveva le fraction ''duo quintos'' in le summa de ''un tertio'' + ''un dece-quinto''. Tabellas de valores standard facilitava isto.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=218}} Alcun [[Vulgar fraction|fractiones commun]], tamen, esseva scribite con un glypho special — le equivalente del moderne duo tertios es monstrate a dextra.{{sfnp|Gardiner|1957|p=197}} Le mathematicos del Antique Egypto cognosceva le [[Pythagorean theorem|theorema de Pythagoras]] como un formula empiric. Illes esseva conscie, per exemplo, que un triangulo habeva un angulo recte opposite al [[hypotenuse|hypotenusa]] quando su lateres esseva in un ration de 3–4–5.{{sfnp|Strouhal|1989|p=241}} Illes esseva capace de estimar le area de un [[circle|circulo]] per subtraher un nono de su diametro e quadrar le resultato: :Area ≈ [({{frac|8|9}})''D'']² = ({{frac|256|81}})''r''² ≈ 3.16''r''², un approximation rationabile del formula {{nowrap|'''[[Pi|π]]'''''r''²}}.{{sfnmp|1a1=Strouhal|1y=1989|1p=241|2a1=Imhausen|2y=2007|2p=31}} == Notas == <references group="lower-alpha"/> {{ref}} {{traduction|en|Ancient Egypt|439875029}} {{traduction|es|Antiguo Egipto|89395803}} [[Categoria:Egypto antique| ]] 2q3pblly76i76mln6de7exre2bixns5 697344 697343 2026-06-20T21:07:28Z Tim Ocean 30221 /* Arte */ mienales? 697344 wikitext text/x-wiki {{eminente}} {{infobox/articulo/generic}} [[File:Tutmask.jpg|thumb|right|Le mascara del pharaon [[Tutankhamun]], un artefacto iconic del [[pharoan]] del Egypto e (per isto) le governamento e cultura del egypto antique.]] Le '''Egypto antique'''{{linfo}} esseva un [[civilisation]] del est de Nord-Africa, concentrate preter le fluvio [[Nilo]] in le [[Etate de Bronzo]] in lo que hodie es le pais de [[Egypto]]. Le civilisation egyptian se formava circa [[3150 a.Chr.]] con le unification politic de [[Egypto Alte]] e [[Egypto Basse]] sub le prime [[pharaon]]. Le historia del Egypto ancian occurreva in un serie de regnos stabile, separate de eras de instabilitate nominate le ''evos intermediate''. Le tres regnos principe esseva le [[Regno Ancian]], le [[Regno Medio|Regno Medie]], e le [[Regno Nove]], le final regno notabile. Le pinnaculo del civilisation esseva in le Regno Nove, in le [[regno de Ramses]]. Post su regno, le civilisation falleva lentemente, e Egypto esseva conquirite per un succession de poteres estranier in iste etate tarde. Le dynastia final esseva le [[Dynastia Ptolemaic]], fundate per [[Ptolemeo I|Ptolemeo Soter]], un general de [[Alexander le Grande|Alexandro le Grande]]. Le Dynastia Ptolemaic durava usque [[30 a.Chr.]], quando esseva capturate per le [[Imperio Roman]] e deveniva un [[Aegyptus|provincia roman]]. Le successo del civilisation egyptie esseva partialmente pro su habilitate de adaptar-se al conditiones del [[Valle del Nilo]]. Le prediction del [[Inundation|inundationes]] e le [[irrigation]] controlate del valle fertile produceva surplus de recoltas, que duceva a un [[disvellopament social|disveloppamento social]] e [[cultura]]l. Con ressources disponibile, le governamento patrocinava le exploitation mineral del valle e [[deserto]] ambiente, le disveloppamento de un del prime systemas de scriber ([[hieroglyphico]]s); le organisation de projectos massive de [[construction]] e [[agricultura]]; commercio con regiones ambiente; e un [[fortia armate]] que poteva batter inimicos estranier e asserer controlo egyptian. Lo que motivava e organisava iste activitate esseva un [[bureaucratia]] de [[scriba]]s, capites religiose, e administratores sub le controlo de un pharaon qui assecurava le cooperation e unitate del gente egyptian con un systema elaborate de credentias religiose. Le complimentos plure de Egypto ancian include le creation del technicas de [[metition|metir]], construction, e de facer petrerias, que facilitava le creation de [[pyramide]]s, [[templo]]s, e [[obelisco]]s; un systema de [[mathematica]]; un systema practic e effective de [[medicina]]; systemas de [[irrigation]] e technicas de production agricultural; le prime [[nave]]s cognoscite; [[vitro]]; nove formas del [[litteratura]]; e le prime [[tractato de pace]] cognoscite. Su arte e architectura esseva copiate largemente, e su antiquitates portate al areas distante del mundo. Le [[ruina]]s de su monumentos ha inspirate le imaginationes de viagiatores e scriptores per seculos. Un respecto nove verso antiquitates e excavationes in le prime annos del etate moderne causava le investigation scientific del civilisation egyptian e un appreciation melior de su legato cultural. == Historia == {|class="infobox" style="font-size: 95%; text-align: center; background:#FFFFEB;" |- |style="border-bottom:1px solid #FFF; background:#FFFFEB;"|'''Antique Egypto<br />[[Annexo:Lista de pharaones de Egypto|Dynastias e pharaones]]''' |- |[[Periodo predynastic de Egypto|Periodo predynastic]] |- |[[Periodo protodynastic de Egypto|Periodo protodynastic]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|''[[Periodo archaic de Egypto|'Periodo archaic']]'': [[Dynastia I de Egypto|I]]-[[Dynastia II de Egypto|II]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Regno Antique de Egypto|Regno Antique]]''': [[Dynastia III de Egypto|III]] [[Dynastia IV de Egypto|IV]] [[Dynastia V de Egypto|V]] [[Dynastia VI de Egypto|VI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Prime periodo intermedie de Egypto|'''I''' PI]]: [[Dynastia VII de Egypto|VII]] [[Dynastia VIII de Egypto|VIII]] [[Dynastia IX de Egypto|IX]] [[Dynastia X de Egypto|X]] [[Dynastia XI de Egypto|XI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Regno Medie de Egypto|Regno Medie]]''': [[Dynastia XI de Egypto|XI]] [[Dynastia XII de Egypto|XII]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Secunde periodo intermedie de Egypto|'''II''' PI]]: [[Dynastia XIII de Egypto|XIII]] [[Dynastia XIV de Egypto|XIV]] [[Dynastia XV de Egypto|XV]] [[Dynastia XVI de Egypto|XVI]] [[Dynastia XVII de Egypto|XVII]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Imperio Nove de Egypto|Imperio Nove]]''': [[Dynastia XVIII de Egypto|XVIII]] [[Dynastia XIX de Egypto|XIX]] [[Dynastia XX de Egypto|XX]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Tertie periodo intermedie de Egypto|'''III''' PI]]: [[Dynastia XXI de Egypto|XXI]] [[Dynastia XXII de Egypto|XXII]] [[Dynastia XXIII de Egypto|XXIII]] [[Dynastia XXIV de Egypto|XXIV]] [[Dynastia XXV de Egypto|XXV]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Periodo tardive de Egypto|Periodo tardive]]''': [[Dynastia XXVI de Egypto|XXVI]] [[Dynastia XXVII de Egypto|XXVII]] |- |[[Dynastia XXVIII de Egypto|XXVIII]] [[Dynastia XXIX de Egypto|XXIX]] [[Dynastia XXX de Egypto|XXX]] [[Dynastia XXXI de Egypto|XXXI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Periodo Hellenistic de Egypto|Periodo Hellenistic]]''': |- |[[Dynastia Macedonic de Egypto|Macedonic]]. [[Dynastia Ptolemaic|Ptolemaico]] |- |style="border-top: 1px solid #ddd;"|'''[[Periodo Roman de Egypto|Periodo Roman]]''' |} Le obtention de un chronologia exacte del antique Egypto es un carga complexe. Existe diverse criterios de datation inter [[egyptologo]]s, con divergentias de alcun annos in le ultime periodos, de decennios al principio del Imperio Nove e de quasi un seculo durante le [[Regno Antique]] (vide: [[Chronologia del Antique Egypto]]). Le prime problema surge per le facto que le egyptios non utilisava un systema de datation homogenee: illes non habeva un concepto de un era simile al [[Anno Domini]], o le costume de nominar le annos, como in [[Mesopotamia]] (vide [[Limmu]]). Illes datava con referentia al regnatos del diverse pharaones, superponente possibilemente le interregnos e le epochas de [[corregentia]]. Un problema addite surge al comparar le distincte [[Listas Regal]] de [[pharaon]]es, proque illos es incomplete o con datos contradictori, mesme in le proprie texto. Le operas del melior historico antique super Egypto, [[Manethon]], se perdeva e nos los cognosce solmente a transverso de [[epitome]]s de scriptores posterior como [[Flavio Josepho]], [[Eusebio de Cesarea]], [[Sexto Julio Africano]] o le monacho [[Georgio Syncello]]. Infortunatemente le datas de alcun regnatos varia de un autor a un altere. ==== Comenciamentos ==== Le evidentias [[archeologia|archeologic]] indica que le civilisation egyptie comenciava circa le VI millennio a.Chr., durante le [[Neolithico]], quando se stabiliva le prime populatores (vide le [[Periodo predynastic de Egypto|periodo predynastic]]). Le fluvio [[Nilo]], circa le qual se stabiliva le population, ha essite le linea de referentia pro le [[Cultura del Antique Egypto|cultura egyptie]] depost que le [[nomade]]s [[Chassa-collection|chassatores-collectores]] comenciava a viver in su ripas durante le [[pleistoceno]]. Le tracias de iste prime populatores remaneva in le objectos e signos gravate in le roccas al longe del valle del Nilo e in le [[oases]]. Al longe del Nilo, in le [[Mesolithico|XI millennio a.Chr.]], una cultura de collectores de grano habeva essite substituite per un altere de [[chassa]]tores, [[piscator]]es e collectores qui usava [[Etate de Petra|instrumentos de petra]]. Le studios tamben indica stabilimentos human in le sud-west de Egypto, vicin al frontiera con [[Sudan]], ante 8000 a.Chr. Le evidentia [[geologia|geologic]] e studios [[climatologia|climatologic]] suggere que le cambios del [[climate]], circa 8000 a.Chr., comenciava a [[Desertification|desiccar]] le terras de chassa e pastura de Egypto, conformante paulatim le [[deserto del Sahara]]. Le tribos del region tendeva a aggruppar se in le vicinitate del fluvio, ubi surgeva parve vicos que developpava un economia agricola. Il ha evidentias de pastura e del cultivation de [[cereal]]es in le est del Sahara in le VII millennio a.Chr. Circa 6000 a.Chr., jam habeva apparite in le valle del Nilo le [[agricultura]] organisate e le construction de grande vicos. Al mesme tempore, in le sud-west illes se dedicava al elevamento de bestial e tamben construeva. Le [[mortero de calce]] se usava jam in 4000 a.Chr. Es le denominate periodo predynastic, que comencia con le cultura de [[Naqada]]. Inter 5500 e 3100 a.Chr., durante le Predynastico, le parve stabilimentos prosperava al longe del Nilo. In 3300 a.Chr., momentos ante le [[Dynastia I|prime dynastia]], Egypto esseva dividite in duo regnos, cognoscite como [[Alte Egypto]] (''Ta Shemau'') e [[Basse Egypto]] (''Ta Mehu'').<ref>{{cita libro|autor=Adkins, L. and Adkins, R.|título=The Little Book of Egyptian Hieroglyphics|url=https://archive.org/details/littlebookofegyp0000adki_b9s5|año=2001|isbn =0-340-79485-2|editorial = Londres: Hodder and Stoughton}}</ref> Le frontiera inter ambes se situava in le actual zona de [[Cairo]], al sud del [[delta del Nilo]]. Le historia de Egypto, como Stato unificate, comencia circa 3050 a.Chr. con [[Menes]] ([[Narmer]]), qui unificava le Alte e le Basse Egypto e esseva su prime rege. Le [[Cultura del Antique Egypto|cultura]] e [[Costumes del Antique Egypto|costumes]] egyptie esseva notabilemente stabile e a pena variava in quasi 3000 annos, includente [[Mythologia egyptie|religion]], [[Arte del Antique Egypto|expression artistic]], architectura e structura social. Le chronologia del reges egyptie comencia in ille epocha. Le [[Annexo:Lista de pharaones de Egypto|chronologia conventional]] es le acceptate durante le [[Seculo XX|20e seculo]], sin includer alcun del revisiones que se ha facite in ille tempore. Mesme in un mesme travalio, le archeologos offere frequentemente, como possibile, varie datas e mesme varie chronologias, e pro isto pote haber discrepantias inter le datas monstrate in le distincte fontes. Tamben se da varie possibile transcriptiones del nomines. Traditionalmente le [[egyptologia]] classifica le historia del civilisation pharaonic dividite in dynastias, sequente le structura narrative del [[epitome]]s del ''[[Aegyptiaca]]'' (''Historia de Egypto''), del sacerdote egyptie [[Manethon]]. ==== Periodo predynastic ==== {{AP|Periodo Predynastic de Egypto|l1=Periodo predynastic}} {{VT|Naqada I|Naqada II}} In le periodo predynastic (c. 5500 a.Chr.-3300 a.Chr.) le prime populatores de [[Egypto]] attingeva le ripas del [[fluvio Nilo]], tunc un conglomerato de paludes e foco de [[malaria]], in lor fuga del crescente desertification del [[Sahara]]. [[File:Egypte louvre 316.jpg|thumb|Un typic Naqada II vasa decorate con gazellas. (Periodo predynastic)]] On sape per le restos archeologic que in le antiquitate le [[Sahara]] habeva un climate mediterranee, plus humide que le actual. In le massivos del [[Ahaggar]] e le [[Tibesti]] habeva abundante vegetation. Pro ille populatores, le Sahara serea un extense steppa con grande herbivores a chassar. Le culturas saharian es, in grande mesura, incognite, sed non pro isto inexistente. Le successive phases del [[neolithico]] es representate per le culturas de [[El Fayum]], verso 5000 a.Chr., le cultura [[tasiense]], verso 4500 a.Chr. e le cultura de [[Merimde]], verso 4000 a.Chr. Tote illos cognosce le petra polite, le ceramica, le agricultura e le elevamento de bestial. Le base del economia esseva le agricultura que se realisava profitante le [[limo]], fertilisante natural que apportava le annue inundationes del fluvio Nilo. Post iste culturas appareva le [[badariense]] e le amratiense o [[Naqada I]], inter 4000 e 3800 a.Chr. Verso le anno 3600 a.Chr. surge le gerzeense o [[Naqada II]], que se diffunde per tote Egypto, unificante lo culturalmente. Iste consonantia cultural ducera al unitate politic, que surgera post un periodo de luctas e alianzas inter clanes pro imponer lor suprematia. Pro attinger major efficacia e production, verso 3500 a.Chr., comenciava a realisar se le prime operas de canalisation e surge le scriptura con [[hieroglyphico]]s in [[Abydos]]. In iste epocha comenciava le proto-Statos: Le prime communitates faceva habitabile le pais e se organisava in regiones appellate [[nomo]]s. Le habitantes del Delta habeva un organisation feudal e arrivava a stabilir duo regnos con duo chefs o monarchas respectivemente. Un regno esseva stabilite in un loco paludose, que se appellava ''regno del Junco'' e habeva como symbolo un thallo de junco. Su capital esseva [[Buto]]; illes habeva un [[cobra]] como [[totem]]. Le altere regno habeva como capital [[Busiris (Basse Egypto)|Busiris]] e como totem un [[vulture]] sed su symbolo esseva un [[ape]] e arrivava a esser cognoscite como ''regno del Ape''. Ambe regnos esseva separate per un bracio del fluvio Nilo. Le ''regno del Ape'' conquireva le ''regno del Junco'' de maniera que le Delta remaneva unificate. Sed alcun del vincitos fugiva pro stabilir se in le zona del [[Alte Egypto]] ubi illes fundava citates dante les le mesme nomine que illos que illes habeva lassate in le Delta. Pro isto multe citates de iste epocha ha nomines simile in le Alte e Basse Egypto. Iste gente prosperava considerabilemente usque a arrivar a organisar se in un Stato. ==== Periodo protodynastic ==== {{AP|Periodo protodynastic de Egypto|l1=Periodo protodynastic}} {{VT|Naqada III}} [[File:Egypte louvre 321.jpg|thumb|Paletta ceremonial de epocha protodynastic. [[Louvre]].]] Le protodynastico (c. 3300-3050 a.Chr.) es considerate le phase final del periodo predynastic, tamben cognoscite como [[dynastia 0]], predynastico tardive, o periodo Naqada III. Illo es regite per governantes del [[Alte Egypto]] qui residera in [[Thinis]], se face representar con un [[serekh]] e adora [[Horus]]. Le nomine de iste reges figura in le [[Petra de Palermo]], gravate 700 annos postea. In iste periodo surge le prime authentic citates, tal como Thinis, [[Nubet]], [[Nekheb]], [[Nekhen]], etc. Es typic de iste epocha le magnific vasas taliate in petra, cultellos e palettas ceremonial, o le capites de macias votive. [[Narmer]] poteva esser le ultime rege de iste epocha, e le fundator del dynastia I. ==== Periodo Archaic ==== {{AP|Periodo archaic de Egypto|l1=Periodo Archaic}} [[File:CeremonialFlintKnife-Djer.png|thumb|Cultello ceremonial de epocha archaic. Royal Ontario Museum.]] Le periodo archaic (c. 3050-2890 a.Chr.) seque le predynastico, al fin del qual Egypto se trovava dividite in parve regnos; le principales esseva: illo de [[Hieraconpolis]] (Nekhen) in le [[Alte Egypto]] e illo de [[Buto]] (Pe) in le [[Basse Egypto]]. Le processo de unification esseva realisate per le reges de Hieraconpolis. Le tradition egyptie attribueva le unification a [[Menes]], remanente isto reflectite in le [[Listas Regal]]. Iste personage es, secundo [[Alan Gardiner]], le rege [[Narmer]], le prime [[pharaon]] del qual on ha constantia que regnava in tote Egypto, post un serie de luctas, tal como remaneva testificate in le [[paletta de Narmer]]. Iste periodo es formate per le dynastias I e II. ==== Imperio Antique ==== {{AP|Imperio Antique de Egypto|l1=Imperio Antique}} [[File:Ancient Egypt old and middle kingdom-es.svg|thumb|Egypto durante le imperios antique e nove.]] [[File:Khafre statue.jpg|thumb|Statua de Kephren.]] [[File:All Gizah Pyramids.jpg|thumb|Le Pyramides de Giza.]] In le Imperio Antique (c. 2686-2181 a.Chr.), sub le dynastia III le capital se stabiliva definitivemente in [[Memphis (Egypto)|Memphis]], de ubi procede le denomination del pais, post que le nomine del principal templo, ''Hat Ka Ptah'' «casa del spirito de [[Ptah]]», que passava al greco como ''Aegyptos'', con le tempore designava primo le quartiero in le qual illo se trovava, postea tote le citate e plus tarde le regno. In le epocha del tertie dynastia comenciava le costume de eriger grande [[Pyramide (architectura)|pyramides]] e monumental conjunctos in petra, gratias al pharaon [[Djoser]]. Tamben le grande pyramides de [[Giza]], attribuite al pharaones [[Cheops]], [[Kephren]] e [[Mycerino]] se data in iste periodo. Le [[dynastia V]] marca le ascension del alte clero e le influente governatores local ([[Nomarcha|nomarchas]]), e durante le longe regnato de [[Pepy II]] se accentuara un epocha de forte decentralisation, denominate [[prime periodo intermedie de Egypto]]. Le Imperio Antique comprende le dynastias III a VI. ==== Prime Periodo Intermedie ==== {{AP|Prime Periodo Intermedie de Egypto|l1=Prime periodo intermedie}} Iste periodo (c. 2181-2050 a.Chr.) esseva un epocha ubi le poter esseva decentralisate e se transfere inter le Imperio Antique e le Imperio Medie. Comprende desde le dynastia VII usque al medie del dynastia XI, quando Mentuhotep II reunificava le pais sub su commando. Malgrado le decadentia, iste epocha se distingueva per un grande florescentia litterari, con textos doctrinal o didactic, que monstra le grande cambio social. Le importante cambio de mentalitate, assi como le crescentia del classes medie in le citates originava un nove conception del credentias, reflectente se in le apparition del denominate [[Textos del Sarcophagos]]. [[Osiris]] se converteva in le divinitate plus popular, con [[Montu]] e [[Amon (mythologia)|Amon]]. Le [[nomo]]s de [[Heracleopolis]] e [[Thebas (Egypto)|Thebas]] se constitueva como hegemonic, imponente se finalmente iste ultime. Es le dynastias VII a XI. [[File:MentuhotepII-FuneraryStatue-CloseUp MetropolitanMuseum c.jpg|thumb|Mentuhotep II. [[MMNY]].]] ==== Imperio Medie ==== {{AP|Imperio Medie de Egypto|l1=Imperio Medie}} [[File:Egypte louvre 231 visage.jpg|thumb|Amenemhat III, le ultime monarcha grande del Imperio Medie.]] On considera que le Imperio Medie (c. 2050-1750 a.Chr.) se initia con le reunification de Egypto sub [[Mentuhotep II]]. Es un periodo de grande prosperitate economic e expansion exterior, con pharaones pragmatic e interprendente. Iste periodo es formate per le fin del dynastia XI e le XII. Se realisava ambitiose projectos de irrigation in [[El Fayum]], pro regular le grande inundationes del Nilo deviante lo verso le laco ''[[Moeris]]'' (El Fayum). Tamben se potentiava le relationes commercial con le regiones circumvicin african, asiatic e mediterranee. Le representationes artistic se humanisava, e se imponeva le culto al deo [[Amon (mythologia)|Amon]]. In le medie de 1800 a.Chr., le dirigentes [[hyksos]] vinceva le pharaones egyptie; lo que comenciava como un migration gradual de libyanos e cananeos verso le delta del Nilo, se transformava con le tempore in conquesta militar de quasi tote le territorio egyptie, originante le cadita del Imperio Medie. Le hyksos vinceva proque illes possedeva melior armas, e sapeva utilisar le factor surprisa. ==== Secunde Periodo Intermedie ==== {{AP|Secunde Periodo Intermedie de Egypto|l1=Secunde periodo intermedie}} In iste periodo (c. 1750-1500 a.Chr.) in Egypto dominava le governantes [[hyksos]], chefes de populos nomade del peripheria, specialmente libyos e asiaticos, qui se stabiliva in le delta, e habeva como capital le citate de [[Avaris]]. Finalmente, le dirigentes egyptie de Thebas declarava le independentia, essente denominate le dynastia XVII. Illes proclamava le «salvation de Egypto» e dirigeva un «guerra de liberation» contra le hyksos. Esseva le dynastias XIII a XVII, partialmente coetanee. [[File:Egypt Picture6.jpg|thumb|[[Ramses II]]. Imperio Nove. [[Luxor]].]] ==== Imperio Nove ==== {{AP|Imperio Nove de Egypto|l1=Imperio Nove}} Le Imperio Nove (c. 1500-1070 a.Chr.) es un periodo de grande expansion exterior, tanto in [[Asia]] —ubi illes arriva al [[Euphrates]]— como in [[Kush]] (Nubia). Le [[Dynastia XVIII de Egypto|dynastia XVIII]] comenciava con un serie de pharaones guerreros, desde [[Amosis I]] usque a [[Thutmosis III]] e [[Thutmosis IV]]. Sub [[Amenophis III]] se arrestava le expansion e se initiava un periodo de pace interne e externe. Post un periodo de debilitate monarchic, arrivava al poter le castas militar, le [[Dynastia XIX de Egypto|dynastia XIX]] o [[Ramesida]] que, fundamentalmente sub [[Seti I]] e [[Ramses II]], se monstrava energic contra le expansionista reges [[hittita]]s. Durante le regnatos de [[Merenptah]], successor de [[Ramses II]], e [[Ramses III]], del [[Dynastia XX de Egypto|dynastia XX]], Egypto habeva a confruntar le invasiones del [[populos del mar]], originari de diverse areas del [[Mar Mediterranee|Mediterraneo]] oriental ([[civilisation egee|Egeo]], [[Anatolia]]), e del [[Libia|libyos]]. [[File:Il tempio di Hatshepsut.JPG|thumb|Djeser-Djeseru (le sublime del sublimes) de [[Hatshepsut]] es le edificio principal del complexo de templos funerari in [[Deir el-Bahari]].]] Le pharaones del [[Imperio Nove de Egypto|Imperio Nove]] initiava un campania de construction a grande scala pro promover le deo [[Amon]], de qui le crescente culto se stabiliva in [[Karnak]]. Tamben illes construeva monumentos pro glorificar lor proprie complimentos, tanto real como imaginari. Hatshepsut utilisara tal hyperbole durante su regnato de quasi vinti-duo annos que esseva multo succedite, marcate per un longe periodo de pace e prosperitate, con expeditiones commercial a Punt, le restauration del retes de commercio exterior, grande projectos de construction, includente un elegante templo funerari que rivalisa con le architectura grec de mille annos plus tarde, obeliscos colossal e un [[capella]] in Karnak. [[File:SFEC EGYPT ABUSIMBEL 2006-003.JPG|thumb|Quatro statuas colossale de [[Ramses II]] flanquea le entrata de su templo de [[Abu Simbel]].]] Malgrado su complimentos, le herede de [[Hatshepsut]], su fillastro [[Thutmosis III]], tentava de rader tote tracia de su legato verso le fin del regnato, appropriante se de multe de su complimentos. Ille tamben tentava de cambiar multe traditiones stabilite que se habeva developpate al longe de seculos. Possibilemente esseva un tentativa inutile de evitar que altere feminas se deveniva pharaon e frenar assi lor influentia in le regno. Circa 1350 a.Chr., le stabilitate del Imperio pareva menaciate, ancora plus quando [[Amenhotep IV]] ascendeva al throno e institueva un serie de reformas radical, que habeva un resultato chaotic. Cambiante su nomine per illo de [[Akhenaton]], ille promoveva como deitate supreme le usque tunc obscur deitate solar [[Aton]], initiante un reforma religiose tendente al [[monotheismo]]. In parte, le monotheismo de Akhenaton esseva un producto del absolutismo regal; le vetere deos habeva disparite, sed le rege manteneva —pro su proprie beneficio politic— su rolo traditional como mediator inter le homines e le desiderios del nove deo. Le pharaon supprimeva le culto al majoritate del altere deitates e, super toto, tentava de annullar le poter del influente sacerdotes de Amon in [[Thebas (Egypto)|Thebas]], a qui ille videva como corrupte. Al transferer le capital al nove citate de Akhet-Aton (actual Amarna), Akhenaton faceva aures surde al evenimentos del Proxime Oriente (ubi le hittitas, Mitanni e le assyrios se disputava le controlo) e se concentrava unicamente in le nove religion. Le nove philosophia religiose comportava un nove stylo artistic, que accentuava le humanitate del rege super le monumentalitate. Post su morte, le culto de Aton esseva abandonate rapidemente, le sacerdotes de Amon recuperava le poter e retornava le capital a Thebas. Sub lor influentia le pharaones posterior —[[Tutankhamon]], [[Ay]] e [[Horemheb]]— tentava de rader tote mention de [[Akhenaton]] e su «heresia», ora cognoscite como le Periodo de [[Amarna]]. Circa 1279 a.Chr. ascendeva al throno [[Ramses II]], tamben cognoscite como ''le Grande''. Le sue serea un del regnatos plus longe del historia egyptie. Ille mandava construer plus templos, plus statuas e obeliscos, e ingenerar plus filios que qualcunque altere pharaon. Audace chef militar, Ramses II conduceva su armea contra le hittitas in le [[battalia de Kadesh]] (in le actual Syria); post arrivar a un puncto morte, finalmente ille acceptava un tractato de pace con le regno hittita. Es le tractato de pace plus antique registrate, circa 1258 ante Christo. Egypto se retirava del major parte de su possessiones asiatic lassante le hittitas competer, sin successo, con le crescente poter emergente de Assyria e le novemente arrivate phrygios. Le ricchessa de Egypto, totevia, se habeva convertite in un objectivo tentante pro le invasion; in particular, pro le libyos beduinos del west e le [[populos del mar]], que formava parte del potente confederation de piratas grecs del [[mar Egeo]]. Initialmente, le armea esseva capace de repeller le invasiones, sed Egypto terminava per perder le controlo de su territorios in le sud de Syria e Canaan, que in grande parte cadeva in poter del assyrios e hittitas. Le impacto del menacias externe se videva aggravate per problemas interne como le corruption, le furto del tumbas regal e le tumultos popular. Post recuperar lor poter, le summe sacerdotes del templo de [[Amon]] in Thebas habeva accumulate vaste extensiones de terra e multa ricchessa, debilitante le Stato. Le pais terminava dividite, dante initio al [[Tertie Periodo Intermedie]]. ==== Tertie Periodo Intermedie ==== {{AP|Tertie periodo intermedie de Egypto|l1=Tertie periodo intermedie}} Le Tertie Periodo Intermedie (c. 1070-656 a.Chr.) comencia con le instauration de duo dynastias de origine [[Populos libyc|libyc]] que se repartiva Egypto: un, desde [[Tanis (Egypto)|Tanis]], le biblic Zoan, in le [[Basse Egypto]], e un altere, de qui le reges prendeva le titulo de [[Summe sacerdotes de Amon]], desde [[Thebas (Egypto)|Thebas]]. Le periodo termina con le domination del reges [[Cush]]itas. Es le dynastias, partialmente coetanee, XXI a XXV. ==== Periodo tardive ==== {{AP|Periodo Tardive de Egypto|l1=Periodo Tardive}} Le periodo tardive (c. 656-332 a.Chr.) comencia con le dynastia [[Saita]], seque un dynastia nubie, un tentativa de invasion assyrie e con duo periodos de domination [[Persia|persa]], assi como con varie dynastias coetanee de governantes egyptie independente. Egypto se converteva finalmente in un [[satrapia]]. Es le dynastias XXVI a XXXI. ==== Periodo hellenistic ==== {{AP|Periodo Hellenistic de Egypto}} {{Vide etiam|Alexandro Magne|Alexandria ad Egypto|Periodo hellenistic}} [[File:Napoli BW 2013-05-16 16-24-01.jpg|left|thumb|Alexandro Magne.]] Le periodo hellenistic (332-30 a.Chr.) se initia con le conquesta de Αἴɣυπτος (''Aígyptos'') per [[Alexandro Magne]] de [[Macedonia historic|Macedonia]] in 332 a.Chr., e le arrivata al poter in 305 a.Chr. de le [[dynastia ptolemaic]], de origine macedonic. Illo fini con le incorporation de Egypto al [[Imperio roman]] post le [[battalia de Actium]], in le anno 31 a.Chr. In le anno 30 a.Chr. mori [[Cleopatra VII|Cleopatra]] e Egypto se converte in un provincia del Imperio roman. ==== Periodo Roman ==== {{AP|Periodo Roman de Egypto}} Iste periodo (30 a.Chr.-640 p.Chr.) comencia le 30 de julio del anno 30 a.Chr., [[Cesar Augusto|Octavio]] entrava in [[Alexandria]], liquidante definitivemente le independentia politic de [[Egypto (provincia romana)|Egypto]] e convertente lo in provincia [[Antique Roma|roman]]. Illo passava a su succesores le [[Imperio byzantin]] post que le Imperio roman esseva repartite le anno 395 in Occidente e Oriente, e remaneva in su manos usque al conquesta per le [[populo arabe]] del anno 640. Le ultime vestigios del traditional cultura del Antique Egypto fini definitivemente a comenciamentos del [[Seculo VI|6e seculo]], con le ultime sacerdotes de [[Isis]], qui officiava le templo del insula de [[Philae]], al proscriber se le culto al «deos pagan». == Geographia == Le geographia del Antique Egypto, tanto in su aspecto climatic como geopolitic, esseva multo simile a celle del Egypto moderne. Le territorio se organisava circum un stricte frangia fertile a ambe lateres del [[Nilo]] —includente le delta e alcun oasis disperse— durante que le resto del pais esseva coperite per vaste desertos: le libyc a occidente, le arabic a oriente e le peninsula del Sinai a nord-oriente. Iste configuration natural ha profundemente formate le civilisation egyptie, attrahente colonias preter le valle del fluvio durante que le terras adjacente remaneva inhabitabile. [[File:Ancient Egypt map-fr.svg|thumb|180px|Locos principal de Egypto antique.]] === Climate e dynamica fluvial === Egypto habeva un climate predominantemente desertic e calide. Le zonas apte pro agricultura esseva extrememente limitate, concentrate in le fertile banda del Nilo e in alcun oasis. In le antiquitate, le phenomeno de desertification progredeva lentemente, con areas como le plateau de Giza devenite desertic malgrado haber essite savanna. Le crescentia annual del Nilo esseva fundamental pro le agricultura: su inundationes depositava limo nigre que fertilisava le solo, e su variationes poteva significar tanto prosperitate como disastro pro le population. === Frontieras natural e extension territorial === Le frontieras traditional del Antique Egypto coincideva in grande mesura con los del Egypto moderne: al nord, le Mar Mediterranee; al sud, le prime cataracta del [[Nilo]]; al west, le deserto libyc; al est, le Mar Rubie e le [[Deserto del Sinai|deserto del Sinai]]. Ben que iste formationes marcava le limites del pais, le influentia egyptie se extendite occasionalmente ultra illos —al sud usque a Nubia, e verso Asia Minor e le region del [[Euphrate]] al nord e est—, ma iste expansion era sovente temporari. === Organisation administrative: le nomos === Le Antique Egypto esseva dividite in unitates administrative appellate nomos (territorios), dirigite per un nomarcha in nomine del pharaon. Iste divisiones habeva un rolo purmente administrative in periodos de forte centralisation, ma in epochas de debilitate del poter pharaonic —como durante le periodos intermedie— illos ganiava autonomia e poteva mesmo functionar como principatos independente. <center> <gallery> File:Lower Egypt Nomes 01.png|thumb|Nomos in Basse Egypto. File:UpperEgyptNomes.png|thumb|Nomos in Alte Egypto. </gallery> </center> === Regiones geographic principal === Le geographia egyptie se subdivideva in plure regiones major: le Basse Egypto (le delta) al nord, le Medio Egypto (circa Asyut), le Alte Egypto (le valle verso le sud), e Nubia, situate al sud del curso del Nilo. Le Basse Egypto esseva plus humide e de basse altitude, durante que le Alte Egypto, plus estrete e elevate, concentrava le major parte del civilisation. Nubia, ben que geographicamente externe al nucleo egyptie, manteneva relationes commercial e militar importante con le valle del Nilo. == Governamento == === Organisation politic === {{AP|Stato pharaonic}} [[File:Pharaoh with double crown.svg|197px|thumb|Le pharaon es frequentemente representate con le symbolos del poter regal.]] Le Egypto antique es un monarchia [[Theocratia|theocratic]]. Ben plus que un rege, le [[pharaon]] es simultaneemente le administrator principal, le chef del armeas, le prime magistrato e le [[Clero del Egypto antique|prestre supreme de Egypto]]. In effecto, [[Pharaon]] habeva un mission a complir: mitter in opera le regula de [[Maat]] sur Terra, es dicer, assecurar le harmonia inter le homines e le celo, esser garante del moral de su populo, contribuente assi a assecurar su eternitate. Pro exercer su controlo sur le terras e le ressources, le pharaon se appoia sur un administration composite de functionarios qui gere su affaires quotidianmente. Iste administration es dirigite per su homine de confidentia, le [[Vizir in le Egypto antique|vesir]], qui age como representante del rege e coordina le agrimensura del terras, le tresor, le projectos de construction, le systema juridic e le archivos<ref name="Manuelian358">{{harvsp|Der Manuelian|1998|p=358}}</ref>. Le territorio egyptie es dividite in quaranta-duo regiones administrative, appellate [[Nomo (Egypto antique)|nomos]], que es cata un regite per un [[nomarcha]], responsabile ante le vesir de su competentia. Le templos constitue le spina dorsal del economia egyptie. Assi, le templos es non solmente locos de culto sed illos es equalmente responsabile del collecta e del immagazinage del ricchessas del nation in un systema administrate de granarios e de tresorerias que redistribue le cereales e le benes{{sfn|Der Manuelian|1998|p=363}}. === Systema judiciari === [[File:Louvre-antiquites-egyptiennes-p1020372 Cropped and bg reduced.png|thumb|Le [[Scriba in le Egypto antique|scribas]] ha le carga de consignar le taxas e tote le documentos administrative.]] Al culmine del systema judiciari egyptie se trova officialmente le pharaon qui es cargate de promulgar le leges, de render justitia e de mantener le ordine public, un concepto que le antique egyptios denomina [[Maat]]<ref name="Manuelian358"/>. Ben que necun [[Lista de codices juridic|codice juridic]] ha supervivite, le documentos judiciari del epocha monstra que le lege egyptie es fundate sur le bon senso inter le ben e le mal que se basa ante toto sur le resolution de conflictos e sur le conclusion de accordos plus tosto que sur un insimul complexe de leges<ref name=UCJohnson/>. Consilios de ancianos, cognoscite sub le nomine de [[Kenbet]] in le Nove Imperio, es cargate de judicar localmente le affaires judiciari implicante parve creditos e conflictos minor<ref name="Manuelian358"/>. Le casos le plus grave implicante homicidios, importante operationes immobiliari e [[Pillage de tumbas egyptie|pillage de tumbas]] es inviate al ''Grande Kenbet'', presidite per le vesir o le pharaon. Le demandatores e le defendentes se representa se ipse e jura haber dicite tote le veritate. In certe casos, le Stato assume simultaneemente le rolo de procurator e de judice. Il non es alora rar que le accusato sia fustigate pro obtener confessiones e le nomines del conspiratores. Nonobstante, que le accusationes sia grave o non, le scribas judiciari prende nota per scripto del planca, del testimonios e del verdicto del caso pro referentia futur{{sfn|Oakes|2003|p=472}}. Secundo le gravitate del actos incriminate, le sententias pro le crimines minor varia de un simple multa al mutilation del facie, passante per colpos o le exilio. Le criminales le plus periculose tal como le homicidas o le piliatores de tumbas es condemnate al morte, sia per decapitation, per submersion o per impalamento. In le casos multo grave, le sanction poteva mesmo esser extendite al familia del criminal<ref name="Manuelian358"/>. A partir del Nove Imperio, le oraculos joca un rolo major in le systema judiciari rendente justitia in le affaires civil e penal. Le procedura consiste in demandar al deo un « si » o un « no » a un question concernente le benfundato de un caso. Con le supporto de un certe numero de prestres, le deo rende su judicamento seligente le un o le altere del responsas, inclinante se in avante o in retro o punctante un del responsas scripte sur un folio de [[Papyro (papiro)|papyro]] o un [[ostracon]]<ref>{{Ouvrage|langue=ia|auteur1=A. G. McDowell|titre=Village life in ancient Egypt|sous-titre=laundry lists and love songs|lieu=Oxford|éditeur=[[Oxford University Press]]|année=1999|pages totales=279|passage=168|isbn=0-19-814998-0}}</ref>. === Le armea === {{Vide anque|Armea egyptie}} Durante le Vetule Regno non habeva necessitate de un armea permanente. Quando on habeva besonio de affrontar un incursion beduin o le necessitate de un predonage, on organisava un levata; juvenes esseva dunque recrutate qui, un vice terminate le guerra, retornava a lor travalio habitual. Multo plus commun esseva totevia le recrutamento de mercenarios, in particular libyos e nubianos. Iste ultimes esseva multo appreciate como archeros. Le armea assumeva un rolo importante a partir del Medio Regno, arrivante a su culmine in le Nove Regno, periodo de grande expeditiones militar. Le armea egyptie esseva perfectemente organisate, e al guida del truppas stava sempre le pharaon, sur qui recadeva le commando absolute. Malgrado iste concentration de poter, ille, como occurreva con su poter religiose, delegava su functiones al generales. Il ha totevia multe pharaones, prime inter omnes Ramses II, qui accompaniava le truppas in battalia e frequentemente combatteva a lor latere. Le truppas esseva composte de corpores de archeros, de infanteria e de cavalleria, o pro dicer melior "carriera", iste ultime reservate principalmente al aristocraticos. Multo frequentemente in le armeas egyptie le truppa sur le carros esseva le plus numerose. Illos esseva carros legier, differente (per exemplo) de illos hittita, e veloce. Illos esseva frequentemente usate como truppa de ruptura in le armeas egyptie. Sur le carro habeva un archero sed supertoto un soldato armate de un longe lancea de guerra. Del carros egyptie on pote dicer que illos constitueva le "cavalleria legier" del armea, precisemente proque illos esseva veloce e versatile. Le egyptios habeva cognoscite le carro de guerra per le populo invasor Hyksos. == Economia == === Agricultura === Le economia del antique Egypto esseva fundamentalmente basate super le agricultura e le elevamento de animales. Le vita dependeva del cultivation de terras inundate annualmente per le [[Fluvio Nilo|Fluvio Nilo]].<ref>{{Cita libro|título=Egipto : El mundo de los faraones|url=[https://www.worldcat.org/oclc/636855248|editorial=Konemann|fecha=1997|fechaacceso=2022-05-24|isbn=3-89508-898-6|oclc=636855248|nombre=Regine|apellidos=Schulz|nombre2=Matthias|apellidos2=Seidel}}](https://www.worldcat.org/oclc/636855248|editorial=Konemann|fecha=1997|fechaacceso=2022-05-24|isbn=3-89508-898-6|oclc=636855248|nombre=Regine|apellidos=Schulz|nombre2=Matthias|apellidos2=Seidel}})</ref> Le egyptios developpava un extense systema de dicas, stagnos, e canales de irrigation que se extendeva a transverso del terra agricola. Preter ripas del fluvio, le paisanos cultivava varie typos de cereales. Le grano recoltate esseva immagazinate in granarios e postea usate pro producer pan e bira. Le principal culturas esseva frumento, hordeo, e lino. Le agricultura esseva structurate circa le cyclo annual del Nilo. Quatro phases descriptive esseva traditionalmente identificate: “perla blanc” (quando le Nilo ascendeva e inundava, apportante limo fertile), “perla nigre” (quando le aquas se retirava, lassante ric limo nigre), “esmeraldo verde” (quando le culturas germinava), e “auro rubie” (quando le campos maturava). Plus formalmente, le anno esseva dividite in tres saisons: ''Akhet'', ''Peret'', e ''Shemu''. ''Akhet'', le saison del inundation (junio a septembre), lassava un strato de limo ric in minerales sur le campos, renovante le fertilitate del solo. Durante ''Peret'' (octobre a februario), le saison del semination, le fermeros attendeva que le aquas se exhaurirea ante de ara e seminar le solo inricchite. Le irrigation esseva mantenite per canales e dicas. Finalmente, ''Shemu'' (martio a maio) esseva le saison del recolta, quando le culturas esseva colligite usante falces de ligno. In plus de cereales, le jardines egyptie produceva pisos, lenticulas, cibollas, porros, cucumeres, e lactuca, assi como uvas, dactylos, ficos, e granatas. Le bestial elevate pro carne includeva porcos, bovinos, oves, capras, aucas, e anates. Le egyptios produceva plus alimentos de lo que illes consumeva e se dedicava al excambio de benes excedentari. Le importationes ab territorios estranier includeva incenso, argento, e fin ligno de cedro. Multe commercio egyptie esseva realisate per barca al longo del Nilo e a transverso del Mediterraneo. Durante le major parte de su historia de tres millennios, le antique Egypto esseva considerate inter le regiones le plus ric del mundo antique. === Commercio === Le activitate commercial in le antique Egypto se extendeva ultra le excambio de productos agricola e materias prime. Expeditiones esseva organisate pro obtener benes de luxo e joieles pro le tresor regal del pharaones, e il ha anque evidentia de traffico de sclavos e mesmo le vendita de positiones administrative o de servicio in le templos. Un classe de agentes commercial cognoscite como ''shutiu'' realisava activitates de emption e vendita pro conto del major institutiones pharaonic tal como templos, le palatio regal, e le proprietates del corona. Illes poteva anque vender sclavos a individuos private o realisar transactiones commercial independente pro profito personal. Discoperitas archeologic in le antique citate de Balat, situate in le Oase de Dakhla, ha revelate quasi 200 tablettas de argilla e numerose inscriptiones. Iste trovatas indica que durante le fin del tertie millennio a.Chr., Balat serviva como un base de operationes e puncto de providimento pro expeditiones inviate per le pharaones a in Africa central. Iste expeditiones, a vices comprendente circa 400 homines, cercava pigmentos preciose que esseva transportate per caravana al Valle del Nilo. Le ruta commercial esseva marcate per depositos de vasos placiate a intervallos de approximatemente 30 kilometros a transverso del deserto, extendente se usque al plateau de [[Gilf Kebir|Gilf Kebir]] in le sud-west de Egypto.<ref name=":0" /> Investigatores suggere que le ruta pote haber attingite usque al region del [[Laco Chad|Laco Chad]].<ref>{{cita libro |apellido=Moreno García |nombre=Juan Carlos |capítulo=Los vendedores en el Antiguo Egipto |título=Los vendedores y las civilizaciones |editor=Felip Masó Ferrer |año=2007 |editorial=Würth España, S.A. |isbn=84-611-6707-4 |páginas=11-36}}</ref> === Administration e taxation === Pro scopos administrative, Egypto esseva dividite in unitates territorial cognoscite como ''sepats'' (nominate ''nomos'' in greco). Iste division data del periodo predynastic (ante 3100 a.Chr.), quando le nomos functionava como citate-statos autonome, e illo durava plus de tres millennios. Finalmente, le pais comprendeva 42 nomos: 20 in le Basse Egypto e 22 in le Alte Egypto. Cata nomo esseva governate per un nomarcha qui exercitava autoritate regional. Le governamento imponeva varie impostos, que esseva pagate in natura—per medio de labor o benes—post que le moneta non existeva in periodos anterior. Le vesir (''tyaty'') esseva responsabile de supervisar le systema fiscal pro conto del pharaon. Su officiales manteneva registros del reservas immagazinate e del rendimentos projectate. Le impostos esseva evalutate secundo le occupation e le productivitate: le paisanos (o plus tarde le proprietarios de terras) pagava in productos agricola; le artisanos contribueva con parte de lor benes manufacturate; le piscatores e chassatores pagava con lor capturas. Le stato exigeva anque labor de [[corvée]] del familias durante plure septimanas cata anno. Le individuos participava in operas public tal como excavation o mundation de canales, construction de templos e tumbas, e, quando necessari, expeditiones minor (a minus que prisioneros de guerra esseva disponibile pro tal cargas). Familias plus ric poteva ingagiar substitutos pro complir iste obligationes. In general, le economia del antique Egypto esseva strictemente integrate con su institutiones administrative e religiose, formante un systema centralmente organisate in le qual le agricultura, le taxation, le labor, e le commercio esseva pilares interdependente del poter e prosperitate del stato. == Societate == [[File:Figurenpaar Ägypten Museum Rietberg RAG 1.jpg|thumb|Un copula egyptie sedite]] Le societate presentava un structura fortemente [[hierarchia|hierarchisate]].{{sfn|name=Go53|Gomes|2010|p=53}}{{sfn|name=Co31|Cotrim|1999|p=31-32}} Illo esseva [[patriarchato|patriarchal]], con le homine administrante le domo, con participation del femina, e decidente le heredes per medio de su testamento. Le ancianos esseva consultate e honorate post le morte.{{sfn|name=Be19|Beting|2009|p=19}} Le maritage in le mundo egyptie esseva [[monogamia|monogame]] (ben que il ha casos de [[bigamia]] e [[poligamia]] in le corte pharaonic) e non esseva sanctionate per le religion. Non existeva un ceremonia de maritage, ni un registro de illo. Apparentemente il bastava que un copula affirmava que illes voleva cohabitar pro que le union esseva acceptate. Le homines se maritava inter le dece-sex e le dece-octo annos e le feminas circa le dece-duo o dece-quatro annos. Proque le feminas esseva le transmissores del sanguine regal, como forma de legitimation del poter, il habeva maritages inter fratres. Tamben il habeva maritages inter pharaones e un de lor filias.{{sfn|name=Be24|Besozzi|2005|p=24}} Le homines con un position economic plus elevate poteva haber, ultra le sposa legitime (''nebet-per'', "le seniora del domo"), varie [[concubina]]s, lo que esseva vidite como un signo de ricchessa. Tamen, le feminas qui habeva plus de un homine esseva occidite.{{sfn|Gomes|2010|p=55}} Le [[prostitution]] esseva un practica moralmente condemnate, sed illo esseva practicate sur le ripas del Nilo. Esseva registrate in [[papyro]]s e [[ostracon]]s le practica de favores sexual in excambio de moneta, assi como mention de relationes sexual collective, lo que duce a considerar le possibilitate del existentia de [[prostibulo]]s. In Egypto non habeva prostitution sacrate, essente le relation divinitate-sacerdotissa mermente symbolic.<ref name=Be24/> Le antique egyptios videva homines e feminas, includente le personas de tote le classes social, excepte le sclavos, como essentialmente equal ante le lege, e mesmo le plus humile paisano habeva le derecto de petition al [[Tjati|vesir]] e su corte pro reparation. Tanto homines quanto feminas habeva le derecto de posseder e vender immobiles, facer contractos, maritar se e [[divortio|divortiar se]], reciper hereditage e haber litigios in tribunal. Le cupulas poteva posseder benes in commun e proteger se con contractos de [[maritage]] in caso de divortio, que stipulava le obligationes financiari del marito verso le sposa e le infantes al fin del maritage. Le feminas habeva un grande gamma de electiones personal e opportunitates de realisation. Illas poteva esser del regalitate, travaliar in le palatio como nutrices, concubinas o [[escantion|escantiones]] (servitores de [[vino]] del pharaon) e, in le templos, ab cantatrices a sacerdotessas.{{sfn|name=Be23|Beting|2009|p=23}} Alteres exerceva poteres divin como [[Sposas divin de Amon|sposas de Amon]]. Malgrado iste libertates, le feminas frequentemente non participava in rolos official del administration, serviente solmente in rolos secundari, e non esseva tan susceptibile de esser educate como le homines.<ref name=Jo2004/> Quando le marito moriva, le feminas assumeva le direction de familia e, in le caso del pharaones, le Stato. Feminas como [[Hatshepsut]] e [[Cleopatra]] arrivava a devedir pharaones. Le feminas poteva reciper hereditage paterne. Normalmente, le filio le plus vetere assumeva le throno pharaonic post le morte de su patre, tamen, quando il habeva solmente filias como successores al throno, le plus vetere debeva maritar se pro que su marito assumeva le throno.<ref name=Be23/> [[File:CopulatingCouple-PtolemaicPeriod BrooklynMuseum.png|thumb|vertical|Arte erotic]] {{Citation2|bq=s| 1=Sia como illo vult, […] le femina esseva ''[[sui juris]]'', potente disponer liberemente de su benes, intamar processos in le justitia, prender le initiativa del divortio tanto quanto le homine, ducer un rolo active in diverse activitates productive, de servicios e eventualmente de gestion, in fin ir e venir con ample libertate. Il habeva, sin dubita, certe limitationes. Assi, per exemplo, si […] nos trova feminas qui exerce functiones administrative o sacerdotal del quales depende benes e personas pertinente al palatio e al templos, isto diminue multo in le periodos posterior. Mesmo pro le Imperio Ancian, le presentia de feminas in ille functiones sempre esseva quantitativemente multo inferior a illo del homines. In altere parolas, le direction del vita public sempre esseva massivemente in manos masculin; e tal tendentia se reinfortiava con le tempore. In le vita private, tamen, in terminos general, se manteneva le ample derectos del femina: equal participation in le hereditage paterne e materne, controlo sur su benes personal (mesmo quando gerite per le marito, situation satis currente), etc. Il es certe, nonobstante, que le femina esseva considerate como habente un vocation essentialmente domestic […] ligate sia al administration del domo […], sia al realisation de cargas in su ambito: fabrication de pan e cerevisia, manufactura de filos e texitos. […] Con major frequentia, esseva le homine qui interveniva in transactiones e, in general, in le gestion del patrimonio familiar, ben que le intervention directe del femina esseva considerate como alique normal in multe casos, per exemplo, al esser absente le marito, o in su incapacitate, o ancora durante le viduitate, essente le filios minor.| 2=Cardoso, Ciro Flamarion. ''Algumas visões da mulher na literatura do Egito faraônico'' ({{AC|II milênio|n}}). Citado em: ''História''. São Paulo: UNESP, 1993, v. 12. p. 103-5.<ref name=Pa71/>}} === Education === [[File:The seated scribe.jpg|thumb|vertical|Statua de un [[scriba]] sedite (IV dynastia, {{Circa|{{formatnum:2620}}-{{AC|2500|n}})|nl}}]] Le infantes (pueros e puellas) initiava lor education basic in le sino familiar; le pueros apprendeva de lor patres principios ethic, visiones del vita, conducta social, ritos popular, etc; le purass apprendeva de lor matres economia domestic, culinaria, preparation e confection de vestimentos; le purass ric poteva apprender a sonar instrumentos, cantar, dansar assi como a leger, scriber e travaliar con operationes arithmetic.{{sfn|name=ROM2018|ROM|2018}} In le processo educational del classes plus opulente on utilisava le si-nominate "Libros de Instruction", que contineva regulas pro viver ordinatemente in societate assi como elementos moral tal como justitia, sapientia, obedientia, bonitate e moderation.{{sfn|name=Al2017|Alchin|2017}} In le Antique Egypto il habeva pauc scholas functionante exclusivemente pro le education de homines del regalitate, del nobilitate o de illes qui aspirava a devenir scribas, sacerdotes, artistas, sculptores o designatores. Initiante lor studios inter le cinque e septe annos, le pueros apprendeva [[lectura]] e [[scriptura]], [[historia]] e [[geographia]], [[scientia]], [[medicina]] e [[astronomia]], [[arithmetica]] e [[geometria]] e [[musica]]. Illos esseva institutiones con disciplina multo rigorose, ubi le pueros qui se comportava mal o non prestava attention esseva fustigate.<ref name=ROM2018/><ref name=Al2017/> Differente del juvenes del classes opulente qui ibat al schola, le juvene filios de paisanos, piscatores e artisanos apprendeva ab un etate tener le officios de lor patres pro que assi illes poteva succeder los.{{sfn|Parsons|2017b}} === Hierarchia social === [[File:Egypt Queen Pharaoh Hatshepsut statue.jpg|thumb|vertical|Le [[pharaon]] exprimeva le proprie vita de Egypto e esseva le culmine del hierarchia. In le foto statua de [[Hatshepsut]], in le [[Museo Egyptie (Cairo)|Museo Egyptie]] de [[Cairo]]]] Al culmine del hierarchia social esseva le [[pharaon]], qui possedeva poteres absolute, prendente decisiones militar, religiose, economic e judicial,{{sfn|name=Bra103|Braick|2006|p=103}} ultra esser le proprietario nominal de tote le terras.<ref name=Go53/>{{sfn|name=Be22|Besozzi|2005|p=22}} In le periodos de inundation le pharaon ordinava que le population exerceva altere functiones como, per exemplo, le construction de obras public.{{sfn|Shaw|1995|p=141}} Durante que vive, le pharaon esseva considerate como un personification del deo [[Horus]], durante que su antecessor defuncte esseva associate a [[Osiris]], patre de Horus, habeva o non relation de consanguinitate inter le soveranos. A partir del V dynastia egyptie le reges se presenta tamben como filios de [[Ra]], le deo solar.{{sfn|name=Pe28|Pedro|2005|p=28}} Le pharaones possedeva multe feminas e filios. Su femina principal, denominate ''hemet nesut'', "sposa del rege", poteva esser su soror o un de su filias. Le pharaones possedeva diverse insignias: le ''pschent'' (le union del coronas del [[Alte Egypto|Alte]] e [[Basse Egypto]]), le [[sceptro]]s ''crossa'' e [[flagello]], le ''nemes'' (ornamento pro le capite decorate con un colubra e un vulture que symbolisava, respectivemente, le Basse e Alte Egypto) e le barba posticie. Illo poteva esser symbolicamente traducite como [[sphinge]], e esseva associate a animales como le panthera, le leon e le bove. Le parola pharaon, veniente del egyptie ''per aâ'', significa "Casa Grande". Illo deveniva le nomine official del chefs de Egypto solmente durante le XVIII dynastia egyptie, proque usque tunc habitualmente le lideres se refereva a se mesme como ''nesu'' (rege) o ''neb'' (senior). A partir del V dynastia egyptie le [[titulatura regal egyptie|titulatura]] del reges includeva cinque nomines regal: nomine de [[Horus]], nomine del Duo Mestressas, nomine de Horus de Auro, prenomine e nomine.<ref name=Be22/> Infra le pharaon e su familia in le pyramide social se trovava le gruppo denominate como "[[classe social|classe]] del faldetta blanc" (o classe del dominantes), in referentia al vestimento de lino decorate que illes portava.{{sfn|Billard|1978|p=109}} Primarimente veniva le nomarchas e vesires. Le nomarchas administrava le provincias imperial durante que le vesires controlava le collecta de impostos, fiscalisava le obras public, le granarios regal, participava in le alte tribunal de justitia e dirigeva le policia e le truppas. Infra istes esseva le sacerdotes qui administrava le templos, cultos e le festas religiose, esseva consilieros del pharaones e usufrueva de terras, exemption de impostos e prestigio. Multo importante pro le machina bureaucratic del governamento, le [[scriba]]s colligeva impostos, organisava le leges e le scriptura, determinava le valor del terras, copiava poemas, hymnos e historias, scribeva litteras, realisava [[censo demographic|censos populational]] e calculava le stock de alimentos, production agricola, area de terras arabile, activitates commercial, de soldatos, necessitates del palatio, etc. A partir del Imperio Nove surge un nove classe, le grande commerciantes, qui monopolisava le commercio exterior.<ref name=Go53/><ref name=Be22/> [[File:Slavebeating.jpg|thumb|left|Fustigation de un sclavo]] Infra le classes dominante se situava le classes dominate. Primarimente veniva le soldatos qui recipeva productos pro servicios prestate e prendeva predas de [[saccheo]], sed qui nunquam ascendeva a alte postos in le exercito. Infra istes veniva le [[artisano]]s ([[textura|textores]], pictores, barbitonsores, cocos, barcheros, ceramistas, sculptores, joieleros, [[ferrero]]s, etc.), qui travalia specialmente pro le pharaones, pro le nobilitate e pro le templos e pro le parve commerciantes qui vendeva lor productos in le mercatos del citates. Le paisanos (o ''fellahs'') formava le major parte del population e esseva agricultores, elevatores de boves e piscatores. Mesmo essente illes le productores, le productos agricola esseva proprietate directe del Stato, del templos o del familia nobile qui possedeva le terra.{{sfn|Manuelian|1998|p=383}} Le paisanos tamben esseva subjecte a un imposto sur le travalio e esseva obligate a travaliar in le construction de ovras public e mundation de canales in un systema simile al [[corvea]] [[Etate Media|medieval]] in Europa.{{sfn|James|2005|p=136}} Tamben illes esseva obligate a travaliar in le transportos e a vices in le exercito. Infra le paisanos veniva le base del pyramide, le [[sclavo]]s (''hemu'' e/o ''baku''{{sfn|name=Be54|Beting|2009|p=54}}). Captivos o condamnatos del justitia, illes travaliava in activitates domestic, public o religiose.{{sfn|Santiago|2006|p=96}} Illes frueva de derectos civil e apprendeva le scriptura.<ref name=Go53/><ref name=Co31/> === Vita quotidian === [[File:Lawrence Alma-Tadema Egyptian Chess Players.jpg|thumb|left|[[Nobilitate|Nobiles]] jocante un forma primitive de [[schacos]], secundo le conception artistic de [[Sir]] [[Lawrence Alma-Tadema]], (1879)]] [[File:Female topless egyption dancer on ancient ostrakon.jpg|thumb|left|Dansatrice]] [[File:Maler der Grabkammer der Nefertari 003.jpg|thumb|sinistra|'Nefertari jocante Senet', pictura del tumba del Regina [[Nefertari]] de Egypto {{-nwrap||1295|1255}}]] [[File:LowClassAncientEgyptianStatuettes.png|thumb|left|Occupationes del classes inferior]] Le majoritate del antique egyptios esseva fermeros ligate al terra. Lor habitationes esseva restringite al membros del familia immediate, e esseva construite de briccas de fango designate pro remaner fresc in le calor del die. Cata domo habeva un cocina con un tecto aperte, que contineva un mola pro moler grano e un parve furno pro panificar.{{sfnp|Manuelian|1998|p=401}} Le ceramica serviva como utensiles domestic pro le immagazinage, preparation, transporto, e consumption de alimentos, bibitas, e materias prime. Le muros esseva pingite in blanc e poteva esser coperite con tapisseria de lino tincte. Le solos esseva coperite con mattas de canna, durante que scannos de ligno, lectos elevate del terra e tabulas individual componeva le mobilario.{{sfnp|Manuelian|1998|p=403}} [[File:Ägyptischer Maler um 1400 v. Chr. 001.jpg|thumb|Le egyptios celebrava festas e festivales, accompaniate per musica e dansa.]] Le antique egyptios accordava un grande valor al hygiene e al apparentia. Le majoritate se baniaba in le Nilo e usava un sapon pastose facite de grassia animal e creta. Le homines radeva lor corpores integre pro munditia; perfumos e unguentos aromatic coperiva mal odores e leniva le pelle.{{sfnp|Manuelian|1998|p=405}} Le vestimentos esseva facite de simple folios de lino blanchite, e tanto homines como feminas del classes superior portava perruccas, joieles, e cosmeticos. Le infantes iva sin vestimentos usque al maturitate, a circa 12 annos, e a iste etate le masculos esseva circumcidite e habeva lor capites rasate. Le matres esseva responsabile del cura del infantes, durante que le patre forniva le subsistentia del familia.{{sfnp|Manuelian|1998|pp=406–407}} Musica e dansa esseva divertimentos popular pro illes qui poteva permitter se los. Instrumentos antique includeva flautas e harpas, durante que instrumentos simile a trompettas, oboes, e fistulas se developpava plus tarde e deveniva popular. In le Nove Regno, le egyptios jocava campanas, cymbalos, tamburinos, tambures, e lutos e lyras importate de Asia.{{sfnp|Music in Ancient Egypt|2003}} Le sistro esseva un instrumento musical simile a un sonalia que esseva specialmente importante in ceremonias religiose. [[File:ThebesDeirMedinaLandscape.jpg|right|thumb|Ruinas de Deir el-Medina]] Le antique egyptios frueva de un varietate de activitates de otio, includente jocos e musica. Senet, un joco de tabuliero ubi le pecias se moveva secundo le hasardo, esseva particularmente popular depost le tempores le plus antique; un altere joco simile esseva mehen, que habeva un tabuliero de joco circular. "Canes e Chacalos", anque cognoscite como 58 foros, es un altere exemplo de jocos de tabuliero jocate in le Antique Egypto. Le prime joco complete de iste joco esseva discoperite in un tumba theban del pharaon egyptio Amenemhat IV que data del XIII Dynastia.{{sfnmp|1a1=Metcalfe|1y=2018|2a1=Seaburn|2y=2018}} Jongleria e jocos de balla esseva popular con le infantes, e le lucta es anque documentate in un tumba a Beni Hasan.{{sfnp|Manuelian|1998|p=126}} Le membros ric del antique societate egyptie frueva anque del chassa, pisca, e de viages in barca. Le excavation del village de laboratores de Deir el-Medina ha resultate in un del contos le plus completemente documentate del vita communitari in le mundo antique, que se extende per quasi quatro centos annos. Il non ha un sito comparabile in le qual le organisation, interactiones social, e conditiones de travalio e de vita de un communitate ha essite studiate in tal detalio.{{sfnp|Hayes|1973|p=380}} ===Lingua=== {{AP|Lingua egyptie}} ====Disveloppamento historic==== {{Hiero | ''r n kmt''<br /> 'Lingua egyptie' | <hiero>r:Z1 n km m t:O49</hiero> | align=right | era=egypt}} Le [[lingua egyptie]] es un lingua [[Linguas afro-asiatic|afro-asiatic]] del nord strictemente ligate al [[linguas berber]] e [[linguas semitic|semitic]].{{sfnp|Loprieno|1995b|p=2137}} Le lingua egyptie antique compartiva similmente ligamines linguistic con altere linguas afro-asiatic como le [[linguas chadic]] de Africa occidental e central, le linguas [[Linguas cushitic|cushitic]] de Africa del nord-est, e le [[linguas ethio-semitic]], que se trova in Ethiopia e Eritrea.<ref>{{cite book |last1=Morkot |first1=Robert |title=The Egyptians: an introduction |date=2005 |publisher=Routledge |location=New York |isbn=0-415-27104-5 |page=10}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Schuh |first1=Russell G. |title=The Use and Misuse of Language in the Study of African History |journal=Ufahamu: A Journal of African Studies |date=1997 |volume=25 |issue=1 |pages=36–81 |doi=10.5070/F7251016656 |url=https://escholarship.org/uc/item/0qt6q69k |language=en |issn=0041-5715|doi-access=free }}</ref> Multe academicos ha acceptate un origine de phylo linguistic african post que cinque del sex subfamilias afro-asiatic, incluse le lingua egyptie, es parlate in le continente african, e solmente un in Asia.<ref>{{cite journal |last1=Mc Call |first1=Daniel F. |title=The Afroasiatic Language Phylum: African in Origin, or Asian? |journal=Current Anthropology |date=1998 |volume=39 |issue=1 |pages=139–144 |doi=10.1086/204702 |jstor=10.1086/204702 |issn=0011-3204}}</ref> Illo ha le plus longe historia cognoscite de omne lingua, habente essite scribite ab {{circa|3200}}{{nbsp}}a.Chr. usque al Medievo e remanente como un lingua parlate pro plus tempore. Le phases del egyptio antique es le [[egyptio antique]], le [[egyptio medie]] (egyptio classic), le [[egyptio tardive]], le [[Demotico (egyptio)|demotico]] e le [[lingua copte|copto]].{{sfnp|Loprieno|2004|p=161}} Le scriptos egyptie non monstra differentias dialectal ante le copto, sed illo esseva probabilemente parlate in dialectos regional circa Memphis e plus tarde Thebas.{{sfnp|Loprieno|2004|p=162}} Le egyptio antique esseva un [[lingua synthetic]], sed illo deveniva plus [[Lingua analytic|analytic]] plus tarde. Le egyptio tardive disveloppava [[Articulo (grammatica)|articulos]] definite e indefinite prefixal, que reimplaciava le ancian [[suffixo]]s inflectional. Habeva un cambio del ancian [[ordine de parolas]] [[verbo–subjecto–objecto]] a [[subjecto–verbo–objecto]].{{sfnp|Loprieno|1995b|pp=2137–2138}} Le scripturas [[Hieroglypho egyptie|hieroglyphic]], [[hieratico]] e demotic egyptie esseva eventualmente reimplaciate per le [[alphabeto copte]], plus phonetic. Le copto es ancora usate in le liturgia del [[Ecclesia Orthodoxe Copte|Ecclesia Orthodoxe Egyptie]], e tracias de illo se trova in le [[arabe egyptie]] moderne.{{sfnp|Vittman|1991|pp=197–227}} ====Sonos e grammatica==== Le egyptio antique ha 25 consonantes simile a illos de altere linguas afro-asiatic. Istos include consonantes [[consonante pharyngee|pharyngee]] e [[consonante emphatic|emphatic]], occlusivas sonor e surde, [[consonante fricativa|fricativas]] surde e [[consonante affricata|affricatas]] sonor e surde. Illo ha tres vocales longe e tres curte, que se expandeva in le egyptio tardive a circa novem.{{sfnp|Loprieno|1995a|p=46}} Le parola de base in egyptio, simile al semitico e al berber, es un [[radice semitic|radice triliteral]] o biliteral de consonantes e semiconsonantes. Suffixos es addite pro formar parolas. Le conjugation verbal corresponde al [[persona (grammatica)|persona]]. Per exemplo, le skeleto triconsonantal '''S-Ḏ-M''' es le nucleo semantic del parola 'audir'; su conjugation de base es ''sḏm'', 'ille audi'. Si le subjecto es un substantivo, suffixos non es addite al verbo:{{sfnp|Loprieno|1995a|p=74}} ''sḏm ḥmt'', 'le femina audi'. Le adjectivos es derivate de substantivos per un processo que le egyptologos appella ''[[grammatica arabe|nisbation]]'' a causa de su similitude con le arabe.{{sfnp|Loprieno|2004|p=175}} Le ordine de parolas es {{smallcaps|predicato–subjecto}} in sententias verbal e adjectival, e {{smallcaps|subjecto–predicato}} in sententias nominal e adverbial.{{sfnp|Allen|2000|pp=67, 70, 109}} Le subjecto pote esser movite al initio del sententias si illo es longe e es sequite per un pronomine resumptive.{{sfnp|Loprieno|1995b|p=2147}} Verbos e substantivos es negate per le [[particula (grammatica)|particula]] ''n'', sed ''nn'' es usate pro sententias adverbial e adjectival. Le [[accento (linguistica)|accento]] cade sur le ultime o penultime syllaba, que pote esser aperte (CV) o claudite (CVC).{{sfnp|Loprieno|2004|p=173}} ====Scriptura==== [[File:Rosetta Stone BW.jpeg|thumb|Le [[Petra de Rosetta]] ({{circa|196}} a.Chr.) permitteva al linguistas comenciar le [[dechifrumento del scripturas egyptie antique|deciframento del scripturas egyptie antique]].{{sfnp|Allen|2000|p=13}}|280x280px]] Le [[Hieroglypho egyptie|scriptura hieroglyphic]] data de {{circa|3000}}{{nbsp}}a.Chr., e es componite de centenas de symbolos. Un hieroglypho pote representar un parola, un sono, o un determinativo silente; e le mesme symbolo pote servir a differente propositos in differente contextos. Le hieroglyphos esseva un scriptura formal, usate sur monumentos de petra e in tumbas, que poteva esser tan detaliate como obras de arte individual. In le scriptura quotidian, le scribas usava un forma cursive de scriptura, appellate [[hieratico]], que esseva plus rapide e facile. Ben que le hieroglyphos formal pote esser legite in filas o columnas in ambe directiones (ben que typicamente scribite de dextra a sinistra), le hieratico esseva sempre scribite de dextra a sinistra, usualmente in filas horizontal. Un nove forma de scriptura, le [[Demotico (egyptio)|demotico]], deveniva le stylo de scriptura prevalente, e es iste forma de scriptura—insimul con le hieroglyphos formal—que accompania le texto grec sur le Petra de Rosetta.{{sfnp|Loprieno|1995a|pp=10–26}} Circa le prime seculo p.Chr., le alphabeto copte comenciava a esser usate insimul con le scriptura demotic. Le copto es un [[alphabeto grec]] modificate con le addition de alcun signos demotic.{{sfnp|Allen|2000|p=7}} Ben que le hieroglyphos formal esseva usate in un rolo ceremonial usque al quarte seculo, verso le fin solmente un pauc de sacerdotes poteva ancora leger los. Quando le institutiones religiose traditional esseva dissolvite, le cognoscentia del scriptura hieroglyphic esseva in su major parte perdite. Tentativas de dechifrar los data del periodos byzantin{{sfnp|Loprieno|2004|p=166}} e islamic in Egypto,{{sfnp|El-Daly|2005|p=164}} sed solmente in le annos 1820, post le discoperta del Petra de Rosetta e annos de recerca per [[Thomas Young (scientifico)|Thomas Young]] e [[Jean-François Champollion]], esseva le hieroglyphos [[dechifrumento del scripturas egyptie antique|substantialmente dechifrate]].{{sfnp|Allen|2000|p=8}} ===Litteratura=== {{AP|Litteratura egyptie antique}} [[File:Minnakht 01.JPG|thumb|Hieroglyphos sur un stela in le [[Louvre]], {{circa|1321}} a.Chr.]] Le scriptura appareva prime in association con le regalitate sur etiquettas e marcas pro articulos trovate in tumbas regal. Illo esseva primarimente un occupation del scribas, qui laborava in le institution ''Per Ankh'' o le Domo del Vita. Iste ultime comprendeva officios, bibliothecas (appellate Domo de Libros), laboratorios e observatorios.{{sfnp|Strouhal|1989|p=235}} Alcun del pecias le plus cognoscite del litteratura egyptie antique, como le [[Textos del Pyramides]] e del [[Textos del Sarcophagos|Sarcophagos]], esseva scribite in egyptio classic, que continuava a esser le lingua de scriptura usque a circa 1300{{nbsp}}a.Chr. Le egyptio tardive esseva parlate ab le Nove Regno in avante e es representate in documentos administrative del [[Periodo ramesside|periodo ramesside]], poesia de amor e contos, assi como in textos demotic e copte. Durante iste periodo, le tradition de scriptura habeva evolvite in le autobiographia de tumba, como illos de [[Harkhuf]] e [[Weni le Elder|Weni]]. Le genero cognoscite como ''[[Sebayt]]'' ('instructiones') esseva disveloppate pro communicar inseniamentos e guidantia de nobiles famose; le [[Papyro de Ipuwer]], un poema de lamentationes que describe [[disastro natural|disastros natural]] e agitacion social, es un exemplo famose. Le ''[[Historia de Sinuhe]]'', scribite in [[egyptio medie]], poterea esser le classico del litteratura egyptie.{{sfnp|Lichtheim|1975|p=11}} Alsi scribite in iste tempore esseva le [[Papyro Westcar]], un insimul de historias contate a [[Khufu]] per su filios relative al meravillas peractivate per sacerdotes.{{sfnp|Lichtheim|1975|p=215}} Le [[Instruction de Amenemope]] es considerate un chef-d'œuvre del litteratura del Proxime Oriente.{{sfnp|Day|Gordon|Williamson|1995|p=23}} Verso le fin del Nove Regno, le [[egyptio tardive|lingua vernacular]] esseva plus frequentemente empleate pro scriber pecias popular como le [[Historia de Wenamun]] e le [[Instruction de Any]]. Le prime conta le historia de un nobile qui es robate sur su cammino pro emer cedro de Libano e de su lucta pro retornar a Egypto. Ab circa 700{{nbsp}}a.Chr., historias narrative e instructiones, como le popular Instructiones de Onchsheshonqy, assi como documentos personal e de commercio esseva scribite in le scriptura e phase [[Demotico (egyptio)|demotic]] del egyptio. Multe historias scribite in demotico durante le periodo [[Greco-roman]] esseva situate in eras historic previe, quando Egypto esseva un nation independente governate per grande pharaones como [[Ramesses II]].{{sfnp|Lichtheim|1980|p=159}} === Religion === {{AP|Religion del Antique Egypto}} [[File:The judgement of the dead in the presence of Osiris.jpg|thumb|upright=1.35|Le Libro del Mortos esseva un guida pro le viage del defuncto in le vita post le morte.]] [[File:La Tombe de Horemheb cropped.jpg|alt=Relievo pingite de un homine sedite con pelle verde e vestimentos stricte, un homine con le capite de un chacal, e un homine con le capite de un falcon|thumb|Le deos Osiris, Anubis, e Horus in le tumba de Horemheb (KV57) in le Valle del Reges]] Le religion del Antique Egypto esseva un systema complexe de credentias e practicas que impregnava tote le vita quotidian, politic e artistic del pais desde le epocha predynastic usque al arrivata del [[christianismo]] e del [[islam]]ismo durante le periodos grecoroman e arabe. Le governamento pharaonic se basava sur le derecto divin del rege, considerate como intermediario inter le deos e le humanitate. Le pantheon egyptie esseva populate per numerose deitates con poteres supernatural, invocate pro adjuta e protection. Tamen, le deos non esseva sempre vidite como totalmente benevolente; illos debeva esser placate per offrendas, preces e rituales. Le mythos e conceptiones religiose variava e evolveva con le tempore, e le sacerdotes non tentava unificar le differente traditiones in un systema unic e coerente.<ref>{{sfnp|James|2005|p=102}}</ref><ref>{{sfnp|Redford|2003|p=106}}</ref> Iste pluralitate de ideas esseva considerate como diverse facetas del realitate plus tosto que contradictiones. Le deos esseva adorate in templos administrate per sacerdotes in nomine del pharaon. Al centro del templo se trovava le statua sacrate del deo in un sanctuario. Le templos non esseva generalmente aperite al publico; solmente durante certe festas le statua esseva portate foras pro adoration popular.<ref>{{sfnp|James|2005|p=117}}</ref> Con le tempore, specialmente post le [[Imperio Nove]], le rolo spiritual exclusive del pharaon diminuiva, e le sacerdotes developpava systemas de oraculos pro communicar directemente le voluntate del deos al populo.<ref>{{sfnp|Shaw|2003|p=313}}</ref> Le egyptios credeva que le esser human esseva componite de plure elementos: le corpore physic e aspectos spiritual como le ''ka'' (fortia vital), le ''ba'' (personalitate o anima), le ''akh'' (spirito efficiente), le ''šwt'' (umbra) e le nomine.<ref>{{sfnp|Allen|2000|pp=79,94–95}}</ref> Le corde esseva considerate le sede del pensamento e del emotiones. Post le morte, le aspectos spiritual requireva le preservation del corpore o un substituto, como un statua, pro servir de habitation permanente. Le preparation pro le vita post le morte occupava un loco central in le religion egyptie. Textos como le ''[[Libro del Mortos]]'' contineva instructiones pro guidar le defuncto in le ultra-tumba. Durante le judicio final, le corde del defuncto esseva pesate contra le pluma del veritate. Si illo esseva trovate digne, le defuncto deveniva un del "mortos benedicte" e poteva viver como un ''akh'' in harmonia con le deos; si non, su corde esseva devorate per Ammit e ille esseva annihilate.<ref>{{sfnp|Wasserman|1994|pp=150–153}}</ref> Le construction de pyramides, hypogeos e tumbas ricmente decorate reflecte iste credentias. Le preservation del corpore per mumification e le deposition de alimentos, joieles e objectos personal in le tumba garantiva le continuation del existentia in le altere vita. Initialmente solmente le pharaones habeva le derecto al immortalitate, ma durante le [[Imperio Nove]] iste sperantia se extendeva a tote le population, secundo lor medios economic. Le religion influentiava profundemente le arte egyptie, caracterisate per ordine, symmetria e representationes de deos, pharaones e symbolos sacrate. Le contactos commercial con regiones como [[Nubia]], [[Punt]], le mundo egee e le [[Proxime Oriente]] contribuiva al diffusion de elementos cultural e religiose, ma le base del systema mythologic remaneva distinctemente african. ==Cultura== ===Cocina=== [[File:Maler der Grabkammer der Itet 002.jpg|thumb|Chassa de aves salvage e aration de un campo, tumba de Nefermaat e su sposa Itet (circa 2700 a.Chr.)]] Le cocina egyptie remaneva remarcabilemente stabile trans le tempore; de facto, le cocina del Egypto moderne conserva alcun similitudes frappante con le cocina del ancianos. Le dieta de base consisteva de pan e bira, supplementate con vegetales como cibollas e alio, e fructos como dactylos e ficus. Vino e carne esseva fruite per omnes in dies de festa, durante que le classes superior se lo permitteva de un maniera plus regular. Pisces, carne, e aves poteva esser salate o siccate, e poteva esser cocite in ragout o rostite sur un grillia.{{sfnp|Manuelian|1998|pp=399–400}} ===Architectura=== {{Main|Architectura del Egypto antique}} Le architectura del Antique Egypto include alcun del structuras le plus famose in le mundo: le Grande Pyramides de Giza e le templos a Thebas. Projectos de construction esseva organisate e financiate per le stato pro scopos religiose e commemorative, sed anque pro reinfortiar le vaste poter del pharaon. Le antique egyptios esseva constructores experte; usante solmente instrumentos simple sed efficace e instrumentos de observation, le architectos poteva construer grande structuras de petra con grande accuratessa e precision que es ancora invidiate hodie.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|pp=94–97}} Le habitationes domestic de egyptios de élite e ordinari esseva construite de materiales peribile como briccas de fango e ligno, e non ha supervivite. Le paisanos viveva in domos simple, durante que le palatios del élite e del pharaon esseva structuras plus elaborate. Alcun palatios supervivente del Nove Regno, como illos in Malkata e Amarna, monstra muros e solos ricamente decorate con scenas de personas, aves, stagnos de aqua, deitates e designos geometric.{{sfnp|Badawy|1968|p=50}} Structuras importante como templos e tumbas que esseva destinate a durar pro sempre esseva construite de petra in loco de briccas de fango. Le elementos architectural usate in le prime edificio de petra a grande scala del mundo, le complexo mortuari de Djoser, include supportos de columna e architrave in le motivo de papyro e loto. Le templos egyptian antique le plus antique preservate, como illos a Giza, consiste de salas singule e claudite con placas de tecto supportate per columnas. In le Nove Regno, le architectos addeva le pylon, le patio aperte, e le sala hypostyle claudite al fronte del sanctuario del templo, un stylo que esseva standard usque al periodo greco-roman.{{sfnp|Types of temples in ancient Egypt|2003}} Le architectura de tumba le plus antique e popular in le Regno Antique esseva le mastaba, un structura rectangular con tecto platte de bricca de fango o petra construite super un camera de sepultura subterranee. Le pyramide a scalones de Djoser es un serie de mastabas de petra accumulate le un super le altere. Pyramides esseva construite durante le Regnos Antique e Medie, sed le majoritate del governantes posterior los abandonava in favor de tumbas excavate in le roca minus conspicue.{{sfnp|Dodson|1991|p=23}} Le uso del forma de pyramide continuava in capellas de tumbas private del Nove Regno e in le pyramides nubian regal de Nubia.{{sfnp|Dodson|Ikram|2008|pages=218, 275–276}} <gallery mode="packed" class="center" heights="170"> File:Model of a Porch and Garden MET DP350593.jpg|Modello de un portico e jardin domestic, circa 1981–1975 a.Chr. File:The Temple of Dendur MET DT563.jpg|Le Templo de Dendur, completate verso 10 a.Chr., Metropolitan Museum of Art (New York City) File:Philae temple at night.jpg|Le Templo de Isis de Philae, ben preservate, es un exemplo de architectura egyptie e sculptura architectural. File:Lepsius-Projekt tw 1-2-108.jpg|Illustration de varie typos de capitales, per Karl Richard Lepsius </gallery> ===Arte=== {{Vide etiam|Arte del Egypto antique|Pictura del Egypto antique|Sculptura del Egypto antique}} [[File:Menna and Family Hunting in the Marshes, Tomb of Menna MET DT10878.jpg|thumb|Menna e su familia chassante in le paludes, Tumba de Menna, circa 1400 a.Chr.]] Le antique egyptios produceva arte pro servir scopos functional. Durante plus de 3500 annos, le artistas adhereva a formas artistic e iconographia que esseva developpate durante le Regno Antique, sequente un stricte insimul de principios que resisteva al influentia estranier e al cambio interne.{{sfnp|Robins|2008|p=29}} Iste standardes artistic—lineas simple, formas, e areas platte de color combinate con le characteristic projection platte de figuras sin indication de profunditate spatial—creava un senso de ordine e equilibrio intra un composition. Imagines e texto esseva intimemente intertexite sur muros de tumbas e templos, sarcophagos, stelas, e mesmo statuas. Le Paletta de Narmer, per exemplo, exhibi figuras que pote anque esser legite como hieroglyphos.{{sfnp|Robins|2008|p=21}} A causa del regulas rigide que governava su apparentia altemente stilisate e symbolic, le arte egyptie antique serviva su scopos politic e religiose con precision e claritate.{{sfnp|Robins|2008|p=12}} [[File:Calcite Basin Supporting a Boat with Shrine00 (6).jpg|thumb|Modellos de tumbas egyptie como benes funerari]] Artisanos egyptie antique usava petra como un medio pro sculper statuas e fin relievos, sed usava ligno como un substituto economic e facile a sculper. Pigmentos esseva obtenite de minerales como minerales de ferro (ocres rubie e jalne), mineras de cupro (blau e verde), fuligine o carbon de ligno (nigre), e petra calcari (blanc). Pigmentos poteva esser miscite con gumma arabic como un ligante e pressate in panettas, que poteva esser humidificate con aqua quando necessari.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=105}} Le pharaones usava relievos pro registrar victorias in battalia, decretos regal, e scenas religiose. Citatanos commun habeva accesso a pecias de arte funerari, como statuas ushabti e libros del mortos, que illes credeva los protegerea in le vita de ultra-tumba.{{sfnp|James|2005|p=122}} Durante le Regno Medie, modellos de ligno o argilla que depingeva scenas del vita quotidian deveniva additiones popular al tumba. In un tentativa de duplicar le activitates del viventes in le vita post le morte, iste modellos monstra laboratores, domos, barcas, e even formationes militar que es representationes a scala del ideal vita post le morte.{{sfnp|Robins|2008|p=74}} Malgrado le homogeneitate del arte egyptian antique, le stylos de tempores e locos particular reflecteva a vices cambiante attitudes cultural o politic. Post le invasion del Hyksos in le Secunde Periodo Intermediari, frescos de stylo minoic esseva trovate in Avaris.{{sfnp|Shaw|2003|p=204}} Le exemplo le plus frappante de un cambio politicamente motivate in formas artistic veni del Periodo de Amarna, ubi figuras esseva radicalmente alterate pro conformar se al ideas religiose revolutionari de Akhenaten.{{sfnp|Robins|2008|p=149}} Iste stylo, cognoscite como arte de Amarna, esseva rapidemente abandonate post le morte de Akhenaten e reimplaciate per le formas traditional.{{sfnp|Robins|2008|p=158}} <gallery mode="packed" class="center" heights="170"> File:Kneeling portrait statue of Amenemhat holding a stele with an inscription 01.jpg|Statua stelophore de Amenemhat; circa 1500 a.Chr. File:Tomb of Nebamun.jpg|Fresco que depinge Nebamun chassante aves; circa 1350 a.Chr. File:Portrait head of pharaoh Hatshepsut or Thutmose III 01.jpg|Capite de portrait del pharaon Hatshepsut o Thutmose III; 1480–1425 a.Chr. File:Falcon Box with Wrapped Contents MET 12.182.5a b EGDP023129.jpg|Cassa de falcon con contento involvite; 332–30 a.Chr. </gallery> ===Costumes de sepultura=== [[File:Anubis attending the mummy of Sennedjem.jpg|thumb|Anubis, le deo associate con le mummification e le rituales de sepultura, curante un mummia]] Le antique egyptios manteneva un insimul elaborate de costumes de sepultura que illes credeva esseva necessari pro assecurar le immortalitate post le morte. Iste costumes implicava le preservation del corpore per mummification, le execution de ceremonias de sepultura, e le interramento con le corpore de benes que le defuncto usarea in le vita post le morte.{{sfnp|James|2005|p=122}} Ante le Regno Antique, corpores sepultate in fossas del deserto esseva naturalmente preservate per desiccation. Le conditiones aride e desertic esseva un beneficio durante tote le historia del Antique Egypto pro sepulturas del pauperes, qui non poteva permitter se le elaborate preparationes de sepultura disponibile pro le elite. Egyptios plus ric comenciava a sepultar lor mortos in tumbas de petra e usar mummification artificial, que implicava remover le organos interne, envolver le corpore in lino, e sepultar lo in un sarcophago de petra rectangular o un lecto de ligno. Comenciante in le Quarte Dynastia, alcun partes esseva preservate separatemente in vasos canopic.{{sfnp|Ikram|Dodson|1998|p=29}} [[File:Tutankhamun tomb photographs 4 326.jpg|thumb|upright|Un figura de ligno pingite trovate in le tumba regal de Tutankhamun]] Verso le Nove Regno, le antique egyptios habeva perfectionate le arte del mummification; le optime technica prendeva 70 dies e implicava remover le organos interne, remover le cerebro per le naso, e siccar le corpore in un mixtura de salas appellate natron. Le corpore esseva tunc involvite in lino con amuletos protective inserite inter le stratos e placiate in un sarcophago anthropoide decorate. Mummias del Periodo Tardive esseva anque placiate in cassas de mummias de cartonnage pingite. Le practicas de preservation real declinava durante le eras ptolemaic e roman, durante que un major emphase esseva placiate sur le apparentia exterior del mummia, que esseva decorate.{{sfnp|Ikram|Dodson|1998|pp=40, 51, 138}} Egyptios ric esseva sepultate con plus grande quantitates de articulos de luxo, sed tote le sepulturas, independentemente del stato social, includeva benes pro le defuncto. Textos funerari esseva frequentemente includite in le tumba, e, comenciante in le Nove Regno, anque statuas ushabti que on credeva executarea labores manual pro illes in le vita post le morte.{{sfnp|Shabtis|2001}} Rituales in le quales le defuncto esseva magicamente re-animate accompaniava le sepulturas. Post le sepultura, on expectava que le parentes vivente apportarea occasionalmente mangiar al tumba e recitarea preces in nomine del defuncto.{{sfnp|James|2005|p=124}} ==Technologia, medicina e mathematica== ===Technologia=== [[File:Egyptian glass jar.jpg|thumb|right|Le fabrication de vitro esseva un arte multo disveloppate.]] In technologia, medicina, e mathematica, le Antique Egypto attingeva un nivello relativemente alte de productivitate e sophistication. Le [[empirismo]] traditional, como evidenciate per le papyros de [[Edwin Smith Papyrus|Edwin Smith]] e de [[Ebers Papyrus|Ebers]] ({{circa|1600 a.Chr.}}), es primarimente accreditate al Egypto. Le egyptios creava lor proprie alphabeto e [[decimal|systema decimal]]. ===Faience e vitro=== Mesme ante le Regno Antique, le antique egyptios habeva disveloppate un material vitrose cognoscite como [[faience]], le qual illes tractava como un typo de petra semipreciose artificial. Le faience es un ceramica non argillose facite de [[Silicon dioxide|silica]], parve quantitates de [[Calcium oxide|calce]] e [[Sodium oxide|soda]], e un colorante, typicamente cupro.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=177}} Le material esseva usate pro facer granos de collar, tegulas, figurines, e parve mercantias. Plure methodos pote esser usate pro crear faience, sed typicamente le production involveva le application del materiales pulverisate in forma de un pasta super un nucleo de argilla, le qual esseva postea cocite. Per un technica connexe, le antique egyptios produceva un pigmento cognoscite como [[Egyptian blue|blau egyptie]], anque appellate frita blau, le qual es producite per fusion (o [[sintering|sinterisation]]) de silica, cupro, calce, e un alkali tal como natron. Le producto pote esser molite e usate como un pigmento.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=109}} Le antique egyptios poteva fabricar un grande varietate de objectos de vitro con grande habilitate, sed il non es clar si illes disveloppava le processo independentemente.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=195}} Il es anque incerte si illes faceva lor proprie vitro brute o simplemente importava lingotes pre-fabricate, le quales illes fundeva e finiva. Tamen, illes habeva expertisa technic in le confection de objectos, assi como in le addition de [[Micromineral|elementos de tracia]] pro controlar le color del vitro finite. Un gamma de colores poteva esser producite, incluse jalne, rubie, verde, blau, purpura, e blanc, e le vitro poteva esser facite o transparente o opaque.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=215}} ===Medicina=== Le problemas medic del antique egyptios derivava directemente de lor ambiente. Viver e travaliar proxime al Nilo apportava hasardos de [[malaria]] e debilitante parasitos de [[schistosomiasis]], le quales causava damnos hepatic e intestinal. Fauna salvage periculose tal como crocodiles e hippopotamos esseva anque un menacia commun. Le labores de tote le vita in le agricultura e le construction poneva tension super le spina dorsal e le articulationes, e vulneres traumatic del construction e del guerra causava un impacto significante sur le corpore. Le arena e le particulas de petra del farina molite per petra abradeva le dentes, lassante los susceptibile a [[abscess]]os (ben que le [[dental caries|carie dental]] esseva rar).{{sfnp|Filer|1995|p=94}} Le dietas del riccos esseva ric in sucros, lo que promoveva maladias [[Periodontitis|periodontal]].{{sfnp|Filer|1995|pp=78–80}} Malgrado le physicos idealisate portrayate sur le muros del tumbas, le mumias obese de multe membros del classe superior monstra le effectos de un vita de excessos.{{sfnp|Filer|1995|p=21}} Le [[life expectancy|sperantia de vita]] adulte esseva circa 35 annos pro homines e 30 pro feminas, sed attinger le edat adulte esseva difficile proque circa un tertio del population moriva in le infantia.{{efn|Le figuras es date pro le sperantia de vita ''adulte'' e non reflecte le sperantia de vita ''al nascentia.'' ({{harvp|Filer|1995|p=25}})}} [[File:Edwin Smith Papyrus v2.jpg|thumb|left|Le [[Edwin Smith Papyrus|papyro chirurgic de Edwin Smith]] describe anatomia e tractamentos medic, scribite in [[hieratic|hieratico]], {{circa|1550 a.Chr.}}.]] Le medicos del Antique Egypto esseva renominate in le ancian Oriente Proxime pro lor habilitates de sanation, e alcunos, tal como [[Imhotep]], remaneva famose multo post lor mortes.{{sfnp|Filer|1995|p=39}} Herodotus remarcava que existeva un alte grado de specialisation inter le medicos egyptie, con alcunos tractante solmente le capite o le stomaco, durante que alteres esseva medicos de oculos e dentistas.{{sfnp|Strouhal|1989|p=243}} Le formation del medicos occurreva in le institution ''Per Ankh'' o "Casa del Vita", specialmente illos con sede in [[Bubastis|Per-Bastet]] durante le Nove Regno e in [[Abydos, Egypt|Abydos]] e [[Sais, Egypt|Saïs]] in le periodo tardive. [[Medical papyri|Papyros medic]] monstra [[Empirical evidence|cognoscentia empiric]] de anatomia, vulneres, e tractamentos practic.{{sfnp|Strouhal|1989|pp=244–246}} Le vulneres esseva tractate per bandar los con carne crude, lino blanc, suturas, retes, tampones, e pannos impregnate de melle pro prevenir infectiones,{{sfnp|Strouhal|1989|p=250}} durante que [[opium]], [[thyme|thymo]], e [[Atropa belladonna|belladonna]] esseva usate pro alleviar le dolor. Le prime registros de tractamento de combustiones describe pansamentos que usava le lacte de matres de infantes mascule. Precationes esseva facite al dea [[Isis]]. Pan mucide, melle, e sales de cupro esseva anque usate pro prevenir infectiones causate per le impuritate in le combustiones.{{sfnp|Pećanac|Janjić|Komarcević|Pajić|2013|pages=263–267}} Alio e cebollas esseva usate regularmente pro promover le bon sanitate e on pensava que illos alleviava le symptomas de [[asthma]]. Le chirurgos del Antique Egypto suturava vulneres, reduceva [[broken bones|fracturas de ossos]], e amputava membros malade, sed illes recognosceva que alcun vulneres esseva tan grave que illes poteva solmente render le patiente confortabile usque al morte.{{sfnp|Filer|1995|p=38}} ===Technologia maritime=== Le prime egyptios sapeva como assemblar plancas de ligno in un [[hull (watercraft)|casco de nave]] e habeva maestrate formas avantiate de [[construction naval]] jam in 3000 a.Chr. Le [[Archaeological Institute of America]] reporta que le naves de [[Plank (wood)|plancas]] le plus ancian cognoscite es le [[Abydos boats|barcas de Abydos]].{{sfnp|Ward|2001}} Un gruppo de 14 naves discoperite in [[Abydos, Egypt|Abydos]] esseva construite de plancas de ligno "sute" insimul. Discoperite per le egyptologo David O'Connor del [[New York University]],{{sfnp|Schuster|2000}} on trovava que [[strap|corrigias]] texite habeva essite usate pro ligar le plancas insimul,{{sfnp|Ward|2001}} e [[Cyperus papyrus|cannas]] o [[Poaceae|herba]] insertate inter le plancas adjutava a sigillar le juncturas.{{sfnp|Ward|2001}} Proque le naves es omnes sepultate insimul e proxime a un edificio mortuari pertinente al [[Khasekhemwy|pharaon Khasekhemwy]], originalmente on pensava que omnes pertineva a ille, sed un del 14 naves data de 3000{{nbsp}}a.Chr., e le vasos de ceramica associate sepultate con le vascellos suggere anque datas anterior. Le nave datante de 3000{{nbsp}}a.Chr. habeva un longitude de 75 m e on pensa ora que illo forsan pertineva a un pharaon anterior, forsan un tan antique como [[Hor-Aha]].{{sfnp|Schuster|2000}} Le prime egyptios sapeva anque como assemblar plancas de ligno con [[treenail|clavos de ligno]] pro fixar los insimul, usante resina pro [[calafatage]] del juncturas. Le "[[Khufu ship|nave de Khufu]]", un vascello de 43.6 m sigillate in un fovea in le complexo de pyramides de Giza al pede del [[Great Pyramid of Giza|Grande Pyramide de Giza]] in le [[Fourth dynasty of Egypt|Quarte Dynastia]] circa 2500{{nbsp}}a.Chr., es un exemplo supervivente de dimension complete que pote haber complite le function symbolic de un [[solar barque|barca solar]]. Le prime egyptios sapeva anque como fixar le plancas de iste nave insimul con juncturas de [[mortise and tenon|morsa e tenon]].{{sfnp|Ward|2001}} [[File:Ancient Egyptian Seafaring Ship.jpg|thumb|left|Nave maritime de un expedition a Punt, de un relievo del [[Mortuary temple of Hatshepsut|templo mortuari de Hatshepsut]], Deir el-Bahari]]Se sape que grande naves maritime esseva multo usate per le egyptios in lor commercio con le citates-statos del Mediterraneo oriental, specialmente [[Byblos]] (sur le costa del Libano moderne), e in plure expeditiones al Mar Rubie verso le [[Land of Punt|Pais de Punt]]. De facto, un del prime parolas egyptie pro un nave maritime es un "Nave de Byblos", lo que originalmente definiva un classe de naves maritime egyptie usate in le ruta de Byblos; tamen, al fin del Regno Antique, le termino habeva venite a includer grande naves maritime, qualcunque esseva lor destination.{{sfnp|Wachsmann|2009|p=19}} In 1977, un ancian canal nord-sud esseva discoperite extendente se del [[Lake Timsah|Laco Timsah]] al Lacos Ballah.{{sfnp|Shea|1977|pp=31–38}} Illo esseva datate al [[Middle Kingdom of Egypt|Regno Medie del Egypto]] per extrapolation del datas de ancian sitos construite secundo su curso.{{sfnp|Shea|1977|pp=31–38}}{{efn|Vide [[Suez Canal|Canal de Suez]].}} In 2011, archeologos de Italia, le Statos Unite, e Egypto, excavante un laguna siccate cognoscite como [[Mersa Gawasis]], discoperiva tracias de un ancian porto que olim lanceava prime viages, tal como le expedition de [[Hatshepsut]] a Punt, verso le oceano aperte. Alcun del evidentias le plus evocative del sito pro le proessa maritime del antique egyptios include grande fustes de nave e centenas de pedes de cordas, facite de papyro, bobinate in enorme fardellos.{{sfnp|Curry|2011}} In 2013, un equipa de archeologos franco-egyptie discoperiva lo que on crede esser le porto le plus ancian del mundo, datante de circa 4500 annos retro, del tempore del rege Khufu, sur le costa del Mar Rubie, proxime a Wadi el-Jarf (circa 110 millias al sud de [[Suez]]).{{sfnmp|1a1=Boyle|1y=2013|2a1=Lorenzi|2y=2013}} ===Mathematica=== [[File:Senenmut-Grab.JPG|right|thumb|Facsimile del [[Astronomical ceiling of Senenmut's Tomb|carta astronomic in le tumba de Senenmut]], 18ve dynastia{{sfnp|Astronomical Ceiling|2020}}]] Le prime exemplos attestate de calculos mathematic data del periodo predynastic de [[Naqada]], e monstra un [[Egyptian numerals|systema de numerales egyptie]] plenmente disveloppate.{{efn|Le comprension del mathematica egyptie es incomplete debite al paucitate de material disponibile e al manco de studio exhaustive del textos que ha essite discoperite ({{harvp|Imhausen|2007|p=13}}).}} Le importantia del mathematica pro un egyptio educate es suggerite per un littera fictitie del Nove Regno in le qual le scriptor propone un competition erudite inter se e un altere scriba concernente le tascas de calculo quotidian tal como le contabilitate de terra, labor, e grano.{{sfnp|Imhausen|2007|p=11}} Textos tal como le [[Rhind Mathematical Papyrus|Papyro Mathematic de Rhind]] e le [[Moscow Mathematical Papyrus|Papyro Mathematic de Moscova]] monstra que le Antique egyptios poteva realisar le quatro operationes mathematic de base — addition, subtraction, [[Ancient Egyptian multiplication|multiplication]], e division — usar fractiones, calcular le areas de rectangulos, triangulos, e circulos e computar le volumines de cassas, columnas e pyramides. Illes comprendeva conceptos basic de [[Egyptian algebra|algebra]] e [[Egyptian geometry|geometria]], e poteva solver [[systems of equations|systemas de equationes]].{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=222}} Le nubianos anque exercitava un methodologia [[Trigonometry|trigonometric]] comparabile a lor homonimos egyptie.<ref>{{Cite journal |author=Armelagos, George |date=2000 |title=Take Two Beers and Call Me in 1,600 Years: Use of Tetracycline by Nubians and Ancient Egyptians |url=https://digitallibrary.amnh.org/items/482bd90a-de71-49b3-9bbc-d8ff0ab974b3 |journal=Natural History |volume=109 |issue=5 |pages=50–3 |s2cid=89542474}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Gnomons at Meroë and Early Trigonometry|first=Leo|last=Depuydt|date=1 January 1998|journal=The Journal of Egyptian Archaeology|volume=84|pages=171–180|doi=10.2307/3822211|jstor=3822211}}</ref> {{hiero | {{frac|2|3}} | <hiero>D22</hiero>| align=right| era=egypt}} Le [[Mathematical notation|notation mathematic]] esseva decimal, e basate sur signos hieroglyphic pro cata potentia de dece usque a un million. Cata un de istos poteva esser scribite tante vices como necessari pro summar le numero desirate; assi, pro scriber le numero octoginta o octocento, le symbolo pro dece o cento esseva scribite octo vices respectivemente.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=217}} Proque lor methodos de calculo non poteva tractar le majoritate del fractiones con un numerator major que un, illes debeva scriber [[Egyptian fraction|fractiones]] como le summa de plure fractiones. Per exemplo, illes resolveva le fraction ''duo quintos'' in le summa de ''un tertio'' + ''un dece-quinto''. Tabellas de valores standard facilitava isto.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=218}} Alcun [[Vulgar fraction|fractiones commun]], tamen, esseva scribite con un glypho special — le equivalente del moderne duo tertios es monstrate a dextra.{{sfnp|Gardiner|1957|p=197}} Le mathematicos del Antique Egypto cognosceva le [[Pythagorean theorem|theorema de Pythagoras]] como un formula empiric. Illes esseva conscie, per exemplo, que un triangulo habeva un angulo recte opposite al [[hypotenuse|hypotenusa]] quando su lateres esseva in un ration de 3–4–5.{{sfnp|Strouhal|1989|p=241}} Illes esseva capace de estimar le area de un [[circle|circulo]] per subtraher un nono de su diametro e quadrar le resultato: :Area ≈ [({{frac|8|9}})''D'']² = ({{frac|256|81}})''r''² ≈ 3.16''r''², un approximation rationabile del formula {{nowrap|'''[[Pi|π]]'''''r''²}}.{{sfnmp|1a1=Strouhal|1y=1989|1p=241|2a1=Imhausen|2y=2007|2p=31}} == Notas == <references group="lower-alpha"/> {{ref}} {{traduction|en|Ancient Egypt|439875029}} {{traduction|es|Antiguo Egipto|89395803}} [[Categoria:Egypto antique| ]] af829y8mwz8lnb1s73w9zvx7dorm0hm 697345 697344 2026-06-20T21:12:45Z Tim Ocean 30221 /* Arte */ voc. 697345 wikitext text/x-wiki {{eminente}} {{infobox/articulo/generic}} [[File:Tutmask.jpg|thumb|right|Le mascara del pharaon [[Tutankhamun]], un artefacto iconic del [[pharoan]] del Egypto e (per isto) le governamento e cultura del egypto antique.]] Le '''Egypto antique'''{{linfo}} esseva un [[civilisation]] del est de Nord-Africa, concentrate preter le fluvio [[Nilo]] in le [[Etate de Bronzo]] in lo que hodie es le pais de [[Egypto]]. Le civilisation egyptian se formava circa [[3150 a.Chr.]] con le unification politic de [[Egypto Alte]] e [[Egypto Basse]] sub le prime [[pharaon]]. Le historia del Egypto ancian occurreva in un serie de regnos stabile, separate de eras de instabilitate nominate le ''evos intermediate''. Le tres regnos principe esseva le [[Regno Ancian]], le [[Regno Medio|Regno Medie]], e le [[Regno Nove]], le final regno notabile. Le pinnaculo del civilisation esseva in le Regno Nove, in le [[regno de Ramses]]. Post su regno, le civilisation falleva lentemente, e Egypto esseva conquirite per un succession de poteres estranier in iste etate tarde. Le dynastia final esseva le [[Dynastia Ptolemaic]], fundate per [[Ptolemeo I|Ptolemeo Soter]], un general de [[Alexander le Grande|Alexandro le Grande]]. Le Dynastia Ptolemaic durava usque [[30 a.Chr.]], quando esseva capturate per le [[Imperio Roman]] e deveniva un [[Aegyptus|provincia roman]]. Le successo del civilisation egyptie esseva partialmente pro su habilitate de adaptar-se al conditiones del [[Valle del Nilo]]. Le prediction del [[Inundation|inundationes]] e le [[irrigation]] controlate del valle fertile produceva surplus de recoltas, que duceva a un [[disvellopament social|disveloppamento social]] e [[cultura]]l. Con ressources disponibile, le governamento patrocinava le exploitation mineral del valle e [[deserto]] ambiente, le disveloppamento de un del prime systemas de scriber ([[hieroglyphico]]s); le organisation de projectos massive de [[construction]] e [[agricultura]]; commercio con regiones ambiente; e un [[fortia armate]] que poteva batter inimicos estranier e asserer controlo egyptian. Lo que motivava e organisava iste activitate esseva un [[bureaucratia]] de [[scriba]]s, capites religiose, e administratores sub le controlo de un pharaon qui assecurava le cooperation e unitate del gente egyptian con un systema elaborate de credentias religiose. Le complimentos plure de Egypto ancian include le creation del technicas de [[metition|metir]], construction, e de facer petrerias, que facilitava le creation de [[pyramide]]s, [[templo]]s, e [[obelisco]]s; un systema de [[mathematica]]; un systema practic e effective de [[medicina]]; systemas de [[irrigation]] e technicas de production agricultural; le prime [[nave]]s cognoscite; [[vitro]]; nove formas del [[litteratura]]; e le prime [[tractato de pace]] cognoscite. Su arte e architectura esseva copiate largemente, e su antiquitates portate al areas distante del mundo. Le [[ruina]]s de su monumentos ha inspirate le imaginationes de viagiatores e scriptores per seculos. Un respecto nove verso antiquitates e excavationes in le prime annos del etate moderne causava le investigation scientific del civilisation egyptian e un appreciation melior de su legato cultural. == Historia == {|class="infobox" style="font-size: 95%; text-align: center; background:#FFFFEB;" |- |style="border-bottom:1px solid #FFF; background:#FFFFEB;"|'''Antique Egypto<br />[[Annexo:Lista de pharaones de Egypto|Dynastias e pharaones]]''' |- |[[Periodo predynastic de Egypto|Periodo predynastic]] |- |[[Periodo protodynastic de Egypto|Periodo protodynastic]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|''[[Periodo archaic de Egypto|'Periodo archaic']]'': [[Dynastia I de Egypto|I]]-[[Dynastia II de Egypto|II]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Regno Antique de Egypto|Regno Antique]]''': [[Dynastia III de Egypto|III]] [[Dynastia IV de Egypto|IV]] [[Dynastia V de Egypto|V]] [[Dynastia VI de Egypto|VI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Prime periodo intermedie de Egypto|'''I''' PI]]: [[Dynastia VII de Egypto|VII]] [[Dynastia VIII de Egypto|VIII]] [[Dynastia IX de Egypto|IX]] [[Dynastia X de Egypto|X]] [[Dynastia XI de Egypto|XI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Regno Medie de Egypto|Regno Medie]]''': [[Dynastia XI de Egypto|XI]] [[Dynastia XII de Egypto|XII]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Secunde periodo intermedie de Egypto|'''II''' PI]]: [[Dynastia XIII de Egypto|XIII]] [[Dynastia XIV de Egypto|XIV]] [[Dynastia XV de Egypto|XV]] [[Dynastia XVI de Egypto|XVI]] [[Dynastia XVII de Egypto|XVII]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Imperio Nove de Egypto|Imperio Nove]]''': [[Dynastia XVIII de Egypto|XVIII]] [[Dynastia XIX de Egypto|XIX]] [[Dynastia XX de Egypto|XX]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Tertie periodo intermedie de Egypto|'''III''' PI]]: [[Dynastia XXI de Egypto|XXI]] [[Dynastia XXII de Egypto|XXII]] [[Dynastia XXIII de Egypto|XXIII]] [[Dynastia XXIV de Egypto|XXIV]] [[Dynastia XXV de Egypto|XXV]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Periodo tardive de Egypto|Periodo tardive]]''': [[Dynastia XXVI de Egypto|XXVI]] [[Dynastia XXVII de Egypto|XXVII]] |- |[[Dynastia XXVIII de Egypto|XXVIII]] [[Dynastia XXIX de Egypto|XXIX]] [[Dynastia XXX de Egypto|XXX]] [[Dynastia XXXI de Egypto|XXXI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Periodo Hellenistic de Egypto|Periodo Hellenistic]]''': |- |[[Dynastia Macedonic de Egypto|Macedonic]]. [[Dynastia Ptolemaic|Ptolemaico]] |- |style="border-top: 1px solid #ddd;"|'''[[Periodo Roman de Egypto|Periodo Roman]]''' |} Le obtention de un chronologia exacte del antique Egypto es un carga complexe. Existe diverse criterios de datation inter [[egyptologo]]s, con divergentias de alcun annos in le ultime periodos, de decennios al principio del Imperio Nove e de quasi un seculo durante le [[Regno Antique]] (vide: [[Chronologia del Antique Egypto]]). Le prime problema surge per le facto que le egyptios non utilisava un systema de datation homogenee: illes non habeva un concepto de un era simile al [[Anno Domini]], o le costume de nominar le annos, como in [[Mesopotamia]] (vide [[Limmu]]). Illes datava con referentia al regnatos del diverse pharaones, superponente possibilemente le interregnos e le epochas de [[corregentia]]. Un problema addite surge al comparar le distincte [[Listas Regal]] de [[pharaon]]es, proque illos es incomplete o con datos contradictori, mesme in le proprie texto. Le operas del melior historico antique super Egypto, [[Manethon]], se perdeva e nos los cognosce solmente a transverso de [[epitome]]s de scriptores posterior como [[Flavio Josepho]], [[Eusebio de Cesarea]], [[Sexto Julio Africano]] o le monacho [[Georgio Syncello]]. Infortunatemente le datas de alcun regnatos varia de un autor a un altere. ==== Comenciamentos ==== Le evidentias [[archeologia|archeologic]] indica que le civilisation egyptie comenciava circa le VI millennio a.Chr., durante le [[Neolithico]], quando se stabiliva le prime populatores (vide le [[Periodo predynastic de Egypto|periodo predynastic]]). Le fluvio [[Nilo]], circa le qual se stabiliva le population, ha essite le linea de referentia pro le [[Cultura del Antique Egypto|cultura egyptie]] depost que le [[nomade]]s [[Chassa-collection|chassatores-collectores]] comenciava a viver in su ripas durante le [[pleistoceno]]. Le tracias de iste prime populatores remaneva in le objectos e signos gravate in le roccas al longe del valle del Nilo e in le [[oases]]. Al longe del Nilo, in le [[Mesolithico|XI millennio a.Chr.]], una cultura de collectores de grano habeva essite substituite per un altere de [[chassa]]tores, [[piscator]]es e collectores qui usava [[Etate de Petra|instrumentos de petra]]. Le studios tamben indica stabilimentos human in le sud-west de Egypto, vicin al frontiera con [[Sudan]], ante 8000 a.Chr. Le evidentia [[geologia|geologic]] e studios [[climatologia|climatologic]] suggere que le cambios del [[climate]], circa 8000 a.Chr., comenciava a [[Desertification|desiccar]] le terras de chassa e pastura de Egypto, conformante paulatim le [[deserto del Sahara]]. Le tribos del region tendeva a aggruppar se in le vicinitate del fluvio, ubi surgeva parve vicos que developpava un economia agricola. Il ha evidentias de pastura e del cultivation de [[cereal]]es in le est del Sahara in le VII millennio a.Chr. Circa 6000 a.Chr., jam habeva apparite in le valle del Nilo le [[agricultura]] organisate e le construction de grande vicos. Al mesme tempore, in le sud-west illes se dedicava al elevamento de bestial e tamben construeva. Le [[mortero de calce]] se usava jam in 4000 a.Chr. Es le denominate periodo predynastic, que comencia con le cultura de [[Naqada]]. Inter 5500 e 3100 a.Chr., durante le Predynastico, le parve stabilimentos prosperava al longe del Nilo. In 3300 a.Chr., momentos ante le [[Dynastia I|prime dynastia]], Egypto esseva dividite in duo regnos, cognoscite como [[Alte Egypto]] (''Ta Shemau'') e [[Basse Egypto]] (''Ta Mehu'').<ref>{{cita libro|autor=Adkins, L. and Adkins, R.|título=The Little Book of Egyptian Hieroglyphics|url=https://archive.org/details/littlebookofegyp0000adki_b9s5|año=2001|isbn =0-340-79485-2|editorial = Londres: Hodder and Stoughton}}</ref> Le frontiera inter ambes se situava in le actual zona de [[Cairo]], al sud del [[delta del Nilo]]. Le historia de Egypto, como Stato unificate, comencia circa 3050 a.Chr. con [[Menes]] ([[Narmer]]), qui unificava le Alte e le Basse Egypto e esseva su prime rege. Le [[Cultura del Antique Egypto|cultura]] e [[Costumes del Antique Egypto|costumes]] egyptie esseva notabilemente stabile e a pena variava in quasi 3000 annos, includente [[Mythologia egyptie|religion]], [[Arte del Antique Egypto|expression artistic]], architectura e structura social. Le chronologia del reges egyptie comencia in ille epocha. Le [[Annexo:Lista de pharaones de Egypto|chronologia conventional]] es le acceptate durante le [[Seculo XX|20e seculo]], sin includer alcun del revisiones que se ha facite in ille tempore. Mesme in un mesme travalio, le archeologos offere frequentemente, como possibile, varie datas e mesme varie chronologias, e pro isto pote haber discrepantias inter le datas monstrate in le distincte fontes. Tamben se da varie possibile transcriptiones del nomines. Traditionalmente le [[egyptologia]] classifica le historia del civilisation pharaonic dividite in dynastias, sequente le structura narrative del [[epitome]]s del ''[[Aegyptiaca]]'' (''Historia de Egypto''), del sacerdote egyptie [[Manethon]]. ==== Periodo predynastic ==== {{AP|Periodo Predynastic de Egypto|l1=Periodo predynastic}} {{VT|Naqada I|Naqada II}} In le periodo predynastic (c. 5500 a.Chr.-3300 a.Chr.) le prime populatores de [[Egypto]] attingeva le ripas del [[fluvio Nilo]], tunc un conglomerato de paludes e foco de [[malaria]], in lor fuga del crescente desertification del [[Sahara]]. [[File:Egypte louvre 316.jpg|thumb|Un typic Naqada II vasa decorate con gazellas. (Periodo predynastic)]] On sape per le restos archeologic que in le antiquitate le [[Sahara]] habeva un climate mediterranee, plus humide que le actual. In le massivos del [[Ahaggar]] e le [[Tibesti]] habeva abundante vegetation. Pro ille populatores, le Sahara serea un extense steppa con grande herbivores a chassar. Le culturas saharian es, in grande mesura, incognite, sed non pro isto inexistente. Le successive phases del [[neolithico]] es representate per le culturas de [[El Fayum]], verso 5000 a.Chr., le cultura [[tasiense]], verso 4500 a.Chr. e le cultura de [[Merimde]], verso 4000 a.Chr. Tote illos cognosce le petra polite, le ceramica, le agricultura e le elevamento de bestial. Le base del economia esseva le agricultura que se realisava profitante le [[limo]], fertilisante natural que apportava le annue inundationes del fluvio Nilo. Post iste culturas appareva le [[badariense]] e le amratiense o [[Naqada I]], inter 4000 e 3800 a.Chr. Verso le anno 3600 a.Chr. surge le gerzeense o [[Naqada II]], que se diffunde per tote Egypto, unificante lo culturalmente. Iste consonantia cultural ducera al unitate politic, que surgera post un periodo de luctas e alianzas inter clanes pro imponer lor suprematia. Pro attinger major efficacia e production, verso 3500 a.Chr., comenciava a realisar se le prime operas de canalisation e surge le scriptura con [[hieroglyphico]]s in [[Abydos]]. In iste epocha comenciava le proto-Statos: Le prime communitates faceva habitabile le pais e se organisava in regiones appellate [[nomo]]s. Le habitantes del Delta habeva un organisation feudal e arrivava a stabilir duo regnos con duo chefs o monarchas respectivemente. Un regno esseva stabilite in un loco paludose, que se appellava ''regno del Junco'' e habeva como symbolo un thallo de junco. Su capital esseva [[Buto]]; illes habeva un [[cobra]] como [[totem]]. Le altere regno habeva como capital [[Busiris (Basse Egypto)|Busiris]] e como totem un [[vulture]] sed su symbolo esseva un [[ape]] e arrivava a esser cognoscite como ''regno del Ape''. Ambe regnos esseva separate per un bracio del fluvio Nilo. Le ''regno del Ape'' conquireva le ''regno del Junco'' de maniera que le Delta remaneva unificate. Sed alcun del vincitos fugiva pro stabilir se in le zona del [[Alte Egypto]] ubi illes fundava citates dante les le mesme nomine que illos que illes habeva lassate in le Delta. Pro isto multe citates de iste epocha ha nomines simile in le Alte e Basse Egypto. Iste gente prosperava considerabilemente usque a arrivar a organisar se in un Stato. ==== Periodo protodynastic ==== {{AP|Periodo protodynastic de Egypto|l1=Periodo protodynastic}} {{VT|Naqada III}} [[File:Egypte louvre 321.jpg|thumb|Paletta ceremonial de epocha protodynastic. [[Louvre]].]] Le protodynastico (c. 3300-3050 a.Chr.) es considerate le phase final del periodo predynastic, tamben cognoscite como [[dynastia 0]], predynastico tardive, o periodo Naqada III. Illo es regite per governantes del [[Alte Egypto]] qui residera in [[Thinis]], se face representar con un [[serekh]] e adora [[Horus]]. Le nomine de iste reges figura in le [[Petra de Palermo]], gravate 700 annos postea. In iste periodo surge le prime authentic citates, tal como Thinis, [[Nubet]], [[Nekheb]], [[Nekhen]], etc. Es typic de iste epocha le magnific vasas taliate in petra, cultellos e palettas ceremonial, o le capites de macias votive. [[Narmer]] poteva esser le ultime rege de iste epocha, e le fundator del dynastia I. ==== Periodo Archaic ==== {{AP|Periodo archaic de Egypto|l1=Periodo Archaic}} [[File:CeremonialFlintKnife-Djer.png|thumb|Cultello ceremonial de epocha archaic. Royal Ontario Museum.]] Le periodo archaic (c. 3050-2890 a.Chr.) seque le predynastico, al fin del qual Egypto se trovava dividite in parve regnos; le principales esseva: illo de [[Hieraconpolis]] (Nekhen) in le [[Alte Egypto]] e illo de [[Buto]] (Pe) in le [[Basse Egypto]]. Le processo de unification esseva realisate per le reges de Hieraconpolis. Le tradition egyptie attribueva le unification a [[Menes]], remanente isto reflectite in le [[Listas Regal]]. Iste personage es, secundo [[Alan Gardiner]], le rege [[Narmer]], le prime [[pharaon]] del qual on ha constantia que regnava in tote Egypto, post un serie de luctas, tal como remaneva testificate in le [[paletta de Narmer]]. Iste periodo es formate per le dynastias I e II. ==== Imperio Antique ==== {{AP|Imperio Antique de Egypto|l1=Imperio Antique}} [[File:Ancient Egypt old and middle kingdom-es.svg|thumb|Egypto durante le imperios antique e nove.]] [[File:Khafre statue.jpg|thumb|Statua de Kephren.]] [[File:All Gizah Pyramids.jpg|thumb|Le Pyramides de Giza.]] In le Imperio Antique (c. 2686-2181 a.Chr.), sub le dynastia III le capital se stabiliva definitivemente in [[Memphis (Egypto)|Memphis]], de ubi procede le denomination del pais, post que le nomine del principal templo, ''Hat Ka Ptah'' «casa del spirito de [[Ptah]]», que passava al greco como ''Aegyptos'', con le tempore designava primo le quartiero in le qual illo se trovava, postea tote le citate e plus tarde le regno. In le epocha del tertie dynastia comenciava le costume de eriger grande [[Pyramide (architectura)|pyramides]] e monumental conjunctos in petra, gratias al pharaon [[Djoser]]. Tamben le grande pyramides de [[Giza]], attribuite al pharaones [[Cheops]], [[Kephren]] e [[Mycerino]] se data in iste periodo. Le [[dynastia V]] marca le ascension del alte clero e le influente governatores local ([[Nomarcha|nomarchas]]), e durante le longe regnato de [[Pepy II]] se accentuara un epocha de forte decentralisation, denominate [[prime periodo intermedie de Egypto]]. Le Imperio Antique comprende le dynastias III a VI. ==== Prime Periodo Intermedie ==== {{AP|Prime Periodo Intermedie de Egypto|l1=Prime periodo intermedie}} Iste periodo (c. 2181-2050 a.Chr.) esseva un epocha ubi le poter esseva decentralisate e se transfere inter le Imperio Antique e le Imperio Medie. Comprende desde le dynastia VII usque al medie del dynastia XI, quando Mentuhotep II reunificava le pais sub su commando. Malgrado le decadentia, iste epocha se distingueva per un grande florescentia litterari, con textos doctrinal o didactic, que monstra le grande cambio social. Le importante cambio de mentalitate, assi como le crescentia del classes medie in le citates originava un nove conception del credentias, reflectente se in le apparition del denominate [[Textos del Sarcophagos]]. [[Osiris]] se converteva in le divinitate plus popular, con [[Montu]] e [[Amon (mythologia)|Amon]]. Le [[nomo]]s de [[Heracleopolis]] e [[Thebas (Egypto)|Thebas]] se constitueva como hegemonic, imponente se finalmente iste ultime. Es le dynastias VII a XI. [[File:MentuhotepII-FuneraryStatue-CloseUp MetropolitanMuseum c.jpg|thumb|Mentuhotep II. [[MMNY]].]] ==== Imperio Medie ==== {{AP|Imperio Medie de Egypto|l1=Imperio Medie}} [[File:Egypte louvre 231 visage.jpg|thumb|Amenemhat III, le ultime monarcha grande del Imperio Medie.]] On considera que le Imperio Medie (c. 2050-1750 a.Chr.) se initia con le reunification de Egypto sub [[Mentuhotep II]]. Es un periodo de grande prosperitate economic e expansion exterior, con pharaones pragmatic e interprendente. Iste periodo es formate per le fin del dynastia XI e le XII. Se realisava ambitiose projectos de irrigation in [[El Fayum]], pro regular le grande inundationes del Nilo deviante lo verso le laco ''[[Moeris]]'' (El Fayum). Tamben se potentiava le relationes commercial con le regiones circumvicin african, asiatic e mediterranee. Le representationes artistic se humanisava, e se imponeva le culto al deo [[Amon (mythologia)|Amon]]. In le medie de 1800 a.Chr., le dirigentes [[hyksos]] vinceva le pharaones egyptie; lo que comenciava como un migration gradual de libyanos e cananeos verso le delta del Nilo, se transformava con le tempore in conquesta militar de quasi tote le territorio egyptie, originante le cadita del Imperio Medie. Le hyksos vinceva proque illes possedeva melior armas, e sapeva utilisar le factor surprisa. ==== Secunde Periodo Intermedie ==== {{AP|Secunde Periodo Intermedie de Egypto|l1=Secunde periodo intermedie}} In iste periodo (c. 1750-1500 a.Chr.) in Egypto dominava le governantes [[hyksos]], chefes de populos nomade del peripheria, specialmente libyos e asiaticos, qui se stabiliva in le delta, e habeva como capital le citate de [[Avaris]]. Finalmente, le dirigentes egyptie de Thebas declarava le independentia, essente denominate le dynastia XVII. Illes proclamava le «salvation de Egypto» e dirigeva un «guerra de liberation» contra le hyksos. Esseva le dynastias XIII a XVII, partialmente coetanee. [[File:Egypt Picture6.jpg|thumb|[[Ramses II]]. Imperio Nove. [[Luxor]].]] ==== Imperio Nove ==== {{AP|Imperio Nove de Egypto|l1=Imperio Nove}} Le Imperio Nove (c. 1500-1070 a.Chr.) es un periodo de grande expansion exterior, tanto in [[Asia]] —ubi illes arriva al [[Euphrates]]— como in [[Kush]] (Nubia). Le [[Dynastia XVIII de Egypto|dynastia XVIII]] comenciava con un serie de pharaones guerreros, desde [[Amosis I]] usque a [[Thutmosis III]] e [[Thutmosis IV]]. Sub [[Amenophis III]] se arrestava le expansion e se initiava un periodo de pace interne e externe. Post un periodo de debilitate monarchic, arrivava al poter le castas militar, le [[Dynastia XIX de Egypto|dynastia XIX]] o [[Ramesida]] que, fundamentalmente sub [[Seti I]] e [[Ramses II]], se monstrava energic contra le expansionista reges [[hittita]]s. Durante le regnatos de [[Merenptah]], successor de [[Ramses II]], e [[Ramses III]], del [[Dynastia XX de Egypto|dynastia XX]], Egypto habeva a confruntar le invasiones del [[populos del mar]], originari de diverse areas del [[Mar Mediterranee|Mediterraneo]] oriental ([[civilisation egee|Egeo]], [[Anatolia]]), e del [[Libia|libyos]]. [[File:Il tempio di Hatshepsut.JPG|thumb|Djeser-Djeseru (le sublime del sublimes) de [[Hatshepsut]] es le edificio principal del complexo de templos funerari in [[Deir el-Bahari]].]] Le pharaones del [[Imperio Nove de Egypto|Imperio Nove]] initiava un campania de construction a grande scala pro promover le deo [[Amon]], de qui le crescente culto se stabiliva in [[Karnak]]. Tamben illes construeva monumentos pro glorificar lor proprie complimentos, tanto real como imaginari. Hatshepsut utilisara tal hyperbole durante su regnato de quasi vinti-duo annos que esseva multo succedite, marcate per un longe periodo de pace e prosperitate, con expeditiones commercial a Punt, le restauration del retes de commercio exterior, grande projectos de construction, includente un elegante templo funerari que rivalisa con le architectura grec de mille annos plus tarde, obeliscos colossal e un [[capella]] in Karnak. [[File:SFEC EGYPT ABUSIMBEL 2006-003.JPG|thumb|Quatro statuas colossale de [[Ramses II]] flanquea le entrata de su templo de [[Abu Simbel]].]] Malgrado su complimentos, le herede de [[Hatshepsut]], su fillastro [[Thutmosis III]], tentava de rader tote tracia de su legato verso le fin del regnato, appropriante se de multe de su complimentos. Ille tamben tentava de cambiar multe traditiones stabilite que se habeva developpate al longe de seculos. Possibilemente esseva un tentativa inutile de evitar que altere feminas se deveniva pharaon e frenar assi lor influentia in le regno. Circa 1350 a.Chr., le stabilitate del Imperio pareva menaciate, ancora plus quando [[Amenhotep IV]] ascendeva al throno e institueva un serie de reformas radical, que habeva un resultato chaotic. Cambiante su nomine per illo de [[Akhenaton]], ille promoveva como deitate supreme le usque tunc obscur deitate solar [[Aton]], initiante un reforma religiose tendente al [[monotheismo]]. In parte, le monotheismo de Akhenaton esseva un producto del absolutismo regal; le vetere deos habeva disparite, sed le rege manteneva —pro su proprie beneficio politic— su rolo traditional como mediator inter le homines e le desiderios del nove deo. Le pharaon supprimeva le culto al majoritate del altere deitates e, super toto, tentava de annullar le poter del influente sacerdotes de Amon in [[Thebas (Egypto)|Thebas]], a qui ille videva como corrupte. Al transferer le capital al nove citate de Akhet-Aton (actual Amarna), Akhenaton faceva aures surde al evenimentos del Proxime Oriente (ubi le hittitas, Mitanni e le assyrios se disputava le controlo) e se concentrava unicamente in le nove religion. Le nove philosophia religiose comportava un nove stylo artistic, que accentuava le humanitate del rege super le monumentalitate. Post su morte, le culto de Aton esseva abandonate rapidemente, le sacerdotes de Amon recuperava le poter e retornava le capital a Thebas. Sub lor influentia le pharaones posterior —[[Tutankhamon]], [[Ay]] e [[Horemheb]]— tentava de rader tote mention de [[Akhenaton]] e su «heresia», ora cognoscite como le Periodo de [[Amarna]]. Circa 1279 a.Chr. ascendeva al throno [[Ramses II]], tamben cognoscite como ''le Grande''. Le sue serea un del regnatos plus longe del historia egyptie. Ille mandava construer plus templos, plus statuas e obeliscos, e ingenerar plus filios que qualcunque altere pharaon. Audace chef militar, Ramses II conduceva su armea contra le hittitas in le [[battalia de Kadesh]] (in le actual Syria); post arrivar a un puncto morte, finalmente ille acceptava un tractato de pace con le regno hittita. Es le tractato de pace plus antique registrate, circa 1258 ante Christo. Egypto se retirava del major parte de su possessiones asiatic lassante le hittitas competer, sin successo, con le crescente poter emergente de Assyria e le novemente arrivate phrygios. Le ricchessa de Egypto, totevia, se habeva convertite in un objectivo tentante pro le invasion; in particular, pro le libyos beduinos del west e le [[populos del mar]], que formava parte del potente confederation de piratas grecs del [[mar Egeo]]. Initialmente, le armea esseva capace de repeller le invasiones, sed Egypto terminava per perder le controlo de su territorios in le sud de Syria e Canaan, que in grande parte cadeva in poter del assyrios e hittitas. Le impacto del menacias externe se videva aggravate per problemas interne como le corruption, le furto del tumbas regal e le tumultos popular. Post recuperar lor poter, le summe sacerdotes del templo de [[Amon]] in Thebas habeva accumulate vaste extensiones de terra e multa ricchessa, debilitante le Stato. Le pais terminava dividite, dante initio al [[Tertie Periodo Intermedie]]. ==== Tertie Periodo Intermedie ==== {{AP|Tertie periodo intermedie de Egypto|l1=Tertie periodo intermedie}} Le Tertie Periodo Intermedie (c. 1070-656 a.Chr.) comencia con le instauration de duo dynastias de origine [[Populos libyc|libyc]] que se repartiva Egypto: un, desde [[Tanis (Egypto)|Tanis]], le biblic Zoan, in le [[Basse Egypto]], e un altere, de qui le reges prendeva le titulo de [[Summe sacerdotes de Amon]], desde [[Thebas (Egypto)|Thebas]]. Le periodo termina con le domination del reges [[Cush]]itas. Es le dynastias, partialmente coetanee, XXI a XXV. ==== Periodo tardive ==== {{AP|Periodo Tardive de Egypto|l1=Periodo Tardive}} Le periodo tardive (c. 656-332 a.Chr.) comencia con le dynastia [[Saita]], seque un dynastia nubie, un tentativa de invasion assyrie e con duo periodos de domination [[Persia|persa]], assi como con varie dynastias coetanee de governantes egyptie independente. Egypto se converteva finalmente in un [[satrapia]]. Es le dynastias XXVI a XXXI. ==== Periodo hellenistic ==== {{AP|Periodo Hellenistic de Egypto}} {{Vide etiam|Alexandro Magne|Alexandria ad Egypto|Periodo hellenistic}} [[File:Napoli BW 2013-05-16 16-24-01.jpg|left|thumb|Alexandro Magne.]] Le periodo hellenistic (332-30 a.Chr.) se initia con le conquesta de Αἴɣυπτος (''Aígyptos'') per [[Alexandro Magne]] de [[Macedonia historic|Macedonia]] in 332 a.Chr., e le arrivata al poter in 305 a.Chr. de le [[dynastia ptolemaic]], de origine macedonic. Illo fini con le incorporation de Egypto al [[Imperio roman]] post le [[battalia de Actium]], in le anno 31 a.Chr. In le anno 30 a.Chr. mori [[Cleopatra VII|Cleopatra]] e Egypto se converte in un provincia del Imperio roman. ==== Periodo Roman ==== {{AP|Periodo Roman de Egypto}} Iste periodo (30 a.Chr.-640 p.Chr.) comencia le 30 de julio del anno 30 a.Chr., [[Cesar Augusto|Octavio]] entrava in [[Alexandria]], liquidante definitivemente le independentia politic de [[Egypto (provincia romana)|Egypto]] e convertente lo in provincia [[Antique Roma|roman]]. Illo passava a su succesores le [[Imperio byzantin]] post que le Imperio roman esseva repartite le anno 395 in Occidente e Oriente, e remaneva in su manos usque al conquesta per le [[populo arabe]] del anno 640. Le ultime vestigios del traditional cultura del Antique Egypto fini definitivemente a comenciamentos del [[Seculo VI|6e seculo]], con le ultime sacerdotes de [[Isis]], qui officiava le templo del insula de [[Philae]], al proscriber se le culto al «deos pagan». == Geographia == Le geographia del Antique Egypto, tanto in su aspecto climatic como geopolitic, esseva multo simile a celle del Egypto moderne. Le territorio se organisava circum un stricte frangia fertile a ambe lateres del [[Nilo]] —includente le delta e alcun oasis disperse— durante que le resto del pais esseva coperite per vaste desertos: le libyc a occidente, le arabic a oriente e le peninsula del Sinai a nord-oriente. Iste configuration natural ha profundemente formate le civilisation egyptie, attrahente colonias preter le valle del fluvio durante que le terras adjacente remaneva inhabitabile. [[File:Ancient Egypt map-fr.svg|thumb|180px|Locos principal de Egypto antique.]] === Climate e dynamica fluvial === Egypto habeva un climate predominantemente desertic e calide. Le zonas apte pro agricultura esseva extrememente limitate, concentrate in le fertile banda del Nilo e in alcun oasis. In le antiquitate, le phenomeno de desertification progredeva lentemente, con areas como le plateau de Giza devenite desertic malgrado haber essite savanna. Le crescentia annual del Nilo esseva fundamental pro le agricultura: su inundationes depositava limo nigre que fertilisava le solo, e su variationes poteva significar tanto prosperitate como disastro pro le population. === Frontieras natural e extension territorial === Le frontieras traditional del Antique Egypto coincideva in grande mesura con los del Egypto moderne: al nord, le Mar Mediterranee; al sud, le prime cataracta del [[Nilo]]; al west, le deserto libyc; al est, le Mar Rubie e le [[Deserto del Sinai|deserto del Sinai]]. Ben que iste formationes marcava le limites del pais, le influentia egyptie se extendite occasionalmente ultra illos —al sud usque a Nubia, e verso Asia Minor e le region del [[Euphrate]] al nord e est—, ma iste expansion era sovente temporari. === Organisation administrative: le nomos === Le Antique Egypto esseva dividite in unitates administrative appellate nomos (territorios), dirigite per un nomarcha in nomine del pharaon. Iste divisiones habeva un rolo purmente administrative in periodos de forte centralisation, ma in epochas de debilitate del poter pharaonic —como durante le periodos intermedie— illos ganiava autonomia e poteva mesmo functionar como principatos independente. <center> <gallery> File:Lower Egypt Nomes 01.png|thumb|Nomos in Basse Egypto. File:UpperEgyptNomes.png|thumb|Nomos in Alte Egypto. </gallery> </center> === Regiones geographic principal === Le geographia egyptie se subdivideva in plure regiones major: le Basse Egypto (le delta) al nord, le Medio Egypto (circa Asyut), le Alte Egypto (le valle verso le sud), e Nubia, situate al sud del curso del Nilo. Le Basse Egypto esseva plus humide e de basse altitude, durante que le Alte Egypto, plus estrete e elevate, concentrava le major parte del civilisation. Nubia, ben que geographicamente externe al nucleo egyptie, manteneva relationes commercial e militar importante con le valle del Nilo. == Governamento == === Organisation politic === {{AP|Stato pharaonic}} [[File:Pharaoh with double crown.svg|197px|thumb|Le pharaon es frequentemente representate con le symbolos del poter regal.]] Le Egypto antique es un monarchia [[Theocratia|theocratic]]. Ben plus que un rege, le [[pharaon]] es simultaneemente le administrator principal, le chef del armeas, le prime magistrato e le [[Clero del Egypto antique|prestre supreme de Egypto]]. In effecto, [[Pharaon]] habeva un mission a complir: mitter in opera le regula de [[Maat]] sur Terra, es dicer, assecurar le harmonia inter le homines e le celo, esser garante del moral de su populo, contribuente assi a assecurar su eternitate. Pro exercer su controlo sur le terras e le ressources, le pharaon se appoia sur un administration composite de functionarios qui gere su affaires quotidianmente. Iste administration es dirigite per su homine de confidentia, le [[Vizir in le Egypto antique|vesir]], qui age como representante del rege e coordina le agrimensura del terras, le tresor, le projectos de construction, le systema juridic e le archivos<ref name="Manuelian358">{{harvsp|Der Manuelian|1998|p=358}}</ref>. Le territorio egyptie es dividite in quaranta-duo regiones administrative, appellate [[Nomo (Egypto antique)|nomos]], que es cata un regite per un [[nomarcha]], responsabile ante le vesir de su competentia. Le templos constitue le spina dorsal del economia egyptie. Assi, le templos es non solmente locos de culto sed illos es equalmente responsabile del collecta e del immagazinage del ricchessas del nation in un systema administrate de granarios e de tresorerias que redistribue le cereales e le benes{{sfn|Der Manuelian|1998|p=363}}. === Systema judiciari === [[File:Louvre-antiquites-egyptiennes-p1020372 Cropped and bg reduced.png|thumb|Le [[Scriba in le Egypto antique|scribas]] ha le carga de consignar le taxas e tote le documentos administrative.]] Al culmine del systema judiciari egyptie se trova officialmente le pharaon qui es cargate de promulgar le leges, de render justitia e de mantener le ordine public, un concepto que le antique egyptios denomina [[Maat]]<ref name="Manuelian358"/>. Ben que necun [[Lista de codices juridic|codice juridic]] ha supervivite, le documentos judiciari del epocha monstra que le lege egyptie es fundate sur le bon senso inter le ben e le mal que se basa ante toto sur le resolution de conflictos e sur le conclusion de accordos plus tosto que sur un insimul complexe de leges<ref name=UCJohnson/>. Consilios de ancianos, cognoscite sub le nomine de [[Kenbet]] in le Nove Imperio, es cargate de judicar localmente le affaires judiciari implicante parve creditos e conflictos minor<ref name="Manuelian358"/>. Le casos le plus grave implicante homicidios, importante operationes immobiliari e [[Pillage de tumbas egyptie|pillage de tumbas]] es inviate al ''Grande Kenbet'', presidite per le vesir o le pharaon. Le demandatores e le defendentes se representa se ipse e jura haber dicite tote le veritate. In certe casos, le Stato assume simultaneemente le rolo de procurator e de judice. Il non es alora rar que le accusato sia fustigate pro obtener confessiones e le nomines del conspiratores. Nonobstante, que le accusationes sia grave o non, le scribas judiciari prende nota per scripto del planca, del testimonios e del verdicto del caso pro referentia futur{{sfn|Oakes|2003|p=472}}. Secundo le gravitate del actos incriminate, le sententias pro le crimines minor varia de un simple multa al mutilation del facie, passante per colpos o le exilio. Le criminales le plus periculose tal como le homicidas o le piliatores de tumbas es condemnate al morte, sia per decapitation, per submersion o per impalamento. In le casos multo grave, le sanction poteva mesmo esser extendite al familia del criminal<ref name="Manuelian358"/>. A partir del Nove Imperio, le oraculos joca un rolo major in le systema judiciari rendente justitia in le affaires civil e penal. Le procedura consiste in demandar al deo un « si » o un « no » a un question concernente le benfundato de un caso. Con le supporto de un certe numero de prestres, le deo rende su judicamento seligente le un o le altere del responsas, inclinante se in avante o in retro o punctante un del responsas scripte sur un folio de [[Papyro (papiro)|papyro]] o un [[ostracon]]<ref>{{Ouvrage|langue=ia|auteur1=A. G. McDowell|titre=Village life in ancient Egypt|sous-titre=laundry lists and love songs|lieu=Oxford|éditeur=[[Oxford University Press]]|année=1999|pages totales=279|passage=168|isbn=0-19-814998-0}}</ref>. === Le armea === {{Vide anque|Armea egyptie}} Durante le Vetule Regno non habeva necessitate de un armea permanente. Quando on habeva besonio de affrontar un incursion beduin o le necessitate de un predonage, on organisava un levata; juvenes esseva dunque recrutate qui, un vice terminate le guerra, retornava a lor travalio habitual. Multo plus commun esseva totevia le recrutamento de mercenarios, in particular libyos e nubianos. Iste ultimes esseva multo appreciate como archeros. Le armea assumeva un rolo importante a partir del Medio Regno, arrivante a su culmine in le Nove Regno, periodo de grande expeditiones militar. Le armea egyptie esseva perfectemente organisate, e al guida del truppas stava sempre le pharaon, sur qui recadeva le commando absolute. Malgrado iste concentration de poter, ille, como occurreva con su poter religiose, delegava su functiones al generales. Il ha totevia multe pharaones, prime inter omnes Ramses II, qui accompaniava le truppas in battalia e frequentemente combatteva a lor latere. Le truppas esseva composte de corpores de archeros, de infanteria e de cavalleria, o pro dicer melior "carriera", iste ultime reservate principalmente al aristocraticos. Multo frequentemente in le armeas egyptie le truppa sur le carros esseva le plus numerose. Illos esseva carros legier, differente (per exemplo) de illos hittita, e veloce. Illos esseva frequentemente usate como truppa de ruptura in le armeas egyptie. Sur le carro habeva un archero sed supertoto un soldato armate de un longe lancea de guerra. Del carros egyptie on pote dicer que illos constitueva le "cavalleria legier" del armea, precisemente proque illos esseva veloce e versatile. Le egyptios habeva cognoscite le carro de guerra per le populo invasor Hyksos. == Economia == === Agricultura === Le economia del antique Egypto esseva fundamentalmente basate super le agricultura e le elevamento de animales. Le vita dependeva del cultivation de terras inundate annualmente per le [[Fluvio Nilo|Fluvio Nilo]].<ref>{{Cita libro|título=Egipto : El mundo de los faraones|url=[https://www.worldcat.org/oclc/636855248|editorial=Konemann|fecha=1997|fechaacceso=2022-05-24|isbn=3-89508-898-6|oclc=636855248|nombre=Regine|apellidos=Schulz|nombre2=Matthias|apellidos2=Seidel}}](https://www.worldcat.org/oclc/636855248|editorial=Konemann|fecha=1997|fechaacceso=2022-05-24|isbn=3-89508-898-6|oclc=636855248|nombre=Regine|apellidos=Schulz|nombre2=Matthias|apellidos2=Seidel}})</ref> Le egyptios developpava un extense systema de dicas, stagnos, e canales de irrigation que se extendeva a transverso del terra agricola. Preter ripas del fluvio, le paisanos cultivava varie typos de cereales. Le grano recoltate esseva immagazinate in granarios e postea usate pro producer pan e bira. Le principal culturas esseva frumento, hordeo, e lino. Le agricultura esseva structurate circa le cyclo annual del Nilo. Quatro phases descriptive esseva traditionalmente identificate: “perla blanc” (quando le Nilo ascendeva e inundava, apportante limo fertile), “perla nigre” (quando le aquas se retirava, lassante ric limo nigre), “esmeraldo verde” (quando le culturas germinava), e “auro rubie” (quando le campos maturava). Plus formalmente, le anno esseva dividite in tres saisons: ''Akhet'', ''Peret'', e ''Shemu''. ''Akhet'', le saison del inundation (junio a septembre), lassava un strato de limo ric in minerales sur le campos, renovante le fertilitate del solo. Durante ''Peret'' (octobre a februario), le saison del semination, le fermeros attendeva que le aquas se exhaurirea ante de ara e seminar le solo inricchite. Le irrigation esseva mantenite per canales e dicas. Finalmente, ''Shemu'' (martio a maio) esseva le saison del recolta, quando le culturas esseva colligite usante falces de ligno. In plus de cereales, le jardines egyptie produceva pisos, lenticulas, cibollas, porros, cucumeres, e lactuca, assi como uvas, dactylos, ficos, e granatas. Le bestial elevate pro carne includeva porcos, bovinos, oves, capras, aucas, e anates. Le egyptios produceva plus alimentos de lo que illes consumeva e se dedicava al excambio de benes excedentari. Le importationes ab territorios estranier includeva incenso, argento, e fin ligno de cedro. Multe commercio egyptie esseva realisate per barca al longo del Nilo e a transverso del Mediterraneo. Durante le major parte de su historia de tres millennios, le antique Egypto esseva considerate inter le regiones le plus ric del mundo antique. === Commercio === Le activitate commercial in le antique Egypto se extendeva ultra le excambio de productos agricola e materias prime. Expeditiones esseva organisate pro obtener benes de luxo e joieles pro le tresor regal del pharaones, e il ha anque evidentia de traffico de sclavos e mesmo le vendita de positiones administrative o de servicio in le templos. Un classe de agentes commercial cognoscite como ''shutiu'' realisava activitates de emption e vendita pro conto del major institutiones pharaonic tal como templos, le palatio regal, e le proprietates del corona. Illes poteva anque vender sclavos a individuos private o realisar transactiones commercial independente pro profito personal. Discoperitas archeologic in le antique citate de Balat, situate in le Oase de Dakhla, ha revelate quasi 200 tablettas de argilla e numerose inscriptiones. Iste trovatas indica que durante le fin del tertie millennio a.Chr., Balat serviva como un base de operationes e puncto de providimento pro expeditiones inviate per le pharaones a in Africa central. Iste expeditiones, a vices comprendente circa 400 homines, cercava pigmentos preciose que esseva transportate per caravana al Valle del Nilo. Le ruta commercial esseva marcate per depositos de vasos placiate a intervallos de approximatemente 30 kilometros a transverso del deserto, extendente se usque al plateau de [[Gilf Kebir|Gilf Kebir]] in le sud-west de Egypto.<ref name=":0" /> Investigatores suggere que le ruta pote haber attingite usque al region del [[Laco Chad|Laco Chad]].<ref>{{cita libro |apellido=Moreno García |nombre=Juan Carlos |capítulo=Los vendedores en el Antiguo Egipto |título=Los vendedores y las civilizaciones |editor=Felip Masó Ferrer |año=2007 |editorial=Würth España, S.A. |isbn=84-611-6707-4 |páginas=11-36}}</ref> === Administration e taxation === Pro scopos administrative, Egypto esseva dividite in unitates territorial cognoscite como ''sepats'' (nominate ''nomos'' in greco). Iste division data del periodo predynastic (ante 3100 a.Chr.), quando le nomos functionava como citate-statos autonome, e illo durava plus de tres millennios. Finalmente, le pais comprendeva 42 nomos: 20 in le Basse Egypto e 22 in le Alte Egypto. Cata nomo esseva governate per un nomarcha qui exercitava autoritate regional. Le governamento imponeva varie impostos, que esseva pagate in natura—per medio de labor o benes—post que le moneta non existeva in periodos anterior. Le vesir (''tyaty'') esseva responsabile de supervisar le systema fiscal pro conto del pharaon. Su officiales manteneva registros del reservas immagazinate e del rendimentos projectate. Le impostos esseva evalutate secundo le occupation e le productivitate: le paisanos (o plus tarde le proprietarios de terras) pagava in productos agricola; le artisanos contribueva con parte de lor benes manufacturate; le piscatores e chassatores pagava con lor capturas. Le stato exigeva anque labor de [[corvée]] del familias durante plure septimanas cata anno. Le individuos participava in operas public tal como excavation o mundation de canales, construction de templos e tumbas, e, quando necessari, expeditiones minor (a minus que prisioneros de guerra esseva disponibile pro tal cargas). Familias plus ric poteva ingagiar substitutos pro complir iste obligationes. In general, le economia del antique Egypto esseva strictemente integrate con su institutiones administrative e religiose, formante un systema centralmente organisate in le qual le agricultura, le taxation, le labor, e le commercio esseva pilares interdependente del poter e prosperitate del stato. == Societate == [[File:Figurenpaar Ägypten Museum Rietberg RAG 1.jpg|thumb|Un copula egyptie sedite]] Le societate presentava un structura fortemente [[hierarchia|hierarchisate]].{{sfn|name=Go53|Gomes|2010|p=53}}{{sfn|name=Co31|Cotrim|1999|p=31-32}} Illo esseva [[patriarchato|patriarchal]], con le homine administrante le domo, con participation del femina, e decidente le heredes per medio de su testamento. Le ancianos esseva consultate e honorate post le morte.{{sfn|name=Be19|Beting|2009|p=19}} Le maritage in le mundo egyptie esseva [[monogamia|monogame]] (ben que il ha casos de [[bigamia]] e [[poligamia]] in le corte pharaonic) e non esseva sanctionate per le religion. Non existeva un ceremonia de maritage, ni un registro de illo. Apparentemente il bastava que un copula affirmava que illes voleva cohabitar pro que le union esseva acceptate. Le homines se maritava inter le dece-sex e le dece-octo annos e le feminas circa le dece-duo o dece-quatro annos. Proque le feminas esseva le transmissores del sanguine regal, como forma de legitimation del poter, il habeva maritages inter fratres. Tamben il habeva maritages inter pharaones e un de lor filias.{{sfn|name=Be24|Besozzi|2005|p=24}} Le homines con un position economic plus elevate poteva haber, ultra le sposa legitime (''nebet-per'', "le seniora del domo"), varie [[concubina]]s, lo que esseva vidite como un signo de ricchessa. Tamen, le feminas qui habeva plus de un homine esseva occidite.{{sfn|Gomes|2010|p=55}} Le [[prostitution]] esseva un practica moralmente condemnate, sed illo esseva practicate sur le ripas del Nilo. Esseva registrate in [[papyro]]s e [[ostracon]]s le practica de favores sexual in excambio de moneta, assi como mention de relationes sexual collective, lo que duce a considerar le possibilitate del existentia de [[prostibulo]]s. In Egypto non habeva prostitution sacrate, essente le relation divinitate-sacerdotissa mermente symbolic.<ref name=Be24/> Le antique egyptios videva homines e feminas, includente le personas de tote le classes social, excepte le sclavos, como essentialmente equal ante le lege, e mesmo le plus humile paisano habeva le derecto de petition al [[Tjati|vesir]] e su corte pro reparation. Tanto homines quanto feminas habeva le derecto de posseder e vender immobiles, facer contractos, maritar se e [[divortio|divortiar se]], reciper hereditage e haber litigios in tribunal. Le cupulas poteva posseder benes in commun e proteger se con contractos de [[maritage]] in caso de divortio, que stipulava le obligationes financiari del marito verso le sposa e le infantes al fin del maritage. Le feminas habeva un grande gamma de electiones personal e opportunitates de realisation. Illas poteva esser del regalitate, travaliar in le palatio como nutrices, concubinas o [[escantion|escantiones]] (servitores de [[vino]] del pharaon) e, in le templos, ab cantatrices a sacerdotessas.{{sfn|name=Be23|Beting|2009|p=23}} Alteres exerceva poteres divin como [[Sposas divin de Amon|sposas de Amon]]. Malgrado iste libertates, le feminas frequentemente non participava in rolos official del administration, serviente solmente in rolos secundari, e non esseva tan susceptibile de esser educate como le homines.<ref name=Jo2004/> Quando le marito moriva, le feminas assumeva le direction de familia e, in le caso del pharaones, le Stato. Feminas como [[Hatshepsut]] e [[Cleopatra]] arrivava a devedir pharaones. Le feminas poteva reciper hereditage paterne. Normalmente, le filio le plus vetere assumeva le throno pharaonic post le morte de su patre, tamen, quando il habeva solmente filias como successores al throno, le plus vetere debeva maritar se pro que su marito assumeva le throno.<ref name=Be23/> [[File:CopulatingCouple-PtolemaicPeriod BrooklynMuseum.png|thumb|vertical|Arte erotic]] {{Citation2|bq=s| 1=Sia como illo vult, […] le femina esseva ''[[sui juris]]'', potente disponer liberemente de su benes, intamar processos in le justitia, prender le initiativa del divortio tanto quanto le homine, ducer un rolo active in diverse activitates productive, de servicios e eventualmente de gestion, in fin ir e venir con ample libertate. Il habeva, sin dubita, certe limitationes. Assi, per exemplo, si […] nos trova feminas qui exerce functiones administrative o sacerdotal del quales depende benes e personas pertinente al palatio e al templos, isto diminue multo in le periodos posterior. Mesmo pro le Imperio Ancian, le presentia de feminas in ille functiones sempre esseva quantitativemente multo inferior a illo del homines. In altere parolas, le direction del vita public sempre esseva massivemente in manos masculin; e tal tendentia se reinfortiava con le tempore. In le vita private, tamen, in terminos general, se manteneva le ample derectos del femina: equal participation in le hereditage paterne e materne, controlo sur su benes personal (mesmo quando gerite per le marito, situation satis currente), etc. Il es certe, nonobstante, que le femina esseva considerate como habente un vocation essentialmente domestic […] ligate sia al administration del domo […], sia al realisation de cargas in su ambito: fabrication de pan e cerevisia, manufactura de filos e texitos. […] Con major frequentia, esseva le homine qui interveniva in transactiones e, in general, in le gestion del patrimonio familiar, ben que le intervention directe del femina esseva considerate como alique normal in multe casos, per exemplo, al esser absente le marito, o in su incapacitate, o ancora durante le viduitate, essente le filios minor.| 2=Cardoso, Ciro Flamarion. ''Algumas visões da mulher na literatura do Egito faraônico'' ({{AC|II milênio|n}}). Citado em: ''História''. São Paulo: UNESP, 1993, v. 12. p. 103-5.<ref name=Pa71/>}} === Education === [[File:The seated scribe.jpg|thumb|vertical|Statua de un [[scriba]] sedite (IV dynastia, {{Circa|{{formatnum:2620}}-{{AC|2500|n}})|nl}}]] Le infantes (pueros e puellas) initiava lor education basic in le sino familiar; le pueros apprendeva de lor patres principios ethic, visiones del vita, conducta social, ritos popular, etc; le purass apprendeva de lor matres economia domestic, culinaria, preparation e confection de vestimentos; le purass ric poteva apprender a sonar instrumentos, cantar, dansar assi como a leger, scriber e travaliar con operationes arithmetic.{{sfn|name=ROM2018|ROM|2018}} In le processo educational del classes plus opulente on utilisava le si-nominate "Libros de Instruction", que contineva regulas pro viver ordinatemente in societate assi como elementos moral tal como justitia, sapientia, obedientia, bonitate e moderation.{{sfn|name=Al2017|Alchin|2017}} In le Antique Egypto il habeva pauc scholas functionante exclusivemente pro le education de homines del regalitate, del nobilitate o de illes qui aspirava a devenir scribas, sacerdotes, artistas, sculptores o designatores. Initiante lor studios inter le cinque e septe annos, le pueros apprendeva [[lectura]] e [[scriptura]], [[historia]] e [[geographia]], [[scientia]], [[medicina]] e [[astronomia]], [[arithmetica]] e [[geometria]] e [[musica]]. Illos esseva institutiones con disciplina multo rigorose, ubi le pueros qui se comportava mal o non prestava attention esseva fustigate.<ref name=ROM2018/><ref name=Al2017/> Differente del juvenes del classes opulente qui ibat al schola, le juvene filios de paisanos, piscatores e artisanos apprendeva ab un etate tener le officios de lor patres pro que assi illes poteva succeder los.{{sfn|Parsons|2017b}} === Hierarchia social === [[File:Egypt Queen Pharaoh Hatshepsut statue.jpg|thumb|vertical|Le [[pharaon]] exprimeva le proprie vita de Egypto e esseva le culmine del hierarchia. In le foto statua de [[Hatshepsut]], in le [[Museo Egyptie (Cairo)|Museo Egyptie]] de [[Cairo]]]] Al culmine del hierarchia social esseva le [[pharaon]], qui possedeva poteres absolute, prendente decisiones militar, religiose, economic e judicial,{{sfn|name=Bra103|Braick|2006|p=103}} ultra esser le proprietario nominal de tote le terras.<ref name=Go53/>{{sfn|name=Be22|Besozzi|2005|p=22}} In le periodos de inundation le pharaon ordinava que le population exerceva altere functiones como, per exemplo, le construction de obras public.{{sfn|Shaw|1995|p=141}} Durante que vive, le pharaon esseva considerate como un personification del deo [[Horus]], durante que su antecessor defuncte esseva associate a [[Osiris]], patre de Horus, habeva o non relation de consanguinitate inter le soveranos. A partir del V dynastia egyptie le reges se presenta tamben como filios de [[Ra]], le deo solar.{{sfn|name=Pe28|Pedro|2005|p=28}} Le pharaones possedeva multe feminas e filios. Su femina principal, denominate ''hemet nesut'', "sposa del rege", poteva esser su soror o un de su filias. Le pharaones possedeva diverse insignias: le ''pschent'' (le union del coronas del [[Alte Egypto|Alte]] e [[Basse Egypto]]), le [[sceptro]]s ''crossa'' e [[flagello]], le ''nemes'' (ornamento pro le capite decorate con un colubra e un vulture que symbolisava, respectivemente, le Basse e Alte Egypto) e le barba posticie. Illo poteva esser symbolicamente traducite como [[sphinge]], e esseva associate a animales como le panthera, le leon e le bove. Le parola pharaon, veniente del egyptie ''per aâ'', significa "Casa Grande". Illo deveniva le nomine official del chefs de Egypto solmente durante le XVIII dynastia egyptie, proque usque tunc habitualmente le lideres se refereva a se mesme como ''nesu'' (rege) o ''neb'' (senior). A partir del V dynastia egyptie le [[titulatura regal egyptie|titulatura]] del reges includeva cinque nomines regal: nomine de [[Horus]], nomine del Duo Mestressas, nomine de Horus de Auro, prenomine e nomine.<ref name=Be22/> Infra le pharaon e su familia in le pyramide social se trovava le gruppo denominate como "[[classe social|classe]] del faldetta blanc" (o classe del dominantes), in referentia al vestimento de lino decorate que illes portava.{{sfn|Billard|1978|p=109}} Primarimente veniva le nomarchas e vesires. Le nomarchas administrava le provincias imperial durante que le vesires controlava le collecta de impostos, fiscalisava le obras public, le granarios regal, participava in le alte tribunal de justitia e dirigeva le policia e le truppas. Infra istes esseva le sacerdotes qui administrava le templos, cultos e le festas religiose, esseva consilieros del pharaones e usufrueva de terras, exemption de impostos e prestigio. Multo importante pro le machina bureaucratic del governamento, le [[scriba]]s colligeva impostos, organisava le leges e le scriptura, determinava le valor del terras, copiava poemas, hymnos e historias, scribeva litteras, realisava [[censo demographic|censos populational]] e calculava le stock de alimentos, production agricola, area de terras arabile, activitates commercial, de soldatos, necessitates del palatio, etc. A partir del Imperio Nove surge un nove classe, le grande commerciantes, qui monopolisava le commercio exterior.<ref name=Go53/><ref name=Be22/> [[File:Slavebeating.jpg|thumb|left|Fustigation de un sclavo]] Infra le classes dominante se situava le classes dominate. Primarimente veniva le soldatos qui recipeva productos pro servicios prestate e prendeva predas de [[saccheo]], sed qui nunquam ascendeva a alte postos in le exercito. Infra istes veniva le [[artisano]]s ([[textura|textores]], pictores, barbitonsores, cocos, barcheros, ceramistas, sculptores, joieleros, [[ferrero]]s, etc.), qui travalia specialmente pro le pharaones, pro le nobilitate e pro le templos e pro le parve commerciantes qui vendeva lor productos in le mercatos del citates. Le paisanos (o ''fellahs'') formava le major parte del population e esseva agricultores, elevatores de boves e piscatores. Mesmo essente illes le productores, le productos agricola esseva proprietate directe del Stato, del templos o del familia nobile qui possedeva le terra.{{sfn|Manuelian|1998|p=383}} Le paisanos tamben esseva subjecte a un imposto sur le travalio e esseva obligate a travaliar in le construction de ovras public e mundation de canales in un systema simile al [[corvea]] [[Etate Media|medieval]] in Europa.{{sfn|James|2005|p=136}} Tamben illes esseva obligate a travaliar in le transportos e a vices in le exercito. Infra le paisanos veniva le base del pyramide, le [[sclavo]]s (''hemu'' e/o ''baku''{{sfn|name=Be54|Beting|2009|p=54}}). Captivos o condamnatos del justitia, illes travaliava in activitates domestic, public o religiose.{{sfn|Santiago|2006|p=96}} Illes frueva de derectos civil e apprendeva le scriptura.<ref name=Go53/><ref name=Co31/> === Vita quotidian === [[File:Lawrence Alma-Tadema Egyptian Chess Players.jpg|thumb|left|[[Nobilitate|Nobiles]] jocante un forma primitive de [[schacos]], secundo le conception artistic de [[Sir]] [[Lawrence Alma-Tadema]], (1879)]] [[File:Female topless egyption dancer on ancient ostrakon.jpg|thumb|left|Dansatrice]] [[File:Maler der Grabkammer der Nefertari 003.jpg|thumb|sinistra|'Nefertari jocante Senet', pictura del tumba del Regina [[Nefertari]] de Egypto {{-nwrap||1295|1255}}]] [[File:LowClassAncientEgyptianStatuettes.png|thumb|left|Occupationes del classes inferior]] Le majoritate del antique egyptios esseva fermeros ligate al terra. Lor habitationes esseva restringite al membros del familia immediate, e esseva construite de briccas de fango designate pro remaner fresc in le calor del die. Cata domo habeva un cocina con un tecto aperte, que contineva un mola pro moler grano e un parve furno pro panificar.{{sfnp|Manuelian|1998|p=401}} Le ceramica serviva como utensiles domestic pro le immagazinage, preparation, transporto, e consumption de alimentos, bibitas, e materias prime. Le muros esseva pingite in blanc e poteva esser coperite con tapisseria de lino tincte. Le solos esseva coperite con mattas de canna, durante que scannos de ligno, lectos elevate del terra e tabulas individual componeva le mobilario.{{sfnp|Manuelian|1998|p=403}} [[File:Ägyptischer Maler um 1400 v. Chr. 001.jpg|thumb|Le egyptios celebrava festas e festivales, accompaniate per musica e dansa.]] Le antique egyptios accordava un grande valor al hygiene e al apparentia. Le majoritate se baniaba in le Nilo e usava un sapon pastose facite de grassia animal e creta. Le homines radeva lor corpores integre pro munditia; perfumos e unguentos aromatic coperiva mal odores e leniva le pelle.{{sfnp|Manuelian|1998|p=405}} Le vestimentos esseva facite de simple folios de lino blanchite, e tanto homines como feminas del classes superior portava perruccas, joieles, e cosmeticos. Le infantes iva sin vestimentos usque al maturitate, a circa 12 annos, e a iste etate le masculos esseva circumcidite e habeva lor capites rasate. Le matres esseva responsabile del cura del infantes, durante que le patre forniva le subsistentia del familia.{{sfnp|Manuelian|1998|pp=406–407}} Musica e dansa esseva divertimentos popular pro illes qui poteva permitter se los. Instrumentos antique includeva flautas e harpas, durante que instrumentos simile a trompettas, oboes, e fistulas se developpava plus tarde e deveniva popular. In le Nove Regno, le egyptios jocava campanas, cymbalos, tamburinos, tambures, e lutos e lyras importate de Asia.{{sfnp|Music in Ancient Egypt|2003}} Le sistro esseva un instrumento musical simile a un sonalia que esseva specialmente importante in ceremonias religiose. [[File:ThebesDeirMedinaLandscape.jpg|right|thumb|Ruinas de Deir el-Medina]] Le antique egyptios frueva de un varietate de activitates de otio, includente jocos e musica. Senet, un joco de tabuliero ubi le pecias se moveva secundo le hasardo, esseva particularmente popular depost le tempores le plus antique; un altere joco simile esseva mehen, que habeva un tabuliero de joco circular. "Canes e Chacalos", anque cognoscite como 58 foros, es un altere exemplo de jocos de tabuliero jocate in le Antique Egypto. Le prime joco complete de iste joco esseva discoperite in un tumba theban del pharaon egyptio Amenemhat IV que data del XIII Dynastia.{{sfnmp|1a1=Metcalfe|1y=2018|2a1=Seaburn|2y=2018}} Jongleria e jocos de balla esseva popular con le infantes, e le lucta es anque documentate in un tumba a Beni Hasan.{{sfnp|Manuelian|1998|p=126}} Le membros ric del antique societate egyptie frueva anque del chassa, pisca, e de viages in barca. Le excavation del village de laboratores de Deir el-Medina ha resultate in un del contos le plus completemente documentate del vita communitari in le mundo antique, que se extende per quasi quatro centos annos. Il non ha un sito comparabile in le qual le organisation, interactiones social, e conditiones de travalio e de vita de un communitate ha essite studiate in tal detalio.{{sfnp|Hayes|1973|p=380}} ===Lingua=== {{AP|Lingua egyptie}} ====Disveloppamento historic==== {{Hiero | ''r n kmt''<br /> 'Lingua egyptie' | <hiero>r:Z1 n km m t:O49</hiero> | align=right | era=egypt}} Le [[lingua egyptie]] es un lingua [[Linguas afro-asiatic|afro-asiatic]] del nord strictemente ligate al [[linguas berber]] e [[linguas semitic|semitic]].{{sfnp|Loprieno|1995b|p=2137}} Le lingua egyptie antique compartiva similmente ligamines linguistic con altere linguas afro-asiatic como le [[linguas chadic]] de Africa occidental e central, le linguas [[Linguas cushitic|cushitic]] de Africa del nord-est, e le [[linguas ethio-semitic]], que se trova in Ethiopia e Eritrea.<ref>{{cite book |last1=Morkot |first1=Robert |title=The Egyptians: an introduction |date=2005 |publisher=Routledge |location=New York |isbn=0-415-27104-5 |page=10}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Schuh |first1=Russell G. |title=The Use and Misuse of Language in the Study of African History |journal=Ufahamu: A Journal of African Studies |date=1997 |volume=25 |issue=1 |pages=36–81 |doi=10.5070/F7251016656 |url=https://escholarship.org/uc/item/0qt6q69k |language=en |issn=0041-5715|doi-access=free }}</ref> Multe academicos ha acceptate un origine de phylo linguistic african post que cinque del sex subfamilias afro-asiatic, incluse le lingua egyptie, es parlate in le continente african, e solmente un in Asia.<ref>{{cite journal |last1=Mc Call |first1=Daniel F. |title=The Afroasiatic Language Phylum: African in Origin, or Asian? |journal=Current Anthropology |date=1998 |volume=39 |issue=1 |pages=139–144 |doi=10.1086/204702 |jstor=10.1086/204702 |issn=0011-3204}}</ref> Illo ha le plus longe historia cognoscite de omne lingua, habente essite scribite ab {{circa|3200}}{{nbsp}}a.Chr. usque al Medievo e remanente como un lingua parlate pro plus tempore. Le phases del egyptio antique es le [[egyptio antique]], le [[egyptio medie]] (egyptio classic), le [[egyptio tardive]], le [[Demotico (egyptio)|demotico]] e le [[lingua copte|copto]].{{sfnp|Loprieno|2004|p=161}} Le scriptos egyptie non monstra differentias dialectal ante le copto, sed illo esseva probabilemente parlate in dialectos regional circa Memphis e plus tarde Thebas.{{sfnp|Loprieno|2004|p=162}} Le egyptio antique esseva un [[lingua synthetic]], sed illo deveniva plus [[Lingua analytic|analytic]] plus tarde. Le egyptio tardive disveloppava [[Articulo (grammatica)|articulos]] definite e indefinite prefixal, que reimplaciava le ancian [[suffixo]]s inflectional. Habeva un cambio del ancian [[ordine de parolas]] [[verbo–subjecto–objecto]] a [[subjecto–verbo–objecto]].{{sfnp|Loprieno|1995b|pp=2137–2138}} Le scripturas [[Hieroglypho egyptie|hieroglyphic]], [[hieratico]] e demotic egyptie esseva eventualmente reimplaciate per le [[alphabeto copte]], plus phonetic. Le copto es ancora usate in le liturgia del [[Ecclesia Orthodoxe Copte|Ecclesia Orthodoxe Egyptie]], e tracias de illo se trova in le [[arabe egyptie]] moderne.{{sfnp|Vittman|1991|pp=197–227}} ====Sonos e grammatica==== Le egyptio antique ha 25 consonantes simile a illos de altere linguas afro-asiatic. Istos include consonantes [[consonante pharyngee|pharyngee]] e [[consonante emphatic|emphatic]], occlusivas sonor e surde, [[consonante fricativa|fricativas]] surde e [[consonante affricata|affricatas]] sonor e surde. Illo ha tres vocales longe e tres curte, que se expandeva in le egyptio tardive a circa novem.{{sfnp|Loprieno|1995a|p=46}} Le parola de base in egyptio, simile al semitico e al berber, es un [[radice semitic|radice triliteral]] o biliteral de consonantes e semiconsonantes. Suffixos es addite pro formar parolas. Le conjugation verbal corresponde al [[persona (grammatica)|persona]]. Per exemplo, le skeleto triconsonantal '''S-Ḏ-M''' es le nucleo semantic del parola 'audir'; su conjugation de base es ''sḏm'', 'ille audi'. Si le subjecto es un substantivo, suffixos non es addite al verbo:{{sfnp|Loprieno|1995a|p=74}} ''sḏm ḥmt'', 'le femina audi'. Le adjectivos es derivate de substantivos per un processo que le egyptologos appella ''[[grammatica arabe|nisbation]]'' a causa de su similitude con le arabe.{{sfnp|Loprieno|2004|p=175}} Le ordine de parolas es {{smallcaps|predicato–subjecto}} in sententias verbal e adjectival, e {{smallcaps|subjecto–predicato}} in sententias nominal e adverbial.{{sfnp|Allen|2000|pp=67, 70, 109}} Le subjecto pote esser movite al initio del sententias si illo es longe e es sequite per un pronomine resumptive.{{sfnp|Loprieno|1995b|p=2147}} Verbos e substantivos es negate per le [[particula (grammatica)|particula]] ''n'', sed ''nn'' es usate pro sententias adverbial e adjectival. Le [[accento (linguistica)|accento]] cade sur le ultime o penultime syllaba, que pote esser aperte (CV) o claudite (CVC).{{sfnp|Loprieno|2004|p=173}} ====Scriptura==== [[File:Rosetta Stone BW.jpeg|thumb|Le [[Petra de Rosetta]] ({{circa|196}} a.Chr.) permitteva al linguistas comenciar le [[dechifrumento del scripturas egyptie antique|deciframento del scripturas egyptie antique]].{{sfnp|Allen|2000|p=13}}|280x280px]] Le [[Hieroglypho egyptie|scriptura hieroglyphic]] data de {{circa|3000}}{{nbsp}}a.Chr., e es componite de centenas de symbolos. Un hieroglypho pote representar un parola, un sono, o un determinativo silente; e le mesme symbolo pote servir a differente propositos in differente contextos. Le hieroglyphos esseva un scriptura formal, usate sur monumentos de petra e in tumbas, que poteva esser tan detaliate como obras de arte individual. In le scriptura quotidian, le scribas usava un forma cursive de scriptura, appellate [[hieratico]], que esseva plus rapide e facile. Ben que le hieroglyphos formal pote esser legite in filas o columnas in ambe directiones (ben que typicamente scribite de dextra a sinistra), le hieratico esseva sempre scribite de dextra a sinistra, usualmente in filas horizontal. Un nove forma de scriptura, le [[Demotico (egyptio)|demotico]], deveniva le stylo de scriptura prevalente, e es iste forma de scriptura—insimul con le hieroglyphos formal—que accompania le texto grec sur le Petra de Rosetta.{{sfnp|Loprieno|1995a|pp=10–26}} Circa le prime seculo p.Chr., le alphabeto copte comenciava a esser usate insimul con le scriptura demotic. Le copto es un [[alphabeto grec]] modificate con le addition de alcun signos demotic.{{sfnp|Allen|2000|p=7}} Ben que le hieroglyphos formal esseva usate in un rolo ceremonial usque al quarte seculo, verso le fin solmente un pauc de sacerdotes poteva ancora leger los. Quando le institutiones religiose traditional esseva dissolvite, le cognoscentia del scriptura hieroglyphic esseva in su major parte perdite. Tentativas de dechifrar los data del periodos byzantin{{sfnp|Loprieno|2004|p=166}} e islamic in Egypto,{{sfnp|El-Daly|2005|p=164}} sed solmente in le annos 1820, post le discoperta del Petra de Rosetta e annos de recerca per [[Thomas Young (scientifico)|Thomas Young]] e [[Jean-François Champollion]], esseva le hieroglyphos [[dechifrumento del scripturas egyptie antique|substantialmente dechifrate]].{{sfnp|Allen|2000|p=8}} ===Litteratura=== {{AP|Litteratura egyptie antique}} [[File:Minnakht 01.JPG|thumb|Hieroglyphos sur un stela in le [[Louvre]], {{circa|1321}} a.Chr.]] Le scriptura appareva prime in association con le regalitate sur etiquettas e marcas pro articulos trovate in tumbas regal. Illo esseva primarimente un occupation del scribas, qui laborava in le institution ''Per Ankh'' o le Domo del Vita. Iste ultime comprendeva officios, bibliothecas (appellate Domo de Libros), laboratorios e observatorios.{{sfnp|Strouhal|1989|p=235}} Alcun del pecias le plus cognoscite del litteratura egyptie antique, como le [[Textos del Pyramides]] e del [[Textos del Sarcophagos|Sarcophagos]], esseva scribite in egyptio classic, que continuava a esser le lingua de scriptura usque a circa 1300{{nbsp}}a.Chr. Le egyptio tardive esseva parlate ab le Nove Regno in avante e es representate in documentos administrative del [[Periodo ramesside|periodo ramesside]], poesia de amor e contos, assi como in textos demotic e copte. Durante iste periodo, le tradition de scriptura habeva evolvite in le autobiographia de tumba, como illos de [[Harkhuf]] e [[Weni le Elder|Weni]]. Le genero cognoscite como ''[[Sebayt]]'' ('instructiones') esseva disveloppate pro communicar inseniamentos e guidantia de nobiles famose; le [[Papyro de Ipuwer]], un poema de lamentationes que describe [[disastro natural|disastros natural]] e agitacion social, es un exemplo famose. Le ''[[Historia de Sinuhe]]'', scribite in [[egyptio medie]], poterea esser le classico del litteratura egyptie.{{sfnp|Lichtheim|1975|p=11}} Alsi scribite in iste tempore esseva le [[Papyro Westcar]], un insimul de historias contate a [[Khufu]] per su filios relative al meravillas peractivate per sacerdotes.{{sfnp|Lichtheim|1975|p=215}} Le [[Instruction de Amenemope]] es considerate un chef-d'œuvre del litteratura del Proxime Oriente.{{sfnp|Day|Gordon|Williamson|1995|p=23}} Verso le fin del Nove Regno, le [[egyptio tardive|lingua vernacular]] esseva plus frequentemente empleate pro scriber pecias popular como le [[Historia de Wenamun]] e le [[Instruction de Any]]. Le prime conta le historia de un nobile qui es robate sur su cammino pro emer cedro de Libano e de su lucta pro retornar a Egypto. Ab circa 700{{nbsp}}a.Chr., historias narrative e instructiones, como le popular Instructiones de Onchsheshonqy, assi como documentos personal e de commercio esseva scribite in le scriptura e phase [[Demotico (egyptio)|demotic]] del egyptio. Multe historias scribite in demotico durante le periodo [[Greco-roman]] esseva situate in eras historic previe, quando Egypto esseva un nation independente governate per grande pharaones como [[Ramesses II]].{{sfnp|Lichtheim|1980|p=159}} === Religion === {{AP|Religion del Antique Egypto}} [[File:The judgement of the dead in the presence of Osiris.jpg|thumb|upright=1.35|Le Libro del Mortos esseva un guida pro le viage del defuncto in le vita post le morte.]] [[File:La Tombe de Horemheb cropped.jpg|alt=Relievo pingite de un homine sedite con pelle verde e vestimentos stricte, un homine con le capite de un chacal, e un homine con le capite de un falcon|thumb|Le deos Osiris, Anubis, e Horus in le tumba de Horemheb (KV57) in le Valle del Reges]] Le religion del Antique Egypto esseva un systema complexe de credentias e practicas que impregnava tote le vita quotidian, politic e artistic del pais desde le epocha predynastic usque al arrivata del [[christianismo]] e del [[islam]]ismo durante le periodos grecoroman e arabe. Le governamento pharaonic se basava sur le derecto divin del rege, considerate como intermediario inter le deos e le humanitate. Le pantheon egyptie esseva populate per numerose deitates con poteres supernatural, invocate pro adjuta e protection. Tamen, le deos non esseva sempre vidite como totalmente benevolente; illos debeva esser placate per offrendas, preces e rituales. Le mythos e conceptiones religiose variava e evolveva con le tempore, e le sacerdotes non tentava unificar le differente traditiones in un systema unic e coerente.<ref>{{sfnp|James|2005|p=102}}</ref><ref>{{sfnp|Redford|2003|p=106}}</ref> Iste pluralitate de ideas esseva considerate como diverse facetas del realitate plus tosto que contradictiones. Le deos esseva adorate in templos administrate per sacerdotes in nomine del pharaon. Al centro del templo se trovava le statua sacrate del deo in un sanctuario. Le templos non esseva generalmente aperite al publico; solmente durante certe festas le statua esseva portate foras pro adoration popular.<ref>{{sfnp|James|2005|p=117}}</ref> Con le tempore, specialmente post le [[Imperio Nove]], le rolo spiritual exclusive del pharaon diminuiva, e le sacerdotes developpava systemas de oraculos pro communicar directemente le voluntate del deos al populo.<ref>{{sfnp|Shaw|2003|p=313}}</ref> Le egyptios credeva que le esser human esseva componite de plure elementos: le corpore physic e aspectos spiritual como le ''ka'' (fortia vital), le ''ba'' (personalitate o anima), le ''akh'' (spirito efficiente), le ''šwt'' (umbra) e le nomine.<ref>{{sfnp|Allen|2000|pp=79,94–95}}</ref> Le corde esseva considerate le sede del pensamento e del emotiones. Post le morte, le aspectos spiritual requireva le preservation del corpore o un substituto, como un statua, pro servir de habitation permanente. Le preparation pro le vita post le morte occupava un loco central in le religion egyptie. Textos como le ''[[Libro del Mortos]]'' contineva instructiones pro guidar le defuncto in le ultra-tumba. Durante le judicio final, le corde del defuncto esseva pesate contra le pluma del veritate. Si illo esseva trovate digne, le defuncto deveniva un del "mortos benedicte" e poteva viver como un ''akh'' in harmonia con le deos; si non, su corde esseva devorate per Ammit e ille esseva annihilate.<ref>{{sfnp|Wasserman|1994|pp=150–153}}</ref> Le construction de pyramides, hypogeos e tumbas ricmente decorate reflecte iste credentias. Le preservation del corpore per mumification e le deposition de alimentos, joieles e objectos personal in le tumba garantiva le continuation del existentia in le altere vita. Initialmente solmente le pharaones habeva le derecto al immortalitate, ma durante le [[Imperio Nove]] iste sperantia se extendeva a tote le population, secundo lor medios economic. Le religion influentiava profundemente le arte egyptie, caracterisate per ordine, symmetria e representationes de deos, pharaones e symbolos sacrate. Le contactos commercial con regiones como [[Nubia]], [[Punt]], le mundo egee e le [[Proxime Oriente]] contribuiva al diffusion de elementos cultural e religiose, ma le base del systema mythologic remaneva distinctemente african. ==Cultura== ===Cocina=== [[File:Maler der Grabkammer der Itet 002.jpg|thumb|Chassa de aves salvage e aration de un campo, tumba de Nefermaat e su sposa Itet (circa 2700 a.Chr.)]] Le cocina egyptie remaneva remarcabilemente stabile trans le tempore; de facto, le cocina del Egypto moderne conserva alcun similitudes frappante con le cocina del ancianos. Le dieta de base consisteva de pan e bira, supplementate con vegetales como cibollas e alio, e fructos como dactylos e ficus. Vino e carne esseva fruite per omnes in dies de festa, durante que le classes superior se lo permitteva de un maniera plus regular. Pisces, carne, e aves poteva esser salate o siccate, e poteva esser cocite in ragout o rostite sur un grillia.{{sfnp|Manuelian|1998|pp=399–400}} ===Architectura=== {{Main|Architectura del Egypto antique}} Le architectura del Antique Egypto include alcun del structuras le plus famose in le mundo: le Grande Pyramides de Giza e le templos a Thebas. Projectos de construction esseva organisate e financiate per le stato pro scopos religiose e commemorative, sed anque pro reinfortiar le vaste poter del pharaon. Le antique egyptios esseva constructores experte; usante solmente instrumentos simple sed efficace e instrumentos de observation, le architectos poteva construer grande structuras de petra con grande accuratessa e precision que es ancora invidiate hodie.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|pp=94–97}} Le habitationes domestic de egyptios de élite e ordinari esseva construite de materiales peribile como briccas de fango e ligno, e non ha supervivite. Le paisanos viveva in domos simple, durante que le palatios del élite e del pharaon esseva structuras plus elaborate. Alcun palatios supervivente del Nove Regno, como illos in Malkata e Amarna, monstra muros e solos ricamente decorate con scenas de personas, aves, stagnos de aqua, deitates e designos geometric.{{sfnp|Badawy|1968|p=50}} Structuras importante como templos e tumbas que esseva destinate a durar pro sempre esseva construite de petra in loco de briccas de fango. Le elementos architectural usate in le prime edificio de petra a grande scala del mundo, le complexo mortuari de Djoser, include supportos de columna e architrave in le motivo de papyro e loto. Le templos egyptian antique le plus antique preservate, como illos a Giza, consiste de salas singule e claudite con placas de tecto supportate per columnas. In le Nove Regno, le architectos addeva le pylon, le patio aperte, e le sala hypostyle claudite al fronte del sanctuario del templo, un stylo que esseva standard usque al periodo greco-roman.{{sfnp|Types of temples in ancient Egypt|2003}} Le architectura de tumba le plus antique e popular in le Regno Antique esseva le mastaba, un structura rectangular con tecto platte de bricca de fango o petra construite super un camera de sepultura subterranee. Le pyramide a scalones de Djoser es un serie de mastabas de petra accumulate le un super le altere. Pyramides esseva construite durante le Regnos Antique e Medie, sed le majoritate del governantes posterior los abandonava in favor de tumbas excavate in le roca minus conspicue.{{sfnp|Dodson|1991|p=23}} Le uso del forma de pyramide continuava in capellas de tumbas private del Nove Regno e in le pyramides nubian regal de Nubia.{{sfnp|Dodson|Ikram|2008|pages=218, 275–276}} <gallery mode="packed" class="center" heights="170"> File:Model of a Porch and Garden MET DP350593.jpg|Modello de un portico e jardin domestic, circa 1981–1975 a.Chr. File:The Temple of Dendur MET DT563.jpg|Le Templo de Dendur, completate verso 10 a.Chr., Metropolitan Museum of Art (New York City) File:Philae temple at night.jpg|Le Templo de Isis de Philae, ben preservate, es un exemplo de architectura egyptie e sculptura architectural. File:Lepsius-Projekt tw 1-2-108.jpg|Illustration de varie typos de capitales, per Karl Richard Lepsius </gallery> ===Arte=== {{Vide etiam|Arte del Egypto antique|Pictura del Egypto antique|Sculptura del Egypto antique}} [[File:Menna and Family Hunting in the Marshes, Tomb of Menna MET DT10878.jpg|thumb|Menna e su familia chassante in le paludes, Tumba de Menna, circa 1400 a.Chr.]] Le antique egyptios produceva arte pro servir scopos functional. Durante plus de 3500 annos, le artistas adhereva a formas artistic e iconographia que esseva developpate durante le Regno Antique, sequente un stricte insimul de principios que resisteva al influentia estranier e al cambio interne.{{sfnp|Robins|2008|p=29}} Iste standardes artistic—lineas simple, formas, e areas platte de color combinate con le characteristic projection platte de figuras sin indication de profunditate spatial—creava un senso de ordine e equilibrio intra un composition. Imagines e texto esseva intimemente intertexite sur muros de tumbas e templos, sarcophagos, stelas, e mesmo statuas. Le Paletta de Narmer, per exemplo, exhibi figuras que pote anque esser legite como hieroglyphos.{{sfnp|Robins|2008|p=21}} A causa del regulas rigide que governava su apparentia altemente stilisate e symbolic, le arte egyptie antique serviva su scopos politic e religiose con precision e claritate.{{sfnp|Robins|2008|p=12}} [[File:Calcite Basin Supporting a Boat with Shrine00 (6).jpg|thumb|Modellos de tumbas egyptie como benes funerari]] Artisanos egyptie antique usava petra como un medio pro sculper statuas e fin relievos, sed usava ligno como un substituto economic e facile a sculper. Pigmentos esseva obtenite de minerales como minerales de ferro (ocres rubie e jalne), minerales de cupro (blau e verde), fuligine o carbon de ligno (nigre), e petra calcari (blanc). Pigmentos poteva esser miscite con gumma arabic como un ligante e pressate in panettas, que poteva esser humidificate con aqua quando necessari.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=105}} Le pharaones usava relievos pro registrar victorias in battalia, decretos regal, e scenas religiose. Citatanos commun habeva accesso a pecias de arte funerari, como statuas ushabti e libros del mortos, que illes credeva los protegerea in le vita de ultra-tumba.{{sfnp|James|2005|p=122}} Durante le Regno Medie, modellos de ligno o argilla que depingeva scenas del vita quotidian deveniva additiones popular al tumba. In un tentativa de duplicar le activitates del viventes in le vita post le morte, iste modellos monstra laboratores, domos, barcas, e even formationes militar que es representationes a scala del ideal vita post le morte.{{sfnp|Robins|2008|p=74}} Malgrado le homogeneitate del arte egyptian antique, le stylos de tempores e locos particular reflecteva a vices cambiante attitudes cultural o politic. Post le invasion del Hyksos in le Secunde Periodo Intermediari, frescos de stylo minoic esseva trovate in Avaris.{{sfnp|Shaw|2003|p=204}} Le exemplo le plus frappante de un cambio politicamente motivate in formas artistic veni del Periodo de Amarna, ubi figuras esseva radicalmente alterate pro conformar se al ideas religiose revolutionari de Akhenaten.{{sfnp|Robins|2008|p=149}} Iste stylo, cognoscite como arte de Amarna, esseva rapidemente abandonate post le morte de Akhenaten e reimplaciate per le formas traditional.{{sfnp|Robins|2008|p=158}} <gallery mode="packed" class="center" heights="170"> File:Kneeling portrait statue of Amenemhat holding a stele with an inscription 01.jpg|Statua stelophore de Amenemhat; circa 1500 a.Chr. File:Tomb of Nebamun.jpg|Fresco que depinge Nebamun chassante aves; circa 1350 a.Chr. File:Portrait head of pharaoh Hatshepsut or Thutmose III 01.jpg|Capite de portrait del pharaon Hatshepsut o Thutmose III; 1480–1425 a.Chr. File:Falcon Box with Wrapped Contents MET 12.182.5a b EGDP023129.jpg|Cassa de falcon con contento involvite; 332–30 a.Chr. </gallery> ===Costumes de sepultura=== [[File:Anubis attending the mummy of Sennedjem.jpg|thumb|Anubis, le deo associate con le mummification e le rituales de sepultura, curante un mummia]] Le antique egyptios manteneva un insimul elaborate de costumes de sepultura que illes credeva esseva necessari pro assecurar le immortalitate post le morte. Iste costumes implicava le preservation del corpore per mummification, le execution de ceremonias de sepultura, e le interramento con le corpore de benes que le defuncto usarea in le vita post le morte.{{sfnp|James|2005|p=122}} Ante le Regno Antique, corpores sepultate in fossas del deserto esseva naturalmente preservate per desiccation. Le conditiones aride e desertic esseva un beneficio durante tote le historia del Antique Egypto pro sepulturas del pauperes, qui non poteva permitter se le elaborate preparationes de sepultura disponibile pro le elite. Egyptios plus ric comenciava a sepultar lor mortos in tumbas de petra e usar mummification artificial, que implicava remover le organos interne, envolver le corpore in lino, e sepultar lo in un sarcophago de petra rectangular o un lecto de ligno. Comenciante in le Quarte Dynastia, alcun partes esseva preservate separatemente in vasos canopic.{{sfnp|Ikram|Dodson|1998|p=29}} [[File:Tutankhamun tomb photographs 4 326.jpg|thumb|upright|Un figura de ligno pingite trovate in le tumba regal de Tutankhamun]] Verso le Nove Regno, le antique egyptios habeva perfectionate le arte del mummification; le optime technica prendeva 70 dies e implicava remover le organos interne, remover le cerebro per le naso, e siccar le corpore in un mixtura de salas appellate natron. Le corpore esseva tunc involvite in lino con amuletos protective inserite inter le stratos e placiate in un sarcophago anthropoide decorate. Mummias del Periodo Tardive esseva anque placiate in cassas de mummias de cartonnage pingite. Le practicas de preservation real declinava durante le eras ptolemaic e roman, durante que un major emphase esseva placiate sur le apparentia exterior del mummia, que esseva decorate.{{sfnp|Ikram|Dodson|1998|pp=40, 51, 138}} Egyptios ric esseva sepultate con plus grande quantitates de articulos de luxo, sed tote le sepulturas, independentemente del stato social, includeva benes pro le defuncto. Textos funerari esseva frequentemente includite in le tumba, e, comenciante in le Nove Regno, anque statuas ushabti que on credeva executarea labores manual pro illes in le vita post le morte.{{sfnp|Shabtis|2001}} Rituales in le quales le defuncto esseva magicamente re-animate accompaniava le sepulturas. Post le sepultura, on expectava que le parentes vivente apportarea occasionalmente mangiar al tumba e recitarea preces in nomine del defuncto.{{sfnp|James|2005|p=124}} ==Technologia, medicina e mathematica== ===Technologia=== [[File:Egyptian glass jar.jpg|thumb|right|Le fabrication de vitro esseva un arte multo disveloppate.]] In technologia, medicina, e mathematica, le Antique Egypto attingeva un nivello relativemente alte de productivitate e sophistication. Le [[empirismo]] traditional, como evidenciate per le papyros de [[Edwin Smith Papyrus|Edwin Smith]] e de [[Ebers Papyrus|Ebers]] ({{circa|1600 a.Chr.}}), es primarimente accreditate al Egypto. Le egyptios creava lor proprie alphabeto e [[decimal|systema decimal]]. ===Faience e vitro=== Mesme ante le Regno Antique, le antique egyptios habeva disveloppate un material vitrose cognoscite como [[faience]], le qual illes tractava como un typo de petra semipreciose artificial. Le faience es un ceramica non argillose facite de [[Silicon dioxide|silica]], parve quantitates de [[Calcium oxide|calce]] e [[Sodium oxide|soda]], e un colorante, typicamente cupro.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=177}} Le material esseva usate pro facer granos de collar, tegulas, figurines, e parve mercantias. Plure methodos pote esser usate pro crear faience, sed typicamente le production involveva le application del materiales pulverisate in forma de un pasta super un nucleo de argilla, le qual esseva postea cocite. Per un technica connexe, le antique egyptios produceva un pigmento cognoscite como [[Egyptian blue|blau egyptie]], anque appellate frita blau, le qual es producite per fusion (o [[sintering|sinterisation]]) de silica, cupro, calce, e un alkali tal como natron. Le producto pote esser molite e usate como un pigmento.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=109}} Le antique egyptios poteva fabricar un grande varietate de objectos de vitro con grande habilitate, sed il non es clar si illes disveloppava le processo independentemente.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=195}} Il es anque incerte si illes faceva lor proprie vitro brute o simplemente importava lingotes pre-fabricate, le quales illes fundeva e finiva. Tamen, illes habeva expertisa technic in le confection de objectos, assi como in le addition de [[Micromineral|elementos de tracia]] pro controlar le color del vitro finite. Un gamma de colores poteva esser producite, incluse jalne, rubie, verde, blau, purpura, e blanc, e le vitro poteva esser facite o transparente o opaque.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=215}} ===Medicina=== Le problemas medic del antique egyptios derivava directemente de lor ambiente. Viver e travaliar proxime al Nilo apportava hasardos de [[malaria]] e debilitante parasitos de [[schistosomiasis]], le quales causava damnos hepatic e intestinal. Fauna salvage periculose tal como crocodiles e hippopotamos esseva anque un menacia commun. Le labores de tote le vita in le agricultura e le construction poneva tension super le spina dorsal e le articulationes, e vulneres traumatic del construction e del guerra causava un impacto significante sur le corpore. Le arena e le particulas de petra del farina molite per petra abradeva le dentes, lassante los susceptibile a [[abscess]]os (ben que le [[dental caries|carie dental]] esseva rar).{{sfnp|Filer|1995|p=94}} Le dietas del riccos esseva ric in sucros, lo que promoveva maladias [[Periodontitis|periodontal]].{{sfnp|Filer|1995|pp=78–80}} Malgrado le physicos idealisate portrayate sur le muros del tumbas, le mumias obese de multe membros del classe superior monstra le effectos de un vita de excessos.{{sfnp|Filer|1995|p=21}} Le [[life expectancy|sperantia de vita]] adulte esseva circa 35 annos pro homines e 30 pro feminas, sed attinger le edat adulte esseva difficile proque circa un tertio del population moriva in le infantia.{{efn|Le figuras es date pro le sperantia de vita ''adulte'' e non reflecte le sperantia de vita ''al nascentia.'' ({{harvp|Filer|1995|p=25}})}} [[File:Edwin Smith Papyrus v2.jpg|thumb|left|Le [[Edwin Smith Papyrus|papyro chirurgic de Edwin Smith]] describe anatomia e tractamentos medic, scribite in [[hieratic|hieratico]], {{circa|1550 a.Chr.}}.]] Le medicos del Antique Egypto esseva renominate in le ancian Oriente Proxime pro lor habilitates de sanation, e alcunos, tal como [[Imhotep]], remaneva famose multo post lor mortes.{{sfnp|Filer|1995|p=39}} Herodotus remarcava que existeva un alte grado de specialisation inter le medicos egyptie, con alcunos tractante solmente le capite o le stomaco, durante que alteres esseva medicos de oculos e dentistas.{{sfnp|Strouhal|1989|p=243}} Le formation del medicos occurreva in le institution ''Per Ankh'' o "Casa del Vita", specialmente illos con sede in [[Bubastis|Per-Bastet]] durante le Nove Regno e in [[Abydos, Egypt|Abydos]] e [[Sais, Egypt|Saïs]] in le periodo tardive. [[Medical papyri|Papyros medic]] monstra [[Empirical evidence|cognoscentia empiric]] de anatomia, vulneres, e tractamentos practic.{{sfnp|Strouhal|1989|pp=244–246}} Le vulneres esseva tractate per bandar los con carne crude, lino blanc, suturas, retes, tampones, e pannos impregnate de melle pro prevenir infectiones,{{sfnp|Strouhal|1989|p=250}} durante que [[opium]], [[thyme|thymo]], e [[Atropa belladonna|belladonna]] esseva usate pro alleviar le dolor. Le prime registros de tractamento de combustiones describe pansamentos que usava le lacte de matres de infantes mascule. Precationes esseva facite al dea [[Isis]]. Pan mucide, melle, e sales de cupro esseva anque usate pro prevenir infectiones causate per le impuritate in le combustiones.{{sfnp|Pećanac|Janjić|Komarcević|Pajić|2013|pages=263–267}} Alio e cebollas esseva usate regularmente pro promover le bon sanitate e on pensava que illos alleviava le symptomas de [[asthma]]. Le chirurgos del Antique Egypto suturava vulneres, reduceva [[broken bones|fracturas de ossos]], e amputava membros malade, sed illes recognosceva que alcun vulneres esseva tan grave que illes poteva solmente render le patiente confortabile usque al morte.{{sfnp|Filer|1995|p=38}} ===Technologia maritime=== Le prime egyptios sapeva como assemblar plancas de ligno in un [[hull (watercraft)|casco de nave]] e habeva maestrate formas avantiate de [[construction naval]] jam in 3000 a.Chr. Le [[Archaeological Institute of America]] reporta que le naves de [[Plank (wood)|plancas]] le plus ancian cognoscite es le [[Abydos boats|barcas de Abydos]].{{sfnp|Ward|2001}} Un gruppo de 14 naves discoperite in [[Abydos, Egypt|Abydos]] esseva construite de plancas de ligno "sute" insimul. Discoperite per le egyptologo David O'Connor del [[New York University]],{{sfnp|Schuster|2000}} on trovava que [[strap|corrigias]] texite habeva essite usate pro ligar le plancas insimul,{{sfnp|Ward|2001}} e [[Cyperus papyrus|cannas]] o [[Poaceae|herba]] insertate inter le plancas adjutava a sigillar le juncturas.{{sfnp|Ward|2001}} Proque le naves es omnes sepultate insimul e proxime a un edificio mortuari pertinente al [[Khasekhemwy|pharaon Khasekhemwy]], originalmente on pensava que omnes pertineva a ille, sed un del 14 naves data de 3000{{nbsp}}a.Chr., e le vasos de ceramica associate sepultate con le vascellos suggere anque datas anterior. Le nave datante de 3000{{nbsp}}a.Chr. habeva un longitude de 75 m e on pensa ora que illo forsan pertineva a un pharaon anterior, forsan un tan antique como [[Hor-Aha]].{{sfnp|Schuster|2000}} Le prime egyptios sapeva anque como assemblar plancas de ligno con [[treenail|clavos de ligno]] pro fixar los insimul, usante resina pro [[calafatage]] del juncturas. Le "[[Khufu ship|nave de Khufu]]", un vascello de 43.6 m sigillate in un fovea in le complexo de pyramides de Giza al pede del [[Great Pyramid of Giza|Grande Pyramide de Giza]] in le [[Fourth dynasty of Egypt|Quarte Dynastia]] circa 2500{{nbsp}}a.Chr., es un exemplo supervivente de dimension complete que pote haber complite le function symbolic de un [[solar barque|barca solar]]. Le prime egyptios sapeva anque como fixar le plancas de iste nave insimul con juncturas de [[mortise and tenon|morsa e tenon]].{{sfnp|Ward|2001}} [[File:Ancient Egyptian Seafaring Ship.jpg|thumb|left|Nave maritime de un expedition a Punt, de un relievo del [[Mortuary temple of Hatshepsut|templo mortuari de Hatshepsut]], Deir el-Bahari]]Se sape que grande naves maritime esseva multo usate per le egyptios in lor commercio con le citates-statos del Mediterraneo oriental, specialmente [[Byblos]] (sur le costa del Libano moderne), e in plure expeditiones al Mar Rubie verso le [[Land of Punt|Pais de Punt]]. De facto, un del prime parolas egyptie pro un nave maritime es un "Nave de Byblos", lo que originalmente definiva un classe de naves maritime egyptie usate in le ruta de Byblos; tamen, al fin del Regno Antique, le termino habeva venite a includer grande naves maritime, qualcunque esseva lor destination.{{sfnp|Wachsmann|2009|p=19}} In 1977, un ancian canal nord-sud esseva discoperite extendente se del [[Lake Timsah|Laco Timsah]] al Lacos Ballah.{{sfnp|Shea|1977|pp=31–38}} Illo esseva datate al [[Middle Kingdom of Egypt|Regno Medie del Egypto]] per extrapolation del datas de ancian sitos construite secundo su curso.{{sfnp|Shea|1977|pp=31–38}}{{efn|Vide [[Suez Canal|Canal de Suez]].}} In 2011, archeologos de Italia, le Statos Unite, e Egypto, excavante un laguna siccate cognoscite como [[Mersa Gawasis]], discoperiva tracias de un ancian porto que olim lanceava prime viages, tal como le expedition de [[Hatshepsut]] a Punt, verso le oceano aperte. Alcun del evidentias le plus evocative del sito pro le proessa maritime del antique egyptios include grande fustes de nave e centenas de pedes de cordas, facite de papyro, bobinate in enorme fardellos.{{sfnp|Curry|2011}} In 2013, un equipa de archeologos franco-egyptie discoperiva lo que on crede esser le porto le plus ancian del mundo, datante de circa 4500 annos retro, del tempore del rege Khufu, sur le costa del Mar Rubie, proxime a Wadi el-Jarf (circa 110 millias al sud de [[Suez]]).{{sfnmp|1a1=Boyle|1y=2013|2a1=Lorenzi|2y=2013}} ===Mathematica=== [[File:Senenmut-Grab.JPG|right|thumb|Facsimile del [[Astronomical ceiling of Senenmut's Tomb|carta astronomic in le tumba de Senenmut]], 18ve dynastia{{sfnp|Astronomical Ceiling|2020}}]] Le prime exemplos attestate de calculos mathematic data del periodo predynastic de [[Naqada]], e monstra un [[Egyptian numerals|systema de numerales egyptie]] plenmente disveloppate.{{efn|Le comprension del mathematica egyptie es incomplete debite al paucitate de material disponibile e al manco de studio exhaustive del textos que ha essite discoperite ({{harvp|Imhausen|2007|p=13}}).}} Le importantia del mathematica pro un egyptio educate es suggerite per un littera fictitie del Nove Regno in le qual le scriptor propone un competition erudite inter se e un altere scriba concernente le tascas de calculo quotidian tal como le contabilitate de terra, labor, e grano.{{sfnp|Imhausen|2007|p=11}} Textos tal como le [[Rhind Mathematical Papyrus|Papyro Mathematic de Rhind]] e le [[Moscow Mathematical Papyrus|Papyro Mathematic de Moscova]] monstra que le Antique egyptios poteva realisar le quatro operationes mathematic de base — addition, subtraction, [[Ancient Egyptian multiplication|multiplication]], e division — usar fractiones, calcular le areas de rectangulos, triangulos, e circulos e computar le volumines de cassas, columnas e pyramides. Illes comprendeva conceptos basic de [[Egyptian algebra|algebra]] e [[Egyptian geometry|geometria]], e poteva solver [[systems of equations|systemas de equationes]].{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=222}} Le nubianos anque exercitava un methodologia [[Trigonometry|trigonometric]] comparabile a lor homonimos egyptie.<ref>{{Cite journal |author=Armelagos, George |date=2000 |title=Take Two Beers and Call Me in 1,600 Years: Use of Tetracycline by Nubians and Ancient Egyptians |url=https://digitallibrary.amnh.org/items/482bd90a-de71-49b3-9bbc-d8ff0ab974b3 |journal=Natural History |volume=109 |issue=5 |pages=50–3 |s2cid=89542474}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Gnomons at Meroë and Early Trigonometry|first=Leo|last=Depuydt|date=1 January 1998|journal=The Journal of Egyptian Archaeology|volume=84|pages=171–180|doi=10.2307/3822211|jstor=3822211}}</ref> {{hiero | {{frac|2|3}} | <hiero>D22</hiero>| align=right| era=egypt}} Le [[Mathematical notation|notation mathematic]] esseva decimal, e basate sur signos hieroglyphic pro cata potentia de dece usque a un million. Cata un de istos poteva esser scribite tante vices como necessari pro summar le numero desirate; assi, pro scriber le numero octoginta o octocento, le symbolo pro dece o cento esseva scribite octo vices respectivemente.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=217}} Proque lor methodos de calculo non poteva tractar le majoritate del fractiones con un numerator major que un, illes debeva scriber [[Egyptian fraction|fractiones]] como le summa de plure fractiones. Per exemplo, illes resolveva le fraction ''duo quintos'' in le summa de ''un tertio'' + ''un dece-quinto''. Tabellas de valores standard facilitava isto.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=218}} Alcun [[Vulgar fraction|fractiones commun]], tamen, esseva scribite con un glypho special — le equivalente del moderne duo tertios es monstrate a dextra.{{sfnp|Gardiner|1957|p=197}} Le mathematicos del Antique Egypto cognosceva le [[Pythagorean theorem|theorema de Pythagoras]] como un formula empiric. Illes esseva conscie, per exemplo, que un triangulo habeva un angulo recte opposite al [[hypotenuse|hypotenusa]] quando su lateres esseva in un ration de 3–4–5.{{sfnp|Strouhal|1989|p=241}} Illes esseva capace de estimar le area de un [[circle|circulo]] per subtraher un nono de su diametro e quadrar le resultato: :Area ≈ [({{frac|8|9}})''D'']² = ({{frac|256|81}})''r''² ≈ 3.16''r''², un approximation rationabile del formula {{nowrap|'''[[Pi|π]]'''''r''²}}.{{sfnmp|1a1=Strouhal|1y=1989|1p=241|2a1=Imhausen|2y=2007|2p=31}} == Notas == <references group="lower-alpha"/> {{ref}} {{traduction|en|Ancient Egypt|439875029}} {{traduction|es|Antiguo Egipto|89395803}} [[Categoria:Egypto antique| ]] 4fjj5738askvbzt6v8apdj2xojm0rka 697346 697345 2026-06-20T21:35:45Z Tim Ocean 30221 /* Arte */ a cake = un parve strato = stratetto 697346 wikitext text/x-wiki {{eminente}} {{infobox/articulo/generic}} [[File:Tutmask.jpg|thumb|right|Le mascara del pharaon [[Tutankhamun]], un artefacto iconic del [[pharoan]] del Egypto e (per isto) le governamento e cultura del egypto antique.]] Le '''Egypto antique'''{{linfo}} esseva un [[civilisation]] del est de Nord-Africa, concentrate preter le fluvio [[Nilo]] in le [[Etate de Bronzo]] in lo que hodie es le pais de [[Egypto]]. Le civilisation egyptian se formava circa [[3150 a.Chr.]] con le unification politic de [[Egypto Alte]] e [[Egypto Basse]] sub le prime [[pharaon]]. Le historia del Egypto ancian occurreva in un serie de regnos stabile, separate de eras de instabilitate nominate le ''evos intermediate''. Le tres regnos principe esseva le [[Regno Ancian]], le [[Regno Medio|Regno Medie]], e le [[Regno Nove]], le final regno notabile. Le pinnaculo del civilisation esseva in le Regno Nove, in le [[regno de Ramses]]. Post su regno, le civilisation falleva lentemente, e Egypto esseva conquirite per un succession de poteres estranier in iste etate tarde. Le dynastia final esseva le [[Dynastia Ptolemaic]], fundate per [[Ptolemeo I|Ptolemeo Soter]], un general de [[Alexander le Grande|Alexandro le Grande]]. Le Dynastia Ptolemaic durava usque [[30 a.Chr.]], quando esseva capturate per le [[Imperio Roman]] e deveniva un [[Aegyptus|provincia roman]]. Le successo del civilisation egyptie esseva partialmente pro su habilitate de adaptar-se al conditiones del [[Valle del Nilo]]. Le prediction del [[Inundation|inundationes]] e le [[irrigation]] controlate del valle fertile produceva surplus de recoltas, que duceva a un [[disvellopament social|disveloppamento social]] e [[cultura]]l. Con ressources disponibile, le governamento patrocinava le exploitation mineral del valle e [[deserto]] ambiente, le disveloppamento de un del prime systemas de scriber ([[hieroglyphico]]s); le organisation de projectos massive de [[construction]] e [[agricultura]]; commercio con regiones ambiente; e un [[fortia armate]] que poteva batter inimicos estranier e asserer controlo egyptian. Lo que motivava e organisava iste activitate esseva un [[bureaucratia]] de [[scriba]]s, capites religiose, e administratores sub le controlo de un pharaon qui assecurava le cooperation e unitate del gente egyptian con un systema elaborate de credentias religiose. Le complimentos plure de Egypto ancian include le creation del technicas de [[metition|metir]], construction, e de facer petrerias, que facilitava le creation de [[pyramide]]s, [[templo]]s, e [[obelisco]]s; un systema de [[mathematica]]; un systema practic e effective de [[medicina]]; systemas de [[irrigation]] e technicas de production agricultural; le prime [[nave]]s cognoscite; [[vitro]]; nove formas del [[litteratura]]; e le prime [[tractato de pace]] cognoscite. Su arte e architectura esseva copiate largemente, e su antiquitates portate al areas distante del mundo. Le [[ruina]]s de su monumentos ha inspirate le imaginationes de viagiatores e scriptores per seculos. Un respecto nove verso antiquitates e excavationes in le prime annos del etate moderne causava le investigation scientific del civilisation egyptian e un appreciation melior de su legato cultural. == Historia == {|class="infobox" style="font-size: 95%; text-align: center; background:#FFFFEB;" |- |style="border-bottom:1px solid #FFF; background:#FFFFEB;"|'''Antique Egypto<br />[[Annexo:Lista de pharaones de Egypto|Dynastias e pharaones]]''' |- |[[Periodo predynastic de Egypto|Periodo predynastic]] |- |[[Periodo protodynastic de Egypto|Periodo protodynastic]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|''[[Periodo archaic de Egypto|'Periodo archaic']]'': [[Dynastia I de Egypto|I]]-[[Dynastia II de Egypto|II]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Regno Antique de Egypto|Regno Antique]]''': [[Dynastia III de Egypto|III]] [[Dynastia IV de Egypto|IV]] [[Dynastia V de Egypto|V]] [[Dynastia VI de Egypto|VI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Prime periodo intermedie de Egypto|'''I''' PI]]: [[Dynastia VII de Egypto|VII]] [[Dynastia VIII de Egypto|VIII]] [[Dynastia IX de Egypto|IX]] [[Dynastia X de Egypto|X]] [[Dynastia XI de Egypto|XI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Regno Medie de Egypto|Regno Medie]]''': [[Dynastia XI de Egypto|XI]] [[Dynastia XII de Egypto|XII]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Secunde periodo intermedie de Egypto|'''II''' PI]]: [[Dynastia XIII de Egypto|XIII]] [[Dynastia XIV de Egypto|XIV]] [[Dynastia XV de Egypto|XV]] [[Dynastia XVI de Egypto|XVI]] [[Dynastia XVII de Egypto|XVII]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Imperio Nove de Egypto|Imperio Nove]]''': [[Dynastia XVIII de Egypto|XVIII]] [[Dynastia XIX de Egypto|XIX]] [[Dynastia XX de Egypto|XX]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Tertie periodo intermedie de Egypto|'''III''' PI]]: [[Dynastia XXI de Egypto|XXI]] [[Dynastia XXII de Egypto|XXII]] [[Dynastia XXIII de Egypto|XXIII]] [[Dynastia XXIV de Egypto|XXIV]] [[Dynastia XXV de Egypto|XXV]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Periodo tardive de Egypto|Periodo tardive]]''': [[Dynastia XXVI de Egypto|XXVI]] [[Dynastia XXVII de Egypto|XXVII]] |- |[[Dynastia XXVIII de Egypto|XXVIII]] [[Dynastia XXIX de Egypto|XXIX]] [[Dynastia XXX de Egypto|XXX]] [[Dynastia XXXI de Egypto|XXXI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Periodo Hellenistic de Egypto|Periodo Hellenistic]]''': |- |[[Dynastia Macedonic de Egypto|Macedonic]]. [[Dynastia Ptolemaic|Ptolemaico]] |- |style="border-top: 1px solid #ddd;"|'''[[Periodo Roman de Egypto|Periodo Roman]]''' |} Le obtention de un chronologia exacte del antique Egypto es un carga complexe. Existe diverse criterios de datation inter [[egyptologo]]s, con divergentias de alcun annos in le ultime periodos, de decennios al principio del Imperio Nove e de quasi un seculo durante le [[Regno Antique]] (vide: [[Chronologia del Antique Egypto]]). Le prime problema surge per le facto que le egyptios non utilisava un systema de datation homogenee: illes non habeva un concepto de un era simile al [[Anno Domini]], o le costume de nominar le annos, como in [[Mesopotamia]] (vide [[Limmu]]). Illes datava con referentia al regnatos del diverse pharaones, superponente possibilemente le interregnos e le epochas de [[corregentia]]. Un problema addite surge al comparar le distincte [[Listas Regal]] de [[pharaon]]es, proque illos es incomplete o con datos contradictori, mesme in le proprie texto. Le operas del melior historico antique super Egypto, [[Manethon]], se perdeva e nos los cognosce solmente a transverso de [[epitome]]s de scriptores posterior como [[Flavio Josepho]], [[Eusebio de Cesarea]], [[Sexto Julio Africano]] o le monacho [[Georgio Syncello]]. Infortunatemente le datas de alcun regnatos varia de un autor a un altere. ==== Comenciamentos ==== Le evidentias [[archeologia|archeologic]] indica que le civilisation egyptie comenciava circa le VI millennio a.Chr., durante le [[Neolithico]], quando se stabiliva le prime populatores (vide le [[Periodo predynastic de Egypto|periodo predynastic]]). Le fluvio [[Nilo]], circa le qual se stabiliva le population, ha essite le linea de referentia pro le [[Cultura del Antique Egypto|cultura egyptie]] depost que le [[nomade]]s [[Chassa-collection|chassatores-collectores]] comenciava a viver in su ripas durante le [[pleistoceno]]. Le tracias de iste prime populatores remaneva in le objectos e signos gravate in le roccas al longe del valle del Nilo e in le [[oases]]. Al longe del Nilo, in le [[Mesolithico|XI millennio a.Chr.]], una cultura de collectores de grano habeva essite substituite per un altere de [[chassa]]tores, [[piscator]]es e collectores qui usava [[Etate de Petra|instrumentos de petra]]. Le studios tamben indica stabilimentos human in le sud-west de Egypto, vicin al frontiera con [[Sudan]], ante 8000 a.Chr. Le evidentia [[geologia|geologic]] e studios [[climatologia|climatologic]] suggere que le cambios del [[climate]], circa 8000 a.Chr., comenciava a [[Desertification|desiccar]] le terras de chassa e pastura de Egypto, conformante paulatim le [[deserto del Sahara]]. Le tribos del region tendeva a aggruppar se in le vicinitate del fluvio, ubi surgeva parve vicos que developpava un economia agricola. Il ha evidentias de pastura e del cultivation de [[cereal]]es in le est del Sahara in le VII millennio a.Chr. Circa 6000 a.Chr., jam habeva apparite in le valle del Nilo le [[agricultura]] organisate e le construction de grande vicos. Al mesme tempore, in le sud-west illes se dedicava al elevamento de bestial e tamben construeva. Le [[mortero de calce]] se usava jam in 4000 a.Chr. Es le denominate periodo predynastic, que comencia con le cultura de [[Naqada]]. Inter 5500 e 3100 a.Chr., durante le Predynastico, le parve stabilimentos prosperava al longe del Nilo. In 3300 a.Chr., momentos ante le [[Dynastia I|prime dynastia]], Egypto esseva dividite in duo regnos, cognoscite como [[Alte Egypto]] (''Ta Shemau'') e [[Basse Egypto]] (''Ta Mehu'').<ref>{{cita libro|autor=Adkins, L. and Adkins, R.|título=The Little Book of Egyptian Hieroglyphics|url=https://archive.org/details/littlebookofegyp0000adki_b9s5|año=2001|isbn =0-340-79485-2|editorial = Londres: Hodder and Stoughton}}</ref> Le frontiera inter ambes se situava in le actual zona de [[Cairo]], al sud del [[delta del Nilo]]. Le historia de Egypto, como Stato unificate, comencia circa 3050 a.Chr. con [[Menes]] ([[Narmer]]), qui unificava le Alte e le Basse Egypto e esseva su prime rege. Le [[Cultura del Antique Egypto|cultura]] e [[Costumes del Antique Egypto|costumes]] egyptie esseva notabilemente stabile e a pena variava in quasi 3000 annos, includente [[Mythologia egyptie|religion]], [[Arte del Antique Egypto|expression artistic]], architectura e structura social. Le chronologia del reges egyptie comencia in ille epocha. Le [[Annexo:Lista de pharaones de Egypto|chronologia conventional]] es le acceptate durante le [[Seculo XX|20e seculo]], sin includer alcun del revisiones que se ha facite in ille tempore. Mesme in un mesme travalio, le archeologos offere frequentemente, como possibile, varie datas e mesme varie chronologias, e pro isto pote haber discrepantias inter le datas monstrate in le distincte fontes. Tamben se da varie possibile transcriptiones del nomines. Traditionalmente le [[egyptologia]] classifica le historia del civilisation pharaonic dividite in dynastias, sequente le structura narrative del [[epitome]]s del ''[[Aegyptiaca]]'' (''Historia de Egypto''), del sacerdote egyptie [[Manethon]]. ==== Periodo predynastic ==== {{AP|Periodo Predynastic de Egypto|l1=Periodo predynastic}} {{VT|Naqada I|Naqada II}} In le periodo predynastic (c. 5500 a.Chr.-3300 a.Chr.) le prime populatores de [[Egypto]] attingeva le ripas del [[fluvio Nilo]], tunc un conglomerato de paludes e foco de [[malaria]], in lor fuga del crescente desertification del [[Sahara]]. [[File:Egypte louvre 316.jpg|thumb|Un typic Naqada II vasa decorate con gazellas. (Periodo predynastic)]] On sape per le restos archeologic que in le antiquitate le [[Sahara]] habeva un climate mediterranee, plus humide que le actual. In le massivos del [[Ahaggar]] e le [[Tibesti]] habeva abundante vegetation. Pro ille populatores, le Sahara serea un extense steppa con grande herbivores a chassar. Le culturas saharian es, in grande mesura, incognite, sed non pro isto inexistente. Le successive phases del [[neolithico]] es representate per le culturas de [[El Fayum]], verso 5000 a.Chr., le cultura [[tasiense]], verso 4500 a.Chr. e le cultura de [[Merimde]], verso 4000 a.Chr. Tote illos cognosce le petra polite, le ceramica, le agricultura e le elevamento de bestial. Le base del economia esseva le agricultura que se realisava profitante le [[limo]], fertilisante natural que apportava le annue inundationes del fluvio Nilo. Post iste culturas appareva le [[badariense]] e le amratiense o [[Naqada I]], inter 4000 e 3800 a.Chr. Verso le anno 3600 a.Chr. surge le gerzeense o [[Naqada II]], que se diffunde per tote Egypto, unificante lo culturalmente. Iste consonantia cultural ducera al unitate politic, que surgera post un periodo de luctas e alianzas inter clanes pro imponer lor suprematia. Pro attinger major efficacia e production, verso 3500 a.Chr., comenciava a realisar se le prime operas de canalisation e surge le scriptura con [[hieroglyphico]]s in [[Abydos]]. In iste epocha comenciava le proto-Statos: Le prime communitates faceva habitabile le pais e se organisava in regiones appellate [[nomo]]s. Le habitantes del Delta habeva un organisation feudal e arrivava a stabilir duo regnos con duo chefs o monarchas respectivemente. Un regno esseva stabilite in un loco paludose, que se appellava ''regno del Junco'' e habeva como symbolo un thallo de junco. Su capital esseva [[Buto]]; illes habeva un [[cobra]] como [[totem]]. Le altere regno habeva como capital [[Busiris (Basse Egypto)|Busiris]] e como totem un [[vulture]] sed su symbolo esseva un [[ape]] e arrivava a esser cognoscite como ''regno del Ape''. Ambe regnos esseva separate per un bracio del fluvio Nilo. Le ''regno del Ape'' conquireva le ''regno del Junco'' de maniera que le Delta remaneva unificate. Sed alcun del vincitos fugiva pro stabilir se in le zona del [[Alte Egypto]] ubi illes fundava citates dante les le mesme nomine que illos que illes habeva lassate in le Delta. Pro isto multe citates de iste epocha ha nomines simile in le Alte e Basse Egypto. Iste gente prosperava considerabilemente usque a arrivar a organisar se in un Stato. ==== Periodo protodynastic ==== {{AP|Periodo protodynastic de Egypto|l1=Periodo protodynastic}} {{VT|Naqada III}} [[File:Egypte louvre 321.jpg|thumb|Paletta ceremonial de epocha protodynastic. [[Louvre]].]] Le protodynastico (c. 3300-3050 a.Chr.) es considerate le phase final del periodo predynastic, tamben cognoscite como [[dynastia 0]], predynastico tardive, o periodo Naqada III. Illo es regite per governantes del [[Alte Egypto]] qui residera in [[Thinis]], se face representar con un [[serekh]] e adora [[Horus]]. Le nomine de iste reges figura in le [[Petra de Palermo]], gravate 700 annos postea. In iste periodo surge le prime authentic citates, tal como Thinis, [[Nubet]], [[Nekheb]], [[Nekhen]], etc. Es typic de iste epocha le magnific vasas taliate in petra, cultellos e palettas ceremonial, o le capites de macias votive. [[Narmer]] poteva esser le ultime rege de iste epocha, e le fundator del dynastia I. ==== Periodo Archaic ==== {{AP|Periodo archaic de Egypto|l1=Periodo Archaic}} [[File:CeremonialFlintKnife-Djer.png|thumb|Cultello ceremonial de epocha archaic. Royal Ontario Museum.]] Le periodo archaic (c. 3050-2890 a.Chr.) seque le predynastico, al fin del qual Egypto se trovava dividite in parve regnos; le principales esseva: illo de [[Hieraconpolis]] (Nekhen) in le [[Alte Egypto]] e illo de [[Buto]] (Pe) in le [[Basse Egypto]]. Le processo de unification esseva realisate per le reges de Hieraconpolis. Le tradition egyptie attribueva le unification a [[Menes]], remanente isto reflectite in le [[Listas Regal]]. Iste personage es, secundo [[Alan Gardiner]], le rege [[Narmer]], le prime [[pharaon]] del qual on ha constantia que regnava in tote Egypto, post un serie de luctas, tal como remaneva testificate in le [[paletta de Narmer]]. Iste periodo es formate per le dynastias I e II. ==== Imperio Antique ==== {{AP|Imperio Antique de Egypto|l1=Imperio Antique}} [[File:Ancient Egypt old and middle kingdom-es.svg|thumb|Egypto durante le imperios antique e nove.]] [[File:Khafre statue.jpg|thumb|Statua de Kephren.]] [[File:All Gizah Pyramids.jpg|thumb|Le Pyramides de Giza.]] In le Imperio Antique (c. 2686-2181 a.Chr.), sub le dynastia III le capital se stabiliva definitivemente in [[Memphis (Egypto)|Memphis]], de ubi procede le denomination del pais, post que le nomine del principal templo, ''Hat Ka Ptah'' «casa del spirito de [[Ptah]]», que passava al greco como ''Aegyptos'', con le tempore designava primo le quartiero in le qual illo se trovava, postea tote le citate e plus tarde le regno. In le epocha del tertie dynastia comenciava le costume de eriger grande [[Pyramide (architectura)|pyramides]] e monumental conjunctos in petra, gratias al pharaon [[Djoser]]. Tamben le grande pyramides de [[Giza]], attribuite al pharaones [[Cheops]], [[Kephren]] e [[Mycerino]] se data in iste periodo. Le [[dynastia V]] marca le ascension del alte clero e le influente governatores local ([[Nomarcha|nomarchas]]), e durante le longe regnato de [[Pepy II]] se accentuara un epocha de forte decentralisation, denominate [[prime periodo intermedie de Egypto]]. Le Imperio Antique comprende le dynastias III a VI. ==== Prime Periodo Intermedie ==== {{AP|Prime Periodo Intermedie de Egypto|l1=Prime periodo intermedie}} Iste periodo (c. 2181-2050 a.Chr.) esseva un epocha ubi le poter esseva decentralisate e se transfere inter le Imperio Antique e le Imperio Medie. Comprende desde le dynastia VII usque al medie del dynastia XI, quando Mentuhotep II reunificava le pais sub su commando. Malgrado le decadentia, iste epocha se distingueva per un grande florescentia litterari, con textos doctrinal o didactic, que monstra le grande cambio social. Le importante cambio de mentalitate, assi como le crescentia del classes medie in le citates originava un nove conception del credentias, reflectente se in le apparition del denominate [[Textos del Sarcophagos]]. [[Osiris]] se converteva in le divinitate plus popular, con [[Montu]] e [[Amon (mythologia)|Amon]]. Le [[nomo]]s de [[Heracleopolis]] e [[Thebas (Egypto)|Thebas]] se constitueva como hegemonic, imponente se finalmente iste ultime. Es le dynastias VII a XI. [[File:MentuhotepII-FuneraryStatue-CloseUp MetropolitanMuseum c.jpg|thumb|Mentuhotep II. [[MMNY]].]] ==== Imperio Medie ==== {{AP|Imperio Medie de Egypto|l1=Imperio Medie}} [[File:Egypte louvre 231 visage.jpg|thumb|Amenemhat III, le ultime monarcha grande del Imperio Medie.]] On considera que le Imperio Medie (c. 2050-1750 a.Chr.) se initia con le reunification de Egypto sub [[Mentuhotep II]]. Es un periodo de grande prosperitate economic e expansion exterior, con pharaones pragmatic e interprendente. Iste periodo es formate per le fin del dynastia XI e le XII. Se realisava ambitiose projectos de irrigation in [[El Fayum]], pro regular le grande inundationes del Nilo deviante lo verso le laco ''[[Moeris]]'' (El Fayum). Tamben se potentiava le relationes commercial con le regiones circumvicin african, asiatic e mediterranee. Le representationes artistic se humanisava, e se imponeva le culto al deo [[Amon (mythologia)|Amon]]. In le medie de 1800 a.Chr., le dirigentes [[hyksos]] vinceva le pharaones egyptie; lo que comenciava como un migration gradual de libyanos e cananeos verso le delta del Nilo, se transformava con le tempore in conquesta militar de quasi tote le territorio egyptie, originante le cadita del Imperio Medie. Le hyksos vinceva proque illes possedeva melior armas, e sapeva utilisar le factor surprisa. ==== Secunde Periodo Intermedie ==== {{AP|Secunde Periodo Intermedie de Egypto|l1=Secunde periodo intermedie}} In iste periodo (c. 1750-1500 a.Chr.) in Egypto dominava le governantes [[hyksos]], chefes de populos nomade del peripheria, specialmente libyos e asiaticos, qui se stabiliva in le delta, e habeva como capital le citate de [[Avaris]]. Finalmente, le dirigentes egyptie de Thebas declarava le independentia, essente denominate le dynastia XVII. Illes proclamava le «salvation de Egypto» e dirigeva un «guerra de liberation» contra le hyksos. Esseva le dynastias XIII a XVII, partialmente coetanee. [[File:Egypt Picture6.jpg|thumb|[[Ramses II]]. Imperio Nove. [[Luxor]].]] ==== Imperio Nove ==== {{AP|Imperio Nove de Egypto|l1=Imperio Nove}} Le Imperio Nove (c. 1500-1070 a.Chr.) es un periodo de grande expansion exterior, tanto in [[Asia]] —ubi illes arriva al [[Euphrates]]— como in [[Kush]] (Nubia). Le [[Dynastia XVIII de Egypto|dynastia XVIII]] comenciava con un serie de pharaones guerreros, desde [[Amosis I]] usque a [[Thutmosis III]] e [[Thutmosis IV]]. Sub [[Amenophis III]] se arrestava le expansion e se initiava un periodo de pace interne e externe. Post un periodo de debilitate monarchic, arrivava al poter le castas militar, le [[Dynastia XIX de Egypto|dynastia XIX]] o [[Ramesida]] que, fundamentalmente sub [[Seti I]] e [[Ramses II]], se monstrava energic contra le expansionista reges [[hittita]]s. Durante le regnatos de [[Merenptah]], successor de [[Ramses II]], e [[Ramses III]], del [[Dynastia XX de Egypto|dynastia XX]], Egypto habeva a confruntar le invasiones del [[populos del mar]], originari de diverse areas del [[Mar Mediterranee|Mediterraneo]] oriental ([[civilisation egee|Egeo]], [[Anatolia]]), e del [[Libia|libyos]]. [[File:Il tempio di Hatshepsut.JPG|thumb|Djeser-Djeseru (le sublime del sublimes) de [[Hatshepsut]] es le edificio principal del complexo de templos funerari in [[Deir el-Bahari]].]] Le pharaones del [[Imperio Nove de Egypto|Imperio Nove]] initiava un campania de construction a grande scala pro promover le deo [[Amon]], de qui le crescente culto se stabiliva in [[Karnak]]. Tamben illes construeva monumentos pro glorificar lor proprie complimentos, tanto real como imaginari. Hatshepsut utilisara tal hyperbole durante su regnato de quasi vinti-duo annos que esseva multo succedite, marcate per un longe periodo de pace e prosperitate, con expeditiones commercial a Punt, le restauration del retes de commercio exterior, grande projectos de construction, includente un elegante templo funerari que rivalisa con le architectura grec de mille annos plus tarde, obeliscos colossal e un [[capella]] in Karnak. [[File:SFEC EGYPT ABUSIMBEL 2006-003.JPG|thumb|Quatro statuas colossale de [[Ramses II]] flanquea le entrata de su templo de [[Abu Simbel]].]] Malgrado su complimentos, le herede de [[Hatshepsut]], su fillastro [[Thutmosis III]], tentava de rader tote tracia de su legato verso le fin del regnato, appropriante se de multe de su complimentos. Ille tamben tentava de cambiar multe traditiones stabilite que se habeva developpate al longe de seculos. Possibilemente esseva un tentativa inutile de evitar que altere feminas se deveniva pharaon e frenar assi lor influentia in le regno. Circa 1350 a.Chr., le stabilitate del Imperio pareva menaciate, ancora plus quando [[Amenhotep IV]] ascendeva al throno e institueva un serie de reformas radical, que habeva un resultato chaotic. Cambiante su nomine per illo de [[Akhenaton]], ille promoveva como deitate supreme le usque tunc obscur deitate solar [[Aton]], initiante un reforma religiose tendente al [[monotheismo]]. In parte, le monotheismo de Akhenaton esseva un producto del absolutismo regal; le vetere deos habeva disparite, sed le rege manteneva —pro su proprie beneficio politic— su rolo traditional como mediator inter le homines e le desiderios del nove deo. Le pharaon supprimeva le culto al majoritate del altere deitates e, super toto, tentava de annullar le poter del influente sacerdotes de Amon in [[Thebas (Egypto)|Thebas]], a qui ille videva como corrupte. Al transferer le capital al nove citate de Akhet-Aton (actual Amarna), Akhenaton faceva aures surde al evenimentos del Proxime Oriente (ubi le hittitas, Mitanni e le assyrios se disputava le controlo) e se concentrava unicamente in le nove religion. Le nove philosophia religiose comportava un nove stylo artistic, que accentuava le humanitate del rege super le monumentalitate. Post su morte, le culto de Aton esseva abandonate rapidemente, le sacerdotes de Amon recuperava le poter e retornava le capital a Thebas. Sub lor influentia le pharaones posterior —[[Tutankhamon]], [[Ay]] e [[Horemheb]]— tentava de rader tote mention de [[Akhenaton]] e su «heresia», ora cognoscite como le Periodo de [[Amarna]]. Circa 1279 a.Chr. ascendeva al throno [[Ramses II]], tamben cognoscite como ''le Grande''. Le sue serea un del regnatos plus longe del historia egyptie. Ille mandava construer plus templos, plus statuas e obeliscos, e ingenerar plus filios que qualcunque altere pharaon. Audace chef militar, Ramses II conduceva su armea contra le hittitas in le [[battalia de Kadesh]] (in le actual Syria); post arrivar a un puncto morte, finalmente ille acceptava un tractato de pace con le regno hittita. Es le tractato de pace plus antique registrate, circa 1258 ante Christo. Egypto se retirava del major parte de su possessiones asiatic lassante le hittitas competer, sin successo, con le crescente poter emergente de Assyria e le novemente arrivate phrygios. Le ricchessa de Egypto, totevia, se habeva convertite in un objectivo tentante pro le invasion; in particular, pro le libyos beduinos del west e le [[populos del mar]], que formava parte del potente confederation de piratas grecs del [[mar Egeo]]. Initialmente, le armea esseva capace de repeller le invasiones, sed Egypto terminava per perder le controlo de su territorios in le sud de Syria e Canaan, que in grande parte cadeva in poter del assyrios e hittitas. Le impacto del menacias externe se videva aggravate per problemas interne como le corruption, le furto del tumbas regal e le tumultos popular. Post recuperar lor poter, le summe sacerdotes del templo de [[Amon]] in Thebas habeva accumulate vaste extensiones de terra e multa ricchessa, debilitante le Stato. Le pais terminava dividite, dante initio al [[Tertie Periodo Intermedie]]. ==== Tertie Periodo Intermedie ==== {{AP|Tertie periodo intermedie de Egypto|l1=Tertie periodo intermedie}} Le Tertie Periodo Intermedie (c. 1070-656 a.Chr.) comencia con le instauration de duo dynastias de origine [[Populos libyc|libyc]] que se repartiva Egypto: un, desde [[Tanis (Egypto)|Tanis]], le biblic Zoan, in le [[Basse Egypto]], e un altere, de qui le reges prendeva le titulo de [[Summe sacerdotes de Amon]], desde [[Thebas (Egypto)|Thebas]]. Le periodo termina con le domination del reges [[Cush]]itas. Es le dynastias, partialmente coetanee, XXI a XXV. ==== Periodo tardive ==== {{AP|Periodo Tardive de Egypto|l1=Periodo Tardive}} Le periodo tardive (c. 656-332 a.Chr.) comencia con le dynastia [[Saita]], seque un dynastia nubie, un tentativa de invasion assyrie e con duo periodos de domination [[Persia|persa]], assi como con varie dynastias coetanee de governantes egyptie independente. Egypto se converteva finalmente in un [[satrapia]]. Es le dynastias XXVI a XXXI. ==== Periodo hellenistic ==== {{AP|Periodo Hellenistic de Egypto}} {{Vide etiam|Alexandro Magne|Alexandria ad Egypto|Periodo hellenistic}} [[File:Napoli BW 2013-05-16 16-24-01.jpg|left|thumb|Alexandro Magne.]] Le periodo hellenistic (332-30 a.Chr.) se initia con le conquesta de Αἴɣυπτος (''Aígyptos'') per [[Alexandro Magne]] de [[Macedonia historic|Macedonia]] in 332 a.Chr., e le arrivata al poter in 305 a.Chr. de le [[dynastia ptolemaic]], de origine macedonic. Illo fini con le incorporation de Egypto al [[Imperio roman]] post le [[battalia de Actium]], in le anno 31 a.Chr. In le anno 30 a.Chr. mori [[Cleopatra VII|Cleopatra]] e Egypto se converte in un provincia del Imperio roman. ==== Periodo Roman ==== {{AP|Periodo Roman de Egypto}} Iste periodo (30 a.Chr.-640 p.Chr.) comencia le 30 de julio del anno 30 a.Chr., [[Cesar Augusto|Octavio]] entrava in [[Alexandria]], liquidante definitivemente le independentia politic de [[Egypto (provincia romana)|Egypto]] e convertente lo in provincia [[Antique Roma|roman]]. Illo passava a su succesores le [[Imperio byzantin]] post que le Imperio roman esseva repartite le anno 395 in Occidente e Oriente, e remaneva in su manos usque al conquesta per le [[populo arabe]] del anno 640. Le ultime vestigios del traditional cultura del Antique Egypto fini definitivemente a comenciamentos del [[Seculo VI|6e seculo]], con le ultime sacerdotes de [[Isis]], qui officiava le templo del insula de [[Philae]], al proscriber se le culto al «deos pagan». == Geographia == Le geographia del Antique Egypto, tanto in su aspecto climatic como geopolitic, esseva multo simile a celle del Egypto moderne. Le territorio se organisava circum un stricte frangia fertile a ambe lateres del [[Nilo]] —includente le delta e alcun oasis disperse— durante que le resto del pais esseva coperite per vaste desertos: le libyc a occidente, le arabic a oriente e le peninsula del Sinai a nord-oriente. Iste configuration natural ha profundemente formate le civilisation egyptie, attrahente colonias preter le valle del fluvio durante que le terras adjacente remaneva inhabitabile. [[File:Ancient Egypt map-fr.svg|thumb|180px|Locos principal de Egypto antique.]] === Climate e dynamica fluvial === Egypto habeva un climate predominantemente desertic e calide. Le zonas apte pro agricultura esseva extrememente limitate, concentrate in le fertile banda del Nilo e in alcun oasis. In le antiquitate, le phenomeno de desertification progredeva lentemente, con areas como le plateau de Giza devenite desertic malgrado haber essite savanna. Le crescentia annual del Nilo esseva fundamental pro le agricultura: su inundationes depositava limo nigre que fertilisava le solo, e su variationes poteva significar tanto prosperitate como disastro pro le population. === Frontieras natural e extension territorial === Le frontieras traditional del Antique Egypto coincideva in grande mesura con los del Egypto moderne: al nord, le Mar Mediterranee; al sud, le prime cataracta del [[Nilo]]; al west, le deserto libyc; al est, le Mar Rubie e le [[Deserto del Sinai|deserto del Sinai]]. Ben que iste formationes marcava le limites del pais, le influentia egyptie se extendite occasionalmente ultra illos —al sud usque a Nubia, e verso Asia Minor e le region del [[Euphrate]] al nord e est—, ma iste expansion era sovente temporari. === Organisation administrative: le nomos === Le Antique Egypto esseva dividite in unitates administrative appellate nomos (territorios), dirigite per un nomarcha in nomine del pharaon. Iste divisiones habeva un rolo purmente administrative in periodos de forte centralisation, ma in epochas de debilitate del poter pharaonic —como durante le periodos intermedie— illos ganiava autonomia e poteva mesmo functionar como principatos independente. <center> <gallery> File:Lower Egypt Nomes 01.png|thumb|Nomos in Basse Egypto. File:UpperEgyptNomes.png|thumb|Nomos in Alte Egypto. </gallery> </center> === Regiones geographic principal === Le geographia egyptie se subdivideva in plure regiones major: le Basse Egypto (le delta) al nord, le Medio Egypto (circa Asyut), le Alte Egypto (le valle verso le sud), e Nubia, situate al sud del curso del Nilo. Le Basse Egypto esseva plus humide e de basse altitude, durante que le Alte Egypto, plus estrete e elevate, concentrava le major parte del civilisation. Nubia, ben que geographicamente externe al nucleo egyptie, manteneva relationes commercial e militar importante con le valle del Nilo. == Governamento == === Organisation politic === {{AP|Stato pharaonic}} [[File:Pharaoh with double crown.svg|197px|thumb|Le pharaon es frequentemente representate con le symbolos del poter regal.]] Le Egypto antique es un monarchia [[Theocratia|theocratic]]. Ben plus que un rege, le [[pharaon]] es simultaneemente le administrator principal, le chef del armeas, le prime magistrato e le [[Clero del Egypto antique|prestre supreme de Egypto]]. In effecto, [[Pharaon]] habeva un mission a complir: mitter in opera le regula de [[Maat]] sur Terra, es dicer, assecurar le harmonia inter le homines e le celo, esser garante del moral de su populo, contribuente assi a assecurar su eternitate. Pro exercer su controlo sur le terras e le ressources, le pharaon se appoia sur un administration composite de functionarios qui gere su affaires quotidianmente. Iste administration es dirigite per su homine de confidentia, le [[Vizir in le Egypto antique|vesir]], qui age como representante del rege e coordina le agrimensura del terras, le tresor, le projectos de construction, le systema juridic e le archivos<ref name="Manuelian358">{{harvsp|Der Manuelian|1998|p=358}}</ref>. Le territorio egyptie es dividite in quaranta-duo regiones administrative, appellate [[Nomo (Egypto antique)|nomos]], que es cata un regite per un [[nomarcha]], responsabile ante le vesir de su competentia. Le templos constitue le spina dorsal del economia egyptie. Assi, le templos es non solmente locos de culto sed illos es equalmente responsabile del collecta e del immagazinage del ricchessas del nation in un systema administrate de granarios e de tresorerias que redistribue le cereales e le benes{{sfn|Der Manuelian|1998|p=363}}. === Systema judiciari === [[File:Louvre-antiquites-egyptiennes-p1020372 Cropped and bg reduced.png|thumb|Le [[Scriba in le Egypto antique|scribas]] ha le carga de consignar le taxas e tote le documentos administrative.]] Al culmine del systema judiciari egyptie se trova officialmente le pharaon qui es cargate de promulgar le leges, de render justitia e de mantener le ordine public, un concepto que le antique egyptios denomina [[Maat]]<ref name="Manuelian358"/>. Ben que necun [[Lista de codices juridic|codice juridic]] ha supervivite, le documentos judiciari del epocha monstra que le lege egyptie es fundate sur le bon senso inter le ben e le mal que se basa ante toto sur le resolution de conflictos e sur le conclusion de accordos plus tosto que sur un insimul complexe de leges<ref name=UCJohnson/>. Consilios de ancianos, cognoscite sub le nomine de [[Kenbet]] in le Nove Imperio, es cargate de judicar localmente le affaires judiciari implicante parve creditos e conflictos minor<ref name="Manuelian358"/>. Le casos le plus grave implicante homicidios, importante operationes immobiliari e [[Pillage de tumbas egyptie|pillage de tumbas]] es inviate al ''Grande Kenbet'', presidite per le vesir o le pharaon. Le demandatores e le defendentes se representa se ipse e jura haber dicite tote le veritate. In certe casos, le Stato assume simultaneemente le rolo de procurator e de judice. Il non es alora rar que le accusato sia fustigate pro obtener confessiones e le nomines del conspiratores. Nonobstante, que le accusationes sia grave o non, le scribas judiciari prende nota per scripto del planca, del testimonios e del verdicto del caso pro referentia futur{{sfn|Oakes|2003|p=472}}. Secundo le gravitate del actos incriminate, le sententias pro le crimines minor varia de un simple multa al mutilation del facie, passante per colpos o le exilio. Le criminales le plus periculose tal como le homicidas o le piliatores de tumbas es condemnate al morte, sia per decapitation, per submersion o per impalamento. In le casos multo grave, le sanction poteva mesmo esser extendite al familia del criminal<ref name="Manuelian358"/>. A partir del Nove Imperio, le oraculos joca un rolo major in le systema judiciari rendente justitia in le affaires civil e penal. Le procedura consiste in demandar al deo un « si » o un « no » a un question concernente le benfundato de un caso. Con le supporto de un certe numero de prestres, le deo rende su judicamento seligente le un o le altere del responsas, inclinante se in avante o in retro o punctante un del responsas scripte sur un folio de [[Papyro (papiro)|papyro]] o un [[ostracon]]<ref>{{Ouvrage|langue=ia|auteur1=A. G. McDowell|titre=Village life in ancient Egypt|sous-titre=laundry lists and love songs|lieu=Oxford|éditeur=[[Oxford University Press]]|année=1999|pages totales=279|passage=168|isbn=0-19-814998-0}}</ref>. === Le armea === {{Vide anque|Armea egyptie}} Durante le Vetule Regno non habeva necessitate de un armea permanente. Quando on habeva besonio de affrontar un incursion beduin o le necessitate de un predonage, on organisava un levata; juvenes esseva dunque recrutate qui, un vice terminate le guerra, retornava a lor travalio habitual. Multo plus commun esseva totevia le recrutamento de mercenarios, in particular libyos e nubianos. Iste ultimes esseva multo appreciate como archeros. Le armea assumeva un rolo importante a partir del Medio Regno, arrivante a su culmine in le Nove Regno, periodo de grande expeditiones militar. Le armea egyptie esseva perfectemente organisate, e al guida del truppas stava sempre le pharaon, sur qui recadeva le commando absolute. Malgrado iste concentration de poter, ille, como occurreva con su poter religiose, delegava su functiones al generales. Il ha totevia multe pharaones, prime inter omnes Ramses II, qui accompaniava le truppas in battalia e frequentemente combatteva a lor latere. Le truppas esseva composte de corpores de archeros, de infanteria e de cavalleria, o pro dicer melior "carriera", iste ultime reservate principalmente al aristocraticos. Multo frequentemente in le armeas egyptie le truppa sur le carros esseva le plus numerose. Illos esseva carros legier, differente (per exemplo) de illos hittita, e veloce. Illos esseva frequentemente usate como truppa de ruptura in le armeas egyptie. Sur le carro habeva un archero sed supertoto un soldato armate de un longe lancea de guerra. Del carros egyptie on pote dicer que illos constitueva le "cavalleria legier" del armea, precisemente proque illos esseva veloce e versatile. Le egyptios habeva cognoscite le carro de guerra per le populo invasor Hyksos. == Economia == === Agricultura === Le economia del antique Egypto esseva fundamentalmente basate super le agricultura e le elevamento de animales. Le vita dependeva del cultivation de terras inundate annualmente per le [[Fluvio Nilo|Fluvio Nilo]].<ref>{{Cita libro|título=Egipto : El mundo de los faraones|url=[https://www.worldcat.org/oclc/636855248|editorial=Konemann|fecha=1997|fechaacceso=2022-05-24|isbn=3-89508-898-6|oclc=636855248|nombre=Regine|apellidos=Schulz|nombre2=Matthias|apellidos2=Seidel}}](https://www.worldcat.org/oclc/636855248|editorial=Konemann|fecha=1997|fechaacceso=2022-05-24|isbn=3-89508-898-6|oclc=636855248|nombre=Regine|apellidos=Schulz|nombre2=Matthias|apellidos2=Seidel}})</ref> Le egyptios developpava un extense systema de dicas, stagnos, e canales de irrigation que se extendeva a transverso del terra agricola. Preter ripas del fluvio, le paisanos cultivava varie typos de cereales. Le grano recoltate esseva immagazinate in granarios e postea usate pro producer pan e bira. Le principal culturas esseva frumento, hordeo, e lino. Le agricultura esseva structurate circa le cyclo annual del Nilo. Quatro phases descriptive esseva traditionalmente identificate: “perla blanc” (quando le Nilo ascendeva e inundava, apportante limo fertile), “perla nigre” (quando le aquas se retirava, lassante ric limo nigre), “esmeraldo verde” (quando le culturas germinava), e “auro rubie” (quando le campos maturava). Plus formalmente, le anno esseva dividite in tres saisons: ''Akhet'', ''Peret'', e ''Shemu''. ''Akhet'', le saison del inundation (junio a septembre), lassava un strato de limo ric in minerales sur le campos, renovante le fertilitate del solo. Durante ''Peret'' (octobre a februario), le saison del semination, le fermeros attendeva que le aquas se exhaurirea ante de ara e seminar le solo inricchite. Le irrigation esseva mantenite per canales e dicas. Finalmente, ''Shemu'' (martio a maio) esseva le saison del recolta, quando le culturas esseva colligite usante falces de ligno. In plus de cereales, le jardines egyptie produceva pisos, lenticulas, cibollas, porros, cucumeres, e lactuca, assi como uvas, dactylos, ficos, e granatas. Le bestial elevate pro carne includeva porcos, bovinos, oves, capras, aucas, e anates. Le egyptios produceva plus alimentos de lo que illes consumeva e se dedicava al excambio de benes excedentari. Le importationes ab territorios estranier includeva incenso, argento, e fin ligno de cedro. Multe commercio egyptie esseva realisate per barca al longo del Nilo e a transverso del Mediterraneo. Durante le major parte de su historia de tres millennios, le antique Egypto esseva considerate inter le regiones le plus ric del mundo antique. === Commercio === Le activitate commercial in le antique Egypto se extendeva ultra le excambio de productos agricola e materias prime. Expeditiones esseva organisate pro obtener benes de luxo e joieles pro le tresor regal del pharaones, e il ha anque evidentia de traffico de sclavos e mesmo le vendita de positiones administrative o de servicio in le templos. Un classe de agentes commercial cognoscite como ''shutiu'' realisava activitates de emption e vendita pro conto del major institutiones pharaonic tal como templos, le palatio regal, e le proprietates del corona. Illes poteva anque vender sclavos a individuos private o realisar transactiones commercial independente pro profito personal. Discoperitas archeologic in le antique citate de Balat, situate in le Oase de Dakhla, ha revelate quasi 200 tablettas de argilla e numerose inscriptiones. Iste trovatas indica que durante le fin del tertie millennio a.Chr., Balat serviva como un base de operationes e puncto de providimento pro expeditiones inviate per le pharaones a in Africa central. Iste expeditiones, a vices comprendente circa 400 homines, cercava pigmentos preciose que esseva transportate per caravana al Valle del Nilo. Le ruta commercial esseva marcate per depositos de vasos placiate a intervallos de approximatemente 30 kilometros a transverso del deserto, extendente se usque al plateau de [[Gilf Kebir|Gilf Kebir]] in le sud-west de Egypto.<ref name=":0" /> Investigatores suggere que le ruta pote haber attingite usque al region del [[Laco Chad|Laco Chad]].<ref>{{cita libro |apellido=Moreno García |nombre=Juan Carlos |capítulo=Los vendedores en el Antiguo Egipto |título=Los vendedores y las civilizaciones |editor=Felip Masó Ferrer |año=2007 |editorial=Würth España, S.A. |isbn=84-611-6707-4 |páginas=11-36}}</ref> === Administration e taxation === Pro scopos administrative, Egypto esseva dividite in unitates territorial cognoscite como ''sepats'' (nominate ''nomos'' in greco). Iste division data del periodo predynastic (ante 3100 a.Chr.), quando le nomos functionava como citate-statos autonome, e illo durava plus de tres millennios. Finalmente, le pais comprendeva 42 nomos: 20 in le Basse Egypto e 22 in le Alte Egypto. Cata nomo esseva governate per un nomarcha qui exercitava autoritate regional. Le governamento imponeva varie impostos, que esseva pagate in natura—per medio de labor o benes—post que le moneta non existeva in periodos anterior. Le vesir (''tyaty'') esseva responsabile de supervisar le systema fiscal pro conto del pharaon. Su officiales manteneva registros del reservas immagazinate e del rendimentos projectate. Le impostos esseva evalutate secundo le occupation e le productivitate: le paisanos (o plus tarde le proprietarios de terras) pagava in productos agricola; le artisanos contribueva con parte de lor benes manufacturate; le piscatores e chassatores pagava con lor capturas. Le stato exigeva anque labor de [[corvée]] del familias durante plure septimanas cata anno. Le individuos participava in operas public tal como excavation o mundation de canales, construction de templos e tumbas, e, quando necessari, expeditiones minor (a minus que prisioneros de guerra esseva disponibile pro tal cargas). Familias plus ric poteva ingagiar substitutos pro complir iste obligationes. In general, le economia del antique Egypto esseva strictemente integrate con su institutiones administrative e religiose, formante un systema centralmente organisate in le qual le agricultura, le taxation, le labor, e le commercio esseva pilares interdependente del poter e prosperitate del stato. == Societate == [[File:Figurenpaar Ägypten Museum Rietberg RAG 1.jpg|thumb|Un copula egyptie sedite]] Le societate presentava un structura fortemente [[hierarchia|hierarchisate]].{{sfn|name=Go53|Gomes|2010|p=53}}{{sfn|name=Co31|Cotrim|1999|p=31-32}} Illo esseva [[patriarchato|patriarchal]], con le homine administrante le domo, con participation del femina, e decidente le heredes per medio de su testamento. Le ancianos esseva consultate e honorate post le morte.{{sfn|name=Be19|Beting|2009|p=19}} Le maritage in le mundo egyptie esseva [[monogamia|monogame]] (ben que il ha casos de [[bigamia]] e [[poligamia]] in le corte pharaonic) e non esseva sanctionate per le religion. Non existeva un ceremonia de maritage, ni un registro de illo. Apparentemente il bastava que un copula affirmava que illes voleva cohabitar pro que le union esseva acceptate. Le homines se maritava inter le dece-sex e le dece-octo annos e le feminas circa le dece-duo o dece-quatro annos. Proque le feminas esseva le transmissores del sanguine regal, como forma de legitimation del poter, il habeva maritages inter fratres. Tamben il habeva maritages inter pharaones e un de lor filias.{{sfn|name=Be24|Besozzi|2005|p=24}} Le homines con un position economic plus elevate poteva haber, ultra le sposa legitime (''nebet-per'', "le seniora del domo"), varie [[concubina]]s, lo que esseva vidite como un signo de ricchessa. Tamen, le feminas qui habeva plus de un homine esseva occidite.{{sfn|Gomes|2010|p=55}} Le [[prostitution]] esseva un practica moralmente condemnate, sed illo esseva practicate sur le ripas del Nilo. Esseva registrate in [[papyro]]s e [[ostracon]]s le practica de favores sexual in excambio de moneta, assi como mention de relationes sexual collective, lo que duce a considerar le possibilitate del existentia de [[prostibulo]]s. In Egypto non habeva prostitution sacrate, essente le relation divinitate-sacerdotissa mermente symbolic.<ref name=Be24/> Le antique egyptios videva homines e feminas, includente le personas de tote le classes social, excepte le sclavos, como essentialmente equal ante le lege, e mesmo le plus humile paisano habeva le derecto de petition al [[Tjati|vesir]] e su corte pro reparation. Tanto homines quanto feminas habeva le derecto de posseder e vender immobiles, facer contractos, maritar se e [[divortio|divortiar se]], reciper hereditage e haber litigios in tribunal. Le cupulas poteva posseder benes in commun e proteger se con contractos de [[maritage]] in caso de divortio, que stipulava le obligationes financiari del marito verso le sposa e le infantes al fin del maritage. Le feminas habeva un grande gamma de electiones personal e opportunitates de realisation. Illas poteva esser del regalitate, travaliar in le palatio como nutrices, concubinas o [[escantion|escantiones]] (servitores de [[vino]] del pharaon) e, in le templos, ab cantatrices a sacerdotessas.{{sfn|name=Be23|Beting|2009|p=23}} Alteres exerceva poteres divin como [[Sposas divin de Amon|sposas de Amon]]. Malgrado iste libertates, le feminas frequentemente non participava in rolos official del administration, serviente solmente in rolos secundari, e non esseva tan susceptibile de esser educate como le homines.<ref name=Jo2004/> Quando le marito moriva, le feminas assumeva le direction de familia e, in le caso del pharaones, le Stato. Feminas como [[Hatshepsut]] e [[Cleopatra]] arrivava a devedir pharaones. Le feminas poteva reciper hereditage paterne. Normalmente, le filio le plus vetere assumeva le throno pharaonic post le morte de su patre, tamen, quando il habeva solmente filias como successores al throno, le plus vetere debeva maritar se pro que su marito assumeva le throno.<ref name=Be23/> [[File:CopulatingCouple-PtolemaicPeriod BrooklynMuseum.png|thumb|vertical|Arte erotic]] {{Citation2|bq=s| 1=Sia como illo vult, […] le femina esseva ''[[sui juris]]'', potente disponer liberemente de su benes, intamar processos in le justitia, prender le initiativa del divortio tanto quanto le homine, ducer un rolo active in diverse activitates productive, de servicios e eventualmente de gestion, in fin ir e venir con ample libertate. Il habeva, sin dubita, certe limitationes. Assi, per exemplo, si […] nos trova feminas qui exerce functiones administrative o sacerdotal del quales depende benes e personas pertinente al palatio e al templos, isto diminue multo in le periodos posterior. Mesmo pro le Imperio Ancian, le presentia de feminas in ille functiones sempre esseva quantitativemente multo inferior a illo del homines. In altere parolas, le direction del vita public sempre esseva massivemente in manos masculin; e tal tendentia se reinfortiava con le tempore. In le vita private, tamen, in terminos general, se manteneva le ample derectos del femina: equal participation in le hereditage paterne e materne, controlo sur su benes personal (mesmo quando gerite per le marito, situation satis currente), etc. Il es certe, nonobstante, que le femina esseva considerate como habente un vocation essentialmente domestic […] ligate sia al administration del domo […], sia al realisation de cargas in su ambito: fabrication de pan e cerevisia, manufactura de filos e texitos. […] Con major frequentia, esseva le homine qui interveniva in transactiones e, in general, in le gestion del patrimonio familiar, ben que le intervention directe del femina esseva considerate como alique normal in multe casos, per exemplo, al esser absente le marito, o in su incapacitate, o ancora durante le viduitate, essente le filios minor.| 2=Cardoso, Ciro Flamarion. ''Algumas visões da mulher na literatura do Egito faraônico'' ({{AC|II milênio|n}}). Citado em: ''História''. São Paulo: UNESP, 1993, v. 12. p. 103-5.<ref name=Pa71/>}} === Education === [[File:The seated scribe.jpg|thumb|vertical|Statua de un [[scriba]] sedite (IV dynastia, {{Circa|{{formatnum:2620}}-{{AC|2500|n}})|nl}}]] Le infantes (pueros e puellas) initiava lor education basic in le sino familiar; le pueros apprendeva de lor patres principios ethic, visiones del vita, conducta social, ritos popular, etc; le purass apprendeva de lor matres economia domestic, culinaria, preparation e confection de vestimentos; le purass ric poteva apprender a sonar instrumentos, cantar, dansar assi como a leger, scriber e travaliar con operationes arithmetic.{{sfn|name=ROM2018|ROM|2018}} In le processo educational del classes plus opulente on utilisava le si-nominate "Libros de Instruction", que contineva regulas pro viver ordinatemente in societate assi como elementos moral tal como justitia, sapientia, obedientia, bonitate e moderation.{{sfn|name=Al2017|Alchin|2017}} In le Antique Egypto il habeva pauc scholas functionante exclusivemente pro le education de homines del regalitate, del nobilitate o de illes qui aspirava a devenir scribas, sacerdotes, artistas, sculptores o designatores. Initiante lor studios inter le cinque e septe annos, le pueros apprendeva [[lectura]] e [[scriptura]], [[historia]] e [[geographia]], [[scientia]], [[medicina]] e [[astronomia]], [[arithmetica]] e [[geometria]] e [[musica]]. Illos esseva institutiones con disciplina multo rigorose, ubi le pueros qui se comportava mal o non prestava attention esseva fustigate.<ref name=ROM2018/><ref name=Al2017/> Differente del juvenes del classes opulente qui ibat al schola, le juvene filios de paisanos, piscatores e artisanos apprendeva ab un etate tener le officios de lor patres pro que assi illes poteva succeder los.{{sfn|Parsons|2017b}} === Hierarchia social === [[File:Egypt Queen Pharaoh Hatshepsut statue.jpg|thumb|vertical|Le [[pharaon]] exprimeva le proprie vita de Egypto e esseva le culmine del hierarchia. In le foto statua de [[Hatshepsut]], in le [[Museo Egyptie (Cairo)|Museo Egyptie]] de [[Cairo]]]] Al culmine del hierarchia social esseva le [[pharaon]], qui possedeva poteres absolute, prendente decisiones militar, religiose, economic e judicial,{{sfn|name=Bra103|Braick|2006|p=103}} ultra esser le proprietario nominal de tote le terras.<ref name=Go53/>{{sfn|name=Be22|Besozzi|2005|p=22}} In le periodos de inundation le pharaon ordinava que le population exerceva altere functiones como, per exemplo, le construction de obras public.{{sfn|Shaw|1995|p=141}} Durante que vive, le pharaon esseva considerate como un personification del deo [[Horus]], durante que su antecessor defuncte esseva associate a [[Osiris]], patre de Horus, habeva o non relation de consanguinitate inter le soveranos. A partir del V dynastia egyptie le reges se presenta tamben como filios de [[Ra]], le deo solar.{{sfn|name=Pe28|Pedro|2005|p=28}} Le pharaones possedeva multe feminas e filios. Su femina principal, denominate ''hemet nesut'', "sposa del rege", poteva esser su soror o un de su filias. Le pharaones possedeva diverse insignias: le ''pschent'' (le union del coronas del [[Alte Egypto|Alte]] e [[Basse Egypto]]), le [[sceptro]]s ''crossa'' e [[flagello]], le ''nemes'' (ornamento pro le capite decorate con un colubra e un vulture que symbolisava, respectivemente, le Basse e Alte Egypto) e le barba posticie. Illo poteva esser symbolicamente traducite como [[sphinge]], e esseva associate a animales como le panthera, le leon e le bove. Le parola pharaon, veniente del egyptie ''per aâ'', significa "Casa Grande". Illo deveniva le nomine official del chefs de Egypto solmente durante le XVIII dynastia egyptie, proque usque tunc habitualmente le lideres se refereva a se mesme como ''nesu'' (rege) o ''neb'' (senior). A partir del V dynastia egyptie le [[titulatura regal egyptie|titulatura]] del reges includeva cinque nomines regal: nomine de [[Horus]], nomine del Duo Mestressas, nomine de Horus de Auro, prenomine e nomine.<ref name=Be22/> Infra le pharaon e su familia in le pyramide social se trovava le gruppo denominate como "[[classe social|classe]] del faldetta blanc" (o classe del dominantes), in referentia al vestimento de lino decorate que illes portava.{{sfn|Billard|1978|p=109}} Primarimente veniva le nomarchas e vesires. Le nomarchas administrava le provincias imperial durante que le vesires controlava le collecta de impostos, fiscalisava le obras public, le granarios regal, participava in le alte tribunal de justitia e dirigeva le policia e le truppas. Infra istes esseva le sacerdotes qui administrava le templos, cultos e le festas religiose, esseva consilieros del pharaones e usufrueva de terras, exemption de impostos e prestigio. Multo importante pro le machina bureaucratic del governamento, le [[scriba]]s colligeva impostos, organisava le leges e le scriptura, determinava le valor del terras, copiava poemas, hymnos e historias, scribeva litteras, realisava [[censo demographic|censos populational]] e calculava le stock de alimentos, production agricola, area de terras arabile, activitates commercial, de soldatos, necessitates del palatio, etc. A partir del Imperio Nove surge un nove classe, le grande commerciantes, qui monopolisava le commercio exterior.<ref name=Go53/><ref name=Be22/> [[File:Slavebeating.jpg|thumb|left|Fustigation de un sclavo]] Infra le classes dominante se situava le classes dominate. Primarimente veniva le soldatos qui recipeva productos pro servicios prestate e prendeva predas de [[saccheo]], sed qui nunquam ascendeva a alte postos in le exercito. Infra istes veniva le [[artisano]]s ([[textura|textores]], pictores, barbitonsores, cocos, barcheros, ceramistas, sculptores, joieleros, [[ferrero]]s, etc.), qui travalia specialmente pro le pharaones, pro le nobilitate e pro le templos e pro le parve commerciantes qui vendeva lor productos in le mercatos del citates. Le paisanos (o ''fellahs'') formava le major parte del population e esseva agricultores, elevatores de boves e piscatores. Mesmo essente illes le productores, le productos agricola esseva proprietate directe del Stato, del templos o del familia nobile qui possedeva le terra.{{sfn|Manuelian|1998|p=383}} Le paisanos tamben esseva subjecte a un imposto sur le travalio e esseva obligate a travaliar in le construction de ovras public e mundation de canales in un systema simile al [[corvea]] [[Etate Media|medieval]] in Europa.{{sfn|James|2005|p=136}} Tamben illes esseva obligate a travaliar in le transportos e a vices in le exercito. Infra le paisanos veniva le base del pyramide, le [[sclavo]]s (''hemu'' e/o ''baku''{{sfn|name=Be54|Beting|2009|p=54}}). Captivos o condamnatos del justitia, illes travaliava in activitates domestic, public o religiose.{{sfn|Santiago|2006|p=96}} Illes frueva de derectos civil e apprendeva le scriptura.<ref name=Go53/><ref name=Co31/> === Vita quotidian === [[File:Lawrence Alma-Tadema Egyptian Chess Players.jpg|thumb|left|[[Nobilitate|Nobiles]] jocante un forma primitive de [[schacos]], secundo le conception artistic de [[Sir]] [[Lawrence Alma-Tadema]], (1879)]] [[File:Female topless egyption dancer on ancient ostrakon.jpg|thumb|left|Dansatrice]] [[File:Maler der Grabkammer der Nefertari 003.jpg|thumb|sinistra|'Nefertari jocante Senet', pictura del tumba del Regina [[Nefertari]] de Egypto {{-nwrap||1295|1255}}]] [[File:LowClassAncientEgyptianStatuettes.png|thumb|left|Occupationes del classes inferior]] Le majoritate del antique egyptios esseva fermeros ligate al terra. Lor habitationes esseva restringite al membros del familia immediate, e esseva construite de briccas de fango designate pro remaner fresc in le calor del die. Cata domo habeva un cocina con un tecto aperte, que contineva un mola pro moler grano e un parve furno pro panificar.{{sfnp|Manuelian|1998|p=401}} Le ceramica serviva como utensiles domestic pro le immagazinage, preparation, transporto, e consumption de alimentos, bibitas, e materias prime. Le muros esseva pingite in blanc e poteva esser coperite con tapisseria de lino tincte. Le solos esseva coperite con mattas de canna, durante que scannos de ligno, lectos elevate del terra e tabulas individual componeva le mobilario.{{sfnp|Manuelian|1998|p=403}} [[File:Ägyptischer Maler um 1400 v. Chr. 001.jpg|thumb|Le egyptios celebrava festas e festivales, accompaniate per musica e dansa.]] Le antique egyptios accordava un grande valor al hygiene e al apparentia. Le majoritate se baniaba in le Nilo e usava un sapon pastose facite de grassia animal e creta. Le homines radeva lor corpores integre pro munditia; perfumos e unguentos aromatic coperiva mal odores e leniva le pelle.{{sfnp|Manuelian|1998|p=405}} Le vestimentos esseva facite de simple folios de lino blanchite, e tanto homines como feminas del classes superior portava perruccas, joieles, e cosmeticos. Le infantes iva sin vestimentos usque al maturitate, a circa 12 annos, e a iste etate le masculos esseva circumcidite e habeva lor capites rasate. Le matres esseva responsabile del cura del infantes, durante que le patre forniva le subsistentia del familia.{{sfnp|Manuelian|1998|pp=406–407}} Musica e dansa esseva divertimentos popular pro illes qui poteva permitter se los. Instrumentos antique includeva flautas e harpas, durante que instrumentos simile a trompettas, oboes, e fistulas se developpava plus tarde e deveniva popular. In le Nove Regno, le egyptios jocava campanas, cymbalos, tamburinos, tambures, e lutos e lyras importate de Asia.{{sfnp|Music in Ancient Egypt|2003}} Le sistro esseva un instrumento musical simile a un sonalia que esseva specialmente importante in ceremonias religiose. [[File:ThebesDeirMedinaLandscape.jpg|right|thumb|Ruinas de Deir el-Medina]] Le antique egyptios frueva de un varietate de activitates de otio, includente jocos e musica. Senet, un joco de tabuliero ubi le pecias se moveva secundo le hasardo, esseva particularmente popular depost le tempores le plus antique; un altere joco simile esseva mehen, que habeva un tabuliero de joco circular. "Canes e Chacalos", anque cognoscite como 58 foros, es un altere exemplo de jocos de tabuliero jocate in le Antique Egypto. Le prime joco complete de iste joco esseva discoperite in un tumba theban del pharaon egyptio Amenemhat IV que data del XIII Dynastia.{{sfnmp|1a1=Metcalfe|1y=2018|2a1=Seaburn|2y=2018}} Jongleria e jocos de balla esseva popular con le infantes, e le lucta es anque documentate in un tumba a Beni Hasan.{{sfnp|Manuelian|1998|p=126}} Le membros ric del antique societate egyptie frueva anque del chassa, pisca, e de viages in barca. Le excavation del village de laboratores de Deir el-Medina ha resultate in un del contos le plus completemente documentate del vita communitari in le mundo antique, que se extende per quasi quatro centos annos. Il non ha un sito comparabile in le qual le organisation, interactiones social, e conditiones de travalio e de vita de un communitate ha essite studiate in tal detalio.{{sfnp|Hayes|1973|p=380}} ===Lingua=== {{AP|Lingua egyptie}} ====Disveloppamento historic==== {{Hiero | ''r n kmt''<br /> 'Lingua egyptie' | <hiero>r:Z1 n km m t:O49</hiero> | align=right | era=egypt}} Le [[lingua egyptie]] es un lingua [[Linguas afro-asiatic|afro-asiatic]] del nord strictemente ligate al [[linguas berber]] e [[linguas semitic|semitic]].{{sfnp|Loprieno|1995b|p=2137}} Le lingua egyptie antique compartiva similmente ligamines linguistic con altere linguas afro-asiatic como le [[linguas chadic]] de Africa occidental e central, le linguas [[Linguas cushitic|cushitic]] de Africa del nord-est, e le [[linguas ethio-semitic]], que se trova in Ethiopia e Eritrea.<ref>{{cite book |last1=Morkot |first1=Robert |title=The Egyptians: an introduction |date=2005 |publisher=Routledge |location=New York |isbn=0-415-27104-5 |page=10}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Schuh |first1=Russell G. |title=The Use and Misuse of Language in the Study of African History |journal=Ufahamu: A Journal of African Studies |date=1997 |volume=25 |issue=1 |pages=36–81 |doi=10.5070/F7251016656 |url=https://escholarship.org/uc/item/0qt6q69k |language=en |issn=0041-5715|doi-access=free }}</ref> Multe academicos ha acceptate un origine de phylo linguistic african post que cinque del sex subfamilias afro-asiatic, incluse le lingua egyptie, es parlate in le continente african, e solmente un in Asia.<ref>{{cite journal |last1=Mc Call |first1=Daniel F. |title=The Afroasiatic Language Phylum: African in Origin, or Asian? |journal=Current Anthropology |date=1998 |volume=39 |issue=1 |pages=139–144 |doi=10.1086/204702 |jstor=10.1086/204702 |issn=0011-3204}}</ref> Illo ha le plus longe historia cognoscite de omne lingua, habente essite scribite ab {{circa|3200}}{{nbsp}}a.Chr. usque al Medievo e remanente como un lingua parlate pro plus tempore. Le phases del egyptio antique es le [[egyptio antique]], le [[egyptio medie]] (egyptio classic), le [[egyptio tardive]], le [[Demotico (egyptio)|demotico]] e le [[lingua copte|copto]].{{sfnp|Loprieno|2004|p=161}} Le scriptos egyptie non monstra differentias dialectal ante le copto, sed illo esseva probabilemente parlate in dialectos regional circa Memphis e plus tarde Thebas.{{sfnp|Loprieno|2004|p=162}} Le egyptio antique esseva un [[lingua synthetic]], sed illo deveniva plus [[Lingua analytic|analytic]] plus tarde. Le egyptio tardive disveloppava [[Articulo (grammatica)|articulos]] definite e indefinite prefixal, que reimplaciava le ancian [[suffixo]]s inflectional. Habeva un cambio del ancian [[ordine de parolas]] [[verbo–subjecto–objecto]] a [[subjecto–verbo–objecto]].{{sfnp|Loprieno|1995b|pp=2137–2138}} Le scripturas [[Hieroglypho egyptie|hieroglyphic]], [[hieratico]] e demotic egyptie esseva eventualmente reimplaciate per le [[alphabeto copte]], plus phonetic. Le copto es ancora usate in le liturgia del [[Ecclesia Orthodoxe Copte|Ecclesia Orthodoxe Egyptie]], e tracias de illo se trova in le [[arabe egyptie]] moderne.{{sfnp|Vittman|1991|pp=197–227}} ====Sonos e grammatica==== Le egyptio antique ha 25 consonantes simile a illos de altere linguas afro-asiatic. Istos include consonantes [[consonante pharyngee|pharyngee]] e [[consonante emphatic|emphatic]], occlusivas sonor e surde, [[consonante fricativa|fricativas]] surde e [[consonante affricata|affricatas]] sonor e surde. Illo ha tres vocales longe e tres curte, que se expandeva in le egyptio tardive a circa novem.{{sfnp|Loprieno|1995a|p=46}} Le parola de base in egyptio, simile al semitico e al berber, es un [[radice semitic|radice triliteral]] o biliteral de consonantes e semiconsonantes. Suffixos es addite pro formar parolas. Le conjugation verbal corresponde al [[persona (grammatica)|persona]]. Per exemplo, le skeleto triconsonantal '''S-Ḏ-M''' es le nucleo semantic del parola 'audir'; su conjugation de base es ''sḏm'', 'ille audi'. Si le subjecto es un substantivo, suffixos non es addite al verbo:{{sfnp|Loprieno|1995a|p=74}} ''sḏm ḥmt'', 'le femina audi'. Le adjectivos es derivate de substantivos per un processo que le egyptologos appella ''[[grammatica arabe|nisbation]]'' a causa de su similitude con le arabe.{{sfnp|Loprieno|2004|p=175}} Le ordine de parolas es {{smallcaps|predicato–subjecto}} in sententias verbal e adjectival, e {{smallcaps|subjecto–predicato}} in sententias nominal e adverbial.{{sfnp|Allen|2000|pp=67, 70, 109}} Le subjecto pote esser movite al initio del sententias si illo es longe e es sequite per un pronomine resumptive.{{sfnp|Loprieno|1995b|p=2147}} Verbos e substantivos es negate per le [[particula (grammatica)|particula]] ''n'', sed ''nn'' es usate pro sententias adverbial e adjectival. Le [[accento (linguistica)|accento]] cade sur le ultime o penultime syllaba, que pote esser aperte (CV) o claudite (CVC).{{sfnp|Loprieno|2004|p=173}} ====Scriptura==== [[File:Rosetta Stone BW.jpeg|thumb|Le [[Petra de Rosetta]] ({{circa|196}} a.Chr.) permitteva al linguistas comenciar le [[dechifrumento del scripturas egyptie antique|deciframento del scripturas egyptie antique]].{{sfnp|Allen|2000|p=13}}|280x280px]] Le [[Hieroglypho egyptie|scriptura hieroglyphic]] data de {{circa|3000}}{{nbsp}}a.Chr., e es componite de centenas de symbolos. Un hieroglypho pote representar un parola, un sono, o un determinativo silente; e le mesme symbolo pote servir a differente propositos in differente contextos. Le hieroglyphos esseva un scriptura formal, usate sur monumentos de petra e in tumbas, que poteva esser tan detaliate como obras de arte individual. In le scriptura quotidian, le scribas usava un forma cursive de scriptura, appellate [[hieratico]], que esseva plus rapide e facile. Ben que le hieroglyphos formal pote esser legite in filas o columnas in ambe directiones (ben que typicamente scribite de dextra a sinistra), le hieratico esseva sempre scribite de dextra a sinistra, usualmente in filas horizontal. Un nove forma de scriptura, le [[Demotico (egyptio)|demotico]], deveniva le stylo de scriptura prevalente, e es iste forma de scriptura—insimul con le hieroglyphos formal—que accompania le texto grec sur le Petra de Rosetta.{{sfnp|Loprieno|1995a|pp=10–26}} Circa le prime seculo p.Chr., le alphabeto copte comenciava a esser usate insimul con le scriptura demotic. Le copto es un [[alphabeto grec]] modificate con le addition de alcun signos demotic.{{sfnp|Allen|2000|p=7}} Ben que le hieroglyphos formal esseva usate in un rolo ceremonial usque al quarte seculo, verso le fin solmente un pauc de sacerdotes poteva ancora leger los. Quando le institutiones religiose traditional esseva dissolvite, le cognoscentia del scriptura hieroglyphic esseva in su major parte perdite. Tentativas de dechifrar los data del periodos byzantin{{sfnp|Loprieno|2004|p=166}} e islamic in Egypto,{{sfnp|El-Daly|2005|p=164}} sed solmente in le annos 1820, post le discoperta del Petra de Rosetta e annos de recerca per [[Thomas Young (scientifico)|Thomas Young]] e [[Jean-François Champollion]], esseva le hieroglyphos [[dechifrumento del scripturas egyptie antique|substantialmente dechifrate]].{{sfnp|Allen|2000|p=8}} ===Litteratura=== {{AP|Litteratura egyptie antique}} [[File:Minnakht 01.JPG|thumb|Hieroglyphos sur un stela in le [[Louvre]], {{circa|1321}} a.Chr.]] Le scriptura appareva prime in association con le regalitate sur etiquettas e marcas pro articulos trovate in tumbas regal. Illo esseva primarimente un occupation del scribas, qui laborava in le institution ''Per Ankh'' o le Domo del Vita. Iste ultime comprendeva officios, bibliothecas (appellate Domo de Libros), laboratorios e observatorios.{{sfnp|Strouhal|1989|p=235}} Alcun del pecias le plus cognoscite del litteratura egyptie antique, como le [[Textos del Pyramides]] e del [[Textos del Sarcophagos|Sarcophagos]], esseva scribite in egyptio classic, que continuava a esser le lingua de scriptura usque a circa 1300{{nbsp}}a.Chr. Le egyptio tardive esseva parlate ab le Nove Regno in avante e es representate in documentos administrative del [[Periodo ramesside|periodo ramesside]], poesia de amor e contos, assi como in textos demotic e copte. Durante iste periodo, le tradition de scriptura habeva evolvite in le autobiographia de tumba, como illos de [[Harkhuf]] e [[Weni le Elder|Weni]]. Le genero cognoscite como ''[[Sebayt]]'' ('instructiones') esseva disveloppate pro communicar inseniamentos e guidantia de nobiles famose; le [[Papyro de Ipuwer]], un poema de lamentationes que describe [[disastro natural|disastros natural]] e agitacion social, es un exemplo famose. Le ''[[Historia de Sinuhe]]'', scribite in [[egyptio medie]], poterea esser le classico del litteratura egyptie.{{sfnp|Lichtheim|1975|p=11}} Alsi scribite in iste tempore esseva le [[Papyro Westcar]], un insimul de historias contate a [[Khufu]] per su filios relative al meravillas peractivate per sacerdotes.{{sfnp|Lichtheim|1975|p=215}} Le [[Instruction de Amenemope]] es considerate un chef-d'œuvre del litteratura del Proxime Oriente.{{sfnp|Day|Gordon|Williamson|1995|p=23}} Verso le fin del Nove Regno, le [[egyptio tardive|lingua vernacular]] esseva plus frequentemente empleate pro scriber pecias popular como le [[Historia de Wenamun]] e le [[Instruction de Any]]. Le prime conta le historia de un nobile qui es robate sur su cammino pro emer cedro de Libano e de su lucta pro retornar a Egypto. Ab circa 700{{nbsp}}a.Chr., historias narrative e instructiones, como le popular Instructiones de Onchsheshonqy, assi como documentos personal e de commercio esseva scribite in le scriptura e phase [[Demotico (egyptio)|demotic]] del egyptio. Multe historias scribite in demotico durante le periodo [[Greco-roman]] esseva situate in eras historic previe, quando Egypto esseva un nation independente governate per grande pharaones como [[Ramesses II]].{{sfnp|Lichtheim|1980|p=159}} === Religion === {{AP|Religion del Antique Egypto}} [[File:The judgement of the dead in the presence of Osiris.jpg|thumb|upright=1.35|Le Libro del Mortos esseva un guida pro le viage del defuncto in le vita post le morte.]] [[File:La Tombe de Horemheb cropped.jpg|alt=Relievo pingite de un homine sedite con pelle verde e vestimentos stricte, un homine con le capite de un chacal, e un homine con le capite de un falcon|thumb|Le deos Osiris, Anubis, e Horus in le tumba de Horemheb (KV57) in le Valle del Reges]] Le religion del Antique Egypto esseva un systema complexe de credentias e practicas que impregnava tote le vita quotidian, politic e artistic del pais desde le epocha predynastic usque al arrivata del [[christianismo]] e del [[islam]]ismo durante le periodos grecoroman e arabe. Le governamento pharaonic se basava sur le derecto divin del rege, considerate como intermediario inter le deos e le humanitate. Le pantheon egyptie esseva populate per numerose deitates con poteres supernatural, invocate pro adjuta e protection. Tamen, le deos non esseva sempre vidite como totalmente benevolente; illos debeva esser placate per offrendas, preces e rituales. Le mythos e conceptiones religiose variava e evolveva con le tempore, e le sacerdotes non tentava unificar le differente traditiones in un systema unic e coerente.<ref>{{sfnp|James|2005|p=102}}</ref><ref>{{sfnp|Redford|2003|p=106}}</ref> Iste pluralitate de ideas esseva considerate como diverse facetas del realitate plus tosto que contradictiones. Le deos esseva adorate in templos administrate per sacerdotes in nomine del pharaon. Al centro del templo se trovava le statua sacrate del deo in un sanctuario. Le templos non esseva generalmente aperite al publico; solmente durante certe festas le statua esseva portate foras pro adoration popular.<ref>{{sfnp|James|2005|p=117}}</ref> Con le tempore, specialmente post le [[Imperio Nove]], le rolo spiritual exclusive del pharaon diminuiva, e le sacerdotes developpava systemas de oraculos pro communicar directemente le voluntate del deos al populo.<ref>{{sfnp|Shaw|2003|p=313}}</ref> Le egyptios credeva que le esser human esseva componite de plure elementos: le corpore physic e aspectos spiritual como le ''ka'' (fortia vital), le ''ba'' (personalitate o anima), le ''akh'' (spirito efficiente), le ''šwt'' (umbra) e le nomine.<ref>{{sfnp|Allen|2000|pp=79,94–95}}</ref> Le corde esseva considerate le sede del pensamento e del emotiones. Post le morte, le aspectos spiritual requireva le preservation del corpore o un substituto, como un statua, pro servir de habitation permanente. Le preparation pro le vita post le morte occupava un loco central in le religion egyptie. Textos como le ''[[Libro del Mortos]]'' contineva instructiones pro guidar le defuncto in le ultra-tumba. Durante le judicio final, le corde del defuncto esseva pesate contra le pluma del veritate. Si illo esseva trovate digne, le defuncto deveniva un del "mortos benedicte" e poteva viver como un ''akh'' in harmonia con le deos; si non, su corde esseva devorate per Ammit e ille esseva annihilate.<ref>{{sfnp|Wasserman|1994|pp=150–153}}</ref> Le construction de pyramides, hypogeos e tumbas ricmente decorate reflecte iste credentias. Le preservation del corpore per mumification e le deposition de alimentos, joieles e objectos personal in le tumba garantiva le continuation del existentia in le altere vita. Initialmente solmente le pharaones habeva le derecto al immortalitate, ma durante le [[Imperio Nove]] iste sperantia se extendeva a tote le population, secundo lor medios economic. Le religion influentiava profundemente le arte egyptie, caracterisate per ordine, symmetria e representationes de deos, pharaones e symbolos sacrate. Le contactos commercial con regiones como [[Nubia]], [[Punt]], le mundo egee e le [[Proxime Oriente]] contribuiva al diffusion de elementos cultural e religiose, ma le base del systema mythologic remaneva distinctemente african. ==Cultura== ===Cocina=== [[File:Maler der Grabkammer der Itet 002.jpg|thumb|Chassa de aves salvage e aration de un campo, tumba de Nefermaat e su sposa Itet (circa 2700 a.Chr.)]] Le cocina egyptie remaneva remarcabilemente stabile trans le tempore; de facto, le cocina del Egypto moderne conserva alcun similitudes frappante con le cocina del ancianos. Le dieta de base consisteva de pan e bira, supplementate con vegetales como cibollas e alio, e fructos como dactylos e ficus. Vino e carne esseva fruite per omnes in dies de festa, durante que le classes superior se lo permitteva de un maniera plus regular. Pisces, carne, e aves poteva esser salate o siccate, e poteva esser cocite in ragout o rostite sur un grillia.{{sfnp|Manuelian|1998|pp=399–400}} ===Architectura=== {{Main|Architectura del Egypto antique}} Le architectura del Antique Egypto include alcun del structuras le plus famose in le mundo: le Grande Pyramides de Giza e le templos a Thebas. Projectos de construction esseva organisate e financiate per le stato pro scopos religiose e commemorative, sed anque pro reinfortiar le vaste poter del pharaon. Le antique egyptios esseva constructores experte; usante solmente instrumentos simple sed efficace e instrumentos de observation, le architectos poteva construer grande structuras de petra con grande accuratessa e precision que es ancora invidiate hodie.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|pp=94–97}} Le habitationes domestic de egyptios de élite e ordinari esseva construite de materiales peribile como briccas de fango e ligno, e non ha supervivite. Le paisanos viveva in domos simple, durante que le palatios del élite e del pharaon esseva structuras plus elaborate. Alcun palatios supervivente del Nove Regno, como illos in Malkata e Amarna, monstra muros e solos ricamente decorate con scenas de personas, aves, stagnos de aqua, deitates e designos geometric.{{sfnp|Badawy|1968|p=50}} Structuras importante como templos e tumbas que esseva destinate a durar pro sempre esseva construite de petra in loco de briccas de fango. Le elementos architectural usate in le prime edificio de petra a grande scala del mundo, le complexo mortuari de Djoser, include supportos de columna e architrave in le motivo de papyro e loto. Le templos egyptian antique le plus antique preservate, como illos a Giza, consiste de salas singule e claudite con placas de tecto supportate per columnas. In le Nove Regno, le architectos addeva le pylon, le patio aperte, e le sala hypostyle claudite al fronte del sanctuario del templo, un stylo que esseva standard usque al periodo greco-roman.{{sfnp|Types of temples in ancient Egypt|2003}} Le architectura de tumba le plus antique e popular in le Regno Antique esseva le mastaba, un structura rectangular con tecto platte de bricca de fango o petra construite super un camera de sepultura subterranee. Le pyramide a scalones de Djoser es un serie de mastabas de petra accumulate le un super le altere. Pyramides esseva construite durante le Regnos Antique e Medie, sed le majoritate del governantes posterior los abandonava in favor de tumbas excavate in le roca minus conspicue.{{sfnp|Dodson|1991|p=23}} Le uso del forma de pyramide continuava in capellas de tumbas private del Nove Regno e in le pyramides nubian regal de Nubia.{{sfnp|Dodson|Ikram|2008|pages=218, 275–276}} <gallery mode="packed" class="center" heights="170"> File:Model of a Porch and Garden MET DP350593.jpg|Modello de un portico e jardin domestic, circa 1981–1975 a.Chr. File:The Temple of Dendur MET DT563.jpg|Le Templo de Dendur, completate verso 10 a.Chr., Metropolitan Museum of Art (New York City) File:Philae temple at night.jpg|Le Templo de Isis de Philae, ben preservate, es un exemplo de architectura egyptie e sculptura architectural. File:Lepsius-Projekt tw 1-2-108.jpg|Illustration de varie typos de capitales, per Karl Richard Lepsius </gallery> ===Arte=== {{Vide etiam|Arte del Egypto antique|Pictura del Egypto antique|Sculptura del Egypto antique}} [[File:Menna and Family Hunting in the Marshes, Tomb of Menna MET DT10878.jpg|thumb|Menna e su familia chassante in le paludes, Tumba de Menna, circa 1400 a.Chr.]] Le antique egyptios produceva arte pro servir scopos functional. Durante plus de 3500 annos, le artistas adhereva a formas artistic e iconographia que esseva developpate durante le Regno Antique, sequente un stricte insimul de principios que resisteva al influentia estranier e al cambio interne.{{sfnp|Robins|2008|p=29}} Iste standardes artistic—lineas simple, formas, e areas platte de color combinate con le characteristic projection platte de figuras sin indication de profunditate spatial—creava un senso de ordine e equilibrio intra un composition. Imagines e texto esseva intimemente intertexite sur muros de tumbas e templos, sarcophagos, stelas, e mesmo statuas. Le Paletta de Narmer, per exemplo, exhibi figuras que pote anque esser legite como hieroglyphos.{{sfnp|Robins|2008|p=21}} A causa del regulas rigide que governava su apparentia altemente stilisate e symbolic, le arte egyptie antique serviva su scopos politic e religiose con precision e claritate.{{sfnp|Robins|2008|p=12}} [[File:Calcite Basin Supporting a Boat with Shrine00 (6).jpg|thumb|Modellos de tumbas egyptie como benes funerari]] Artisanos egyptie antique usava petra como un medio pro sculper statuas e fin relievos, sed usava ligno como un substituto economic e facile a sculper. Pigmentos esseva obtenite de minerales como minerales de ferro (ocres rubie e jalne), minerales de cupro (blau e verde), fuligine o carbon de ligno (nigre), e petra calcari (blanc). Pigmentos poteva esser miscite con gumma arabic como un ligante e pressate in stratettos, que poteva esser humidificate con aqua quando necessari.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=105}} Le pharaones usava relievos pro registrar victorias in battalia, decretos regal, e scenas religiose. Citatanos commun habeva accesso a pecias de arte funerari, como statuas ushabti e libros del mortos, que illes credeva los protegerea in le vita de ultra-tumba.{{sfnp|James|2005|p=122}} Durante le Regno Medie, modellos de ligno o argilla que depingeva scenas del vita quotidian deveniva additiones popular al tumba. In un tentativa de duplicar le activitates del viventes in le vita post le morte, iste modellos monstra laboratores, domos, barcas, e even formationes militar que es representationes a scala del ideal vita post le morte.{{sfnp|Robins|2008|p=74}} Malgrado le homogeneitate del arte egyptian antique, le stylos de tempores e locos particular reflecteva a vices cambiante attitudes cultural o politic. Post le invasion del Hyksos in le Secunde Periodo Intermediari, frescos de stylo minoic esseva trovate in Avaris.{{sfnp|Shaw|2003|p=204}} Le exemplo le plus frappante de un cambio politicamente motivate in formas artistic veni del Periodo de Amarna, ubi figuras esseva radicalmente alterate pro conformar se al ideas religiose revolutionari de Akhenaten.{{sfnp|Robins|2008|p=149}} Iste stylo, cognoscite como arte de Amarna, esseva rapidemente abandonate post le morte de Akhenaten e reimplaciate per le formas traditional.{{sfnp|Robins|2008|p=158}} <gallery mode="packed" class="center" heights="170"> File:Kneeling portrait statue of Amenemhat holding a stele with an inscription 01.jpg|Statua stelophore de Amenemhat; circa 1500 a.Chr. File:Tomb of Nebamun.jpg|Fresco que depinge Nebamun chassante aves; circa 1350 a.Chr. File:Portrait head of pharaoh Hatshepsut or Thutmose III 01.jpg|Capite de portrait del pharaon Hatshepsut o Thutmose III; 1480–1425 a.Chr. File:Falcon Box with Wrapped Contents MET 12.182.5a b EGDP023129.jpg|Cassa de falcon con contento involvite; 332–30 a.Chr. </gallery> ===Costumes de sepultura=== [[File:Anubis attending the mummy of Sennedjem.jpg|thumb|Anubis, le deo associate con le mummification e le rituales de sepultura, curante un mummia]] Le antique egyptios manteneva un insimul elaborate de costumes de sepultura que illes credeva esseva necessari pro assecurar le immortalitate post le morte. Iste costumes implicava le preservation del corpore per mummification, le execution de ceremonias de sepultura, e le interramento con le corpore de benes que le defuncto usarea in le vita post le morte.{{sfnp|James|2005|p=122}} Ante le Regno Antique, corpores sepultate in fossas del deserto esseva naturalmente preservate per desiccation. Le conditiones aride e desertic esseva un beneficio durante tote le historia del Antique Egypto pro sepulturas del pauperes, qui non poteva permitter se le elaborate preparationes de sepultura disponibile pro le elite. Egyptios plus ric comenciava a sepultar lor mortos in tumbas de petra e usar mummification artificial, que implicava remover le organos interne, envolver le corpore in lino, e sepultar lo in un sarcophago de petra rectangular o un lecto de ligno. Comenciante in le Quarte Dynastia, alcun partes esseva preservate separatemente in vasos canopic.{{sfnp|Ikram|Dodson|1998|p=29}} [[File:Tutankhamun tomb photographs 4 326.jpg|thumb|upright|Un figura de ligno pingite trovate in le tumba regal de Tutankhamun]] Verso le Nove Regno, le antique egyptios habeva perfectionate le arte del mummification; le optime technica prendeva 70 dies e implicava remover le organos interne, remover le cerebro per le naso, e siccar le corpore in un mixtura de salas appellate natron. Le corpore esseva tunc involvite in lino con amuletos protective inserite inter le stratos e placiate in un sarcophago anthropoide decorate. Mummias del Periodo Tardive esseva anque placiate in cassas de mummias de cartonnage pingite. Le practicas de preservation real declinava durante le eras ptolemaic e roman, durante que un major emphase esseva placiate sur le apparentia exterior del mummia, que esseva decorate.{{sfnp|Ikram|Dodson|1998|pp=40, 51, 138}} Egyptios ric esseva sepultate con plus grande quantitates de articulos de luxo, sed tote le sepulturas, independentemente del stato social, includeva benes pro le defuncto. Textos funerari esseva frequentemente includite in le tumba, e, comenciante in le Nove Regno, anque statuas ushabti que on credeva executarea labores manual pro illes in le vita post le morte.{{sfnp|Shabtis|2001}} Rituales in le quales le defuncto esseva magicamente re-animate accompaniava le sepulturas. Post le sepultura, on expectava que le parentes vivente apportarea occasionalmente mangiar al tumba e recitarea preces in nomine del defuncto.{{sfnp|James|2005|p=124}} ==Technologia, medicina e mathematica== ===Technologia=== [[File:Egyptian glass jar.jpg|thumb|right|Le fabrication de vitro esseva un arte multo disveloppate.]] In technologia, medicina, e mathematica, le Antique Egypto attingeva un nivello relativemente alte de productivitate e sophistication. Le [[empirismo]] traditional, como evidenciate per le papyros de [[Edwin Smith Papyrus|Edwin Smith]] e de [[Ebers Papyrus|Ebers]] ({{circa|1600 a.Chr.}}), es primarimente accreditate al Egypto. Le egyptios creava lor proprie alphabeto e [[decimal|systema decimal]]. ===Faience e vitro=== Mesme ante le Regno Antique, le antique egyptios habeva disveloppate un material vitrose cognoscite como [[faience]], le qual illes tractava como un typo de petra semipreciose artificial. Le faience es un ceramica non argillose facite de [[Silicon dioxide|silica]], parve quantitates de [[Calcium oxide|calce]] e [[Sodium oxide|soda]], e un colorante, typicamente cupro.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=177}} Le material esseva usate pro facer granos de collar, tegulas, figurines, e parve mercantias. Plure methodos pote esser usate pro crear faience, sed typicamente le production involveva le application del materiales pulverisate in forma de un pasta super un nucleo de argilla, le qual esseva postea cocite. Per un technica connexe, le antique egyptios produceva un pigmento cognoscite como [[Egyptian blue|blau egyptie]], anque appellate frita blau, le qual es producite per fusion (o [[sintering|sinterisation]]) de silica, cupro, calce, e un alkali tal como natron. Le producto pote esser molite e usate como un pigmento.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=109}} Le antique egyptios poteva fabricar un grande varietate de objectos de vitro con grande habilitate, sed il non es clar si illes disveloppava le processo independentemente.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=195}} Il es anque incerte si illes faceva lor proprie vitro brute o simplemente importava lingotes pre-fabricate, le quales illes fundeva e finiva. Tamen, illes habeva expertisa technic in le confection de objectos, assi como in le addition de [[Micromineral|elementos de tracia]] pro controlar le color del vitro finite. Un gamma de colores poteva esser producite, incluse jalne, rubie, verde, blau, purpura, e blanc, e le vitro poteva esser facite o transparente o opaque.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=215}} ===Medicina=== Le problemas medic del antique egyptios derivava directemente de lor ambiente. Viver e travaliar proxime al Nilo apportava hasardos de [[malaria]] e debilitante parasitos de [[schistosomiasis]], le quales causava damnos hepatic e intestinal. Fauna salvage periculose tal como crocodiles e hippopotamos esseva anque un menacia commun. Le labores de tote le vita in le agricultura e le construction poneva tension super le spina dorsal e le articulationes, e vulneres traumatic del construction e del guerra causava un impacto significante sur le corpore. Le arena e le particulas de petra del farina molite per petra abradeva le dentes, lassante los susceptibile a [[abscess]]os (ben que le [[dental caries|carie dental]] esseva rar).{{sfnp|Filer|1995|p=94}} Le dietas del riccos esseva ric in sucros, lo que promoveva maladias [[Periodontitis|periodontal]].{{sfnp|Filer|1995|pp=78–80}} Malgrado le physicos idealisate portrayate sur le muros del tumbas, le mumias obese de multe membros del classe superior monstra le effectos de un vita de excessos.{{sfnp|Filer|1995|p=21}} Le [[life expectancy|sperantia de vita]] adulte esseva circa 35 annos pro homines e 30 pro feminas, sed attinger le edat adulte esseva difficile proque circa un tertio del population moriva in le infantia.{{efn|Le figuras es date pro le sperantia de vita ''adulte'' e non reflecte le sperantia de vita ''al nascentia.'' ({{harvp|Filer|1995|p=25}})}} [[File:Edwin Smith Papyrus v2.jpg|thumb|left|Le [[Edwin Smith Papyrus|papyro chirurgic de Edwin Smith]] describe anatomia e tractamentos medic, scribite in [[hieratic|hieratico]], {{circa|1550 a.Chr.}}.]] Le medicos del Antique Egypto esseva renominate in le ancian Oriente Proxime pro lor habilitates de sanation, e alcunos, tal como [[Imhotep]], remaneva famose multo post lor mortes.{{sfnp|Filer|1995|p=39}} Herodotus remarcava que existeva un alte grado de specialisation inter le medicos egyptie, con alcunos tractante solmente le capite o le stomaco, durante que alteres esseva medicos de oculos e dentistas.{{sfnp|Strouhal|1989|p=243}} Le formation del medicos occurreva in le institution ''Per Ankh'' o "Casa del Vita", specialmente illos con sede in [[Bubastis|Per-Bastet]] durante le Nove Regno e in [[Abydos, Egypt|Abydos]] e [[Sais, Egypt|Saïs]] in le periodo tardive. [[Medical papyri|Papyros medic]] monstra [[Empirical evidence|cognoscentia empiric]] de anatomia, vulneres, e tractamentos practic.{{sfnp|Strouhal|1989|pp=244–246}} Le vulneres esseva tractate per bandar los con carne crude, lino blanc, suturas, retes, tampones, e pannos impregnate de melle pro prevenir infectiones,{{sfnp|Strouhal|1989|p=250}} durante que [[opium]], [[thyme|thymo]], e [[Atropa belladonna|belladonna]] esseva usate pro alleviar le dolor. Le prime registros de tractamento de combustiones describe pansamentos que usava le lacte de matres de infantes mascule. Precationes esseva facite al dea [[Isis]]. Pan mucide, melle, e sales de cupro esseva anque usate pro prevenir infectiones causate per le impuritate in le combustiones.{{sfnp|Pećanac|Janjić|Komarcević|Pajić|2013|pages=263–267}} Alio e cebollas esseva usate regularmente pro promover le bon sanitate e on pensava que illos alleviava le symptomas de [[asthma]]. Le chirurgos del Antique Egypto suturava vulneres, reduceva [[broken bones|fracturas de ossos]], e amputava membros malade, sed illes recognosceva que alcun vulneres esseva tan grave que illes poteva solmente render le patiente confortabile usque al morte.{{sfnp|Filer|1995|p=38}} ===Technologia maritime=== Le prime egyptios sapeva como assemblar plancas de ligno in un [[hull (watercraft)|casco de nave]] e habeva maestrate formas avantiate de [[construction naval]] jam in 3000 a.Chr. Le [[Archaeological Institute of America]] reporta que le naves de [[Plank (wood)|plancas]] le plus ancian cognoscite es le [[Abydos boats|barcas de Abydos]].{{sfnp|Ward|2001}} Un gruppo de 14 naves discoperite in [[Abydos, Egypt|Abydos]] esseva construite de plancas de ligno "sute" insimul. Discoperite per le egyptologo David O'Connor del [[New York University]],{{sfnp|Schuster|2000}} on trovava que [[strap|corrigias]] texite habeva essite usate pro ligar le plancas insimul,{{sfnp|Ward|2001}} e [[Cyperus papyrus|cannas]] o [[Poaceae|herba]] insertate inter le plancas adjutava a sigillar le juncturas.{{sfnp|Ward|2001}} Proque le naves es omnes sepultate insimul e proxime a un edificio mortuari pertinente al [[Khasekhemwy|pharaon Khasekhemwy]], originalmente on pensava que omnes pertineva a ille, sed un del 14 naves data de 3000{{nbsp}}a.Chr., e le vasos de ceramica associate sepultate con le vascellos suggere anque datas anterior. Le nave datante de 3000{{nbsp}}a.Chr. habeva un longitude de 75 m e on pensa ora que illo forsan pertineva a un pharaon anterior, forsan un tan antique como [[Hor-Aha]].{{sfnp|Schuster|2000}} Le prime egyptios sapeva anque como assemblar plancas de ligno con [[treenail|clavos de ligno]] pro fixar los insimul, usante resina pro [[calafatage]] del juncturas. Le "[[Khufu ship|nave de Khufu]]", un vascello de 43.6 m sigillate in un fovea in le complexo de pyramides de Giza al pede del [[Great Pyramid of Giza|Grande Pyramide de Giza]] in le [[Fourth dynasty of Egypt|Quarte Dynastia]] circa 2500{{nbsp}}a.Chr., es un exemplo supervivente de dimension complete que pote haber complite le function symbolic de un [[solar barque|barca solar]]. Le prime egyptios sapeva anque como fixar le plancas de iste nave insimul con juncturas de [[mortise and tenon|morsa e tenon]].{{sfnp|Ward|2001}} [[File:Ancient Egyptian Seafaring Ship.jpg|thumb|left|Nave maritime de un expedition a Punt, de un relievo del [[Mortuary temple of Hatshepsut|templo mortuari de Hatshepsut]], Deir el-Bahari]]Se sape que grande naves maritime esseva multo usate per le egyptios in lor commercio con le citates-statos del Mediterraneo oriental, specialmente [[Byblos]] (sur le costa del Libano moderne), e in plure expeditiones al Mar Rubie verso le [[Land of Punt|Pais de Punt]]. De facto, un del prime parolas egyptie pro un nave maritime es un "Nave de Byblos", lo que originalmente definiva un classe de naves maritime egyptie usate in le ruta de Byblos; tamen, al fin del Regno Antique, le termino habeva venite a includer grande naves maritime, qualcunque esseva lor destination.{{sfnp|Wachsmann|2009|p=19}} In 1977, un ancian canal nord-sud esseva discoperite extendente se del [[Lake Timsah|Laco Timsah]] al Lacos Ballah.{{sfnp|Shea|1977|pp=31–38}} Illo esseva datate al [[Middle Kingdom of Egypt|Regno Medie del Egypto]] per extrapolation del datas de ancian sitos construite secundo su curso.{{sfnp|Shea|1977|pp=31–38}}{{efn|Vide [[Suez Canal|Canal de Suez]].}} In 2011, archeologos de Italia, le Statos Unite, e Egypto, excavante un laguna siccate cognoscite como [[Mersa Gawasis]], discoperiva tracias de un ancian porto que olim lanceava prime viages, tal como le expedition de [[Hatshepsut]] a Punt, verso le oceano aperte. Alcun del evidentias le plus evocative del sito pro le proessa maritime del antique egyptios include grande fustes de nave e centenas de pedes de cordas, facite de papyro, bobinate in enorme fardellos.{{sfnp|Curry|2011}} In 2013, un equipa de archeologos franco-egyptie discoperiva lo que on crede esser le porto le plus ancian del mundo, datante de circa 4500 annos retro, del tempore del rege Khufu, sur le costa del Mar Rubie, proxime a Wadi el-Jarf (circa 110 millias al sud de [[Suez]]).{{sfnmp|1a1=Boyle|1y=2013|2a1=Lorenzi|2y=2013}} ===Mathematica=== [[File:Senenmut-Grab.JPG|right|thumb|Facsimile del [[Astronomical ceiling of Senenmut's Tomb|carta astronomic in le tumba de Senenmut]], 18ve dynastia{{sfnp|Astronomical Ceiling|2020}}]] Le prime exemplos attestate de calculos mathematic data del periodo predynastic de [[Naqada]], e monstra un [[Egyptian numerals|systema de numerales egyptie]] plenmente disveloppate.{{efn|Le comprension del mathematica egyptie es incomplete debite al paucitate de material disponibile e al manco de studio exhaustive del textos que ha essite discoperite ({{harvp|Imhausen|2007|p=13}}).}} Le importantia del mathematica pro un egyptio educate es suggerite per un littera fictitie del Nove Regno in le qual le scriptor propone un competition erudite inter se e un altere scriba concernente le tascas de calculo quotidian tal como le contabilitate de terra, labor, e grano.{{sfnp|Imhausen|2007|p=11}} Textos tal como le [[Rhind Mathematical Papyrus|Papyro Mathematic de Rhind]] e le [[Moscow Mathematical Papyrus|Papyro Mathematic de Moscova]] monstra que le Antique egyptios poteva realisar le quatro operationes mathematic de base — addition, subtraction, [[Ancient Egyptian multiplication|multiplication]], e division — usar fractiones, calcular le areas de rectangulos, triangulos, e circulos e computar le volumines de cassas, columnas e pyramides. Illes comprendeva conceptos basic de [[Egyptian algebra|algebra]] e [[Egyptian geometry|geometria]], e poteva solver [[systems of equations|systemas de equationes]].{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=222}} Le nubianos anque exercitava un methodologia [[Trigonometry|trigonometric]] comparabile a lor homonimos egyptie.<ref>{{Cite journal |author=Armelagos, George |date=2000 |title=Take Two Beers and Call Me in 1,600 Years: Use of Tetracycline by Nubians and Ancient Egyptians |url=https://digitallibrary.amnh.org/items/482bd90a-de71-49b3-9bbc-d8ff0ab974b3 |journal=Natural History |volume=109 |issue=5 |pages=50–3 |s2cid=89542474}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Gnomons at Meroë and Early Trigonometry|first=Leo|last=Depuydt|date=1 January 1998|journal=The Journal of Egyptian Archaeology|volume=84|pages=171–180|doi=10.2307/3822211|jstor=3822211}}</ref> {{hiero | {{frac|2|3}} | <hiero>D22</hiero>| align=right| era=egypt}} Le [[Mathematical notation|notation mathematic]] esseva decimal, e basate sur signos hieroglyphic pro cata potentia de dece usque a un million. Cata un de istos poteva esser scribite tante vices como necessari pro summar le numero desirate; assi, pro scriber le numero octoginta o octocento, le symbolo pro dece o cento esseva scribite octo vices respectivemente.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=217}} Proque lor methodos de calculo non poteva tractar le majoritate del fractiones con un numerator major que un, illes debeva scriber [[Egyptian fraction|fractiones]] como le summa de plure fractiones. Per exemplo, illes resolveva le fraction ''duo quintos'' in le summa de ''un tertio'' + ''un dece-quinto''. Tabellas de valores standard facilitava isto.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=218}} Alcun [[Vulgar fraction|fractiones commun]], tamen, esseva scribite con un glypho special — le equivalente del moderne duo tertios es monstrate a dextra.{{sfnp|Gardiner|1957|p=197}} Le mathematicos del Antique Egypto cognosceva le [[Pythagorean theorem|theorema de Pythagoras]] como un formula empiric. Illes esseva conscie, per exemplo, que un triangulo habeva un angulo recte opposite al [[hypotenuse|hypotenusa]] quando su lateres esseva in un ration de 3–4–5.{{sfnp|Strouhal|1989|p=241}} Illes esseva capace de estimar le area de un [[circle|circulo]] per subtraher un nono de su diametro e quadrar le resultato: :Area ≈ [({{frac|8|9}})''D'']² = ({{frac|256|81}})''r''² ≈ 3.16''r''², un approximation rationabile del formula {{nowrap|'''[[Pi|π]]'''''r''²}}.{{sfnmp|1a1=Strouhal|1y=1989|1p=241|2a1=Imhausen|2y=2007|2p=31}} == Notas == <references group="lower-alpha"/> {{ref}} {{traduction|en|Ancient Egypt|439875029}} {{traduction|es|Antiguo Egipto|89395803}} [[Categoria:Egypto antique| ]] kxp1np85i7zxebc6ne3jixcehr9r13j 697347 697346 2026-06-20T21:37:51Z Tim Ocean 30221 /* Arte */ binder = ligator? 697347 wikitext text/x-wiki {{eminente}} {{infobox/articulo/generic}} [[File:Tutmask.jpg|thumb|right|Le mascara del pharaon [[Tutankhamun]], un artefacto iconic del [[pharoan]] del Egypto e (per isto) le governamento e cultura del egypto antique.]] Le '''Egypto antique'''{{linfo}} esseva un [[civilisation]] del est de Nord-Africa, concentrate preter le fluvio [[Nilo]] in le [[Etate de Bronzo]] in lo que hodie es le pais de [[Egypto]]. Le civilisation egyptian se formava circa [[3150 a.Chr.]] con le unification politic de [[Egypto Alte]] e [[Egypto Basse]] sub le prime [[pharaon]]. Le historia del Egypto ancian occurreva in un serie de regnos stabile, separate de eras de instabilitate nominate le ''evos intermediate''. Le tres regnos principe esseva le [[Regno Ancian]], le [[Regno Medio|Regno Medie]], e le [[Regno Nove]], le final regno notabile. Le pinnaculo del civilisation esseva in le Regno Nove, in le [[regno de Ramses]]. Post su regno, le civilisation falleva lentemente, e Egypto esseva conquirite per un succession de poteres estranier in iste etate tarde. Le dynastia final esseva le [[Dynastia Ptolemaic]], fundate per [[Ptolemeo I|Ptolemeo Soter]], un general de [[Alexander le Grande|Alexandro le Grande]]. Le Dynastia Ptolemaic durava usque [[30 a.Chr.]], quando esseva capturate per le [[Imperio Roman]] e deveniva un [[Aegyptus|provincia roman]]. Le successo del civilisation egyptie esseva partialmente pro su habilitate de adaptar-se al conditiones del [[Valle del Nilo]]. Le prediction del [[Inundation|inundationes]] e le [[irrigation]] controlate del valle fertile produceva surplus de recoltas, que duceva a un [[disvellopament social|disveloppamento social]] e [[cultura]]l. Con ressources disponibile, le governamento patrocinava le exploitation mineral del valle e [[deserto]] ambiente, le disveloppamento de un del prime systemas de scriber ([[hieroglyphico]]s); le organisation de projectos massive de [[construction]] e [[agricultura]]; commercio con regiones ambiente; e un [[fortia armate]] que poteva batter inimicos estranier e asserer controlo egyptian. Lo que motivava e organisava iste activitate esseva un [[bureaucratia]] de [[scriba]]s, capites religiose, e administratores sub le controlo de un pharaon qui assecurava le cooperation e unitate del gente egyptian con un systema elaborate de credentias religiose. Le complimentos plure de Egypto ancian include le creation del technicas de [[metition|metir]], construction, e de facer petrerias, que facilitava le creation de [[pyramide]]s, [[templo]]s, e [[obelisco]]s; un systema de [[mathematica]]; un systema practic e effective de [[medicina]]; systemas de [[irrigation]] e technicas de production agricultural; le prime [[nave]]s cognoscite; [[vitro]]; nove formas del [[litteratura]]; e le prime [[tractato de pace]] cognoscite. Su arte e architectura esseva copiate largemente, e su antiquitates portate al areas distante del mundo. Le [[ruina]]s de su monumentos ha inspirate le imaginationes de viagiatores e scriptores per seculos. Un respecto nove verso antiquitates e excavationes in le prime annos del etate moderne causava le investigation scientific del civilisation egyptian e un appreciation melior de su legato cultural. == Historia == {|class="infobox" style="font-size: 95%; text-align: center; background:#FFFFEB;" |- |style="border-bottom:1px solid #FFF; background:#FFFFEB;"|'''Antique Egypto<br />[[Annexo:Lista de pharaones de Egypto|Dynastias e pharaones]]''' |- |[[Periodo predynastic de Egypto|Periodo predynastic]] |- |[[Periodo protodynastic de Egypto|Periodo protodynastic]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|''[[Periodo archaic de Egypto|'Periodo archaic']]'': [[Dynastia I de Egypto|I]]-[[Dynastia II de Egypto|II]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Regno Antique de Egypto|Regno Antique]]''': [[Dynastia III de Egypto|III]] [[Dynastia IV de Egypto|IV]] [[Dynastia V de Egypto|V]] [[Dynastia VI de Egypto|VI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Prime periodo intermedie de Egypto|'''I''' PI]]: [[Dynastia VII de Egypto|VII]] [[Dynastia VIII de Egypto|VIII]] [[Dynastia IX de Egypto|IX]] [[Dynastia X de Egypto|X]] [[Dynastia XI de Egypto|XI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Regno Medie de Egypto|Regno Medie]]''': [[Dynastia XI de Egypto|XI]] [[Dynastia XII de Egypto|XII]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Secunde periodo intermedie de Egypto|'''II''' PI]]: [[Dynastia XIII de Egypto|XIII]] [[Dynastia XIV de Egypto|XIV]] [[Dynastia XV de Egypto|XV]] [[Dynastia XVI de Egypto|XVI]] [[Dynastia XVII de Egypto|XVII]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Imperio Nove de Egypto|Imperio Nove]]''': [[Dynastia XVIII de Egypto|XVIII]] [[Dynastia XIX de Egypto|XIX]] [[Dynastia XX de Egypto|XX]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Tertie periodo intermedie de Egypto|'''III''' PI]]: [[Dynastia XXI de Egypto|XXI]] [[Dynastia XXII de Egypto|XXII]] [[Dynastia XXIII de Egypto|XXIII]] [[Dynastia XXIV de Egypto|XXIV]] [[Dynastia XXV de Egypto|XXV]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Periodo tardive de Egypto|Periodo tardive]]''': [[Dynastia XXVI de Egypto|XXVI]] [[Dynastia XXVII de Egypto|XXVII]] |- |[[Dynastia XXVIII de Egypto|XXVIII]] [[Dynastia XXIX de Egypto|XXIX]] [[Dynastia XXX de Egypto|XXX]] [[Dynastia XXXI de Egypto|XXXI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Periodo Hellenistic de Egypto|Periodo Hellenistic]]''': |- |[[Dynastia Macedonic de Egypto|Macedonic]]. [[Dynastia Ptolemaic|Ptolemaico]] |- |style="border-top: 1px solid #ddd;"|'''[[Periodo Roman de Egypto|Periodo Roman]]''' |} Le obtention de un chronologia exacte del antique Egypto es un carga complexe. Existe diverse criterios de datation inter [[egyptologo]]s, con divergentias de alcun annos in le ultime periodos, de decennios al principio del Imperio Nove e de quasi un seculo durante le [[Regno Antique]] (vide: [[Chronologia del Antique Egypto]]). Le prime problema surge per le facto que le egyptios non utilisava un systema de datation homogenee: illes non habeva un concepto de un era simile al [[Anno Domini]], o le costume de nominar le annos, como in [[Mesopotamia]] (vide [[Limmu]]). Illes datava con referentia al regnatos del diverse pharaones, superponente possibilemente le interregnos e le epochas de [[corregentia]]. Un problema addite surge al comparar le distincte [[Listas Regal]] de [[pharaon]]es, proque illos es incomplete o con datos contradictori, mesme in le proprie texto. Le operas del melior historico antique super Egypto, [[Manethon]], se perdeva e nos los cognosce solmente a transverso de [[epitome]]s de scriptores posterior como [[Flavio Josepho]], [[Eusebio de Cesarea]], [[Sexto Julio Africano]] o le monacho [[Georgio Syncello]]. Infortunatemente le datas de alcun regnatos varia de un autor a un altere. ==== Comenciamentos ==== Le evidentias [[archeologia|archeologic]] indica que le civilisation egyptie comenciava circa le VI millennio a.Chr., durante le [[Neolithico]], quando se stabiliva le prime populatores (vide le [[Periodo predynastic de Egypto|periodo predynastic]]). Le fluvio [[Nilo]], circa le qual se stabiliva le population, ha essite le linea de referentia pro le [[Cultura del Antique Egypto|cultura egyptie]] depost que le [[nomade]]s [[Chassa-collection|chassatores-collectores]] comenciava a viver in su ripas durante le [[pleistoceno]]. Le tracias de iste prime populatores remaneva in le objectos e signos gravate in le roccas al longe del valle del Nilo e in le [[oases]]. Al longe del Nilo, in le [[Mesolithico|XI millennio a.Chr.]], una cultura de collectores de grano habeva essite substituite per un altere de [[chassa]]tores, [[piscator]]es e collectores qui usava [[Etate de Petra|instrumentos de petra]]. Le studios tamben indica stabilimentos human in le sud-west de Egypto, vicin al frontiera con [[Sudan]], ante 8000 a.Chr. Le evidentia [[geologia|geologic]] e studios [[climatologia|climatologic]] suggere que le cambios del [[climate]], circa 8000 a.Chr., comenciava a [[Desertification|desiccar]] le terras de chassa e pastura de Egypto, conformante paulatim le [[deserto del Sahara]]. Le tribos del region tendeva a aggruppar se in le vicinitate del fluvio, ubi surgeva parve vicos que developpava un economia agricola. Il ha evidentias de pastura e del cultivation de [[cereal]]es in le est del Sahara in le VII millennio a.Chr. Circa 6000 a.Chr., jam habeva apparite in le valle del Nilo le [[agricultura]] organisate e le construction de grande vicos. Al mesme tempore, in le sud-west illes se dedicava al elevamento de bestial e tamben construeva. Le [[mortero de calce]] se usava jam in 4000 a.Chr. Es le denominate periodo predynastic, que comencia con le cultura de [[Naqada]]. Inter 5500 e 3100 a.Chr., durante le Predynastico, le parve stabilimentos prosperava al longe del Nilo. In 3300 a.Chr., momentos ante le [[Dynastia I|prime dynastia]], Egypto esseva dividite in duo regnos, cognoscite como [[Alte Egypto]] (''Ta Shemau'') e [[Basse Egypto]] (''Ta Mehu'').<ref>{{cita libro|autor=Adkins, L. and Adkins, R.|título=The Little Book of Egyptian Hieroglyphics|url=https://archive.org/details/littlebookofegyp0000adki_b9s5|año=2001|isbn =0-340-79485-2|editorial = Londres: Hodder and Stoughton}}</ref> Le frontiera inter ambes se situava in le actual zona de [[Cairo]], al sud del [[delta del Nilo]]. Le historia de Egypto, como Stato unificate, comencia circa 3050 a.Chr. con [[Menes]] ([[Narmer]]), qui unificava le Alte e le Basse Egypto e esseva su prime rege. Le [[Cultura del Antique Egypto|cultura]] e [[Costumes del Antique Egypto|costumes]] egyptie esseva notabilemente stabile e a pena variava in quasi 3000 annos, includente [[Mythologia egyptie|religion]], [[Arte del Antique Egypto|expression artistic]], architectura e structura social. Le chronologia del reges egyptie comencia in ille epocha. Le [[Annexo:Lista de pharaones de Egypto|chronologia conventional]] es le acceptate durante le [[Seculo XX|20e seculo]], sin includer alcun del revisiones que se ha facite in ille tempore. Mesme in un mesme travalio, le archeologos offere frequentemente, como possibile, varie datas e mesme varie chronologias, e pro isto pote haber discrepantias inter le datas monstrate in le distincte fontes. Tamben se da varie possibile transcriptiones del nomines. Traditionalmente le [[egyptologia]] classifica le historia del civilisation pharaonic dividite in dynastias, sequente le structura narrative del [[epitome]]s del ''[[Aegyptiaca]]'' (''Historia de Egypto''), del sacerdote egyptie [[Manethon]]. ==== Periodo predynastic ==== {{AP|Periodo Predynastic de Egypto|l1=Periodo predynastic}} {{VT|Naqada I|Naqada II}} In le periodo predynastic (c. 5500 a.Chr.-3300 a.Chr.) le prime populatores de [[Egypto]] attingeva le ripas del [[fluvio Nilo]], tunc un conglomerato de paludes e foco de [[malaria]], in lor fuga del crescente desertification del [[Sahara]]. [[File:Egypte louvre 316.jpg|thumb|Un typic Naqada II vasa decorate con gazellas. (Periodo predynastic)]] On sape per le restos archeologic que in le antiquitate le [[Sahara]] habeva un climate mediterranee, plus humide que le actual. In le massivos del [[Ahaggar]] e le [[Tibesti]] habeva abundante vegetation. Pro ille populatores, le Sahara serea un extense steppa con grande herbivores a chassar. Le culturas saharian es, in grande mesura, incognite, sed non pro isto inexistente. Le successive phases del [[neolithico]] es representate per le culturas de [[El Fayum]], verso 5000 a.Chr., le cultura [[tasiense]], verso 4500 a.Chr. e le cultura de [[Merimde]], verso 4000 a.Chr. Tote illos cognosce le petra polite, le ceramica, le agricultura e le elevamento de bestial. Le base del economia esseva le agricultura que se realisava profitante le [[limo]], fertilisante natural que apportava le annue inundationes del fluvio Nilo. Post iste culturas appareva le [[badariense]] e le amratiense o [[Naqada I]], inter 4000 e 3800 a.Chr. Verso le anno 3600 a.Chr. surge le gerzeense o [[Naqada II]], que se diffunde per tote Egypto, unificante lo culturalmente. Iste consonantia cultural ducera al unitate politic, que surgera post un periodo de luctas e alianzas inter clanes pro imponer lor suprematia. Pro attinger major efficacia e production, verso 3500 a.Chr., comenciava a realisar se le prime operas de canalisation e surge le scriptura con [[hieroglyphico]]s in [[Abydos]]. In iste epocha comenciava le proto-Statos: Le prime communitates faceva habitabile le pais e se organisava in regiones appellate [[nomo]]s. Le habitantes del Delta habeva un organisation feudal e arrivava a stabilir duo regnos con duo chefs o monarchas respectivemente. Un regno esseva stabilite in un loco paludose, que se appellava ''regno del Junco'' e habeva como symbolo un thallo de junco. Su capital esseva [[Buto]]; illes habeva un [[cobra]] como [[totem]]. Le altere regno habeva como capital [[Busiris (Basse Egypto)|Busiris]] e como totem un [[vulture]] sed su symbolo esseva un [[ape]] e arrivava a esser cognoscite como ''regno del Ape''. Ambe regnos esseva separate per un bracio del fluvio Nilo. Le ''regno del Ape'' conquireva le ''regno del Junco'' de maniera que le Delta remaneva unificate. Sed alcun del vincitos fugiva pro stabilir se in le zona del [[Alte Egypto]] ubi illes fundava citates dante les le mesme nomine que illos que illes habeva lassate in le Delta. Pro isto multe citates de iste epocha ha nomines simile in le Alte e Basse Egypto. Iste gente prosperava considerabilemente usque a arrivar a organisar se in un Stato. ==== Periodo protodynastic ==== {{AP|Periodo protodynastic de Egypto|l1=Periodo protodynastic}} {{VT|Naqada III}} [[File:Egypte louvre 321.jpg|thumb|Paletta ceremonial de epocha protodynastic. [[Louvre]].]] Le protodynastico (c. 3300-3050 a.Chr.) es considerate le phase final del periodo predynastic, tamben cognoscite como [[dynastia 0]], predynastico tardive, o periodo Naqada III. Illo es regite per governantes del [[Alte Egypto]] qui residera in [[Thinis]], se face representar con un [[serekh]] e adora [[Horus]]. Le nomine de iste reges figura in le [[Petra de Palermo]], gravate 700 annos postea. In iste periodo surge le prime authentic citates, tal como Thinis, [[Nubet]], [[Nekheb]], [[Nekhen]], etc. Es typic de iste epocha le magnific vasas taliate in petra, cultellos e palettas ceremonial, o le capites de macias votive. [[Narmer]] poteva esser le ultime rege de iste epocha, e le fundator del dynastia I. ==== Periodo Archaic ==== {{AP|Periodo archaic de Egypto|l1=Periodo Archaic}} [[File:CeremonialFlintKnife-Djer.png|thumb|Cultello ceremonial de epocha archaic. Royal Ontario Museum.]] Le periodo archaic (c. 3050-2890 a.Chr.) seque le predynastico, al fin del qual Egypto se trovava dividite in parve regnos; le principales esseva: illo de [[Hieraconpolis]] (Nekhen) in le [[Alte Egypto]] e illo de [[Buto]] (Pe) in le [[Basse Egypto]]. Le processo de unification esseva realisate per le reges de Hieraconpolis. Le tradition egyptie attribueva le unification a [[Menes]], remanente isto reflectite in le [[Listas Regal]]. Iste personage es, secundo [[Alan Gardiner]], le rege [[Narmer]], le prime [[pharaon]] del qual on ha constantia que regnava in tote Egypto, post un serie de luctas, tal como remaneva testificate in le [[paletta de Narmer]]. Iste periodo es formate per le dynastias I e II. ==== Imperio Antique ==== {{AP|Imperio Antique de Egypto|l1=Imperio Antique}} [[File:Ancient Egypt old and middle kingdom-es.svg|thumb|Egypto durante le imperios antique e nove.]] [[File:Khafre statue.jpg|thumb|Statua de Kephren.]] [[File:All Gizah Pyramids.jpg|thumb|Le Pyramides de Giza.]] In le Imperio Antique (c. 2686-2181 a.Chr.), sub le dynastia III le capital se stabiliva definitivemente in [[Memphis (Egypto)|Memphis]], de ubi procede le denomination del pais, post que le nomine del principal templo, ''Hat Ka Ptah'' «casa del spirito de [[Ptah]]», que passava al greco como ''Aegyptos'', con le tempore designava primo le quartiero in le qual illo se trovava, postea tote le citate e plus tarde le regno. In le epocha del tertie dynastia comenciava le costume de eriger grande [[Pyramide (architectura)|pyramides]] e monumental conjunctos in petra, gratias al pharaon [[Djoser]]. Tamben le grande pyramides de [[Giza]], attribuite al pharaones [[Cheops]], [[Kephren]] e [[Mycerino]] se data in iste periodo. Le [[dynastia V]] marca le ascension del alte clero e le influente governatores local ([[Nomarcha|nomarchas]]), e durante le longe regnato de [[Pepy II]] se accentuara un epocha de forte decentralisation, denominate [[prime periodo intermedie de Egypto]]. Le Imperio Antique comprende le dynastias III a VI. ==== Prime Periodo Intermedie ==== {{AP|Prime Periodo Intermedie de Egypto|l1=Prime periodo intermedie}} Iste periodo (c. 2181-2050 a.Chr.) esseva un epocha ubi le poter esseva decentralisate e se transfere inter le Imperio Antique e le Imperio Medie. Comprende desde le dynastia VII usque al medie del dynastia XI, quando Mentuhotep II reunificava le pais sub su commando. Malgrado le decadentia, iste epocha se distingueva per un grande florescentia litterari, con textos doctrinal o didactic, que monstra le grande cambio social. Le importante cambio de mentalitate, assi como le crescentia del classes medie in le citates originava un nove conception del credentias, reflectente se in le apparition del denominate [[Textos del Sarcophagos]]. [[Osiris]] se converteva in le divinitate plus popular, con [[Montu]] e [[Amon (mythologia)|Amon]]. Le [[nomo]]s de [[Heracleopolis]] e [[Thebas (Egypto)|Thebas]] se constitueva como hegemonic, imponente se finalmente iste ultime. Es le dynastias VII a XI. [[File:MentuhotepII-FuneraryStatue-CloseUp MetropolitanMuseum c.jpg|thumb|Mentuhotep II. [[MMNY]].]] ==== Imperio Medie ==== {{AP|Imperio Medie de Egypto|l1=Imperio Medie}} [[File:Egypte louvre 231 visage.jpg|thumb|Amenemhat III, le ultime monarcha grande del Imperio Medie.]] On considera que le Imperio Medie (c. 2050-1750 a.Chr.) se initia con le reunification de Egypto sub [[Mentuhotep II]]. Es un periodo de grande prosperitate economic e expansion exterior, con pharaones pragmatic e interprendente. Iste periodo es formate per le fin del dynastia XI e le XII. Se realisava ambitiose projectos de irrigation in [[El Fayum]], pro regular le grande inundationes del Nilo deviante lo verso le laco ''[[Moeris]]'' (El Fayum). Tamben se potentiava le relationes commercial con le regiones circumvicin african, asiatic e mediterranee. Le representationes artistic se humanisava, e se imponeva le culto al deo [[Amon (mythologia)|Amon]]. In le medie de 1800 a.Chr., le dirigentes [[hyksos]] vinceva le pharaones egyptie; lo que comenciava como un migration gradual de libyanos e cananeos verso le delta del Nilo, se transformava con le tempore in conquesta militar de quasi tote le territorio egyptie, originante le cadita del Imperio Medie. Le hyksos vinceva proque illes possedeva melior armas, e sapeva utilisar le factor surprisa. ==== Secunde Periodo Intermedie ==== {{AP|Secunde Periodo Intermedie de Egypto|l1=Secunde periodo intermedie}} In iste periodo (c. 1750-1500 a.Chr.) in Egypto dominava le governantes [[hyksos]], chefes de populos nomade del peripheria, specialmente libyos e asiaticos, qui se stabiliva in le delta, e habeva como capital le citate de [[Avaris]]. Finalmente, le dirigentes egyptie de Thebas declarava le independentia, essente denominate le dynastia XVII. Illes proclamava le «salvation de Egypto» e dirigeva un «guerra de liberation» contra le hyksos. Esseva le dynastias XIII a XVII, partialmente coetanee. [[File:Egypt Picture6.jpg|thumb|[[Ramses II]]. Imperio Nove. [[Luxor]].]] ==== Imperio Nove ==== {{AP|Imperio Nove de Egypto|l1=Imperio Nove}} Le Imperio Nove (c. 1500-1070 a.Chr.) es un periodo de grande expansion exterior, tanto in [[Asia]] —ubi illes arriva al [[Euphrates]]— como in [[Kush]] (Nubia). Le [[Dynastia XVIII de Egypto|dynastia XVIII]] comenciava con un serie de pharaones guerreros, desde [[Amosis I]] usque a [[Thutmosis III]] e [[Thutmosis IV]]. Sub [[Amenophis III]] se arrestava le expansion e se initiava un periodo de pace interne e externe. Post un periodo de debilitate monarchic, arrivava al poter le castas militar, le [[Dynastia XIX de Egypto|dynastia XIX]] o [[Ramesida]] que, fundamentalmente sub [[Seti I]] e [[Ramses II]], se monstrava energic contra le expansionista reges [[hittita]]s. Durante le regnatos de [[Merenptah]], successor de [[Ramses II]], e [[Ramses III]], del [[Dynastia XX de Egypto|dynastia XX]], Egypto habeva a confruntar le invasiones del [[populos del mar]], originari de diverse areas del [[Mar Mediterranee|Mediterraneo]] oriental ([[civilisation egee|Egeo]], [[Anatolia]]), e del [[Libia|libyos]]. [[File:Il tempio di Hatshepsut.JPG|thumb|Djeser-Djeseru (le sublime del sublimes) de [[Hatshepsut]] es le edificio principal del complexo de templos funerari in [[Deir el-Bahari]].]] Le pharaones del [[Imperio Nove de Egypto|Imperio Nove]] initiava un campania de construction a grande scala pro promover le deo [[Amon]], de qui le crescente culto se stabiliva in [[Karnak]]. Tamben illes construeva monumentos pro glorificar lor proprie complimentos, tanto real como imaginari. Hatshepsut utilisara tal hyperbole durante su regnato de quasi vinti-duo annos que esseva multo succedite, marcate per un longe periodo de pace e prosperitate, con expeditiones commercial a Punt, le restauration del retes de commercio exterior, grande projectos de construction, includente un elegante templo funerari que rivalisa con le architectura grec de mille annos plus tarde, obeliscos colossal e un [[capella]] in Karnak. [[File:SFEC EGYPT ABUSIMBEL 2006-003.JPG|thumb|Quatro statuas colossale de [[Ramses II]] flanquea le entrata de su templo de [[Abu Simbel]].]] Malgrado su complimentos, le herede de [[Hatshepsut]], su fillastro [[Thutmosis III]], tentava de rader tote tracia de su legato verso le fin del regnato, appropriante se de multe de su complimentos. Ille tamben tentava de cambiar multe traditiones stabilite que se habeva developpate al longe de seculos. Possibilemente esseva un tentativa inutile de evitar que altere feminas se deveniva pharaon e frenar assi lor influentia in le regno. Circa 1350 a.Chr., le stabilitate del Imperio pareva menaciate, ancora plus quando [[Amenhotep IV]] ascendeva al throno e institueva un serie de reformas radical, que habeva un resultato chaotic. Cambiante su nomine per illo de [[Akhenaton]], ille promoveva como deitate supreme le usque tunc obscur deitate solar [[Aton]], initiante un reforma religiose tendente al [[monotheismo]]. In parte, le monotheismo de Akhenaton esseva un producto del absolutismo regal; le vetere deos habeva disparite, sed le rege manteneva —pro su proprie beneficio politic— su rolo traditional como mediator inter le homines e le desiderios del nove deo. Le pharaon supprimeva le culto al majoritate del altere deitates e, super toto, tentava de annullar le poter del influente sacerdotes de Amon in [[Thebas (Egypto)|Thebas]], a qui ille videva como corrupte. Al transferer le capital al nove citate de Akhet-Aton (actual Amarna), Akhenaton faceva aures surde al evenimentos del Proxime Oriente (ubi le hittitas, Mitanni e le assyrios se disputava le controlo) e se concentrava unicamente in le nove religion. Le nove philosophia religiose comportava un nove stylo artistic, que accentuava le humanitate del rege super le monumentalitate. Post su morte, le culto de Aton esseva abandonate rapidemente, le sacerdotes de Amon recuperava le poter e retornava le capital a Thebas. Sub lor influentia le pharaones posterior —[[Tutankhamon]], [[Ay]] e [[Horemheb]]— tentava de rader tote mention de [[Akhenaton]] e su «heresia», ora cognoscite como le Periodo de [[Amarna]]. Circa 1279 a.Chr. ascendeva al throno [[Ramses II]], tamben cognoscite como ''le Grande''. Le sue serea un del regnatos plus longe del historia egyptie. Ille mandava construer plus templos, plus statuas e obeliscos, e ingenerar plus filios que qualcunque altere pharaon. Audace chef militar, Ramses II conduceva su armea contra le hittitas in le [[battalia de Kadesh]] (in le actual Syria); post arrivar a un puncto morte, finalmente ille acceptava un tractato de pace con le regno hittita. Es le tractato de pace plus antique registrate, circa 1258 ante Christo. Egypto se retirava del major parte de su possessiones asiatic lassante le hittitas competer, sin successo, con le crescente poter emergente de Assyria e le novemente arrivate phrygios. Le ricchessa de Egypto, totevia, se habeva convertite in un objectivo tentante pro le invasion; in particular, pro le libyos beduinos del west e le [[populos del mar]], que formava parte del potente confederation de piratas grecs del [[mar Egeo]]. Initialmente, le armea esseva capace de repeller le invasiones, sed Egypto terminava per perder le controlo de su territorios in le sud de Syria e Canaan, que in grande parte cadeva in poter del assyrios e hittitas. Le impacto del menacias externe se videva aggravate per problemas interne como le corruption, le furto del tumbas regal e le tumultos popular. Post recuperar lor poter, le summe sacerdotes del templo de [[Amon]] in Thebas habeva accumulate vaste extensiones de terra e multa ricchessa, debilitante le Stato. Le pais terminava dividite, dante initio al [[Tertie Periodo Intermedie]]. ==== Tertie Periodo Intermedie ==== {{AP|Tertie periodo intermedie de Egypto|l1=Tertie periodo intermedie}} Le Tertie Periodo Intermedie (c. 1070-656 a.Chr.) comencia con le instauration de duo dynastias de origine [[Populos libyc|libyc]] que se repartiva Egypto: un, desde [[Tanis (Egypto)|Tanis]], le biblic Zoan, in le [[Basse Egypto]], e un altere, de qui le reges prendeva le titulo de [[Summe sacerdotes de Amon]], desde [[Thebas (Egypto)|Thebas]]. Le periodo termina con le domination del reges [[Cush]]itas. Es le dynastias, partialmente coetanee, XXI a XXV. ==== Periodo tardive ==== {{AP|Periodo Tardive de Egypto|l1=Periodo Tardive}} Le periodo tardive (c. 656-332 a.Chr.) comencia con le dynastia [[Saita]], seque un dynastia nubie, un tentativa de invasion assyrie e con duo periodos de domination [[Persia|persa]], assi como con varie dynastias coetanee de governantes egyptie independente. Egypto se converteva finalmente in un [[satrapia]]. Es le dynastias XXVI a XXXI. ==== Periodo hellenistic ==== {{AP|Periodo Hellenistic de Egypto}} {{Vide etiam|Alexandro Magne|Alexandria ad Egypto|Periodo hellenistic}} [[File:Napoli BW 2013-05-16 16-24-01.jpg|left|thumb|Alexandro Magne.]] Le periodo hellenistic (332-30 a.Chr.) se initia con le conquesta de Αἴɣυπτος (''Aígyptos'') per [[Alexandro Magne]] de [[Macedonia historic|Macedonia]] in 332 a.Chr., e le arrivata al poter in 305 a.Chr. de le [[dynastia ptolemaic]], de origine macedonic. Illo fini con le incorporation de Egypto al [[Imperio roman]] post le [[battalia de Actium]], in le anno 31 a.Chr. In le anno 30 a.Chr. mori [[Cleopatra VII|Cleopatra]] e Egypto se converte in un provincia del Imperio roman. ==== Periodo Roman ==== {{AP|Periodo Roman de Egypto}} Iste periodo (30 a.Chr.-640 p.Chr.) comencia le 30 de julio del anno 30 a.Chr., [[Cesar Augusto|Octavio]] entrava in [[Alexandria]], liquidante definitivemente le independentia politic de [[Egypto (provincia romana)|Egypto]] e convertente lo in provincia [[Antique Roma|roman]]. Illo passava a su succesores le [[Imperio byzantin]] post que le Imperio roman esseva repartite le anno 395 in Occidente e Oriente, e remaneva in su manos usque al conquesta per le [[populo arabe]] del anno 640. Le ultime vestigios del traditional cultura del Antique Egypto fini definitivemente a comenciamentos del [[Seculo VI|6e seculo]], con le ultime sacerdotes de [[Isis]], qui officiava le templo del insula de [[Philae]], al proscriber se le culto al «deos pagan». == Geographia == Le geographia del Antique Egypto, tanto in su aspecto climatic como geopolitic, esseva multo simile a celle del Egypto moderne. Le territorio se organisava circum un stricte frangia fertile a ambe lateres del [[Nilo]] —includente le delta e alcun oasis disperse— durante que le resto del pais esseva coperite per vaste desertos: le libyc a occidente, le arabic a oriente e le peninsula del Sinai a nord-oriente. Iste configuration natural ha profundemente formate le civilisation egyptie, attrahente colonias preter le valle del fluvio durante que le terras adjacente remaneva inhabitabile. [[File:Ancient Egypt map-fr.svg|thumb|180px|Locos principal de Egypto antique.]] === Climate e dynamica fluvial === Egypto habeva un climate predominantemente desertic e calide. Le zonas apte pro agricultura esseva extrememente limitate, concentrate in le fertile banda del Nilo e in alcun oasis. In le antiquitate, le phenomeno de desertification progredeva lentemente, con areas como le plateau de Giza devenite desertic malgrado haber essite savanna. Le crescentia annual del Nilo esseva fundamental pro le agricultura: su inundationes depositava limo nigre que fertilisava le solo, e su variationes poteva significar tanto prosperitate como disastro pro le population. === Frontieras natural e extension territorial === Le frontieras traditional del Antique Egypto coincideva in grande mesura con los del Egypto moderne: al nord, le Mar Mediterranee; al sud, le prime cataracta del [[Nilo]]; al west, le deserto libyc; al est, le Mar Rubie e le [[Deserto del Sinai|deserto del Sinai]]. Ben que iste formationes marcava le limites del pais, le influentia egyptie se extendite occasionalmente ultra illos —al sud usque a Nubia, e verso Asia Minor e le region del [[Euphrate]] al nord e est—, ma iste expansion era sovente temporari. === Organisation administrative: le nomos === Le Antique Egypto esseva dividite in unitates administrative appellate nomos (territorios), dirigite per un nomarcha in nomine del pharaon. Iste divisiones habeva un rolo purmente administrative in periodos de forte centralisation, ma in epochas de debilitate del poter pharaonic —como durante le periodos intermedie— illos ganiava autonomia e poteva mesmo functionar como principatos independente. <center> <gallery> File:Lower Egypt Nomes 01.png|thumb|Nomos in Basse Egypto. File:UpperEgyptNomes.png|thumb|Nomos in Alte Egypto. </gallery> </center> === Regiones geographic principal === Le geographia egyptie se subdivideva in plure regiones major: le Basse Egypto (le delta) al nord, le Medio Egypto (circa Asyut), le Alte Egypto (le valle verso le sud), e Nubia, situate al sud del curso del Nilo. Le Basse Egypto esseva plus humide e de basse altitude, durante que le Alte Egypto, plus estrete e elevate, concentrava le major parte del civilisation. Nubia, ben que geographicamente externe al nucleo egyptie, manteneva relationes commercial e militar importante con le valle del Nilo. == Governamento == === Organisation politic === {{AP|Stato pharaonic}} [[File:Pharaoh with double crown.svg|197px|thumb|Le pharaon es frequentemente representate con le symbolos del poter regal.]] Le Egypto antique es un monarchia [[Theocratia|theocratic]]. Ben plus que un rege, le [[pharaon]] es simultaneemente le administrator principal, le chef del armeas, le prime magistrato e le [[Clero del Egypto antique|prestre supreme de Egypto]]. In effecto, [[Pharaon]] habeva un mission a complir: mitter in opera le regula de [[Maat]] sur Terra, es dicer, assecurar le harmonia inter le homines e le celo, esser garante del moral de su populo, contribuente assi a assecurar su eternitate. Pro exercer su controlo sur le terras e le ressources, le pharaon se appoia sur un administration composite de functionarios qui gere su affaires quotidianmente. Iste administration es dirigite per su homine de confidentia, le [[Vizir in le Egypto antique|vesir]], qui age como representante del rege e coordina le agrimensura del terras, le tresor, le projectos de construction, le systema juridic e le archivos<ref name="Manuelian358">{{harvsp|Der Manuelian|1998|p=358}}</ref>. Le territorio egyptie es dividite in quaranta-duo regiones administrative, appellate [[Nomo (Egypto antique)|nomos]], que es cata un regite per un [[nomarcha]], responsabile ante le vesir de su competentia. Le templos constitue le spina dorsal del economia egyptie. Assi, le templos es non solmente locos de culto sed illos es equalmente responsabile del collecta e del immagazinage del ricchessas del nation in un systema administrate de granarios e de tresorerias que redistribue le cereales e le benes{{sfn|Der Manuelian|1998|p=363}}. === Systema judiciari === [[File:Louvre-antiquites-egyptiennes-p1020372 Cropped and bg reduced.png|thumb|Le [[Scriba in le Egypto antique|scribas]] ha le carga de consignar le taxas e tote le documentos administrative.]] Al culmine del systema judiciari egyptie se trova officialmente le pharaon qui es cargate de promulgar le leges, de render justitia e de mantener le ordine public, un concepto que le antique egyptios denomina [[Maat]]<ref name="Manuelian358"/>. Ben que necun [[Lista de codices juridic|codice juridic]] ha supervivite, le documentos judiciari del epocha monstra que le lege egyptie es fundate sur le bon senso inter le ben e le mal que se basa ante toto sur le resolution de conflictos e sur le conclusion de accordos plus tosto que sur un insimul complexe de leges<ref name=UCJohnson/>. Consilios de ancianos, cognoscite sub le nomine de [[Kenbet]] in le Nove Imperio, es cargate de judicar localmente le affaires judiciari implicante parve creditos e conflictos minor<ref name="Manuelian358"/>. Le casos le plus grave implicante homicidios, importante operationes immobiliari e [[Pillage de tumbas egyptie|pillage de tumbas]] es inviate al ''Grande Kenbet'', presidite per le vesir o le pharaon. Le demandatores e le defendentes se representa se ipse e jura haber dicite tote le veritate. In certe casos, le Stato assume simultaneemente le rolo de procurator e de judice. Il non es alora rar que le accusato sia fustigate pro obtener confessiones e le nomines del conspiratores. Nonobstante, que le accusationes sia grave o non, le scribas judiciari prende nota per scripto del planca, del testimonios e del verdicto del caso pro referentia futur{{sfn|Oakes|2003|p=472}}. Secundo le gravitate del actos incriminate, le sententias pro le crimines minor varia de un simple multa al mutilation del facie, passante per colpos o le exilio. Le criminales le plus periculose tal como le homicidas o le piliatores de tumbas es condemnate al morte, sia per decapitation, per submersion o per impalamento. In le casos multo grave, le sanction poteva mesmo esser extendite al familia del criminal<ref name="Manuelian358"/>. A partir del Nove Imperio, le oraculos joca un rolo major in le systema judiciari rendente justitia in le affaires civil e penal. Le procedura consiste in demandar al deo un « si » o un « no » a un question concernente le benfundato de un caso. Con le supporto de un certe numero de prestres, le deo rende su judicamento seligente le un o le altere del responsas, inclinante se in avante o in retro o punctante un del responsas scripte sur un folio de [[Papyro (papiro)|papyro]] o un [[ostracon]]<ref>{{Ouvrage|langue=ia|auteur1=A. G. McDowell|titre=Village life in ancient Egypt|sous-titre=laundry lists and love songs|lieu=Oxford|éditeur=[[Oxford University Press]]|année=1999|pages totales=279|passage=168|isbn=0-19-814998-0}}</ref>. === Le armea === {{Vide anque|Armea egyptie}} Durante le Vetule Regno non habeva necessitate de un armea permanente. Quando on habeva besonio de affrontar un incursion beduin o le necessitate de un predonage, on organisava un levata; juvenes esseva dunque recrutate qui, un vice terminate le guerra, retornava a lor travalio habitual. Multo plus commun esseva totevia le recrutamento de mercenarios, in particular libyos e nubianos. Iste ultimes esseva multo appreciate como archeros. Le armea assumeva un rolo importante a partir del Medio Regno, arrivante a su culmine in le Nove Regno, periodo de grande expeditiones militar. Le armea egyptie esseva perfectemente organisate, e al guida del truppas stava sempre le pharaon, sur qui recadeva le commando absolute. Malgrado iste concentration de poter, ille, como occurreva con su poter religiose, delegava su functiones al generales. Il ha totevia multe pharaones, prime inter omnes Ramses II, qui accompaniava le truppas in battalia e frequentemente combatteva a lor latere. Le truppas esseva composte de corpores de archeros, de infanteria e de cavalleria, o pro dicer melior "carriera", iste ultime reservate principalmente al aristocraticos. Multo frequentemente in le armeas egyptie le truppa sur le carros esseva le plus numerose. Illos esseva carros legier, differente (per exemplo) de illos hittita, e veloce. Illos esseva frequentemente usate como truppa de ruptura in le armeas egyptie. Sur le carro habeva un archero sed supertoto un soldato armate de un longe lancea de guerra. Del carros egyptie on pote dicer que illos constitueva le "cavalleria legier" del armea, precisemente proque illos esseva veloce e versatile. Le egyptios habeva cognoscite le carro de guerra per le populo invasor Hyksos. == Economia == === Agricultura === Le economia del antique Egypto esseva fundamentalmente basate super le agricultura e le elevamento de animales. Le vita dependeva del cultivation de terras inundate annualmente per le [[Fluvio Nilo|Fluvio Nilo]].<ref>{{Cita libro|título=Egipto : El mundo de los faraones|url=[https://www.worldcat.org/oclc/636855248|editorial=Konemann|fecha=1997|fechaacceso=2022-05-24|isbn=3-89508-898-6|oclc=636855248|nombre=Regine|apellidos=Schulz|nombre2=Matthias|apellidos2=Seidel}}](https://www.worldcat.org/oclc/636855248|editorial=Konemann|fecha=1997|fechaacceso=2022-05-24|isbn=3-89508-898-6|oclc=636855248|nombre=Regine|apellidos=Schulz|nombre2=Matthias|apellidos2=Seidel}})</ref> Le egyptios developpava un extense systema de dicas, stagnos, e canales de irrigation que se extendeva a transverso del terra agricola. Preter ripas del fluvio, le paisanos cultivava varie typos de cereales. Le grano recoltate esseva immagazinate in granarios e postea usate pro producer pan e bira. Le principal culturas esseva frumento, hordeo, e lino. Le agricultura esseva structurate circa le cyclo annual del Nilo. Quatro phases descriptive esseva traditionalmente identificate: “perla blanc” (quando le Nilo ascendeva e inundava, apportante limo fertile), “perla nigre” (quando le aquas se retirava, lassante ric limo nigre), “esmeraldo verde” (quando le culturas germinava), e “auro rubie” (quando le campos maturava). Plus formalmente, le anno esseva dividite in tres saisons: ''Akhet'', ''Peret'', e ''Shemu''. ''Akhet'', le saison del inundation (junio a septembre), lassava un strato de limo ric in minerales sur le campos, renovante le fertilitate del solo. Durante ''Peret'' (octobre a februario), le saison del semination, le fermeros attendeva que le aquas se exhaurirea ante de ara e seminar le solo inricchite. Le irrigation esseva mantenite per canales e dicas. Finalmente, ''Shemu'' (martio a maio) esseva le saison del recolta, quando le culturas esseva colligite usante falces de ligno. In plus de cereales, le jardines egyptie produceva pisos, lenticulas, cibollas, porros, cucumeres, e lactuca, assi como uvas, dactylos, ficos, e granatas. Le bestial elevate pro carne includeva porcos, bovinos, oves, capras, aucas, e anates. Le egyptios produceva plus alimentos de lo que illes consumeva e se dedicava al excambio de benes excedentari. Le importationes ab territorios estranier includeva incenso, argento, e fin ligno de cedro. Multe commercio egyptie esseva realisate per barca al longo del Nilo e a transverso del Mediterraneo. Durante le major parte de su historia de tres millennios, le antique Egypto esseva considerate inter le regiones le plus ric del mundo antique. === Commercio === Le activitate commercial in le antique Egypto se extendeva ultra le excambio de productos agricola e materias prime. Expeditiones esseva organisate pro obtener benes de luxo e joieles pro le tresor regal del pharaones, e il ha anque evidentia de traffico de sclavos e mesmo le vendita de positiones administrative o de servicio in le templos. Un classe de agentes commercial cognoscite como ''shutiu'' realisava activitates de emption e vendita pro conto del major institutiones pharaonic tal como templos, le palatio regal, e le proprietates del corona. Illes poteva anque vender sclavos a individuos private o realisar transactiones commercial independente pro profito personal. Discoperitas archeologic in le antique citate de Balat, situate in le Oase de Dakhla, ha revelate quasi 200 tablettas de argilla e numerose inscriptiones. Iste trovatas indica que durante le fin del tertie millennio a.Chr., Balat serviva como un base de operationes e puncto de providimento pro expeditiones inviate per le pharaones a in Africa central. Iste expeditiones, a vices comprendente circa 400 homines, cercava pigmentos preciose que esseva transportate per caravana al Valle del Nilo. Le ruta commercial esseva marcate per depositos de vasos placiate a intervallos de approximatemente 30 kilometros a transverso del deserto, extendente se usque al plateau de [[Gilf Kebir|Gilf Kebir]] in le sud-west de Egypto.<ref name=":0" /> Investigatores suggere que le ruta pote haber attingite usque al region del [[Laco Chad|Laco Chad]].<ref>{{cita libro |apellido=Moreno García |nombre=Juan Carlos |capítulo=Los vendedores en el Antiguo Egipto |título=Los vendedores y las civilizaciones |editor=Felip Masó Ferrer |año=2007 |editorial=Würth España, S.A. |isbn=84-611-6707-4 |páginas=11-36}}</ref> === Administration e taxation === Pro scopos administrative, Egypto esseva dividite in unitates territorial cognoscite como ''sepats'' (nominate ''nomos'' in greco). Iste division data del periodo predynastic (ante 3100 a.Chr.), quando le nomos functionava como citate-statos autonome, e illo durava plus de tres millennios. Finalmente, le pais comprendeva 42 nomos: 20 in le Basse Egypto e 22 in le Alte Egypto. Cata nomo esseva governate per un nomarcha qui exercitava autoritate regional. Le governamento imponeva varie impostos, que esseva pagate in natura—per medio de labor o benes—post que le moneta non existeva in periodos anterior. Le vesir (''tyaty'') esseva responsabile de supervisar le systema fiscal pro conto del pharaon. Su officiales manteneva registros del reservas immagazinate e del rendimentos projectate. Le impostos esseva evalutate secundo le occupation e le productivitate: le paisanos (o plus tarde le proprietarios de terras) pagava in productos agricola; le artisanos contribueva con parte de lor benes manufacturate; le piscatores e chassatores pagava con lor capturas. Le stato exigeva anque labor de [[corvée]] del familias durante plure septimanas cata anno. Le individuos participava in operas public tal como excavation o mundation de canales, construction de templos e tumbas, e, quando necessari, expeditiones minor (a minus que prisioneros de guerra esseva disponibile pro tal cargas). Familias plus ric poteva ingagiar substitutos pro complir iste obligationes. In general, le economia del antique Egypto esseva strictemente integrate con su institutiones administrative e religiose, formante un systema centralmente organisate in le qual le agricultura, le taxation, le labor, e le commercio esseva pilares interdependente del poter e prosperitate del stato. == Societate == [[File:Figurenpaar Ägypten Museum Rietberg RAG 1.jpg|thumb|Un copula egyptie sedite]] Le societate presentava un structura fortemente [[hierarchia|hierarchisate]].{{sfn|name=Go53|Gomes|2010|p=53}}{{sfn|name=Co31|Cotrim|1999|p=31-32}} Illo esseva [[patriarchato|patriarchal]], con le homine administrante le domo, con participation del femina, e decidente le heredes per medio de su testamento. Le ancianos esseva consultate e honorate post le morte.{{sfn|name=Be19|Beting|2009|p=19}} Le maritage in le mundo egyptie esseva [[monogamia|monogame]] (ben que il ha casos de [[bigamia]] e [[poligamia]] in le corte pharaonic) e non esseva sanctionate per le religion. Non existeva un ceremonia de maritage, ni un registro de illo. Apparentemente il bastava que un copula affirmava que illes voleva cohabitar pro que le union esseva acceptate. Le homines se maritava inter le dece-sex e le dece-octo annos e le feminas circa le dece-duo o dece-quatro annos. Proque le feminas esseva le transmissores del sanguine regal, como forma de legitimation del poter, il habeva maritages inter fratres. Tamben il habeva maritages inter pharaones e un de lor filias.{{sfn|name=Be24|Besozzi|2005|p=24}} Le homines con un position economic plus elevate poteva haber, ultra le sposa legitime (''nebet-per'', "le seniora del domo"), varie [[concubina]]s, lo que esseva vidite como un signo de ricchessa. Tamen, le feminas qui habeva plus de un homine esseva occidite.{{sfn|Gomes|2010|p=55}} Le [[prostitution]] esseva un practica moralmente condemnate, sed illo esseva practicate sur le ripas del Nilo. Esseva registrate in [[papyro]]s e [[ostracon]]s le practica de favores sexual in excambio de moneta, assi como mention de relationes sexual collective, lo que duce a considerar le possibilitate del existentia de [[prostibulo]]s. In Egypto non habeva prostitution sacrate, essente le relation divinitate-sacerdotissa mermente symbolic.<ref name=Be24/> Le antique egyptios videva homines e feminas, includente le personas de tote le classes social, excepte le sclavos, como essentialmente equal ante le lege, e mesmo le plus humile paisano habeva le derecto de petition al [[Tjati|vesir]] e su corte pro reparation. Tanto homines quanto feminas habeva le derecto de posseder e vender immobiles, facer contractos, maritar se e [[divortio|divortiar se]], reciper hereditage e haber litigios in tribunal. Le cupulas poteva posseder benes in commun e proteger se con contractos de [[maritage]] in caso de divortio, que stipulava le obligationes financiari del marito verso le sposa e le infantes al fin del maritage. Le feminas habeva un grande gamma de electiones personal e opportunitates de realisation. Illas poteva esser del regalitate, travaliar in le palatio como nutrices, concubinas o [[escantion|escantiones]] (servitores de [[vino]] del pharaon) e, in le templos, ab cantatrices a sacerdotessas.{{sfn|name=Be23|Beting|2009|p=23}} Alteres exerceva poteres divin como [[Sposas divin de Amon|sposas de Amon]]. Malgrado iste libertates, le feminas frequentemente non participava in rolos official del administration, serviente solmente in rolos secundari, e non esseva tan susceptibile de esser educate como le homines.<ref name=Jo2004/> Quando le marito moriva, le feminas assumeva le direction de familia e, in le caso del pharaones, le Stato. Feminas como [[Hatshepsut]] e [[Cleopatra]] arrivava a devedir pharaones. Le feminas poteva reciper hereditage paterne. Normalmente, le filio le plus vetere assumeva le throno pharaonic post le morte de su patre, tamen, quando il habeva solmente filias como successores al throno, le plus vetere debeva maritar se pro que su marito assumeva le throno.<ref name=Be23/> [[File:CopulatingCouple-PtolemaicPeriod BrooklynMuseum.png|thumb|vertical|Arte erotic]] {{Citation2|bq=s| 1=Sia como illo vult, […] le femina esseva ''[[sui juris]]'', potente disponer liberemente de su benes, intamar processos in le justitia, prender le initiativa del divortio tanto quanto le homine, ducer un rolo active in diverse activitates productive, de servicios e eventualmente de gestion, in fin ir e venir con ample libertate. Il habeva, sin dubita, certe limitationes. Assi, per exemplo, si […] nos trova feminas qui exerce functiones administrative o sacerdotal del quales depende benes e personas pertinente al palatio e al templos, isto diminue multo in le periodos posterior. Mesmo pro le Imperio Ancian, le presentia de feminas in ille functiones sempre esseva quantitativemente multo inferior a illo del homines. In altere parolas, le direction del vita public sempre esseva massivemente in manos masculin; e tal tendentia se reinfortiava con le tempore. In le vita private, tamen, in terminos general, se manteneva le ample derectos del femina: equal participation in le hereditage paterne e materne, controlo sur su benes personal (mesmo quando gerite per le marito, situation satis currente), etc. Il es certe, nonobstante, que le femina esseva considerate como habente un vocation essentialmente domestic […] ligate sia al administration del domo […], sia al realisation de cargas in su ambito: fabrication de pan e cerevisia, manufactura de filos e texitos. […] Con major frequentia, esseva le homine qui interveniva in transactiones e, in general, in le gestion del patrimonio familiar, ben que le intervention directe del femina esseva considerate como alique normal in multe casos, per exemplo, al esser absente le marito, o in su incapacitate, o ancora durante le viduitate, essente le filios minor.| 2=Cardoso, Ciro Flamarion. ''Algumas visões da mulher na literatura do Egito faraônico'' ({{AC|II milênio|n}}). Citado em: ''História''. São Paulo: UNESP, 1993, v. 12. p. 103-5.<ref name=Pa71/>}} === Education === [[File:The seated scribe.jpg|thumb|vertical|Statua de un [[scriba]] sedite (IV dynastia, {{Circa|{{formatnum:2620}}-{{AC|2500|n}})|nl}}]] Le infantes (pueros e puellas) initiava lor education basic in le sino familiar; le pueros apprendeva de lor patres principios ethic, visiones del vita, conducta social, ritos popular, etc; le purass apprendeva de lor matres economia domestic, culinaria, preparation e confection de vestimentos; le purass ric poteva apprender a sonar instrumentos, cantar, dansar assi como a leger, scriber e travaliar con operationes arithmetic.{{sfn|name=ROM2018|ROM|2018}} In le processo educational del classes plus opulente on utilisava le si-nominate "Libros de Instruction", que contineva regulas pro viver ordinatemente in societate assi como elementos moral tal como justitia, sapientia, obedientia, bonitate e moderation.{{sfn|name=Al2017|Alchin|2017}} In le Antique Egypto il habeva pauc scholas functionante exclusivemente pro le education de homines del regalitate, del nobilitate o de illes qui aspirava a devenir scribas, sacerdotes, artistas, sculptores o designatores. Initiante lor studios inter le cinque e septe annos, le pueros apprendeva [[lectura]] e [[scriptura]], [[historia]] e [[geographia]], [[scientia]], [[medicina]] e [[astronomia]], [[arithmetica]] e [[geometria]] e [[musica]]. Illos esseva institutiones con disciplina multo rigorose, ubi le pueros qui se comportava mal o non prestava attention esseva fustigate.<ref name=ROM2018/><ref name=Al2017/> Differente del juvenes del classes opulente qui ibat al schola, le juvene filios de paisanos, piscatores e artisanos apprendeva ab un etate tener le officios de lor patres pro que assi illes poteva succeder los.{{sfn|Parsons|2017b}} === Hierarchia social === [[File:Egypt Queen Pharaoh Hatshepsut statue.jpg|thumb|vertical|Le [[pharaon]] exprimeva le proprie vita de Egypto e esseva le culmine del hierarchia. In le foto statua de [[Hatshepsut]], in le [[Museo Egyptie (Cairo)|Museo Egyptie]] de [[Cairo]]]] Al culmine del hierarchia social esseva le [[pharaon]], qui possedeva poteres absolute, prendente decisiones militar, religiose, economic e judicial,{{sfn|name=Bra103|Braick|2006|p=103}} ultra esser le proprietario nominal de tote le terras.<ref name=Go53/>{{sfn|name=Be22|Besozzi|2005|p=22}} In le periodos de inundation le pharaon ordinava que le population exerceva altere functiones como, per exemplo, le construction de obras public.{{sfn|Shaw|1995|p=141}} Durante que vive, le pharaon esseva considerate como un personification del deo [[Horus]], durante que su antecessor defuncte esseva associate a [[Osiris]], patre de Horus, habeva o non relation de consanguinitate inter le soveranos. A partir del V dynastia egyptie le reges se presenta tamben como filios de [[Ra]], le deo solar.{{sfn|name=Pe28|Pedro|2005|p=28}} Le pharaones possedeva multe feminas e filios. Su femina principal, denominate ''hemet nesut'', "sposa del rege", poteva esser su soror o un de su filias. Le pharaones possedeva diverse insignias: le ''pschent'' (le union del coronas del [[Alte Egypto|Alte]] e [[Basse Egypto]]), le [[sceptro]]s ''crossa'' e [[flagello]], le ''nemes'' (ornamento pro le capite decorate con un colubra e un vulture que symbolisava, respectivemente, le Basse e Alte Egypto) e le barba posticie. Illo poteva esser symbolicamente traducite como [[sphinge]], e esseva associate a animales como le panthera, le leon e le bove. Le parola pharaon, veniente del egyptie ''per aâ'', significa "Casa Grande". Illo deveniva le nomine official del chefs de Egypto solmente durante le XVIII dynastia egyptie, proque usque tunc habitualmente le lideres se refereva a se mesme como ''nesu'' (rege) o ''neb'' (senior). A partir del V dynastia egyptie le [[titulatura regal egyptie|titulatura]] del reges includeva cinque nomines regal: nomine de [[Horus]], nomine del Duo Mestressas, nomine de Horus de Auro, prenomine e nomine.<ref name=Be22/> Infra le pharaon e su familia in le pyramide social se trovava le gruppo denominate como "[[classe social|classe]] del faldetta blanc" (o classe del dominantes), in referentia al vestimento de lino decorate que illes portava.{{sfn|Billard|1978|p=109}} Primarimente veniva le nomarchas e vesires. Le nomarchas administrava le provincias imperial durante que le vesires controlava le collecta de impostos, fiscalisava le obras public, le granarios regal, participava in le alte tribunal de justitia e dirigeva le policia e le truppas. Infra istes esseva le sacerdotes qui administrava le templos, cultos e le festas religiose, esseva consilieros del pharaones e usufrueva de terras, exemption de impostos e prestigio. Multo importante pro le machina bureaucratic del governamento, le [[scriba]]s colligeva impostos, organisava le leges e le scriptura, determinava le valor del terras, copiava poemas, hymnos e historias, scribeva litteras, realisava [[censo demographic|censos populational]] e calculava le stock de alimentos, production agricola, area de terras arabile, activitates commercial, de soldatos, necessitates del palatio, etc. A partir del Imperio Nove surge un nove classe, le grande commerciantes, qui monopolisava le commercio exterior.<ref name=Go53/><ref name=Be22/> [[File:Slavebeating.jpg|thumb|left|Fustigation de un sclavo]] Infra le classes dominante se situava le classes dominate. Primarimente veniva le soldatos qui recipeva productos pro servicios prestate e prendeva predas de [[saccheo]], sed qui nunquam ascendeva a alte postos in le exercito. Infra istes veniva le [[artisano]]s ([[textura|textores]], pictores, barbitonsores, cocos, barcheros, ceramistas, sculptores, joieleros, [[ferrero]]s, etc.), qui travalia specialmente pro le pharaones, pro le nobilitate e pro le templos e pro le parve commerciantes qui vendeva lor productos in le mercatos del citates. Le paisanos (o ''fellahs'') formava le major parte del population e esseva agricultores, elevatores de boves e piscatores. Mesmo essente illes le productores, le productos agricola esseva proprietate directe del Stato, del templos o del familia nobile qui possedeva le terra.{{sfn|Manuelian|1998|p=383}} Le paisanos tamben esseva subjecte a un imposto sur le travalio e esseva obligate a travaliar in le construction de ovras public e mundation de canales in un systema simile al [[corvea]] [[Etate Media|medieval]] in Europa.{{sfn|James|2005|p=136}} Tamben illes esseva obligate a travaliar in le transportos e a vices in le exercito. Infra le paisanos veniva le base del pyramide, le [[sclavo]]s (''hemu'' e/o ''baku''{{sfn|name=Be54|Beting|2009|p=54}}). Captivos o condamnatos del justitia, illes travaliava in activitates domestic, public o religiose.{{sfn|Santiago|2006|p=96}} Illes frueva de derectos civil e apprendeva le scriptura.<ref name=Go53/><ref name=Co31/> === Vita quotidian === [[File:Lawrence Alma-Tadema Egyptian Chess Players.jpg|thumb|left|[[Nobilitate|Nobiles]] jocante un forma primitive de [[schacos]], secundo le conception artistic de [[Sir]] [[Lawrence Alma-Tadema]], (1879)]] [[File:Female topless egyption dancer on ancient ostrakon.jpg|thumb|left|Dansatrice]] [[File:Maler der Grabkammer der Nefertari 003.jpg|thumb|sinistra|'Nefertari jocante Senet', pictura del tumba del Regina [[Nefertari]] de Egypto {{-nwrap||1295|1255}}]] [[File:LowClassAncientEgyptianStatuettes.png|thumb|left|Occupationes del classes inferior]] Le majoritate del antique egyptios esseva fermeros ligate al terra. Lor habitationes esseva restringite al membros del familia immediate, e esseva construite de briccas de fango designate pro remaner fresc in le calor del die. Cata domo habeva un cocina con un tecto aperte, que contineva un mola pro moler grano e un parve furno pro panificar.{{sfnp|Manuelian|1998|p=401}} Le ceramica serviva como utensiles domestic pro le immagazinage, preparation, transporto, e consumption de alimentos, bibitas, e materias prime. Le muros esseva pingite in blanc e poteva esser coperite con tapisseria de lino tincte. Le solos esseva coperite con mattas de canna, durante que scannos de ligno, lectos elevate del terra e tabulas individual componeva le mobilario.{{sfnp|Manuelian|1998|p=403}} [[File:Ägyptischer Maler um 1400 v. Chr. 001.jpg|thumb|Le egyptios celebrava festas e festivales, accompaniate per musica e dansa.]] Le antique egyptios accordava un grande valor al hygiene e al apparentia. Le majoritate se baniaba in le Nilo e usava un sapon pastose facite de grassia animal e creta. Le homines radeva lor corpores integre pro munditia; perfumos e unguentos aromatic coperiva mal odores e leniva le pelle.{{sfnp|Manuelian|1998|p=405}} Le vestimentos esseva facite de simple folios de lino blanchite, e tanto homines como feminas del classes superior portava perruccas, joieles, e cosmeticos. Le infantes iva sin vestimentos usque al maturitate, a circa 12 annos, e a iste etate le masculos esseva circumcidite e habeva lor capites rasate. Le matres esseva responsabile del cura del infantes, durante que le patre forniva le subsistentia del familia.{{sfnp|Manuelian|1998|pp=406–407}} Musica e dansa esseva divertimentos popular pro illes qui poteva permitter se los. Instrumentos antique includeva flautas e harpas, durante que instrumentos simile a trompettas, oboes, e fistulas se developpava plus tarde e deveniva popular. In le Nove Regno, le egyptios jocava campanas, cymbalos, tamburinos, tambures, e lutos e lyras importate de Asia.{{sfnp|Music in Ancient Egypt|2003}} Le sistro esseva un instrumento musical simile a un sonalia que esseva specialmente importante in ceremonias religiose. [[File:ThebesDeirMedinaLandscape.jpg|right|thumb|Ruinas de Deir el-Medina]] Le antique egyptios frueva de un varietate de activitates de otio, includente jocos e musica. Senet, un joco de tabuliero ubi le pecias se moveva secundo le hasardo, esseva particularmente popular depost le tempores le plus antique; un altere joco simile esseva mehen, que habeva un tabuliero de joco circular. "Canes e Chacalos", anque cognoscite como 58 foros, es un altere exemplo de jocos de tabuliero jocate in le Antique Egypto. Le prime joco complete de iste joco esseva discoperite in un tumba theban del pharaon egyptio Amenemhat IV que data del XIII Dynastia.{{sfnmp|1a1=Metcalfe|1y=2018|2a1=Seaburn|2y=2018}} Jongleria e jocos de balla esseva popular con le infantes, e le lucta es anque documentate in un tumba a Beni Hasan.{{sfnp|Manuelian|1998|p=126}} Le membros ric del antique societate egyptie frueva anque del chassa, pisca, e de viages in barca. Le excavation del village de laboratores de Deir el-Medina ha resultate in un del contos le plus completemente documentate del vita communitari in le mundo antique, que se extende per quasi quatro centos annos. Il non ha un sito comparabile in le qual le organisation, interactiones social, e conditiones de travalio e de vita de un communitate ha essite studiate in tal detalio.{{sfnp|Hayes|1973|p=380}} ===Lingua=== {{AP|Lingua egyptie}} ====Disveloppamento historic==== {{Hiero | ''r n kmt''<br /> 'Lingua egyptie' | <hiero>r:Z1 n km m t:O49</hiero> | align=right | era=egypt}} Le [[lingua egyptie]] es un lingua [[Linguas afro-asiatic|afro-asiatic]] del nord strictemente ligate al [[linguas berber]] e [[linguas semitic|semitic]].{{sfnp|Loprieno|1995b|p=2137}} Le lingua egyptie antique compartiva similmente ligamines linguistic con altere linguas afro-asiatic como le [[linguas chadic]] de Africa occidental e central, le linguas [[Linguas cushitic|cushitic]] de Africa del nord-est, e le [[linguas ethio-semitic]], que se trova in Ethiopia e Eritrea.<ref>{{cite book |last1=Morkot |first1=Robert |title=The Egyptians: an introduction |date=2005 |publisher=Routledge |location=New York |isbn=0-415-27104-5 |page=10}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Schuh |first1=Russell G. |title=The Use and Misuse of Language in the Study of African History |journal=Ufahamu: A Journal of African Studies |date=1997 |volume=25 |issue=1 |pages=36–81 |doi=10.5070/F7251016656 |url=https://escholarship.org/uc/item/0qt6q69k |language=en |issn=0041-5715|doi-access=free }}</ref> Multe academicos ha acceptate un origine de phylo linguistic african post que cinque del sex subfamilias afro-asiatic, incluse le lingua egyptie, es parlate in le continente african, e solmente un in Asia.<ref>{{cite journal |last1=Mc Call |first1=Daniel F. |title=The Afroasiatic Language Phylum: African in Origin, or Asian? |journal=Current Anthropology |date=1998 |volume=39 |issue=1 |pages=139–144 |doi=10.1086/204702 |jstor=10.1086/204702 |issn=0011-3204}}</ref> Illo ha le plus longe historia cognoscite de omne lingua, habente essite scribite ab {{circa|3200}}{{nbsp}}a.Chr. usque al Medievo e remanente como un lingua parlate pro plus tempore. Le phases del egyptio antique es le [[egyptio antique]], le [[egyptio medie]] (egyptio classic), le [[egyptio tardive]], le [[Demotico (egyptio)|demotico]] e le [[lingua copte|copto]].{{sfnp|Loprieno|2004|p=161}} Le scriptos egyptie non monstra differentias dialectal ante le copto, sed illo esseva probabilemente parlate in dialectos regional circa Memphis e plus tarde Thebas.{{sfnp|Loprieno|2004|p=162}} Le egyptio antique esseva un [[lingua synthetic]], sed illo deveniva plus [[Lingua analytic|analytic]] plus tarde. Le egyptio tardive disveloppava [[Articulo (grammatica)|articulos]] definite e indefinite prefixal, que reimplaciava le ancian [[suffixo]]s inflectional. Habeva un cambio del ancian [[ordine de parolas]] [[verbo–subjecto–objecto]] a [[subjecto–verbo–objecto]].{{sfnp|Loprieno|1995b|pp=2137–2138}} Le scripturas [[Hieroglypho egyptie|hieroglyphic]], [[hieratico]] e demotic egyptie esseva eventualmente reimplaciate per le [[alphabeto copte]], plus phonetic. Le copto es ancora usate in le liturgia del [[Ecclesia Orthodoxe Copte|Ecclesia Orthodoxe Egyptie]], e tracias de illo se trova in le [[arabe egyptie]] moderne.{{sfnp|Vittman|1991|pp=197–227}} ====Sonos e grammatica==== Le egyptio antique ha 25 consonantes simile a illos de altere linguas afro-asiatic. Istos include consonantes [[consonante pharyngee|pharyngee]] e [[consonante emphatic|emphatic]], occlusivas sonor e surde, [[consonante fricativa|fricativas]] surde e [[consonante affricata|affricatas]] sonor e surde. Illo ha tres vocales longe e tres curte, que se expandeva in le egyptio tardive a circa novem.{{sfnp|Loprieno|1995a|p=46}} Le parola de base in egyptio, simile al semitico e al berber, es un [[radice semitic|radice triliteral]] o biliteral de consonantes e semiconsonantes. Suffixos es addite pro formar parolas. Le conjugation verbal corresponde al [[persona (grammatica)|persona]]. Per exemplo, le skeleto triconsonantal '''S-Ḏ-M''' es le nucleo semantic del parola 'audir'; su conjugation de base es ''sḏm'', 'ille audi'. Si le subjecto es un substantivo, suffixos non es addite al verbo:{{sfnp|Loprieno|1995a|p=74}} ''sḏm ḥmt'', 'le femina audi'. Le adjectivos es derivate de substantivos per un processo que le egyptologos appella ''[[grammatica arabe|nisbation]]'' a causa de su similitude con le arabe.{{sfnp|Loprieno|2004|p=175}} Le ordine de parolas es {{smallcaps|predicato–subjecto}} in sententias verbal e adjectival, e {{smallcaps|subjecto–predicato}} in sententias nominal e adverbial.{{sfnp|Allen|2000|pp=67, 70, 109}} Le subjecto pote esser movite al initio del sententias si illo es longe e es sequite per un pronomine resumptive.{{sfnp|Loprieno|1995b|p=2147}} Verbos e substantivos es negate per le [[particula (grammatica)|particula]] ''n'', sed ''nn'' es usate pro sententias adverbial e adjectival. Le [[accento (linguistica)|accento]] cade sur le ultime o penultime syllaba, que pote esser aperte (CV) o claudite (CVC).{{sfnp|Loprieno|2004|p=173}} ====Scriptura==== [[File:Rosetta Stone BW.jpeg|thumb|Le [[Petra de Rosetta]] ({{circa|196}} a.Chr.) permitteva al linguistas comenciar le [[dechifrumento del scripturas egyptie antique|deciframento del scripturas egyptie antique]].{{sfnp|Allen|2000|p=13}}|280x280px]] Le [[Hieroglypho egyptie|scriptura hieroglyphic]] data de {{circa|3000}}{{nbsp}}a.Chr., e es componite de centenas de symbolos. Un hieroglypho pote representar un parola, un sono, o un determinativo silente; e le mesme symbolo pote servir a differente propositos in differente contextos. Le hieroglyphos esseva un scriptura formal, usate sur monumentos de petra e in tumbas, que poteva esser tan detaliate como obras de arte individual. In le scriptura quotidian, le scribas usava un forma cursive de scriptura, appellate [[hieratico]], que esseva plus rapide e facile. Ben que le hieroglyphos formal pote esser legite in filas o columnas in ambe directiones (ben que typicamente scribite de dextra a sinistra), le hieratico esseva sempre scribite de dextra a sinistra, usualmente in filas horizontal. Un nove forma de scriptura, le [[Demotico (egyptio)|demotico]], deveniva le stylo de scriptura prevalente, e es iste forma de scriptura—insimul con le hieroglyphos formal—que accompania le texto grec sur le Petra de Rosetta.{{sfnp|Loprieno|1995a|pp=10–26}} Circa le prime seculo p.Chr., le alphabeto copte comenciava a esser usate insimul con le scriptura demotic. Le copto es un [[alphabeto grec]] modificate con le addition de alcun signos demotic.{{sfnp|Allen|2000|p=7}} Ben que le hieroglyphos formal esseva usate in un rolo ceremonial usque al quarte seculo, verso le fin solmente un pauc de sacerdotes poteva ancora leger los. Quando le institutiones religiose traditional esseva dissolvite, le cognoscentia del scriptura hieroglyphic esseva in su major parte perdite. Tentativas de dechifrar los data del periodos byzantin{{sfnp|Loprieno|2004|p=166}} e islamic in Egypto,{{sfnp|El-Daly|2005|p=164}} sed solmente in le annos 1820, post le discoperta del Petra de Rosetta e annos de recerca per [[Thomas Young (scientifico)|Thomas Young]] e [[Jean-François Champollion]], esseva le hieroglyphos [[dechifrumento del scripturas egyptie antique|substantialmente dechifrate]].{{sfnp|Allen|2000|p=8}} ===Litteratura=== {{AP|Litteratura egyptie antique}} [[File:Minnakht 01.JPG|thumb|Hieroglyphos sur un stela in le [[Louvre]], {{circa|1321}} a.Chr.]] Le scriptura appareva prime in association con le regalitate sur etiquettas e marcas pro articulos trovate in tumbas regal. Illo esseva primarimente un occupation del scribas, qui laborava in le institution ''Per Ankh'' o le Domo del Vita. Iste ultime comprendeva officios, bibliothecas (appellate Domo de Libros), laboratorios e observatorios.{{sfnp|Strouhal|1989|p=235}} Alcun del pecias le plus cognoscite del litteratura egyptie antique, como le [[Textos del Pyramides]] e del [[Textos del Sarcophagos|Sarcophagos]], esseva scribite in egyptio classic, que continuava a esser le lingua de scriptura usque a circa 1300{{nbsp}}a.Chr. Le egyptio tardive esseva parlate ab le Nove Regno in avante e es representate in documentos administrative del [[Periodo ramesside|periodo ramesside]], poesia de amor e contos, assi como in textos demotic e copte. Durante iste periodo, le tradition de scriptura habeva evolvite in le autobiographia de tumba, como illos de [[Harkhuf]] e [[Weni le Elder|Weni]]. Le genero cognoscite como ''[[Sebayt]]'' ('instructiones') esseva disveloppate pro communicar inseniamentos e guidantia de nobiles famose; le [[Papyro de Ipuwer]], un poema de lamentationes que describe [[disastro natural|disastros natural]] e agitacion social, es un exemplo famose. Le ''[[Historia de Sinuhe]]'', scribite in [[egyptio medie]], poterea esser le classico del litteratura egyptie.{{sfnp|Lichtheim|1975|p=11}} Alsi scribite in iste tempore esseva le [[Papyro Westcar]], un insimul de historias contate a [[Khufu]] per su filios relative al meravillas peractivate per sacerdotes.{{sfnp|Lichtheim|1975|p=215}} Le [[Instruction de Amenemope]] es considerate un chef-d'œuvre del litteratura del Proxime Oriente.{{sfnp|Day|Gordon|Williamson|1995|p=23}} Verso le fin del Nove Regno, le [[egyptio tardive|lingua vernacular]] esseva plus frequentemente empleate pro scriber pecias popular como le [[Historia de Wenamun]] e le [[Instruction de Any]]. Le prime conta le historia de un nobile qui es robate sur su cammino pro emer cedro de Libano e de su lucta pro retornar a Egypto. Ab circa 700{{nbsp}}a.Chr., historias narrative e instructiones, como le popular Instructiones de Onchsheshonqy, assi como documentos personal e de commercio esseva scribite in le scriptura e phase [[Demotico (egyptio)|demotic]] del egyptio. Multe historias scribite in demotico durante le periodo [[Greco-roman]] esseva situate in eras historic previe, quando Egypto esseva un nation independente governate per grande pharaones como [[Ramesses II]].{{sfnp|Lichtheim|1980|p=159}} === Religion === {{AP|Religion del Antique Egypto}} [[File:The judgement of the dead in the presence of Osiris.jpg|thumb|upright=1.35|Le Libro del Mortos esseva un guida pro le viage del defuncto in le vita post le morte.]] [[File:La Tombe de Horemheb cropped.jpg|alt=Relievo pingite de un homine sedite con pelle verde e vestimentos stricte, un homine con le capite de un chacal, e un homine con le capite de un falcon|thumb|Le deos Osiris, Anubis, e Horus in le tumba de Horemheb (KV57) in le Valle del Reges]] Le religion del Antique Egypto esseva un systema complexe de credentias e practicas que impregnava tote le vita quotidian, politic e artistic del pais desde le epocha predynastic usque al arrivata del [[christianismo]] e del [[islam]]ismo durante le periodos grecoroman e arabe. Le governamento pharaonic se basava sur le derecto divin del rege, considerate como intermediario inter le deos e le humanitate. Le pantheon egyptie esseva populate per numerose deitates con poteres supernatural, invocate pro adjuta e protection. Tamen, le deos non esseva sempre vidite como totalmente benevolente; illos debeva esser placate per offrendas, preces e rituales. Le mythos e conceptiones religiose variava e evolveva con le tempore, e le sacerdotes non tentava unificar le differente traditiones in un systema unic e coerente.<ref>{{sfnp|James|2005|p=102}}</ref><ref>{{sfnp|Redford|2003|p=106}}</ref> Iste pluralitate de ideas esseva considerate como diverse facetas del realitate plus tosto que contradictiones. Le deos esseva adorate in templos administrate per sacerdotes in nomine del pharaon. Al centro del templo se trovava le statua sacrate del deo in un sanctuario. Le templos non esseva generalmente aperite al publico; solmente durante certe festas le statua esseva portate foras pro adoration popular.<ref>{{sfnp|James|2005|p=117}}</ref> Con le tempore, specialmente post le [[Imperio Nove]], le rolo spiritual exclusive del pharaon diminuiva, e le sacerdotes developpava systemas de oraculos pro communicar directemente le voluntate del deos al populo.<ref>{{sfnp|Shaw|2003|p=313}}</ref> Le egyptios credeva que le esser human esseva componite de plure elementos: le corpore physic e aspectos spiritual como le ''ka'' (fortia vital), le ''ba'' (personalitate o anima), le ''akh'' (spirito efficiente), le ''šwt'' (umbra) e le nomine.<ref>{{sfnp|Allen|2000|pp=79,94–95}}</ref> Le corde esseva considerate le sede del pensamento e del emotiones. Post le morte, le aspectos spiritual requireva le preservation del corpore o un substituto, como un statua, pro servir de habitation permanente. Le preparation pro le vita post le morte occupava un loco central in le religion egyptie. Textos como le ''[[Libro del Mortos]]'' contineva instructiones pro guidar le defuncto in le ultra-tumba. Durante le judicio final, le corde del defuncto esseva pesate contra le pluma del veritate. Si illo esseva trovate digne, le defuncto deveniva un del "mortos benedicte" e poteva viver como un ''akh'' in harmonia con le deos; si non, su corde esseva devorate per Ammit e ille esseva annihilate.<ref>{{sfnp|Wasserman|1994|pp=150–153}}</ref> Le construction de pyramides, hypogeos e tumbas ricmente decorate reflecte iste credentias. Le preservation del corpore per mumification e le deposition de alimentos, joieles e objectos personal in le tumba garantiva le continuation del existentia in le altere vita. Initialmente solmente le pharaones habeva le derecto al immortalitate, ma durante le [[Imperio Nove]] iste sperantia se extendeva a tote le population, secundo lor medios economic. Le religion influentiava profundemente le arte egyptie, caracterisate per ordine, symmetria e representationes de deos, pharaones e symbolos sacrate. Le contactos commercial con regiones como [[Nubia]], [[Punt]], le mundo egee e le [[Proxime Oriente]] contribuiva al diffusion de elementos cultural e religiose, ma le base del systema mythologic remaneva distinctemente african. ==Cultura== ===Cocina=== [[File:Maler der Grabkammer der Itet 002.jpg|thumb|Chassa de aves salvage e aration de un campo, tumba de Nefermaat e su sposa Itet (circa 2700 a.Chr.)]] Le cocina egyptie remaneva remarcabilemente stabile trans le tempore; de facto, le cocina del Egypto moderne conserva alcun similitudes frappante con le cocina del ancianos. Le dieta de base consisteva de pan e bira, supplementate con vegetales como cibollas e alio, e fructos como dactylos e ficus. Vino e carne esseva fruite per omnes in dies de festa, durante que le classes superior se lo permitteva de un maniera plus regular. Pisces, carne, e aves poteva esser salate o siccate, e poteva esser cocite in ragout o rostite sur un grillia.{{sfnp|Manuelian|1998|pp=399–400}} ===Architectura=== {{Main|Architectura del Egypto antique}} Le architectura del Antique Egypto include alcun del structuras le plus famose in le mundo: le Grande Pyramides de Giza e le templos a Thebas. Projectos de construction esseva organisate e financiate per le stato pro scopos religiose e commemorative, sed anque pro reinfortiar le vaste poter del pharaon. Le antique egyptios esseva constructores experte; usante solmente instrumentos simple sed efficace e instrumentos de observation, le architectos poteva construer grande structuras de petra con grande accuratessa e precision que es ancora invidiate hodie.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|pp=94–97}} Le habitationes domestic de egyptios de élite e ordinari esseva construite de materiales peribile como briccas de fango e ligno, e non ha supervivite. Le paisanos viveva in domos simple, durante que le palatios del élite e del pharaon esseva structuras plus elaborate. Alcun palatios supervivente del Nove Regno, como illos in Malkata e Amarna, monstra muros e solos ricamente decorate con scenas de personas, aves, stagnos de aqua, deitates e designos geometric.{{sfnp|Badawy|1968|p=50}} Structuras importante como templos e tumbas que esseva destinate a durar pro sempre esseva construite de petra in loco de briccas de fango. Le elementos architectural usate in le prime edificio de petra a grande scala del mundo, le complexo mortuari de Djoser, include supportos de columna e architrave in le motivo de papyro e loto. Le templos egyptian antique le plus antique preservate, como illos a Giza, consiste de salas singule e claudite con placas de tecto supportate per columnas. In le Nove Regno, le architectos addeva le pylon, le patio aperte, e le sala hypostyle claudite al fronte del sanctuario del templo, un stylo que esseva standard usque al periodo greco-roman.{{sfnp|Types of temples in ancient Egypt|2003}} Le architectura de tumba le plus antique e popular in le Regno Antique esseva le mastaba, un structura rectangular con tecto platte de bricca de fango o petra construite super un camera de sepultura subterranee. Le pyramide a scalones de Djoser es un serie de mastabas de petra accumulate le un super le altere. Pyramides esseva construite durante le Regnos Antique e Medie, sed le majoritate del governantes posterior los abandonava in favor de tumbas excavate in le roca minus conspicue.{{sfnp|Dodson|1991|p=23}} Le uso del forma de pyramide continuava in capellas de tumbas private del Nove Regno e in le pyramides nubian regal de Nubia.{{sfnp|Dodson|Ikram|2008|pages=218, 275–276}} <gallery mode="packed" class="center" heights="170"> File:Model of a Porch and Garden MET DP350593.jpg|Modello de un portico e jardin domestic, circa 1981–1975 a.Chr. File:The Temple of Dendur MET DT563.jpg|Le Templo de Dendur, completate verso 10 a.Chr., Metropolitan Museum of Art (New York City) File:Philae temple at night.jpg|Le Templo de Isis de Philae, ben preservate, es un exemplo de architectura egyptie e sculptura architectural. File:Lepsius-Projekt tw 1-2-108.jpg|Illustration de varie typos de capitales, per Karl Richard Lepsius </gallery> ===Arte=== {{Vide etiam|Arte del Egypto antique|Pictura del Egypto antique|Sculptura del Egypto antique}} [[File:Menna and Family Hunting in the Marshes, Tomb of Menna MET DT10878.jpg|thumb|Menna e su familia chassante in le paludes, Tumba de Menna, circa 1400 a.Chr.]] Le antique egyptios produceva arte pro servir scopos functional. Durante plus de 3500 annos, le artistas adhereva a formas artistic e iconographia que esseva developpate durante le Regno Antique, sequente un stricte insimul de principios que resisteva al influentia estranier e al cambio interne.{{sfnp|Robins|2008|p=29}} Iste standardes artistic—lineas simple, formas, e areas platte de color combinate con le characteristic projection platte de figuras sin indication de profunditate spatial—creava un senso de ordine e equilibrio intra un composition. Imagines e texto esseva intimemente intertexite sur muros de tumbas e templos, sarcophagos, stelas, e mesmo statuas. Le Paletta de Narmer, per exemplo, exhibi figuras que pote anque esser legite como hieroglyphos.{{sfnp|Robins|2008|p=21}} A causa del regulas rigide que governava su apparentia altemente stilisate e symbolic, le arte egyptie antique serviva su scopos politic e religiose con precision e claritate.{{sfnp|Robins|2008|p=12}} [[File:Calcite Basin Supporting a Boat with Shrine00 (6).jpg|thumb|Modellos de tumbas egyptie como benes funerari]] Artisanos egyptie antique usava petra como un medio pro sculper statuas e fin relievos, sed usava ligno como un substituto economic e facile a sculper. Pigmentos esseva obtenite de minerales como minerales de ferro (ocres rubie e jalne), minerales de cupro (blau e verde), fuligine o carbon de ligno (nigre), e petra calcari (blanc). Pigmentos poteva esser miscite con gumma arabic como un ligator e pressate in stratettos, que poteva esser humidificate con aqua quando necessari.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=105}} Le pharaones usava relievos pro registrar victorias in battalia, decretos regal, e scenas religiose. Citatanos commun habeva accesso a pecias de arte funerari, como statuas ushabti e libros del mortos, que illes credeva los protegerea in le vita de ultra-tumba.{{sfnp|James|2005|p=122}} Durante le Regno Medie, modellos de ligno o argilla que depingeva scenas del vita quotidian deveniva additiones popular al tumba. In un tentativa de duplicar le activitates del viventes in le vita post le morte, iste modellos monstra laboratores, domos, barcas, e even formationes militar que es representationes a scala del ideal vita post le morte.{{sfnp|Robins|2008|p=74}} Malgrado le homogeneitate del arte egyptian antique, le stylos de tempores e locos particular reflecteva a vices cambiante attitudes cultural o politic. Post le invasion del Hyksos in le Secunde Periodo Intermediari, frescos de stylo minoic esseva trovate in Avaris.{{sfnp|Shaw|2003|p=204}} Le exemplo le plus frappante de un cambio politicamente motivate in formas artistic veni del Periodo de Amarna, ubi figuras esseva radicalmente alterate pro conformar se al ideas religiose revolutionari de Akhenaten.{{sfnp|Robins|2008|p=149}} Iste stylo, cognoscite como arte de Amarna, esseva rapidemente abandonate post le morte de Akhenaten e reimplaciate per le formas traditional.{{sfnp|Robins|2008|p=158}} <gallery mode="packed" class="center" heights="170"> File:Kneeling portrait statue of Amenemhat holding a stele with an inscription 01.jpg|Statua stelophore de Amenemhat; circa 1500 a.Chr. File:Tomb of Nebamun.jpg|Fresco que depinge Nebamun chassante aves; circa 1350 a.Chr. File:Portrait head of pharaoh Hatshepsut or Thutmose III 01.jpg|Capite de portrait del pharaon Hatshepsut o Thutmose III; 1480–1425 a.Chr. File:Falcon Box with Wrapped Contents MET 12.182.5a b EGDP023129.jpg|Cassa de falcon con contento involvite; 332–30 a.Chr. </gallery> ===Costumes de sepultura=== [[File:Anubis attending the mummy of Sennedjem.jpg|thumb|Anubis, le deo associate con le mummification e le rituales de sepultura, curante un mummia]] Le antique egyptios manteneva un insimul elaborate de costumes de sepultura que illes credeva esseva necessari pro assecurar le immortalitate post le morte. Iste costumes implicava le preservation del corpore per mummification, le execution de ceremonias de sepultura, e le interramento con le corpore de benes que le defuncto usarea in le vita post le morte.{{sfnp|James|2005|p=122}} Ante le Regno Antique, corpores sepultate in fossas del deserto esseva naturalmente preservate per desiccation. Le conditiones aride e desertic esseva un beneficio durante tote le historia del Antique Egypto pro sepulturas del pauperes, qui non poteva permitter se le elaborate preparationes de sepultura disponibile pro le elite. Egyptios plus ric comenciava a sepultar lor mortos in tumbas de petra e usar mummification artificial, que implicava remover le organos interne, envolver le corpore in lino, e sepultar lo in un sarcophago de petra rectangular o un lecto de ligno. Comenciante in le Quarte Dynastia, alcun partes esseva preservate separatemente in vasos canopic.{{sfnp|Ikram|Dodson|1998|p=29}} [[File:Tutankhamun tomb photographs 4 326.jpg|thumb|upright|Un figura de ligno pingite trovate in le tumba regal de Tutankhamun]] Verso le Nove Regno, le antique egyptios habeva perfectionate le arte del mummification; le optime technica prendeva 70 dies e implicava remover le organos interne, remover le cerebro per le naso, e siccar le corpore in un mixtura de salas appellate natron. Le corpore esseva tunc involvite in lino con amuletos protective inserite inter le stratos e placiate in un sarcophago anthropoide decorate. Mummias del Periodo Tardive esseva anque placiate in cassas de mummias de cartonnage pingite. Le practicas de preservation real declinava durante le eras ptolemaic e roman, durante que un major emphase esseva placiate sur le apparentia exterior del mummia, que esseva decorate.{{sfnp|Ikram|Dodson|1998|pp=40, 51, 138}} Egyptios ric esseva sepultate con plus grande quantitates de articulos de luxo, sed tote le sepulturas, independentemente del stato social, includeva benes pro le defuncto. Textos funerari esseva frequentemente includite in le tumba, e, comenciante in le Nove Regno, anque statuas ushabti que on credeva executarea labores manual pro illes in le vita post le morte.{{sfnp|Shabtis|2001}} Rituales in le quales le defuncto esseva magicamente re-animate accompaniava le sepulturas. Post le sepultura, on expectava que le parentes vivente apportarea occasionalmente mangiar al tumba e recitarea preces in nomine del defuncto.{{sfnp|James|2005|p=124}} ==Technologia, medicina e mathematica== ===Technologia=== [[File:Egyptian glass jar.jpg|thumb|right|Le fabrication de vitro esseva un arte multo disveloppate.]] In technologia, medicina, e mathematica, le Antique Egypto attingeva un nivello relativemente alte de productivitate e sophistication. Le [[empirismo]] traditional, como evidenciate per le papyros de [[Edwin Smith Papyrus|Edwin Smith]] e de [[Ebers Papyrus|Ebers]] ({{circa|1600 a.Chr.}}), es primarimente accreditate al Egypto. Le egyptios creava lor proprie alphabeto e [[decimal|systema decimal]]. ===Faience e vitro=== Mesme ante le Regno Antique, le antique egyptios habeva disveloppate un material vitrose cognoscite como [[faience]], le qual illes tractava como un typo de petra semipreciose artificial. Le faience es un ceramica non argillose facite de [[Silicon dioxide|silica]], parve quantitates de [[Calcium oxide|calce]] e [[Sodium oxide|soda]], e un colorante, typicamente cupro.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=177}} Le material esseva usate pro facer granos de collar, tegulas, figurines, e parve mercantias. Plure methodos pote esser usate pro crear faience, sed typicamente le production involveva le application del materiales pulverisate in forma de un pasta super un nucleo de argilla, le qual esseva postea cocite. Per un technica connexe, le antique egyptios produceva un pigmento cognoscite como [[Egyptian blue|blau egyptie]], anque appellate frita blau, le qual es producite per fusion (o [[sintering|sinterisation]]) de silica, cupro, calce, e un alkali tal como natron. Le producto pote esser molite e usate como un pigmento.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=109}} Le antique egyptios poteva fabricar un grande varietate de objectos de vitro con grande habilitate, sed il non es clar si illes disveloppava le processo independentemente.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=195}} Il es anque incerte si illes faceva lor proprie vitro brute o simplemente importava lingotes pre-fabricate, le quales illes fundeva e finiva. Tamen, illes habeva expertisa technic in le confection de objectos, assi como in le addition de [[Micromineral|elementos de tracia]] pro controlar le color del vitro finite. Un gamma de colores poteva esser producite, incluse jalne, rubie, verde, blau, purpura, e blanc, e le vitro poteva esser facite o transparente o opaque.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=215}} ===Medicina=== Le problemas medic del antique egyptios derivava directemente de lor ambiente. Viver e travaliar proxime al Nilo apportava hasardos de [[malaria]] e debilitante parasitos de [[schistosomiasis]], le quales causava damnos hepatic e intestinal. Fauna salvage periculose tal como crocodiles e hippopotamos esseva anque un menacia commun. Le labores de tote le vita in le agricultura e le construction poneva tension super le spina dorsal e le articulationes, e vulneres traumatic del construction e del guerra causava un impacto significante sur le corpore. Le arena e le particulas de petra del farina molite per petra abradeva le dentes, lassante los susceptibile a [[abscess]]os (ben que le [[dental caries|carie dental]] esseva rar).{{sfnp|Filer|1995|p=94}} Le dietas del riccos esseva ric in sucros, lo que promoveva maladias [[Periodontitis|periodontal]].{{sfnp|Filer|1995|pp=78–80}} Malgrado le physicos idealisate portrayate sur le muros del tumbas, le mumias obese de multe membros del classe superior monstra le effectos de un vita de excessos.{{sfnp|Filer|1995|p=21}} Le [[life expectancy|sperantia de vita]] adulte esseva circa 35 annos pro homines e 30 pro feminas, sed attinger le edat adulte esseva difficile proque circa un tertio del population moriva in le infantia.{{efn|Le figuras es date pro le sperantia de vita ''adulte'' e non reflecte le sperantia de vita ''al nascentia.'' ({{harvp|Filer|1995|p=25}})}} [[File:Edwin Smith Papyrus v2.jpg|thumb|left|Le [[Edwin Smith Papyrus|papyro chirurgic de Edwin Smith]] describe anatomia e tractamentos medic, scribite in [[hieratic|hieratico]], {{circa|1550 a.Chr.}}.]] Le medicos del Antique Egypto esseva renominate in le ancian Oriente Proxime pro lor habilitates de sanation, e alcunos, tal como [[Imhotep]], remaneva famose multo post lor mortes.{{sfnp|Filer|1995|p=39}} Herodotus remarcava que existeva un alte grado de specialisation inter le medicos egyptie, con alcunos tractante solmente le capite o le stomaco, durante que alteres esseva medicos de oculos e dentistas.{{sfnp|Strouhal|1989|p=243}} Le formation del medicos occurreva in le institution ''Per Ankh'' o "Casa del Vita", specialmente illos con sede in [[Bubastis|Per-Bastet]] durante le Nove Regno e in [[Abydos, Egypt|Abydos]] e [[Sais, Egypt|Saïs]] in le periodo tardive. [[Medical papyri|Papyros medic]] monstra [[Empirical evidence|cognoscentia empiric]] de anatomia, vulneres, e tractamentos practic.{{sfnp|Strouhal|1989|pp=244–246}} Le vulneres esseva tractate per bandar los con carne crude, lino blanc, suturas, retes, tampones, e pannos impregnate de melle pro prevenir infectiones,{{sfnp|Strouhal|1989|p=250}} durante que [[opium]], [[thyme|thymo]], e [[Atropa belladonna|belladonna]] esseva usate pro alleviar le dolor. Le prime registros de tractamento de combustiones describe pansamentos que usava le lacte de matres de infantes mascule. Precationes esseva facite al dea [[Isis]]. Pan mucide, melle, e sales de cupro esseva anque usate pro prevenir infectiones causate per le impuritate in le combustiones.{{sfnp|Pećanac|Janjić|Komarcević|Pajić|2013|pages=263–267}} Alio e cebollas esseva usate regularmente pro promover le bon sanitate e on pensava que illos alleviava le symptomas de [[asthma]]. Le chirurgos del Antique Egypto suturava vulneres, reduceva [[broken bones|fracturas de ossos]], e amputava membros malade, sed illes recognosceva que alcun vulneres esseva tan grave que illes poteva solmente render le patiente confortabile usque al morte.{{sfnp|Filer|1995|p=38}} ===Technologia maritime=== Le prime egyptios sapeva como assemblar plancas de ligno in un [[hull (watercraft)|casco de nave]] e habeva maestrate formas avantiate de [[construction naval]] jam in 3000 a.Chr. Le [[Archaeological Institute of America]] reporta que le naves de [[Plank (wood)|plancas]] le plus ancian cognoscite es le [[Abydos boats|barcas de Abydos]].{{sfnp|Ward|2001}} Un gruppo de 14 naves discoperite in [[Abydos, Egypt|Abydos]] esseva construite de plancas de ligno "sute" insimul. Discoperite per le egyptologo David O'Connor del [[New York University]],{{sfnp|Schuster|2000}} on trovava que [[strap|corrigias]] texite habeva essite usate pro ligar le plancas insimul,{{sfnp|Ward|2001}} e [[Cyperus papyrus|cannas]] o [[Poaceae|herba]] insertate inter le plancas adjutava a sigillar le juncturas.{{sfnp|Ward|2001}} Proque le naves es omnes sepultate insimul e proxime a un edificio mortuari pertinente al [[Khasekhemwy|pharaon Khasekhemwy]], originalmente on pensava que omnes pertineva a ille, sed un del 14 naves data de 3000{{nbsp}}a.Chr., e le vasos de ceramica associate sepultate con le vascellos suggere anque datas anterior. Le nave datante de 3000{{nbsp}}a.Chr. habeva un longitude de 75 m e on pensa ora que illo forsan pertineva a un pharaon anterior, forsan un tan antique como [[Hor-Aha]].{{sfnp|Schuster|2000}} Le prime egyptios sapeva anque como assemblar plancas de ligno con [[treenail|clavos de ligno]] pro fixar los insimul, usante resina pro [[calafatage]] del juncturas. Le "[[Khufu ship|nave de Khufu]]", un vascello de 43.6 m sigillate in un fovea in le complexo de pyramides de Giza al pede del [[Great Pyramid of Giza|Grande Pyramide de Giza]] in le [[Fourth dynasty of Egypt|Quarte Dynastia]] circa 2500{{nbsp}}a.Chr., es un exemplo supervivente de dimension complete que pote haber complite le function symbolic de un [[solar barque|barca solar]]. Le prime egyptios sapeva anque como fixar le plancas de iste nave insimul con juncturas de [[mortise and tenon|morsa e tenon]].{{sfnp|Ward|2001}} [[File:Ancient Egyptian Seafaring Ship.jpg|thumb|left|Nave maritime de un expedition a Punt, de un relievo del [[Mortuary temple of Hatshepsut|templo mortuari de Hatshepsut]], Deir el-Bahari]]Se sape que grande naves maritime esseva multo usate per le egyptios in lor commercio con le citates-statos del Mediterraneo oriental, specialmente [[Byblos]] (sur le costa del Libano moderne), e in plure expeditiones al Mar Rubie verso le [[Land of Punt|Pais de Punt]]. De facto, un del prime parolas egyptie pro un nave maritime es un "Nave de Byblos", lo que originalmente definiva un classe de naves maritime egyptie usate in le ruta de Byblos; tamen, al fin del Regno Antique, le termino habeva venite a includer grande naves maritime, qualcunque esseva lor destination.{{sfnp|Wachsmann|2009|p=19}} In 1977, un ancian canal nord-sud esseva discoperite extendente se del [[Lake Timsah|Laco Timsah]] al Lacos Ballah.{{sfnp|Shea|1977|pp=31–38}} Illo esseva datate al [[Middle Kingdom of Egypt|Regno Medie del Egypto]] per extrapolation del datas de ancian sitos construite secundo su curso.{{sfnp|Shea|1977|pp=31–38}}{{efn|Vide [[Suez Canal|Canal de Suez]].}} In 2011, archeologos de Italia, le Statos Unite, e Egypto, excavante un laguna siccate cognoscite como [[Mersa Gawasis]], discoperiva tracias de un ancian porto que olim lanceava prime viages, tal como le expedition de [[Hatshepsut]] a Punt, verso le oceano aperte. Alcun del evidentias le plus evocative del sito pro le proessa maritime del antique egyptios include grande fustes de nave e centenas de pedes de cordas, facite de papyro, bobinate in enorme fardellos.{{sfnp|Curry|2011}} In 2013, un equipa de archeologos franco-egyptie discoperiva lo que on crede esser le porto le plus ancian del mundo, datante de circa 4500 annos retro, del tempore del rege Khufu, sur le costa del Mar Rubie, proxime a Wadi el-Jarf (circa 110 millias al sud de [[Suez]]).{{sfnmp|1a1=Boyle|1y=2013|2a1=Lorenzi|2y=2013}} ===Mathematica=== [[File:Senenmut-Grab.JPG|right|thumb|Facsimile del [[Astronomical ceiling of Senenmut's Tomb|carta astronomic in le tumba de Senenmut]], 18ve dynastia{{sfnp|Astronomical Ceiling|2020}}]] Le prime exemplos attestate de calculos mathematic data del periodo predynastic de [[Naqada]], e monstra un [[Egyptian numerals|systema de numerales egyptie]] plenmente disveloppate.{{efn|Le comprension del mathematica egyptie es incomplete debite al paucitate de material disponibile e al manco de studio exhaustive del textos que ha essite discoperite ({{harvp|Imhausen|2007|p=13}}).}} Le importantia del mathematica pro un egyptio educate es suggerite per un littera fictitie del Nove Regno in le qual le scriptor propone un competition erudite inter se e un altere scriba concernente le tascas de calculo quotidian tal como le contabilitate de terra, labor, e grano.{{sfnp|Imhausen|2007|p=11}} Textos tal como le [[Rhind Mathematical Papyrus|Papyro Mathematic de Rhind]] e le [[Moscow Mathematical Papyrus|Papyro Mathematic de Moscova]] monstra que le Antique egyptios poteva realisar le quatro operationes mathematic de base — addition, subtraction, [[Ancient Egyptian multiplication|multiplication]], e division — usar fractiones, calcular le areas de rectangulos, triangulos, e circulos e computar le volumines de cassas, columnas e pyramides. Illes comprendeva conceptos basic de [[Egyptian algebra|algebra]] e [[Egyptian geometry|geometria]], e poteva solver [[systems of equations|systemas de equationes]].{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=222}} Le nubianos anque exercitava un methodologia [[Trigonometry|trigonometric]] comparabile a lor homonimos egyptie.<ref>{{Cite journal |author=Armelagos, George |date=2000 |title=Take Two Beers and Call Me in 1,600 Years: Use of Tetracycline by Nubians and Ancient Egyptians |url=https://digitallibrary.amnh.org/items/482bd90a-de71-49b3-9bbc-d8ff0ab974b3 |journal=Natural History |volume=109 |issue=5 |pages=50–3 |s2cid=89542474}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Gnomons at Meroë and Early Trigonometry|first=Leo|last=Depuydt|date=1 January 1998|journal=The Journal of Egyptian Archaeology|volume=84|pages=171–180|doi=10.2307/3822211|jstor=3822211}}</ref> {{hiero | {{frac|2|3}} | <hiero>D22</hiero>| align=right| era=egypt}} Le [[Mathematical notation|notation mathematic]] esseva decimal, e basate sur signos hieroglyphic pro cata potentia de dece usque a un million. Cata un de istos poteva esser scribite tante vices como necessari pro summar le numero desirate; assi, pro scriber le numero octoginta o octocento, le symbolo pro dece o cento esseva scribite octo vices respectivemente.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=217}} Proque lor methodos de calculo non poteva tractar le majoritate del fractiones con un numerator major que un, illes debeva scriber [[Egyptian fraction|fractiones]] como le summa de plure fractiones. Per exemplo, illes resolveva le fraction ''duo quintos'' in le summa de ''un tertio'' + ''un dece-quinto''. Tabellas de valores standard facilitava isto.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=218}} Alcun [[Vulgar fraction|fractiones commun]], tamen, esseva scribite con un glypho special — le equivalente del moderne duo tertios es monstrate a dextra.{{sfnp|Gardiner|1957|p=197}} Le mathematicos del Antique Egypto cognosceva le [[Pythagorean theorem|theorema de Pythagoras]] como un formula empiric. Illes esseva conscie, per exemplo, que un triangulo habeva un angulo recte opposite al [[hypotenuse|hypotenusa]] quando su lateres esseva in un ration de 3–4–5.{{sfnp|Strouhal|1989|p=241}} Illes esseva capace de estimar le area de un [[circle|circulo]] per subtraher un nono de su diametro e quadrar le resultato: :Area ≈ [({{frac|8|9}})''D'']² = ({{frac|256|81}})''r''² ≈ 3.16''r''², un approximation rationabile del formula {{nowrap|'''[[Pi|π]]'''''r''²}}.{{sfnmp|1a1=Strouhal|1y=1989|1p=241|2a1=Imhausen|2y=2007|2p=31}} == Notas == <references group="lower-alpha"/> {{ref}} {{traduction|en|Ancient Egypt|439875029}} {{traduction|es|Antiguo Egipto|89395803}} [[Categoria:Egypto antique| ]] nys69gp9467od1v2fadedisk890pv9p 697348 697347 2026-06-20T21:47:33Z Tim Ocean 30221 /* Arte */ un melior traduction 697348 wikitext text/x-wiki {{eminente}} {{infobox/articulo/generic}} [[File:Tutmask.jpg|thumb|right|Le mascara del pharaon [[Tutankhamun]], un artefacto iconic del [[pharoan]] del Egypto e (per isto) le governamento e cultura del egypto antique.]] Le '''Egypto antique'''{{linfo}} esseva un [[civilisation]] del est de Nord-Africa, concentrate preter le fluvio [[Nilo]] in le [[Etate de Bronzo]] in lo que hodie es le pais de [[Egypto]]. Le civilisation egyptian se formava circa [[3150 a.Chr.]] con le unification politic de [[Egypto Alte]] e [[Egypto Basse]] sub le prime [[pharaon]]. Le historia del Egypto ancian occurreva in un serie de regnos stabile, separate de eras de instabilitate nominate le ''evos intermediate''. Le tres regnos principe esseva le [[Regno Ancian]], le [[Regno Medio|Regno Medie]], e le [[Regno Nove]], le final regno notabile. Le pinnaculo del civilisation esseva in le Regno Nove, in le [[regno de Ramses]]. Post su regno, le civilisation falleva lentemente, e Egypto esseva conquirite per un succession de poteres estranier in iste etate tarde. Le dynastia final esseva le [[Dynastia Ptolemaic]], fundate per [[Ptolemeo I|Ptolemeo Soter]], un general de [[Alexander le Grande|Alexandro le Grande]]. Le Dynastia Ptolemaic durava usque [[30 a.Chr.]], quando esseva capturate per le [[Imperio Roman]] e deveniva un [[Aegyptus|provincia roman]]. Le successo del civilisation egyptie esseva partialmente pro su habilitate de adaptar-se al conditiones del [[Valle del Nilo]]. Le prediction del [[Inundation|inundationes]] e le [[irrigation]] controlate del valle fertile produceva surplus de recoltas, que duceva a un [[disvellopament social|disveloppamento social]] e [[cultura]]l. Con ressources disponibile, le governamento patrocinava le exploitation mineral del valle e [[deserto]] ambiente, le disveloppamento de un del prime systemas de scriber ([[hieroglyphico]]s); le organisation de projectos massive de [[construction]] e [[agricultura]]; commercio con regiones ambiente; e un [[fortia armate]] que poteva batter inimicos estranier e asserer controlo egyptian. Lo que motivava e organisava iste activitate esseva un [[bureaucratia]] de [[scriba]]s, capites religiose, e administratores sub le controlo de un pharaon qui assecurava le cooperation e unitate del gente egyptian con un systema elaborate de credentias religiose. Le complimentos plure de Egypto ancian include le creation del technicas de [[metition|metir]], construction, e de facer petrerias, que facilitava le creation de [[pyramide]]s, [[templo]]s, e [[obelisco]]s; un systema de [[mathematica]]; un systema practic e effective de [[medicina]]; systemas de [[irrigation]] e technicas de production agricultural; le prime [[nave]]s cognoscite; [[vitro]]; nove formas del [[litteratura]]; e le prime [[tractato de pace]] cognoscite. Su arte e architectura esseva copiate largemente, e su antiquitates portate al areas distante del mundo. Le [[ruina]]s de su monumentos ha inspirate le imaginationes de viagiatores e scriptores per seculos. Un respecto nove verso antiquitates e excavationes in le prime annos del etate moderne causava le investigation scientific del civilisation egyptian e un appreciation melior de su legato cultural. == Historia == {|class="infobox" style="font-size: 95%; text-align: center; background:#FFFFEB;" |- |style="border-bottom:1px solid #FFF; background:#FFFFEB;"|'''Antique Egypto<br />[[Annexo:Lista de pharaones de Egypto|Dynastias e pharaones]]''' |- |[[Periodo predynastic de Egypto|Periodo predynastic]] |- |[[Periodo protodynastic de Egypto|Periodo protodynastic]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|''[[Periodo archaic de Egypto|'Periodo archaic']]'': [[Dynastia I de Egypto|I]]-[[Dynastia II de Egypto|II]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Regno Antique de Egypto|Regno Antique]]''': [[Dynastia III de Egypto|III]] [[Dynastia IV de Egypto|IV]] [[Dynastia V de Egypto|V]] [[Dynastia VI de Egypto|VI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Prime periodo intermedie de Egypto|'''I''' PI]]: [[Dynastia VII de Egypto|VII]] [[Dynastia VIII de Egypto|VIII]] [[Dynastia IX de Egypto|IX]] [[Dynastia X de Egypto|X]] [[Dynastia XI de Egypto|XI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Regno Medie de Egypto|Regno Medie]]''': [[Dynastia XI de Egypto|XI]] [[Dynastia XII de Egypto|XII]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Secunde periodo intermedie de Egypto|'''II''' PI]]: [[Dynastia XIII de Egypto|XIII]] [[Dynastia XIV de Egypto|XIV]] [[Dynastia XV de Egypto|XV]] [[Dynastia XVI de Egypto|XVI]] [[Dynastia XVII de Egypto|XVII]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Imperio Nove de Egypto|Imperio Nove]]''': [[Dynastia XVIII de Egypto|XVIII]] [[Dynastia XIX de Egypto|XIX]] [[Dynastia XX de Egypto|XX]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Tertie periodo intermedie de Egypto|'''III''' PI]]: [[Dynastia XXI de Egypto|XXI]] [[Dynastia XXII de Egypto|XXII]] [[Dynastia XXIII de Egypto|XXIII]] [[Dynastia XXIV de Egypto|XXIV]] [[Dynastia XXV de Egypto|XXV]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Periodo tardive de Egypto|Periodo tardive]]''': [[Dynastia XXVI de Egypto|XXVI]] [[Dynastia XXVII de Egypto|XXVII]] |- |[[Dynastia XXVIII de Egypto|XXVIII]] [[Dynastia XXIX de Egypto|XXIX]] [[Dynastia XXX de Egypto|XXX]] [[Dynastia XXXI de Egypto|XXXI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Periodo Hellenistic de Egypto|Periodo Hellenistic]]''': |- |[[Dynastia Macedonic de Egypto|Macedonic]]. [[Dynastia Ptolemaic|Ptolemaico]] |- |style="border-top: 1px solid #ddd;"|'''[[Periodo Roman de Egypto|Periodo Roman]]''' |} Le obtention de un chronologia exacte del antique Egypto es un carga complexe. Existe diverse criterios de datation inter [[egyptologo]]s, con divergentias de alcun annos in le ultime periodos, de decennios al principio del Imperio Nove e de quasi un seculo durante le [[Regno Antique]] (vide: [[Chronologia del Antique Egypto]]). Le prime problema surge per le facto que le egyptios non utilisava un systema de datation homogenee: illes non habeva un concepto de un era simile al [[Anno Domini]], o le costume de nominar le annos, como in [[Mesopotamia]] (vide [[Limmu]]). Illes datava con referentia al regnatos del diverse pharaones, superponente possibilemente le interregnos e le epochas de [[corregentia]]. Un problema addite surge al comparar le distincte [[Listas Regal]] de [[pharaon]]es, proque illos es incomplete o con datos contradictori, mesme in le proprie texto. Le operas del melior historico antique super Egypto, [[Manethon]], se perdeva e nos los cognosce solmente a transverso de [[epitome]]s de scriptores posterior como [[Flavio Josepho]], [[Eusebio de Cesarea]], [[Sexto Julio Africano]] o le monacho [[Georgio Syncello]]. Infortunatemente le datas de alcun regnatos varia de un autor a un altere. ==== Comenciamentos ==== Le evidentias [[archeologia|archeologic]] indica que le civilisation egyptie comenciava circa le VI millennio a.Chr., durante le [[Neolithico]], quando se stabiliva le prime populatores (vide le [[Periodo predynastic de Egypto|periodo predynastic]]). Le fluvio [[Nilo]], circa le qual se stabiliva le population, ha essite le linea de referentia pro le [[Cultura del Antique Egypto|cultura egyptie]] depost que le [[nomade]]s [[Chassa-collection|chassatores-collectores]] comenciava a viver in su ripas durante le [[pleistoceno]]. Le tracias de iste prime populatores remaneva in le objectos e signos gravate in le roccas al longe del valle del Nilo e in le [[oases]]. Al longe del Nilo, in le [[Mesolithico|XI millennio a.Chr.]], una cultura de collectores de grano habeva essite substituite per un altere de [[chassa]]tores, [[piscator]]es e collectores qui usava [[Etate de Petra|instrumentos de petra]]. Le studios tamben indica stabilimentos human in le sud-west de Egypto, vicin al frontiera con [[Sudan]], ante 8000 a.Chr. Le evidentia [[geologia|geologic]] e studios [[climatologia|climatologic]] suggere que le cambios del [[climate]], circa 8000 a.Chr., comenciava a [[Desertification|desiccar]] le terras de chassa e pastura de Egypto, conformante paulatim le [[deserto del Sahara]]. Le tribos del region tendeva a aggruppar se in le vicinitate del fluvio, ubi surgeva parve vicos que developpava un economia agricola. Il ha evidentias de pastura e del cultivation de [[cereal]]es in le est del Sahara in le VII millennio a.Chr. Circa 6000 a.Chr., jam habeva apparite in le valle del Nilo le [[agricultura]] organisate e le construction de grande vicos. Al mesme tempore, in le sud-west illes se dedicava al elevamento de bestial e tamben construeva. Le [[mortero de calce]] se usava jam in 4000 a.Chr. Es le denominate periodo predynastic, que comencia con le cultura de [[Naqada]]. Inter 5500 e 3100 a.Chr., durante le Predynastico, le parve stabilimentos prosperava al longe del Nilo. In 3300 a.Chr., momentos ante le [[Dynastia I|prime dynastia]], Egypto esseva dividite in duo regnos, cognoscite como [[Alte Egypto]] (''Ta Shemau'') e [[Basse Egypto]] (''Ta Mehu'').<ref>{{cita libro|autor=Adkins, L. and Adkins, R.|título=The Little Book of Egyptian Hieroglyphics|url=https://archive.org/details/littlebookofegyp0000adki_b9s5|año=2001|isbn =0-340-79485-2|editorial = Londres: Hodder and Stoughton}}</ref> Le frontiera inter ambes se situava in le actual zona de [[Cairo]], al sud del [[delta del Nilo]]. Le historia de Egypto, como Stato unificate, comencia circa 3050 a.Chr. con [[Menes]] ([[Narmer]]), qui unificava le Alte e le Basse Egypto e esseva su prime rege. Le [[Cultura del Antique Egypto|cultura]] e [[Costumes del Antique Egypto|costumes]] egyptie esseva notabilemente stabile e a pena variava in quasi 3000 annos, includente [[Mythologia egyptie|religion]], [[Arte del Antique Egypto|expression artistic]], architectura e structura social. Le chronologia del reges egyptie comencia in ille epocha. Le [[Annexo:Lista de pharaones de Egypto|chronologia conventional]] es le acceptate durante le [[Seculo XX|20e seculo]], sin includer alcun del revisiones que se ha facite in ille tempore. Mesme in un mesme travalio, le archeologos offere frequentemente, como possibile, varie datas e mesme varie chronologias, e pro isto pote haber discrepantias inter le datas monstrate in le distincte fontes. Tamben se da varie possibile transcriptiones del nomines. Traditionalmente le [[egyptologia]] classifica le historia del civilisation pharaonic dividite in dynastias, sequente le structura narrative del [[epitome]]s del ''[[Aegyptiaca]]'' (''Historia de Egypto''), del sacerdote egyptie [[Manethon]]. ==== Periodo predynastic ==== {{AP|Periodo Predynastic de Egypto|l1=Periodo predynastic}} {{VT|Naqada I|Naqada II}} In le periodo predynastic (c. 5500 a.Chr.-3300 a.Chr.) le prime populatores de [[Egypto]] attingeva le ripas del [[fluvio Nilo]], tunc un conglomerato de paludes e foco de [[malaria]], in lor fuga del crescente desertification del [[Sahara]]. [[File:Egypte louvre 316.jpg|thumb|Un typic Naqada II vasa decorate con gazellas. (Periodo predynastic)]] On sape per le restos archeologic que in le antiquitate le [[Sahara]] habeva un climate mediterranee, plus humide que le actual. In le massivos del [[Ahaggar]] e le [[Tibesti]] habeva abundante vegetation. Pro ille populatores, le Sahara serea un extense steppa con grande herbivores a chassar. Le culturas saharian es, in grande mesura, incognite, sed non pro isto inexistente. Le successive phases del [[neolithico]] es representate per le culturas de [[El Fayum]], verso 5000 a.Chr., le cultura [[tasiense]], verso 4500 a.Chr. e le cultura de [[Merimde]], verso 4000 a.Chr. Tote illos cognosce le petra polite, le ceramica, le agricultura e le elevamento de bestial. Le base del economia esseva le agricultura que se realisava profitante le [[limo]], fertilisante natural que apportava le annue inundationes del fluvio Nilo. Post iste culturas appareva le [[badariense]] e le amratiense o [[Naqada I]], inter 4000 e 3800 a.Chr. Verso le anno 3600 a.Chr. surge le gerzeense o [[Naqada II]], que se diffunde per tote Egypto, unificante lo culturalmente. Iste consonantia cultural ducera al unitate politic, que surgera post un periodo de luctas e alianzas inter clanes pro imponer lor suprematia. Pro attinger major efficacia e production, verso 3500 a.Chr., comenciava a realisar se le prime operas de canalisation e surge le scriptura con [[hieroglyphico]]s in [[Abydos]]. In iste epocha comenciava le proto-Statos: Le prime communitates faceva habitabile le pais e se organisava in regiones appellate [[nomo]]s. Le habitantes del Delta habeva un organisation feudal e arrivava a stabilir duo regnos con duo chefs o monarchas respectivemente. Un regno esseva stabilite in un loco paludose, que se appellava ''regno del Junco'' e habeva como symbolo un thallo de junco. Su capital esseva [[Buto]]; illes habeva un [[cobra]] como [[totem]]. Le altere regno habeva como capital [[Busiris (Basse Egypto)|Busiris]] e como totem un [[vulture]] sed su symbolo esseva un [[ape]] e arrivava a esser cognoscite como ''regno del Ape''. Ambe regnos esseva separate per un bracio del fluvio Nilo. Le ''regno del Ape'' conquireva le ''regno del Junco'' de maniera que le Delta remaneva unificate. Sed alcun del vincitos fugiva pro stabilir se in le zona del [[Alte Egypto]] ubi illes fundava citates dante les le mesme nomine que illos que illes habeva lassate in le Delta. Pro isto multe citates de iste epocha ha nomines simile in le Alte e Basse Egypto. Iste gente prosperava considerabilemente usque a arrivar a organisar se in un Stato. ==== Periodo protodynastic ==== {{AP|Periodo protodynastic de Egypto|l1=Periodo protodynastic}} {{VT|Naqada III}} [[File:Egypte louvre 321.jpg|thumb|Paletta ceremonial de epocha protodynastic. [[Louvre]].]] Le protodynastico (c. 3300-3050 a.Chr.) es considerate le phase final del periodo predynastic, tamben cognoscite como [[dynastia 0]], predynastico tardive, o periodo Naqada III. Illo es regite per governantes del [[Alte Egypto]] qui residera in [[Thinis]], se face representar con un [[serekh]] e adora [[Horus]]. Le nomine de iste reges figura in le [[Petra de Palermo]], gravate 700 annos postea. In iste periodo surge le prime authentic citates, tal como Thinis, [[Nubet]], [[Nekheb]], [[Nekhen]], etc. Es typic de iste epocha le magnific vasas taliate in petra, cultellos e palettas ceremonial, o le capites de macias votive. [[Narmer]] poteva esser le ultime rege de iste epocha, e le fundator del dynastia I. ==== Periodo Archaic ==== {{AP|Periodo archaic de Egypto|l1=Periodo Archaic}} [[File:CeremonialFlintKnife-Djer.png|thumb|Cultello ceremonial de epocha archaic. Royal Ontario Museum.]] Le periodo archaic (c. 3050-2890 a.Chr.) seque le predynastico, al fin del qual Egypto se trovava dividite in parve regnos; le principales esseva: illo de [[Hieraconpolis]] (Nekhen) in le [[Alte Egypto]] e illo de [[Buto]] (Pe) in le [[Basse Egypto]]. Le processo de unification esseva realisate per le reges de Hieraconpolis. Le tradition egyptie attribueva le unification a [[Menes]], remanente isto reflectite in le [[Listas Regal]]. Iste personage es, secundo [[Alan Gardiner]], le rege [[Narmer]], le prime [[pharaon]] del qual on ha constantia que regnava in tote Egypto, post un serie de luctas, tal como remaneva testificate in le [[paletta de Narmer]]. Iste periodo es formate per le dynastias I e II. ==== Imperio Antique ==== {{AP|Imperio Antique de Egypto|l1=Imperio Antique}} [[File:Ancient Egypt old and middle kingdom-es.svg|thumb|Egypto durante le imperios antique e nove.]] [[File:Khafre statue.jpg|thumb|Statua de Kephren.]] [[File:All Gizah Pyramids.jpg|thumb|Le Pyramides de Giza.]] In le Imperio Antique (c. 2686-2181 a.Chr.), sub le dynastia III le capital se stabiliva definitivemente in [[Memphis (Egypto)|Memphis]], de ubi procede le denomination del pais, post que le nomine del principal templo, ''Hat Ka Ptah'' «casa del spirito de [[Ptah]]», que passava al greco como ''Aegyptos'', con le tempore designava primo le quartiero in le qual illo se trovava, postea tote le citate e plus tarde le regno. In le epocha del tertie dynastia comenciava le costume de eriger grande [[Pyramide (architectura)|pyramides]] e monumental conjunctos in petra, gratias al pharaon [[Djoser]]. Tamben le grande pyramides de [[Giza]], attribuite al pharaones [[Cheops]], [[Kephren]] e [[Mycerino]] se data in iste periodo. Le [[dynastia V]] marca le ascension del alte clero e le influente governatores local ([[Nomarcha|nomarchas]]), e durante le longe regnato de [[Pepy II]] se accentuara un epocha de forte decentralisation, denominate [[prime periodo intermedie de Egypto]]. Le Imperio Antique comprende le dynastias III a VI. ==== Prime Periodo Intermedie ==== {{AP|Prime Periodo Intermedie de Egypto|l1=Prime periodo intermedie}} Iste periodo (c. 2181-2050 a.Chr.) esseva un epocha ubi le poter esseva decentralisate e se transfere inter le Imperio Antique e le Imperio Medie. Comprende desde le dynastia VII usque al medie del dynastia XI, quando Mentuhotep II reunificava le pais sub su commando. Malgrado le decadentia, iste epocha se distingueva per un grande florescentia litterari, con textos doctrinal o didactic, que monstra le grande cambio social. Le importante cambio de mentalitate, assi como le crescentia del classes medie in le citates originava un nove conception del credentias, reflectente se in le apparition del denominate [[Textos del Sarcophagos]]. [[Osiris]] se converteva in le divinitate plus popular, con [[Montu]] e [[Amon (mythologia)|Amon]]. Le [[nomo]]s de [[Heracleopolis]] e [[Thebas (Egypto)|Thebas]] se constitueva como hegemonic, imponente se finalmente iste ultime. Es le dynastias VII a XI. [[File:MentuhotepII-FuneraryStatue-CloseUp MetropolitanMuseum c.jpg|thumb|Mentuhotep II. [[MMNY]].]] ==== Imperio Medie ==== {{AP|Imperio Medie de Egypto|l1=Imperio Medie}} [[File:Egypte louvre 231 visage.jpg|thumb|Amenemhat III, le ultime monarcha grande del Imperio Medie.]] On considera que le Imperio Medie (c. 2050-1750 a.Chr.) se initia con le reunification de Egypto sub [[Mentuhotep II]]. Es un periodo de grande prosperitate economic e expansion exterior, con pharaones pragmatic e interprendente. Iste periodo es formate per le fin del dynastia XI e le XII. Se realisava ambitiose projectos de irrigation in [[El Fayum]], pro regular le grande inundationes del Nilo deviante lo verso le laco ''[[Moeris]]'' (El Fayum). Tamben se potentiava le relationes commercial con le regiones circumvicin african, asiatic e mediterranee. Le representationes artistic se humanisava, e se imponeva le culto al deo [[Amon (mythologia)|Amon]]. In le medie de 1800 a.Chr., le dirigentes [[hyksos]] vinceva le pharaones egyptie; lo que comenciava como un migration gradual de libyanos e cananeos verso le delta del Nilo, se transformava con le tempore in conquesta militar de quasi tote le territorio egyptie, originante le cadita del Imperio Medie. Le hyksos vinceva proque illes possedeva melior armas, e sapeva utilisar le factor surprisa. ==== Secunde Periodo Intermedie ==== {{AP|Secunde Periodo Intermedie de Egypto|l1=Secunde periodo intermedie}} In iste periodo (c. 1750-1500 a.Chr.) in Egypto dominava le governantes [[hyksos]], chefes de populos nomade del peripheria, specialmente libyos e asiaticos, qui se stabiliva in le delta, e habeva como capital le citate de [[Avaris]]. Finalmente, le dirigentes egyptie de Thebas declarava le independentia, essente denominate le dynastia XVII. Illes proclamava le «salvation de Egypto» e dirigeva un «guerra de liberation» contra le hyksos. Esseva le dynastias XIII a XVII, partialmente coetanee. [[File:Egypt Picture6.jpg|thumb|[[Ramses II]]. Imperio Nove. [[Luxor]].]] ==== Imperio Nove ==== {{AP|Imperio Nove de Egypto|l1=Imperio Nove}} Le Imperio Nove (c. 1500-1070 a.Chr.) es un periodo de grande expansion exterior, tanto in [[Asia]] —ubi illes arriva al [[Euphrates]]— como in [[Kush]] (Nubia). Le [[Dynastia XVIII de Egypto|dynastia XVIII]] comenciava con un serie de pharaones guerreros, desde [[Amosis I]] usque a [[Thutmosis III]] e [[Thutmosis IV]]. Sub [[Amenophis III]] se arrestava le expansion e se initiava un periodo de pace interne e externe. Post un periodo de debilitate monarchic, arrivava al poter le castas militar, le [[Dynastia XIX de Egypto|dynastia XIX]] o [[Ramesida]] que, fundamentalmente sub [[Seti I]] e [[Ramses II]], se monstrava energic contra le expansionista reges [[hittita]]s. Durante le regnatos de [[Merenptah]], successor de [[Ramses II]], e [[Ramses III]], del [[Dynastia XX de Egypto|dynastia XX]], Egypto habeva a confruntar le invasiones del [[populos del mar]], originari de diverse areas del [[Mar Mediterranee|Mediterraneo]] oriental ([[civilisation egee|Egeo]], [[Anatolia]]), e del [[Libia|libyos]]. [[File:Il tempio di Hatshepsut.JPG|thumb|Djeser-Djeseru (le sublime del sublimes) de [[Hatshepsut]] es le edificio principal del complexo de templos funerari in [[Deir el-Bahari]].]] Le pharaones del [[Imperio Nove de Egypto|Imperio Nove]] initiava un campania de construction a grande scala pro promover le deo [[Amon]], de qui le crescente culto se stabiliva in [[Karnak]]. Tamben illes construeva monumentos pro glorificar lor proprie complimentos, tanto real como imaginari. Hatshepsut utilisara tal hyperbole durante su regnato de quasi vinti-duo annos que esseva multo succedite, marcate per un longe periodo de pace e prosperitate, con expeditiones commercial a Punt, le restauration del retes de commercio exterior, grande projectos de construction, includente un elegante templo funerari que rivalisa con le architectura grec de mille annos plus tarde, obeliscos colossal e un [[capella]] in Karnak. [[File:SFEC EGYPT ABUSIMBEL 2006-003.JPG|thumb|Quatro statuas colossale de [[Ramses II]] flanquea le entrata de su templo de [[Abu Simbel]].]] Malgrado su complimentos, le herede de [[Hatshepsut]], su fillastro [[Thutmosis III]], tentava de rader tote tracia de su legato verso le fin del regnato, appropriante se de multe de su complimentos. Ille tamben tentava de cambiar multe traditiones stabilite que se habeva developpate al longe de seculos. Possibilemente esseva un tentativa inutile de evitar que altere feminas se deveniva pharaon e frenar assi lor influentia in le regno. Circa 1350 a.Chr., le stabilitate del Imperio pareva menaciate, ancora plus quando [[Amenhotep IV]] ascendeva al throno e institueva un serie de reformas radical, que habeva un resultato chaotic. Cambiante su nomine per illo de [[Akhenaton]], ille promoveva como deitate supreme le usque tunc obscur deitate solar [[Aton]], initiante un reforma religiose tendente al [[monotheismo]]. In parte, le monotheismo de Akhenaton esseva un producto del absolutismo regal; le vetere deos habeva disparite, sed le rege manteneva —pro su proprie beneficio politic— su rolo traditional como mediator inter le homines e le desiderios del nove deo. Le pharaon supprimeva le culto al majoritate del altere deitates e, super toto, tentava de annullar le poter del influente sacerdotes de Amon in [[Thebas (Egypto)|Thebas]], a qui ille videva como corrupte. Al transferer le capital al nove citate de Akhet-Aton (actual Amarna), Akhenaton faceva aures surde al evenimentos del Proxime Oriente (ubi le hittitas, Mitanni e le assyrios se disputava le controlo) e se concentrava unicamente in le nove religion. Le nove philosophia religiose comportava un nove stylo artistic, que accentuava le humanitate del rege super le monumentalitate. Post su morte, le culto de Aton esseva abandonate rapidemente, le sacerdotes de Amon recuperava le poter e retornava le capital a Thebas. Sub lor influentia le pharaones posterior —[[Tutankhamon]], [[Ay]] e [[Horemheb]]— tentava de rader tote mention de [[Akhenaton]] e su «heresia», ora cognoscite como le Periodo de [[Amarna]]. Circa 1279 a.Chr. ascendeva al throno [[Ramses II]], tamben cognoscite como ''le Grande''. Le sue serea un del regnatos plus longe del historia egyptie. Ille mandava construer plus templos, plus statuas e obeliscos, e ingenerar plus filios que qualcunque altere pharaon. Audace chef militar, Ramses II conduceva su armea contra le hittitas in le [[battalia de Kadesh]] (in le actual Syria); post arrivar a un puncto morte, finalmente ille acceptava un tractato de pace con le regno hittita. Es le tractato de pace plus antique registrate, circa 1258 ante Christo. Egypto se retirava del major parte de su possessiones asiatic lassante le hittitas competer, sin successo, con le crescente poter emergente de Assyria e le novemente arrivate phrygios. Le ricchessa de Egypto, totevia, se habeva convertite in un objectivo tentante pro le invasion; in particular, pro le libyos beduinos del west e le [[populos del mar]], que formava parte del potente confederation de piratas grecs del [[mar Egeo]]. Initialmente, le armea esseva capace de repeller le invasiones, sed Egypto terminava per perder le controlo de su territorios in le sud de Syria e Canaan, que in grande parte cadeva in poter del assyrios e hittitas. Le impacto del menacias externe se videva aggravate per problemas interne como le corruption, le furto del tumbas regal e le tumultos popular. Post recuperar lor poter, le summe sacerdotes del templo de [[Amon]] in Thebas habeva accumulate vaste extensiones de terra e multa ricchessa, debilitante le Stato. Le pais terminava dividite, dante initio al [[Tertie Periodo Intermedie]]. ==== Tertie Periodo Intermedie ==== {{AP|Tertie periodo intermedie de Egypto|l1=Tertie periodo intermedie}} Le Tertie Periodo Intermedie (c. 1070-656 a.Chr.) comencia con le instauration de duo dynastias de origine [[Populos libyc|libyc]] que se repartiva Egypto: un, desde [[Tanis (Egypto)|Tanis]], le biblic Zoan, in le [[Basse Egypto]], e un altere, de qui le reges prendeva le titulo de [[Summe sacerdotes de Amon]], desde [[Thebas (Egypto)|Thebas]]. Le periodo termina con le domination del reges [[Cush]]itas. Es le dynastias, partialmente coetanee, XXI a XXV. ==== Periodo tardive ==== {{AP|Periodo Tardive de Egypto|l1=Periodo Tardive}} Le periodo tardive (c. 656-332 a.Chr.) comencia con le dynastia [[Saita]], seque un dynastia nubie, un tentativa de invasion assyrie e con duo periodos de domination [[Persia|persa]], assi como con varie dynastias coetanee de governantes egyptie independente. Egypto se converteva finalmente in un [[satrapia]]. Es le dynastias XXVI a XXXI. ==== Periodo hellenistic ==== {{AP|Periodo Hellenistic de Egypto}} {{Vide etiam|Alexandro Magne|Alexandria ad Egypto|Periodo hellenistic}} [[File:Napoli BW 2013-05-16 16-24-01.jpg|left|thumb|Alexandro Magne.]] Le periodo hellenistic (332-30 a.Chr.) se initia con le conquesta de Αἴɣυπτος (''Aígyptos'') per [[Alexandro Magne]] de [[Macedonia historic|Macedonia]] in 332 a.Chr., e le arrivata al poter in 305 a.Chr. de le [[dynastia ptolemaic]], de origine macedonic. Illo fini con le incorporation de Egypto al [[Imperio roman]] post le [[battalia de Actium]], in le anno 31 a.Chr. In le anno 30 a.Chr. mori [[Cleopatra VII|Cleopatra]] e Egypto se converte in un provincia del Imperio roman. ==== Periodo Roman ==== {{AP|Periodo Roman de Egypto}} Iste periodo (30 a.Chr.-640 p.Chr.) comencia le 30 de julio del anno 30 a.Chr., [[Cesar Augusto|Octavio]] entrava in [[Alexandria]], liquidante definitivemente le independentia politic de [[Egypto (provincia romana)|Egypto]] e convertente lo in provincia [[Antique Roma|roman]]. Illo passava a su succesores le [[Imperio byzantin]] post que le Imperio roman esseva repartite le anno 395 in Occidente e Oriente, e remaneva in su manos usque al conquesta per le [[populo arabe]] del anno 640. Le ultime vestigios del traditional cultura del Antique Egypto fini definitivemente a comenciamentos del [[Seculo VI|6e seculo]], con le ultime sacerdotes de [[Isis]], qui officiava le templo del insula de [[Philae]], al proscriber se le culto al «deos pagan». == Geographia == Le geographia del Antique Egypto, tanto in su aspecto climatic como geopolitic, esseva multo simile a celle del Egypto moderne. Le territorio se organisava circum un stricte frangia fertile a ambe lateres del [[Nilo]] —includente le delta e alcun oasis disperse— durante que le resto del pais esseva coperite per vaste desertos: le libyc a occidente, le arabic a oriente e le peninsula del Sinai a nord-oriente. Iste configuration natural ha profundemente formate le civilisation egyptie, attrahente colonias preter le valle del fluvio durante que le terras adjacente remaneva inhabitabile. [[File:Ancient Egypt map-fr.svg|thumb|180px|Locos principal de Egypto antique.]] === Climate e dynamica fluvial === Egypto habeva un climate predominantemente desertic e calide. Le zonas apte pro agricultura esseva extrememente limitate, concentrate in le fertile banda del Nilo e in alcun oasis. In le antiquitate, le phenomeno de desertification progredeva lentemente, con areas como le plateau de Giza devenite desertic malgrado haber essite savanna. Le crescentia annual del Nilo esseva fundamental pro le agricultura: su inundationes depositava limo nigre que fertilisava le solo, e su variationes poteva significar tanto prosperitate como disastro pro le population. === Frontieras natural e extension territorial === Le frontieras traditional del Antique Egypto coincideva in grande mesura con los del Egypto moderne: al nord, le Mar Mediterranee; al sud, le prime cataracta del [[Nilo]]; al west, le deserto libyc; al est, le Mar Rubie e le [[Deserto del Sinai|deserto del Sinai]]. Ben que iste formationes marcava le limites del pais, le influentia egyptie se extendite occasionalmente ultra illos —al sud usque a Nubia, e verso Asia Minor e le region del [[Euphrate]] al nord e est—, ma iste expansion era sovente temporari. === Organisation administrative: le nomos === Le Antique Egypto esseva dividite in unitates administrative appellate nomos (territorios), dirigite per un nomarcha in nomine del pharaon. Iste divisiones habeva un rolo purmente administrative in periodos de forte centralisation, ma in epochas de debilitate del poter pharaonic —como durante le periodos intermedie— illos ganiava autonomia e poteva mesmo functionar como principatos independente. <center> <gallery> File:Lower Egypt Nomes 01.png|thumb|Nomos in Basse Egypto. File:UpperEgyptNomes.png|thumb|Nomos in Alte Egypto. </gallery> </center> === Regiones geographic principal === Le geographia egyptie se subdivideva in plure regiones major: le Basse Egypto (le delta) al nord, le Medio Egypto (circa Asyut), le Alte Egypto (le valle verso le sud), e Nubia, situate al sud del curso del Nilo. Le Basse Egypto esseva plus humide e de basse altitude, durante que le Alte Egypto, plus estrete e elevate, concentrava le major parte del civilisation. Nubia, ben que geographicamente externe al nucleo egyptie, manteneva relationes commercial e militar importante con le valle del Nilo. == Governamento == === Organisation politic === {{AP|Stato pharaonic}} [[File:Pharaoh with double crown.svg|197px|thumb|Le pharaon es frequentemente representate con le symbolos del poter regal.]] Le Egypto antique es un monarchia [[Theocratia|theocratic]]. Ben plus que un rege, le [[pharaon]] es simultaneemente le administrator principal, le chef del armeas, le prime magistrato e le [[Clero del Egypto antique|prestre supreme de Egypto]]. In effecto, [[Pharaon]] habeva un mission a complir: mitter in opera le regula de [[Maat]] sur Terra, es dicer, assecurar le harmonia inter le homines e le celo, esser garante del moral de su populo, contribuente assi a assecurar su eternitate. Pro exercer su controlo sur le terras e le ressources, le pharaon se appoia sur un administration composite de functionarios qui gere su affaires quotidianmente. Iste administration es dirigite per su homine de confidentia, le [[Vizir in le Egypto antique|vesir]], qui age como representante del rege e coordina le agrimensura del terras, le tresor, le projectos de construction, le systema juridic e le archivos<ref name="Manuelian358">{{harvsp|Der Manuelian|1998|p=358}}</ref>. Le territorio egyptie es dividite in quaranta-duo regiones administrative, appellate [[Nomo (Egypto antique)|nomos]], que es cata un regite per un [[nomarcha]], responsabile ante le vesir de su competentia. Le templos constitue le spina dorsal del economia egyptie. Assi, le templos es non solmente locos de culto sed illos es equalmente responsabile del collecta e del immagazinage del ricchessas del nation in un systema administrate de granarios e de tresorerias que redistribue le cereales e le benes{{sfn|Der Manuelian|1998|p=363}}. === Systema judiciari === [[File:Louvre-antiquites-egyptiennes-p1020372 Cropped and bg reduced.png|thumb|Le [[Scriba in le Egypto antique|scribas]] ha le carga de consignar le taxas e tote le documentos administrative.]] Al culmine del systema judiciari egyptie se trova officialmente le pharaon qui es cargate de promulgar le leges, de render justitia e de mantener le ordine public, un concepto que le antique egyptios denomina [[Maat]]<ref name="Manuelian358"/>. Ben que necun [[Lista de codices juridic|codice juridic]] ha supervivite, le documentos judiciari del epocha monstra que le lege egyptie es fundate sur le bon senso inter le ben e le mal que se basa ante toto sur le resolution de conflictos e sur le conclusion de accordos plus tosto que sur un insimul complexe de leges<ref name=UCJohnson/>. Consilios de ancianos, cognoscite sub le nomine de [[Kenbet]] in le Nove Imperio, es cargate de judicar localmente le affaires judiciari implicante parve creditos e conflictos minor<ref name="Manuelian358"/>. Le casos le plus grave implicante homicidios, importante operationes immobiliari e [[Pillage de tumbas egyptie|pillage de tumbas]] es inviate al ''Grande Kenbet'', presidite per le vesir o le pharaon. Le demandatores e le defendentes se representa se ipse e jura haber dicite tote le veritate. In certe casos, le Stato assume simultaneemente le rolo de procurator e de judice. Il non es alora rar que le accusato sia fustigate pro obtener confessiones e le nomines del conspiratores. Nonobstante, que le accusationes sia grave o non, le scribas judiciari prende nota per scripto del planca, del testimonios e del verdicto del caso pro referentia futur{{sfn|Oakes|2003|p=472}}. Secundo le gravitate del actos incriminate, le sententias pro le crimines minor varia de un simple multa al mutilation del facie, passante per colpos o le exilio. Le criminales le plus periculose tal como le homicidas o le piliatores de tumbas es condemnate al morte, sia per decapitation, per submersion o per impalamento. In le casos multo grave, le sanction poteva mesmo esser extendite al familia del criminal<ref name="Manuelian358"/>. A partir del Nove Imperio, le oraculos joca un rolo major in le systema judiciari rendente justitia in le affaires civil e penal. Le procedura consiste in demandar al deo un « si » o un « no » a un question concernente le benfundato de un caso. Con le supporto de un certe numero de prestres, le deo rende su judicamento seligente le un o le altere del responsas, inclinante se in avante o in retro o punctante un del responsas scripte sur un folio de [[Papyro (papiro)|papyro]] o un [[ostracon]]<ref>{{Ouvrage|langue=ia|auteur1=A. G. McDowell|titre=Village life in ancient Egypt|sous-titre=laundry lists and love songs|lieu=Oxford|éditeur=[[Oxford University Press]]|année=1999|pages totales=279|passage=168|isbn=0-19-814998-0}}</ref>. === Le armea === {{Vide anque|Armea egyptie}} Durante le Vetule Regno non habeva necessitate de un armea permanente. Quando on habeva besonio de affrontar un incursion beduin o le necessitate de un predonage, on organisava un levata; juvenes esseva dunque recrutate qui, un vice terminate le guerra, retornava a lor travalio habitual. Multo plus commun esseva totevia le recrutamento de mercenarios, in particular libyos e nubianos. Iste ultimes esseva multo appreciate como archeros. Le armea assumeva un rolo importante a partir del Medio Regno, arrivante a su culmine in le Nove Regno, periodo de grande expeditiones militar. Le armea egyptie esseva perfectemente organisate, e al guida del truppas stava sempre le pharaon, sur qui recadeva le commando absolute. Malgrado iste concentration de poter, ille, como occurreva con su poter religiose, delegava su functiones al generales. Il ha totevia multe pharaones, prime inter omnes Ramses II, qui accompaniava le truppas in battalia e frequentemente combatteva a lor latere. Le truppas esseva composte de corpores de archeros, de infanteria e de cavalleria, o pro dicer melior "carriera", iste ultime reservate principalmente al aristocraticos. Multo frequentemente in le armeas egyptie le truppa sur le carros esseva le plus numerose. Illos esseva carros legier, differente (per exemplo) de illos hittita, e veloce. Illos esseva frequentemente usate como truppa de ruptura in le armeas egyptie. Sur le carro habeva un archero sed supertoto un soldato armate de un longe lancea de guerra. Del carros egyptie on pote dicer que illos constitueva le "cavalleria legier" del armea, precisemente proque illos esseva veloce e versatile. Le egyptios habeva cognoscite le carro de guerra per le populo invasor Hyksos. == Economia == === Agricultura === Le economia del antique Egypto esseva fundamentalmente basate super le agricultura e le elevamento de animales. Le vita dependeva del cultivation de terras inundate annualmente per le [[Fluvio Nilo|Fluvio Nilo]].<ref>{{Cita libro|título=Egipto : El mundo de los faraones|url=[https://www.worldcat.org/oclc/636855248|editorial=Konemann|fecha=1997|fechaacceso=2022-05-24|isbn=3-89508-898-6|oclc=636855248|nombre=Regine|apellidos=Schulz|nombre2=Matthias|apellidos2=Seidel}}](https://www.worldcat.org/oclc/636855248|editorial=Konemann|fecha=1997|fechaacceso=2022-05-24|isbn=3-89508-898-6|oclc=636855248|nombre=Regine|apellidos=Schulz|nombre2=Matthias|apellidos2=Seidel}})</ref> Le egyptios developpava un extense systema de dicas, stagnos, e canales de irrigation que se extendeva a transverso del terra agricola. Preter ripas del fluvio, le paisanos cultivava varie typos de cereales. Le grano recoltate esseva immagazinate in granarios e postea usate pro producer pan e bira. Le principal culturas esseva frumento, hordeo, e lino. Le agricultura esseva structurate circa le cyclo annual del Nilo. Quatro phases descriptive esseva traditionalmente identificate: “perla blanc” (quando le Nilo ascendeva e inundava, apportante limo fertile), “perla nigre” (quando le aquas se retirava, lassante ric limo nigre), “esmeraldo verde” (quando le culturas germinava), e “auro rubie” (quando le campos maturava). Plus formalmente, le anno esseva dividite in tres saisons: ''Akhet'', ''Peret'', e ''Shemu''. ''Akhet'', le saison del inundation (junio a septembre), lassava un strato de limo ric in minerales sur le campos, renovante le fertilitate del solo. Durante ''Peret'' (octobre a februario), le saison del semination, le fermeros attendeva que le aquas se exhaurirea ante de ara e seminar le solo inricchite. Le irrigation esseva mantenite per canales e dicas. Finalmente, ''Shemu'' (martio a maio) esseva le saison del recolta, quando le culturas esseva colligite usante falces de ligno. In plus de cereales, le jardines egyptie produceva pisos, lenticulas, cibollas, porros, cucumeres, e lactuca, assi como uvas, dactylos, ficos, e granatas. Le bestial elevate pro carne includeva porcos, bovinos, oves, capras, aucas, e anates. Le egyptios produceva plus alimentos de lo que illes consumeva e se dedicava al excambio de benes excedentari. Le importationes ab territorios estranier includeva incenso, argento, e fin ligno de cedro. Multe commercio egyptie esseva realisate per barca al longo del Nilo e a transverso del Mediterraneo. Durante le major parte de su historia de tres millennios, le antique Egypto esseva considerate inter le regiones le plus ric del mundo antique. === Commercio === Le activitate commercial in le antique Egypto se extendeva ultra le excambio de productos agricola e materias prime. Expeditiones esseva organisate pro obtener benes de luxo e joieles pro le tresor regal del pharaones, e il ha anque evidentia de traffico de sclavos e mesmo le vendita de positiones administrative o de servicio in le templos. Un classe de agentes commercial cognoscite como ''shutiu'' realisava activitates de emption e vendita pro conto del major institutiones pharaonic tal como templos, le palatio regal, e le proprietates del corona. Illes poteva anque vender sclavos a individuos private o realisar transactiones commercial independente pro profito personal. Discoperitas archeologic in le antique citate de Balat, situate in le Oase de Dakhla, ha revelate quasi 200 tablettas de argilla e numerose inscriptiones. Iste trovatas indica que durante le fin del tertie millennio a.Chr., Balat serviva como un base de operationes e puncto de providimento pro expeditiones inviate per le pharaones a in Africa central. Iste expeditiones, a vices comprendente circa 400 homines, cercava pigmentos preciose que esseva transportate per caravana al Valle del Nilo. Le ruta commercial esseva marcate per depositos de vasos placiate a intervallos de approximatemente 30 kilometros a transverso del deserto, extendente se usque al plateau de [[Gilf Kebir|Gilf Kebir]] in le sud-west de Egypto.<ref name=":0" /> Investigatores suggere que le ruta pote haber attingite usque al region del [[Laco Chad|Laco Chad]].<ref>{{cita libro |apellido=Moreno García |nombre=Juan Carlos |capítulo=Los vendedores en el Antiguo Egipto |título=Los vendedores y las civilizaciones |editor=Felip Masó Ferrer |año=2007 |editorial=Würth España, S.A. |isbn=84-611-6707-4 |páginas=11-36}}</ref> === Administration e taxation === Pro scopos administrative, Egypto esseva dividite in unitates territorial cognoscite como ''sepats'' (nominate ''nomos'' in greco). Iste division data del periodo predynastic (ante 3100 a.Chr.), quando le nomos functionava como citate-statos autonome, e illo durava plus de tres millennios. Finalmente, le pais comprendeva 42 nomos: 20 in le Basse Egypto e 22 in le Alte Egypto. Cata nomo esseva governate per un nomarcha qui exercitava autoritate regional. Le governamento imponeva varie impostos, que esseva pagate in natura—per medio de labor o benes—post que le moneta non existeva in periodos anterior. Le vesir (''tyaty'') esseva responsabile de supervisar le systema fiscal pro conto del pharaon. Su officiales manteneva registros del reservas immagazinate e del rendimentos projectate. Le impostos esseva evalutate secundo le occupation e le productivitate: le paisanos (o plus tarde le proprietarios de terras) pagava in productos agricola; le artisanos contribueva con parte de lor benes manufacturate; le piscatores e chassatores pagava con lor capturas. Le stato exigeva anque labor de [[corvée]] del familias durante plure septimanas cata anno. Le individuos participava in operas public tal como excavation o mundation de canales, construction de templos e tumbas, e, quando necessari, expeditiones minor (a minus que prisioneros de guerra esseva disponibile pro tal cargas). Familias plus ric poteva ingagiar substitutos pro complir iste obligationes. In general, le economia del antique Egypto esseva strictemente integrate con su institutiones administrative e religiose, formante un systema centralmente organisate in le qual le agricultura, le taxation, le labor, e le commercio esseva pilares interdependente del poter e prosperitate del stato. == Societate == [[File:Figurenpaar Ägypten Museum Rietberg RAG 1.jpg|thumb|Un copula egyptie sedite]] Le societate presentava un structura fortemente [[hierarchia|hierarchisate]].{{sfn|name=Go53|Gomes|2010|p=53}}{{sfn|name=Co31|Cotrim|1999|p=31-32}} Illo esseva [[patriarchato|patriarchal]], con le homine administrante le domo, con participation del femina, e decidente le heredes per medio de su testamento. Le ancianos esseva consultate e honorate post le morte.{{sfn|name=Be19|Beting|2009|p=19}} Le maritage in le mundo egyptie esseva [[monogamia|monogame]] (ben que il ha casos de [[bigamia]] e [[poligamia]] in le corte pharaonic) e non esseva sanctionate per le religion. Non existeva un ceremonia de maritage, ni un registro de illo. Apparentemente il bastava que un copula affirmava que illes voleva cohabitar pro que le union esseva acceptate. Le homines se maritava inter le dece-sex e le dece-octo annos e le feminas circa le dece-duo o dece-quatro annos. Proque le feminas esseva le transmissores del sanguine regal, como forma de legitimation del poter, il habeva maritages inter fratres. Tamben il habeva maritages inter pharaones e un de lor filias.{{sfn|name=Be24|Besozzi|2005|p=24}} Le homines con un position economic plus elevate poteva haber, ultra le sposa legitime (''nebet-per'', "le seniora del domo"), varie [[concubina]]s, lo que esseva vidite como un signo de ricchessa. Tamen, le feminas qui habeva plus de un homine esseva occidite.{{sfn|Gomes|2010|p=55}} Le [[prostitution]] esseva un practica moralmente condemnate, sed illo esseva practicate sur le ripas del Nilo. Esseva registrate in [[papyro]]s e [[ostracon]]s le practica de favores sexual in excambio de moneta, assi como mention de relationes sexual collective, lo que duce a considerar le possibilitate del existentia de [[prostibulo]]s. In Egypto non habeva prostitution sacrate, essente le relation divinitate-sacerdotissa mermente symbolic.<ref name=Be24/> Le antique egyptios videva homines e feminas, includente le personas de tote le classes social, excepte le sclavos, como essentialmente equal ante le lege, e mesmo le plus humile paisano habeva le derecto de petition al [[Tjati|vesir]] e su corte pro reparation. Tanto homines quanto feminas habeva le derecto de posseder e vender immobiles, facer contractos, maritar se e [[divortio|divortiar se]], reciper hereditage e haber litigios in tribunal. Le cupulas poteva posseder benes in commun e proteger se con contractos de [[maritage]] in caso de divortio, que stipulava le obligationes financiari del marito verso le sposa e le infantes al fin del maritage. Le feminas habeva un grande gamma de electiones personal e opportunitates de realisation. Illas poteva esser del regalitate, travaliar in le palatio como nutrices, concubinas o [[escantion|escantiones]] (servitores de [[vino]] del pharaon) e, in le templos, ab cantatrices a sacerdotessas.{{sfn|name=Be23|Beting|2009|p=23}} Alteres exerceva poteres divin como [[Sposas divin de Amon|sposas de Amon]]. Malgrado iste libertates, le feminas frequentemente non participava in rolos official del administration, serviente solmente in rolos secundari, e non esseva tan susceptibile de esser educate como le homines.<ref name=Jo2004/> Quando le marito moriva, le feminas assumeva le direction de familia e, in le caso del pharaones, le Stato. Feminas como [[Hatshepsut]] e [[Cleopatra]] arrivava a devedir pharaones. Le feminas poteva reciper hereditage paterne. Normalmente, le filio le plus vetere assumeva le throno pharaonic post le morte de su patre, tamen, quando il habeva solmente filias como successores al throno, le plus vetere debeva maritar se pro que su marito assumeva le throno.<ref name=Be23/> [[File:CopulatingCouple-PtolemaicPeriod BrooklynMuseum.png|thumb|vertical|Arte erotic]] {{Citation2|bq=s| 1=Sia como illo vult, […] le femina esseva ''[[sui juris]]'', potente disponer liberemente de su benes, intamar processos in le justitia, prender le initiativa del divortio tanto quanto le homine, ducer un rolo active in diverse activitates productive, de servicios e eventualmente de gestion, in fin ir e venir con ample libertate. Il habeva, sin dubita, certe limitationes. Assi, per exemplo, si […] nos trova feminas qui exerce functiones administrative o sacerdotal del quales depende benes e personas pertinente al palatio e al templos, isto diminue multo in le periodos posterior. Mesmo pro le Imperio Ancian, le presentia de feminas in ille functiones sempre esseva quantitativemente multo inferior a illo del homines. In altere parolas, le direction del vita public sempre esseva massivemente in manos masculin; e tal tendentia se reinfortiava con le tempore. In le vita private, tamen, in terminos general, se manteneva le ample derectos del femina: equal participation in le hereditage paterne e materne, controlo sur su benes personal (mesmo quando gerite per le marito, situation satis currente), etc. Il es certe, nonobstante, que le femina esseva considerate como habente un vocation essentialmente domestic […] ligate sia al administration del domo […], sia al realisation de cargas in su ambito: fabrication de pan e cerevisia, manufactura de filos e texitos. […] Con major frequentia, esseva le homine qui interveniva in transactiones e, in general, in le gestion del patrimonio familiar, ben que le intervention directe del femina esseva considerate como alique normal in multe casos, per exemplo, al esser absente le marito, o in su incapacitate, o ancora durante le viduitate, essente le filios minor.| 2=Cardoso, Ciro Flamarion. ''Algumas visões da mulher na literatura do Egito faraônico'' ({{AC|II milênio|n}}). Citado em: ''História''. São Paulo: UNESP, 1993, v. 12. p. 103-5.<ref name=Pa71/>}} === Education === [[File:The seated scribe.jpg|thumb|vertical|Statua de un [[scriba]] sedite (IV dynastia, {{Circa|{{formatnum:2620}}-{{AC|2500|n}})|nl}}]] Le infantes (pueros e puellas) initiava lor education basic in le sino familiar; le pueros apprendeva de lor patres principios ethic, visiones del vita, conducta social, ritos popular, etc; le purass apprendeva de lor matres economia domestic, culinaria, preparation e confection de vestimentos; le purass ric poteva apprender a sonar instrumentos, cantar, dansar assi como a leger, scriber e travaliar con operationes arithmetic.{{sfn|name=ROM2018|ROM|2018}} In le processo educational del classes plus opulente on utilisava le si-nominate "Libros de Instruction", que contineva regulas pro viver ordinatemente in societate assi como elementos moral tal como justitia, sapientia, obedientia, bonitate e moderation.{{sfn|name=Al2017|Alchin|2017}} In le Antique Egypto il habeva pauc scholas functionante exclusivemente pro le education de homines del regalitate, del nobilitate o de illes qui aspirava a devenir scribas, sacerdotes, artistas, sculptores o designatores. Initiante lor studios inter le cinque e septe annos, le pueros apprendeva [[lectura]] e [[scriptura]], [[historia]] e [[geographia]], [[scientia]], [[medicina]] e [[astronomia]], [[arithmetica]] e [[geometria]] e [[musica]]. Illos esseva institutiones con disciplina multo rigorose, ubi le pueros qui se comportava mal o non prestava attention esseva fustigate.<ref name=ROM2018/><ref name=Al2017/> Differente del juvenes del classes opulente qui ibat al schola, le juvene filios de paisanos, piscatores e artisanos apprendeva ab un etate tener le officios de lor patres pro que assi illes poteva succeder los.{{sfn|Parsons|2017b}} === Hierarchia social === [[File:Egypt Queen Pharaoh Hatshepsut statue.jpg|thumb|vertical|Le [[pharaon]] exprimeva le proprie vita de Egypto e esseva le culmine del hierarchia. In le foto statua de [[Hatshepsut]], in le [[Museo Egyptie (Cairo)|Museo Egyptie]] de [[Cairo]]]] Al culmine del hierarchia social esseva le [[pharaon]], qui possedeva poteres absolute, prendente decisiones militar, religiose, economic e judicial,{{sfn|name=Bra103|Braick|2006|p=103}} ultra esser le proprietario nominal de tote le terras.<ref name=Go53/>{{sfn|name=Be22|Besozzi|2005|p=22}} In le periodos de inundation le pharaon ordinava que le population exerceva altere functiones como, per exemplo, le construction de obras public.{{sfn|Shaw|1995|p=141}} Durante que vive, le pharaon esseva considerate como un personification del deo [[Horus]], durante que su antecessor defuncte esseva associate a [[Osiris]], patre de Horus, habeva o non relation de consanguinitate inter le soveranos. A partir del V dynastia egyptie le reges se presenta tamben como filios de [[Ra]], le deo solar.{{sfn|name=Pe28|Pedro|2005|p=28}} Le pharaones possedeva multe feminas e filios. Su femina principal, denominate ''hemet nesut'', "sposa del rege", poteva esser su soror o un de su filias. Le pharaones possedeva diverse insignias: le ''pschent'' (le union del coronas del [[Alte Egypto|Alte]] e [[Basse Egypto]]), le [[sceptro]]s ''crossa'' e [[flagello]], le ''nemes'' (ornamento pro le capite decorate con un colubra e un vulture que symbolisava, respectivemente, le Basse e Alte Egypto) e le barba posticie. Illo poteva esser symbolicamente traducite como [[sphinge]], e esseva associate a animales como le panthera, le leon e le bove. Le parola pharaon, veniente del egyptie ''per aâ'', significa "Casa Grande". Illo deveniva le nomine official del chefs de Egypto solmente durante le XVIII dynastia egyptie, proque usque tunc habitualmente le lideres se refereva a se mesme como ''nesu'' (rege) o ''neb'' (senior). A partir del V dynastia egyptie le [[titulatura regal egyptie|titulatura]] del reges includeva cinque nomines regal: nomine de [[Horus]], nomine del Duo Mestressas, nomine de Horus de Auro, prenomine e nomine.<ref name=Be22/> Infra le pharaon e su familia in le pyramide social se trovava le gruppo denominate como "[[classe social|classe]] del faldetta blanc" (o classe del dominantes), in referentia al vestimento de lino decorate que illes portava.{{sfn|Billard|1978|p=109}} Primarimente veniva le nomarchas e vesires. Le nomarchas administrava le provincias imperial durante que le vesires controlava le collecta de impostos, fiscalisava le obras public, le granarios regal, participava in le alte tribunal de justitia e dirigeva le policia e le truppas. Infra istes esseva le sacerdotes qui administrava le templos, cultos e le festas religiose, esseva consilieros del pharaones e usufrueva de terras, exemption de impostos e prestigio. Multo importante pro le machina bureaucratic del governamento, le [[scriba]]s colligeva impostos, organisava le leges e le scriptura, determinava le valor del terras, copiava poemas, hymnos e historias, scribeva litteras, realisava [[censo demographic|censos populational]] e calculava le stock de alimentos, production agricola, area de terras arabile, activitates commercial, de soldatos, necessitates del palatio, etc. A partir del Imperio Nove surge un nove classe, le grande commerciantes, qui monopolisava le commercio exterior.<ref name=Go53/><ref name=Be22/> [[File:Slavebeating.jpg|thumb|left|Fustigation de un sclavo]] Infra le classes dominante se situava le classes dominate. Primarimente veniva le soldatos qui recipeva productos pro servicios prestate e prendeva predas de [[saccheo]], sed qui nunquam ascendeva a alte postos in le exercito. Infra istes veniva le [[artisano]]s ([[textura|textores]], pictores, barbitonsores, cocos, barcheros, ceramistas, sculptores, joieleros, [[ferrero]]s, etc.), qui travalia specialmente pro le pharaones, pro le nobilitate e pro le templos e pro le parve commerciantes qui vendeva lor productos in le mercatos del citates. Le paisanos (o ''fellahs'') formava le major parte del population e esseva agricultores, elevatores de boves e piscatores. Mesmo essente illes le productores, le productos agricola esseva proprietate directe del Stato, del templos o del familia nobile qui possedeva le terra.{{sfn|Manuelian|1998|p=383}} Le paisanos tamben esseva subjecte a un imposto sur le travalio e esseva obligate a travaliar in le construction de ovras public e mundation de canales in un systema simile al [[corvea]] [[Etate Media|medieval]] in Europa.{{sfn|James|2005|p=136}} Tamben illes esseva obligate a travaliar in le transportos e a vices in le exercito. Infra le paisanos veniva le base del pyramide, le [[sclavo]]s (''hemu'' e/o ''baku''{{sfn|name=Be54|Beting|2009|p=54}}). Captivos o condamnatos del justitia, illes travaliava in activitates domestic, public o religiose.{{sfn|Santiago|2006|p=96}} Illes frueva de derectos civil e apprendeva le scriptura.<ref name=Go53/><ref name=Co31/> === Vita quotidian === [[File:Lawrence Alma-Tadema Egyptian Chess Players.jpg|thumb|left|[[Nobilitate|Nobiles]] jocante un forma primitive de [[schacos]], secundo le conception artistic de [[Sir]] [[Lawrence Alma-Tadema]], (1879)]] [[File:Female topless egyption dancer on ancient ostrakon.jpg|thumb|left|Dansatrice]] [[File:Maler der Grabkammer der Nefertari 003.jpg|thumb|sinistra|'Nefertari jocante Senet', pictura del tumba del Regina [[Nefertari]] de Egypto {{-nwrap||1295|1255}}]] [[File:LowClassAncientEgyptianStatuettes.png|thumb|left|Occupationes del classes inferior]] Le majoritate del antique egyptios esseva fermeros ligate al terra. Lor habitationes esseva restringite al membros del familia immediate, e esseva construite de briccas de fango designate pro remaner fresc in le calor del die. Cata domo habeva un cocina con un tecto aperte, que contineva un mola pro moler grano e un parve furno pro panificar.{{sfnp|Manuelian|1998|p=401}} Le ceramica serviva como utensiles domestic pro le immagazinage, preparation, transporto, e consumption de alimentos, bibitas, e materias prime. Le muros esseva pingite in blanc e poteva esser coperite con tapisseria de lino tincte. Le solos esseva coperite con mattas de canna, durante que scannos de ligno, lectos elevate del terra e tabulas individual componeva le mobilario.{{sfnp|Manuelian|1998|p=403}} [[File:Ägyptischer Maler um 1400 v. Chr. 001.jpg|thumb|Le egyptios celebrava festas e festivales, accompaniate per musica e dansa.]] Le antique egyptios accordava un grande valor al hygiene e al apparentia. Le majoritate se baniaba in le Nilo e usava un sapon pastose facite de grassia animal e creta. Le homines radeva lor corpores integre pro munditia; perfumos e unguentos aromatic coperiva mal odores e leniva le pelle.{{sfnp|Manuelian|1998|p=405}} Le vestimentos esseva facite de simple folios de lino blanchite, e tanto homines como feminas del classes superior portava perruccas, joieles, e cosmeticos. Le infantes iva sin vestimentos usque al maturitate, a circa 12 annos, e a iste etate le masculos esseva circumcidite e habeva lor capites rasate. Le matres esseva responsabile del cura del infantes, durante que le patre forniva le subsistentia del familia.{{sfnp|Manuelian|1998|pp=406–407}} Musica e dansa esseva divertimentos popular pro illes qui poteva permitter se los. Instrumentos antique includeva flautas e harpas, durante que instrumentos simile a trompettas, oboes, e fistulas se developpava plus tarde e deveniva popular. In le Nove Regno, le egyptios jocava campanas, cymbalos, tamburinos, tambures, e lutos e lyras importate de Asia.{{sfnp|Music in Ancient Egypt|2003}} Le sistro esseva un instrumento musical simile a un sonalia que esseva specialmente importante in ceremonias religiose. [[File:ThebesDeirMedinaLandscape.jpg|right|thumb|Ruinas de Deir el-Medina]] Le antique egyptios frueva de un varietate de activitates de otio, includente jocos e musica. Senet, un joco de tabuliero ubi le pecias se moveva secundo le hasardo, esseva particularmente popular depost le tempores le plus antique; un altere joco simile esseva mehen, que habeva un tabuliero de joco circular. "Canes e Chacalos", anque cognoscite como 58 foros, es un altere exemplo de jocos de tabuliero jocate in le Antique Egypto. Le prime joco complete de iste joco esseva discoperite in un tumba theban del pharaon egyptio Amenemhat IV que data del XIII Dynastia.{{sfnmp|1a1=Metcalfe|1y=2018|2a1=Seaburn|2y=2018}} Jongleria e jocos de balla esseva popular con le infantes, e le lucta es anque documentate in un tumba a Beni Hasan.{{sfnp|Manuelian|1998|p=126}} Le membros ric del antique societate egyptie frueva anque del chassa, pisca, e de viages in barca. Le excavation del village de laboratores de Deir el-Medina ha resultate in un del contos le plus completemente documentate del vita communitari in le mundo antique, que se extende per quasi quatro centos annos. Il non ha un sito comparabile in le qual le organisation, interactiones social, e conditiones de travalio e de vita de un communitate ha essite studiate in tal detalio.{{sfnp|Hayes|1973|p=380}} ===Lingua=== {{AP|Lingua egyptie}} ====Disveloppamento historic==== {{Hiero | ''r n kmt''<br /> 'Lingua egyptie' | <hiero>r:Z1 n km m t:O49</hiero> | align=right | era=egypt}} Le [[lingua egyptie]] es un lingua [[Linguas afro-asiatic|afro-asiatic]] del nord strictemente ligate al [[linguas berber]] e [[linguas semitic|semitic]].{{sfnp|Loprieno|1995b|p=2137}} Le lingua egyptie antique compartiva similmente ligamines linguistic con altere linguas afro-asiatic como le [[linguas chadic]] de Africa occidental e central, le linguas [[Linguas cushitic|cushitic]] de Africa del nord-est, e le [[linguas ethio-semitic]], que se trova in Ethiopia e Eritrea.<ref>{{cite book |last1=Morkot |first1=Robert |title=The Egyptians: an introduction |date=2005 |publisher=Routledge |location=New York |isbn=0-415-27104-5 |page=10}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Schuh |first1=Russell G. |title=The Use and Misuse of Language in the Study of African History |journal=Ufahamu: A Journal of African Studies |date=1997 |volume=25 |issue=1 |pages=36–81 |doi=10.5070/F7251016656 |url=https://escholarship.org/uc/item/0qt6q69k |language=en |issn=0041-5715|doi-access=free }}</ref> Multe academicos ha acceptate un origine de phylo linguistic african post que cinque del sex subfamilias afro-asiatic, incluse le lingua egyptie, es parlate in le continente african, e solmente un in Asia.<ref>{{cite journal |last1=Mc Call |first1=Daniel F. |title=The Afroasiatic Language Phylum: African in Origin, or Asian? |journal=Current Anthropology |date=1998 |volume=39 |issue=1 |pages=139–144 |doi=10.1086/204702 |jstor=10.1086/204702 |issn=0011-3204}}</ref> Illo ha le plus longe historia cognoscite de omne lingua, habente essite scribite ab {{circa|3200}}{{nbsp}}a.Chr. usque al Medievo e remanente como un lingua parlate pro plus tempore. Le phases del egyptio antique es le [[egyptio antique]], le [[egyptio medie]] (egyptio classic), le [[egyptio tardive]], le [[Demotico (egyptio)|demotico]] e le [[lingua copte|copto]].{{sfnp|Loprieno|2004|p=161}} Le scriptos egyptie non monstra differentias dialectal ante le copto, sed illo esseva probabilemente parlate in dialectos regional circa Memphis e plus tarde Thebas.{{sfnp|Loprieno|2004|p=162}} Le egyptio antique esseva un [[lingua synthetic]], sed illo deveniva plus [[Lingua analytic|analytic]] plus tarde. Le egyptio tardive disveloppava [[Articulo (grammatica)|articulos]] definite e indefinite prefixal, que reimplaciava le ancian [[suffixo]]s inflectional. Habeva un cambio del ancian [[ordine de parolas]] [[verbo–subjecto–objecto]] a [[subjecto–verbo–objecto]].{{sfnp|Loprieno|1995b|pp=2137–2138}} Le scripturas [[Hieroglypho egyptie|hieroglyphic]], [[hieratico]] e demotic egyptie esseva eventualmente reimplaciate per le [[alphabeto copte]], plus phonetic. Le copto es ancora usate in le liturgia del [[Ecclesia Orthodoxe Copte|Ecclesia Orthodoxe Egyptie]], e tracias de illo se trova in le [[arabe egyptie]] moderne.{{sfnp|Vittman|1991|pp=197–227}} ====Sonos e grammatica==== Le egyptio antique ha 25 consonantes simile a illos de altere linguas afro-asiatic. Istos include consonantes [[consonante pharyngee|pharyngee]] e [[consonante emphatic|emphatic]], occlusivas sonor e surde, [[consonante fricativa|fricativas]] surde e [[consonante affricata|affricatas]] sonor e surde. Illo ha tres vocales longe e tres curte, que se expandeva in le egyptio tardive a circa novem.{{sfnp|Loprieno|1995a|p=46}} Le parola de base in egyptio, simile al semitico e al berber, es un [[radice semitic|radice triliteral]] o biliteral de consonantes e semiconsonantes. Suffixos es addite pro formar parolas. Le conjugation verbal corresponde al [[persona (grammatica)|persona]]. Per exemplo, le skeleto triconsonantal '''S-Ḏ-M''' es le nucleo semantic del parola 'audir'; su conjugation de base es ''sḏm'', 'ille audi'. Si le subjecto es un substantivo, suffixos non es addite al verbo:{{sfnp|Loprieno|1995a|p=74}} ''sḏm ḥmt'', 'le femina audi'. Le adjectivos es derivate de substantivos per un processo que le egyptologos appella ''[[grammatica arabe|nisbation]]'' a causa de su similitude con le arabe.{{sfnp|Loprieno|2004|p=175}} Le ordine de parolas es {{smallcaps|predicato–subjecto}} in sententias verbal e adjectival, e {{smallcaps|subjecto–predicato}} in sententias nominal e adverbial.{{sfnp|Allen|2000|pp=67, 70, 109}} Le subjecto pote esser movite al initio del sententias si illo es longe e es sequite per un pronomine resumptive.{{sfnp|Loprieno|1995b|p=2147}} Verbos e substantivos es negate per le [[particula (grammatica)|particula]] ''n'', sed ''nn'' es usate pro sententias adverbial e adjectival. Le [[accento (linguistica)|accento]] cade sur le ultime o penultime syllaba, que pote esser aperte (CV) o claudite (CVC).{{sfnp|Loprieno|2004|p=173}} ====Scriptura==== [[File:Rosetta Stone BW.jpeg|thumb|Le [[Petra de Rosetta]] ({{circa|196}} a.Chr.) permitteva al linguistas comenciar le [[dechifrumento del scripturas egyptie antique|deciframento del scripturas egyptie antique]].{{sfnp|Allen|2000|p=13}}|280x280px]] Le [[Hieroglypho egyptie|scriptura hieroglyphic]] data de {{circa|3000}}{{nbsp}}a.Chr., e es componite de centenas de symbolos. Un hieroglypho pote representar un parola, un sono, o un determinativo silente; e le mesme symbolo pote servir a differente propositos in differente contextos. Le hieroglyphos esseva un scriptura formal, usate sur monumentos de petra e in tumbas, que poteva esser tan detaliate como obras de arte individual. In le scriptura quotidian, le scribas usava un forma cursive de scriptura, appellate [[hieratico]], que esseva plus rapide e facile. Ben que le hieroglyphos formal pote esser legite in filas o columnas in ambe directiones (ben que typicamente scribite de dextra a sinistra), le hieratico esseva sempre scribite de dextra a sinistra, usualmente in filas horizontal. Un nove forma de scriptura, le [[Demotico (egyptio)|demotico]], deveniva le stylo de scriptura prevalente, e es iste forma de scriptura—insimul con le hieroglyphos formal—que accompania le texto grec sur le Petra de Rosetta.{{sfnp|Loprieno|1995a|pp=10–26}} Circa le prime seculo p.Chr., le alphabeto copte comenciava a esser usate insimul con le scriptura demotic. Le copto es un [[alphabeto grec]] modificate con le addition de alcun signos demotic.{{sfnp|Allen|2000|p=7}} Ben que le hieroglyphos formal esseva usate in un rolo ceremonial usque al quarte seculo, verso le fin solmente un pauc de sacerdotes poteva ancora leger los. Quando le institutiones religiose traditional esseva dissolvite, le cognoscentia del scriptura hieroglyphic esseva in su major parte perdite. Tentativas de dechifrar los data del periodos byzantin{{sfnp|Loprieno|2004|p=166}} e islamic in Egypto,{{sfnp|El-Daly|2005|p=164}} sed solmente in le annos 1820, post le discoperta del Petra de Rosetta e annos de recerca per [[Thomas Young (scientifico)|Thomas Young]] e [[Jean-François Champollion]], esseva le hieroglyphos [[dechifrumento del scripturas egyptie antique|substantialmente dechifrate]].{{sfnp|Allen|2000|p=8}} ===Litteratura=== {{AP|Litteratura egyptie antique}} [[File:Minnakht 01.JPG|thumb|Hieroglyphos sur un stela in le [[Louvre]], {{circa|1321}} a.Chr.]] Le scriptura appareva prime in association con le regalitate sur etiquettas e marcas pro articulos trovate in tumbas regal. Illo esseva primarimente un occupation del scribas, qui laborava in le institution ''Per Ankh'' o le Domo del Vita. Iste ultime comprendeva officios, bibliothecas (appellate Domo de Libros), laboratorios e observatorios.{{sfnp|Strouhal|1989|p=235}} Alcun del pecias le plus cognoscite del litteratura egyptie antique, como le [[Textos del Pyramides]] e del [[Textos del Sarcophagos|Sarcophagos]], esseva scribite in egyptio classic, que continuava a esser le lingua de scriptura usque a circa 1300{{nbsp}}a.Chr. Le egyptio tardive esseva parlate ab le Nove Regno in avante e es representate in documentos administrative del [[Periodo ramesside|periodo ramesside]], poesia de amor e contos, assi como in textos demotic e copte. Durante iste periodo, le tradition de scriptura habeva evolvite in le autobiographia de tumba, como illos de [[Harkhuf]] e [[Weni le Elder|Weni]]. Le genero cognoscite como ''[[Sebayt]]'' ('instructiones') esseva disveloppate pro communicar inseniamentos e guidantia de nobiles famose; le [[Papyro de Ipuwer]], un poema de lamentationes que describe [[disastro natural|disastros natural]] e agitacion social, es un exemplo famose. Le ''[[Historia de Sinuhe]]'', scribite in [[egyptio medie]], poterea esser le classico del litteratura egyptie.{{sfnp|Lichtheim|1975|p=11}} Alsi scribite in iste tempore esseva le [[Papyro Westcar]], un insimul de historias contate a [[Khufu]] per su filios relative al meravillas peractivate per sacerdotes.{{sfnp|Lichtheim|1975|p=215}} Le [[Instruction de Amenemope]] es considerate un chef-d'œuvre del litteratura del Proxime Oriente.{{sfnp|Day|Gordon|Williamson|1995|p=23}} Verso le fin del Nove Regno, le [[egyptio tardive|lingua vernacular]] esseva plus frequentemente empleate pro scriber pecias popular como le [[Historia de Wenamun]] e le [[Instruction de Any]]. Le prime conta le historia de un nobile qui es robate sur su cammino pro emer cedro de Libano e de su lucta pro retornar a Egypto. Ab circa 700{{nbsp}}a.Chr., historias narrative e instructiones, como le popular Instructiones de Onchsheshonqy, assi como documentos personal e de commercio esseva scribite in le scriptura e phase [[Demotico (egyptio)|demotic]] del egyptio. Multe historias scribite in demotico durante le periodo [[Greco-roman]] esseva situate in eras historic previe, quando Egypto esseva un nation independente governate per grande pharaones como [[Ramesses II]].{{sfnp|Lichtheim|1980|p=159}} === Religion === {{AP|Religion del Antique Egypto}} [[File:The judgement of the dead in the presence of Osiris.jpg|thumb|upright=1.35|Le Libro del Mortos esseva un guida pro le viage del defuncto in le vita post le morte.]] [[File:La Tombe de Horemheb cropped.jpg|alt=Relievo pingite de un homine sedite con pelle verde e vestimentos stricte, un homine con le capite de un chacal, e un homine con le capite de un falcon|thumb|Le deos Osiris, Anubis, e Horus in le tumba de Horemheb (KV57) in le Valle del Reges]] Le religion del Antique Egypto esseva un systema complexe de credentias e practicas que impregnava tote le vita quotidian, politic e artistic del pais desde le epocha predynastic usque al arrivata del [[christianismo]] e del [[islam]]ismo durante le periodos grecoroman e arabe. Le governamento pharaonic se basava sur le derecto divin del rege, considerate como intermediario inter le deos e le humanitate. Le pantheon egyptie esseva populate per numerose deitates con poteres supernatural, invocate pro adjuta e protection. Tamen, le deos non esseva sempre vidite como totalmente benevolente; illos debeva esser placate per offrendas, preces e rituales. Le mythos e conceptiones religiose variava e evolveva con le tempore, e le sacerdotes non tentava unificar le differente traditiones in un systema unic e coerente.<ref>{{sfnp|James|2005|p=102}}</ref><ref>{{sfnp|Redford|2003|p=106}}</ref> Iste pluralitate de ideas esseva considerate como diverse facetas del realitate plus tosto que contradictiones. Le deos esseva adorate in templos administrate per sacerdotes in nomine del pharaon. Al centro del templo se trovava le statua sacrate del deo in un sanctuario. Le templos non esseva generalmente aperite al publico; solmente durante certe festas le statua esseva portate foras pro adoration popular.<ref>{{sfnp|James|2005|p=117}}</ref> Con le tempore, specialmente post le [[Imperio Nove]], le rolo spiritual exclusive del pharaon diminuiva, e le sacerdotes developpava systemas de oraculos pro communicar directemente le voluntate del deos al populo.<ref>{{sfnp|Shaw|2003|p=313}}</ref> Le egyptios credeva que le esser human esseva componite de plure elementos: le corpore physic e aspectos spiritual como le ''ka'' (fortia vital), le ''ba'' (personalitate o anima), le ''akh'' (spirito efficiente), le ''šwt'' (umbra) e le nomine.<ref>{{sfnp|Allen|2000|pp=79,94–95}}</ref> Le corde esseva considerate le sede del pensamento e del emotiones. Post le morte, le aspectos spiritual requireva le preservation del corpore o un substituto, como un statua, pro servir de habitation permanente. Le preparation pro le vita post le morte occupava un loco central in le religion egyptie. Textos como le ''[[Libro del Mortos]]'' contineva instructiones pro guidar le defuncto in le ultra-tumba. Durante le judicio final, le corde del defuncto esseva pesate contra le pluma del veritate. Si illo esseva trovate digne, le defuncto deveniva un del "mortos benedicte" e poteva viver como un ''akh'' in harmonia con le deos; si non, su corde esseva devorate per Ammit e ille esseva annihilate.<ref>{{sfnp|Wasserman|1994|pp=150–153}}</ref> Le construction de pyramides, hypogeos e tumbas ricmente decorate reflecte iste credentias. Le preservation del corpore per mumification e le deposition de alimentos, joieles e objectos personal in le tumba garantiva le continuation del existentia in le altere vita. Initialmente solmente le pharaones habeva le derecto al immortalitate, ma durante le [[Imperio Nove]] iste sperantia se extendeva a tote le population, secundo lor medios economic. Le religion influentiava profundemente le arte egyptie, caracterisate per ordine, symmetria e representationes de deos, pharaones e symbolos sacrate. Le contactos commercial con regiones como [[Nubia]], [[Punt]], le mundo egee e le [[Proxime Oriente]] contribuiva al diffusion de elementos cultural e religiose, ma le base del systema mythologic remaneva distinctemente african. ==Cultura== ===Cocina=== [[File:Maler der Grabkammer der Itet 002.jpg|thumb|Chassa de aves salvage e aration de un campo, tumba de Nefermaat e su sposa Itet (circa 2700 a.Chr.)]] Le cocina egyptie remaneva remarcabilemente stabile trans le tempore; de facto, le cocina del Egypto moderne conserva alcun similitudes frappante con le cocina del ancianos. Le dieta de base consisteva de pan e bira, supplementate con vegetales como cibollas e alio, e fructos como dactylos e ficus. Vino e carne esseva fruite per omnes in dies de festa, durante que le classes superior se lo permitteva de un maniera plus regular. Pisces, carne, e aves poteva esser salate o siccate, e poteva esser cocite in ragout o rostite sur un grillia.{{sfnp|Manuelian|1998|pp=399–400}} ===Architectura=== {{Main|Architectura del Egypto antique}} Le architectura del Antique Egypto include alcun del structuras le plus famose in le mundo: le Grande Pyramides de Giza e le templos a Thebas. Projectos de construction esseva organisate e financiate per le stato pro scopos religiose e commemorative, sed anque pro reinfortiar le vaste poter del pharaon. Le antique egyptios esseva constructores experte; usante solmente instrumentos simple sed efficace e instrumentos de observation, le architectos poteva construer grande structuras de petra con grande accuratessa e precision que es ancora invidiate hodie.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|pp=94–97}} Le habitationes domestic de egyptios de élite e ordinari esseva construite de materiales peribile como briccas de fango e ligno, e non ha supervivite. Le paisanos viveva in domos simple, durante que le palatios del élite e del pharaon esseva structuras plus elaborate. Alcun palatios supervivente del Nove Regno, como illos in Malkata e Amarna, monstra muros e solos ricamente decorate con scenas de personas, aves, stagnos de aqua, deitates e designos geometric.{{sfnp|Badawy|1968|p=50}} Structuras importante como templos e tumbas que esseva destinate a durar pro sempre esseva construite de petra in loco de briccas de fango. Le elementos architectural usate in le prime edificio de petra a grande scala del mundo, le complexo mortuari de Djoser, include supportos de columna e architrave in le motivo de papyro e loto. Le templos egyptian antique le plus antique preservate, como illos a Giza, consiste de salas singule e claudite con placas de tecto supportate per columnas. In le Nove Regno, le architectos addeva le pylon, le patio aperte, e le sala hypostyle claudite al fronte del sanctuario del templo, un stylo que esseva standard usque al periodo greco-roman.{{sfnp|Types of temples in ancient Egypt|2003}} Le architectura de tumba le plus antique e popular in le Regno Antique esseva le mastaba, un structura rectangular con tecto platte de bricca de fango o petra construite super un camera de sepultura subterranee. Le pyramide a scalones de Djoser es un serie de mastabas de petra accumulate le un super le altere. Pyramides esseva construite durante le Regnos Antique e Medie, sed le majoritate del governantes posterior los abandonava in favor de tumbas excavate in le roca minus conspicue.{{sfnp|Dodson|1991|p=23}} Le uso del forma de pyramide continuava in capellas de tumbas private del Nove Regno e in le pyramides nubian regal de Nubia.{{sfnp|Dodson|Ikram|2008|pages=218, 275–276}} <gallery mode="packed" class="center" heights="170"> File:Model of a Porch and Garden MET DP350593.jpg|Modello de un portico e jardin domestic, circa 1981–1975 a.Chr. File:The Temple of Dendur MET DT563.jpg|Le Templo de Dendur, completate verso 10 a.Chr., Metropolitan Museum of Art (New York City) File:Philae temple at night.jpg|Le Templo de Isis de Philae, ben preservate, es un exemplo de architectura egyptie e sculptura architectural. File:Lepsius-Projekt tw 1-2-108.jpg|Illustration de varie typos de capitales, per Karl Richard Lepsius </gallery> ===Arte=== {{Vide etiam|Arte del Egypto antique|Pictura del Egypto antique|Sculptura del Egypto antique}} [[File:Menna and Family Hunting in the Marshes, Tomb of Menna MET DT10878.jpg|thumb|Menna e su familia chassante in le paludes, Tumba de Menna, circa 1400 a.Chr.]] Le antique egyptios produceva arte pro servir scopos functional. Durante plus de 3500 annos, le artistas adhereva a formas artistic e iconographia que esseva developpate durante le Regno Antique, sequente un stricte insimul de principios que resisteva al influentia estranier e al cambio interne.{{sfnp|Robins|2008|p=29}} Iste standardes artistic—lineas simple, formas, e areas platte de color combinate con le characteristic projection platte de figuras sin indication de profunditate spatial—creava un senso de ordine e equilibrio intra un composition. Imagines e texto esseva intimemente intertexite sur muros de tumbas e templos, sarcophagos, stelas, e mesmo statuas. Le Paletta de Narmer, per exemplo, exhibi figuras que pote anque esser legite como hieroglyphos.{{sfnp|Robins|2008|p=21}} A causa del regulas rigide que governava su apparentia altemente stilisate e symbolic, le arte egyptie antique serviva su scopos politic e religiose con precision e claritate.{{sfnp|Robins|2008|p=12}} [[File:Calcite Basin Supporting a Boat with Shrine00 (6).jpg|thumb|Modellos de tumbas egyptie como benes funerari]] Artisanos egyptie antique usava petra como un medio pro sculper statuas e fin relievos, sed usava ligno como un substituto economic e facile a sculper. Pigmentos esseva obtenite de minerales como minerales de ferro (ocres rubie e jalne), minerales de cupro (blau e verde), fuligine o carbon de ligno (nigre), e petra calcari (blanc). Pigmentos poteva esser miscite con gumma arabic como un ligator e pressate in peciettas, que poteva esser humidificate con aqua quando necessari.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=105}} Le pharaones usava relievos pro registrar victorias in battalia, decretos regal, e scenas religiose. Citatanos commun habeva accesso a pecias de arte funerari, como statuas ushabti e libros del mortos, que illes credeva los protegerea in le vita de ultra-tumba.{{sfnp|James|2005|p=122}} Durante le Regno Medie, modellos de ligno o argilla que depingeva scenas del vita quotidian deveniva additiones popular al tumba. In un tentativa de duplicar le activitates del viventes in le vita post le morte, iste modellos monstra laboratores, domos, barcas, e even formationes militar que es representationes a scala del ideal vita post le morte.{{sfnp|Robins|2008|p=74}} Malgrado le homogeneitate del arte egyptian antique, le stylos de tempores e locos particular reflecteva a vices cambiante attitudes cultural o politic. Post le invasion del Hyksos in le Secunde Periodo Intermediari, frescos de stylo minoic esseva trovate in Avaris.{{sfnp|Shaw|2003|p=204}} Le exemplo le plus frappante de un cambio politicamente motivate in formas artistic veni del Periodo de Amarna, ubi figuras esseva radicalmente alterate pro conformar se al ideas religiose revolutionari de Akhenaten.{{sfnp|Robins|2008|p=149}} Iste stylo, cognoscite como arte de Amarna, esseva rapidemente abandonate post le morte de Akhenaten e reimplaciate per le formas traditional.{{sfnp|Robins|2008|p=158}} <gallery mode="packed" class="center" heights="170"> File:Kneeling portrait statue of Amenemhat holding a stele with an inscription 01.jpg|Statua stelophore de Amenemhat; circa 1500 a.Chr. File:Tomb of Nebamun.jpg|Fresco que depinge Nebamun chassante aves; circa 1350 a.Chr. File:Portrait head of pharaoh Hatshepsut or Thutmose III 01.jpg|Capite de portrait del pharaon Hatshepsut o Thutmose III; 1480–1425 a.Chr. File:Falcon Box with Wrapped Contents MET 12.182.5a b EGDP023129.jpg|Cassa de falcon con contento involvite; 332–30 a.Chr. </gallery> ===Costumes de sepultura=== [[File:Anubis attending the mummy of Sennedjem.jpg|thumb|Anubis, le deo associate con le mummification e le rituales de sepultura, curante un mummia]] Le antique egyptios manteneva un insimul elaborate de costumes de sepultura que illes credeva esseva necessari pro assecurar le immortalitate post le morte. Iste costumes implicava le preservation del corpore per mummification, le execution de ceremonias de sepultura, e le interramento con le corpore de benes que le defuncto usarea in le vita post le morte.{{sfnp|James|2005|p=122}} Ante le Regno Antique, corpores sepultate in fossas del deserto esseva naturalmente preservate per desiccation. Le conditiones aride e desertic esseva un beneficio durante tote le historia del Antique Egypto pro sepulturas del pauperes, qui non poteva permitter se le elaborate preparationes de sepultura disponibile pro le elite. Egyptios plus ric comenciava a sepultar lor mortos in tumbas de petra e usar mummification artificial, que implicava remover le organos interne, envolver le corpore in lino, e sepultar lo in un sarcophago de petra rectangular o un lecto de ligno. Comenciante in le Quarte Dynastia, alcun partes esseva preservate separatemente in vasos canopic.{{sfnp|Ikram|Dodson|1998|p=29}} [[File:Tutankhamun tomb photographs 4 326.jpg|thumb|upright|Un figura de ligno pingite trovate in le tumba regal de Tutankhamun]] Verso le Nove Regno, le antique egyptios habeva perfectionate le arte del mummification; le optime technica prendeva 70 dies e implicava remover le organos interne, remover le cerebro per le naso, e siccar le corpore in un mixtura de salas appellate natron. Le corpore esseva tunc involvite in lino con amuletos protective inserite inter le stratos e placiate in un sarcophago anthropoide decorate. Mummias del Periodo Tardive esseva anque placiate in cassas de mummias de cartonnage pingite. Le practicas de preservation real declinava durante le eras ptolemaic e roman, durante que un major emphase esseva placiate sur le apparentia exterior del mummia, que esseva decorate.{{sfnp|Ikram|Dodson|1998|pp=40, 51, 138}} Egyptios ric esseva sepultate con plus grande quantitates de articulos de luxo, sed tote le sepulturas, independentemente del stato social, includeva benes pro le defuncto. Textos funerari esseva frequentemente includite in le tumba, e, comenciante in le Nove Regno, anque statuas ushabti que on credeva executarea labores manual pro illes in le vita post le morte.{{sfnp|Shabtis|2001}} Rituales in le quales le defuncto esseva magicamente re-animate accompaniava le sepulturas. Post le sepultura, on expectava que le parentes vivente apportarea occasionalmente mangiar al tumba e recitarea preces in nomine del defuncto.{{sfnp|James|2005|p=124}} ==Technologia, medicina e mathematica== ===Technologia=== [[File:Egyptian glass jar.jpg|thumb|right|Le fabrication de vitro esseva un arte multo disveloppate.]] In technologia, medicina, e mathematica, le Antique Egypto attingeva un nivello relativemente alte de productivitate e sophistication. Le [[empirismo]] traditional, como evidenciate per le papyros de [[Edwin Smith Papyrus|Edwin Smith]] e de [[Ebers Papyrus|Ebers]] ({{circa|1600 a.Chr.}}), es primarimente accreditate al Egypto. Le egyptios creava lor proprie alphabeto e [[decimal|systema decimal]]. ===Faience e vitro=== Mesme ante le Regno Antique, le antique egyptios habeva disveloppate un material vitrose cognoscite como [[faience]], le qual illes tractava como un typo de petra semipreciose artificial. Le faience es un ceramica non argillose facite de [[Silicon dioxide|silica]], parve quantitates de [[Calcium oxide|calce]] e [[Sodium oxide|soda]], e un colorante, typicamente cupro.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=177}} Le material esseva usate pro facer granos de collar, tegulas, figurines, e parve mercantias. Plure methodos pote esser usate pro crear faience, sed typicamente le production involveva le application del materiales pulverisate in forma de un pasta super un nucleo de argilla, le qual esseva postea cocite. Per un technica connexe, le antique egyptios produceva un pigmento cognoscite como [[Egyptian blue|blau egyptie]], anque appellate frita blau, le qual es producite per fusion (o [[sintering|sinterisation]]) de silica, cupro, calce, e un alkali tal como natron. Le producto pote esser molite e usate como un pigmento.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=109}} Le antique egyptios poteva fabricar un grande varietate de objectos de vitro con grande habilitate, sed il non es clar si illes disveloppava le processo independentemente.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=195}} Il es anque incerte si illes faceva lor proprie vitro brute o simplemente importava lingotes pre-fabricate, le quales illes fundeva e finiva. Tamen, illes habeva expertisa technic in le confection de objectos, assi como in le addition de [[Micromineral|elementos de tracia]] pro controlar le color del vitro finite. Un gamma de colores poteva esser producite, incluse jalne, rubie, verde, blau, purpura, e blanc, e le vitro poteva esser facite o transparente o opaque.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=215}} ===Medicina=== Le problemas medic del antique egyptios derivava directemente de lor ambiente. Viver e travaliar proxime al Nilo apportava hasardos de [[malaria]] e debilitante parasitos de [[schistosomiasis]], le quales causava damnos hepatic e intestinal. Fauna salvage periculose tal como crocodiles e hippopotamos esseva anque un menacia commun. Le labores de tote le vita in le agricultura e le construction poneva tension super le spina dorsal e le articulationes, e vulneres traumatic del construction e del guerra causava un impacto significante sur le corpore. Le arena e le particulas de petra del farina molite per petra abradeva le dentes, lassante los susceptibile a [[abscess]]os (ben que le [[dental caries|carie dental]] esseva rar).{{sfnp|Filer|1995|p=94}} Le dietas del riccos esseva ric in sucros, lo que promoveva maladias [[Periodontitis|periodontal]].{{sfnp|Filer|1995|pp=78–80}} Malgrado le physicos idealisate portrayate sur le muros del tumbas, le mumias obese de multe membros del classe superior monstra le effectos de un vita de excessos.{{sfnp|Filer|1995|p=21}} Le [[life expectancy|sperantia de vita]] adulte esseva circa 35 annos pro homines e 30 pro feminas, sed attinger le edat adulte esseva difficile proque circa un tertio del population moriva in le infantia.{{efn|Le figuras es date pro le sperantia de vita ''adulte'' e non reflecte le sperantia de vita ''al nascentia.'' ({{harvp|Filer|1995|p=25}})}} [[File:Edwin Smith Papyrus v2.jpg|thumb|left|Le [[Edwin Smith Papyrus|papyro chirurgic de Edwin Smith]] describe anatomia e tractamentos medic, scribite in [[hieratic|hieratico]], {{circa|1550 a.Chr.}}.]] Le medicos del Antique Egypto esseva renominate in le ancian Oriente Proxime pro lor habilitates de sanation, e alcunos, tal como [[Imhotep]], remaneva famose multo post lor mortes.{{sfnp|Filer|1995|p=39}} Herodotus remarcava que existeva un alte grado de specialisation inter le medicos egyptie, con alcunos tractante solmente le capite o le stomaco, durante que alteres esseva medicos de oculos e dentistas.{{sfnp|Strouhal|1989|p=243}} Le formation del medicos occurreva in le institution ''Per Ankh'' o "Casa del Vita", specialmente illos con sede in [[Bubastis|Per-Bastet]] durante le Nove Regno e in [[Abydos, Egypt|Abydos]] e [[Sais, Egypt|Saïs]] in le periodo tardive. [[Medical papyri|Papyros medic]] monstra [[Empirical evidence|cognoscentia empiric]] de anatomia, vulneres, e tractamentos practic.{{sfnp|Strouhal|1989|pp=244–246}} Le vulneres esseva tractate per bandar los con carne crude, lino blanc, suturas, retes, tampones, e pannos impregnate de melle pro prevenir infectiones,{{sfnp|Strouhal|1989|p=250}} durante que [[opium]], [[thyme|thymo]], e [[Atropa belladonna|belladonna]] esseva usate pro alleviar le dolor. Le prime registros de tractamento de combustiones describe pansamentos que usava le lacte de matres de infantes mascule. Precationes esseva facite al dea [[Isis]]. Pan mucide, melle, e sales de cupro esseva anque usate pro prevenir infectiones causate per le impuritate in le combustiones.{{sfnp|Pećanac|Janjić|Komarcević|Pajić|2013|pages=263–267}} Alio e cebollas esseva usate regularmente pro promover le bon sanitate e on pensava que illos alleviava le symptomas de [[asthma]]. Le chirurgos del Antique Egypto suturava vulneres, reduceva [[broken bones|fracturas de ossos]], e amputava membros malade, sed illes recognosceva que alcun vulneres esseva tan grave que illes poteva solmente render le patiente confortabile usque al morte.{{sfnp|Filer|1995|p=38}} ===Technologia maritime=== Le prime egyptios sapeva como assemblar plancas de ligno in un [[hull (watercraft)|casco de nave]] e habeva maestrate formas avantiate de [[construction naval]] jam in 3000 a.Chr. Le [[Archaeological Institute of America]] reporta que le naves de [[Plank (wood)|plancas]] le plus ancian cognoscite es le [[Abydos boats|barcas de Abydos]].{{sfnp|Ward|2001}} Un gruppo de 14 naves discoperite in [[Abydos, Egypt|Abydos]] esseva construite de plancas de ligno "sute" insimul. Discoperite per le egyptologo David O'Connor del [[New York University]],{{sfnp|Schuster|2000}} on trovava que [[strap|corrigias]] texite habeva essite usate pro ligar le plancas insimul,{{sfnp|Ward|2001}} e [[Cyperus papyrus|cannas]] o [[Poaceae|herba]] insertate inter le plancas adjutava a sigillar le juncturas.{{sfnp|Ward|2001}} Proque le naves es omnes sepultate insimul e proxime a un edificio mortuari pertinente al [[Khasekhemwy|pharaon Khasekhemwy]], originalmente on pensava que omnes pertineva a ille, sed un del 14 naves data de 3000{{nbsp}}a.Chr., e le vasos de ceramica associate sepultate con le vascellos suggere anque datas anterior. Le nave datante de 3000{{nbsp}}a.Chr. habeva un longitude de 75 m e on pensa ora que illo forsan pertineva a un pharaon anterior, forsan un tan antique como [[Hor-Aha]].{{sfnp|Schuster|2000}} Le prime egyptios sapeva anque como assemblar plancas de ligno con [[treenail|clavos de ligno]] pro fixar los insimul, usante resina pro [[calafatage]] del juncturas. Le "[[Khufu ship|nave de Khufu]]", un vascello de 43.6 m sigillate in un fovea in le complexo de pyramides de Giza al pede del [[Great Pyramid of Giza|Grande Pyramide de Giza]] in le [[Fourth dynasty of Egypt|Quarte Dynastia]] circa 2500{{nbsp}}a.Chr., es un exemplo supervivente de dimension complete que pote haber complite le function symbolic de un [[solar barque|barca solar]]. Le prime egyptios sapeva anque como fixar le plancas de iste nave insimul con juncturas de [[mortise and tenon|morsa e tenon]].{{sfnp|Ward|2001}} [[File:Ancient Egyptian Seafaring Ship.jpg|thumb|left|Nave maritime de un expedition a Punt, de un relievo del [[Mortuary temple of Hatshepsut|templo mortuari de Hatshepsut]], Deir el-Bahari]]Se sape que grande naves maritime esseva multo usate per le egyptios in lor commercio con le citates-statos del Mediterraneo oriental, specialmente [[Byblos]] (sur le costa del Libano moderne), e in plure expeditiones al Mar Rubie verso le [[Land of Punt|Pais de Punt]]. De facto, un del prime parolas egyptie pro un nave maritime es un "Nave de Byblos", lo que originalmente definiva un classe de naves maritime egyptie usate in le ruta de Byblos; tamen, al fin del Regno Antique, le termino habeva venite a includer grande naves maritime, qualcunque esseva lor destination.{{sfnp|Wachsmann|2009|p=19}} In 1977, un ancian canal nord-sud esseva discoperite extendente se del [[Lake Timsah|Laco Timsah]] al Lacos Ballah.{{sfnp|Shea|1977|pp=31–38}} Illo esseva datate al [[Middle Kingdom of Egypt|Regno Medie del Egypto]] per extrapolation del datas de ancian sitos construite secundo su curso.{{sfnp|Shea|1977|pp=31–38}}{{efn|Vide [[Suez Canal|Canal de Suez]].}} In 2011, archeologos de Italia, le Statos Unite, e Egypto, excavante un laguna siccate cognoscite como [[Mersa Gawasis]], discoperiva tracias de un ancian porto que olim lanceava prime viages, tal como le expedition de [[Hatshepsut]] a Punt, verso le oceano aperte. Alcun del evidentias le plus evocative del sito pro le proessa maritime del antique egyptios include grande fustes de nave e centenas de pedes de cordas, facite de papyro, bobinate in enorme fardellos.{{sfnp|Curry|2011}} In 2013, un equipa de archeologos franco-egyptie discoperiva lo que on crede esser le porto le plus ancian del mundo, datante de circa 4500 annos retro, del tempore del rege Khufu, sur le costa del Mar Rubie, proxime a Wadi el-Jarf (circa 110 millias al sud de [[Suez]]).{{sfnmp|1a1=Boyle|1y=2013|2a1=Lorenzi|2y=2013}} ===Mathematica=== [[File:Senenmut-Grab.JPG|right|thumb|Facsimile del [[Astronomical ceiling of Senenmut's Tomb|carta astronomic in le tumba de Senenmut]], 18ve dynastia{{sfnp|Astronomical Ceiling|2020}}]] Le prime exemplos attestate de calculos mathematic data del periodo predynastic de [[Naqada]], e monstra un [[Egyptian numerals|systema de numerales egyptie]] plenmente disveloppate.{{efn|Le comprension del mathematica egyptie es incomplete debite al paucitate de material disponibile e al manco de studio exhaustive del textos que ha essite discoperite ({{harvp|Imhausen|2007|p=13}}).}} Le importantia del mathematica pro un egyptio educate es suggerite per un littera fictitie del Nove Regno in le qual le scriptor propone un competition erudite inter se e un altere scriba concernente le tascas de calculo quotidian tal como le contabilitate de terra, labor, e grano.{{sfnp|Imhausen|2007|p=11}} Textos tal como le [[Rhind Mathematical Papyrus|Papyro Mathematic de Rhind]] e le [[Moscow Mathematical Papyrus|Papyro Mathematic de Moscova]] monstra que le Antique egyptios poteva realisar le quatro operationes mathematic de base — addition, subtraction, [[Ancient Egyptian multiplication|multiplication]], e division — usar fractiones, calcular le areas de rectangulos, triangulos, e circulos e computar le volumines de cassas, columnas e pyramides. Illes comprendeva conceptos basic de [[Egyptian algebra|algebra]] e [[Egyptian geometry|geometria]], e poteva solver [[systems of equations|systemas de equationes]].{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=222}} Le nubianos anque exercitava un methodologia [[Trigonometry|trigonometric]] comparabile a lor homonimos egyptie.<ref>{{Cite journal |author=Armelagos, George |date=2000 |title=Take Two Beers and Call Me in 1,600 Years: Use of Tetracycline by Nubians and Ancient Egyptians |url=https://digitallibrary.amnh.org/items/482bd90a-de71-49b3-9bbc-d8ff0ab974b3 |journal=Natural History |volume=109 |issue=5 |pages=50–3 |s2cid=89542474}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Gnomons at Meroë and Early Trigonometry|first=Leo|last=Depuydt|date=1 January 1998|journal=The Journal of Egyptian Archaeology|volume=84|pages=171–180|doi=10.2307/3822211|jstor=3822211}}</ref> {{hiero | {{frac|2|3}} | <hiero>D22</hiero>| align=right| era=egypt}} Le [[Mathematical notation|notation mathematic]] esseva decimal, e basate sur signos hieroglyphic pro cata potentia de dece usque a un million. Cata un de istos poteva esser scribite tante vices como necessari pro summar le numero desirate; assi, pro scriber le numero octoginta o octocento, le symbolo pro dece o cento esseva scribite octo vices respectivemente.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=217}} Proque lor methodos de calculo non poteva tractar le majoritate del fractiones con un numerator major que un, illes debeva scriber [[Egyptian fraction|fractiones]] como le summa de plure fractiones. Per exemplo, illes resolveva le fraction ''duo quintos'' in le summa de ''un tertio'' + ''un dece-quinto''. Tabellas de valores standard facilitava isto.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=218}} Alcun [[Vulgar fraction|fractiones commun]], tamen, esseva scribite con un glypho special — le equivalente del moderne duo tertios es monstrate a dextra.{{sfnp|Gardiner|1957|p=197}} Le mathematicos del Antique Egypto cognosceva le [[Pythagorean theorem|theorema de Pythagoras]] como un formula empiric. Illes esseva conscie, per exemplo, que un triangulo habeva un angulo recte opposite al [[hypotenuse|hypotenusa]] quando su lateres esseva in un ration de 3–4–5.{{sfnp|Strouhal|1989|p=241}} Illes esseva capace de estimar le area de un [[circle|circulo]] per subtraher un nono de su diametro e quadrar le resultato: :Area ≈ [({{frac|8|9}})''D'']² = ({{frac|256|81}})''r''² ≈ 3.16''r''², un approximation rationabile del formula {{nowrap|'''[[Pi|π]]'''''r''²}}.{{sfnmp|1a1=Strouhal|1y=1989|1p=241|2a1=Imhausen|2y=2007|2p=31}} == Notas == <references group="lower-alpha"/> {{ref}} {{traduction|en|Ancient Egypt|439875029}} {{traduction|es|Antiguo Egipto|89395803}} [[Categoria:Egypto antique| ]] 41cxkzrfwzzxefz68875y5q7manxonw 697349 697348 2026-06-20T21:49:46Z Tim Ocean 30221 /* Mathematica */ stilo 697349 wikitext text/x-wiki {{eminente}} {{infobox/articulo/generic}} [[File:Tutmask.jpg|thumb|right|Le mascara del pharaon [[Tutankhamun]], un artefacto iconic del [[pharoan]] del Egypto e (per isto) le governamento e cultura del egypto antique.]] Le '''Egypto antique'''{{linfo}} esseva un [[civilisation]] del est de Nord-Africa, concentrate preter le fluvio [[Nilo]] in le [[Etate de Bronzo]] in lo que hodie es le pais de [[Egypto]]. Le civilisation egyptian se formava circa [[3150 a.Chr.]] con le unification politic de [[Egypto Alte]] e [[Egypto Basse]] sub le prime [[pharaon]]. Le historia del Egypto ancian occurreva in un serie de regnos stabile, separate de eras de instabilitate nominate le ''evos intermediate''. Le tres regnos principe esseva le [[Regno Ancian]], le [[Regno Medio|Regno Medie]], e le [[Regno Nove]], le final regno notabile. Le pinnaculo del civilisation esseva in le Regno Nove, in le [[regno de Ramses]]. Post su regno, le civilisation falleva lentemente, e Egypto esseva conquirite per un succession de poteres estranier in iste etate tarde. Le dynastia final esseva le [[Dynastia Ptolemaic]], fundate per [[Ptolemeo I|Ptolemeo Soter]], un general de [[Alexander le Grande|Alexandro le Grande]]. Le Dynastia Ptolemaic durava usque [[30 a.Chr.]], quando esseva capturate per le [[Imperio Roman]] e deveniva un [[Aegyptus|provincia roman]]. Le successo del civilisation egyptie esseva partialmente pro su habilitate de adaptar-se al conditiones del [[Valle del Nilo]]. Le prediction del [[Inundation|inundationes]] e le [[irrigation]] controlate del valle fertile produceva surplus de recoltas, que duceva a un [[disvellopament social|disveloppamento social]] e [[cultura]]l. Con ressources disponibile, le governamento patrocinava le exploitation mineral del valle e [[deserto]] ambiente, le disveloppamento de un del prime systemas de scriber ([[hieroglyphico]]s); le organisation de projectos massive de [[construction]] e [[agricultura]]; commercio con regiones ambiente; e un [[fortia armate]] que poteva batter inimicos estranier e asserer controlo egyptian. Lo que motivava e organisava iste activitate esseva un [[bureaucratia]] de [[scriba]]s, capites religiose, e administratores sub le controlo de un pharaon qui assecurava le cooperation e unitate del gente egyptian con un systema elaborate de credentias religiose. Le complimentos plure de Egypto ancian include le creation del technicas de [[metition|metir]], construction, e de facer petrerias, que facilitava le creation de [[pyramide]]s, [[templo]]s, e [[obelisco]]s; un systema de [[mathematica]]; un systema practic e effective de [[medicina]]; systemas de [[irrigation]] e technicas de production agricultural; le prime [[nave]]s cognoscite; [[vitro]]; nove formas del [[litteratura]]; e le prime [[tractato de pace]] cognoscite. Su arte e architectura esseva copiate largemente, e su antiquitates portate al areas distante del mundo. Le [[ruina]]s de su monumentos ha inspirate le imaginationes de viagiatores e scriptores per seculos. Un respecto nove verso antiquitates e excavationes in le prime annos del etate moderne causava le investigation scientific del civilisation egyptian e un appreciation melior de su legato cultural. == Historia == {|class="infobox" style="font-size: 95%; text-align: center; background:#FFFFEB;" |- |style="border-bottom:1px solid #FFF; background:#FFFFEB;"|'''Antique Egypto<br />[[Annexo:Lista de pharaones de Egypto|Dynastias e pharaones]]''' |- |[[Periodo predynastic de Egypto|Periodo predynastic]] |- |[[Periodo protodynastic de Egypto|Periodo protodynastic]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|''[[Periodo archaic de Egypto|'Periodo archaic']]'': [[Dynastia I de Egypto|I]]-[[Dynastia II de Egypto|II]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Regno Antique de Egypto|Regno Antique]]''': [[Dynastia III de Egypto|III]] [[Dynastia IV de Egypto|IV]] [[Dynastia V de Egypto|V]] [[Dynastia VI de Egypto|VI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Prime periodo intermedie de Egypto|'''I''' PI]]: [[Dynastia VII de Egypto|VII]] [[Dynastia VIII de Egypto|VIII]] [[Dynastia IX de Egypto|IX]] [[Dynastia X de Egypto|X]] [[Dynastia XI de Egypto|XI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Regno Medie de Egypto|Regno Medie]]''': [[Dynastia XI de Egypto|XI]] [[Dynastia XII de Egypto|XII]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Secunde periodo intermedie de Egypto|'''II''' PI]]: [[Dynastia XIII de Egypto|XIII]] [[Dynastia XIV de Egypto|XIV]] [[Dynastia XV de Egypto|XV]] [[Dynastia XVI de Egypto|XVI]] [[Dynastia XVII de Egypto|XVII]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Imperio Nove de Egypto|Imperio Nove]]''': [[Dynastia XVIII de Egypto|XVIII]] [[Dynastia XIX de Egypto|XIX]] [[Dynastia XX de Egypto|XX]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Tertie periodo intermedie de Egypto|'''III''' PI]]: [[Dynastia XXI de Egypto|XXI]] [[Dynastia XXII de Egypto|XXII]] [[Dynastia XXIII de Egypto|XXIII]] [[Dynastia XXIV de Egypto|XXIV]] [[Dynastia XXV de Egypto|XXV]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Periodo tardive de Egypto|Periodo tardive]]''': [[Dynastia XXVI de Egypto|XXVI]] [[Dynastia XXVII de Egypto|XXVII]] |- |[[Dynastia XXVIII de Egypto|XXVIII]] [[Dynastia XXIX de Egypto|XXIX]] [[Dynastia XXX de Egypto|XXX]] [[Dynastia XXXI de Egypto|XXXI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Periodo Hellenistic de Egypto|Periodo Hellenistic]]''': |- |[[Dynastia Macedonic de Egypto|Macedonic]]. [[Dynastia Ptolemaic|Ptolemaico]] |- |style="border-top: 1px solid #ddd;"|'''[[Periodo Roman de Egypto|Periodo Roman]]''' |} Le obtention de un chronologia exacte del antique Egypto es un carga complexe. Existe diverse criterios de datation inter [[egyptologo]]s, con divergentias de alcun annos in le ultime periodos, de decennios al principio del Imperio Nove e de quasi un seculo durante le [[Regno Antique]] (vide: [[Chronologia del Antique Egypto]]). Le prime problema surge per le facto que le egyptios non utilisava un systema de datation homogenee: illes non habeva un concepto de un era simile al [[Anno Domini]], o le costume de nominar le annos, como in [[Mesopotamia]] (vide [[Limmu]]). Illes datava con referentia al regnatos del diverse pharaones, superponente possibilemente le interregnos e le epochas de [[corregentia]]. Un problema addite surge al comparar le distincte [[Listas Regal]] de [[pharaon]]es, proque illos es incomplete o con datos contradictori, mesme in le proprie texto. Le operas del melior historico antique super Egypto, [[Manethon]], se perdeva e nos los cognosce solmente a transverso de [[epitome]]s de scriptores posterior como [[Flavio Josepho]], [[Eusebio de Cesarea]], [[Sexto Julio Africano]] o le monacho [[Georgio Syncello]]. Infortunatemente le datas de alcun regnatos varia de un autor a un altere. ==== Comenciamentos ==== Le evidentias [[archeologia|archeologic]] indica que le civilisation egyptie comenciava circa le VI millennio a.Chr., durante le [[Neolithico]], quando se stabiliva le prime populatores (vide le [[Periodo predynastic de Egypto|periodo predynastic]]). Le fluvio [[Nilo]], circa le qual se stabiliva le population, ha essite le linea de referentia pro le [[Cultura del Antique Egypto|cultura egyptie]] depost que le [[nomade]]s [[Chassa-collection|chassatores-collectores]] comenciava a viver in su ripas durante le [[pleistoceno]]. Le tracias de iste prime populatores remaneva in le objectos e signos gravate in le roccas al longe del valle del Nilo e in le [[oases]]. Al longe del Nilo, in le [[Mesolithico|XI millennio a.Chr.]], una cultura de collectores de grano habeva essite substituite per un altere de [[chassa]]tores, [[piscator]]es e collectores qui usava [[Etate de Petra|instrumentos de petra]]. Le studios tamben indica stabilimentos human in le sud-west de Egypto, vicin al frontiera con [[Sudan]], ante 8000 a.Chr. Le evidentia [[geologia|geologic]] e studios [[climatologia|climatologic]] suggere que le cambios del [[climate]], circa 8000 a.Chr., comenciava a [[Desertification|desiccar]] le terras de chassa e pastura de Egypto, conformante paulatim le [[deserto del Sahara]]. Le tribos del region tendeva a aggruppar se in le vicinitate del fluvio, ubi surgeva parve vicos que developpava un economia agricola. Il ha evidentias de pastura e del cultivation de [[cereal]]es in le est del Sahara in le VII millennio a.Chr. Circa 6000 a.Chr., jam habeva apparite in le valle del Nilo le [[agricultura]] organisate e le construction de grande vicos. Al mesme tempore, in le sud-west illes se dedicava al elevamento de bestial e tamben construeva. Le [[mortero de calce]] se usava jam in 4000 a.Chr. Es le denominate periodo predynastic, que comencia con le cultura de [[Naqada]]. Inter 5500 e 3100 a.Chr., durante le Predynastico, le parve stabilimentos prosperava al longe del Nilo. In 3300 a.Chr., momentos ante le [[Dynastia I|prime dynastia]], Egypto esseva dividite in duo regnos, cognoscite como [[Alte Egypto]] (''Ta Shemau'') e [[Basse Egypto]] (''Ta Mehu'').<ref>{{cita libro|autor=Adkins, L. and Adkins, R.|título=The Little Book of Egyptian Hieroglyphics|url=https://archive.org/details/littlebookofegyp0000adki_b9s5|año=2001|isbn =0-340-79485-2|editorial = Londres: Hodder and Stoughton}}</ref> Le frontiera inter ambes se situava in le actual zona de [[Cairo]], al sud del [[delta del Nilo]]. Le historia de Egypto, como Stato unificate, comencia circa 3050 a.Chr. con [[Menes]] ([[Narmer]]), qui unificava le Alte e le Basse Egypto e esseva su prime rege. Le [[Cultura del Antique Egypto|cultura]] e [[Costumes del Antique Egypto|costumes]] egyptie esseva notabilemente stabile e a pena variava in quasi 3000 annos, includente [[Mythologia egyptie|religion]], [[Arte del Antique Egypto|expression artistic]], architectura e structura social. Le chronologia del reges egyptie comencia in ille epocha. Le [[Annexo:Lista de pharaones de Egypto|chronologia conventional]] es le acceptate durante le [[Seculo XX|20e seculo]], sin includer alcun del revisiones que se ha facite in ille tempore. Mesme in un mesme travalio, le archeologos offere frequentemente, como possibile, varie datas e mesme varie chronologias, e pro isto pote haber discrepantias inter le datas monstrate in le distincte fontes. Tamben se da varie possibile transcriptiones del nomines. Traditionalmente le [[egyptologia]] classifica le historia del civilisation pharaonic dividite in dynastias, sequente le structura narrative del [[epitome]]s del ''[[Aegyptiaca]]'' (''Historia de Egypto''), del sacerdote egyptie [[Manethon]]. ==== Periodo predynastic ==== {{AP|Periodo Predynastic de Egypto|l1=Periodo predynastic}} {{VT|Naqada I|Naqada II}} In le periodo predynastic (c. 5500 a.Chr.-3300 a.Chr.) le prime populatores de [[Egypto]] attingeva le ripas del [[fluvio Nilo]], tunc un conglomerato de paludes e foco de [[malaria]], in lor fuga del crescente desertification del [[Sahara]]. [[File:Egypte louvre 316.jpg|thumb|Un typic Naqada II vasa decorate con gazellas. (Periodo predynastic)]] On sape per le restos archeologic que in le antiquitate le [[Sahara]] habeva un climate mediterranee, plus humide que le actual. In le massivos del [[Ahaggar]] e le [[Tibesti]] habeva abundante vegetation. Pro ille populatores, le Sahara serea un extense steppa con grande herbivores a chassar. Le culturas saharian es, in grande mesura, incognite, sed non pro isto inexistente. Le successive phases del [[neolithico]] es representate per le culturas de [[El Fayum]], verso 5000 a.Chr., le cultura [[tasiense]], verso 4500 a.Chr. e le cultura de [[Merimde]], verso 4000 a.Chr. Tote illos cognosce le petra polite, le ceramica, le agricultura e le elevamento de bestial. Le base del economia esseva le agricultura que se realisava profitante le [[limo]], fertilisante natural que apportava le annue inundationes del fluvio Nilo. Post iste culturas appareva le [[badariense]] e le amratiense o [[Naqada I]], inter 4000 e 3800 a.Chr. Verso le anno 3600 a.Chr. surge le gerzeense o [[Naqada II]], que se diffunde per tote Egypto, unificante lo culturalmente. Iste consonantia cultural ducera al unitate politic, que surgera post un periodo de luctas e alianzas inter clanes pro imponer lor suprematia. Pro attinger major efficacia e production, verso 3500 a.Chr., comenciava a realisar se le prime operas de canalisation e surge le scriptura con [[hieroglyphico]]s in [[Abydos]]. In iste epocha comenciava le proto-Statos: Le prime communitates faceva habitabile le pais e se organisava in regiones appellate [[nomo]]s. Le habitantes del Delta habeva un organisation feudal e arrivava a stabilir duo regnos con duo chefs o monarchas respectivemente. Un regno esseva stabilite in un loco paludose, que se appellava ''regno del Junco'' e habeva como symbolo un thallo de junco. Su capital esseva [[Buto]]; illes habeva un [[cobra]] como [[totem]]. Le altere regno habeva como capital [[Busiris (Basse Egypto)|Busiris]] e como totem un [[vulture]] sed su symbolo esseva un [[ape]] e arrivava a esser cognoscite como ''regno del Ape''. Ambe regnos esseva separate per un bracio del fluvio Nilo. Le ''regno del Ape'' conquireva le ''regno del Junco'' de maniera que le Delta remaneva unificate. Sed alcun del vincitos fugiva pro stabilir se in le zona del [[Alte Egypto]] ubi illes fundava citates dante les le mesme nomine que illos que illes habeva lassate in le Delta. Pro isto multe citates de iste epocha ha nomines simile in le Alte e Basse Egypto. Iste gente prosperava considerabilemente usque a arrivar a organisar se in un Stato. ==== Periodo protodynastic ==== {{AP|Periodo protodynastic de Egypto|l1=Periodo protodynastic}} {{VT|Naqada III}} [[File:Egypte louvre 321.jpg|thumb|Paletta ceremonial de epocha protodynastic. [[Louvre]].]] Le protodynastico (c. 3300-3050 a.Chr.) es considerate le phase final del periodo predynastic, tamben cognoscite como [[dynastia 0]], predynastico tardive, o periodo Naqada III. Illo es regite per governantes del [[Alte Egypto]] qui residera in [[Thinis]], se face representar con un [[serekh]] e adora [[Horus]]. Le nomine de iste reges figura in le [[Petra de Palermo]], gravate 700 annos postea. In iste periodo surge le prime authentic citates, tal como Thinis, [[Nubet]], [[Nekheb]], [[Nekhen]], etc. Es typic de iste epocha le magnific vasas taliate in petra, cultellos e palettas ceremonial, o le capites de macias votive. [[Narmer]] poteva esser le ultime rege de iste epocha, e le fundator del dynastia I. ==== Periodo Archaic ==== {{AP|Periodo archaic de Egypto|l1=Periodo Archaic}} [[File:CeremonialFlintKnife-Djer.png|thumb|Cultello ceremonial de epocha archaic. Royal Ontario Museum.]] Le periodo archaic (c. 3050-2890 a.Chr.) seque le predynastico, al fin del qual Egypto se trovava dividite in parve regnos; le principales esseva: illo de [[Hieraconpolis]] (Nekhen) in le [[Alte Egypto]] e illo de [[Buto]] (Pe) in le [[Basse Egypto]]. Le processo de unification esseva realisate per le reges de Hieraconpolis. Le tradition egyptie attribueva le unification a [[Menes]], remanente isto reflectite in le [[Listas Regal]]. Iste personage es, secundo [[Alan Gardiner]], le rege [[Narmer]], le prime [[pharaon]] del qual on ha constantia que regnava in tote Egypto, post un serie de luctas, tal como remaneva testificate in le [[paletta de Narmer]]. Iste periodo es formate per le dynastias I e II. ==== Imperio Antique ==== {{AP|Imperio Antique de Egypto|l1=Imperio Antique}} [[File:Ancient Egypt old and middle kingdom-es.svg|thumb|Egypto durante le imperios antique e nove.]] [[File:Khafre statue.jpg|thumb|Statua de Kephren.]] [[File:All Gizah Pyramids.jpg|thumb|Le Pyramides de Giza.]] In le Imperio Antique (c. 2686-2181 a.Chr.), sub le dynastia III le capital se stabiliva definitivemente in [[Memphis (Egypto)|Memphis]], de ubi procede le denomination del pais, post que le nomine del principal templo, ''Hat Ka Ptah'' «casa del spirito de [[Ptah]]», que passava al greco como ''Aegyptos'', con le tempore designava primo le quartiero in le qual illo se trovava, postea tote le citate e plus tarde le regno. In le epocha del tertie dynastia comenciava le costume de eriger grande [[Pyramide (architectura)|pyramides]] e monumental conjunctos in petra, gratias al pharaon [[Djoser]]. Tamben le grande pyramides de [[Giza]], attribuite al pharaones [[Cheops]], [[Kephren]] e [[Mycerino]] se data in iste periodo. Le [[dynastia V]] marca le ascension del alte clero e le influente governatores local ([[Nomarcha|nomarchas]]), e durante le longe regnato de [[Pepy II]] se accentuara un epocha de forte decentralisation, denominate [[prime periodo intermedie de Egypto]]. Le Imperio Antique comprende le dynastias III a VI. ==== Prime Periodo Intermedie ==== {{AP|Prime Periodo Intermedie de Egypto|l1=Prime periodo intermedie}} Iste periodo (c. 2181-2050 a.Chr.) esseva un epocha ubi le poter esseva decentralisate e se transfere inter le Imperio Antique e le Imperio Medie. Comprende desde le dynastia VII usque al medie del dynastia XI, quando Mentuhotep II reunificava le pais sub su commando. Malgrado le decadentia, iste epocha se distingueva per un grande florescentia litterari, con textos doctrinal o didactic, que monstra le grande cambio social. Le importante cambio de mentalitate, assi como le crescentia del classes medie in le citates originava un nove conception del credentias, reflectente se in le apparition del denominate [[Textos del Sarcophagos]]. [[Osiris]] se converteva in le divinitate plus popular, con [[Montu]] e [[Amon (mythologia)|Amon]]. Le [[nomo]]s de [[Heracleopolis]] e [[Thebas (Egypto)|Thebas]] se constitueva como hegemonic, imponente se finalmente iste ultime. Es le dynastias VII a XI. [[File:MentuhotepII-FuneraryStatue-CloseUp MetropolitanMuseum c.jpg|thumb|Mentuhotep II. [[MMNY]].]] ==== Imperio Medie ==== {{AP|Imperio Medie de Egypto|l1=Imperio Medie}} [[File:Egypte louvre 231 visage.jpg|thumb|Amenemhat III, le ultime monarcha grande del Imperio Medie.]] On considera que le Imperio Medie (c. 2050-1750 a.Chr.) se initia con le reunification de Egypto sub [[Mentuhotep II]]. Es un periodo de grande prosperitate economic e expansion exterior, con pharaones pragmatic e interprendente. Iste periodo es formate per le fin del dynastia XI e le XII. Se realisava ambitiose projectos de irrigation in [[El Fayum]], pro regular le grande inundationes del Nilo deviante lo verso le laco ''[[Moeris]]'' (El Fayum). Tamben se potentiava le relationes commercial con le regiones circumvicin african, asiatic e mediterranee. Le representationes artistic se humanisava, e se imponeva le culto al deo [[Amon (mythologia)|Amon]]. In le medie de 1800 a.Chr., le dirigentes [[hyksos]] vinceva le pharaones egyptie; lo que comenciava como un migration gradual de libyanos e cananeos verso le delta del Nilo, se transformava con le tempore in conquesta militar de quasi tote le territorio egyptie, originante le cadita del Imperio Medie. Le hyksos vinceva proque illes possedeva melior armas, e sapeva utilisar le factor surprisa. ==== Secunde Periodo Intermedie ==== {{AP|Secunde Periodo Intermedie de Egypto|l1=Secunde periodo intermedie}} In iste periodo (c. 1750-1500 a.Chr.) in Egypto dominava le governantes [[hyksos]], chefes de populos nomade del peripheria, specialmente libyos e asiaticos, qui se stabiliva in le delta, e habeva como capital le citate de [[Avaris]]. Finalmente, le dirigentes egyptie de Thebas declarava le independentia, essente denominate le dynastia XVII. Illes proclamava le «salvation de Egypto» e dirigeva un «guerra de liberation» contra le hyksos. Esseva le dynastias XIII a XVII, partialmente coetanee. [[File:Egypt Picture6.jpg|thumb|[[Ramses II]]. Imperio Nove. [[Luxor]].]] ==== Imperio Nove ==== {{AP|Imperio Nove de Egypto|l1=Imperio Nove}} Le Imperio Nove (c. 1500-1070 a.Chr.) es un periodo de grande expansion exterior, tanto in [[Asia]] —ubi illes arriva al [[Euphrates]]— como in [[Kush]] (Nubia). Le [[Dynastia XVIII de Egypto|dynastia XVIII]] comenciava con un serie de pharaones guerreros, desde [[Amosis I]] usque a [[Thutmosis III]] e [[Thutmosis IV]]. Sub [[Amenophis III]] se arrestava le expansion e se initiava un periodo de pace interne e externe. Post un periodo de debilitate monarchic, arrivava al poter le castas militar, le [[Dynastia XIX de Egypto|dynastia XIX]] o [[Ramesida]] que, fundamentalmente sub [[Seti I]] e [[Ramses II]], se monstrava energic contra le expansionista reges [[hittita]]s. Durante le regnatos de [[Merenptah]], successor de [[Ramses II]], e [[Ramses III]], del [[Dynastia XX de Egypto|dynastia XX]], Egypto habeva a confruntar le invasiones del [[populos del mar]], originari de diverse areas del [[Mar Mediterranee|Mediterraneo]] oriental ([[civilisation egee|Egeo]], [[Anatolia]]), e del [[Libia|libyos]]. [[File:Il tempio di Hatshepsut.JPG|thumb|Djeser-Djeseru (le sublime del sublimes) de [[Hatshepsut]] es le edificio principal del complexo de templos funerari in [[Deir el-Bahari]].]] Le pharaones del [[Imperio Nove de Egypto|Imperio Nove]] initiava un campania de construction a grande scala pro promover le deo [[Amon]], de qui le crescente culto se stabiliva in [[Karnak]]. Tamben illes construeva monumentos pro glorificar lor proprie complimentos, tanto real como imaginari. Hatshepsut utilisara tal hyperbole durante su regnato de quasi vinti-duo annos que esseva multo succedite, marcate per un longe periodo de pace e prosperitate, con expeditiones commercial a Punt, le restauration del retes de commercio exterior, grande projectos de construction, includente un elegante templo funerari que rivalisa con le architectura grec de mille annos plus tarde, obeliscos colossal e un [[capella]] in Karnak. [[File:SFEC EGYPT ABUSIMBEL 2006-003.JPG|thumb|Quatro statuas colossale de [[Ramses II]] flanquea le entrata de su templo de [[Abu Simbel]].]] Malgrado su complimentos, le herede de [[Hatshepsut]], su fillastro [[Thutmosis III]], tentava de rader tote tracia de su legato verso le fin del regnato, appropriante se de multe de su complimentos. Ille tamben tentava de cambiar multe traditiones stabilite que se habeva developpate al longe de seculos. Possibilemente esseva un tentativa inutile de evitar que altere feminas se deveniva pharaon e frenar assi lor influentia in le regno. Circa 1350 a.Chr., le stabilitate del Imperio pareva menaciate, ancora plus quando [[Amenhotep IV]] ascendeva al throno e institueva un serie de reformas radical, que habeva un resultato chaotic. Cambiante su nomine per illo de [[Akhenaton]], ille promoveva como deitate supreme le usque tunc obscur deitate solar [[Aton]], initiante un reforma religiose tendente al [[monotheismo]]. In parte, le monotheismo de Akhenaton esseva un producto del absolutismo regal; le vetere deos habeva disparite, sed le rege manteneva —pro su proprie beneficio politic— su rolo traditional como mediator inter le homines e le desiderios del nove deo. Le pharaon supprimeva le culto al majoritate del altere deitates e, super toto, tentava de annullar le poter del influente sacerdotes de Amon in [[Thebas (Egypto)|Thebas]], a qui ille videva como corrupte. Al transferer le capital al nove citate de Akhet-Aton (actual Amarna), Akhenaton faceva aures surde al evenimentos del Proxime Oriente (ubi le hittitas, Mitanni e le assyrios se disputava le controlo) e se concentrava unicamente in le nove religion. Le nove philosophia religiose comportava un nove stylo artistic, que accentuava le humanitate del rege super le monumentalitate. Post su morte, le culto de Aton esseva abandonate rapidemente, le sacerdotes de Amon recuperava le poter e retornava le capital a Thebas. Sub lor influentia le pharaones posterior —[[Tutankhamon]], [[Ay]] e [[Horemheb]]— tentava de rader tote mention de [[Akhenaton]] e su «heresia», ora cognoscite como le Periodo de [[Amarna]]. Circa 1279 a.Chr. ascendeva al throno [[Ramses II]], tamben cognoscite como ''le Grande''. Le sue serea un del regnatos plus longe del historia egyptie. Ille mandava construer plus templos, plus statuas e obeliscos, e ingenerar plus filios que qualcunque altere pharaon. Audace chef militar, Ramses II conduceva su armea contra le hittitas in le [[battalia de Kadesh]] (in le actual Syria); post arrivar a un puncto morte, finalmente ille acceptava un tractato de pace con le regno hittita. Es le tractato de pace plus antique registrate, circa 1258 ante Christo. Egypto se retirava del major parte de su possessiones asiatic lassante le hittitas competer, sin successo, con le crescente poter emergente de Assyria e le novemente arrivate phrygios. Le ricchessa de Egypto, totevia, se habeva convertite in un objectivo tentante pro le invasion; in particular, pro le libyos beduinos del west e le [[populos del mar]], que formava parte del potente confederation de piratas grecs del [[mar Egeo]]. Initialmente, le armea esseva capace de repeller le invasiones, sed Egypto terminava per perder le controlo de su territorios in le sud de Syria e Canaan, que in grande parte cadeva in poter del assyrios e hittitas. Le impacto del menacias externe se videva aggravate per problemas interne como le corruption, le furto del tumbas regal e le tumultos popular. Post recuperar lor poter, le summe sacerdotes del templo de [[Amon]] in Thebas habeva accumulate vaste extensiones de terra e multa ricchessa, debilitante le Stato. Le pais terminava dividite, dante initio al [[Tertie Periodo Intermedie]]. ==== Tertie Periodo Intermedie ==== {{AP|Tertie periodo intermedie de Egypto|l1=Tertie periodo intermedie}} Le Tertie Periodo Intermedie (c. 1070-656 a.Chr.) comencia con le instauration de duo dynastias de origine [[Populos libyc|libyc]] que se repartiva Egypto: un, desde [[Tanis (Egypto)|Tanis]], le biblic Zoan, in le [[Basse Egypto]], e un altere, de qui le reges prendeva le titulo de [[Summe sacerdotes de Amon]], desde [[Thebas (Egypto)|Thebas]]. Le periodo termina con le domination del reges [[Cush]]itas. Es le dynastias, partialmente coetanee, XXI a XXV. ==== Periodo tardive ==== {{AP|Periodo Tardive de Egypto|l1=Periodo Tardive}} Le periodo tardive (c. 656-332 a.Chr.) comencia con le dynastia [[Saita]], seque un dynastia nubie, un tentativa de invasion assyrie e con duo periodos de domination [[Persia|persa]], assi como con varie dynastias coetanee de governantes egyptie independente. Egypto se converteva finalmente in un [[satrapia]]. Es le dynastias XXVI a XXXI. ==== Periodo hellenistic ==== {{AP|Periodo Hellenistic de Egypto}} {{Vide etiam|Alexandro Magne|Alexandria ad Egypto|Periodo hellenistic}} [[File:Napoli BW 2013-05-16 16-24-01.jpg|left|thumb|Alexandro Magne.]] Le periodo hellenistic (332-30 a.Chr.) se initia con le conquesta de Αἴɣυπτος (''Aígyptos'') per [[Alexandro Magne]] de [[Macedonia historic|Macedonia]] in 332 a.Chr., e le arrivata al poter in 305 a.Chr. de le [[dynastia ptolemaic]], de origine macedonic. Illo fini con le incorporation de Egypto al [[Imperio roman]] post le [[battalia de Actium]], in le anno 31 a.Chr. In le anno 30 a.Chr. mori [[Cleopatra VII|Cleopatra]] e Egypto se converte in un provincia del Imperio roman. ==== Periodo Roman ==== {{AP|Periodo Roman de Egypto}} Iste periodo (30 a.Chr.-640 p.Chr.) comencia le 30 de julio del anno 30 a.Chr., [[Cesar Augusto|Octavio]] entrava in [[Alexandria]], liquidante definitivemente le independentia politic de [[Egypto (provincia romana)|Egypto]] e convertente lo in provincia [[Antique Roma|roman]]. Illo passava a su succesores le [[Imperio byzantin]] post que le Imperio roman esseva repartite le anno 395 in Occidente e Oriente, e remaneva in su manos usque al conquesta per le [[populo arabe]] del anno 640. Le ultime vestigios del traditional cultura del Antique Egypto fini definitivemente a comenciamentos del [[Seculo VI|6e seculo]], con le ultime sacerdotes de [[Isis]], qui officiava le templo del insula de [[Philae]], al proscriber se le culto al «deos pagan». == Geographia == Le geographia del Antique Egypto, tanto in su aspecto climatic como geopolitic, esseva multo simile a celle del Egypto moderne. Le territorio se organisava circum un stricte frangia fertile a ambe lateres del [[Nilo]] —includente le delta e alcun oasis disperse— durante que le resto del pais esseva coperite per vaste desertos: le libyc a occidente, le arabic a oriente e le peninsula del Sinai a nord-oriente. Iste configuration natural ha profundemente formate le civilisation egyptie, attrahente colonias preter le valle del fluvio durante que le terras adjacente remaneva inhabitabile. [[File:Ancient Egypt map-fr.svg|thumb|180px|Locos principal de Egypto antique.]] === Climate e dynamica fluvial === Egypto habeva un climate predominantemente desertic e calide. Le zonas apte pro agricultura esseva extrememente limitate, concentrate in le fertile banda del Nilo e in alcun oasis. In le antiquitate, le phenomeno de desertification progredeva lentemente, con areas como le plateau de Giza devenite desertic malgrado haber essite savanna. Le crescentia annual del Nilo esseva fundamental pro le agricultura: su inundationes depositava limo nigre que fertilisava le solo, e su variationes poteva significar tanto prosperitate como disastro pro le population. === Frontieras natural e extension territorial === Le frontieras traditional del Antique Egypto coincideva in grande mesura con los del Egypto moderne: al nord, le Mar Mediterranee; al sud, le prime cataracta del [[Nilo]]; al west, le deserto libyc; al est, le Mar Rubie e le [[Deserto del Sinai|deserto del Sinai]]. Ben que iste formationes marcava le limites del pais, le influentia egyptie se extendite occasionalmente ultra illos —al sud usque a Nubia, e verso Asia Minor e le region del [[Euphrate]] al nord e est—, ma iste expansion era sovente temporari. === Organisation administrative: le nomos === Le Antique Egypto esseva dividite in unitates administrative appellate nomos (territorios), dirigite per un nomarcha in nomine del pharaon. Iste divisiones habeva un rolo purmente administrative in periodos de forte centralisation, ma in epochas de debilitate del poter pharaonic —como durante le periodos intermedie— illos ganiava autonomia e poteva mesmo functionar como principatos independente. <center> <gallery> File:Lower Egypt Nomes 01.png|thumb|Nomos in Basse Egypto. File:UpperEgyptNomes.png|thumb|Nomos in Alte Egypto. </gallery> </center> === Regiones geographic principal === Le geographia egyptie se subdivideva in plure regiones major: le Basse Egypto (le delta) al nord, le Medio Egypto (circa Asyut), le Alte Egypto (le valle verso le sud), e Nubia, situate al sud del curso del Nilo. Le Basse Egypto esseva plus humide e de basse altitude, durante que le Alte Egypto, plus estrete e elevate, concentrava le major parte del civilisation. Nubia, ben que geographicamente externe al nucleo egyptie, manteneva relationes commercial e militar importante con le valle del Nilo. == Governamento == === Organisation politic === {{AP|Stato pharaonic}} [[File:Pharaoh with double crown.svg|197px|thumb|Le pharaon es frequentemente representate con le symbolos del poter regal.]] Le Egypto antique es un monarchia [[Theocratia|theocratic]]. Ben plus que un rege, le [[pharaon]] es simultaneemente le administrator principal, le chef del armeas, le prime magistrato e le [[Clero del Egypto antique|prestre supreme de Egypto]]. In effecto, [[Pharaon]] habeva un mission a complir: mitter in opera le regula de [[Maat]] sur Terra, es dicer, assecurar le harmonia inter le homines e le celo, esser garante del moral de su populo, contribuente assi a assecurar su eternitate. Pro exercer su controlo sur le terras e le ressources, le pharaon se appoia sur un administration composite de functionarios qui gere su affaires quotidianmente. Iste administration es dirigite per su homine de confidentia, le [[Vizir in le Egypto antique|vesir]], qui age como representante del rege e coordina le agrimensura del terras, le tresor, le projectos de construction, le systema juridic e le archivos<ref name="Manuelian358">{{harvsp|Der Manuelian|1998|p=358}}</ref>. Le territorio egyptie es dividite in quaranta-duo regiones administrative, appellate [[Nomo (Egypto antique)|nomos]], que es cata un regite per un [[nomarcha]], responsabile ante le vesir de su competentia. Le templos constitue le spina dorsal del economia egyptie. Assi, le templos es non solmente locos de culto sed illos es equalmente responsabile del collecta e del immagazinage del ricchessas del nation in un systema administrate de granarios e de tresorerias que redistribue le cereales e le benes{{sfn|Der Manuelian|1998|p=363}}. === Systema judiciari === [[File:Louvre-antiquites-egyptiennes-p1020372 Cropped and bg reduced.png|thumb|Le [[Scriba in le Egypto antique|scribas]] ha le carga de consignar le taxas e tote le documentos administrative.]] Al culmine del systema judiciari egyptie se trova officialmente le pharaon qui es cargate de promulgar le leges, de render justitia e de mantener le ordine public, un concepto que le antique egyptios denomina [[Maat]]<ref name="Manuelian358"/>. Ben que necun [[Lista de codices juridic|codice juridic]] ha supervivite, le documentos judiciari del epocha monstra que le lege egyptie es fundate sur le bon senso inter le ben e le mal que se basa ante toto sur le resolution de conflictos e sur le conclusion de accordos plus tosto que sur un insimul complexe de leges<ref name=UCJohnson/>. Consilios de ancianos, cognoscite sub le nomine de [[Kenbet]] in le Nove Imperio, es cargate de judicar localmente le affaires judiciari implicante parve creditos e conflictos minor<ref name="Manuelian358"/>. Le casos le plus grave implicante homicidios, importante operationes immobiliari e [[Pillage de tumbas egyptie|pillage de tumbas]] es inviate al ''Grande Kenbet'', presidite per le vesir o le pharaon. Le demandatores e le defendentes se representa se ipse e jura haber dicite tote le veritate. In certe casos, le Stato assume simultaneemente le rolo de procurator e de judice. Il non es alora rar que le accusato sia fustigate pro obtener confessiones e le nomines del conspiratores. Nonobstante, que le accusationes sia grave o non, le scribas judiciari prende nota per scripto del planca, del testimonios e del verdicto del caso pro referentia futur{{sfn|Oakes|2003|p=472}}. Secundo le gravitate del actos incriminate, le sententias pro le crimines minor varia de un simple multa al mutilation del facie, passante per colpos o le exilio. Le criminales le plus periculose tal como le homicidas o le piliatores de tumbas es condemnate al morte, sia per decapitation, per submersion o per impalamento. In le casos multo grave, le sanction poteva mesmo esser extendite al familia del criminal<ref name="Manuelian358"/>. A partir del Nove Imperio, le oraculos joca un rolo major in le systema judiciari rendente justitia in le affaires civil e penal. Le procedura consiste in demandar al deo un « si » o un « no » a un question concernente le benfundato de un caso. Con le supporto de un certe numero de prestres, le deo rende su judicamento seligente le un o le altere del responsas, inclinante se in avante o in retro o punctante un del responsas scripte sur un folio de [[Papyro (papiro)|papyro]] o un [[ostracon]]<ref>{{Ouvrage|langue=ia|auteur1=A. G. McDowell|titre=Village life in ancient Egypt|sous-titre=laundry lists and love songs|lieu=Oxford|éditeur=[[Oxford University Press]]|année=1999|pages totales=279|passage=168|isbn=0-19-814998-0}}</ref>. === Le armea === {{Vide anque|Armea egyptie}} Durante le Vetule Regno non habeva necessitate de un armea permanente. Quando on habeva besonio de affrontar un incursion beduin o le necessitate de un predonage, on organisava un levata; juvenes esseva dunque recrutate qui, un vice terminate le guerra, retornava a lor travalio habitual. Multo plus commun esseva totevia le recrutamento de mercenarios, in particular libyos e nubianos. Iste ultimes esseva multo appreciate como archeros. Le armea assumeva un rolo importante a partir del Medio Regno, arrivante a su culmine in le Nove Regno, periodo de grande expeditiones militar. Le armea egyptie esseva perfectemente organisate, e al guida del truppas stava sempre le pharaon, sur qui recadeva le commando absolute. Malgrado iste concentration de poter, ille, como occurreva con su poter religiose, delegava su functiones al generales. Il ha totevia multe pharaones, prime inter omnes Ramses II, qui accompaniava le truppas in battalia e frequentemente combatteva a lor latere. Le truppas esseva composte de corpores de archeros, de infanteria e de cavalleria, o pro dicer melior "carriera", iste ultime reservate principalmente al aristocraticos. Multo frequentemente in le armeas egyptie le truppa sur le carros esseva le plus numerose. Illos esseva carros legier, differente (per exemplo) de illos hittita, e veloce. Illos esseva frequentemente usate como truppa de ruptura in le armeas egyptie. Sur le carro habeva un archero sed supertoto un soldato armate de un longe lancea de guerra. Del carros egyptie on pote dicer que illos constitueva le "cavalleria legier" del armea, precisemente proque illos esseva veloce e versatile. Le egyptios habeva cognoscite le carro de guerra per le populo invasor Hyksos. == Economia == === Agricultura === Le economia del antique Egypto esseva fundamentalmente basate super le agricultura e le elevamento de animales. Le vita dependeva del cultivation de terras inundate annualmente per le [[Fluvio Nilo|Fluvio Nilo]].<ref>{{Cita libro|título=Egipto : El mundo de los faraones|url=[https://www.worldcat.org/oclc/636855248|editorial=Konemann|fecha=1997|fechaacceso=2022-05-24|isbn=3-89508-898-6|oclc=636855248|nombre=Regine|apellidos=Schulz|nombre2=Matthias|apellidos2=Seidel}}](https://www.worldcat.org/oclc/636855248|editorial=Konemann|fecha=1997|fechaacceso=2022-05-24|isbn=3-89508-898-6|oclc=636855248|nombre=Regine|apellidos=Schulz|nombre2=Matthias|apellidos2=Seidel}})</ref> Le egyptios developpava un extense systema de dicas, stagnos, e canales de irrigation que se extendeva a transverso del terra agricola. Preter ripas del fluvio, le paisanos cultivava varie typos de cereales. Le grano recoltate esseva immagazinate in granarios e postea usate pro producer pan e bira. Le principal culturas esseva frumento, hordeo, e lino. Le agricultura esseva structurate circa le cyclo annual del Nilo. Quatro phases descriptive esseva traditionalmente identificate: “perla blanc” (quando le Nilo ascendeva e inundava, apportante limo fertile), “perla nigre” (quando le aquas se retirava, lassante ric limo nigre), “esmeraldo verde” (quando le culturas germinava), e “auro rubie” (quando le campos maturava). Plus formalmente, le anno esseva dividite in tres saisons: ''Akhet'', ''Peret'', e ''Shemu''. ''Akhet'', le saison del inundation (junio a septembre), lassava un strato de limo ric in minerales sur le campos, renovante le fertilitate del solo. Durante ''Peret'' (octobre a februario), le saison del semination, le fermeros attendeva que le aquas se exhaurirea ante de ara e seminar le solo inricchite. Le irrigation esseva mantenite per canales e dicas. Finalmente, ''Shemu'' (martio a maio) esseva le saison del recolta, quando le culturas esseva colligite usante falces de ligno. In plus de cereales, le jardines egyptie produceva pisos, lenticulas, cibollas, porros, cucumeres, e lactuca, assi como uvas, dactylos, ficos, e granatas. Le bestial elevate pro carne includeva porcos, bovinos, oves, capras, aucas, e anates. Le egyptios produceva plus alimentos de lo que illes consumeva e se dedicava al excambio de benes excedentari. Le importationes ab territorios estranier includeva incenso, argento, e fin ligno de cedro. Multe commercio egyptie esseva realisate per barca al longo del Nilo e a transverso del Mediterraneo. Durante le major parte de su historia de tres millennios, le antique Egypto esseva considerate inter le regiones le plus ric del mundo antique. === Commercio === Le activitate commercial in le antique Egypto se extendeva ultra le excambio de productos agricola e materias prime. Expeditiones esseva organisate pro obtener benes de luxo e joieles pro le tresor regal del pharaones, e il ha anque evidentia de traffico de sclavos e mesmo le vendita de positiones administrative o de servicio in le templos. Un classe de agentes commercial cognoscite como ''shutiu'' realisava activitates de emption e vendita pro conto del major institutiones pharaonic tal como templos, le palatio regal, e le proprietates del corona. Illes poteva anque vender sclavos a individuos private o realisar transactiones commercial independente pro profito personal. Discoperitas archeologic in le antique citate de Balat, situate in le Oase de Dakhla, ha revelate quasi 200 tablettas de argilla e numerose inscriptiones. Iste trovatas indica que durante le fin del tertie millennio a.Chr., Balat serviva como un base de operationes e puncto de providimento pro expeditiones inviate per le pharaones a in Africa central. Iste expeditiones, a vices comprendente circa 400 homines, cercava pigmentos preciose que esseva transportate per caravana al Valle del Nilo. Le ruta commercial esseva marcate per depositos de vasos placiate a intervallos de approximatemente 30 kilometros a transverso del deserto, extendente se usque al plateau de [[Gilf Kebir|Gilf Kebir]] in le sud-west de Egypto.<ref name=":0" /> Investigatores suggere que le ruta pote haber attingite usque al region del [[Laco Chad|Laco Chad]].<ref>{{cita libro |apellido=Moreno García |nombre=Juan Carlos |capítulo=Los vendedores en el Antiguo Egipto |título=Los vendedores y las civilizaciones |editor=Felip Masó Ferrer |año=2007 |editorial=Würth España, S.A. |isbn=84-611-6707-4 |páginas=11-36}}</ref> === Administration e taxation === Pro scopos administrative, Egypto esseva dividite in unitates territorial cognoscite como ''sepats'' (nominate ''nomos'' in greco). Iste division data del periodo predynastic (ante 3100 a.Chr.), quando le nomos functionava como citate-statos autonome, e illo durava plus de tres millennios. Finalmente, le pais comprendeva 42 nomos: 20 in le Basse Egypto e 22 in le Alte Egypto. Cata nomo esseva governate per un nomarcha qui exercitava autoritate regional. Le governamento imponeva varie impostos, que esseva pagate in natura—per medio de labor o benes—post que le moneta non existeva in periodos anterior. Le vesir (''tyaty'') esseva responsabile de supervisar le systema fiscal pro conto del pharaon. Su officiales manteneva registros del reservas immagazinate e del rendimentos projectate. Le impostos esseva evalutate secundo le occupation e le productivitate: le paisanos (o plus tarde le proprietarios de terras) pagava in productos agricola; le artisanos contribueva con parte de lor benes manufacturate; le piscatores e chassatores pagava con lor capturas. Le stato exigeva anque labor de [[corvée]] del familias durante plure septimanas cata anno. Le individuos participava in operas public tal como excavation o mundation de canales, construction de templos e tumbas, e, quando necessari, expeditiones minor (a minus que prisioneros de guerra esseva disponibile pro tal cargas). Familias plus ric poteva ingagiar substitutos pro complir iste obligationes. In general, le economia del antique Egypto esseva strictemente integrate con su institutiones administrative e religiose, formante un systema centralmente organisate in le qual le agricultura, le taxation, le labor, e le commercio esseva pilares interdependente del poter e prosperitate del stato. == Societate == [[File:Figurenpaar Ägypten Museum Rietberg RAG 1.jpg|thumb|Un copula egyptie sedite]] Le societate presentava un structura fortemente [[hierarchia|hierarchisate]].{{sfn|name=Go53|Gomes|2010|p=53}}{{sfn|name=Co31|Cotrim|1999|p=31-32}} Illo esseva [[patriarchato|patriarchal]], con le homine administrante le domo, con participation del femina, e decidente le heredes per medio de su testamento. Le ancianos esseva consultate e honorate post le morte.{{sfn|name=Be19|Beting|2009|p=19}} Le maritage in le mundo egyptie esseva [[monogamia|monogame]] (ben que il ha casos de [[bigamia]] e [[poligamia]] in le corte pharaonic) e non esseva sanctionate per le religion. Non existeva un ceremonia de maritage, ni un registro de illo. Apparentemente il bastava que un copula affirmava que illes voleva cohabitar pro que le union esseva acceptate. Le homines se maritava inter le dece-sex e le dece-octo annos e le feminas circa le dece-duo o dece-quatro annos. Proque le feminas esseva le transmissores del sanguine regal, como forma de legitimation del poter, il habeva maritages inter fratres. Tamben il habeva maritages inter pharaones e un de lor filias.{{sfn|name=Be24|Besozzi|2005|p=24}} Le homines con un position economic plus elevate poteva haber, ultra le sposa legitime (''nebet-per'', "le seniora del domo"), varie [[concubina]]s, lo que esseva vidite como un signo de ricchessa. Tamen, le feminas qui habeva plus de un homine esseva occidite.{{sfn|Gomes|2010|p=55}} Le [[prostitution]] esseva un practica moralmente condemnate, sed illo esseva practicate sur le ripas del Nilo. Esseva registrate in [[papyro]]s e [[ostracon]]s le practica de favores sexual in excambio de moneta, assi como mention de relationes sexual collective, lo que duce a considerar le possibilitate del existentia de [[prostibulo]]s. In Egypto non habeva prostitution sacrate, essente le relation divinitate-sacerdotissa mermente symbolic.<ref name=Be24/> Le antique egyptios videva homines e feminas, includente le personas de tote le classes social, excepte le sclavos, como essentialmente equal ante le lege, e mesmo le plus humile paisano habeva le derecto de petition al [[Tjati|vesir]] e su corte pro reparation. Tanto homines quanto feminas habeva le derecto de posseder e vender immobiles, facer contractos, maritar se e [[divortio|divortiar se]], reciper hereditage e haber litigios in tribunal. Le cupulas poteva posseder benes in commun e proteger se con contractos de [[maritage]] in caso de divortio, que stipulava le obligationes financiari del marito verso le sposa e le infantes al fin del maritage. Le feminas habeva un grande gamma de electiones personal e opportunitates de realisation. Illas poteva esser del regalitate, travaliar in le palatio como nutrices, concubinas o [[escantion|escantiones]] (servitores de [[vino]] del pharaon) e, in le templos, ab cantatrices a sacerdotessas.{{sfn|name=Be23|Beting|2009|p=23}} Alteres exerceva poteres divin como [[Sposas divin de Amon|sposas de Amon]]. Malgrado iste libertates, le feminas frequentemente non participava in rolos official del administration, serviente solmente in rolos secundari, e non esseva tan susceptibile de esser educate como le homines.<ref name=Jo2004/> Quando le marito moriva, le feminas assumeva le direction de familia e, in le caso del pharaones, le Stato. Feminas como [[Hatshepsut]] e [[Cleopatra]] arrivava a devedir pharaones. Le feminas poteva reciper hereditage paterne. Normalmente, le filio le plus vetere assumeva le throno pharaonic post le morte de su patre, tamen, quando il habeva solmente filias como successores al throno, le plus vetere debeva maritar se pro que su marito assumeva le throno.<ref name=Be23/> [[File:CopulatingCouple-PtolemaicPeriod BrooklynMuseum.png|thumb|vertical|Arte erotic]] {{Citation2|bq=s| 1=Sia como illo vult, […] le femina esseva ''[[sui juris]]'', potente disponer liberemente de su benes, intamar processos in le justitia, prender le initiativa del divortio tanto quanto le homine, ducer un rolo active in diverse activitates productive, de servicios e eventualmente de gestion, in fin ir e venir con ample libertate. Il habeva, sin dubita, certe limitationes. Assi, per exemplo, si […] nos trova feminas qui exerce functiones administrative o sacerdotal del quales depende benes e personas pertinente al palatio e al templos, isto diminue multo in le periodos posterior. Mesmo pro le Imperio Ancian, le presentia de feminas in ille functiones sempre esseva quantitativemente multo inferior a illo del homines. In altere parolas, le direction del vita public sempre esseva massivemente in manos masculin; e tal tendentia se reinfortiava con le tempore. In le vita private, tamen, in terminos general, se manteneva le ample derectos del femina: equal participation in le hereditage paterne e materne, controlo sur su benes personal (mesmo quando gerite per le marito, situation satis currente), etc. Il es certe, nonobstante, que le femina esseva considerate como habente un vocation essentialmente domestic […] ligate sia al administration del domo […], sia al realisation de cargas in su ambito: fabrication de pan e cerevisia, manufactura de filos e texitos. […] Con major frequentia, esseva le homine qui interveniva in transactiones e, in general, in le gestion del patrimonio familiar, ben que le intervention directe del femina esseva considerate como alique normal in multe casos, per exemplo, al esser absente le marito, o in su incapacitate, o ancora durante le viduitate, essente le filios minor.| 2=Cardoso, Ciro Flamarion. ''Algumas visões da mulher na literatura do Egito faraônico'' ({{AC|II milênio|n}}). Citado em: ''História''. São Paulo: UNESP, 1993, v. 12. p. 103-5.<ref name=Pa71/>}} === Education === [[File:The seated scribe.jpg|thumb|vertical|Statua de un [[scriba]] sedite (IV dynastia, {{Circa|{{formatnum:2620}}-{{AC|2500|n}})|nl}}]] Le infantes (pueros e puellas) initiava lor education basic in le sino familiar; le pueros apprendeva de lor patres principios ethic, visiones del vita, conducta social, ritos popular, etc; le purass apprendeva de lor matres economia domestic, culinaria, preparation e confection de vestimentos; le purass ric poteva apprender a sonar instrumentos, cantar, dansar assi como a leger, scriber e travaliar con operationes arithmetic.{{sfn|name=ROM2018|ROM|2018}} In le processo educational del classes plus opulente on utilisava le si-nominate "Libros de Instruction", que contineva regulas pro viver ordinatemente in societate assi como elementos moral tal como justitia, sapientia, obedientia, bonitate e moderation.{{sfn|name=Al2017|Alchin|2017}} In le Antique Egypto il habeva pauc scholas functionante exclusivemente pro le education de homines del regalitate, del nobilitate o de illes qui aspirava a devenir scribas, sacerdotes, artistas, sculptores o designatores. Initiante lor studios inter le cinque e septe annos, le pueros apprendeva [[lectura]] e [[scriptura]], [[historia]] e [[geographia]], [[scientia]], [[medicina]] e [[astronomia]], [[arithmetica]] e [[geometria]] e [[musica]]. Illos esseva institutiones con disciplina multo rigorose, ubi le pueros qui se comportava mal o non prestava attention esseva fustigate.<ref name=ROM2018/><ref name=Al2017/> Differente del juvenes del classes opulente qui ibat al schola, le juvene filios de paisanos, piscatores e artisanos apprendeva ab un etate tener le officios de lor patres pro que assi illes poteva succeder los.{{sfn|Parsons|2017b}} === Hierarchia social === [[File:Egypt Queen Pharaoh Hatshepsut statue.jpg|thumb|vertical|Le [[pharaon]] exprimeva le proprie vita de Egypto e esseva le culmine del hierarchia. In le foto statua de [[Hatshepsut]], in le [[Museo Egyptie (Cairo)|Museo Egyptie]] de [[Cairo]]]] Al culmine del hierarchia social esseva le [[pharaon]], qui possedeva poteres absolute, prendente decisiones militar, religiose, economic e judicial,{{sfn|name=Bra103|Braick|2006|p=103}} ultra esser le proprietario nominal de tote le terras.<ref name=Go53/>{{sfn|name=Be22|Besozzi|2005|p=22}} In le periodos de inundation le pharaon ordinava que le population exerceva altere functiones como, per exemplo, le construction de obras public.{{sfn|Shaw|1995|p=141}} Durante que vive, le pharaon esseva considerate como un personification del deo [[Horus]], durante que su antecessor defuncte esseva associate a [[Osiris]], patre de Horus, habeva o non relation de consanguinitate inter le soveranos. A partir del V dynastia egyptie le reges se presenta tamben como filios de [[Ra]], le deo solar.{{sfn|name=Pe28|Pedro|2005|p=28}} Le pharaones possedeva multe feminas e filios. Su femina principal, denominate ''hemet nesut'', "sposa del rege", poteva esser su soror o un de su filias. Le pharaones possedeva diverse insignias: le ''pschent'' (le union del coronas del [[Alte Egypto|Alte]] e [[Basse Egypto]]), le [[sceptro]]s ''crossa'' e [[flagello]], le ''nemes'' (ornamento pro le capite decorate con un colubra e un vulture que symbolisava, respectivemente, le Basse e Alte Egypto) e le barba posticie. Illo poteva esser symbolicamente traducite como [[sphinge]], e esseva associate a animales como le panthera, le leon e le bove. Le parola pharaon, veniente del egyptie ''per aâ'', significa "Casa Grande". Illo deveniva le nomine official del chefs de Egypto solmente durante le XVIII dynastia egyptie, proque usque tunc habitualmente le lideres se refereva a se mesme como ''nesu'' (rege) o ''neb'' (senior). A partir del V dynastia egyptie le [[titulatura regal egyptie|titulatura]] del reges includeva cinque nomines regal: nomine de [[Horus]], nomine del Duo Mestressas, nomine de Horus de Auro, prenomine e nomine.<ref name=Be22/> Infra le pharaon e su familia in le pyramide social se trovava le gruppo denominate como "[[classe social|classe]] del faldetta blanc" (o classe del dominantes), in referentia al vestimento de lino decorate que illes portava.{{sfn|Billard|1978|p=109}} Primarimente veniva le nomarchas e vesires. Le nomarchas administrava le provincias imperial durante que le vesires controlava le collecta de impostos, fiscalisava le obras public, le granarios regal, participava in le alte tribunal de justitia e dirigeva le policia e le truppas. Infra istes esseva le sacerdotes qui administrava le templos, cultos e le festas religiose, esseva consilieros del pharaones e usufrueva de terras, exemption de impostos e prestigio. Multo importante pro le machina bureaucratic del governamento, le [[scriba]]s colligeva impostos, organisava le leges e le scriptura, determinava le valor del terras, copiava poemas, hymnos e historias, scribeva litteras, realisava [[censo demographic|censos populational]] e calculava le stock de alimentos, production agricola, area de terras arabile, activitates commercial, de soldatos, necessitates del palatio, etc. A partir del Imperio Nove surge un nove classe, le grande commerciantes, qui monopolisava le commercio exterior.<ref name=Go53/><ref name=Be22/> [[File:Slavebeating.jpg|thumb|left|Fustigation de un sclavo]] Infra le classes dominante se situava le classes dominate. Primarimente veniva le soldatos qui recipeva productos pro servicios prestate e prendeva predas de [[saccheo]], sed qui nunquam ascendeva a alte postos in le exercito. Infra istes veniva le [[artisano]]s ([[textura|textores]], pictores, barbitonsores, cocos, barcheros, ceramistas, sculptores, joieleros, [[ferrero]]s, etc.), qui travalia specialmente pro le pharaones, pro le nobilitate e pro le templos e pro le parve commerciantes qui vendeva lor productos in le mercatos del citates. Le paisanos (o ''fellahs'') formava le major parte del population e esseva agricultores, elevatores de boves e piscatores. Mesmo essente illes le productores, le productos agricola esseva proprietate directe del Stato, del templos o del familia nobile qui possedeva le terra.{{sfn|Manuelian|1998|p=383}} Le paisanos tamben esseva subjecte a un imposto sur le travalio e esseva obligate a travaliar in le construction de ovras public e mundation de canales in un systema simile al [[corvea]] [[Etate Media|medieval]] in Europa.{{sfn|James|2005|p=136}} Tamben illes esseva obligate a travaliar in le transportos e a vices in le exercito. Infra le paisanos veniva le base del pyramide, le [[sclavo]]s (''hemu'' e/o ''baku''{{sfn|name=Be54|Beting|2009|p=54}}). Captivos o condamnatos del justitia, illes travaliava in activitates domestic, public o religiose.{{sfn|Santiago|2006|p=96}} Illes frueva de derectos civil e apprendeva le scriptura.<ref name=Go53/><ref name=Co31/> === Vita quotidian === [[File:Lawrence Alma-Tadema Egyptian Chess Players.jpg|thumb|left|[[Nobilitate|Nobiles]] jocante un forma primitive de [[schacos]], secundo le conception artistic de [[Sir]] [[Lawrence Alma-Tadema]], (1879)]] [[File:Female topless egyption dancer on ancient ostrakon.jpg|thumb|left|Dansatrice]] [[File:Maler der Grabkammer der Nefertari 003.jpg|thumb|sinistra|'Nefertari jocante Senet', pictura del tumba del Regina [[Nefertari]] de Egypto {{-nwrap||1295|1255}}]] [[File:LowClassAncientEgyptianStatuettes.png|thumb|left|Occupationes del classes inferior]] Le majoritate del antique egyptios esseva fermeros ligate al terra. Lor habitationes esseva restringite al membros del familia immediate, e esseva construite de briccas de fango designate pro remaner fresc in le calor del die. Cata domo habeva un cocina con un tecto aperte, que contineva un mola pro moler grano e un parve furno pro panificar.{{sfnp|Manuelian|1998|p=401}} Le ceramica serviva como utensiles domestic pro le immagazinage, preparation, transporto, e consumption de alimentos, bibitas, e materias prime. Le muros esseva pingite in blanc e poteva esser coperite con tapisseria de lino tincte. Le solos esseva coperite con mattas de canna, durante que scannos de ligno, lectos elevate del terra e tabulas individual componeva le mobilario.{{sfnp|Manuelian|1998|p=403}} [[File:Ägyptischer Maler um 1400 v. Chr. 001.jpg|thumb|Le egyptios celebrava festas e festivales, accompaniate per musica e dansa.]] Le antique egyptios accordava un grande valor al hygiene e al apparentia. Le majoritate se baniaba in le Nilo e usava un sapon pastose facite de grassia animal e creta. Le homines radeva lor corpores integre pro munditia; perfumos e unguentos aromatic coperiva mal odores e leniva le pelle.{{sfnp|Manuelian|1998|p=405}} Le vestimentos esseva facite de simple folios de lino blanchite, e tanto homines como feminas del classes superior portava perruccas, joieles, e cosmeticos. Le infantes iva sin vestimentos usque al maturitate, a circa 12 annos, e a iste etate le masculos esseva circumcidite e habeva lor capites rasate. Le matres esseva responsabile del cura del infantes, durante que le patre forniva le subsistentia del familia.{{sfnp|Manuelian|1998|pp=406–407}} Musica e dansa esseva divertimentos popular pro illes qui poteva permitter se los. Instrumentos antique includeva flautas e harpas, durante que instrumentos simile a trompettas, oboes, e fistulas se developpava plus tarde e deveniva popular. In le Nove Regno, le egyptios jocava campanas, cymbalos, tamburinos, tambures, e lutos e lyras importate de Asia.{{sfnp|Music in Ancient Egypt|2003}} Le sistro esseva un instrumento musical simile a un sonalia que esseva specialmente importante in ceremonias religiose. [[File:ThebesDeirMedinaLandscape.jpg|right|thumb|Ruinas de Deir el-Medina]] Le antique egyptios frueva de un varietate de activitates de otio, includente jocos e musica. Senet, un joco de tabuliero ubi le pecias se moveva secundo le hasardo, esseva particularmente popular depost le tempores le plus antique; un altere joco simile esseva mehen, que habeva un tabuliero de joco circular. "Canes e Chacalos", anque cognoscite como 58 foros, es un altere exemplo de jocos de tabuliero jocate in le Antique Egypto. Le prime joco complete de iste joco esseva discoperite in un tumba theban del pharaon egyptio Amenemhat IV que data del XIII Dynastia.{{sfnmp|1a1=Metcalfe|1y=2018|2a1=Seaburn|2y=2018}} Jongleria e jocos de balla esseva popular con le infantes, e le lucta es anque documentate in un tumba a Beni Hasan.{{sfnp|Manuelian|1998|p=126}} Le membros ric del antique societate egyptie frueva anque del chassa, pisca, e de viages in barca. Le excavation del village de laboratores de Deir el-Medina ha resultate in un del contos le plus completemente documentate del vita communitari in le mundo antique, que se extende per quasi quatro centos annos. Il non ha un sito comparabile in le qual le organisation, interactiones social, e conditiones de travalio e de vita de un communitate ha essite studiate in tal detalio.{{sfnp|Hayes|1973|p=380}} ===Lingua=== {{AP|Lingua egyptie}} ====Disveloppamento historic==== {{Hiero | ''r n kmt''<br /> 'Lingua egyptie' | <hiero>r:Z1 n km m t:O49</hiero> | align=right | era=egypt}} Le [[lingua egyptie]] es un lingua [[Linguas afro-asiatic|afro-asiatic]] del nord strictemente ligate al [[linguas berber]] e [[linguas semitic|semitic]].{{sfnp|Loprieno|1995b|p=2137}} Le lingua egyptie antique compartiva similmente ligamines linguistic con altere linguas afro-asiatic como le [[linguas chadic]] de Africa occidental e central, le linguas [[Linguas cushitic|cushitic]] de Africa del nord-est, e le [[linguas ethio-semitic]], que se trova in Ethiopia e Eritrea.<ref>{{cite book |last1=Morkot |first1=Robert |title=The Egyptians: an introduction |date=2005 |publisher=Routledge |location=New York |isbn=0-415-27104-5 |page=10}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Schuh |first1=Russell G. |title=The Use and Misuse of Language in the Study of African History |journal=Ufahamu: A Journal of African Studies |date=1997 |volume=25 |issue=1 |pages=36–81 |doi=10.5070/F7251016656 |url=https://escholarship.org/uc/item/0qt6q69k |language=en |issn=0041-5715|doi-access=free }}</ref> Multe academicos ha acceptate un origine de phylo linguistic african post que cinque del sex subfamilias afro-asiatic, incluse le lingua egyptie, es parlate in le continente african, e solmente un in Asia.<ref>{{cite journal |last1=Mc Call |first1=Daniel F. |title=The Afroasiatic Language Phylum: African in Origin, or Asian? |journal=Current Anthropology |date=1998 |volume=39 |issue=1 |pages=139–144 |doi=10.1086/204702 |jstor=10.1086/204702 |issn=0011-3204}}</ref> Illo ha le plus longe historia cognoscite de omne lingua, habente essite scribite ab {{circa|3200}}{{nbsp}}a.Chr. usque al Medievo e remanente como un lingua parlate pro plus tempore. Le phases del egyptio antique es le [[egyptio antique]], le [[egyptio medie]] (egyptio classic), le [[egyptio tardive]], le [[Demotico (egyptio)|demotico]] e le [[lingua copte|copto]].{{sfnp|Loprieno|2004|p=161}} Le scriptos egyptie non monstra differentias dialectal ante le copto, sed illo esseva probabilemente parlate in dialectos regional circa Memphis e plus tarde Thebas.{{sfnp|Loprieno|2004|p=162}} Le egyptio antique esseva un [[lingua synthetic]], sed illo deveniva plus [[Lingua analytic|analytic]] plus tarde. Le egyptio tardive disveloppava [[Articulo (grammatica)|articulos]] definite e indefinite prefixal, que reimplaciava le ancian [[suffixo]]s inflectional. Habeva un cambio del ancian [[ordine de parolas]] [[verbo–subjecto–objecto]] a [[subjecto–verbo–objecto]].{{sfnp|Loprieno|1995b|pp=2137–2138}} Le scripturas [[Hieroglypho egyptie|hieroglyphic]], [[hieratico]] e demotic egyptie esseva eventualmente reimplaciate per le [[alphabeto copte]], plus phonetic. Le copto es ancora usate in le liturgia del [[Ecclesia Orthodoxe Copte|Ecclesia Orthodoxe Egyptie]], e tracias de illo se trova in le [[arabe egyptie]] moderne.{{sfnp|Vittman|1991|pp=197–227}} ====Sonos e grammatica==== Le egyptio antique ha 25 consonantes simile a illos de altere linguas afro-asiatic. Istos include consonantes [[consonante pharyngee|pharyngee]] e [[consonante emphatic|emphatic]], occlusivas sonor e surde, [[consonante fricativa|fricativas]] surde e [[consonante affricata|affricatas]] sonor e surde. Illo ha tres vocales longe e tres curte, que se expandeva in le egyptio tardive a circa novem.{{sfnp|Loprieno|1995a|p=46}} Le parola de base in egyptio, simile al semitico e al berber, es un [[radice semitic|radice triliteral]] o biliteral de consonantes e semiconsonantes. Suffixos es addite pro formar parolas. Le conjugation verbal corresponde al [[persona (grammatica)|persona]]. Per exemplo, le skeleto triconsonantal '''S-Ḏ-M''' es le nucleo semantic del parola 'audir'; su conjugation de base es ''sḏm'', 'ille audi'. Si le subjecto es un substantivo, suffixos non es addite al verbo:{{sfnp|Loprieno|1995a|p=74}} ''sḏm ḥmt'', 'le femina audi'. Le adjectivos es derivate de substantivos per un processo que le egyptologos appella ''[[grammatica arabe|nisbation]]'' a causa de su similitude con le arabe.{{sfnp|Loprieno|2004|p=175}} Le ordine de parolas es {{smallcaps|predicato–subjecto}} in sententias verbal e adjectival, e {{smallcaps|subjecto–predicato}} in sententias nominal e adverbial.{{sfnp|Allen|2000|pp=67, 70, 109}} Le subjecto pote esser movite al initio del sententias si illo es longe e es sequite per un pronomine resumptive.{{sfnp|Loprieno|1995b|p=2147}} Verbos e substantivos es negate per le [[particula (grammatica)|particula]] ''n'', sed ''nn'' es usate pro sententias adverbial e adjectival. Le [[accento (linguistica)|accento]] cade sur le ultime o penultime syllaba, que pote esser aperte (CV) o claudite (CVC).{{sfnp|Loprieno|2004|p=173}} ====Scriptura==== [[File:Rosetta Stone BW.jpeg|thumb|Le [[Petra de Rosetta]] ({{circa|196}} a.Chr.) permitteva al linguistas comenciar le [[dechifrumento del scripturas egyptie antique|deciframento del scripturas egyptie antique]].{{sfnp|Allen|2000|p=13}}|280x280px]] Le [[Hieroglypho egyptie|scriptura hieroglyphic]] data de {{circa|3000}}{{nbsp}}a.Chr., e es componite de centenas de symbolos. Un hieroglypho pote representar un parola, un sono, o un determinativo silente; e le mesme symbolo pote servir a differente propositos in differente contextos. Le hieroglyphos esseva un scriptura formal, usate sur monumentos de petra e in tumbas, que poteva esser tan detaliate como obras de arte individual. In le scriptura quotidian, le scribas usava un forma cursive de scriptura, appellate [[hieratico]], que esseva plus rapide e facile. Ben que le hieroglyphos formal pote esser legite in filas o columnas in ambe directiones (ben que typicamente scribite de dextra a sinistra), le hieratico esseva sempre scribite de dextra a sinistra, usualmente in filas horizontal. Un nove forma de scriptura, le [[Demotico (egyptio)|demotico]], deveniva le stylo de scriptura prevalente, e es iste forma de scriptura—insimul con le hieroglyphos formal—que accompania le texto grec sur le Petra de Rosetta.{{sfnp|Loprieno|1995a|pp=10–26}} Circa le prime seculo p.Chr., le alphabeto copte comenciava a esser usate insimul con le scriptura demotic. Le copto es un [[alphabeto grec]] modificate con le addition de alcun signos demotic.{{sfnp|Allen|2000|p=7}} Ben que le hieroglyphos formal esseva usate in un rolo ceremonial usque al quarte seculo, verso le fin solmente un pauc de sacerdotes poteva ancora leger los. Quando le institutiones religiose traditional esseva dissolvite, le cognoscentia del scriptura hieroglyphic esseva in su major parte perdite. Tentativas de dechifrar los data del periodos byzantin{{sfnp|Loprieno|2004|p=166}} e islamic in Egypto,{{sfnp|El-Daly|2005|p=164}} sed solmente in le annos 1820, post le discoperta del Petra de Rosetta e annos de recerca per [[Thomas Young (scientifico)|Thomas Young]] e [[Jean-François Champollion]], esseva le hieroglyphos [[dechifrumento del scripturas egyptie antique|substantialmente dechifrate]].{{sfnp|Allen|2000|p=8}} ===Litteratura=== {{AP|Litteratura egyptie antique}} [[File:Minnakht 01.JPG|thumb|Hieroglyphos sur un stela in le [[Louvre]], {{circa|1321}} a.Chr.]] Le scriptura appareva prime in association con le regalitate sur etiquettas e marcas pro articulos trovate in tumbas regal. Illo esseva primarimente un occupation del scribas, qui laborava in le institution ''Per Ankh'' o le Domo del Vita. Iste ultime comprendeva officios, bibliothecas (appellate Domo de Libros), laboratorios e observatorios.{{sfnp|Strouhal|1989|p=235}} Alcun del pecias le plus cognoscite del litteratura egyptie antique, como le [[Textos del Pyramides]] e del [[Textos del Sarcophagos|Sarcophagos]], esseva scribite in egyptio classic, que continuava a esser le lingua de scriptura usque a circa 1300{{nbsp}}a.Chr. Le egyptio tardive esseva parlate ab le Nove Regno in avante e es representate in documentos administrative del [[Periodo ramesside|periodo ramesside]], poesia de amor e contos, assi como in textos demotic e copte. Durante iste periodo, le tradition de scriptura habeva evolvite in le autobiographia de tumba, como illos de [[Harkhuf]] e [[Weni le Elder|Weni]]. Le genero cognoscite como ''[[Sebayt]]'' ('instructiones') esseva disveloppate pro communicar inseniamentos e guidantia de nobiles famose; le [[Papyro de Ipuwer]], un poema de lamentationes que describe [[disastro natural|disastros natural]] e agitacion social, es un exemplo famose. Le ''[[Historia de Sinuhe]]'', scribite in [[egyptio medie]], poterea esser le classico del litteratura egyptie.{{sfnp|Lichtheim|1975|p=11}} Alsi scribite in iste tempore esseva le [[Papyro Westcar]], un insimul de historias contate a [[Khufu]] per su filios relative al meravillas peractivate per sacerdotes.{{sfnp|Lichtheim|1975|p=215}} Le [[Instruction de Amenemope]] es considerate un chef-d'œuvre del litteratura del Proxime Oriente.{{sfnp|Day|Gordon|Williamson|1995|p=23}} Verso le fin del Nove Regno, le [[egyptio tardive|lingua vernacular]] esseva plus frequentemente empleate pro scriber pecias popular como le [[Historia de Wenamun]] e le [[Instruction de Any]]. Le prime conta le historia de un nobile qui es robate sur su cammino pro emer cedro de Libano e de su lucta pro retornar a Egypto. Ab circa 700{{nbsp}}a.Chr., historias narrative e instructiones, como le popular Instructiones de Onchsheshonqy, assi como documentos personal e de commercio esseva scribite in le scriptura e phase [[Demotico (egyptio)|demotic]] del egyptio. Multe historias scribite in demotico durante le periodo [[Greco-roman]] esseva situate in eras historic previe, quando Egypto esseva un nation independente governate per grande pharaones como [[Ramesses II]].{{sfnp|Lichtheim|1980|p=159}} === Religion === {{AP|Religion del Antique Egypto}} [[File:The judgement of the dead in the presence of Osiris.jpg|thumb|upright=1.35|Le Libro del Mortos esseva un guida pro le viage del defuncto in le vita post le morte.]] [[File:La Tombe de Horemheb cropped.jpg|alt=Relievo pingite de un homine sedite con pelle verde e vestimentos stricte, un homine con le capite de un chacal, e un homine con le capite de un falcon|thumb|Le deos Osiris, Anubis, e Horus in le tumba de Horemheb (KV57) in le Valle del Reges]] Le religion del Antique Egypto esseva un systema complexe de credentias e practicas que impregnava tote le vita quotidian, politic e artistic del pais desde le epocha predynastic usque al arrivata del [[christianismo]] e del [[islam]]ismo durante le periodos grecoroman e arabe. Le governamento pharaonic se basava sur le derecto divin del rege, considerate como intermediario inter le deos e le humanitate. Le pantheon egyptie esseva populate per numerose deitates con poteres supernatural, invocate pro adjuta e protection. Tamen, le deos non esseva sempre vidite como totalmente benevolente; illos debeva esser placate per offrendas, preces e rituales. Le mythos e conceptiones religiose variava e evolveva con le tempore, e le sacerdotes non tentava unificar le differente traditiones in un systema unic e coerente.<ref>{{sfnp|James|2005|p=102}}</ref><ref>{{sfnp|Redford|2003|p=106}}</ref> Iste pluralitate de ideas esseva considerate como diverse facetas del realitate plus tosto que contradictiones. Le deos esseva adorate in templos administrate per sacerdotes in nomine del pharaon. Al centro del templo se trovava le statua sacrate del deo in un sanctuario. Le templos non esseva generalmente aperite al publico; solmente durante certe festas le statua esseva portate foras pro adoration popular.<ref>{{sfnp|James|2005|p=117}}</ref> Con le tempore, specialmente post le [[Imperio Nove]], le rolo spiritual exclusive del pharaon diminuiva, e le sacerdotes developpava systemas de oraculos pro communicar directemente le voluntate del deos al populo.<ref>{{sfnp|Shaw|2003|p=313}}</ref> Le egyptios credeva que le esser human esseva componite de plure elementos: le corpore physic e aspectos spiritual como le ''ka'' (fortia vital), le ''ba'' (personalitate o anima), le ''akh'' (spirito efficiente), le ''šwt'' (umbra) e le nomine.<ref>{{sfnp|Allen|2000|pp=79,94–95}}</ref> Le corde esseva considerate le sede del pensamento e del emotiones. Post le morte, le aspectos spiritual requireva le preservation del corpore o un substituto, como un statua, pro servir de habitation permanente. Le preparation pro le vita post le morte occupava un loco central in le religion egyptie. Textos como le ''[[Libro del Mortos]]'' contineva instructiones pro guidar le defuncto in le ultra-tumba. Durante le judicio final, le corde del defuncto esseva pesate contra le pluma del veritate. Si illo esseva trovate digne, le defuncto deveniva un del "mortos benedicte" e poteva viver como un ''akh'' in harmonia con le deos; si non, su corde esseva devorate per Ammit e ille esseva annihilate.<ref>{{sfnp|Wasserman|1994|pp=150–153}}</ref> Le construction de pyramides, hypogeos e tumbas ricmente decorate reflecte iste credentias. Le preservation del corpore per mumification e le deposition de alimentos, joieles e objectos personal in le tumba garantiva le continuation del existentia in le altere vita. Initialmente solmente le pharaones habeva le derecto al immortalitate, ma durante le [[Imperio Nove]] iste sperantia se extendeva a tote le population, secundo lor medios economic. Le religion influentiava profundemente le arte egyptie, caracterisate per ordine, symmetria e representationes de deos, pharaones e symbolos sacrate. Le contactos commercial con regiones como [[Nubia]], [[Punt]], le mundo egee e le [[Proxime Oriente]] contribuiva al diffusion de elementos cultural e religiose, ma le base del systema mythologic remaneva distinctemente african. ==Cultura== ===Cocina=== [[File:Maler der Grabkammer der Itet 002.jpg|thumb|Chassa de aves salvage e aration de un campo, tumba de Nefermaat e su sposa Itet (circa 2700 a.Chr.)]] Le cocina egyptie remaneva remarcabilemente stabile trans le tempore; de facto, le cocina del Egypto moderne conserva alcun similitudes frappante con le cocina del ancianos. Le dieta de base consisteva de pan e bira, supplementate con vegetales como cibollas e alio, e fructos como dactylos e ficus. Vino e carne esseva fruite per omnes in dies de festa, durante que le classes superior se lo permitteva de un maniera plus regular. Pisces, carne, e aves poteva esser salate o siccate, e poteva esser cocite in ragout o rostite sur un grillia.{{sfnp|Manuelian|1998|pp=399–400}} ===Architectura=== {{Main|Architectura del Egypto antique}} Le architectura del Antique Egypto include alcun del structuras le plus famose in le mundo: le Grande Pyramides de Giza e le templos a Thebas. Projectos de construction esseva organisate e financiate per le stato pro scopos religiose e commemorative, sed anque pro reinfortiar le vaste poter del pharaon. Le antique egyptios esseva constructores experte; usante solmente instrumentos simple sed efficace e instrumentos de observation, le architectos poteva construer grande structuras de petra con grande accuratessa e precision que es ancora invidiate hodie.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|pp=94–97}} Le habitationes domestic de egyptios de élite e ordinari esseva construite de materiales peribile como briccas de fango e ligno, e non ha supervivite. Le paisanos viveva in domos simple, durante que le palatios del élite e del pharaon esseva structuras plus elaborate. Alcun palatios supervivente del Nove Regno, como illos in Malkata e Amarna, monstra muros e solos ricamente decorate con scenas de personas, aves, stagnos de aqua, deitates e designos geometric.{{sfnp|Badawy|1968|p=50}} Structuras importante como templos e tumbas que esseva destinate a durar pro sempre esseva construite de petra in loco de briccas de fango. Le elementos architectural usate in le prime edificio de petra a grande scala del mundo, le complexo mortuari de Djoser, include supportos de columna e architrave in le motivo de papyro e loto. Le templos egyptian antique le plus antique preservate, como illos a Giza, consiste de salas singule e claudite con placas de tecto supportate per columnas. In le Nove Regno, le architectos addeva le pylon, le patio aperte, e le sala hypostyle claudite al fronte del sanctuario del templo, un stylo que esseva standard usque al periodo greco-roman.{{sfnp|Types of temples in ancient Egypt|2003}} Le architectura de tumba le plus antique e popular in le Regno Antique esseva le mastaba, un structura rectangular con tecto platte de bricca de fango o petra construite super un camera de sepultura subterranee. Le pyramide a scalones de Djoser es un serie de mastabas de petra accumulate le un super le altere. Pyramides esseva construite durante le Regnos Antique e Medie, sed le majoritate del governantes posterior los abandonava in favor de tumbas excavate in le roca minus conspicue.{{sfnp|Dodson|1991|p=23}} Le uso del forma de pyramide continuava in capellas de tumbas private del Nove Regno e in le pyramides nubian regal de Nubia.{{sfnp|Dodson|Ikram|2008|pages=218, 275–276}} <gallery mode="packed" class="center" heights="170"> File:Model of a Porch and Garden MET DP350593.jpg|Modello de un portico e jardin domestic, circa 1981–1975 a.Chr. File:The Temple of Dendur MET DT563.jpg|Le Templo de Dendur, completate verso 10 a.Chr., Metropolitan Museum of Art (New York City) File:Philae temple at night.jpg|Le Templo de Isis de Philae, ben preservate, es un exemplo de architectura egyptie e sculptura architectural. File:Lepsius-Projekt tw 1-2-108.jpg|Illustration de varie typos de capitales, per Karl Richard Lepsius </gallery> ===Arte=== {{Vide etiam|Arte del Egypto antique|Pictura del Egypto antique|Sculptura del Egypto antique}} [[File:Menna and Family Hunting in the Marshes, Tomb of Menna MET DT10878.jpg|thumb|Menna e su familia chassante in le paludes, Tumba de Menna, circa 1400 a.Chr.]] Le antique egyptios produceva arte pro servir scopos functional. Durante plus de 3500 annos, le artistas adhereva a formas artistic e iconographia que esseva developpate durante le Regno Antique, sequente un stricte insimul de principios que resisteva al influentia estranier e al cambio interne.{{sfnp|Robins|2008|p=29}} Iste standardes artistic—lineas simple, formas, e areas platte de color combinate con le characteristic projection platte de figuras sin indication de profunditate spatial—creava un senso de ordine e equilibrio intra un composition. Imagines e texto esseva intimemente intertexite sur muros de tumbas e templos, sarcophagos, stelas, e mesmo statuas. Le Paletta de Narmer, per exemplo, exhibi figuras que pote anque esser legite como hieroglyphos.{{sfnp|Robins|2008|p=21}} A causa del regulas rigide que governava su apparentia altemente stilisate e symbolic, le arte egyptie antique serviva su scopos politic e religiose con precision e claritate.{{sfnp|Robins|2008|p=12}} [[File:Calcite Basin Supporting a Boat with Shrine00 (6).jpg|thumb|Modellos de tumbas egyptie como benes funerari]] Artisanos egyptie antique usava petra como un medio pro sculper statuas e fin relievos, sed usava ligno como un substituto economic e facile a sculper. Pigmentos esseva obtenite de minerales como minerales de ferro (ocres rubie e jalne), minerales de cupro (blau e verde), fuligine o carbon de ligno (nigre), e petra calcari (blanc). Pigmentos poteva esser miscite con gumma arabic como un ligator e pressate in peciettas, que poteva esser humidificate con aqua quando necessari.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=105}} Le pharaones usava relievos pro registrar victorias in battalia, decretos regal, e scenas religiose. Citatanos commun habeva accesso a pecias de arte funerari, como statuas ushabti e libros del mortos, que illes credeva los protegerea in le vita de ultra-tumba.{{sfnp|James|2005|p=122}} Durante le Regno Medie, modellos de ligno o argilla que depingeva scenas del vita quotidian deveniva additiones popular al tumba. In un tentativa de duplicar le activitates del viventes in le vita post le morte, iste modellos monstra laboratores, domos, barcas, e even formationes militar que es representationes a scala del ideal vita post le morte.{{sfnp|Robins|2008|p=74}} Malgrado le homogeneitate del arte egyptian antique, le stylos de tempores e locos particular reflecteva a vices cambiante attitudes cultural o politic. Post le invasion del Hyksos in le Secunde Periodo Intermediari, frescos de stylo minoic esseva trovate in Avaris.{{sfnp|Shaw|2003|p=204}} Le exemplo le plus frappante de un cambio politicamente motivate in formas artistic veni del Periodo de Amarna, ubi figuras esseva radicalmente alterate pro conformar se al ideas religiose revolutionari de Akhenaten.{{sfnp|Robins|2008|p=149}} Iste stylo, cognoscite como arte de Amarna, esseva rapidemente abandonate post le morte de Akhenaten e reimplaciate per le formas traditional.{{sfnp|Robins|2008|p=158}} <gallery mode="packed" class="center" heights="170"> File:Kneeling portrait statue of Amenemhat holding a stele with an inscription 01.jpg|Statua stelophore de Amenemhat; circa 1500 a.Chr. File:Tomb of Nebamun.jpg|Fresco que depinge Nebamun chassante aves; circa 1350 a.Chr. File:Portrait head of pharaoh Hatshepsut or Thutmose III 01.jpg|Capite de portrait del pharaon Hatshepsut o Thutmose III; 1480–1425 a.Chr. File:Falcon Box with Wrapped Contents MET 12.182.5a b EGDP023129.jpg|Cassa de falcon con contento involvite; 332–30 a.Chr. </gallery> ===Costumes de sepultura=== [[File:Anubis attending the mummy of Sennedjem.jpg|thumb|Anubis, le deo associate con le mummification e le rituales de sepultura, curante un mummia]] Le antique egyptios manteneva un insimul elaborate de costumes de sepultura que illes credeva esseva necessari pro assecurar le immortalitate post le morte. Iste costumes implicava le preservation del corpore per mummification, le execution de ceremonias de sepultura, e le interramento con le corpore de benes que le defuncto usarea in le vita post le morte.{{sfnp|James|2005|p=122}} Ante le Regno Antique, corpores sepultate in fossas del deserto esseva naturalmente preservate per desiccation. Le conditiones aride e desertic esseva un beneficio durante tote le historia del Antique Egypto pro sepulturas del pauperes, qui non poteva permitter se le elaborate preparationes de sepultura disponibile pro le elite. Egyptios plus ric comenciava a sepultar lor mortos in tumbas de petra e usar mummification artificial, que implicava remover le organos interne, envolver le corpore in lino, e sepultar lo in un sarcophago de petra rectangular o un lecto de ligno. Comenciante in le Quarte Dynastia, alcun partes esseva preservate separatemente in vasos canopic.{{sfnp|Ikram|Dodson|1998|p=29}} [[File:Tutankhamun tomb photographs 4 326.jpg|thumb|upright|Un figura de ligno pingite trovate in le tumba regal de Tutankhamun]] Verso le Nove Regno, le antique egyptios habeva perfectionate le arte del mummification; le optime technica prendeva 70 dies e implicava remover le organos interne, remover le cerebro per le naso, e siccar le corpore in un mixtura de salas appellate natron. Le corpore esseva tunc involvite in lino con amuletos protective inserite inter le stratos e placiate in un sarcophago anthropoide decorate. Mummias del Periodo Tardive esseva anque placiate in cassas de mummias de cartonnage pingite. Le practicas de preservation real declinava durante le eras ptolemaic e roman, durante que un major emphase esseva placiate sur le apparentia exterior del mummia, que esseva decorate.{{sfnp|Ikram|Dodson|1998|pp=40, 51, 138}} Egyptios ric esseva sepultate con plus grande quantitates de articulos de luxo, sed tote le sepulturas, independentemente del stato social, includeva benes pro le defuncto. Textos funerari esseva frequentemente includite in le tumba, e, comenciante in le Nove Regno, anque statuas ushabti que on credeva executarea labores manual pro illes in le vita post le morte.{{sfnp|Shabtis|2001}} Rituales in le quales le defuncto esseva magicamente re-animate accompaniava le sepulturas. Post le sepultura, on expectava que le parentes vivente apportarea occasionalmente mangiar al tumba e recitarea preces in nomine del defuncto.{{sfnp|James|2005|p=124}} ==Technologia, medicina e mathematica== ===Technologia=== [[File:Egyptian glass jar.jpg|thumb|right|Le fabrication de vitro esseva un arte multo disveloppate.]] In technologia, medicina, e mathematica, le Antique Egypto attingeva un nivello relativemente alte de productivitate e sophistication. Le [[empirismo]] traditional, como evidenciate per le papyros de [[Edwin Smith Papyrus|Edwin Smith]] e de [[Ebers Papyrus|Ebers]] ({{circa|1600 a.Chr.}}), es primarimente accreditate al Egypto. Le egyptios creava lor proprie alphabeto e [[decimal|systema decimal]]. ===Faience e vitro=== Mesme ante le Regno Antique, le antique egyptios habeva disveloppate un material vitrose cognoscite como [[faience]], le qual illes tractava como un typo de petra semipreciose artificial. Le faience es un ceramica non argillose facite de [[Silicon dioxide|silica]], parve quantitates de [[Calcium oxide|calce]] e [[Sodium oxide|soda]], e un colorante, typicamente cupro.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=177}} Le material esseva usate pro facer granos de collar, tegulas, figurines, e parve mercantias. Plure methodos pote esser usate pro crear faience, sed typicamente le production involveva le application del materiales pulverisate in forma de un pasta super un nucleo de argilla, le qual esseva postea cocite. Per un technica connexe, le antique egyptios produceva un pigmento cognoscite como [[Egyptian blue|blau egyptie]], anque appellate frita blau, le qual es producite per fusion (o [[sintering|sinterisation]]) de silica, cupro, calce, e un alkali tal como natron. Le producto pote esser molite e usate como un pigmento.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=109}} Le antique egyptios poteva fabricar un grande varietate de objectos de vitro con grande habilitate, sed il non es clar si illes disveloppava le processo independentemente.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=195}} Il es anque incerte si illes faceva lor proprie vitro brute o simplemente importava lingotes pre-fabricate, le quales illes fundeva e finiva. Tamen, illes habeva expertisa technic in le confection de objectos, assi como in le addition de [[Micromineral|elementos de tracia]] pro controlar le color del vitro finite. Un gamma de colores poteva esser producite, incluse jalne, rubie, verde, blau, purpura, e blanc, e le vitro poteva esser facite o transparente o opaque.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=215}} ===Medicina=== Le problemas medic del antique egyptios derivava directemente de lor ambiente. Viver e travaliar proxime al Nilo apportava hasardos de [[malaria]] e debilitante parasitos de [[schistosomiasis]], le quales causava damnos hepatic e intestinal. Fauna salvage periculose tal como crocodiles e hippopotamos esseva anque un menacia commun. Le labores de tote le vita in le agricultura e le construction poneva tension super le spina dorsal e le articulationes, e vulneres traumatic del construction e del guerra causava un impacto significante sur le corpore. Le arena e le particulas de petra del farina molite per petra abradeva le dentes, lassante los susceptibile a [[abscess]]os (ben que le [[dental caries|carie dental]] esseva rar).{{sfnp|Filer|1995|p=94}} Le dietas del riccos esseva ric in sucros, lo que promoveva maladias [[Periodontitis|periodontal]].{{sfnp|Filer|1995|pp=78–80}} Malgrado le physicos idealisate portrayate sur le muros del tumbas, le mumias obese de multe membros del classe superior monstra le effectos de un vita de excessos.{{sfnp|Filer|1995|p=21}} Le [[life expectancy|sperantia de vita]] adulte esseva circa 35 annos pro homines e 30 pro feminas, sed attinger le edat adulte esseva difficile proque circa un tertio del population moriva in le infantia.{{efn|Le figuras es date pro le sperantia de vita ''adulte'' e non reflecte le sperantia de vita ''al nascentia.'' ({{harvp|Filer|1995|p=25}})}} [[File:Edwin Smith Papyrus v2.jpg|thumb|left|Le [[Edwin Smith Papyrus|papyro chirurgic de Edwin Smith]] describe anatomia e tractamentos medic, scribite in [[hieratic|hieratico]], {{circa|1550 a.Chr.}}.]] Le medicos del Antique Egypto esseva renominate in le ancian Oriente Proxime pro lor habilitates de sanation, e alcunos, tal como [[Imhotep]], remaneva famose multo post lor mortes.{{sfnp|Filer|1995|p=39}} Herodotus remarcava que existeva un alte grado de specialisation inter le medicos egyptie, con alcunos tractante solmente le capite o le stomaco, durante que alteres esseva medicos de oculos e dentistas.{{sfnp|Strouhal|1989|p=243}} Le formation del medicos occurreva in le institution ''Per Ankh'' o "Casa del Vita", specialmente illos con sede in [[Bubastis|Per-Bastet]] durante le Nove Regno e in [[Abydos, Egypt|Abydos]] e [[Sais, Egypt|Saïs]] in le periodo tardive. [[Medical papyri|Papyros medic]] monstra [[Empirical evidence|cognoscentia empiric]] de anatomia, vulneres, e tractamentos practic.{{sfnp|Strouhal|1989|pp=244–246}} Le vulneres esseva tractate per bandar los con carne crude, lino blanc, suturas, retes, tampones, e pannos impregnate de melle pro prevenir infectiones,{{sfnp|Strouhal|1989|p=250}} durante que [[opium]], [[thyme|thymo]], e [[Atropa belladonna|belladonna]] esseva usate pro alleviar le dolor. Le prime registros de tractamento de combustiones describe pansamentos que usava le lacte de matres de infantes mascule. Precationes esseva facite al dea [[Isis]]. Pan mucide, melle, e sales de cupro esseva anque usate pro prevenir infectiones causate per le impuritate in le combustiones.{{sfnp|Pećanac|Janjić|Komarcević|Pajić|2013|pages=263–267}} Alio e cebollas esseva usate regularmente pro promover le bon sanitate e on pensava que illos alleviava le symptomas de [[asthma]]. Le chirurgos del Antique Egypto suturava vulneres, reduceva [[broken bones|fracturas de ossos]], e amputava membros malade, sed illes recognosceva que alcun vulneres esseva tan grave que illes poteva solmente render le patiente confortabile usque al morte.{{sfnp|Filer|1995|p=38}} ===Technologia maritime=== Le prime egyptios sapeva como assemblar plancas de ligno in un [[hull (watercraft)|casco de nave]] e habeva maestrate formas avantiate de [[construction naval]] jam in 3000 a.Chr. Le [[Archaeological Institute of America]] reporta que le naves de [[Plank (wood)|plancas]] le plus ancian cognoscite es le [[Abydos boats|barcas de Abydos]].{{sfnp|Ward|2001}} Un gruppo de 14 naves discoperite in [[Abydos, Egypt|Abydos]] esseva construite de plancas de ligno "sute" insimul. Discoperite per le egyptologo David O'Connor del [[New York University]],{{sfnp|Schuster|2000}} on trovava que [[strap|corrigias]] texite habeva essite usate pro ligar le plancas insimul,{{sfnp|Ward|2001}} e [[Cyperus papyrus|cannas]] o [[Poaceae|herba]] insertate inter le plancas adjutava a sigillar le juncturas.{{sfnp|Ward|2001}} Proque le naves es omnes sepultate insimul e proxime a un edificio mortuari pertinente al [[Khasekhemwy|pharaon Khasekhemwy]], originalmente on pensava que omnes pertineva a ille, sed un del 14 naves data de 3000{{nbsp}}a.Chr., e le vasos de ceramica associate sepultate con le vascellos suggere anque datas anterior. Le nave datante de 3000{{nbsp}}a.Chr. habeva un longitude de 75 m e on pensa ora que illo forsan pertineva a un pharaon anterior, forsan un tan antique como [[Hor-Aha]].{{sfnp|Schuster|2000}} Le prime egyptios sapeva anque como assemblar plancas de ligno con [[treenail|clavos de ligno]] pro fixar los insimul, usante resina pro [[calafatage]] del juncturas. Le "[[Khufu ship|nave de Khufu]]", un vascello de 43.6 m sigillate in un fovea in le complexo de pyramides de Giza al pede del [[Great Pyramid of Giza|Grande Pyramide de Giza]] in le [[Fourth dynasty of Egypt|Quarte Dynastia]] circa 2500{{nbsp}}a.Chr., es un exemplo supervivente de dimension complete que pote haber complite le function symbolic de un [[solar barque|barca solar]]. Le prime egyptios sapeva anque como fixar le plancas de iste nave insimul con juncturas de [[mortise and tenon|morsa e tenon]].{{sfnp|Ward|2001}} [[File:Ancient Egyptian Seafaring Ship.jpg|thumb|left|Nave maritime de un expedition a Punt, de un relievo del [[Mortuary temple of Hatshepsut|templo mortuari de Hatshepsut]], Deir el-Bahari]]Se sape que grande naves maritime esseva multo usate per le egyptios in lor commercio con le citates-statos del Mediterraneo oriental, specialmente [[Byblos]] (sur le costa del Libano moderne), e in plure expeditiones al Mar Rubie verso le [[Land of Punt|Pais de Punt]]. De facto, un del prime parolas egyptie pro un nave maritime es un "Nave de Byblos", lo que originalmente definiva un classe de naves maritime egyptie usate in le ruta de Byblos; tamen, al fin del Regno Antique, le termino habeva venite a includer grande naves maritime, qualcunque esseva lor destination.{{sfnp|Wachsmann|2009|p=19}} In 1977, un ancian canal nord-sud esseva discoperite extendente se del [[Lake Timsah|Laco Timsah]] al Lacos Ballah.{{sfnp|Shea|1977|pp=31–38}} Illo esseva datate al [[Middle Kingdom of Egypt|Regno Medie del Egypto]] per extrapolation del datas de ancian sitos construite secundo su curso.{{sfnp|Shea|1977|pp=31–38}}{{efn|Vide [[Suez Canal|Canal de Suez]].}} In 2011, archeologos de Italia, le Statos Unite, e Egypto, excavante un laguna siccate cognoscite como [[Mersa Gawasis]], discoperiva tracias de un ancian porto que olim lanceava prime viages, tal como le expedition de [[Hatshepsut]] a Punt, verso le oceano aperte. Alcun del evidentias le plus evocative del sito pro le proessa maritime del antique egyptios include grande fustes de nave e centenas de pedes de cordas, facite de papyro, bobinate in enorme fardellos.{{sfnp|Curry|2011}} In 2013, un equipa de archeologos franco-egyptie discoperiva lo que on crede esser le porto le plus ancian del mundo, datante de circa 4500 annos retro, del tempore del rege Khufu, sur le costa del Mar Rubie, proxime a Wadi el-Jarf (circa 110 millias al sud de [[Suez]]).{{sfnmp|1a1=Boyle|1y=2013|2a1=Lorenzi|2y=2013}} ===Mathematica=== [[File:Senenmut-Grab.JPG|right|thumb|Facsimile del [[Astronomical ceiling of Senenmut's Tomb|carta astronomic in le tumba de Senenmut]], 18ve dynastia{{sfnp|Astronomical Ceiling|2020}}]] Le prime exemplos attestate de calculos mathematic se data del periodo predynastic de [[Naqada]], e monstra un [[Egyptian numerals|systema de numerales egyptie]] plenmente disveloppate.{{efn|Le comprension del mathematica egyptie es incomplete debite al paucitate de material disponibile e al manco de studio exhaustive del textos que ha essite discoperite ({{harvp|Imhausen|2007|p=13}}).}} Le importantia del mathematica pro un egyptio educate es suggerite per un littera fictitie del Nove Regno in le qual le scriptor propone un competition erudite inter se e un altere scriba concernente le tascas de calculo quotidian tal como le contabilitate de terra, labor, e grano.{{sfnp|Imhausen|2007|p=11}} Textos tal como le [[Rhind Mathematical Papyrus|Papyro Mathematic de Rhind]] e le [[Moscow Mathematical Papyrus|Papyro Mathematic de Moscova]] monstra que le Antique egyptios poteva realisar le quatro operationes mathematic de base — addition, subtraction, [[Ancient Egyptian multiplication|multiplication]], e division — usar fractiones, calcular le areas de rectangulos, triangulos, e circulos e computar le volumines de cassas, columnas e pyramides. Illes comprendeva conceptos basic de [[Egyptian algebra|algebra]] e [[Egyptian geometry|geometria]], e poteva solver [[systems of equations|systemas de equationes]].{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=222}} Le nubianos anque exercitava un methodologia [[Trigonometry|trigonometric]] comparabile a lor homonimos egyptie.<ref>{{Cite journal |author=Armelagos, George |date=2000 |title=Take Two Beers and Call Me in 1,600 Years: Use of Tetracycline by Nubians and Ancient Egyptians |url=https://digitallibrary.amnh.org/items/482bd90a-de71-49b3-9bbc-d8ff0ab974b3 |journal=Natural History |volume=109 |issue=5 |pages=50–3 |s2cid=89542474}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Gnomons at Meroë and Early Trigonometry|first=Leo|last=Depuydt|date=1 January 1998|journal=The Journal of Egyptian Archaeology|volume=84|pages=171–180|doi=10.2307/3822211|jstor=3822211}}</ref> {{hiero | {{frac|2|3}} | <hiero>D22</hiero>| align=right| era=egypt}} Le [[Mathematical notation|notation mathematic]] esseva decimal, e basate sur signos hieroglyphic pro cata potentia de dece usque a un million. Cata un de istos poteva esser scribite tante vices como necessari pro summar le numero desirate; assi, pro scriber le numero octoginta o octocento, le symbolo pro dece o cento esseva scribite octo vices respectivemente.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=217}} Proque lor methodos de calculo non poteva tractar le majoritate del fractiones con un numerator major que un, illes debeva scriber [[Egyptian fraction|fractiones]] como le summa de plure fractiones. Per exemplo, illes resolveva le fraction ''duo quintos'' in le summa de ''un tertio'' + ''un dece-quinto''. Tabellas de valores standard facilitava isto.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=218}} Alcun [[Vulgar fraction|fractiones commun]], tamen, esseva scribite con un glypho special — le equivalente del moderne duo tertios es monstrate a dextra.{{sfnp|Gardiner|1957|p=197}} Le mathematicos del Antique Egypto cognosceva le [[Pythagorean theorem|theorema de Pythagoras]] como un formula empiric. Illes esseva conscie, per exemplo, que un triangulo habeva un angulo recte opposite al [[hypotenuse|hypotenusa]] quando su lateres esseva in un ration de 3–4–5.{{sfnp|Strouhal|1989|p=241}} Illes esseva capace de estimar le area de un [[circle|circulo]] per subtraher un nono de su diametro e quadrar le resultato: :Area ≈ [({{frac|8|9}})''D'']² = ({{frac|256|81}})''r''² ≈ 3.16''r''², un approximation rationabile del formula {{nowrap|'''[[Pi|π]]'''''r''²}}.{{sfnmp|1a1=Strouhal|1y=1989|1p=241|2a1=Imhausen|2y=2007|2p=31}} == Notas == <references group="lower-alpha"/> {{ref}} {{traduction|en|Ancient Egypt|439875029}} {{traduction|es|Antiguo Egipto|89395803}} [[Categoria:Egypto antique| ]] l7eld3xvgpcm8i79rsg9wt9x9ixhx48 697350 697349 2026-06-20T21:54:04Z Tim Ocean 30221 /* Mathematica */ ort. 697350 wikitext text/x-wiki {{eminente}} {{infobox/articulo/generic}} [[File:Tutmask.jpg|thumb|right|Le mascara del pharaon [[Tutankhamun]], un artefacto iconic del [[pharoan]] del Egypto e (per isto) le governamento e cultura del egypto antique.]] Le '''Egypto antique'''{{linfo}} esseva un [[civilisation]] del est de Nord-Africa, concentrate preter le fluvio [[Nilo]] in le [[Etate de Bronzo]] in lo que hodie es le pais de [[Egypto]]. Le civilisation egyptian se formava circa [[3150 a.Chr.]] con le unification politic de [[Egypto Alte]] e [[Egypto Basse]] sub le prime [[pharaon]]. Le historia del Egypto ancian occurreva in un serie de regnos stabile, separate de eras de instabilitate nominate le ''evos intermediate''. Le tres regnos principe esseva le [[Regno Ancian]], le [[Regno Medio|Regno Medie]], e le [[Regno Nove]], le final regno notabile. Le pinnaculo del civilisation esseva in le Regno Nove, in le [[regno de Ramses]]. Post su regno, le civilisation falleva lentemente, e Egypto esseva conquirite per un succession de poteres estranier in iste etate tarde. Le dynastia final esseva le [[Dynastia Ptolemaic]], fundate per [[Ptolemeo I|Ptolemeo Soter]], un general de [[Alexander le Grande|Alexandro le Grande]]. Le Dynastia Ptolemaic durava usque [[30 a.Chr.]], quando esseva capturate per le [[Imperio Roman]] e deveniva un [[Aegyptus|provincia roman]]. Le successo del civilisation egyptie esseva partialmente pro su habilitate de adaptar-se al conditiones del [[Valle del Nilo]]. Le prediction del [[Inundation|inundationes]] e le [[irrigation]] controlate del valle fertile produceva surplus de recoltas, que duceva a un [[disvellopament social|disveloppamento social]] e [[cultura]]l. Con ressources disponibile, le governamento patrocinava le exploitation mineral del valle e [[deserto]] ambiente, le disveloppamento de un del prime systemas de scriber ([[hieroglyphico]]s); le organisation de projectos massive de [[construction]] e [[agricultura]]; commercio con regiones ambiente; e un [[fortia armate]] que poteva batter inimicos estranier e asserer controlo egyptian. Lo que motivava e organisava iste activitate esseva un [[bureaucratia]] de [[scriba]]s, capites religiose, e administratores sub le controlo de un pharaon qui assecurava le cooperation e unitate del gente egyptian con un systema elaborate de credentias religiose. Le complimentos plure de Egypto ancian include le creation del technicas de [[metition|metir]], construction, e de facer petrerias, que facilitava le creation de [[pyramide]]s, [[templo]]s, e [[obelisco]]s; un systema de [[mathematica]]; un systema practic e effective de [[medicina]]; systemas de [[irrigation]] e technicas de production agricultural; le prime [[nave]]s cognoscite; [[vitro]]; nove formas del [[litteratura]]; e le prime [[tractato de pace]] cognoscite. Su arte e architectura esseva copiate largemente, e su antiquitates portate al areas distante del mundo. Le [[ruina]]s de su monumentos ha inspirate le imaginationes de viagiatores e scriptores per seculos. Un respecto nove verso antiquitates e excavationes in le prime annos del etate moderne causava le investigation scientific del civilisation egyptian e un appreciation melior de su legato cultural. == Historia == {|class="infobox" style="font-size: 95%; text-align: center; background:#FFFFEB;" |- |style="border-bottom:1px solid #FFF; background:#FFFFEB;"|'''Antique Egypto<br />[[Annexo:Lista de pharaones de Egypto|Dynastias e pharaones]]''' |- |[[Periodo predynastic de Egypto|Periodo predynastic]] |- |[[Periodo protodynastic de Egypto|Periodo protodynastic]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|''[[Periodo archaic de Egypto|'Periodo archaic']]'': [[Dynastia I de Egypto|I]]-[[Dynastia II de Egypto|II]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Regno Antique de Egypto|Regno Antique]]''': [[Dynastia III de Egypto|III]] [[Dynastia IV de Egypto|IV]] [[Dynastia V de Egypto|V]] [[Dynastia VI de Egypto|VI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Prime periodo intermedie de Egypto|'''I''' PI]]: [[Dynastia VII de Egypto|VII]] [[Dynastia VIII de Egypto|VIII]] [[Dynastia IX de Egypto|IX]] [[Dynastia X de Egypto|X]] [[Dynastia XI de Egypto|XI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Regno Medie de Egypto|Regno Medie]]''': [[Dynastia XI de Egypto|XI]] [[Dynastia XII de Egypto|XII]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Secunde periodo intermedie de Egypto|'''II''' PI]]: [[Dynastia XIII de Egypto|XIII]] [[Dynastia XIV de Egypto|XIV]] [[Dynastia XV de Egypto|XV]] [[Dynastia XVI de Egypto|XVI]] [[Dynastia XVII de Egypto|XVII]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Imperio Nove de Egypto|Imperio Nove]]''': [[Dynastia XVIII de Egypto|XVIII]] [[Dynastia XIX de Egypto|XIX]] [[Dynastia XX de Egypto|XX]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|[[Tertie periodo intermedie de Egypto|'''III''' PI]]: [[Dynastia XXI de Egypto|XXI]] [[Dynastia XXII de Egypto|XXII]] [[Dynastia XXIII de Egypto|XXIII]] [[Dynastia XXIV de Egypto|XXIV]] [[Dynastia XXV de Egypto|XXV]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Periodo tardive de Egypto|Periodo tardive]]''': [[Dynastia XXVI de Egypto|XXVI]] [[Dynastia XXVII de Egypto|XXVII]] |- |[[Dynastia XXVIII de Egypto|XXVIII]] [[Dynastia XXIX de Egypto|XXIX]] [[Dynastia XXX de Egypto|XXX]] [[Dynastia XXXI de Egypto|XXXI]] |- |style="border-top: 1px solid #ccc;"|'''[[Periodo Hellenistic de Egypto|Periodo Hellenistic]]''': |- |[[Dynastia Macedonic de Egypto|Macedonic]]. [[Dynastia Ptolemaic|Ptolemaico]] |- |style="border-top: 1px solid #ddd;"|'''[[Periodo Roman de Egypto|Periodo Roman]]''' |} Le obtention de un chronologia exacte del antique Egypto es un carga complexe. Existe diverse criterios de datation inter [[egyptologo]]s, con divergentias de alcun annos in le ultime periodos, de decennios al principio del Imperio Nove e de quasi un seculo durante le [[Regno Antique]] (vide: [[Chronologia del Antique Egypto]]). Le prime problema surge per le facto que le egyptios non utilisava un systema de datation homogenee: illes non habeva un concepto de un era simile al [[Anno Domini]], o le costume de nominar le annos, como in [[Mesopotamia]] (vide [[Limmu]]). Illes datava con referentia al regnatos del diverse pharaones, superponente possibilemente le interregnos e le epochas de [[corregentia]]. Un problema addite surge al comparar le distincte [[Listas Regal]] de [[pharaon]]es, proque illos es incomplete o con datos contradictori, mesme in le proprie texto. Le operas del melior historico antique super Egypto, [[Manethon]], se perdeva e nos los cognosce solmente a transverso de [[epitome]]s de scriptores posterior como [[Flavio Josepho]], [[Eusebio de Cesarea]], [[Sexto Julio Africano]] o le monacho [[Georgio Syncello]]. Infortunatemente le datas de alcun regnatos varia de un autor a un altere. ==== Comenciamentos ==== Le evidentias [[archeologia|archeologic]] indica que le civilisation egyptie comenciava circa le VI millennio a.Chr., durante le [[Neolithico]], quando se stabiliva le prime populatores (vide le [[Periodo predynastic de Egypto|periodo predynastic]]). Le fluvio [[Nilo]], circa le qual se stabiliva le population, ha essite le linea de referentia pro le [[Cultura del Antique Egypto|cultura egyptie]] depost que le [[nomade]]s [[Chassa-collection|chassatores-collectores]] comenciava a viver in su ripas durante le [[pleistoceno]]. Le tracias de iste prime populatores remaneva in le objectos e signos gravate in le roccas al longe del valle del Nilo e in le [[oases]]. Al longe del Nilo, in le [[Mesolithico|XI millennio a.Chr.]], una cultura de collectores de grano habeva essite substituite per un altere de [[chassa]]tores, [[piscator]]es e collectores qui usava [[Etate de Petra|instrumentos de petra]]. Le studios tamben indica stabilimentos human in le sud-west de Egypto, vicin al frontiera con [[Sudan]], ante 8000 a.Chr. Le evidentia [[geologia|geologic]] e studios [[climatologia|climatologic]] suggere que le cambios del [[climate]], circa 8000 a.Chr., comenciava a [[Desertification|desiccar]] le terras de chassa e pastura de Egypto, conformante paulatim le [[deserto del Sahara]]. Le tribos del region tendeva a aggruppar se in le vicinitate del fluvio, ubi surgeva parve vicos que developpava un economia agricola. Il ha evidentias de pastura e del cultivation de [[cereal]]es in le est del Sahara in le VII millennio a.Chr. Circa 6000 a.Chr., jam habeva apparite in le valle del Nilo le [[agricultura]] organisate e le construction de grande vicos. Al mesme tempore, in le sud-west illes se dedicava al elevamento de bestial e tamben construeva. Le [[mortero de calce]] se usava jam in 4000 a.Chr. Es le denominate periodo predynastic, que comencia con le cultura de [[Naqada]]. Inter 5500 e 3100 a.Chr., durante le Predynastico, le parve stabilimentos prosperava al longe del Nilo. In 3300 a.Chr., momentos ante le [[Dynastia I|prime dynastia]], Egypto esseva dividite in duo regnos, cognoscite como [[Alte Egypto]] (''Ta Shemau'') e [[Basse Egypto]] (''Ta Mehu'').<ref>{{cita libro|autor=Adkins, L. and Adkins, R.|título=The Little Book of Egyptian Hieroglyphics|url=https://archive.org/details/littlebookofegyp0000adki_b9s5|año=2001|isbn =0-340-79485-2|editorial = Londres: Hodder and Stoughton}}</ref> Le frontiera inter ambes se situava in le actual zona de [[Cairo]], al sud del [[delta del Nilo]]. Le historia de Egypto, como Stato unificate, comencia circa 3050 a.Chr. con [[Menes]] ([[Narmer]]), qui unificava le Alte e le Basse Egypto e esseva su prime rege. Le [[Cultura del Antique Egypto|cultura]] e [[Costumes del Antique Egypto|costumes]] egyptie esseva notabilemente stabile e a pena variava in quasi 3000 annos, includente [[Mythologia egyptie|religion]], [[Arte del Antique Egypto|expression artistic]], architectura e structura social. Le chronologia del reges egyptie comencia in ille epocha. Le [[Annexo:Lista de pharaones de Egypto|chronologia conventional]] es le acceptate durante le [[Seculo XX|20e seculo]], sin includer alcun del revisiones que se ha facite in ille tempore. Mesme in un mesme travalio, le archeologos offere frequentemente, como possibile, varie datas e mesme varie chronologias, e pro isto pote haber discrepantias inter le datas monstrate in le distincte fontes. Tamben se da varie possibile transcriptiones del nomines. Traditionalmente le [[egyptologia]] classifica le historia del civilisation pharaonic dividite in dynastias, sequente le structura narrative del [[epitome]]s del ''[[Aegyptiaca]]'' (''Historia de Egypto''), del sacerdote egyptie [[Manethon]]. ==== Periodo predynastic ==== {{AP|Periodo Predynastic de Egypto|l1=Periodo predynastic}} {{VT|Naqada I|Naqada II}} In le periodo predynastic (c. 5500 a.Chr.-3300 a.Chr.) le prime populatores de [[Egypto]] attingeva le ripas del [[fluvio Nilo]], tunc un conglomerato de paludes e foco de [[malaria]], in lor fuga del crescente desertification del [[Sahara]]. [[File:Egypte louvre 316.jpg|thumb|Un typic Naqada II vasa decorate con gazellas. (Periodo predynastic)]] On sape per le restos archeologic que in le antiquitate le [[Sahara]] habeva un climate mediterranee, plus humide que le actual. In le massivos del [[Ahaggar]] e le [[Tibesti]] habeva abundante vegetation. Pro ille populatores, le Sahara serea un extense steppa con grande herbivores a chassar. Le culturas saharian es, in grande mesura, incognite, sed non pro isto inexistente. Le successive phases del [[neolithico]] es representate per le culturas de [[El Fayum]], verso 5000 a.Chr., le cultura [[tasiense]], verso 4500 a.Chr. e le cultura de [[Merimde]], verso 4000 a.Chr. Tote illos cognosce le petra polite, le ceramica, le agricultura e le elevamento de bestial. Le base del economia esseva le agricultura que se realisava profitante le [[limo]], fertilisante natural que apportava le annue inundationes del fluvio Nilo. Post iste culturas appareva le [[badariense]] e le amratiense o [[Naqada I]], inter 4000 e 3800 a.Chr. Verso le anno 3600 a.Chr. surge le gerzeense o [[Naqada II]], que se diffunde per tote Egypto, unificante lo culturalmente. Iste consonantia cultural ducera al unitate politic, que surgera post un periodo de luctas e alianzas inter clanes pro imponer lor suprematia. Pro attinger major efficacia e production, verso 3500 a.Chr., comenciava a realisar se le prime operas de canalisation e surge le scriptura con [[hieroglyphico]]s in [[Abydos]]. In iste epocha comenciava le proto-Statos: Le prime communitates faceva habitabile le pais e se organisava in regiones appellate [[nomo]]s. Le habitantes del Delta habeva un organisation feudal e arrivava a stabilir duo regnos con duo chefs o monarchas respectivemente. Un regno esseva stabilite in un loco paludose, que se appellava ''regno del Junco'' e habeva como symbolo un thallo de junco. Su capital esseva [[Buto]]; illes habeva un [[cobra]] como [[totem]]. Le altere regno habeva como capital [[Busiris (Basse Egypto)|Busiris]] e como totem un [[vulture]] sed su symbolo esseva un [[ape]] e arrivava a esser cognoscite como ''regno del Ape''. Ambe regnos esseva separate per un bracio del fluvio Nilo. Le ''regno del Ape'' conquireva le ''regno del Junco'' de maniera que le Delta remaneva unificate. Sed alcun del vincitos fugiva pro stabilir se in le zona del [[Alte Egypto]] ubi illes fundava citates dante les le mesme nomine que illos que illes habeva lassate in le Delta. Pro isto multe citates de iste epocha ha nomines simile in le Alte e Basse Egypto. Iste gente prosperava considerabilemente usque a arrivar a organisar se in un Stato. ==== Periodo protodynastic ==== {{AP|Periodo protodynastic de Egypto|l1=Periodo protodynastic}} {{VT|Naqada III}} [[File:Egypte louvre 321.jpg|thumb|Paletta ceremonial de epocha protodynastic. [[Louvre]].]] Le protodynastico (c. 3300-3050 a.Chr.) es considerate le phase final del periodo predynastic, tamben cognoscite como [[dynastia 0]], predynastico tardive, o periodo Naqada III. Illo es regite per governantes del [[Alte Egypto]] qui residera in [[Thinis]], se face representar con un [[serekh]] e adora [[Horus]]. Le nomine de iste reges figura in le [[Petra de Palermo]], gravate 700 annos postea. In iste periodo surge le prime authentic citates, tal como Thinis, [[Nubet]], [[Nekheb]], [[Nekhen]], etc. Es typic de iste epocha le magnific vasas taliate in petra, cultellos e palettas ceremonial, o le capites de macias votive. [[Narmer]] poteva esser le ultime rege de iste epocha, e le fundator del dynastia I. ==== Periodo Archaic ==== {{AP|Periodo archaic de Egypto|l1=Periodo Archaic}} [[File:CeremonialFlintKnife-Djer.png|thumb|Cultello ceremonial de epocha archaic. Royal Ontario Museum.]] Le periodo archaic (c. 3050-2890 a.Chr.) seque le predynastico, al fin del qual Egypto se trovava dividite in parve regnos; le principales esseva: illo de [[Hieraconpolis]] (Nekhen) in le [[Alte Egypto]] e illo de [[Buto]] (Pe) in le [[Basse Egypto]]. Le processo de unification esseva realisate per le reges de Hieraconpolis. Le tradition egyptie attribueva le unification a [[Menes]], remanente isto reflectite in le [[Listas Regal]]. Iste personage es, secundo [[Alan Gardiner]], le rege [[Narmer]], le prime [[pharaon]] del qual on ha constantia que regnava in tote Egypto, post un serie de luctas, tal como remaneva testificate in le [[paletta de Narmer]]. Iste periodo es formate per le dynastias I e II. ==== Imperio Antique ==== {{AP|Imperio Antique de Egypto|l1=Imperio Antique}} [[File:Ancient Egypt old and middle kingdom-es.svg|thumb|Egypto durante le imperios antique e nove.]] [[File:Khafre statue.jpg|thumb|Statua de Kephren.]] [[File:All Gizah Pyramids.jpg|thumb|Le Pyramides de Giza.]] In le Imperio Antique (c. 2686-2181 a.Chr.), sub le dynastia III le capital se stabiliva definitivemente in [[Memphis (Egypto)|Memphis]], de ubi procede le denomination del pais, post que le nomine del principal templo, ''Hat Ka Ptah'' «casa del spirito de [[Ptah]]», que passava al greco como ''Aegyptos'', con le tempore designava primo le quartiero in le qual illo se trovava, postea tote le citate e plus tarde le regno. In le epocha del tertie dynastia comenciava le costume de eriger grande [[Pyramide (architectura)|pyramides]] e monumental conjunctos in petra, gratias al pharaon [[Djoser]]. Tamben le grande pyramides de [[Giza]], attribuite al pharaones [[Cheops]], [[Kephren]] e [[Mycerino]] se data in iste periodo. Le [[dynastia V]] marca le ascension del alte clero e le influente governatores local ([[Nomarcha|nomarchas]]), e durante le longe regnato de [[Pepy II]] se accentuara un epocha de forte decentralisation, denominate [[prime periodo intermedie de Egypto]]. Le Imperio Antique comprende le dynastias III a VI. ==== Prime Periodo Intermedie ==== {{AP|Prime Periodo Intermedie de Egypto|l1=Prime periodo intermedie}} Iste periodo (c. 2181-2050 a.Chr.) esseva un epocha ubi le poter esseva decentralisate e se transfere inter le Imperio Antique e le Imperio Medie. Comprende desde le dynastia VII usque al medie del dynastia XI, quando Mentuhotep II reunificava le pais sub su commando. Malgrado le decadentia, iste epocha se distingueva per un grande florescentia litterari, con textos doctrinal o didactic, que monstra le grande cambio social. Le importante cambio de mentalitate, assi como le crescentia del classes medie in le citates originava un nove conception del credentias, reflectente se in le apparition del denominate [[Textos del Sarcophagos]]. [[Osiris]] se converteva in le divinitate plus popular, con [[Montu]] e [[Amon (mythologia)|Amon]]. Le [[nomo]]s de [[Heracleopolis]] e [[Thebas (Egypto)|Thebas]] se constitueva como hegemonic, imponente se finalmente iste ultime. Es le dynastias VII a XI. [[File:MentuhotepII-FuneraryStatue-CloseUp MetropolitanMuseum c.jpg|thumb|Mentuhotep II. [[MMNY]].]] ==== Imperio Medie ==== {{AP|Imperio Medie de Egypto|l1=Imperio Medie}} [[File:Egypte louvre 231 visage.jpg|thumb|Amenemhat III, le ultime monarcha grande del Imperio Medie.]] On considera que le Imperio Medie (c. 2050-1750 a.Chr.) se initia con le reunification de Egypto sub [[Mentuhotep II]]. Es un periodo de grande prosperitate economic e expansion exterior, con pharaones pragmatic e interprendente. Iste periodo es formate per le fin del dynastia XI e le XII. Se realisava ambitiose projectos de irrigation in [[El Fayum]], pro regular le grande inundationes del Nilo deviante lo verso le laco ''[[Moeris]]'' (El Fayum). Tamben se potentiava le relationes commercial con le regiones circumvicin african, asiatic e mediterranee. Le representationes artistic se humanisava, e se imponeva le culto al deo [[Amon (mythologia)|Amon]]. In le medie de 1800 a.Chr., le dirigentes [[hyksos]] vinceva le pharaones egyptie; lo que comenciava como un migration gradual de libyanos e cananeos verso le delta del Nilo, se transformava con le tempore in conquesta militar de quasi tote le territorio egyptie, originante le cadita del Imperio Medie. Le hyksos vinceva proque illes possedeva melior armas, e sapeva utilisar le factor surprisa. ==== Secunde Periodo Intermedie ==== {{AP|Secunde Periodo Intermedie de Egypto|l1=Secunde periodo intermedie}} In iste periodo (c. 1750-1500 a.Chr.) in Egypto dominava le governantes [[hyksos]], chefes de populos nomade del peripheria, specialmente libyos e asiaticos, qui se stabiliva in le delta, e habeva como capital le citate de [[Avaris]]. Finalmente, le dirigentes egyptie de Thebas declarava le independentia, essente denominate le dynastia XVII. Illes proclamava le «salvation de Egypto» e dirigeva un «guerra de liberation» contra le hyksos. Esseva le dynastias XIII a XVII, partialmente coetanee. [[File:Egypt Picture6.jpg|thumb|[[Ramses II]]. Imperio Nove. [[Luxor]].]] ==== Imperio Nove ==== {{AP|Imperio Nove de Egypto|l1=Imperio Nove}} Le Imperio Nove (c. 1500-1070 a.Chr.) es un periodo de grande expansion exterior, tanto in [[Asia]] —ubi illes arriva al [[Euphrates]]— como in [[Kush]] (Nubia). Le [[Dynastia XVIII de Egypto|dynastia XVIII]] comenciava con un serie de pharaones guerreros, desde [[Amosis I]] usque a [[Thutmosis III]] e [[Thutmosis IV]]. Sub [[Amenophis III]] se arrestava le expansion e se initiava un periodo de pace interne e externe. Post un periodo de debilitate monarchic, arrivava al poter le castas militar, le [[Dynastia XIX de Egypto|dynastia XIX]] o [[Ramesida]] que, fundamentalmente sub [[Seti I]] e [[Ramses II]], se monstrava energic contra le expansionista reges [[hittita]]s. Durante le regnatos de [[Merenptah]], successor de [[Ramses II]], e [[Ramses III]], del [[Dynastia XX de Egypto|dynastia XX]], Egypto habeva a confruntar le invasiones del [[populos del mar]], originari de diverse areas del [[Mar Mediterranee|Mediterraneo]] oriental ([[civilisation egee|Egeo]], [[Anatolia]]), e del [[Libia|libyos]]. [[File:Il tempio di Hatshepsut.JPG|thumb|Djeser-Djeseru (le sublime del sublimes) de [[Hatshepsut]] es le edificio principal del complexo de templos funerari in [[Deir el-Bahari]].]] Le pharaones del [[Imperio Nove de Egypto|Imperio Nove]] initiava un campania de construction a grande scala pro promover le deo [[Amon]], de qui le crescente culto se stabiliva in [[Karnak]]. Tamben illes construeva monumentos pro glorificar lor proprie complimentos, tanto real como imaginari. Hatshepsut utilisara tal hyperbole durante su regnato de quasi vinti-duo annos que esseva multo succedite, marcate per un longe periodo de pace e prosperitate, con expeditiones commercial a Punt, le restauration del retes de commercio exterior, grande projectos de construction, includente un elegante templo funerari que rivalisa con le architectura grec de mille annos plus tarde, obeliscos colossal e un [[capella]] in Karnak. [[File:SFEC EGYPT ABUSIMBEL 2006-003.JPG|thumb|Quatro statuas colossale de [[Ramses II]] flanquea le entrata de su templo de [[Abu Simbel]].]] Malgrado su complimentos, le herede de [[Hatshepsut]], su fillastro [[Thutmosis III]], tentava de rader tote tracia de su legato verso le fin del regnato, appropriante se de multe de su complimentos. Ille tamben tentava de cambiar multe traditiones stabilite que se habeva developpate al longe de seculos. Possibilemente esseva un tentativa inutile de evitar que altere feminas se deveniva pharaon e frenar assi lor influentia in le regno. Circa 1350 a.Chr., le stabilitate del Imperio pareva menaciate, ancora plus quando [[Amenhotep IV]] ascendeva al throno e institueva un serie de reformas radical, que habeva un resultato chaotic. Cambiante su nomine per illo de [[Akhenaton]], ille promoveva como deitate supreme le usque tunc obscur deitate solar [[Aton]], initiante un reforma religiose tendente al [[monotheismo]]. In parte, le monotheismo de Akhenaton esseva un producto del absolutismo regal; le vetere deos habeva disparite, sed le rege manteneva —pro su proprie beneficio politic— su rolo traditional como mediator inter le homines e le desiderios del nove deo. Le pharaon supprimeva le culto al majoritate del altere deitates e, super toto, tentava de annullar le poter del influente sacerdotes de Amon in [[Thebas (Egypto)|Thebas]], a qui ille videva como corrupte. Al transferer le capital al nove citate de Akhet-Aton (actual Amarna), Akhenaton faceva aures surde al evenimentos del Proxime Oriente (ubi le hittitas, Mitanni e le assyrios se disputava le controlo) e se concentrava unicamente in le nove religion. Le nove philosophia religiose comportava un nove stylo artistic, que accentuava le humanitate del rege super le monumentalitate. Post su morte, le culto de Aton esseva abandonate rapidemente, le sacerdotes de Amon recuperava le poter e retornava le capital a Thebas. Sub lor influentia le pharaones posterior —[[Tutankhamon]], [[Ay]] e [[Horemheb]]— tentava de rader tote mention de [[Akhenaton]] e su «heresia», ora cognoscite como le Periodo de [[Amarna]]. Circa 1279 a.Chr. ascendeva al throno [[Ramses II]], tamben cognoscite como ''le Grande''. Le sue serea un del regnatos plus longe del historia egyptie. Ille mandava construer plus templos, plus statuas e obeliscos, e ingenerar plus filios que qualcunque altere pharaon. Audace chef militar, Ramses II conduceva su armea contra le hittitas in le [[battalia de Kadesh]] (in le actual Syria); post arrivar a un puncto morte, finalmente ille acceptava un tractato de pace con le regno hittita. Es le tractato de pace plus antique registrate, circa 1258 ante Christo. Egypto se retirava del major parte de su possessiones asiatic lassante le hittitas competer, sin successo, con le crescente poter emergente de Assyria e le novemente arrivate phrygios. Le ricchessa de Egypto, totevia, se habeva convertite in un objectivo tentante pro le invasion; in particular, pro le libyos beduinos del west e le [[populos del mar]], que formava parte del potente confederation de piratas grecs del [[mar Egeo]]. Initialmente, le armea esseva capace de repeller le invasiones, sed Egypto terminava per perder le controlo de su territorios in le sud de Syria e Canaan, que in grande parte cadeva in poter del assyrios e hittitas. Le impacto del menacias externe se videva aggravate per problemas interne como le corruption, le furto del tumbas regal e le tumultos popular. Post recuperar lor poter, le summe sacerdotes del templo de [[Amon]] in Thebas habeva accumulate vaste extensiones de terra e multa ricchessa, debilitante le Stato. Le pais terminava dividite, dante initio al [[Tertie Periodo Intermedie]]. ==== Tertie Periodo Intermedie ==== {{AP|Tertie periodo intermedie de Egypto|l1=Tertie periodo intermedie}} Le Tertie Periodo Intermedie (c. 1070-656 a.Chr.) comencia con le instauration de duo dynastias de origine [[Populos libyc|libyc]] que se repartiva Egypto: un, desde [[Tanis (Egypto)|Tanis]], le biblic Zoan, in le [[Basse Egypto]], e un altere, de qui le reges prendeva le titulo de [[Summe sacerdotes de Amon]], desde [[Thebas (Egypto)|Thebas]]. Le periodo termina con le domination del reges [[Cush]]itas. Es le dynastias, partialmente coetanee, XXI a XXV. ==== Periodo tardive ==== {{AP|Periodo Tardive de Egypto|l1=Periodo Tardive}} Le periodo tardive (c. 656-332 a.Chr.) comencia con le dynastia [[Saita]], seque un dynastia nubie, un tentativa de invasion assyrie e con duo periodos de domination [[Persia|persa]], assi como con varie dynastias coetanee de governantes egyptie independente. Egypto se converteva finalmente in un [[satrapia]]. Es le dynastias XXVI a XXXI. ==== Periodo hellenistic ==== {{AP|Periodo Hellenistic de Egypto}} {{Vide etiam|Alexandro Magne|Alexandria ad Egypto|Periodo hellenistic}} [[File:Napoli BW 2013-05-16 16-24-01.jpg|left|thumb|Alexandro Magne.]] Le periodo hellenistic (332-30 a.Chr.) se initia con le conquesta de Αἴɣυπτος (''Aígyptos'') per [[Alexandro Magne]] de [[Macedonia historic|Macedonia]] in 332 a.Chr., e le arrivata al poter in 305 a.Chr. de le [[dynastia ptolemaic]], de origine macedonic. Illo fini con le incorporation de Egypto al [[Imperio roman]] post le [[battalia de Actium]], in le anno 31 a.Chr. In le anno 30 a.Chr. mori [[Cleopatra VII|Cleopatra]] e Egypto se converte in un provincia del Imperio roman. ==== Periodo Roman ==== {{AP|Periodo Roman de Egypto}} Iste periodo (30 a.Chr.-640 p.Chr.) comencia le 30 de julio del anno 30 a.Chr., [[Cesar Augusto|Octavio]] entrava in [[Alexandria]], liquidante definitivemente le independentia politic de [[Egypto (provincia romana)|Egypto]] e convertente lo in provincia [[Antique Roma|roman]]. Illo passava a su succesores le [[Imperio byzantin]] post que le Imperio roman esseva repartite le anno 395 in Occidente e Oriente, e remaneva in su manos usque al conquesta per le [[populo arabe]] del anno 640. Le ultime vestigios del traditional cultura del Antique Egypto fini definitivemente a comenciamentos del [[Seculo VI|6e seculo]], con le ultime sacerdotes de [[Isis]], qui officiava le templo del insula de [[Philae]], al proscriber se le culto al «deos pagan». == Geographia == Le geographia del Antique Egypto, tanto in su aspecto climatic como geopolitic, esseva multo simile a celle del Egypto moderne. Le territorio se organisava circum un stricte frangia fertile a ambe lateres del [[Nilo]] —includente le delta e alcun oasis disperse— durante que le resto del pais esseva coperite per vaste desertos: le libyc a occidente, le arabic a oriente e le peninsula del Sinai a nord-oriente. Iste configuration natural ha profundemente formate le civilisation egyptie, attrahente colonias preter le valle del fluvio durante que le terras adjacente remaneva inhabitabile. [[File:Ancient Egypt map-fr.svg|thumb|180px|Locos principal de Egypto antique.]] === Climate e dynamica fluvial === Egypto habeva un climate predominantemente desertic e calide. Le zonas apte pro agricultura esseva extrememente limitate, concentrate in le fertile banda del Nilo e in alcun oasis. In le antiquitate, le phenomeno de desertification progredeva lentemente, con areas como le plateau de Giza devenite desertic malgrado haber essite savanna. Le crescentia annual del Nilo esseva fundamental pro le agricultura: su inundationes depositava limo nigre que fertilisava le solo, e su variationes poteva significar tanto prosperitate como disastro pro le population. === Frontieras natural e extension territorial === Le frontieras traditional del Antique Egypto coincideva in grande mesura con los del Egypto moderne: al nord, le Mar Mediterranee; al sud, le prime cataracta del [[Nilo]]; al west, le deserto libyc; al est, le Mar Rubie e le [[Deserto del Sinai|deserto del Sinai]]. Ben que iste formationes marcava le limites del pais, le influentia egyptie se extendite occasionalmente ultra illos —al sud usque a Nubia, e verso Asia Minor e le region del [[Euphrate]] al nord e est—, ma iste expansion era sovente temporari. === Organisation administrative: le nomos === Le Antique Egypto esseva dividite in unitates administrative appellate nomos (territorios), dirigite per un nomarcha in nomine del pharaon. Iste divisiones habeva un rolo purmente administrative in periodos de forte centralisation, ma in epochas de debilitate del poter pharaonic —como durante le periodos intermedie— illos ganiava autonomia e poteva mesmo functionar como principatos independente. <center> <gallery> File:Lower Egypt Nomes 01.png|thumb|Nomos in Basse Egypto. File:UpperEgyptNomes.png|thumb|Nomos in Alte Egypto. </gallery> </center> === Regiones geographic principal === Le geographia egyptie se subdivideva in plure regiones major: le Basse Egypto (le delta) al nord, le Medio Egypto (circa Asyut), le Alte Egypto (le valle verso le sud), e Nubia, situate al sud del curso del Nilo. Le Basse Egypto esseva plus humide e de basse altitude, durante que le Alte Egypto, plus estrete e elevate, concentrava le major parte del civilisation. Nubia, ben que geographicamente externe al nucleo egyptie, manteneva relationes commercial e militar importante con le valle del Nilo. == Governamento == === Organisation politic === {{AP|Stato pharaonic}} [[File:Pharaoh with double crown.svg|197px|thumb|Le pharaon es frequentemente representate con le symbolos del poter regal.]] Le Egypto antique es un monarchia [[Theocratia|theocratic]]. Ben plus que un rege, le [[pharaon]] es simultaneemente le administrator principal, le chef del armeas, le prime magistrato e le [[Clero del Egypto antique|prestre supreme de Egypto]]. In effecto, [[Pharaon]] habeva un mission a complir: mitter in opera le regula de [[Maat]] sur Terra, es dicer, assecurar le harmonia inter le homines e le celo, esser garante del moral de su populo, contribuente assi a assecurar su eternitate. Pro exercer su controlo sur le terras e le ressources, le pharaon se appoia sur un administration composite de functionarios qui gere su affaires quotidianmente. Iste administration es dirigite per su homine de confidentia, le [[Vizir in le Egypto antique|vesir]], qui age como representante del rege e coordina le agrimensura del terras, le tresor, le projectos de construction, le systema juridic e le archivos<ref name="Manuelian358">{{harvsp|Der Manuelian|1998|p=358}}</ref>. Le territorio egyptie es dividite in quaranta-duo regiones administrative, appellate [[Nomo (Egypto antique)|nomos]], que es cata un regite per un [[nomarcha]], responsabile ante le vesir de su competentia. Le templos constitue le spina dorsal del economia egyptie. Assi, le templos es non solmente locos de culto sed illos es equalmente responsabile del collecta e del immagazinage del ricchessas del nation in un systema administrate de granarios e de tresorerias que redistribue le cereales e le benes{{sfn|Der Manuelian|1998|p=363}}. === Systema judiciari === [[File:Louvre-antiquites-egyptiennes-p1020372 Cropped and bg reduced.png|thumb|Le [[Scriba in le Egypto antique|scribas]] ha le carga de consignar le taxas e tote le documentos administrative.]] Al culmine del systema judiciari egyptie se trova officialmente le pharaon qui es cargate de promulgar le leges, de render justitia e de mantener le ordine public, un concepto que le antique egyptios denomina [[Maat]]<ref name="Manuelian358"/>. Ben que necun [[Lista de codices juridic|codice juridic]] ha supervivite, le documentos judiciari del epocha monstra que le lege egyptie es fundate sur le bon senso inter le ben e le mal que se basa ante toto sur le resolution de conflictos e sur le conclusion de accordos plus tosto que sur un insimul complexe de leges<ref name=UCJohnson/>. Consilios de ancianos, cognoscite sub le nomine de [[Kenbet]] in le Nove Imperio, es cargate de judicar localmente le affaires judiciari implicante parve creditos e conflictos minor<ref name="Manuelian358"/>. Le casos le plus grave implicante homicidios, importante operationes immobiliari e [[Pillage de tumbas egyptie|pillage de tumbas]] es inviate al ''Grande Kenbet'', presidite per le vesir o le pharaon. Le demandatores e le defendentes se representa se ipse e jura haber dicite tote le veritate. In certe casos, le Stato assume simultaneemente le rolo de procurator e de judice. Il non es alora rar que le accusato sia fustigate pro obtener confessiones e le nomines del conspiratores. Nonobstante, que le accusationes sia grave o non, le scribas judiciari prende nota per scripto del planca, del testimonios e del verdicto del caso pro referentia futur{{sfn|Oakes|2003|p=472}}. Secundo le gravitate del actos incriminate, le sententias pro le crimines minor varia de un simple multa al mutilation del facie, passante per colpos o le exilio. Le criminales le plus periculose tal como le homicidas o le piliatores de tumbas es condemnate al morte, sia per decapitation, per submersion o per impalamento. In le casos multo grave, le sanction poteva mesmo esser extendite al familia del criminal<ref name="Manuelian358"/>. A partir del Nove Imperio, le oraculos joca un rolo major in le systema judiciari rendente justitia in le affaires civil e penal. Le procedura consiste in demandar al deo un « si » o un « no » a un question concernente le benfundato de un caso. Con le supporto de un certe numero de prestres, le deo rende su judicamento seligente le un o le altere del responsas, inclinante se in avante o in retro o punctante un del responsas scripte sur un folio de [[Papyro (papiro)|papyro]] o un [[ostracon]]<ref>{{Ouvrage|langue=ia|auteur1=A. G. McDowell|titre=Village life in ancient Egypt|sous-titre=laundry lists and love songs|lieu=Oxford|éditeur=[[Oxford University Press]]|année=1999|pages totales=279|passage=168|isbn=0-19-814998-0}}</ref>. === Le armea === {{Vide anque|Armea egyptie}} Durante le Vetule Regno non habeva necessitate de un armea permanente. Quando on habeva besonio de affrontar un incursion beduin o le necessitate de un predonage, on organisava un levata; juvenes esseva dunque recrutate qui, un vice terminate le guerra, retornava a lor travalio habitual. Multo plus commun esseva totevia le recrutamento de mercenarios, in particular libyos e nubianos. Iste ultimes esseva multo appreciate como archeros. Le armea assumeva un rolo importante a partir del Medio Regno, arrivante a su culmine in le Nove Regno, periodo de grande expeditiones militar. Le armea egyptie esseva perfectemente organisate, e al guida del truppas stava sempre le pharaon, sur qui recadeva le commando absolute. Malgrado iste concentration de poter, ille, como occurreva con su poter religiose, delegava su functiones al generales. Il ha totevia multe pharaones, prime inter omnes Ramses II, qui accompaniava le truppas in battalia e frequentemente combatteva a lor latere. Le truppas esseva composte de corpores de archeros, de infanteria e de cavalleria, o pro dicer melior "carriera", iste ultime reservate principalmente al aristocraticos. Multo frequentemente in le armeas egyptie le truppa sur le carros esseva le plus numerose. Illos esseva carros legier, differente (per exemplo) de illos hittita, e veloce. Illos esseva frequentemente usate como truppa de ruptura in le armeas egyptie. Sur le carro habeva un archero sed supertoto un soldato armate de un longe lancea de guerra. Del carros egyptie on pote dicer que illos constitueva le "cavalleria legier" del armea, precisemente proque illos esseva veloce e versatile. Le egyptios habeva cognoscite le carro de guerra per le populo invasor Hyksos. == Economia == === Agricultura === Le economia del antique Egypto esseva fundamentalmente basate super le agricultura e le elevamento de animales. Le vita dependeva del cultivation de terras inundate annualmente per le [[Fluvio Nilo|Fluvio Nilo]].<ref>{{Cita libro|título=Egipto : El mundo de los faraones|url=[https://www.worldcat.org/oclc/636855248|editorial=Konemann|fecha=1997|fechaacceso=2022-05-24|isbn=3-89508-898-6|oclc=636855248|nombre=Regine|apellidos=Schulz|nombre2=Matthias|apellidos2=Seidel}}](https://www.worldcat.org/oclc/636855248|editorial=Konemann|fecha=1997|fechaacceso=2022-05-24|isbn=3-89508-898-6|oclc=636855248|nombre=Regine|apellidos=Schulz|nombre2=Matthias|apellidos2=Seidel}})</ref> Le egyptios developpava un extense systema de dicas, stagnos, e canales de irrigation que se extendeva a transverso del terra agricola. Preter ripas del fluvio, le paisanos cultivava varie typos de cereales. Le grano recoltate esseva immagazinate in granarios e postea usate pro producer pan e bira. Le principal culturas esseva frumento, hordeo, e lino. Le agricultura esseva structurate circa le cyclo annual del Nilo. Quatro phases descriptive esseva traditionalmente identificate: “perla blanc” (quando le Nilo ascendeva e inundava, apportante limo fertile), “perla nigre” (quando le aquas se retirava, lassante ric limo nigre), “esmeraldo verde” (quando le culturas germinava), e “auro rubie” (quando le campos maturava). Plus formalmente, le anno esseva dividite in tres saisons: ''Akhet'', ''Peret'', e ''Shemu''. ''Akhet'', le saison del inundation (junio a septembre), lassava un strato de limo ric in minerales sur le campos, renovante le fertilitate del solo. Durante ''Peret'' (octobre a februario), le saison del semination, le fermeros attendeva que le aquas se exhaurirea ante de ara e seminar le solo inricchite. Le irrigation esseva mantenite per canales e dicas. Finalmente, ''Shemu'' (martio a maio) esseva le saison del recolta, quando le culturas esseva colligite usante falces de ligno. In plus de cereales, le jardines egyptie produceva pisos, lenticulas, cibollas, porros, cucumeres, e lactuca, assi como uvas, dactylos, ficos, e granatas. Le bestial elevate pro carne includeva porcos, bovinos, oves, capras, aucas, e anates. Le egyptios produceva plus alimentos de lo que illes consumeva e se dedicava al excambio de benes excedentari. Le importationes ab territorios estranier includeva incenso, argento, e fin ligno de cedro. Multe commercio egyptie esseva realisate per barca al longo del Nilo e a transverso del Mediterraneo. Durante le major parte de su historia de tres millennios, le antique Egypto esseva considerate inter le regiones le plus ric del mundo antique. === Commercio === Le activitate commercial in le antique Egypto se extendeva ultra le excambio de productos agricola e materias prime. Expeditiones esseva organisate pro obtener benes de luxo e joieles pro le tresor regal del pharaones, e il ha anque evidentia de traffico de sclavos e mesmo le vendita de positiones administrative o de servicio in le templos. Un classe de agentes commercial cognoscite como ''shutiu'' realisava activitates de emption e vendita pro conto del major institutiones pharaonic tal como templos, le palatio regal, e le proprietates del corona. Illes poteva anque vender sclavos a individuos private o realisar transactiones commercial independente pro profito personal. Discoperitas archeologic in le antique citate de Balat, situate in le Oase de Dakhla, ha revelate quasi 200 tablettas de argilla e numerose inscriptiones. Iste trovatas indica que durante le fin del tertie millennio a.Chr., Balat serviva como un base de operationes e puncto de providimento pro expeditiones inviate per le pharaones a in Africa central. Iste expeditiones, a vices comprendente circa 400 homines, cercava pigmentos preciose que esseva transportate per caravana al Valle del Nilo. Le ruta commercial esseva marcate per depositos de vasos placiate a intervallos de approximatemente 30 kilometros a transverso del deserto, extendente se usque al plateau de [[Gilf Kebir|Gilf Kebir]] in le sud-west de Egypto.<ref name=":0" /> Investigatores suggere que le ruta pote haber attingite usque al region del [[Laco Chad|Laco Chad]].<ref>{{cita libro |apellido=Moreno García |nombre=Juan Carlos |capítulo=Los vendedores en el Antiguo Egipto |título=Los vendedores y las civilizaciones |editor=Felip Masó Ferrer |año=2007 |editorial=Würth España, S.A. |isbn=84-611-6707-4 |páginas=11-36}}</ref> === Administration e taxation === Pro scopos administrative, Egypto esseva dividite in unitates territorial cognoscite como ''sepats'' (nominate ''nomos'' in greco). Iste division data del periodo predynastic (ante 3100 a.Chr.), quando le nomos functionava como citate-statos autonome, e illo durava plus de tres millennios. Finalmente, le pais comprendeva 42 nomos: 20 in le Basse Egypto e 22 in le Alte Egypto. Cata nomo esseva governate per un nomarcha qui exercitava autoritate regional. Le governamento imponeva varie impostos, que esseva pagate in natura—per medio de labor o benes—post que le moneta non existeva in periodos anterior. Le vesir (''tyaty'') esseva responsabile de supervisar le systema fiscal pro conto del pharaon. Su officiales manteneva registros del reservas immagazinate e del rendimentos projectate. Le impostos esseva evalutate secundo le occupation e le productivitate: le paisanos (o plus tarde le proprietarios de terras) pagava in productos agricola; le artisanos contribueva con parte de lor benes manufacturate; le piscatores e chassatores pagava con lor capturas. Le stato exigeva anque labor de [[corvée]] del familias durante plure septimanas cata anno. Le individuos participava in operas public tal como excavation o mundation de canales, construction de templos e tumbas, e, quando necessari, expeditiones minor (a minus que prisioneros de guerra esseva disponibile pro tal cargas). Familias plus ric poteva ingagiar substitutos pro complir iste obligationes. In general, le economia del antique Egypto esseva strictemente integrate con su institutiones administrative e religiose, formante un systema centralmente organisate in le qual le agricultura, le taxation, le labor, e le commercio esseva pilares interdependente del poter e prosperitate del stato. == Societate == [[File:Figurenpaar Ägypten Museum Rietberg RAG 1.jpg|thumb|Un copula egyptie sedite]] Le societate presentava un structura fortemente [[hierarchia|hierarchisate]].{{sfn|name=Go53|Gomes|2010|p=53}}{{sfn|name=Co31|Cotrim|1999|p=31-32}} Illo esseva [[patriarchato|patriarchal]], con le homine administrante le domo, con participation del femina, e decidente le heredes per medio de su testamento. Le ancianos esseva consultate e honorate post le morte.{{sfn|name=Be19|Beting|2009|p=19}} Le maritage in le mundo egyptie esseva [[monogamia|monogame]] (ben que il ha casos de [[bigamia]] e [[poligamia]] in le corte pharaonic) e non esseva sanctionate per le religion. Non existeva un ceremonia de maritage, ni un registro de illo. Apparentemente il bastava que un copula affirmava que illes voleva cohabitar pro que le union esseva acceptate. Le homines se maritava inter le dece-sex e le dece-octo annos e le feminas circa le dece-duo o dece-quatro annos. Proque le feminas esseva le transmissores del sanguine regal, como forma de legitimation del poter, il habeva maritages inter fratres. Tamben il habeva maritages inter pharaones e un de lor filias.{{sfn|name=Be24|Besozzi|2005|p=24}} Le homines con un position economic plus elevate poteva haber, ultra le sposa legitime (''nebet-per'', "le seniora del domo"), varie [[concubina]]s, lo que esseva vidite como un signo de ricchessa. Tamen, le feminas qui habeva plus de un homine esseva occidite.{{sfn|Gomes|2010|p=55}} Le [[prostitution]] esseva un practica moralmente condemnate, sed illo esseva practicate sur le ripas del Nilo. Esseva registrate in [[papyro]]s e [[ostracon]]s le practica de favores sexual in excambio de moneta, assi como mention de relationes sexual collective, lo que duce a considerar le possibilitate del existentia de [[prostibulo]]s. In Egypto non habeva prostitution sacrate, essente le relation divinitate-sacerdotissa mermente symbolic.<ref name=Be24/> Le antique egyptios videva homines e feminas, includente le personas de tote le classes social, excepte le sclavos, como essentialmente equal ante le lege, e mesmo le plus humile paisano habeva le derecto de petition al [[Tjati|vesir]] e su corte pro reparation. Tanto homines quanto feminas habeva le derecto de posseder e vender immobiles, facer contractos, maritar se e [[divortio|divortiar se]], reciper hereditage e haber litigios in tribunal. Le cupulas poteva posseder benes in commun e proteger se con contractos de [[maritage]] in caso de divortio, que stipulava le obligationes financiari del marito verso le sposa e le infantes al fin del maritage. Le feminas habeva un grande gamma de electiones personal e opportunitates de realisation. Illas poteva esser del regalitate, travaliar in le palatio como nutrices, concubinas o [[escantion|escantiones]] (servitores de [[vino]] del pharaon) e, in le templos, ab cantatrices a sacerdotessas.{{sfn|name=Be23|Beting|2009|p=23}} Alteres exerceva poteres divin como [[Sposas divin de Amon|sposas de Amon]]. Malgrado iste libertates, le feminas frequentemente non participava in rolos official del administration, serviente solmente in rolos secundari, e non esseva tan susceptibile de esser educate como le homines.<ref name=Jo2004/> Quando le marito moriva, le feminas assumeva le direction de familia e, in le caso del pharaones, le Stato. Feminas como [[Hatshepsut]] e [[Cleopatra]] arrivava a devedir pharaones. Le feminas poteva reciper hereditage paterne. Normalmente, le filio le plus vetere assumeva le throno pharaonic post le morte de su patre, tamen, quando il habeva solmente filias como successores al throno, le plus vetere debeva maritar se pro que su marito assumeva le throno.<ref name=Be23/> [[File:CopulatingCouple-PtolemaicPeriod BrooklynMuseum.png|thumb|vertical|Arte erotic]] {{Citation2|bq=s| 1=Sia como illo vult, […] le femina esseva ''[[sui juris]]'', potente disponer liberemente de su benes, intamar processos in le justitia, prender le initiativa del divortio tanto quanto le homine, ducer un rolo active in diverse activitates productive, de servicios e eventualmente de gestion, in fin ir e venir con ample libertate. Il habeva, sin dubita, certe limitationes. Assi, per exemplo, si […] nos trova feminas qui exerce functiones administrative o sacerdotal del quales depende benes e personas pertinente al palatio e al templos, isto diminue multo in le periodos posterior. Mesmo pro le Imperio Ancian, le presentia de feminas in ille functiones sempre esseva quantitativemente multo inferior a illo del homines. In altere parolas, le direction del vita public sempre esseva massivemente in manos masculin; e tal tendentia se reinfortiava con le tempore. In le vita private, tamen, in terminos general, se manteneva le ample derectos del femina: equal participation in le hereditage paterne e materne, controlo sur su benes personal (mesmo quando gerite per le marito, situation satis currente), etc. Il es certe, nonobstante, que le femina esseva considerate como habente un vocation essentialmente domestic […] ligate sia al administration del domo […], sia al realisation de cargas in su ambito: fabrication de pan e cerevisia, manufactura de filos e texitos. […] Con major frequentia, esseva le homine qui interveniva in transactiones e, in general, in le gestion del patrimonio familiar, ben que le intervention directe del femina esseva considerate como alique normal in multe casos, per exemplo, al esser absente le marito, o in su incapacitate, o ancora durante le viduitate, essente le filios minor.| 2=Cardoso, Ciro Flamarion. ''Algumas visões da mulher na literatura do Egito faraônico'' ({{AC|II milênio|n}}). Citado em: ''História''. São Paulo: UNESP, 1993, v. 12. p. 103-5.<ref name=Pa71/>}} === Education === [[File:The seated scribe.jpg|thumb|vertical|Statua de un [[scriba]] sedite (IV dynastia, {{Circa|{{formatnum:2620}}-{{AC|2500|n}})|nl}}]] Le infantes (pueros e puellas) initiava lor education basic in le sino familiar; le pueros apprendeva de lor patres principios ethic, visiones del vita, conducta social, ritos popular, etc; le purass apprendeva de lor matres economia domestic, culinaria, preparation e confection de vestimentos; le purass ric poteva apprender a sonar instrumentos, cantar, dansar assi como a leger, scriber e travaliar con operationes arithmetic.{{sfn|name=ROM2018|ROM|2018}} In le processo educational del classes plus opulente on utilisava le si-nominate "Libros de Instruction", que contineva regulas pro viver ordinatemente in societate assi como elementos moral tal como justitia, sapientia, obedientia, bonitate e moderation.{{sfn|name=Al2017|Alchin|2017}} In le Antique Egypto il habeva pauc scholas functionante exclusivemente pro le education de homines del regalitate, del nobilitate o de illes qui aspirava a devenir scribas, sacerdotes, artistas, sculptores o designatores. Initiante lor studios inter le cinque e septe annos, le pueros apprendeva [[lectura]] e [[scriptura]], [[historia]] e [[geographia]], [[scientia]], [[medicina]] e [[astronomia]], [[arithmetica]] e [[geometria]] e [[musica]]. Illos esseva institutiones con disciplina multo rigorose, ubi le pueros qui se comportava mal o non prestava attention esseva fustigate.<ref name=ROM2018/><ref name=Al2017/> Differente del juvenes del classes opulente qui ibat al schola, le juvene filios de paisanos, piscatores e artisanos apprendeva ab un etate tener le officios de lor patres pro que assi illes poteva succeder los.{{sfn|Parsons|2017b}} === Hierarchia social === [[File:Egypt Queen Pharaoh Hatshepsut statue.jpg|thumb|vertical|Le [[pharaon]] exprimeva le proprie vita de Egypto e esseva le culmine del hierarchia. In le foto statua de [[Hatshepsut]], in le [[Museo Egyptie (Cairo)|Museo Egyptie]] de [[Cairo]]]] Al culmine del hierarchia social esseva le [[pharaon]], qui possedeva poteres absolute, prendente decisiones militar, religiose, economic e judicial,{{sfn|name=Bra103|Braick|2006|p=103}} ultra esser le proprietario nominal de tote le terras.<ref name=Go53/>{{sfn|name=Be22|Besozzi|2005|p=22}} In le periodos de inundation le pharaon ordinava que le population exerceva altere functiones como, per exemplo, le construction de obras public.{{sfn|Shaw|1995|p=141}} Durante que vive, le pharaon esseva considerate como un personification del deo [[Horus]], durante que su antecessor defuncte esseva associate a [[Osiris]], patre de Horus, habeva o non relation de consanguinitate inter le soveranos. A partir del V dynastia egyptie le reges se presenta tamben como filios de [[Ra]], le deo solar.{{sfn|name=Pe28|Pedro|2005|p=28}} Le pharaones possedeva multe feminas e filios. Su femina principal, denominate ''hemet nesut'', "sposa del rege", poteva esser su soror o un de su filias. Le pharaones possedeva diverse insignias: le ''pschent'' (le union del coronas del [[Alte Egypto|Alte]] e [[Basse Egypto]]), le [[sceptro]]s ''crossa'' e [[flagello]], le ''nemes'' (ornamento pro le capite decorate con un colubra e un vulture que symbolisava, respectivemente, le Basse e Alte Egypto) e le barba posticie. Illo poteva esser symbolicamente traducite como [[sphinge]], e esseva associate a animales como le panthera, le leon e le bove. Le parola pharaon, veniente del egyptie ''per aâ'', significa "Casa Grande". Illo deveniva le nomine official del chefs de Egypto solmente durante le XVIII dynastia egyptie, proque usque tunc habitualmente le lideres se refereva a se mesme como ''nesu'' (rege) o ''neb'' (senior). A partir del V dynastia egyptie le [[titulatura regal egyptie|titulatura]] del reges includeva cinque nomines regal: nomine de [[Horus]], nomine del Duo Mestressas, nomine de Horus de Auro, prenomine e nomine.<ref name=Be22/> Infra le pharaon e su familia in le pyramide social se trovava le gruppo denominate como "[[classe social|classe]] del faldetta blanc" (o classe del dominantes), in referentia al vestimento de lino decorate que illes portava.{{sfn|Billard|1978|p=109}} Primarimente veniva le nomarchas e vesires. Le nomarchas administrava le provincias imperial durante que le vesires controlava le collecta de impostos, fiscalisava le obras public, le granarios regal, participava in le alte tribunal de justitia e dirigeva le policia e le truppas. Infra istes esseva le sacerdotes qui administrava le templos, cultos e le festas religiose, esseva consilieros del pharaones e usufrueva de terras, exemption de impostos e prestigio. Multo importante pro le machina bureaucratic del governamento, le [[scriba]]s colligeva impostos, organisava le leges e le scriptura, determinava le valor del terras, copiava poemas, hymnos e historias, scribeva litteras, realisava [[censo demographic|censos populational]] e calculava le stock de alimentos, production agricola, area de terras arabile, activitates commercial, de soldatos, necessitates del palatio, etc. A partir del Imperio Nove surge un nove classe, le grande commerciantes, qui monopolisava le commercio exterior.<ref name=Go53/><ref name=Be22/> [[File:Slavebeating.jpg|thumb|left|Fustigation de un sclavo]] Infra le classes dominante se situava le classes dominate. Primarimente veniva le soldatos qui recipeva productos pro servicios prestate e prendeva predas de [[saccheo]], sed qui nunquam ascendeva a alte postos in le exercito. Infra istes veniva le [[artisano]]s ([[textura|textores]], pictores, barbitonsores, cocos, barcheros, ceramistas, sculptores, joieleros, [[ferrero]]s, etc.), qui travalia specialmente pro le pharaones, pro le nobilitate e pro le templos e pro le parve commerciantes qui vendeva lor productos in le mercatos del citates. Le paisanos (o ''fellahs'') formava le major parte del population e esseva agricultores, elevatores de boves e piscatores. Mesmo essente illes le productores, le productos agricola esseva proprietate directe del Stato, del templos o del familia nobile qui possedeva le terra.{{sfn|Manuelian|1998|p=383}} Le paisanos tamben esseva subjecte a un imposto sur le travalio e esseva obligate a travaliar in le construction de ovras public e mundation de canales in un systema simile al [[corvea]] [[Etate Media|medieval]] in Europa.{{sfn|James|2005|p=136}} Tamben illes esseva obligate a travaliar in le transportos e a vices in le exercito. Infra le paisanos veniva le base del pyramide, le [[sclavo]]s (''hemu'' e/o ''baku''{{sfn|name=Be54|Beting|2009|p=54}}). Captivos o condamnatos del justitia, illes travaliava in activitates domestic, public o religiose.{{sfn|Santiago|2006|p=96}} Illes frueva de derectos civil e apprendeva le scriptura.<ref name=Go53/><ref name=Co31/> === Vita quotidian === [[File:Lawrence Alma-Tadema Egyptian Chess Players.jpg|thumb|left|[[Nobilitate|Nobiles]] jocante un forma primitive de [[schacos]], secundo le conception artistic de [[Sir]] [[Lawrence Alma-Tadema]], (1879)]] [[File:Female topless egyption dancer on ancient ostrakon.jpg|thumb|left|Dansatrice]] [[File:Maler der Grabkammer der Nefertari 003.jpg|thumb|sinistra|'Nefertari jocante Senet', pictura del tumba del Regina [[Nefertari]] de Egypto {{-nwrap||1295|1255}}]] [[File:LowClassAncientEgyptianStatuettes.png|thumb|left|Occupationes del classes inferior]] Le majoritate del antique egyptios esseva fermeros ligate al terra. Lor habitationes esseva restringite al membros del familia immediate, e esseva construite de briccas de fango designate pro remaner fresc in le calor del die. Cata domo habeva un cocina con un tecto aperte, que contineva un mola pro moler grano e un parve furno pro panificar.{{sfnp|Manuelian|1998|p=401}} Le ceramica serviva como utensiles domestic pro le immagazinage, preparation, transporto, e consumption de alimentos, bibitas, e materias prime. Le muros esseva pingite in blanc e poteva esser coperite con tapisseria de lino tincte. Le solos esseva coperite con mattas de canna, durante que scannos de ligno, lectos elevate del terra e tabulas individual componeva le mobilario.{{sfnp|Manuelian|1998|p=403}} [[File:Ägyptischer Maler um 1400 v. Chr. 001.jpg|thumb|Le egyptios celebrava festas e festivales, accompaniate per musica e dansa.]] Le antique egyptios accordava un grande valor al hygiene e al apparentia. Le majoritate se baniaba in le Nilo e usava un sapon pastose facite de grassia animal e creta. Le homines radeva lor corpores integre pro munditia; perfumos e unguentos aromatic coperiva mal odores e leniva le pelle.{{sfnp|Manuelian|1998|p=405}} Le vestimentos esseva facite de simple folios de lino blanchite, e tanto homines como feminas del classes superior portava perruccas, joieles, e cosmeticos. Le infantes iva sin vestimentos usque al maturitate, a circa 12 annos, e a iste etate le masculos esseva circumcidite e habeva lor capites rasate. Le matres esseva responsabile del cura del infantes, durante que le patre forniva le subsistentia del familia.{{sfnp|Manuelian|1998|pp=406–407}} Musica e dansa esseva divertimentos popular pro illes qui poteva permitter se los. Instrumentos antique includeva flautas e harpas, durante que instrumentos simile a trompettas, oboes, e fistulas se developpava plus tarde e deveniva popular. In le Nove Regno, le egyptios jocava campanas, cymbalos, tamburinos, tambures, e lutos e lyras importate de Asia.{{sfnp|Music in Ancient Egypt|2003}} Le sistro esseva un instrumento musical simile a un sonalia que esseva specialmente importante in ceremonias religiose. [[File:ThebesDeirMedinaLandscape.jpg|right|thumb|Ruinas de Deir el-Medina]] Le antique egyptios frueva de un varietate de activitates de otio, includente jocos e musica. Senet, un joco de tabuliero ubi le pecias se moveva secundo le hasardo, esseva particularmente popular depost le tempores le plus antique; un altere joco simile esseva mehen, que habeva un tabuliero de joco circular. "Canes e Chacalos", anque cognoscite como 58 foros, es un altere exemplo de jocos de tabuliero jocate in le Antique Egypto. Le prime joco complete de iste joco esseva discoperite in un tumba theban del pharaon egyptio Amenemhat IV que data del XIII Dynastia.{{sfnmp|1a1=Metcalfe|1y=2018|2a1=Seaburn|2y=2018}} Jongleria e jocos de balla esseva popular con le infantes, e le lucta es anque documentate in un tumba a Beni Hasan.{{sfnp|Manuelian|1998|p=126}} Le membros ric del antique societate egyptie frueva anque del chassa, pisca, e de viages in barca. Le excavation del village de laboratores de Deir el-Medina ha resultate in un del contos le plus completemente documentate del vita communitari in le mundo antique, que se extende per quasi quatro centos annos. Il non ha un sito comparabile in le qual le organisation, interactiones social, e conditiones de travalio e de vita de un communitate ha essite studiate in tal detalio.{{sfnp|Hayes|1973|p=380}} ===Lingua=== {{AP|Lingua egyptie}} ====Disveloppamento historic==== {{Hiero | ''r n kmt''<br /> 'Lingua egyptie' | <hiero>r:Z1 n km m t:O49</hiero> | align=right | era=egypt}} Le [[lingua egyptie]] es un lingua [[Linguas afro-asiatic|afro-asiatic]] del nord strictemente ligate al [[linguas berber]] e [[linguas semitic|semitic]].{{sfnp|Loprieno|1995b|p=2137}} Le lingua egyptie antique compartiva similmente ligamines linguistic con altere linguas afro-asiatic como le [[linguas chadic]] de Africa occidental e central, le linguas [[Linguas cushitic|cushitic]] de Africa del nord-est, e le [[linguas ethio-semitic]], que se trova in Ethiopia e Eritrea.<ref>{{cite book |last1=Morkot |first1=Robert |title=The Egyptians: an introduction |date=2005 |publisher=Routledge |location=New York |isbn=0-415-27104-5 |page=10}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Schuh |first1=Russell G. |title=The Use and Misuse of Language in the Study of African History |journal=Ufahamu: A Journal of African Studies |date=1997 |volume=25 |issue=1 |pages=36–81 |doi=10.5070/F7251016656 |url=https://escholarship.org/uc/item/0qt6q69k |language=en |issn=0041-5715|doi-access=free }}</ref> Multe academicos ha acceptate un origine de phylo linguistic african post que cinque del sex subfamilias afro-asiatic, incluse le lingua egyptie, es parlate in le continente african, e solmente un in Asia.<ref>{{cite journal |last1=Mc Call |first1=Daniel F. |title=The Afroasiatic Language Phylum: African in Origin, or Asian? |journal=Current Anthropology |date=1998 |volume=39 |issue=1 |pages=139–144 |doi=10.1086/204702 |jstor=10.1086/204702 |issn=0011-3204}}</ref> Illo ha le plus longe historia cognoscite de omne lingua, habente essite scribite ab {{circa|3200}}{{nbsp}}a.Chr. usque al Medievo e remanente como un lingua parlate pro plus tempore. Le phases del egyptio antique es le [[egyptio antique]], le [[egyptio medie]] (egyptio classic), le [[egyptio tardive]], le [[Demotico (egyptio)|demotico]] e le [[lingua copte|copto]].{{sfnp|Loprieno|2004|p=161}} Le scriptos egyptie non monstra differentias dialectal ante le copto, sed illo esseva probabilemente parlate in dialectos regional circa Memphis e plus tarde Thebas.{{sfnp|Loprieno|2004|p=162}} Le egyptio antique esseva un [[lingua synthetic]], sed illo deveniva plus [[Lingua analytic|analytic]] plus tarde. Le egyptio tardive disveloppava [[Articulo (grammatica)|articulos]] definite e indefinite prefixal, que reimplaciava le ancian [[suffixo]]s inflectional. Habeva un cambio del ancian [[ordine de parolas]] [[verbo–subjecto–objecto]] a [[subjecto–verbo–objecto]].{{sfnp|Loprieno|1995b|pp=2137–2138}} Le scripturas [[Hieroglypho egyptie|hieroglyphic]], [[hieratico]] e demotic egyptie esseva eventualmente reimplaciate per le [[alphabeto copte]], plus phonetic. Le copto es ancora usate in le liturgia del [[Ecclesia Orthodoxe Copte|Ecclesia Orthodoxe Egyptie]], e tracias de illo se trova in le [[arabe egyptie]] moderne.{{sfnp|Vittman|1991|pp=197–227}} ====Sonos e grammatica==== Le egyptio antique ha 25 consonantes simile a illos de altere linguas afro-asiatic. Istos include consonantes [[consonante pharyngee|pharyngee]] e [[consonante emphatic|emphatic]], occlusivas sonor e surde, [[consonante fricativa|fricativas]] surde e [[consonante affricata|affricatas]] sonor e surde. Illo ha tres vocales longe e tres curte, que se expandeva in le egyptio tardive a circa novem.{{sfnp|Loprieno|1995a|p=46}} Le parola de base in egyptio, simile al semitico e al berber, es un [[radice semitic|radice triliteral]] o biliteral de consonantes e semiconsonantes. Suffixos es addite pro formar parolas. Le conjugation verbal corresponde al [[persona (grammatica)|persona]]. Per exemplo, le skeleto triconsonantal '''S-Ḏ-M''' es le nucleo semantic del parola 'audir'; su conjugation de base es ''sḏm'', 'ille audi'. Si le subjecto es un substantivo, suffixos non es addite al verbo:{{sfnp|Loprieno|1995a|p=74}} ''sḏm ḥmt'', 'le femina audi'. Le adjectivos es derivate de substantivos per un processo que le egyptologos appella ''[[grammatica arabe|nisbation]]'' a causa de su similitude con le arabe.{{sfnp|Loprieno|2004|p=175}} Le ordine de parolas es {{smallcaps|predicato–subjecto}} in sententias verbal e adjectival, e {{smallcaps|subjecto–predicato}} in sententias nominal e adverbial.{{sfnp|Allen|2000|pp=67, 70, 109}} Le subjecto pote esser movite al initio del sententias si illo es longe e es sequite per un pronomine resumptive.{{sfnp|Loprieno|1995b|p=2147}} Verbos e substantivos es negate per le [[particula (grammatica)|particula]] ''n'', sed ''nn'' es usate pro sententias adverbial e adjectival. Le [[accento (linguistica)|accento]] cade sur le ultime o penultime syllaba, que pote esser aperte (CV) o claudite (CVC).{{sfnp|Loprieno|2004|p=173}} ====Scriptura==== [[File:Rosetta Stone BW.jpeg|thumb|Le [[Petra de Rosetta]] ({{circa|196}} a.Chr.) permitteva al linguistas comenciar le [[dechifrumento del scripturas egyptie antique|deciframento del scripturas egyptie antique]].{{sfnp|Allen|2000|p=13}}|280x280px]] Le [[Hieroglypho egyptie|scriptura hieroglyphic]] data de {{circa|3000}}{{nbsp}}a.Chr., e es componite de centenas de symbolos. Un hieroglypho pote representar un parola, un sono, o un determinativo silente; e le mesme symbolo pote servir a differente propositos in differente contextos. Le hieroglyphos esseva un scriptura formal, usate sur monumentos de petra e in tumbas, que poteva esser tan detaliate como obras de arte individual. In le scriptura quotidian, le scribas usava un forma cursive de scriptura, appellate [[hieratico]], que esseva plus rapide e facile. Ben que le hieroglyphos formal pote esser legite in filas o columnas in ambe directiones (ben que typicamente scribite de dextra a sinistra), le hieratico esseva sempre scribite de dextra a sinistra, usualmente in filas horizontal. Un nove forma de scriptura, le [[Demotico (egyptio)|demotico]], deveniva le stylo de scriptura prevalente, e es iste forma de scriptura—insimul con le hieroglyphos formal—que accompania le texto grec sur le Petra de Rosetta.{{sfnp|Loprieno|1995a|pp=10–26}} Circa le prime seculo p.Chr., le alphabeto copte comenciava a esser usate insimul con le scriptura demotic. Le copto es un [[alphabeto grec]] modificate con le addition de alcun signos demotic.{{sfnp|Allen|2000|p=7}} Ben que le hieroglyphos formal esseva usate in un rolo ceremonial usque al quarte seculo, verso le fin solmente un pauc de sacerdotes poteva ancora leger los. Quando le institutiones religiose traditional esseva dissolvite, le cognoscentia del scriptura hieroglyphic esseva in su major parte perdite. Tentativas de dechifrar los data del periodos byzantin{{sfnp|Loprieno|2004|p=166}} e islamic in Egypto,{{sfnp|El-Daly|2005|p=164}} sed solmente in le annos 1820, post le discoperta del Petra de Rosetta e annos de recerca per [[Thomas Young (scientifico)|Thomas Young]] e [[Jean-François Champollion]], esseva le hieroglyphos [[dechifrumento del scripturas egyptie antique|substantialmente dechifrate]].{{sfnp|Allen|2000|p=8}} ===Litteratura=== {{AP|Litteratura egyptie antique}} [[File:Minnakht 01.JPG|thumb|Hieroglyphos sur un stela in le [[Louvre]], {{circa|1321}} a.Chr.]] Le scriptura appareva prime in association con le regalitate sur etiquettas e marcas pro articulos trovate in tumbas regal. Illo esseva primarimente un occupation del scribas, qui laborava in le institution ''Per Ankh'' o le Domo del Vita. Iste ultime comprendeva officios, bibliothecas (appellate Domo de Libros), laboratorios e observatorios.{{sfnp|Strouhal|1989|p=235}} Alcun del pecias le plus cognoscite del litteratura egyptie antique, como le [[Textos del Pyramides]] e del [[Textos del Sarcophagos|Sarcophagos]], esseva scribite in egyptio classic, que continuava a esser le lingua de scriptura usque a circa 1300{{nbsp}}a.Chr. Le egyptio tardive esseva parlate ab le Nove Regno in avante e es representate in documentos administrative del [[Periodo ramesside|periodo ramesside]], poesia de amor e contos, assi como in textos demotic e copte. Durante iste periodo, le tradition de scriptura habeva evolvite in le autobiographia de tumba, como illos de [[Harkhuf]] e [[Weni le Elder|Weni]]. Le genero cognoscite como ''[[Sebayt]]'' ('instructiones') esseva disveloppate pro communicar inseniamentos e guidantia de nobiles famose; le [[Papyro de Ipuwer]], un poema de lamentationes que describe [[disastro natural|disastros natural]] e agitacion social, es un exemplo famose. Le ''[[Historia de Sinuhe]]'', scribite in [[egyptio medie]], poterea esser le classico del litteratura egyptie.{{sfnp|Lichtheim|1975|p=11}} Alsi scribite in iste tempore esseva le [[Papyro Westcar]], un insimul de historias contate a [[Khufu]] per su filios relative al meravillas peractivate per sacerdotes.{{sfnp|Lichtheim|1975|p=215}} Le [[Instruction de Amenemope]] es considerate un chef-d'œuvre del litteratura del Proxime Oriente.{{sfnp|Day|Gordon|Williamson|1995|p=23}} Verso le fin del Nove Regno, le [[egyptio tardive|lingua vernacular]] esseva plus frequentemente empleate pro scriber pecias popular como le [[Historia de Wenamun]] e le [[Instruction de Any]]. Le prime conta le historia de un nobile qui es robate sur su cammino pro emer cedro de Libano e de su lucta pro retornar a Egypto. Ab circa 700{{nbsp}}a.Chr., historias narrative e instructiones, como le popular Instructiones de Onchsheshonqy, assi como documentos personal e de commercio esseva scribite in le scriptura e phase [[Demotico (egyptio)|demotic]] del egyptio. Multe historias scribite in demotico durante le periodo [[Greco-roman]] esseva situate in eras historic previe, quando Egypto esseva un nation independente governate per grande pharaones como [[Ramesses II]].{{sfnp|Lichtheim|1980|p=159}} === Religion === {{AP|Religion del Antique Egypto}} [[File:The judgement of the dead in the presence of Osiris.jpg|thumb|upright=1.35|Le Libro del Mortos esseva un guida pro le viage del defuncto in le vita post le morte.]] [[File:La Tombe de Horemheb cropped.jpg|alt=Relievo pingite de un homine sedite con pelle verde e vestimentos stricte, un homine con le capite de un chacal, e un homine con le capite de un falcon|thumb|Le deos Osiris, Anubis, e Horus in le tumba de Horemheb (KV57) in le Valle del Reges]] Le religion del Antique Egypto esseva un systema complexe de credentias e practicas que impregnava tote le vita quotidian, politic e artistic del pais desde le epocha predynastic usque al arrivata del [[christianismo]] e del [[islam]]ismo durante le periodos grecoroman e arabe. Le governamento pharaonic se basava sur le derecto divin del rege, considerate como intermediario inter le deos e le humanitate. Le pantheon egyptie esseva populate per numerose deitates con poteres supernatural, invocate pro adjuta e protection. Tamen, le deos non esseva sempre vidite como totalmente benevolente; illos debeva esser placate per offrendas, preces e rituales. Le mythos e conceptiones religiose variava e evolveva con le tempore, e le sacerdotes non tentava unificar le differente traditiones in un systema unic e coerente.<ref>{{sfnp|James|2005|p=102}}</ref><ref>{{sfnp|Redford|2003|p=106}}</ref> Iste pluralitate de ideas esseva considerate como diverse facetas del realitate plus tosto que contradictiones. Le deos esseva adorate in templos administrate per sacerdotes in nomine del pharaon. Al centro del templo se trovava le statua sacrate del deo in un sanctuario. Le templos non esseva generalmente aperite al publico; solmente durante certe festas le statua esseva portate foras pro adoration popular.<ref>{{sfnp|James|2005|p=117}}</ref> Con le tempore, specialmente post le [[Imperio Nove]], le rolo spiritual exclusive del pharaon diminuiva, e le sacerdotes developpava systemas de oraculos pro communicar directemente le voluntate del deos al populo.<ref>{{sfnp|Shaw|2003|p=313}}</ref> Le egyptios credeva que le esser human esseva componite de plure elementos: le corpore physic e aspectos spiritual como le ''ka'' (fortia vital), le ''ba'' (personalitate o anima), le ''akh'' (spirito efficiente), le ''šwt'' (umbra) e le nomine.<ref>{{sfnp|Allen|2000|pp=79,94–95}}</ref> Le corde esseva considerate le sede del pensamento e del emotiones. Post le morte, le aspectos spiritual requireva le preservation del corpore o un substituto, como un statua, pro servir de habitation permanente. Le preparation pro le vita post le morte occupava un loco central in le religion egyptie. Textos como le ''[[Libro del Mortos]]'' contineva instructiones pro guidar le defuncto in le ultra-tumba. Durante le judicio final, le corde del defuncto esseva pesate contra le pluma del veritate. Si illo esseva trovate digne, le defuncto deveniva un del "mortos benedicte" e poteva viver como un ''akh'' in harmonia con le deos; si non, su corde esseva devorate per Ammit e ille esseva annihilate.<ref>{{sfnp|Wasserman|1994|pp=150–153}}</ref> Le construction de pyramides, hypogeos e tumbas ricmente decorate reflecte iste credentias. Le preservation del corpore per mumification e le deposition de alimentos, joieles e objectos personal in le tumba garantiva le continuation del existentia in le altere vita. Initialmente solmente le pharaones habeva le derecto al immortalitate, ma durante le [[Imperio Nove]] iste sperantia se extendeva a tote le population, secundo lor medios economic. Le religion influentiava profundemente le arte egyptie, caracterisate per ordine, symmetria e representationes de deos, pharaones e symbolos sacrate. Le contactos commercial con regiones como [[Nubia]], [[Punt]], le mundo egee e le [[Proxime Oriente]] contribuiva al diffusion de elementos cultural e religiose, ma le base del systema mythologic remaneva distinctemente african. ==Cultura== ===Cocina=== [[File:Maler der Grabkammer der Itet 002.jpg|thumb|Chassa de aves salvage e aration de un campo, tumba de Nefermaat e su sposa Itet (circa 2700 a.Chr.)]] Le cocina egyptie remaneva remarcabilemente stabile trans le tempore; de facto, le cocina del Egypto moderne conserva alcun similitudes frappante con le cocina del ancianos. Le dieta de base consisteva de pan e bira, supplementate con vegetales como cibollas e alio, e fructos como dactylos e ficus. Vino e carne esseva fruite per omnes in dies de festa, durante que le classes superior se lo permitteva de un maniera plus regular. Pisces, carne, e aves poteva esser salate o siccate, e poteva esser cocite in ragout o rostite sur un grillia.{{sfnp|Manuelian|1998|pp=399–400}} ===Architectura=== {{Main|Architectura del Egypto antique}} Le architectura del Antique Egypto include alcun del structuras le plus famose in le mundo: le Grande Pyramides de Giza e le templos a Thebas. Projectos de construction esseva organisate e financiate per le stato pro scopos religiose e commemorative, sed anque pro reinfortiar le vaste poter del pharaon. Le antique egyptios esseva constructores experte; usante solmente instrumentos simple sed efficace e instrumentos de observation, le architectos poteva construer grande structuras de petra con grande accuratessa e precision que es ancora invidiate hodie.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|pp=94–97}} Le habitationes domestic de egyptios de élite e ordinari esseva construite de materiales peribile como briccas de fango e ligno, e non ha supervivite. Le paisanos viveva in domos simple, durante que le palatios del élite e del pharaon esseva structuras plus elaborate. Alcun palatios supervivente del Nove Regno, como illos in Malkata e Amarna, monstra muros e solos ricamente decorate con scenas de personas, aves, stagnos de aqua, deitates e designos geometric.{{sfnp|Badawy|1968|p=50}} Structuras importante como templos e tumbas que esseva destinate a durar pro sempre esseva construite de petra in loco de briccas de fango. Le elementos architectural usate in le prime edificio de petra a grande scala del mundo, le complexo mortuari de Djoser, include supportos de columna e architrave in le motivo de papyro e loto. Le templos egyptian antique le plus antique preservate, como illos a Giza, consiste de salas singule e claudite con placas de tecto supportate per columnas. In le Nove Regno, le architectos addeva le pylon, le patio aperte, e le sala hypostyle claudite al fronte del sanctuario del templo, un stylo que esseva standard usque al periodo greco-roman.{{sfnp|Types of temples in ancient Egypt|2003}} Le architectura de tumba le plus antique e popular in le Regno Antique esseva le mastaba, un structura rectangular con tecto platte de bricca de fango o petra construite super un camera de sepultura subterranee. Le pyramide a scalones de Djoser es un serie de mastabas de petra accumulate le un super le altere. Pyramides esseva construite durante le Regnos Antique e Medie, sed le majoritate del governantes posterior los abandonava in favor de tumbas excavate in le roca minus conspicue.{{sfnp|Dodson|1991|p=23}} Le uso del forma de pyramide continuava in capellas de tumbas private del Nove Regno e in le pyramides nubian regal de Nubia.{{sfnp|Dodson|Ikram|2008|pages=218, 275–276}} <gallery mode="packed" class="center" heights="170"> File:Model of a Porch and Garden MET DP350593.jpg|Modello de un portico e jardin domestic, circa 1981–1975 a.Chr. File:The Temple of Dendur MET DT563.jpg|Le Templo de Dendur, completate verso 10 a.Chr., Metropolitan Museum of Art (New York City) File:Philae temple at night.jpg|Le Templo de Isis de Philae, ben preservate, es un exemplo de architectura egyptie e sculptura architectural. File:Lepsius-Projekt tw 1-2-108.jpg|Illustration de varie typos de capitales, per Karl Richard Lepsius </gallery> ===Arte=== {{Vide etiam|Arte del Egypto antique|Pictura del Egypto antique|Sculptura del Egypto antique}} [[File:Menna and Family Hunting in the Marshes, Tomb of Menna MET DT10878.jpg|thumb|Menna e su familia chassante in le paludes, Tumba de Menna, circa 1400 a.Chr.]] Le antique egyptios produceva arte pro servir scopos functional. Durante plus de 3500 annos, le artistas adhereva a formas artistic e iconographia que esseva developpate durante le Regno Antique, sequente un stricte insimul de principios que resisteva al influentia estranier e al cambio interne.{{sfnp|Robins|2008|p=29}} Iste standardes artistic—lineas simple, formas, e areas platte de color combinate con le characteristic projection platte de figuras sin indication de profunditate spatial—creava un senso de ordine e equilibrio intra un composition. Imagines e texto esseva intimemente intertexite sur muros de tumbas e templos, sarcophagos, stelas, e mesmo statuas. Le Paletta de Narmer, per exemplo, exhibi figuras que pote anque esser legite como hieroglyphos.{{sfnp|Robins|2008|p=21}} A causa del regulas rigide que governava su apparentia altemente stilisate e symbolic, le arte egyptie antique serviva su scopos politic e religiose con precision e claritate.{{sfnp|Robins|2008|p=12}} [[File:Calcite Basin Supporting a Boat with Shrine00 (6).jpg|thumb|Modellos de tumbas egyptie como benes funerari]] Artisanos egyptie antique usava petra como un medio pro sculper statuas e fin relievos, sed usava ligno como un substituto economic e facile a sculper. Pigmentos esseva obtenite de minerales como minerales de ferro (ocres rubie e jalne), minerales de cupro (blau e verde), fuligine o carbon de ligno (nigre), e petra calcari (blanc). Pigmentos poteva esser miscite con gumma arabic como un ligator e pressate in peciettas, que poteva esser humidificate con aqua quando necessari.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=105}} Le pharaones usava relievos pro registrar victorias in battalia, decretos regal, e scenas religiose. Citatanos commun habeva accesso a pecias de arte funerari, como statuas ushabti e libros del mortos, que illes credeva los protegerea in le vita de ultra-tumba.{{sfnp|James|2005|p=122}} Durante le Regno Medie, modellos de ligno o argilla que depingeva scenas del vita quotidian deveniva additiones popular al tumba. In un tentativa de duplicar le activitates del viventes in le vita post le morte, iste modellos monstra laboratores, domos, barcas, e even formationes militar que es representationes a scala del ideal vita post le morte.{{sfnp|Robins|2008|p=74}} Malgrado le homogeneitate del arte egyptian antique, le stylos de tempores e locos particular reflecteva a vices cambiante attitudes cultural o politic. Post le invasion del Hyksos in le Secunde Periodo Intermediari, frescos de stylo minoic esseva trovate in Avaris.{{sfnp|Shaw|2003|p=204}} Le exemplo le plus frappante de un cambio politicamente motivate in formas artistic veni del Periodo de Amarna, ubi figuras esseva radicalmente alterate pro conformar se al ideas religiose revolutionari de Akhenaten.{{sfnp|Robins|2008|p=149}} Iste stylo, cognoscite como arte de Amarna, esseva rapidemente abandonate post le morte de Akhenaten e reimplaciate per le formas traditional.{{sfnp|Robins|2008|p=158}} <gallery mode="packed" class="center" heights="170"> File:Kneeling portrait statue of Amenemhat holding a stele with an inscription 01.jpg|Statua stelophore de Amenemhat; circa 1500 a.Chr. File:Tomb of Nebamun.jpg|Fresco que depinge Nebamun chassante aves; circa 1350 a.Chr. File:Portrait head of pharaoh Hatshepsut or Thutmose III 01.jpg|Capite de portrait del pharaon Hatshepsut o Thutmose III; 1480–1425 a.Chr. File:Falcon Box with Wrapped Contents MET 12.182.5a b EGDP023129.jpg|Cassa de falcon con contento involvite; 332–30 a.Chr. </gallery> ===Costumes de sepultura=== [[File:Anubis attending the mummy of Sennedjem.jpg|thumb|Anubis, le deo associate con le mummification e le rituales de sepultura, curante un mummia]] Le antique egyptios manteneva un insimul elaborate de costumes de sepultura que illes credeva esseva necessari pro assecurar le immortalitate post le morte. Iste costumes implicava le preservation del corpore per mummification, le execution de ceremonias de sepultura, e le interramento con le corpore de benes que le defuncto usarea in le vita post le morte.{{sfnp|James|2005|p=122}} Ante le Regno Antique, corpores sepultate in fossas del deserto esseva naturalmente preservate per desiccation. Le conditiones aride e desertic esseva un beneficio durante tote le historia del Antique Egypto pro sepulturas del pauperes, qui non poteva permitter se le elaborate preparationes de sepultura disponibile pro le elite. Egyptios plus ric comenciava a sepultar lor mortos in tumbas de petra e usar mummification artificial, que implicava remover le organos interne, envolver le corpore in lino, e sepultar lo in un sarcophago de petra rectangular o un lecto de ligno. Comenciante in le Quarte Dynastia, alcun partes esseva preservate separatemente in vasos canopic.{{sfnp|Ikram|Dodson|1998|p=29}} [[File:Tutankhamun tomb photographs 4 326.jpg|thumb|upright|Un figura de ligno pingite trovate in le tumba regal de Tutankhamun]] Verso le Nove Regno, le antique egyptios habeva perfectionate le arte del mummification; le optime technica prendeva 70 dies e implicava remover le organos interne, remover le cerebro per le naso, e siccar le corpore in un mixtura de salas appellate natron. Le corpore esseva tunc involvite in lino con amuletos protective inserite inter le stratos e placiate in un sarcophago anthropoide decorate. Mummias del Periodo Tardive esseva anque placiate in cassas de mummias de cartonnage pingite. Le practicas de preservation real declinava durante le eras ptolemaic e roman, durante que un major emphase esseva placiate sur le apparentia exterior del mummia, que esseva decorate.{{sfnp|Ikram|Dodson|1998|pp=40, 51, 138}} Egyptios ric esseva sepultate con plus grande quantitates de articulos de luxo, sed tote le sepulturas, independentemente del stato social, includeva benes pro le defuncto. Textos funerari esseva frequentemente includite in le tumba, e, comenciante in le Nove Regno, anque statuas ushabti que on credeva executarea labores manual pro illes in le vita post le morte.{{sfnp|Shabtis|2001}} Rituales in le quales le defuncto esseva magicamente re-animate accompaniava le sepulturas. Post le sepultura, on expectava que le parentes vivente apportarea occasionalmente mangiar al tumba e recitarea preces in nomine del defuncto.{{sfnp|James|2005|p=124}} ==Technologia, medicina e mathematica== ===Technologia=== [[File:Egyptian glass jar.jpg|thumb|right|Le fabrication de vitro esseva un arte multo disveloppate.]] In technologia, medicina, e mathematica, le Antique Egypto attingeva un nivello relativemente alte de productivitate e sophistication. Le [[empirismo]] traditional, como evidenciate per le papyros de [[Edwin Smith Papyrus|Edwin Smith]] e de [[Ebers Papyrus|Ebers]] ({{circa|1600 a.Chr.}}), es primarimente accreditate al Egypto. Le egyptios creava lor proprie alphabeto e [[decimal|systema decimal]]. ===Faience e vitro=== Mesme ante le Regno Antique, le antique egyptios habeva disveloppate un material vitrose cognoscite como [[faience]], le qual illes tractava como un typo de petra semipreciose artificial. Le faience es un ceramica non argillose facite de [[Silicon dioxide|silica]], parve quantitates de [[Calcium oxide|calce]] e [[Sodium oxide|soda]], e un colorante, typicamente cupro.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=177}} Le material esseva usate pro facer granos de collar, tegulas, figurines, e parve mercantias. Plure methodos pote esser usate pro crear faience, sed typicamente le production involveva le application del materiales pulverisate in forma de un pasta super un nucleo de argilla, le qual esseva postea cocite. Per un technica connexe, le antique egyptios produceva un pigmento cognoscite como [[Egyptian blue|blau egyptie]], anque appellate frita blau, le qual es producite per fusion (o [[sintering|sinterisation]]) de silica, cupro, calce, e un alkali tal como natron. Le producto pote esser molite e usate como un pigmento.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=109}} Le antique egyptios poteva fabricar un grande varietate de objectos de vitro con grande habilitate, sed il non es clar si illes disveloppava le processo independentemente.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=195}} Il es anque incerte si illes faceva lor proprie vitro brute o simplemente importava lingotes pre-fabricate, le quales illes fundeva e finiva. Tamen, illes habeva expertisa technic in le confection de objectos, assi como in le addition de [[Micromineral|elementos de tracia]] pro controlar le color del vitro finite. Un gamma de colores poteva esser producite, incluse jalne, rubie, verde, blau, purpura, e blanc, e le vitro poteva esser facite o transparente o opaque.{{sfnp|Nicholson|Shaw|2000|p=215}} ===Medicina=== Le problemas medic del antique egyptios derivava directemente de lor ambiente. Viver e travaliar proxime al Nilo apportava hasardos de [[malaria]] e debilitante parasitos de [[schistosomiasis]], le quales causava damnos hepatic e intestinal. Fauna salvage periculose tal como crocodiles e hippopotamos esseva anque un menacia commun. Le labores de tote le vita in le agricultura e le construction poneva tension super le spina dorsal e le articulationes, e vulneres traumatic del construction e del guerra causava un impacto significante sur le corpore. Le arena e le particulas de petra del farina molite per petra abradeva le dentes, lassante los susceptibile a [[abscess]]os (ben que le [[dental caries|carie dental]] esseva rar).{{sfnp|Filer|1995|p=94}} Le dietas del riccos esseva ric in sucros, lo que promoveva maladias [[Periodontitis|periodontal]].{{sfnp|Filer|1995|pp=78–80}} Malgrado le physicos idealisate portrayate sur le muros del tumbas, le mumias obese de multe membros del classe superior monstra le effectos de un vita de excessos.{{sfnp|Filer|1995|p=21}} Le [[life expectancy|sperantia de vita]] adulte esseva circa 35 annos pro homines e 30 pro feminas, sed attinger le edat adulte esseva difficile proque circa un tertio del population moriva in le infantia.{{efn|Le figuras es date pro le sperantia de vita ''adulte'' e non reflecte le sperantia de vita ''al nascentia.'' ({{harvp|Filer|1995|p=25}})}} [[File:Edwin Smith Papyrus v2.jpg|thumb|left|Le [[Edwin Smith Papyrus|papyro chirurgic de Edwin Smith]] describe anatomia e tractamentos medic, scribite in [[hieratic|hieratico]], {{circa|1550 a.Chr.}}.]] Le medicos del Antique Egypto esseva renominate in le ancian Oriente Proxime pro lor habilitates de sanation, e alcunos, tal como [[Imhotep]], remaneva famose multo post lor mortes.{{sfnp|Filer|1995|p=39}} Herodotus remarcava que existeva un alte grado de specialisation inter le medicos egyptie, con alcunos tractante solmente le capite o le stomaco, durante que alteres esseva medicos de oculos e dentistas.{{sfnp|Strouhal|1989|p=243}} Le formation del medicos occurreva in le institution ''Per Ankh'' o "Casa del Vita", specialmente illos con sede in [[Bubastis|Per-Bastet]] durante le Nove Regno e in [[Abydos, Egypt|Abydos]] e [[Sais, Egypt|Saïs]] in le periodo tardive. [[Medical papyri|Papyros medic]] monstra [[Empirical evidence|cognoscentia empiric]] de anatomia, vulneres, e tractamentos practic.{{sfnp|Strouhal|1989|pp=244–246}} Le vulneres esseva tractate per bandar los con carne crude, lino blanc, suturas, retes, tampones, e pannos impregnate de melle pro prevenir infectiones,{{sfnp|Strouhal|1989|p=250}} durante que [[opium]], [[thyme|thymo]], e [[Atropa belladonna|belladonna]] esseva usate pro alleviar le dolor. Le prime registros de tractamento de combustiones describe pansamentos que usava le lacte de matres de infantes mascule. Precationes esseva facite al dea [[Isis]]. Pan mucide, melle, e sales de cupro esseva anque usate pro prevenir infectiones causate per le impuritate in le combustiones.{{sfnp|Pećanac|Janjić|Komarcević|Pajić|2013|pages=263–267}} Alio e cebollas esseva usate regularmente pro promover le bon sanitate e on pensava que illos alleviava le symptomas de [[asthma]]. Le chirurgos del Antique Egypto suturava vulneres, reduceva [[broken bones|fracturas de ossos]], e amputava membros malade, sed illes recognosceva que alcun vulneres esseva tan grave que illes poteva solmente render le patiente confortabile usque al morte.{{sfnp|Filer|1995|p=38}} ===Technologia maritime=== Le prime egyptios sapeva como assemblar plancas de ligno in un [[hull (watercraft)|casco de nave]] e habeva maestrate formas avantiate de [[construction naval]] jam in 3000 a.Chr. Le [[Archaeological Institute of America]] reporta que le naves de [[Plank (wood)|plancas]] le plus ancian cognoscite es le [[Abydos boats|barcas de Abydos]].{{sfnp|Ward|2001}} Un gruppo de 14 naves discoperite in [[Abydos, Egypt|Abydos]] esseva construite de plancas de ligno "sute" insimul. Discoperite per le egyptologo David O'Connor del [[New York University]],{{sfnp|Schuster|2000}} on trovava que [[strap|corrigias]] texite habeva essite usate pro ligar le plancas insimul,{{sfnp|Ward|2001}} e [[Cyperus papyrus|cannas]] o [[Poaceae|herba]] insertate inter le plancas adjutava a sigillar le juncturas.{{sfnp|Ward|2001}} Proque le naves es omnes sepultate insimul e proxime a un edificio mortuari pertinente al [[Khasekhemwy|pharaon Khasekhemwy]], originalmente on pensava que omnes pertineva a ille, sed un del 14 naves data de 3000{{nbsp}}a.Chr., e le vasos de ceramica associate sepultate con le vascellos suggere anque datas anterior. Le nave datante de 3000{{nbsp}}a.Chr. habeva un longitude de 75 m e on pensa ora que illo forsan pertineva a un pharaon anterior, forsan un tan antique como [[Hor-Aha]].{{sfnp|Schuster|2000}} Le prime egyptios sapeva anque como assemblar plancas de ligno con [[treenail|clavos de ligno]] pro fixar los insimul, usante resina pro [[calafatage]] del juncturas. Le "[[Khufu ship|nave de Khufu]]", un vascello de 43.6 m sigillate in un fovea in le complexo de pyramides de Giza al pede del [[Great Pyramid of Giza|Grande Pyramide de Giza]] in le [[Fourth dynasty of Egypt|Quarte Dynastia]] circa 2500{{nbsp}}a.Chr., es un exemplo supervivente de dimension complete que pote haber complite le function symbolic de un [[solar barque|barca solar]]. Le prime egyptios sapeva anque como fixar le plancas de iste nave insimul con juncturas de [[mortise and tenon|morsa e tenon]].{{sfnp|Ward|2001}} [[File:Ancient Egyptian Seafaring Ship.jpg|thumb|left|Nave maritime de un expedition a Punt, de un relievo del [[Mortuary temple of Hatshepsut|templo mortuari de Hatshepsut]], Deir el-Bahari]]Se sape que grande naves maritime esseva multo usate per le egyptios in lor commercio con le citates-statos del Mediterraneo oriental, specialmente [[Byblos]] (sur le costa del Libano moderne), e in plure expeditiones al Mar Rubie verso le [[Land of Punt|Pais de Punt]]. De facto, un del prime parolas egyptie pro un nave maritime es un "Nave de Byblos", lo que originalmente definiva un classe de naves maritime egyptie usate in le ruta de Byblos; tamen, al fin del Regno Antique, le termino habeva venite a includer grande naves maritime, qualcunque esseva lor destination.{{sfnp|Wachsmann|2009|p=19}} In 1977, un ancian canal nord-sud esseva discoperite extendente se del [[Lake Timsah|Laco Timsah]] al Lacos Ballah.{{sfnp|Shea|1977|pp=31–38}} Illo esseva datate al [[Middle Kingdom of Egypt|Regno Medie del Egypto]] per extrapolation del datas de ancian sitos construite secundo su curso.{{sfnp|Shea|1977|pp=31–38}}{{efn|Vide [[Suez Canal|Canal de Suez]].}} In 2011, archeologos de Italia, le Statos Unite, e Egypto, excavante un laguna siccate cognoscite como [[Mersa Gawasis]], discoperiva tracias de un ancian porto que olim lanceava prime viages, tal como le expedition de [[Hatshepsut]] a Punt, verso le oceano aperte. Alcun del evidentias le plus evocative del sito pro le proessa maritime del antique egyptios include grande fustes de nave e centenas de pedes de cordas, facite de papyro, bobinate in enorme fardellos.{{sfnp|Curry|2011}} In 2013, un equipa de archeologos franco-egyptie discoperiva lo que on crede esser le porto le plus ancian del mundo, datante de circa 4500 annos retro, del tempore del rege Khufu, sur le costa del Mar Rubie, proxime a Wadi el-Jarf (circa 110 millias al sud de [[Suez]]).{{sfnmp|1a1=Boyle|1y=2013|2a1=Lorenzi|2y=2013}} ===Mathematica=== [[File:Senenmut-Grab.JPG|right|thumb|Facsimile del [[Astronomical ceiling of Senenmut's Tomb|carta astronomic in le tumba de Senenmut]], 18ve dynastia{{sfnp|Astronomical Ceiling|2020}}]] Le prime exemplos attestate de calculos mathematic se data del periodo predynastic de [[Naqada]], e monstra un [[Egyptian numerals|systema de numerales egyptie]] plenmente disveloppate.{{efn|Le comprension del mathematica egyptie es incomplete debite al paucitate de material disponibile e al manco de studio exhaustive del textos que ha essite discoperite ({{harvp|Imhausen|2007|p=13}}).}} Le importantia del mathematica pro un egyptio educate es suggerite per un littera ficticie del Nove Regno in le qual le scriptor propone un competition erudite inter se e un altere scriba concernente le tascas de calculo quotidian tal como le contabilitate de terra, labor, e grano.{{sfnp|Imhausen|2007|p=11}} Textos tal como le [[Rhind Mathematical Papyrus|Papyro Mathematic de Rhind]] e le [[Moscow Mathematical Papyrus|Papyro Mathematic de Moscova]] monstra que le Antique egyptios poteva realisar le quatro operationes mathematic de base — addition, subtraction, [[Ancient Egyptian multiplication|multiplication]], e division — usar fractiones, calcular le areas de rectangulos, triangulos, e circulos e computar le volumines de cassas, columnas e pyramides. Illes comprendeva conceptos basic de [[Egyptian algebra|algebra]] e [[Egyptian geometry|geometria]], e poteva solver [[systems of equations|systemas de equationes]].{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=222}} Le nubianos anque exercitava un methodologia [[Trigonometry|trigonometric]] comparabile a lor homonimos egyptie.<ref>{{Cite journal |author=Armelagos, George |date=2000 |title=Take Two Beers and Call Me in 1,600 Years: Use of Tetracycline by Nubians and Ancient Egyptians |url=https://digitallibrary.amnh.org/items/482bd90a-de71-49b3-9bbc-d8ff0ab974b3 |journal=Natural History |volume=109 |issue=5 |pages=50–3 |s2cid=89542474}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Gnomons at Meroë and Early Trigonometry|first=Leo|last=Depuydt|date=1 January 1998|journal=The Journal of Egyptian Archaeology|volume=84|pages=171–180|doi=10.2307/3822211|jstor=3822211}}</ref> {{hiero | {{frac|2|3}} | <hiero>D22</hiero>| align=right| era=egypt}} Le [[Mathematical notation|notation mathematic]] esseva decimal, e basate sur signos hieroglyphic pro cata potentia de dece usque a un million. Cata un de istos poteva esser scribite tante vices como necessari pro summar le numero desirate; assi, pro scriber le numero octoginta o octocento, le symbolo pro dece o cento esseva scribite octo vices respectivemente.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=217}} Proque lor methodos de calculo non poteva tractar le majoritate del fractiones con un numerator major que un, illes debeva scriber [[Egyptian fraction|fractiones]] como le summa de plure fractiones. Per exemplo, illes resolveva le fraction ''duo quintos'' in le summa de ''un tertio'' + ''un dece-quinto''. Tabellas de valores standard facilitava isto.{{sfnp|Clarke|Engelbach|1990|p=218}} Alcun [[Vulgar fraction|fractiones commun]], tamen, esseva scribite con un glypho special — le equivalente del moderne duo tertios es monstrate a dextra.{{sfnp|Gardiner|1957|p=197}} Le mathematicos del Antique Egypto cognosceva le [[Pythagorean theorem|theorema de Pythagoras]] como un formula empiric. Illes esseva conscie, per exemplo, que un triangulo habeva un angulo recte opposite al [[hypotenuse|hypotenusa]] quando su lateres esseva in un ration de 3–4–5.{{sfnp|Strouhal|1989|p=241}} Illes esseva capace de estimar le area de un [[circle|circulo]] per subtraher un nono de su diametro e quadrar le resultato: :Area ≈ [({{frac|8|9}})''D'']² = ({{frac|256|81}})''r''² ≈ 3.16''r''², un approximation rationabile del formula {{nowrap|'''[[Pi|π]]'''''r''²}}.{{sfnmp|1a1=Strouhal|1y=1989|1p=241|2a1=Imhausen|2y=2007|2p=31}} == Notas == <references group="lower-alpha"/> {{ref}} {{traduction|en|Ancient Egypt|439875029}} {{traduction|es|Antiguo Egipto|89395803}} [[Categoria:Egypto antique| ]] ndn18n0zzajckrdtgw3srntttl2ulz0 102 29865 697352 697096 2026-06-20T22:43:03Z ListeriaBot 24326 Wikidata list updated [V2] 697352 wikitext text/x-wiki {{infobox}} Lista de homines con position [[Presidente del Statos Unite de America]]. {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . ?item wdt:P39 wd:Q11696 } |wdq= |columns=label,P18,P569,P570,P1412 |sort=P569 |thumb=48 |links= |references=all }} {| class='wikitable sortable' ! label ! imagine ! data de nascentia ! data de morte ! linguas parlate o scribite |- | [[George Washington]] | [[File:Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1732" | 1732-02-22<ref name="ref_9751df2336f68484d294f0436f80e92e3a551c6b30771e672bf73b636fc0b890">https://d-nb.info/gnd/11876439X/about/lds</ref><ref name="ref_649403f84288eef68c6180d9e3d62b855de86e7bfe4054fecaf86e0ede415718">http://www.anb.org/articles/02/02-00332.html</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_6f91f239bf608caac333415f54e2c4a6a52535385b3ee0f511a3c8aad9f39105">''[[:d:Q107456632|abART]]''</ref><ref name="ref_91def873cdbde77d744f48f86aa46016c6e6b9c226e31c32c3c11c543a173556">''[[:d:Q55740543|La France savante]]''</ref> | data-sort-value="1799" | 1799-12-14<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_9751df2336f68484d294f0436f80e92e3a551c6b30771e672bf73b636fc0b890">https://d-nb.info/gnd/11876439X/about/lds</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_6f91f239bf608caac333415f54e2c4a6a52535385b3ee0f511a3c8aad9f39105">''[[:d:Q107456632|abART]]''</ref><ref name="ref_91def873cdbde77d744f48f86aa46016c6e6b9c226e31c32c3c11c543a173556">''[[:d:Q55740543|La France savante]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_1b0f99fd57fe9cab119191937398ab42099888813675d6410e1093e487cb6d76">''[[:d:Q16744133|CONOR.SI]]''</ref> |- | [[John Adams]] | [[File:John Adams A18236.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1735" | 1735-10-19<ref name="ref_03e74654ea998f0e53982ad744bf2fa1f91be247245cb07cb0f2aff10550eb9e">''[[:d:Q79620892|ЭЛ / Адамс, Джон, президент]]''</ref><ref name="ref_245d74748342565c6ecdcc2c8c33c118f8e56dc325ebd50b252a9a63f6b6ca94">''[[:d:Q28408457|EB-9 / John Adams]]''</ref><ref name="ref_468c043e481c34864bb51d577eda4fb49f2815ad64663b2235c7a4f106d97aea">''[[:d:Q24328034|ЭСБЕ / Адамс, Джон]]''</ref> | data-sort-value="1826" | 1826-07-04<ref name="ref_3d702634feec8092dbaabef4527c521b11285604a828088d7b089736a4e13ab7">''[[:d:Q28408459|EB-11 / Adams, John]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_0b6394c9b71b4096d2093e1c96ed71f61a31b392bc22d3542305c22bb29142a2">''[[:d:Q2877812|Babelio]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_468c043e481c34864bb51d577eda4fb49f2815ad64663b2235c7a4f106d97aea">''[[:d:Q24328034|ЭСБЕ / Адамс, Джон]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_1b0f99fd57fe9cab119191937398ab42099888813675d6410e1093e487cb6d76">''[[:d:Q16744133|CONOR.SI]]''</ref><br/>[[Lingua francese|francese]]<br/>[[Lingua latin|latino]] |- | [[Thomas Jefferson]] | [[File:Official Presidential portrait of Thomas Jefferson (by Rembrandt Peale, 1800)(cropped).jpg|center|48px]] | data-sort-value="1743" | 1743-04-02<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref> | data-sort-value="1826" | 1826-07-04<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_75f410066e7f65c92af7e5e0cb4798bd37f034883b838792a166eee2264e9e11">''[[:d:Q17299517|RKDartists]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_cb7e3691f7e193dcee107c8f43e696dbf8e7ab31ee607bd50e722e0bab724f03">''[[:d:Q523660|International Music Score Library Project]]''</ref><ref name="ref_0b6394c9b71b4096d2093e1c96ed71f61a31b392bc22d3542305c22bb29142a2">''[[:d:Q2877812|Babelio]]''</ref><ref name="ref_809bfc42b0331ca57d8bfb459567d8a5c7896619bfbd4d734e58da3bcfe648f9">''[[:d:Q21491701|KNAW Past Members]]''</ref><ref name="ref_1b1be539a4dd280fc69294e971af2196dba0a74c48f48a27adc03b5af959a638">''[[:d:Q6023365|Internet Philosophy Ontology project]]''</ref><ref name="ref_39693e519a3b4bd531145c748da5e69c7198327e7f598d4477bf605c4c01d83f">https://brockhaus.de/ecs/julex/article/jefferson-thomas</ref><ref name="ref_931851ab1666964918600e8fa1634af8ac7a2b90a6cf86b2910b446e3d4af03f">''[[:d:Q103937665|Jefferson, Thomas]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_6f91f239bf608caac333415f54e2c4a6a52535385b3ee0f511a3c8aad9f39105">''[[:d:Q107456632|abART]]''</ref><ref name="ref_91def873cdbde77d744f48f86aa46016c6e6b9c226e31c32c3c11c543a173556">''[[:d:Q55740543|La France savante]]''</ref><ref name="ref_3af208141b863901feb8656072d4b709a0553a072437135dcee56bf291d3568c">''[[:d:Q126722605|Pedagogues and Psychologists of the World]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_1b0f99fd57fe9cab119191937398ab42099888813675d6410e1093e487cb6d76">''[[:d:Q16744133|CONOR.SI]]''</ref><br/>[[Lingua francese|francese]]<br/>[[Lingua italian|italiano]]<br/>[[Lingua latin|latino]]<br/>[[Lingua grec|greco]] |- | [[James Madison]] | [[File:James Madison.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1751" | 1751-03-16<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref> | data-sort-value="1836" | 1836-06-28<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_6708708099614cd1e16a3022275c2fd4947ff547315e02fadd7bd0a7da6c4b73">''[[:d:Q103868833|Madison, James (05 March 1751–28 June 1836), "the father of the Constitution" and fourth president of the United States]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_1b0f99fd57fe9cab119191937398ab42099888813675d6410e1093e487cb6d76">''[[:d:Q16744133|CONOR.SI]]''</ref> |- | [[James Monroe]] | [[File:James Monroe by Gilbert Stuart c1817.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1758" | 1758-04-28<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref> | data-sort-value="1831" | 1831-07-04<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><br/>[[Lingua francese|francese]] |- | [[John Quincy Adams]] | [[File:John Q. Adams-edit.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1767" | 1767-07-11<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref> | data-sort-value="1848" | 1848-02-23<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><br/>[[Lingua francese|francese]]<br/>[[Lingua german|germano]]<br/>[[Lingua nederlandese|nederlandese]]<br/>[[Lingua latin|latino]]<br/>[[Greco ancian|lingua grec ancian]] |- | [[Andrew Jackson]] | [[File:Andrew jackson head.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1767" | 1767-03-15<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref> | data-sort-value="1845" | 1845-06-08<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref> |- | [[William Henry Harrison]] | [[File:William Henry Harrison by James Reid Lambdin, 1835.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1773" | 1773-02-09<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref> | data-sort-value="1841" | 1841-04-04<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_68e53db8135be6b8102e4ae06b4ebc4d36ee3704ac87bbf731541fa5b1e810e3">https://www.presidency.ucsb.edu/documents/certificate-the-death-president-harrison</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><br/>[[Lingua latin|latino]] |- | [[Martin Van Buren]] | [[File:Martin Van Buren by Mathew Brady c1855-58 sepia original restored.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1782" | 1782-12-05<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_809bfc42b0331ca57d8bfb459567d8a5c7896619bfbd4d734e58da3bcfe648f9">''[[:d:Q21491701|KNAW Past Members]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref> | data-sort-value="1862" | 1862-07-24<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_809bfc42b0331ca57d8bfb459567d8a5c7896619bfbd4d734e58da3bcfe648f9">''[[:d:Q21491701|KNAW Past Members]]''</ref><ref name="ref_fa78a8f8be188f0d2b92b8fc1aaef413054cfd2e21e679876824d8d69ffda69d">''[[:d:Q43444365|Asthma among the famous. Martin Van Buren (1792-1862), eighth president of the United States]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><br/>[[Lingua nederlandese|nederlandese]] |- | [[Zachary Taylor]] | [[File:Zachary Taylor 2.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1784" | 1784-11-24<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref> | data-sort-value="1850" | 1850-07-09<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_a9f0627cb3d997348a193bdbf6cc5d89a38361ef730289686793d65b058206c6">https://www.presidency.ucsb.edu/documents/announcement-the-vice-president-the-death-president-taylor</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref> |- | [[John Tyler]] | [[File:WHOportTyler.jpg|center|48px]]<ref name="ref_6b99b90066c0384bbaa48c1d781eb61e0a90a7836271e30b0f6abf1890d1d2cd">https://www.whitehouse.gov/about-the-white-house/presidents/john-tyler/</ref> | data-sort-value="1790" | 1790-03-29<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref> | data-sort-value="1862" | 1862-01-18<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><br/>[[Lingua latin|latino]]<br/>[[Greco ancian|lingua grec ancian]] |- | [[James Buchanan]] | [[File:James Buchanan (cropped).jpg|center|48px]] | data-sort-value="1791" | 1791-04-23<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref> | data-sort-value="1868" | 1868-06-01<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><br/>[[Lingua latin|latino]]<br/>[[Lingua grec|greco]] |- | [[James K. Polk]] | [[File:JamesKnoxPolk.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1795" | 1795-11-02<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_4206c52d58d3c1648a46c1eacfa0097fabf724f8328f2d6dd44548f08476539b">''[[:d:Q27230564|NCpedia]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref> | data-sort-value="1849" | 1849-06-15<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_4206c52d58d3c1648a46c1eacfa0097fabf724f8328f2d6dd44548f08476539b">''[[:d:Q27230564|NCpedia]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><br/>[[Lingua latin|latino]]<br/>[[Lingua grec|greco]] |- | [[Millard Fillmore]] | [[File:Millard Fillmore.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1800" | 1800-01-07<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref> | data-sort-value="1874" | 1874-03-08<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref> |- | [[Franklin Pierce]] | [[File:Franklin Pierce.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1804" | 1804-11-23<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref> | data-sort-value="1869" | 1869-10-08<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref> |- | [[Andrew Johnson]] | [[File:President Andrew Johnson.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1808" | 1808-12-29<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_4206c52d58d3c1648a46c1eacfa0097fabf724f8328f2d6dd44548f08476539b">''[[:d:Q27230564|NCpedia]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_454f72f09b7c6bfdd6ba70832587971dab0670bafd15afe1d093312784b52e47">''[[:d:Q2664168|Gran Enciclopèdia Catalana]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref> | data-sort-value="1875" | 1875-07-31<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_4206c52d58d3c1648a46c1eacfa0097fabf724f8328f2d6dd44548f08476539b">''[[:d:Q27230564|NCpedia]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_454f72f09b7c6bfdd6ba70832587971dab0670bafd15afe1d093312784b52e47">''[[:d:Q2664168|Gran Enciclopèdia Catalana]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref> |- | [[Abraham Lincoln]] | [[File:Abraham Lincoln 1846 47 interpreted Gemini.png|center|48px]] | data-sort-value="1809" | 1809-02-12<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_c36c72f29db9cfaf1c92da48f13d42191614c34ede943eb9d82d9f258f6f0bf0">http://www.history.com/this-day-in-history/abraham-lincoln-is-born</ref><ref name="ref_029f21bea95e05de06bc20a6e30cad0aebfbf5b86730f991764cde61b6e997a3">http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/lincoln_abraham.shtml</ref><ref name="ref_9844bc45f4969868152bf8b43b8d6891f83f2f5144919b4f1f9689f004f02b8c">''[[:d:Q103867811|Lincoln, Abraham (1809-1865), sixteenth president of the United States]]''</ref><ref name="ref_e4f55b881529b241e268dd3ead5a85bdaaf727dc145fd2ebe9822babbc994382">https://www.smithsonianmag.com/history/how-lincoln-and-darwin-shaped-the-modern-world-45447280/</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_8281a8144a7f9896829b9934f7bdbb10157c1b2c1978fe441986b385b54a1b6b">''[[:d:Q2629164|ISFDB]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_0b6394c9b71b4096d2093e1c96ed71f61a31b392bc22d3542305c22bb29142a2">''[[:d:Q2877812|Babelio]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref> | data-sort-value="1865" | 1865-04-15<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_a0130cc8994787488a14a8912362e035c48227b0e5dae9e04e1d507013dccda8">https://www.pbs.org/newshour/health/april-15-1865-tragic-last-hours-abraham-lincoln</ref><ref name="ref_9844bc45f4969868152bf8b43b8d6891f83f2f5144919b4f1f9689f004f02b8c">''[[:d:Q103867811|Lincoln, Abraham (1809-1865), sixteenth president of the United States]]''</ref><ref name="ref_79cd06309a0a5ca5193379ba2ee2612f442f723572d072704d57fe785205731b">https://www.nlm.nih.gov/exhibition/visibleproofs/galleries/cases/lincoln.html</ref><ref name="ref_029f21bea95e05de06bc20a6e30cad0aebfbf5b86730f991764cde61b6e997a3">http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/lincoln_abraham.shtml</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_8281a8144a7f9896829b9934f7bdbb10157c1b2c1978fe441986b385b54a1b6b">''[[:d:Q2629164|ISFDB]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_0b6394c9b71b4096d2093e1c96ed71f61a31b392bc22d3542305c22bb29142a2">''[[:d:Q2877812|Babelio]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_1b0f99fd57fe9cab119191937398ab42099888813675d6410e1093e487cb6d76">''[[:d:Q16744133|CONOR.SI]]''</ref><br/>[[anglese american]] |- | [[Ulysses S. Grant]] | [[File:Ulysses S. Grant 1870-1880.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1822" | 1822-04-27<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_454f72f09b7c6bfdd6ba70832587971dab0670bafd15afe1d093312784b52e47">''[[:d:Q2664168|Gran Enciclopèdia Catalana]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref> | data-sort-value="1885" | 1885-07-23<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_454f72f09b7c6bfdd6ba70832587971dab0670bafd15afe1d093312784b52e47">''[[:d:Q2664168|Gran Enciclopèdia Catalana]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_1b0f99fd57fe9cab119191937398ab42099888813675d6410e1093e487cb6d76">''[[:d:Q16744133|CONOR.SI]]''</ref> |- | [[Rutherford B. Hayes]] | [[File:President Rutherford Hayes 1870 - 1880 Restored.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1822" | 1822-10-04<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref> | data-sort-value="1893" | 1893-01-17<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><br/>[[Lingua latin|latino]]<br/>[[Lingua grec|greco]] |- | [[Chester A. Arthur]] | [[File:Chester A. Arthur by Abraham Bogardus.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1829" | 1829-10-05<ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref> | data-sort-value="1886" | 1886-11-18<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><br/>[[Lingua latin|latino]]<br/>''[[:d:Q11871956|greco classic]]'' |- | [[James A. Garfield]] | [[File:James Abram Garfield, photo portrait seated.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1831" | 1831-11-19<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_34e46dbfa37bac3c07eedb582f5b0c7a2996302c003e5f19915712beae24475a">''[[:d:Q10855166|The Fine Art Archive]]''</ref> | data-sort-value="1881" | 1881-09-19<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_34e46dbfa37bac3c07eedb582f5b0c7a2996302c003e5f19915712beae24475a">''[[:d:Q10855166|The Fine Art Archive]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><br/>[[Lingua latin|latino]]<br/>[[Lingua grec|greco]] |- | [[Benjamin Harrison]] | [[File:Benjamin Harrison, head and shoulders bw photo, 1896.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1833" | 1833-08-20<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref> | data-sort-value="1901" | 1901-03-13<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref> |- | [[Grover Cleveland]] | [[File:Grover Cleveland - NARA - 518139 (cropped).jpg|center|48px]] | data-sort-value="1837" | 1837-03-18<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_454f72f09b7c6bfdd6ba70832587971dab0670bafd15afe1d093312784b52e47">''[[:d:Q2664168|Gran Enciclopèdia Catalana]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref> | data-sort-value="1908" | 1908-06-24<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_454f72f09b7c6bfdd6ba70832587971dab0670bafd15afe1d093312784b52e47">''[[:d:Q2664168|Gran Enciclopèdia Catalana]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_1b0f99fd57fe9cab119191937398ab42099888813675d6410e1093e487cb6d76">''[[:d:Q16744133|CONOR.SI]]''</ref> |- | [[William McKinley]] | [[File:William mckinley.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1843" | 1843-01-29<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_d5f26cb3b039f7981a169d6e224fa3929543e5e5ca5a60cbcdb33e2081cf18b4">''[[:d:Q504063|Discogs]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_d93525d597abfc11843208a057ab6a3214e596cb962c394ca2d936705dc4845c">''[[:d:Q3621644|Archivio Storico Ricordi]]''</ref> | data-sort-value="1901" | 1901-09-14<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_d5f26cb3b039f7981a169d6e224fa3929543e5e5ca5a60cbcdb33e2081cf18b4">''[[:d:Q504063|Discogs]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_454f72f09b7c6bfdd6ba70832587971dab0670bafd15afe1d093312784b52e47">''[[:d:Q2664168|Gran Enciclopèdia Catalana]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_d93525d597abfc11843208a057ab6a3214e596cb962c394ca2d936705dc4845c">''[[:d:Q3621644|Archivio Storico Ricordi]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref> |- | [[Woodrow Wilson]] | [[File:Thomas Woodrow Wilson, Harris & Ewing bw photo portrait, 1919.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1856" | 1856-12-28<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_d5f26cb3b039f7981a169d6e224fa3929543e5e5ca5a60cbcdb33e2081cf18b4">''[[:d:Q504063|Discogs]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_454f72f09b7c6bfdd6ba70832587971dab0670bafd15afe1d093312784b52e47">''[[:d:Q2664168|Gran Enciclopèdia Catalana]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_0cea21303047f48b5431165959194e6d99dc9b3afe17a9264a3a4f9612c9c52f">''[[:d:Q107212659|www.accademiadellescienze.it]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_6f91f239bf608caac333415f54e2c4a6a52535385b3ee0f511a3c8aad9f39105">''[[:d:Q107456632|abART]]''</ref> | data-sort-value="1924" | 1924-02-03<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_f836e754ed6fd92aed5a11dda26690e5b5f0f6de33f2112f753d955c72d22bfb">''[[:d:Q103885474|Wilson, Woodrow (28/29 Dec. 1856–03 February 1924), the twenty-eighth president of the United States]]''</ref><ref name="ref_d5f26cb3b039f7981a169d6e224fa3929543e5e5ca5a60cbcdb33e2081cf18b4">''[[:d:Q504063|Discogs]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_0cea21303047f48b5431165959194e6d99dc9b3afe17a9264a3a4f9612c9c52f">''[[:d:Q107212659|www.accademiadellescienze.it]]''</ref><ref name="ref_6f91f239bf608caac333415f54e2c4a6a52535385b3ee0f511a3c8aad9f39105">''[[:d:Q107456632|abART]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_1b0f99fd57fe9cab119191937398ab42099888813675d6410e1093e487cb6d76">''[[:d:Q16744133|CONOR.SI]]''</ref><br/>[[Lingua german|germano]] |- | [[William Howard Taft]] | [[File:Cabinet card of William Howard Taft by Pach Brothers - Cropped to image.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1857" | 1857-09-15<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_d5f26cb3b039f7981a169d6e224fa3929543e5e5ca5a60cbcdb33e2081cf18b4">''[[:d:Q504063|Discogs]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_454f72f09b7c6bfdd6ba70832587971dab0670bafd15afe1d093312784b52e47">''[[:d:Q2664168|Gran Enciclopèdia Catalana]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref> | data-sort-value="1930" | 1930-03-08<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_d5f26cb3b039f7981a169d6e224fa3929543e5e5ca5a60cbcdb33e2081cf18b4">''[[:d:Q504063|Discogs]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_454f72f09b7c6bfdd6ba70832587971dab0670bafd15afe1d093312784b52e47">''[[:d:Q2664168|Gran Enciclopèdia Catalana]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref> |- | [[Theodore Roosevelt]] | [[File:Theodore Roosevelt by the Pach Bros.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1858" | 1858-10-27<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_d5f26cb3b039f7981a169d6e224fa3929543e5e5ca5a60cbcdb33e2081cf18b4">''[[:d:Q504063|Discogs]]''</ref><ref name="ref_8281a8144a7f9896829b9934f7bdbb10157c1b2c1978fe441986b385b54a1b6b">''[[:d:Q2629164|ISFDB]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_454f72f09b7c6bfdd6ba70832587971dab0670bafd15afe1d093312784b52e47">''[[:d:Q2664168|Gran Enciclopèdia Catalana]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_91def873cdbde77d744f48f86aa46016c6e6b9c226e31c32c3c11c543a173556">''[[:d:Q55740543|La France savante]]''</ref><ref name="ref_07af80eea8b2217349d28e572c0868ba7e82fd43670ad720030deb7c8f6a7a7d">''[[:d:Q1201876|Open Library]]''</ref> | data-sort-value="1919" | 1919-01-06<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_7ca4fc94fb0ac2743da55f8ece3ef96cd3ac76a7e28836b162749c62e2da5a96">''[[:d:Q17378135|Great Soviet Encyclopedia (1969–1978)]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_d5f26cb3b039f7981a169d6e224fa3929543e5e5ca5a60cbcdb33e2081cf18b4">''[[:d:Q504063|Discogs]]''</ref><ref name="ref_8281a8144a7f9896829b9934f7bdbb10157c1b2c1978fe441986b385b54a1b6b">''[[:d:Q2629164|ISFDB]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_454f72f09b7c6bfdd6ba70832587971dab0670bafd15afe1d093312784b52e47">''[[:d:Q2664168|Gran Enciclopèdia Catalana]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_91def873cdbde77d744f48f86aa46016c6e6b9c226e31c32c3c11c543a173556">''[[:d:Q55740543|La France savante]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_1b0f99fd57fe9cab119191937398ab42099888813675d6410e1093e487cb6d76">''[[:d:Q16744133|CONOR.SI]]''</ref><br/>[[Lingua francese|francese]]<br/>[[Lingua german|germano]]<br/>[[Lingua italian|italiano]] |- | [[Warren G. Harding]] | [[File:Warren G Harding portrait as senator June 1920.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1865" | 1865-11-02<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_d5f26cb3b039f7981a169d6e224fa3929543e5e5ca5a60cbcdb33e2081cf18b4">''[[:d:Q504063|Discogs]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_454f72f09b7c6bfdd6ba70832587971dab0670bafd15afe1d093312784b52e47">''[[:d:Q2664168|Gran Enciclopèdia Catalana]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref> | data-sort-value="1923" | 1923-08-02<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_d5f26cb3b039f7981a169d6e224fa3929543e5e5ca5a60cbcdb33e2081cf18b4">''[[:d:Q504063|Discogs]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_454f72f09b7c6bfdd6ba70832587971dab0670bafd15afe1d093312784b52e47">''[[:d:Q2664168|Gran Enciclopèdia Catalana]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref> |- | [[Calvin Coolidge]] | [[File:President Calvin Coolidge, 1924 portrait photograph (3x4 cropped).jpeg|center|48px]] | data-sort-value="1872" | 1872-07-04<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_454f72f09b7c6bfdd6ba70832587971dab0670bafd15afe1d093312784b52e47">''[[:d:Q2664168|Gran Enciclopèdia Catalana]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref> | data-sort-value="1933" | 1933-01-05<ref name="ref_7ca4fc94fb0ac2743da55f8ece3ef96cd3ac76a7e28836b162749c62e2da5a96">''[[:d:Q17378135|Great Soviet Encyclopedia (1969–1978)]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_d5f26cb3b039f7981a169d6e224fa3929543e5e5ca5a60cbcdb33e2081cf18b4">''[[:d:Q504063|Discogs]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_454f72f09b7c6bfdd6ba70832587971dab0670bafd15afe1d093312784b52e47">''[[:d:Q2664168|Gran Enciclopèdia Catalana]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref> |- | [[Herbert Hoover]] | [[File:President Hoover portrait.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1874" | 1874-08-10<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_d5f26cb3b039f7981a169d6e224fa3929543e5e5ca5a60cbcdb33e2081cf18b4">''[[:d:Q504063|Discogs]]''</ref><ref name="ref_210467c77a239161fa10efff111be48df9bfdd5aa580cf4187aa5dde9bba39f5">''[[:d:Q27798054|The Biographical Dictionary of Iowa]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_ff32cb157f332cb4cddd38b09ecd8e975656883a79871be675e2e30b504babe5">''[[:d:Q746368|Great Norwegian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref> | data-sort-value="1964" | 1964-10-20<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_d5f26cb3b039f7981a169d6e224fa3929543e5e5ca5a60cbcdb33e2081cf18b4">''[[:d:Q504063|Discogs]]''</ref><ref name="ref_210467c77a239161fa10efff111be48df9bfdd5aa580cf4187aa5dde9bba39f5">''[[:d:Q27798054|The Biographical Dictionary of Iowa]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_1b0f99fd57fe9cab119191937398ab42099888813675d6410e1093e487cb6d76">''[[:d:Q16744133|CONOR.SI]]''</ref><br/>[[Lingua latin|latino]]<br/>[[Lingua chinese mandarin|mandarin]] |- | [[Franklin D. Roosevelt]] | [[File:FDR 1944 Color Portrait.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1882" | 1882-01-30<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_cdef21979db91033a066302059358f4e4b21f930674db43f61ff78468b210334">''[[:d:Q15706812|filmportal.de]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_ff32cb157f332cb4cddd38b09ecd8e975656883a79871be675e2e30b504babe5">''[[:d:Q746368|Great Norwegian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_6f91f239bf608caac333415f54e2c4a6a52535385b3ee0f511a3c8aad9f39105">''[[:d:Q107456632|abART]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref><ref name="ref_310dbc1a4c1681a41f8299f8b3d2eb5bc87e17365b4ba798899aafe25393aa95">''[[:d:Q110279963|Oorlogsbronnen]]''</ref> | data-sort-value="1945" | 1945-04-12<ref name="ref_03d5f100c913b2e812387e3bf72642d55b4a39550d74a28e15b8411569c82e6a">''[[:d:Q15528672|The Cold War: A New History (1 ed.)]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_cdef21979db91033a066302059358f4e4b21f930674db43f61ff78468b210334">''[[:d:Q15706812|filmportal.de]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_ff32cb157f332cb4cddd38b09ecd8e975656883a79871be675e2e30b504babe5">''[[:d:Q746368|Great Norwegian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_6f91f239bf608caac333415f54e2c4a6a52535385b3ee0f511a3c8aad9f39105">''[[:d:Q107456632|abART]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref><ref name="ref_310dbc1a4c1681a41f8299f8b3d2eb5bc87e17365b4ba798899aafe25393aa95">''[[:d:Q110279963|Oorlogsbronnen]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_1b0f99fd57fe9cab119191937398ab42099888813675d6410e1093e487cb6d76">''[[:d:Q16744133|CONOR.SI]]''</ref><br/>[[Lingua german|germano]]<br/>[[Lingua francese|francese]]<br/>[[anglese american]] |- | [[Harry S. Truman]] | [[File:TRUMAN 58-766-06 (cropped).jpg|center|48px]] | data-sort-value="1884" | 1884-05-08<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_d5f26cb3b039f7981a169d6e224fa3929543e5e5ca5a60cbcdb33e2081cf18b4">''[[:d:Q504063|Discogs]]''</ref><ref name="ref_cdef21979db91033a066302059358f4e4b21f930674db43f61ff78468b210334">''[[:d:Q15706812|filmportal.de]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_454f72f09b7c6bfdd6ba70832587971dab0670bafd15afe1d093312784b52e47">''[[:d:Q2664168|Gran Enciclopèdia Catalana]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_6f91f239bf608caac333415f54e2c4a6a52535385b3ee0f511a3c8aad9f39105">''[[:d:Q107456632|abART]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref><ref name="ref_718a1e716e05ca366e03ddea6f8d8d0f957c456e123056f68f0c4529f5995bd0">''[[:d:Q18912790|Library of Congress Name Authority File]]''</ref><ref name="ref_8f065d647d301015731c42f71c45649e5c825c5480e6ae4ab72649bd9fff3413">''[[:d:Q1150348|Biographical Directory of the United States Congress]]''</ref><ref name="ref_310dbc1a4c1681a41f8299f8b3d2eb5bc87e17365b4ba798899aafe25393aa95">''[[:d:Q110279963|Oorlogsbronnen]]''</ref> | data-sort-value="1972" | 1972-12-26<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_7ca4fc94fb0ac2743da55f8ece3ef96cd3ac76a7e28836b162749c62e2da5a96">''[[:d:Q17378135|Great Soviet Encyclopedia (1969–1978)]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_d5f26cb3b039f7981a169d6e224fa3929543e5e5ca5a60cbcdb33e2081cf18b4">''[[:d:Q504063|Discogs]]''</ref><ref name="ref_cdef21979db91033a066302059358f4e4b21f930674db43f61ff78468b210334">''[[:d:Q15706812|filmportal.de]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_454f72f09b7c6bfdd6ba70832587971dab0670bafd15afe1d093312784b52e47">''[[:d:Q2664168|Gran Enciclopèdia Catalana]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_6f91f239bf608caac333415f54e2c4a6a52535385b3ee0f511a3c8aad9f39105">''[[:d:Q107456632|abART]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref><ref name="ref_718a1e716e05ca366e03ddea6f8d8d0f957c456e123056f68f0c4529f5995bd0">''[[:d:Q18912790|Library of Congress Name Authority File]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_8f065d647d301015731c42f71c45649e5c825c5480e6ae4ab72649bd9fff3413">''[[:d:Q1150348|Biographical Directory of the United States Congress]]''</ref><ref name="ref_310dbc1a4c1681a41f8299f8b3d2eb5bc87e17365b4ba798899aafe25393aa95">''[[:d:Q110279963|Oorlogsbronnen]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_718a1e716e05ca366e03ddea6f8d8d0f957c456e123056f68f0c4529f5995bd0">''[[:d:Q18912790|Library of Congress Name Authority File]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_1b0f99fd57fe9cab119191937398ab42099888813675d6410e1093e487cb6d76">''[[:d:Q16744133|CONOR.SI]]''</ref> |- | [[Dwight D. Eisenhower]] | [[File:Dwight D. Eisenhower, official photo portrait, May 29, 1959.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1890" | 1890-10-14<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_62a8a8a71dee1565c9753ce03c78ec5d0dbf417cde172be522aab061613bf709">''[[:d:Q103856466|Eisenhower, Dwight David (14 October 1890–28 March 1969), U.S. Army general and thirty-fourth president of the United States]]''</ref><ref name="ref_cdef21979db91033a066302059358f4e4b21f930674db43f61ff78468b210334">''[[:d:Q15706812|filmportal.de]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_6f91f239bf608caac333415f54e2c4a6a52535385b3ee0f511a3c8aad9f39105">''[[:d:Q107456632|abART]]''</ref><ref name="ref_91def873cdbde77d744f48f86aa46016c6e6b9c226e31c32c3c11c543a173556">''[[:d:Q55740543|La France savante]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref><ref name="ref_310dbc1a4c1681a41f8299f8b3d2eb5bc87e17365b4ba798899aafe25393aa95">''[[:d:Q110279963|Oorlogsbronnen]]''</ref><ref name="ref_6ad38bcf44918209bda88c11c1936b14329df9d4074ee4ef88e537714b50bb81">''[[:d:Q136324932|Anne Frank Knowledge Base]]''</ref> | data-sort-value="1969" | 1969-03-28<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_62a8a8a71dee1565c9753ce03c78ec5d0dbf417cde172be522aab061613bf709">''[[:d:Q103856466|Eisenhower, Dwight David (14 October 1890–28 March 1969), U.S. Army general and thirty-fourth president of the United States]]''</ref><ref name="ref_cdef21979db91033a066302059358f4e4b21f930674db43f61ff78468b210334">''[[:d:Q15706812|filmportal.de]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_ff32cb157f332cb4cddd38b09ecd8e975656883a79871be675e2e30b504babe5">''[[:d:Q746368|Great Norwegian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_6f91f239bf608caac333415f54e2c4a6a52535385b3ee0f511a3c8aad9f39105">''[[:d:Q107456632|abART]]''</ref><ref name="ref_91def873cdbde77d744f48f86aa46016c6e6b9c226e31c32c3c11c543a173556">''[[:d:Q55740543|La France savante]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref><ref name="ref_310dbc1a4c1681a41f8299f8b3d2eb5bc87e17365b4ba798899aafe25393aa95">''[[:d:Q110279963|Oorlogsbronnen]]''</ref><ref name="ref_6ad38bcf44918209bda88c11c1936b14329df9d4074ee4ef88e537714b50bb81">''[[:d:Q136324932|Anne Frank Knowledge Base]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_1b0f99fd57fe9cab119191937398ab42099888813675d6410e1093e487cb6d76">''[[:d:Q16744133|CONOR.SI]]''</ref> |- | [[Lyndon B. Johnson]] | [[File:Lyndon B. Johnson, photo portrait, leaning on chair, color cropped.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1908" | 1908-08-27<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_cdef21979db91033a066302059358f4e4b21f930674db43f61ff78468b210334">''[[:d:Q15706812|filmportal.de]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_ff32cb157f332cb4cddd38b09ecd8e975656883a79871be675e2e30b504babe5">''[[:d:Q746368|Great Norwegian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref> | data-sort-value="1973" | 1973-01-22<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_cdef21979db91033a066302059358f4e4b21f930674db43f61ff78468b210334">''[[:d:Q15706812|filmportal.de]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_ff32cb157f332cb4cddd38b09ecd8e975656883a79871be675e2e30b504babe5">''[[:d:Q746368|Great Norwegian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><ref name="ref_1b0f99fd57fe9cab119191937398ab42099888813675d6410e1093e487cb6d76">''[[:d:Q16744133|CONOR.SI]]''</ref> |- | [[Ronald Reagan]] | [[File:Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1911" | 1911-02-06<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_cdef21979db91033a066302059358f4e4b21f930674db43f61ff78468b210334">''[[:d:Q15706812|filmportal.de]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_6f91f239bf608caac333415f54e2c4a6a52535385b3ee0f511a3c8aad9f39105">''[[:d:Q107456632|abART]]''</ref><ref name="ref_91def873cdbde77d744f48f86aa46016c6e6b9c226e31c32c3c11c543a173556">''[[:d:Q55740543|La France savante]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref> | data-sort-value="2004" | 2004-06-05<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_cdef21979db91033a066302059358f4e4b21f930674db43f61ff78468b210334">''[[:d:Q15706812|filmportal.de]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_6f91f239bf608caac333415f54e2c4a6a52535385b3ee0f511a3c8aad9f39105">''[[:d:Q107456632|abART]]''</ref><ref name="ref_91def873cdbde77d744f48f86aa46016c6e6b9c226e31c32c3c11c543a173556">''[[:d:Q55740543|La France savante]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref> | [[anglese american]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><br/>[[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_1b0f99fd57fe9cab119191937398ab42099888813675d6410e1093e487cb6d76">''[[:d:Q16744133|CONOR.SI]]''</ref> |- | [[Gerald Ford]] | [[File:Gerald Ford presidential portrait (cropped).jpg|center|48px]] | data-sort-value="1913" | 1913-07-14<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref> | data-sort-value="2006" | 2006-12-26<ref name="ref_7bf704def956243e2e9a571b9341582e07f18e2115bc1d89e85c3524c8818b5c">http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/12/26/AR2006122601257.html</ref><ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref> |- | [[Richard Nixon]] | [[File:Richard Nixon presidential portrait.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1913" | 1913-01-09<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_9c9569741413fc2cd3934b23315b037c7c46c3a760c861b191c6a8a7d3cc246c">''[[:d:Q103873289|Nixon, Richard Milhous (09 January 1913–22 April 1994), thirty-seventh president of the United States]]''</ref><ref name="ref_0b6394c9b71b4096d2093e1c96ed71f61a31b392bc22d3542305c22bb29142a2">''[[:d:Q2877812|Babelio]]''</ref><ref name="ref_cdef21979db91033a066302059358f4e4b21f930674db43f61ff78468b210334">''[[:d:Q15706812|filmportal.de]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_6f91f239bf608caac333415f54e2c4a6a52535385b3ee0f511a3c8aad9f39105">''[[:d:Q107456632|abART]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref> | data-sort-value="1994" | 1994-04-22<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_9c9569741413fc2cd3934b23315b037c7c46c3a760c861b191c6a8a7d3cc246c">''[[:d:Q103873289|Nixon, Richard Milhous (09 January 1913–22 April 1994), thirty-seventh president of the United States]]''</ref><ref name="ref_0b6394c9b71b4096d2093e1c96ed71f61a31b392bc22d3542305c22bb29142a2">''[[:d:Q2877812|Babelio]]''</ref><ref name="ref_cdef21979db91033a066302059358f4e4b21f930674db43f61ff78468b210334">''[[:d:Q15706812|filmportal.de]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_6f91f239bf608caac333415f54e2c4a6a52535385b3ee0f511a3c8aad9f39105">''[[:d:Q107456632|abART]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_1b0f99fd57fe9cab119191937398ab42099888813675d6410e1093e487cb6d76">''[[:d:Q16744133|CONOR.SI]]''</ref> |- | [[John F. Kennedy]] | [[File:John F. Kennedy, White House color photo portrait.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1917" | 1917-05-29<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_cdef21979db91033a066302059358f4e4b21f930674db43f61ff78468b210334">''[[:d:Q15706812|filmportal.de]]''</ref><ref name="ref_8aa285cbc79cce6633ec1022cd057bd3f4ef46687f42037874b9bf61958f13de">''[[:d:Q39845173|Frankfurter Personenlexikon]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_d6422606bc2ee4732a2ddab13ce37f41a833155bca72c04426ba73f232724703">''[[:d:Q98839586|TracesOfWar]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_69468c245a16cd051f0941469dba192d0479ffa4f0f56cc9c298091c1ecbb5cf">''[[:d:Q101207543|AlKindi]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_6f91f239bf608caac333415f54e2c4a6a52535385b3ee0f511a3c8aad9f39105">''[[:d:Q107456632|abART]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref> | data-sort-value="1963" | 1963-11-22<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_7ca4fc94fb0ac2743da55f8ece3ef96cd3ac76a7e28836b162749c62e2da5a96">''[[:d:Q17378135|Great Soviet Encyclopedia (1969–1978)]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_fded7aef1d55ee02519f9762a808b0bc88fa657da1816a59e0144c549e9a8ace">''[[:d:Q63056|Find a Grave]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_cdef21979db91033a066302059358f4e4b21f930674db43f61ff78468b210334">''[[:d:Q15706812|filmportal.de]]''</ref><ref name="ref_8aa285cbc79cce6633ec1022cd057bd3f4ef46687f42037874b9bf61958f13de">''[[:d:Q39845173|Frankfurter Personenlexikon]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_d6422606bc2ee4732a2ddab13ce37f41a833155bca72c04426ba73f232724703">''[[:d:Q98839586|TracesOfWar]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_69468c245a16cd051f0941469dba192d0479ffa4f0f56cc9c298091c1ecbb5cf">''[[:d:Q101207543|AlKindi]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_6f91f239bf608caac333415f54e2c4a6a52535385b3ee0f511a3c8aad9f39105">''[[:d:Q107456632|abART]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_1b0f99fd57fe9cab119191937398ab42099888813675d6410e1093e487cb6d76">''[[:d:Q16744133|CONOR.SI]]''</ref> |- | [[George H. W. Bush]] | [[File:George H. W. Bush presidential portrait (cropped).jpg|center|48px]] | data-sort-value="1924" | 1924-06-12<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_ec875aeb59436376ae3bca9b22aab5b87c90d11190c1703734a35406a107becf">''[[:d:Q1789619|Croatian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_6f91f239bf608caac333415f54e2c4a6a52535385b3ee0f511a3c8aad9f39105">''[[:d:Q107456632|abART]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref> | data-sort-value="2018" | 2018-11-30<ref name="ref_cb4d33fd1aa6be6094b17912c58092220fa336e6255c3ad69abe67882e8c39bc">https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/george-hw-bush-41st-president-of-the-united-states-dies-at-94/2018/11/30/42fa2ea2-61e2-11e8-99d2-0d678ec08c2f_story.html?noredirect=on</ref><ref name="ref_db6a8ee2bad51e274071952767109125c27acadc34d8a94de7b8082544b2f750">https://www.tagesschau.de/ausland/bushgeorge-senior-nachruf-101.html</ref><ref name="ref_9d76824d3d1e388f56cb0b1348fd29ea97ecb810f7960b63f3731e489afc581e">https://www.zdf.de/nachrichten/heute/ohne-george-bush-senior-keine-deutsche-einheit-100.html</ref><ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_6f91f239bf608caac333415f54e2c4a6a52535385b3ee0f511a3c8aad9f39105">''[[:d:Q107456632|abART]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><ref name="ref_1b0f99fd57fe9cab119191937398ab42099888813675d6410e1093e487cb6d76">''[[:d:Q16744133|CONOR.SI]]''</ref> |- | [[Jimmy Carter]] | [[File:JimmyCarterPortrait2.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1924" | 1924-10-01<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_0b6394c9b71b4096d2093e1c96ed71f61a31b392bc22d3542305c22bb29142a2">''[[:d:Q2877812|Babelio]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref> | data-sort-value="2024" | 2024-12-29<ref name="ref_af0c3149b6cf8293ebbef210ebb13b43b4c66000f3ce41e1cb0f17c6fa2733f6">https://www.reuters.com/world/us/former-us-president-jimmy-carter-dies-100-atlanta-journal-constitution-reports-2024-12-29/</ref><ref name="ref_cec36c255a49b1ff0027d6542eebd6876a1f313031992d16b41ecc416469f0fa">https://www.washingtonpost.com/obituaries/2024/12/29/jimmy-carter-president-dead/</ref><ref name="ref_e0f3031b092405e5a6ebb848868066dd9d3a7ecf5c07babdcfe8b7db3a7f9bde">https://www.ajc.com/news/former-us-president-jimmy-carter-100-dies/3ODQTR5NHVDTDF2SXOU34MKNZM/</ref> | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_1b0f99fd57fe9cab119191937398ab42099888813675d6410e1093e487cb6d76">''[[:d:Q16744133|CONOR.SI]]''</ref><br/>[[Lingua espaniol|espaniol]] |- | [[Joe Biden]] | [[File:Joe Biden presidential portrait.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1942" | 1942-11-20<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref> | | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> |- | [[George W. Bush]] | [[File:George-W-Bush.jpeg|center|48px]] | data-sort-value="1946" | 1946-07-06<ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_34e46dbfa37bac3c07eedb582f5b0c7a2996302c003e5f19915712beae24475a">''[[:d:Q10855166|The Fine Art Archive]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref> | | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_1b0f99fd57fe9cab119191937398ab42099888813675d6410e1093e487cb6d76">''[[:d:Q16744133|CONOR.SI]]''</ref><br/>[[Lingua espaniol|espaniol]]<ref name="ref_b0f52d9315495ac0a577104d00267d6082109d6e29f871f19245a0a89bbf47dd">https://www.youtube.com/shorts/7F_cIv26wkE</ref> |- | [[Bill Clinton]] | [[File:Bill Clinton.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1946" | 1946-08-19<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_35b9c44b27059f41e1afd57e82f3d1a18bacbbcb9adc263e32918db6e938ca14">https://brockhaus.de/ecs/julex/article/bill-clinton</ref><ref name="ref_34e46dbfa37bac3c07eedb582f5b0c7a2996302c003e5f19915712beae24475a">''[[:d:Q10855166|The Fine Art Archive]]''</ref><ref name="ref_ff32cb157f332cb4cddd38b09ecd8e975656883a79871be675e2e30b504babe5">''[[:d:Q746368|Great Norwegian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_db3d99a1e40222a7836ff836e6dfdb5b473e884559e7f11b491d3144e21f587b">''[[:d:Q3407324|Proleksis Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref> | | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_1b0f99fd57fe9cab119191937398ab42099888813675d6410e1093e487cb6d76">''[[:d:Q16744133|CONOR.SI]]''</ref> |- | [[Donald Trump]] | [[File:Official Presidential Portrait of President Donald J. Trump (2025) (cropped)(2).jpg|center|48px]] | data-sort-value="1946" | 1946-06-14<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><ref name="ref_5c7fb41ccb0937d85635d68c2ee5b32a1d33cc6ce6d726d3efdcf35983d3872e">http://www.foxnews.com/projects/pdf/20110328125536753.pdf</ref><ref name="ref_d3141e79d33d42be119e8e11c3d5fbd5518b40ac0ec38b42a85581e254b9545f">http://abcnews.go.com/US/page?id=13248168</ref><ref name="ref_8b0a327cfc00f7c0d07d4d61a30e67b8df5171572af575b03421261860e5f2fa">''[[:d:Q29861311|SNAC]]''</ref><ref name="ref_f2c80df09e95b58628606a2c8a10b00cd8a6048c2ebdae04cf3f20d42f6c2393">''[[:d:Q31964|Internet Broadway Database]]''</ref><ref name="ref_01e68f4adba0edf05140c40a86fa5a109bcc7a7419480c1ae3c216831c758462">https://brockhaus.de/ecs/julex/article/trump-donald-john</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref><ref name="ref_d93dab851f5a062783f73c103680ec63bc8865c6c5d40177ae8b6d19640a9a63">''[[:d:Q107343683|Munzinger Personen]]''</ref> | | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><ref name="ref_1b0f99fd57fe9cab119191937398ab42099888813675d6410e1093e487cb6d76">''[[:d:Q16744133|CONOR.SI]]''</ref><br/>[[anglese american]] |- | [[Barack Obama]] | [[File:President Barack Obama.jpg|center|48px]] | data-sort-value="1961" | 1961-08-04<ref name="ref_ce4a8d367adcc3857b7eccded8854bd2b3c1b3bd2fc3444ee90b9838787b85e9">''[[:d:Q14527788|Barack Obama birth certificate]]''</ref><ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><ref name="ref_4461cb82d0144c967ee80b0aa433d4075a10c70e928d7e315afb7ab452560934">http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/2009/obama-facts.html</ref><ref name="ref_75f410066e7f65c92af7e5e0cb4798bd37f034883b838792a166eee2264e9e11">''[[:d:Q17299517|RKDartists]]''</ref><ref name="ref_47984cd472c330f9ded38c20ef895bdfa7fcf972d038158ec6f3777edbee4973">''[[:d:Q21401824|The Peerage]]''</ref><ref name="ref_0b6394c9b71b4096d2093e1c96ed71f61a31b392bc22d3542305c22bb29142a2">''[[:d:Q2877812|Babelio]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_ff32cb157f332cb4cddd38b09ecd8e975656883a79871be675e2e30b504babe5">''[[:d:Q746368|Great Norwegian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_cd05ff4b2e7c80737dcfea926f6951432d0720738c84d35ef2684788cb398210">''[[:d:Q98769076|GeneaStar]]''</ref><ref name="ref_beb08c37302db59faae18def7df503aa49faa56692d5237f49cc8cdcaf6046c9">''[[:d:Q83365652|Roglo]]''</ref> | | [[Lingua anglese|anglese]]<ref name="ref_8023c974aba1e9f2ff175b48ef1111017a582ed846e23b218cfdf99f7d99fe40">''[[:d:Q19938912|BnF authorities]]''</ref><ref name="ref_1b0f99fd57fe9cab119191937398ab42099888813675d6410e1093e487cb6d76">''[[:d:Q16744133|CONOR.SI]]''</ref><br/>[[Lingua indonesian|indonesiano]]<ref name="ref_d5ca1fe1e63563398946bff8331f556dc5dbdd7b70936a5520ccf6a2e6cf14aa">http://www.thejakartapost.com/news/2009/01/24/obama-speaks-indonesian-wishes-return-menteng.html</ref> |} {{Wikidata list end}} [[Categoria:Presidentes del Statos Unite|~]] nkas3tlm1o06x4g0ez0gbn3h8d7u6ph 102 32803 697330 697207 2026-06-20T14:03:33Z ListeriaBot 24326 Wikidata list updated [V2] 697330 wikitext text/x-wiki {{infobox}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P298 ?iso3 } |columns=item,P474,P298,P984,P41,P94,label,P242,P300,P30,P31,description |sort=P474 |thumb=48 |links= |references=all }} {| class='wikitable sortable' ! item ! prefixo telephonic international ! ISO 3166-1 alpha-3 ! codigo de pais per IOC ! imagine del bandiera ! imagine del scuto ! label ! position geographic ! ISO 3166-2 ! continente ! instantia de ! description |- | [[:d:Q2895|Q2895]] | | BYS | | [[File:Flag of the Byelorussian Soviet Socialist Republic (1951–1991).svg|center|48px]] | [[File:Emblem of the Byelorussian Soviet Socialist Republic (1981–1991).svg|center|48px]] | ''[[:d:Q2895|Byelorussian Soviet Socialist Republic]]'' | [[File:Byelorussian SSR in the Soviet Union.svg|center|48px]] | | [[Europa]] | ''[[:d:Q3024240|stato preterite]]'' | |- | [[:d:Q5689|Q5689]] | | ALA | | [[File:Flag of Åland.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Åland 3.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q5689|Åland]]'' | [[File:Ahvenanmaa sijainti Suomi.svg|center|48px]] | FI-01 | | ''[[:d:Q193512|region of Finland]]''<br/>''[[:d:Q782614|autonomous region]]'' | |- | [[:d:Q15180|Q15180]] | | SUN | URS | [[File:Flag of the Soviet Union (1922–1923).svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Soviet Union (1923–1936).svg|center|48px]] | [[Union Sovietic]] | [[File:Soviet Union on the globe (Soviet Union centered).svg|center|48px]] | | [[Europa]]<br/>[[Asia]] | ''[[:d:Q3024240|stato preterite]]'' | |- | [[:d:Q16645|Q16645]] | | UMI | | [[File:Flag of the United States.svg|center|48px]] | | [[Insulas minor peripheric del Statos Unite]] | [[File:United States Minor Outlying Island in Oceania (small islands magnified).svg|center|48px]] | US-UM | ''[[:d:Q538|Oceania]]''<br/>[[America del Nord]] | ''[[:d:Q1402592|island group]]''<br/>''[[:d:Q15042037|statistical territorial entity]]''<br/>''[[:d:Q462778|insular area of the United States]]''<ref name="ref_4d80a9e7ddc84c2bda41cb23318f27faf6fe7628d4c9954662c5c77f43af71a8">https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:US</ref> | |- | [[:d:Q23408|Q23408]] | | BVT | | [[File:Flag of Norway.svg|center|48px]] | | [[Insula de Bouvet]] | [[File:PAT - Bouvet.gif|center|48px]] | | [[Antarctica]] | [[insula]]<br/>''[[:d:Q5260616|dependency of Norway]]''<br/>''[[:d:Q1048835|political territorial entity]]'' | |- | [[:d:Q25227|Q25227]] | | ANT<ref name="ref_bf25a9001b8462c071bbee32380ffaa44c643c8b3b5593348fbfcea6e912638a">https://www.iso.org/files/live/sites/isoorg/files/archive/pdf/en/iso_3166-3_newsletter_i-6.pdf</ref> | AHO | [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1986–2010).svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Netherlands Antilles (1986-2010).svg|center|48px]] | [[Antillas Nederlandese]] | [[File:Kingdom of the Netherlands in its region (Caribbean special).svg|center|48px]] | | [[America del Nord]] | ''[[:d:Q15304003|pais del Regno del Paises Basse]]''<br/>''[[:d:Q3024240|stato preterite]]'' | |- | [[:d:Q31063|Q31063]] | | CXR | | [[File:Flag of Christmas Island.svg|center|48px]] | | [[Insula de Natal]] | [[File:Christmas Island on globe (Southeast Asia centered).svg|center|48px]] | | [[Asia]] | [[entitate territorial administrative]]<br/>[[insula]]<br/>''[[:d:Q11687019|external territory of Australia]]'' | |- | [[:d:Q37024|Q37024]] | | SCG<ref name="ref_a998332fc626f8b32ec1bc2e0ca26894f577cc645a6f823d717ad80c0c92bc11">https://www.iso.org/files/live/sites/isoorg/files/archive/pdf/en/iso_3166-3_newsletter_i-4.pdf</ref> | SCG | [[File:Flag of Serbia and Montenegro (1992–2006).svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Serbia and Montenegro.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q37024|Serbia and Montenegro]]'' | [[File:Serbia and Montenegro.svg|center|48px]] | | [[Europa]] | ''[[:d:Q3024240|stato preterite]]'' | |- | [[:d:Q47863|Q47863]] | | MID | | | | ''[[:d:Q47863|Midway Atoll]]'' | [[File:Midway Atoll in United States.svg|center|48px]] | UM-71 | | ''[[:d:Q1550680|unorganized territory]]''<br/>''[[:d:Q462778|insular area of the United States]]'' | |- | [[:d:Q83286|Q83286]] | | YUG | | [[File:Flag of Yugoslavia (1946-1992).svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Yugoslavia (1963–1992).svg|center|48px]] | ''[[:d:Q83286|Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]'' | [[File:Yugoslavia 1956-1990.svg|center|48px]] | | [[Europa]] | ''[[:d:Q3024240|stato preterite]]'' | |- | [[:d:Q129003|Q129003]] | | ATF | | [[File:Flag of the French Southern and Antarctic Lands.svg|center|48px]] | [[File:Armoiries Terres australes et antarctiques françaises.svg|center|48px]] | [[Terras Austral Francese]] | [[File:French Southern and Antarctic Lands in France (zoomed).svg|center|48px]] | FR-TF<ref name="ref_b358201b6f12d036d1d725230e7d6741d07c711fce3b940b1cb25462f96118c0">https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:FR</ref> | [[Africa]]<br/>[[Antarctica]] | ''[[:d:Q161243|territorio dependente]]''<br/>''[[:d:Q1048835|political territorial entity]]'' | |- | [[:d:Q129237|Q129237]] | | PCI | | [[File:Flag of the Trust Territory of the Pacific Islands.svg|center|48px]] | [[File:Trust Territory of the Pacific Islands seal.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q129237|Trust Territory of the Pacific Islands]]'' | [[File:TTPI-locatormap.png|center|48px]] | | | ''[[:d:Q985073|United Nations trust territory]]'' | |- | [[:d:Q131008|Q131008]] | | JTN | | [[File:Flag of the United States.svg|center|48px]] | [[File:Great Seal of the United States (obverse).svg|center|48px]] | ''[[:d:Q131008|Johnston Atoll]]'' | [[File:LocationJohnstonAtoll.png|center|48px]] | UM-67 | [[Oceania]] | ''[[:d:Q473972|protected area]]''<br/>''[[:d:Q462778|insular area of the United States]]''<br/>[[Atollo]]<br/>''[[:d:Q783733|unincorporated territory of the United States]]''<br/>''[[:d:Q139595919|reef island]]''<ref name="ref_ecbd17383f1f46dc7954797b33cfc4f55f90a08051dd0f28e2baa19799e70c36">''[[:d:Q57859044|Classifying Pacific islands]]''</ref> | |- | [[:d:Q131198|Q131198]] | | HMD | | [[File:Flag of Australia (converted).svg|center|48px]] | | [[Insula de Heard e Insulas de McDonald]] | [[File:Heard Island and McDonald Islands on the globe (Antarctica centered).svg|center|48px]] | | [[Antarctica]] | ''[[:d:Q11687019|external territory of Australia]]''<br/>[[archipelago]]<br/>''[[:d:Q38048753|natural cultural heritage site]]''<ref name="ref_61c66ae5b30ad6078e22b9f22c9b9b78d9794dff664cca19b7133532d8da93fd">http://data.gov.au/dataset/2016-soe-her-aus-national-heritage</ref> | |- | [[:d:Q165783|Q165783]] | | ATB | | [[File:Flag of the British Antarctic Territory.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the British Antarctic Territory.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q165783|British Antarctic Territory]]'' | [[File:BritishAntarcticTerritory.svg|center|48px]] | | [[Antarctica]] | ''[[:d:Q46395|British overseas territory]]''<br/>''[[:d:Q783953|territorial claims in Antarctica]]'' | |- | [[:d:Q189999|Q189999]] | | ATN | | [[File:Flag of Norway, state.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Norway.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q189999|Queen Maud Land]]'' | [[File:Antarctica, Norway territorial claim.svg|center|48px]] | | [[Antarctica]] | ''[[:d:Q5260616|dependency of Norway]]''<ref name="ref_7db06d5476b3f5c24f5ebb17af080c176272f9c7a4682401c5d83cbd2bb2d168">https://lovdata.no/dokument/NL/lov/1930-02-27-3</ref><br/>''[[:d:Q783953|territorial claims in Antarctica]]''<ref name="ref_7db06d5476b3f5c24f5ebb17af080c176272f9c7a4682401c5d83cbd2bb2d168">https://lovdata.no/dokument/NL/lov/1930-02-27-3</ref><br/>''[[:d:Q15239622|disputed territory]]'' | |- | [[:d:Q212429|Q212429]] | | FXX | | | | ''[[:d:Q212429|metropolitan France]]'' | | | [[Europa]] | ''[[:d:Q192498|administrative territorial entity of France]]'' | |- | [[:d:Q752431|Q752431]] | | NHB | | [[File:Flag of New Hebrides (1969).svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of New Hebrides.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q752431|New Hebrides]]'' | [[File:LocationVanuatu.png|center|48px]] | | ''[[:d:Q538|Oceania]]'' | ''[[:d:Q3024240|stato preterite]]''<br/>''[[:d:Q734818|condominium]]'' | |- | [[:d:Q797422|Q797422]] | | HVO | VOL | [[File:Flag of Upper Volta.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Upper Volta.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q797422|Republic of Upper Volta]]'' | [[File:LocationBurkinaFaso.svg|center|48px]] | | [[Africa]] | ''[[:d:Q3024240|stato preterite]]'' | |- | [[:d:Q798431|Q798431]] | | DHY | | [[File:Flag of Benin.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Dahomey (1958–1964).svg|center|48px]] | ''[[:d:Q798431|Republic of Dahomey]]'' | [[File:Benin in its region.svg|center|48px]] | | [[Africa]] | ''[[:d:Q3024240|stato preterite]]''<br/>''[[:d:Q1138279|associated state]]'' | |- | [[:d:Q838261|Q838261]] | | YUG | | [[File:Flag of Serbia and Montenegro (1992–2006).svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Serbia and Montenegro.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q838261|Federal Republic of Yugoslavia]]'' | [[File:Serbia and Montenegro.svg|center|48px]] | | [[Europa]] | ''[[:d:Q3024240|stato preterite]]'' | |- | [[:d:Q842829|Q842829]] | | SJM | | No/unknown value<br/>[[File:Flag of Norway.svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q842829|Svalbard and Jan Mayen]]'' | [[File:Svalbard and Jan Mayen in the world (W3).svg|center|48px]] | | [[Europa]] | ''[[:d:Q15042037|statistical territorial entity]]'' | |- | [[:d:Q1050859|Q1050859]] | | GEL | | [[File:Flag of the Gilbert and Ellice Islands (1937–1976).svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Gilbert and Ellice Islands (1937-1979).svg|center|48px]] | ''[[:d:Q1050859|Gilbert and Ellice Islands]]'' | [[File:LocationGilbertandEllice.png|center|48px]] | | | ''[[:d:Q133156|colonia]]'' | |- | [[:d:Q1450765|Q1450765]] | | AFI | | | | ''[[:d:Q1450765|French Territory of the Afars and the Issas]]'' | | | | ''[[:d:Q133156|colonia]]''<br/>''[[:d:Q1620908|historical region]]'' | |- | [[:d:Q2618621|Q2618621]] | | CTE | | | | ''[[:d:Q2618621|Canton and Enderbury Islands]]'' | | | ''[[:d:Q538|Oceania]]'' | ''[[:d:Q734818|condominium]]'' | |- | [[:d:Q3405693|Q3405693]] | | CRQ | | [[File:Flag of Sark.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Sark.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q3405693|Sark]]'' | [[File:Guernsey-Sark.png|center|48px]] | | | [[insula]]<br/>''[[:d:Q185086|Crown Dependencies]]''<br/>''[[:d:Q64953083|car-free place]]'' | |- | [[:d:Q140198949|Q140198949]] | | rw | | | | ''[[:d:Q140198949|Kabeza Cell]]'' | | | [[Africa]] | ''[[:d:Q25701968|cell of Rwanda]]'' | |- | [[:d:Q16|Q16]] | +1 | CAN | CAN | [[File:Flag of Canada (Pantone).svg|center|48px]] | [[File:Royal Coat of arms of Canada.svg|center|48px]] | [[Canada]] | [[File:CAN orthographic.svg|center|48px]] | | [[America del Nord]]<ref name="ref_e171e0277f9d5d9c526b1a4c0a95293daaba9cdf6db99b96253f3b627413064a">https://www.workwithdata.com/place/canada</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_6aab621fef4b62124bd99d03b3d27640d6e75323aa147063e7d7135c8724a7f3">https://www.state.gov/independent-states-in-the-world/</ref><br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q30|Q30]] | +1 | USA<ref name="ref_4d80a9e7ddc84c2bda41cb23318f27faf6fe7628d4c9954662c5c77f43af71a8">https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:US</ref> | USA | [[File:Flag of the United States (DDD-F-416E specifications).svg|center|48px]] | [[File:Greater coat of arms of the United States.svg|center|48px]] | [[Statos Unite de America]] | [[File:United States - Location Map (2013) - USA - UNOCHA.svg|center|48px]] | | [[America del Nord]]<ref name="ref_a2c50115ba8fd8fe7aad116280f4d98d9286995c98da34321d783b05ad96c032">https://www.workwithdata.com/place/united-states</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_6aab621fef4b62124bd99d03b3d27640d6e75323aa147063e7d7135c8724a7f3">https://www.state.gov/independent-states-in-the-world/</ref><br/>[[pais]]<ref name="ref_fb44dbd8e36ba0b1337ed6b2078b4ca9e01a621aeb978bf3115574eb73965cec">https://www.britannica.com/place/United-States</ref> | |- | [[:d:Q778|Q778]] | +1242 | BHS | BAH | [[File:Flag of the Bahamas.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Bahamas.svg|center|48px]] | [[Bahamas]] | [[File:Bahamas in its region.svg|center|48px]] | | [[America del Nord]]<ref name="ref_dc208dc74ffeb5aca1f9f7fff7711206ab88f6c284cfe4b9e0550cb30d365fd6">https://www.workwithdata.com/place/the-bahamas</ref> | ''[[:d:Q202686|regno del Communitate de Nationes]]''<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]''<br/>[[entitate territorial administrative]]<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q244|Q244]] | +1246 | BRB | BAR | [[File:Flag of Barbados.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Barbados (2).svg|center|48px]] | [[Barbados]] | [[File:BRB orthographic.svg|center|48px]] | | [[America del Nord]]<ref name="ref_11799d3be9df75a40f35faf1d3391efa4d32ed26b946bbca02357974f9ed5627">https://www.workwithdata.com/place/barbados</ref> | ''[[:d:Q202686|regno del Communitate de Nationes]]''<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q25228|Q25228]] | +1264 | AIA | | [[File:Flag of Anguilla.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Anguilla.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q25228|Anguilla]]'' | [[File:Anguilla on the globe (Americas centered).svg|center|48px]] | | [[America del Nord]] | ''[[:d:Q46395|British overseas territory]]''<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q781|Q781]] | +1268 | ATG | ANT | [[File:Flag of Antigua and Barbuda.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Antigua and Barbuda.svg|center|48px]] | [[Antigua e Barbuda]] | [[File:ATG orthographic.svg|center|48px]] | | [[America del Nord]]<ref name="ref_09f1d5ff44ff7736d3d1bae71b93da1c59b126ac12fc4617d1e90d69b88c6ddd">https://www.workwithdata.com/place/antigua-and-barbuda</ref> | [[stato insular]]<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q3244203|monarchy of Antigua and Barbuda]]''<br/>''[[:d:Q202686|regno del Communitate de Nationes]]''<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]'' | |- | [[:d:Q25305|Q25305]] | +1284 | VGB | IVB | [[File:Flag of the British Virgin Islands.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the British Virgin Islands.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q25305|British Virgin Islands]]'' | [[File:British Virgin Islands on the globe (Americas centered).svg|center|48px]] | VG | [[America del Nord]] | ''[[:d:Q46395|British overseas territory]]'' | |- | [[:d:Q11703|Q11703]] | +1340 | VIR | ISV | [[File:Flag of the United States Virgin Islands.svg|center|48px]] | [[File:Seal of the United States Virgin Islands.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q11703|United States Virgin Islands]]'' | [[File:United States Virgin Islands on the globe (Americas centered).svg|center|48px]] | VI | [[America del Nord]] | ''[[:d:Q783733|unincorporated territory of the United States]]''<br/>''[[:d:Q462778|insular area of the United States]]''<br/>''[[:d:Q1352230|territory of the United States]]'' | |- | [[:d:Q5785|Q5785]] | +1345 | CYM | CAY | [[File:Flag of the Cayman Islands.svg|center|48px]] | [[File:Cayman Islands Coat of Arms.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q5785|Cayman Islands]]'' | [[File:Cayman Islands in United Kingdom.svg|center|48px]] | KY | [[America del Nord]] | ''[[:d:Q46395|British overseas territory]]''<br/>''[[:d:Q1402592|island group]]'' | |- | [[:d:Q23635|Q23635]] | +1441 | BMU | BER | [[File:Flag of Bermuda.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Bermuda.svg|center|48px]] | [[Bermuda]] | [[File:United Kingdom on the globe (Bermuda special) (Americas centered).svg|center|48px]] | | [[America del Nord]] | ''[[:d:Q46395|British overseas territory]]''<ref name="ref_062d6a907457c2cd5018246f8dbe44927859fc0e258af56b43a0695d3e0dfd2d">https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/</ref><br/>[[entitate territorial administrative]] | |- | [[:d:Q769|Q769]] | +1473 | GRD | GRN | [[File:Flag of Grenada.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Grenada.svg|center|48px]] | [[Grenada]] | [[File:Grenada in its region.svg|center|48px]] | | [[America del Nord]]<ref name="ref_3f0562f88c5f83143020992c291623aa07812993a62211117ad5a61498725aa7">https://www.workwithdata.com/place/grenada</ref> | ''[[:d:Q202686|regno del Communitate de Nationes]]''<br/>[[stato insular]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]'' | |- | [[:d:Q18221|Q18221]] | +1649 | TCA | | [[File:Flag of the Turks and Caicos Islands.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Turks and Caicos Islands.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q18221|Turks and Caicos Islands]]'' | [[File:Turks and Caicos Islands in its region.svg|center|48px]] | | [[America del Nord]] | ''[[:d:Q46395|British overseas territory]]''<br/>[[entitate territorial administrative]] | |- | [[:d:Q13353|Q13353]] | +1664 | MSR | | [[File:Flag of Montserrat.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Montserrat.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q13353|Montserrat]]'' | [[File:Montserrat in its region.svg|center|48px]] | | [[America del Nord]] | ''[[:d:Q46395|British overseas territory]]''<br/>[[insula]] | |- | [[:d:Q16644|Q16644]] | +1670 | MNP<ref name="ref_0e3eb26c7c9b8a4b2ecbae349ee1191d318db6dce17d409ca5c2c1a31aedc2b9">''[[:d:Q81661634|Gazetteer]]''</ref><ref name="ref_ab6934192ea8c6c60b949cb7f56be9c127a7421c2660ed39599b39c49ad0119c">https://www.iso.org/obp/ui#iso:code:3166:MP</ref> | | [[File:Flag of the Northern Mariana Islands.svg|center|48px]] | [[File:Seal of the Northern Mariana Islands.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q16644|Northern Mariana Islands]]'' | [[File:Northern Mariana Islands in Oceania (small islands magnified).svg|center|48px]] | US-MP<ref name="ref_0e3eb26c7c9b8a4b2ecbae349ee1191d318db6dce17d409ca5c2c1a31aedc2b9">''[[:d:Q81661634|Gazetteer]]''</ref> | ''[[:d:Q538|Oceania]]''<ref name="ref_908cb0b705445b32704dd008e1db18a95b528c763ffcf9456df5877bed87be08">''[[:d:Q11191|The World Factbook]]''</ref> | ''[[:d:Q462778|insular area of the United States]]''<ref name="ref_e2f611e48ca35a2ee76d828427ab1313b3e8e3f9874fc92a31963fc7fd56005b">https://www.doi.gov/oia/budget/authorities-public-law</ref><br/>''[[:d:Q1048835|political territorial entity]]''<br/>''[[:d:Q783733|unincorporated territory of the United States]]''<ref name="ref_e2f611e48ca35a2ee76d828427ab1313b3e8e3f9874fc92a31963fc7fd56005b">https://www.doi.gov/oia/budget/authorities-public-law</ref><ref name="ref_0e3eb26c7c9b8a4b2ecbae349ee1191d318db6dce17d409ca5c2c1a31aedc2b9">''[[:d:Q81661634|Gazetteer]]''</ref><br/>''[[:d:Q1352230|territory of the United States]]''<ref name="ref_0e3eb26c7c9b8a4b2ecbae349ee1191d318db6dce17d409ca5c2c1a31aedc2b9">''[[:d:Q81661634|Gazetteer]]''</ref><ref name="ref_ff32cb157f332cb4cddd38b09ecd8e975656883a79871be675e2e30b504babe5">''[[:d:Q746368|Great Norwegian Encyclopedia]]''</ref><br/>''[[:d:Q609591|commonwealth]]''<ref name="ref_908cb0b705445b32704dd008e1db18a95b528c763ffcf9456df5877bed87be08">''[[:d:Q11191|The World Factbook]]''</ref><ref name="ref_0e3eb26c7c9b8a4b2ecbae349ee1191d318db6dce17d409ca5c2c1a31aedc2b9">''[[:d:Q81661634|Gazetteer]]''</ref> | |- | [[:d:Q16635|Q16635]] | +1671 | GUM | GUM | [[File:Flag of Guam.svg|center|48px]] | [[File:Seal of Guam.svg|center|48px]] | [[Guam]] | [[File:Guam on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg|center|48px]] | US-GU | [[Oceania]] | ''[[:d:Q462778|insular area of the United States]]''<ref name="ref_e2f611e48ca35a2ee76d828427ab1313b3e8e3f9874fc92a31963fc7fd56005b">https://www.doi.gov/oia/budget/authorities-public-law</ref><br/>[[insula]]<br/>''[[:d:Q783733|unincorporated territory of the United States]]''<ref name="ref_d0f09ed15666b50e8d9a68ba9dbc619bb6d784d90a7618c64f8a2f648668f919">https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/gq.html</ref><br/>''[[:d:Q1352230|territory of the United States]]''<br/>''[[:d:Q3337001|nationality for sports]]'' | |- | [[:d:Q16641|Q16641]] | +1684 | ASM | ASA | [[File:Flag of American Samoa.svg|center|48px]] | [[File:Seal of American Samoa.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q16641|American Samoa]]'' | [[File:American Samoa on the globe (Polynesia centered).svg|center|48px]] | US-AS | ''[[:d:Q538|Oceania]]'' | ''[[:d:Q783733|unincorporated territory of the United States]]''<br/>''[[:d:Q1048835|political territorial entity]]''<br/>''[[:d:Q462778|insular area of the United States]]''<br/>''[[:d:Q1352230|territory of the United States]]'' | |- | [[:d:Q26273|Q26273]] | +1721 | SXM | | [[File:Flag of Sint Maarten.svg|center|48px]] | [[File:Wapen van Sint Maarten.svg|center|48px]] | [[Sint Maarten]] | [[File:Sint Maarten on the globe (Americas centered).svg|center|48px]] | NL-SX<br/>SX | [[America del Nord]] | [[stato insular]]<br/>''[[:d:Q15304003|pais del Regno del Paises Basse]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q760|Q760]] | +1758 | LCA | LCA | [[File:Flag of Saint Lucia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Saint Lucia.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q760|Saint Lucia]]'' | [[File:Saint Lucia on the globe (Americas centered).svg|center|48px]] | | [[America del Nord]]<ref name="ref_fb441f96bc19e51bbad4888d2165c239dfe62ed0a81da8c4ed161778650c8b5f">https://www.workwithdata.com/place/st-lucia</ref> | ''[[:d:Q202686|regno del Communitate de Nationes]]''<br/>[[stato insular]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q784|Q784]] | +1767 | DMA | DMA | [[File:Flag of Dominica.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Dominica.svg|center|48px]] | [[Dominica (pais)|Dominica]] | [[File:Dominica on the globe (Americas centered).svg|center|48px]] | | [[America del Nord]]<ref name="ref_ce2ca7ee5a6aee5e4345061162899de6bc67957888919023f4aa0408e117652f">https://www.workwithdata.com/place/dominica</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q757|Q757]] | +1784 | VCT | VIN | [[File:Flag of Saint Vincent and the Grenadines.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Saint Vincent and the Grenadines.svg|center|48px]] | [[Sancte Vincente e le Grenadinas]] | [[File:VCT orthographic.svg|center|48px]] | | [[America del Nord]]<ref name="ref_e9f717b19c71c60963608cbbcd52fffbd7ee75971c650b5ac85d42c4ca5d17a4">https://www.workwithdata.com/place/st-vincent-and-the-grenadines</ref> | ''[[:d:Q202686|regno del Communitate de Nationes]]''<br/>[[stato insular]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]'' | |- | [[:d:Q1183|Q1183]] | +1787<br/>+1939 | PRI | PUR | [[File:Flag of Puerto Rico.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Commonwealth of Puerto Rico.svg|center|48px]] | [[Porto Rico]] | [[File:LocationPuertoRico.svg|center|48px]] | US-PR | [[America del Nord]] | ''[[:d:Q783733|unincorporated territory of the United States]]''<ref name="ref_dfc403209caf0578c8559357b9205638ab0e828262f336253dc24a8fdeb22bd0">https://scholarship.law.duke.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=6444&context=faculty_scholarship</ref><br/>''[[:d:Q462778|insular area of the United States]]''<br/>''[[:d:Q1048835|political territorial entity]]''<br/>''[[:d:Q7252696|Provincial deputation in Spanish America]]''<br/>''[[:d:Q3502482|region cultural]]''<br/>''[[:d:Q1352230|territory of the United States]]''<br/>''[[:d:Q609591|commonwealth]]'' | |- | [[:d:Q786|Q786]] | +1809<br/>+1829<br/>+1849 | DOM | DOM | [[File:Flag of the Dominican Republic.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Dominican Republic.svg|center|48px]] | [[Republica Dominican]] | [[File:Dominican Republic (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[America del Nord]]<ref name="ref_2d3317b8f28cb2ab48a69a5b94320185ab9cd34a03d00ab68371545440bfbcaf">https://www.workwithdata.com/place/dominican-republic</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]'' | |- | [[:d:Q754|Q754]] | +1868 | TTO | TTO | [[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Trinidad and Tobago (2025).svg|center|48px]] | ''[[:d:Q754|Trinidad e Tobago]]'' | [[File:Trinidad and Tobago (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[America del Nord]]<ref name="ref_6b24ef5766d6593f3bca14f6db720c265ecb22ed13e07a68c31c0bad40b21ebc">https://www.workwithdata.com/place/trinidad-and-tobago</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>[[stato insular]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]'' | |- | [[:d:Q763|Q763]] | +1869 | KNA | SKN | [[File:Flag of Saint Kitts and Nevis.svg|center|48px]] | [[File:Coat of Arms of Saint Kitts and Nevis.svg|center|48px]] | [[Sancte Kitts e Nevis]] | [[File:KNA orthographic.svg|center|48px]] | | [[America del Nord]]<ref name="ref_572a680bf2df81619d989b05b7e918f4e013ffc89fac4dcf74747630757dc0ad">https://www.workwithdata.com/place/st-kitts-and-nevis</ref> | ''[[:d:Q202686|regno del Communitate de Nationes]]''<br/>[[stato insular]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | pais insular caribe |- | [[:d:Q766|Q766]] | +1876 | JAM | JAM | [[File:Flag of Jamaica.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Jamaica.svg|center|48px]] | [[Jamaica]] | [[File:Jamaica (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[America del Nord]]<ref name="ref_29e2b19937e6da0259be4f72a6eb2f505c9ce8dd4ebc4b84b148e0a76e890ec8">https://www.workwithdata.com/place/jamaica</ref> | ''[[:d:Q202686|regno del Communitate de Nationes]]''<br/>''[[:d:Q918240|territorial evolution of the British Empire]]''<ref name="ref_7fd3330f2d80033c175da2dfd52ded267e02db5ca01cb0080f78f14d38bee1ac">''[[:d:Q87326082|МСЭ2/Ямайка]]''</ref><br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]'' | |- | [[:d:Q79|Q79]] | +20 | EGY | EGY | [[File:Flag of Egypt.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Egypt (Official).svg|center|48px]] | [[Egypto]] | [[File:EGY orthographic.svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_ed424f60b984d0f7e4fbdf509c1407bc29f1273d084de2e07da8d3b59211bc0d">https://www.workwithdata.com/place/egypt</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais transcontinental]]<br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q958|Q958]] | +211<ref name="ref_75070a596399354e56de25935a4456671bf660c31ae1108e470be9e01babf2c6">http://www.itu.int/ITU-T/newslog/New+Country+New+Number+Country+Code+211+Officially+Assigned+To+South+Sudan.aspx</ref> | SSD | SSD | [[File:Flag of South Sudan.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of South Sudan.svg|center|48px]] | [[Sudan del Sud]] | [[File:LocationSouthSudan.svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_3ad676ef4ff211fdab637b8c1fbeb62388cd3b4d7539610cca0866b5ec1d6a6f">https://www.workwithdata.com/place/south-sudan</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1028|Q1028]] | +212 | MAR | MAR | [[File:Flag of Morocco.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Morocco.svg|center|48px]] | [[Marocco]] | [[File:Morocco WS-excluded (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_7fe6c7628fb1d2077eccf0ed994887b11a993b407cd4bc92a569c96b51db30b6">https://www.workwithdata.com/place/morocco</ref> | [[Monarchia constitutional]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q6250|Q6250]] | +212 | ESH | | | | [[Sahara Occidental]] | [[File:Location Western Sahara AU Africa.svg|center|48px]] | | [[Africa]] | ''[[:d:Q15239622|disputed territory]]'' | |- | [[:d:Q262|Q262]] | +213 | DZA | ALG | [[File:Flag of Algeria.svg|center|48px]] | [[File:National Emblem of Algeria (bronze effect).svg|center|48px]] | [[Algeria]] | [[File:Algeria (centered orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_ee95f4536e5a883aedf388ace8d9cdb0f5ce274fd904d98594462ed3604d1235">https://www.workwithdata.com/place/algeria</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<ref name="ref_0d68ad2342f20c5aedf1007877b78f219bf3c78c3bafc42a9ec6a9bf41b84f47">''[[:d:Q111513095|Algérie, la tierce rive en Méditerranée]]''</ref><br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q948|Q948]] | +216<ref name="ref_5e89d1a314dd29839cdb51eedeeac8edf77cced867af145d85275b4d4f93297a">http://www.lincmad.com/world.html</ref><ref name="ref_32afd4aaf77ac08422830adc1157b155457aa0b10f5598cc364ccd262778e3dc">https://www.itu.int/dms_pub/itu-t/opb/sp/T-SP-E.164D-2016-PDF-E.pdf</ref><ref name="ref_7973cab252e7ab99b8674d2a939c3d0347e6d9452b837eccc968be606349fc51">http://www.wtng.info/wtng-216-tn.html</ref> | TUN | TUN | [[File:Flag of Tunisia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Tunisia.svg|center|48px]] | [[Tunisia]] | [[File:Tunisia (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_ac576d7796fb72c4a756c7d4ca4266554dd3db3d387207612ab0c25aa0ed1eee">https://www.workwithdata.com/place/tunisia</ref> | [[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[republica]]<br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]'' | |- | [[:d:Q1016|Q1016]] | +218 | LBY | LBA | [[File:Flag of Libya.svg|center|48px]] | [[File:Seal of the Government of National Unity (Libya).svg|center|48px]] | [[Libya]] | [[File:Libya (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_7e38f88226d0b9ae38c754fa7562839a0ea71de798c8df4f53e4272c480dc61d">https://www.workwithdata.com/place/libya</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1005|Q1005]] | +220 | GMB | GAM | [[File:Flag of The Gambia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of The Gambia.svg|center|48px]] | [[Gambia]] | [[File:Gambia (orthographic projection with inset).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_80edda68a00697376c3eea9450e37159a7541dc0fe4aeec63b7c53b3da7dfa30">https://www.workwithdata.com/place/the-gambia</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1041|Q1041]] | +221 | SEN | SEN | [[File:Flag of Senegal.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Senegal.svg|center|48px]] | [[Senegal]] | [[File:LocationSenegal.svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_3d3b7f537cc23372add2ccb60849cb34789a8b935fd6a7f97b7b055676874a90">https://www.workwithdata.com/place/senegal</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[republica]]<br/>''[[:d:Q4209223|stato de derecto]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1025|Q1025]] | +222 | MRT | MTN | [[File:Flag of Mauritania.svg|center|48px]] | [[File:National Seal of Mauritania.svg|center|48px]] | [[Mauritania]] | [[File:LocationMauritania.svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_5e70311e8908f1020e1c20e67f022310cf140c2b943ba9ff4dfc7fc7cd2fbfb7">https://www.workwithdata.com/place/mauritania</ref> | [[Republica islamic]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q912|Q912]] | +223 | MLI | MLI | [[File:Flag of Mali.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Mali.svg|center|48px]] | [[Mali]] | [[File:Mali (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_d57e8ee5b41d783aa6987e6fc110bb141ff779fe93cdd6eef507978d1039b307">https://www.workwithdata.com/place/mali</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1006|Q1006]] | +224 | GIN | GUI | [[File:Flag of Guinea.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Guinea.svg|center|48px]] | [[Guinea]] | [[File:Guinea (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_b37c6657d01d288c2c6f56657182225ef8b81d696802693da55a3391c1482a0e">https://www.workwithdata.com/place/guinea</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1008|Q1008]] | +225 | CIV | CIV | [[File:Flag of Côte d'Ivoire.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Ivory Coast (2).svg|center|48px]] | [[Costa de Ebore]] | [[File:CIV orthographic.svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_407653e0871137b25d1f805a69a6c73a331e192b4b29789fbbd06bc849013d31">https://www.workwithdata.com/place/cote-d-ivoire</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[republica]]<ref name="ref_ca070e9a5eb15c3dccfde88694c68f2863907488ea9e5eec31ad0622694ece24">https://www.diplomatie.gouv.fr/fr/dossiers-pays/cote-d-ivoire/presentation-de-la-cote-d-ivoire/</ref><br/>[[pais]]<ref name="ref_0dad73dd85c33cae8349a2e2ca72f0917d0ffc3785f00eede7e40d57c79381da">https://www.presidence.ci/presentation-ci/</ref> | |- | [[:d:Q965|Q965]] | +226 | BFA | BUR | [[File:Flag of Burkina Faso.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Burkina Faso.svg|center|48px]] | [[Burkina Faso]] | [[File:BFA orthographic.svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_5964f81f18ecdaff0f7e224d8b8c637c58d73620022c3ef2b6317605d1f49963">https://www.workwithdata.com/place/burkina-faso</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1032|Q1032]] | +227 | NER | NIG | [[File:Flag of Niger.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Niger.svg|center|48px]] | [[Niger]] | [[File:LocationNiger.svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_7bf28e07b81e655cb04dde3e6f298819601bdf0e3a33dfa8048ab006e00eb8a2">https://www.workwithdata.com/place/niger</ref> | [[republica]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q945|Q945]] | +228 | TGO | TOG | [[File:Flag of Togo (3-2).svg|center|48px]] | [[File:Armoiries du Togo.svg|center|48px]]<ref name="ref_fffc7b435c279fc8e3b1f7f88e349523ca571e2226ff624cc2995bee274222ae">https://novissi.gouv.tg/en/home-new-en/</ref> | [[Togo]] | [[File:Togo on the globe (Africa centered).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_9b84245c581d4eb0c6d5286c3a008d0d2c41f9a57f4c5fe3987adaa802884588">https://www.workwithdata.com/place/togo</ref> | [[republica]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q962|Q962]] | +229 | BEN | BEN | [[File:Flag of Benin.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Benin.svg|center|48px]] | [[Benin]] | [[File:Benin (orthographic projection with inset).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_5f18767bd2d98da3806a4be03fc3e0914161790d0489a7458a73e6e4df7f3652">https://www.workwithdata.com/place/benin</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1027|Q1027]] | +230 | MUS | MRI | [[File:Flag of Mauritius.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Mauritius.svg|center|48px]] | [[Mauritio]] | [[File:Mauritius (orthographic projection with inset).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_cd7c9c5c115de492113d029f3708fa8b03faa30e67fd271d607256934089be12">https://www.workwithdata.com/place/mauritius</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_cd7c9c5c115de492113d029f3708fa8b03faa30e67fd271d607256934089be12">https://www.workwithdata.com/place/mauritius</ref> | |- | [[:d:Q1014|Q1014]] | +231 | LBR | LBR | [[File:Flag of Liberia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Liberia.svg|center|48px]] | [[Liberia]] | [[File:Liberia (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_868cd0a7e8501049422594c75ef7c0e7c364d3647d871ef7998c0a37a4085157">https://www.workwithdata.com/place/liberia</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1044|Q1044]] | +232 | SLE | SLE | [[File:Flag of Sierra Leone.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Sierra Leone.svg|center|48px]] | [[Sierra Leone]] | [[File:Sierra Leone (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_78eb41018084cad06dfc1204555bfb6bc9603332ae5be910a6b475bbcd95da36">https://www.workwithdata.com/place/sierra-leone</ref> | [[republica]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q117|Q117]] | +233 | GHA | GHA | [[File:Flag of Ghana.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Ghana.svg|center|48px]] | [[Ghana]] | [[File:Ghana (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_764eb912fc07e35ce8a25c3b8b210b7412379c722d24082650b3de9744a90880">https://www.workwithdata.com/place/ghana</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1033|Q1033]] | +234 | NGA | NGR | [[File:Flag of Nigeria.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Nigeria.svg|center|48px]] | [[Nigeria]] | [[File:LocationNigeria.svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_bf7ab02390aa28ad9c923dcdfdba88d815a2df540c887ede6da7c0db60a0dede">https://www.workwithdata.com/place/nigeria</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q512187|republica federal]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_b8c50fa2d8e3156c148a83db2383a7989df01611ed6cdf3e2f2974120c846783">https://thecommonwealth.org/our-member-countries/nigeria</ref><ref name="ref_7c16b139c1c51716df89b9fa1b129d4c530567a8ed5b275075fd91aaa2b1a2f9">https://www.nationsonline.org/oneworld/nigeria.htm</ref><ref name="ref_85f1e39a5788c1aa07c69ec708f789307f51c414537a388e555de05af05c6fc5">https://photos.state.gov/libraries/nigeria/487468/pdfs/Nigeria%20overview%20Fact%20Sheet.pdf</ref><ref name="ref_76c1c3d9335871d3018c93daa405050159f0c30ae60630766a04d7d5a9c48396">https://www.forbes.com/places/nigeria/?sh=171606ed4b80</ref><ref name="ref_20e6f4914c5b7943b46d51c4f77d5302928b5e184ea5d6fa9bb5b6d4bc73b833">https://www.lonelyplanet.com/nigeria</ref><ref name="ref_ac96336048c4cbe3228acfb72a8083a12fdf9afbfeb00ef881255ae3f37b5dd7">https://www.state.gov/countries-areas/nigeria/</ref> | |- | [[:d:Q657|Q657]] | +235 | TCD | CHA | [[File:Flag of Chad.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Chad.svg|center|48px]] | [[Tchad]] | [[File:TCD orthographic.svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_093e9b3617bf3a7edb26bce4dc4e4b1128e50c15e45160dfc6e401040f81d570">https://www.workwithdata.com/place/chad</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q929|Q929]] | +236 | CAF | CAF | [[File:Flag of the Central African Republic.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Central African Republic.svg|center|48px]] | [[Republica Centroafrican]] | [[File:CAF orthographic.svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_4b47c62a69dfeac290d5413d021f657bd6aa45f5c0c9471c4bce26618d61aa65">https://www.workwithdata.com/place/central-african-republic</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]]<br/>[[republica]] | |- | [[:d:Q1009|Q1009]] | +237 | CMR | CMR | [[File:Flag of Cameroon.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Cameroon.svg|center|48px]] | [[Camerun]] | [[File:CMR orthographic.svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_d20e0d837999104a09d98560c25da0c1abaee593df6f8d5cd402c7fc67be1237">https://www.workwithdata.com/place/cameroon</ref> | [[pais]]<br/>[[republica]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]'' | |- | [[:d:Q1011|Q1011]] | +238 | CPV | CPV | [[File:Flag of Cape Verde.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Cape Verde.svg|center|48px]] | [[Capo Verde]] | [[File:CPV orthographic NaturalEarth.svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_3357aaa6b6e577600ac27a0eee2a61668a2659ecdfa4ad79e4969df1cf5f6171">https://www.workwithdata.com/place/cabo-verde</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]'' | |- | [[:d:Q1039|Q1039]] | +239 | STP | STP | [[File:Flag of São Tomé and Príncipe.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of São Tomé and Príncipe.svg|center|48px]] | [[São Tomé e Príncipe]] | [[File:Sao Tome and Principe on the globe (Africa centered).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_94f880423f8876888de93690d580a38559b71ebab1a3afb7fda0708c1741963b">https://www.workwithdata.com/place/sao-tome-and-principe</ref> | [[republica]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]''<br/>''[[:d:Q4198907|parliamentary republic]]''<br/>''[[:d:Q158454|biosphere reserve]]''<ref name="ref_f15cce0aaf4bcc7168adeb395beefca9131e69ae44ffbb3ed154c895c8968bd8">https://www.rfi.fr/fr/environnement/20250927-l-unesco-d%C3%A9signe-26-nouvelles-r%C3%A9serves-de-biosph%C3%A8re-dont-l-%C3%AEle-de-s%C3%A3o-tom%C3%A9-et-principe</ref> | |- | [[:d:Q983|Q983]] | +240 | GNQ | GEQ | [[File:Flag of Equatorial Guinea.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Equatorial Guinea.svg|center|48px]] | [[Guinea Equatorial]] | [[File:GNQ orthographic.svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_b546b878db5c1e3df6a721f9a40187e57b40547f563f650b4b5dfd3f833cfd22">https://www.workwithdata.com/place/equatorial-guinea</ref> | [[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]'' | |- | [[:d:Q1000|Q1000]] | +241 | GAB | GAB | [[File:Flag of Gabon.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Gabon.svg|center|48px]] | [[Gabon]] | [[File:Gabon (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_0999b25be8bb5308dedff7663f3b7af24eea6a5ee116b573189107227ff29588">https://www.workwithdata.com/place/gabon</ref> | [[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]'' | |- | [[:d:Q971|Q971]] | +242 | COG | CGO | [[File:Flag of the Republic of the Congo.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Republic of the Congo.svg|center|48px]] | [[Republica del Congo]] | [[File:LocationRepublicoftheCongo.svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_86686282cb84d15b07d8af7a9af14e9e25c3afdbee5412730461876f2a5e11ef">https://www.workwithdata.com/place/congo</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q974|Q974]] | +243 | COD | COD | [[File:Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Democratic Republic of the Congo (black spear).svg|center|48px]] | [[Republica Democratic del Congo]] | [[File:COD orthographic.svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_ed806c47cd810026be18b273086c4a0bce497d753577b6badca4efc5741bf580">https://www.workwithdata.com/place/dem-rep-congo</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_ed806c47cd810026be18b273086c4a0bce497d753577b6badca4efc5741bf580">https://www.workwithdata.com/place/dem-rep-congo</ref> | |- | [[:d:Q916|Q916]] | +244 | AGO | ANG | [[File:Flag of Angola.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Angola.svg|center|48px]] | [[Angola]] | [[File:Angola (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_43e908f02d57f4e04d4c97ead4830eee0748c5289b4804757e33bc11ce7ee885">https://www.workwithdata.com/place/angola</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1007|Q1007]] | +245 | GNB | GBS | [[File:Flag of Guinea-Bissau.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Guinea-Bissau.svg|center|48px]] | [[Guinea-Bissau]] | [[File:Guinea-Bissau on the globe (Africa centered).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_f6e9d3d38179dc6428bb907333e2bbe8c43f333436d77a9671070f601fd72daf">https://www.workwithdata.com/place/guinea-bissau</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q43448|Q43448]] | +246 | IOT | | [[File:Flag of the Commissioner of the British Indian Ocean Territory.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the British Indian Ocean Territory.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q43448|British Indian Ocean Territory]]'' | [[File:British Indian Ocean Territory on the globe (Afro-Eurasia centered).svg|center|48px]] | | [[Africa]] | ''[[:d:Q46395|British overseas territory]]'' | |- | [[:d:Q192184|Q192184]] | +247<br/>+27<br/>+290 | SHN | | [[File:Flag of the United Kingdom (1-2).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q192184|Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha]]'' | [[File:Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha in its region.svg|center|48px]] | | [[Africa]] | ''[[:d:Q46395|British overseas territory]]'' | |- | [[:d:Q31890709|Q31890709]] | +247 | ASC | | [[File:Flag of Ascension Island.svg|center|48px]] | [[File:Coat of Arms of Ascension Island.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q31890709|Ascension]]'' | | SH-AC<ref name="ref_0e3eb26c7c9b8a4b2ecbae349ee1191d318db6dce17d409ca5c2c1a31aedc2b9">''[[:d:Q81661634|Gazetteer]]''</ref> | | ''[[:d:Q10864048|subdivision territorial administrative al prime nivello]]''<ref name="ref_28e067ba6d443e585cc6bae200ecabedea38d4555441bfa6e50598093c75548b">''[[:d:Q1194038|Geographic Names Server]]''</ref> | |- | [[:d:Q1042|Q1042]] | +248 | SYC | SEY | [[File:Flag of Seychelles.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Seychelles.svg|center|48px]] | [[Seychelles]] | [[File:SYC orthographic.svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_f9f1b404f98d745554d8407c28c693b61b03004cb428c553574d86973dcb54d3">https://www.workwithdata.com/place/seychelles</ref> | [[republica]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]'' | |- | [[:d:Q1049|Q1049]] | +249 | SDN | SUD | [[File:Flag of Sudan.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Sudan.svg|center|48px]] | [[Sudan]] | [[File:Sudan (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_8754a1422e0bab03629555e9b4197b99533e6965af8742fd10369e08dd5ae6f6">https://www.workwithdata.com/place/sudan</ref> | [[republica]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>''[[:d:Q1088391|rump state]]'' | |- | [[:d:Q1037|Q1037]] | +250 | RWA | RWA | [[File:Flag of Rwanda.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Rwanda.svg|center|48px]] | [[Ruanda]] | [[File:LocationRwanda.svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_30e70b61f5d9350df30630fecb2b58752cddae729d177d4989a865fcfe3cbd8b">https://www.workwithdata.com/place/rwanda</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<br/>[[republica]] | |- | [[:d:Q115|Q115]] | +251 | ETH | ETH | [[File:Flag of Ethiopia.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Ethiopia.svg|center|48px]] | [[Ethiopia]] | [[File:Ethiopia (Africa orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_edc2fab86e50cec4422ea17373796e8bf33c96df1568995feb78f6aff375f401">''[[:d:Q87326639|МСЭ2/Эфиопия]]''</ref><ref name="ref_827fd2f42dc61f872c0ef41b7b34f8cfa5795fdf443c0db470cc9144b7cb32df">https://www.workwithdata.com/place/ethiopia</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_edc2fab86e50cec4422ea17373796e8bf33c96df1568995feb78f6aff375f401">''[[:d:Q87326639|МСЭ2/Эфиопия]]''</ref><br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]'' | |- | [[:d:Q1045|Q1045]] | +252 | SOM | SOM | [[File:Flag of Somalia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Somalia.svg|center|48px]] | [[Somalia]] | [[File:Somalia (orthographic projection)2.svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_e00d7da220a8570d8c21f3e5ecb549474fb0d3ca5dfb3b5481417e5a9a7fc2d0">https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Somalia;4169147.html</ref><ref name="ref_ab54ba9bbaed152730dfaca4b87a26581fef0a018ab9d4440ad47a7148aee172">https://www.workwithdata.com/place/somalia</ref> | [[republica]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q512187|republica federal]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q977|Q977]] | +253 | DJI | DJI | [[File:Flag of Djibouti.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Djibouti.svg|center|48px]] | [[Djibuti]] | [[File:Djibouti (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_edb9210d1f33512c9b2e4c283bd3111f992bec0fcf02dc288f7db18596b87b0e">https://www.workwithdata.com/place/djibouti</ref> | [[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]'' | pais de Africa |- | [[:d:Q114|Q114]] | +254 | KEN | KEN | [[File:Flag of Kenya.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Kenya (Official).svg|center|48px]] | [[Kenya]] | [[File:Kenya (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_7fe23413cfa8cc8f594b7429792f91299730e0f35a44a5ff91dc250b2d7cefa0">https://www.workwithdata.com/place/kenya</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q924|Q924]] | +255 | TZA | TAN | [[File:Flag of Tanzania.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Tanzania.svg|center|48px]] | [[Tanzania]] | [[File:Tanzania (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_b832e4a1abfe6aeb0fa4b3bd6518bd955b8fdd2387b7e6b9ffe61a4413bcd83a">https://www.workwithdata.com/place/tanzania</ref> | [[republica]]<ref name="ref_66afe8a0af55b4c72538a606d569b267b8291b8e859cb3431b45dfa5e7e740d0">https://thecommonwealth.org/our-member-countries/united-republic-tanzania</ref><br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1036|Q1036]] | +256 | UGA | UGA | [[File:Flag of Uganda.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|center|48px]] | [[Uganda]] | [[File:Uganda (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_ca313d9a5c34631458f5293cc2377562c8fcabf68f6f5c3aafbbafaec8ebf5d4">https://www.workwithdata.com/place/uganda</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_96c78443365f47d6b9190ab9c0a9f169f7cc2ed3f7942acfef00afdbabc34b44">https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/what-uganda-has-gone-through-since-1962--4787868#story</ref><br/>[[republica]]<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q967|Q967]] | +257 | BDI | BDI | [[File:Flag of Burundi.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Burundi.svg|center|48px]] | [[Burundi]] | [[File:Burundi (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_da83a16073ca8fd5065adcb0e7e6c916123f70236d0dd5b67ae3499ab33a4765">https://www.workwithdata.com/place/burundi</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_6cac7bdde4be279b526ef08604ad918b112e3faa287696c1b915fbb81f2f4f0b">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/by.html</ref> | |- | [[:d:Q1029|Q1029]] | +258 | MOZ | MOZ | [[File:Flag of Mozambique (1974–1975).svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Mozambique.svg|center|48px]] | [[Mozambique]] | [[File:Mozambique (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_c00027422ebc98e9b9a93e17dde4b494de50fad77bdc2d30d007e9d18b7fea61">https://www.workwithdata.com/place/mozambique</ref> | [[republica]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q953|Q953]] | +260 | ZMB | ZAM | [[File:Flag of Zambia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Zambia.svg|center|48px]] | [[Zambia]] | [[File:Zambia (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_f33f7da773f54e96f1f031902c01c743d43e8c7b4bc2097744109b40bbe5bfdb">https://www.workwithdata.com/place/zambia</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[republica]]<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1019|Q1019]] | +261 | MDG | MAD | [[File:Flag of Madagascar.svg|center|48px]] | [[File:Seal of Madagascar.svg|center|48px]] | [[Madagascar]] | [[File:MDG orthographic.svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_7f77aada61884fa2e07e488f8f9f265ddc7904291d07a68b8832730785fbc4cd">https://www.workwithdata.com/place/madagascar</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q17063|Q17063]] | +262 | MYT | | [[File:Flag of Mayotte (Local).svg|center|48px]] | [[File:Coat of Arms of Mayotte.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q17063|Mayotte]]'' | [[File:Mayotte (orthographic projection).svg|center|48px]] | FR-976 | [[Africa]] | ''[[:d:Q202216|departimento de ultramar de Francia]]''<br/>[[Regiones de Francia|region de Francia]] | |- | [[:d:Q17070|Q17070]] | +262 | REU | | [[File:Proposed flag of Réunion (VAR).svg|center|48px]] | [[File:Armoiries Réunion.svg|center|48px]] | [[Reunion]] | [[File:Département 974 in France.svg|center|48px]] | FR-974 | [[Africa]] | [[Regiones de Francia|region de Francia]]<br/>''[[:d:Q202216|departimento de ultramar de Francia]]''<br/>''[[:d:Q161243|territorio dependente]]'' | |- | [[:d:Q954|Q954]] | +263 | ZWE | ZIM | [[File:Flag of Zimbabwe.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Zimbabwe.svg|center|48px]] | [[Zimbabwe]] | [[File:LocationZimbabwe.svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_d5722fe0537cb5a5e7c27c67a8f413daa932cd5a87b5817ece423b7e7cabc73a">https://www.workwithdata.com/place/zimbabwe</ref> | [[republica]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1030|Q1030]] | +264 | NAM | NAM | [[File:Flag of Namibia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Namibia.svg|center|48px]] | [[Namibia]] | [[File:LocationNamibia.svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_d648354f17344fc616dbc2270eafa426f710d848c89f5d67dded07dfb8f13b23">https://www.workwithdata.com/place/namibia</ref> | [[republica]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q1020|Q1020]] | +265 | MWI | MAW | [[File:Flag of Malawi.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Malawi.svg|center|48px]] | [[Malawi]] | [[File:LocationMalawi.svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_ec0a43d9c70b905117bd8563e77de7f3ed50e42caddcfaf2ad01ab2205b2c573">https://www.workwithdata.com/place/malawi</ref> | [[republica]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1013|Q1013]] | +266 | LSO | LES | [[File:Flag of Lesotho.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Lesotho.svg|center|48px]] | [[Lesotho]] | [[File:Lesotho (orthographic projection with inset).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_a29a68435169aae19610bac77ae706a93a8195152d416fc9764d782f0a3df451">https://www.workwithdata.com/place/lesotho</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q171441|enclave]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>''[[:d:Q417175|regno]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q963|Q963]] | +267 | BWA | BOT | [[File:Flag of Botswana.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Botswana.svg|center|48px]] | [[Botswana]] | [[File:Botswana (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_0daac7d680dd6eeb4c12f04e6a412000c70d57bdc03b315e279e490f62f63344">https://www.workwithdata.com/place/botswana</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1050|Q1050]] | +268 | SWZ | SWZ | [[File:Flag of Eswatini.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Eswatini.svg|center|48px]] | [[Eswatini]] | [[File:Location Eswatini.png|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_5d90bc90a2a32192880fa038f13ddcc43a369ed2aa94d56c667901da8408ced1">https://www.workwithdata.com/place/eswatini</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>''[[:d:Q417175|regno]]''<br/>[[pais]] | pais in Africa |- | [[:d:Q970|Q970]] | +269 | COM | COM | [[File:Flag of the Comoros.svg|center|48px]] | [[File:Seal of the Comoros.svg|center|48px]] | [[Comores]] | [[File:Comoros (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_aa0206c562d2b4f753a32b37af1bf862bec7f35e26ef7e5a40e21f1388193cdb">https://www.workwithdata.com/place/comoros</ref> | [[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]'' | |- | [[:d:Q258|Q258]] | +27 | ZAF | RSA | [[File:Flag of South Africa.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of South Africa (heraldic).svg|center|48px]] | [[Africa del Sud]] | [[File:LocationSouthAfrica.svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_6dd295942ca33418478ee7e92381e7b39e612a8688e8065c0efd5f6b104b0238">https://www.workwithdata.com/place/south-africa</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q986|Q986]] | +291 | ERI | ERI | [[File:Flag of Eritrea.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Eritrea (or argent azur).svg|center|48px]] | [[Eritrea]] | [[File:Eritrea (Africa orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Africa]]<ref name="ref_55c0f57c296108bdac91dac571469eab5712aa66cc56e9853a861cc3e22e1d28">https://www.workwithdata.com/place/eritrea</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q21203|Q21203]] | +297 | ABW | ARU | [[File:Flag of Aruba.svg|center|48px]] | [[File:Aruba wapen.svg|center|48px]] | [[Aruba]] | [[File:Aruba in its region.svg|center|48px]] | NL-AW | [[America del Nord]] | ''[[:d:Q15304003|pais del Regno del Paises Basse]]''<br/>[[stato insular]]<br/>''[[:d:Q107390|stato federate]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q4628|Q4628]] | +298 | FRO | FRO | [[File:Flag of the Faroe Islands.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Faroe Islands.svg|center|48px]] | [[Insulas Feroe]] | [[File:Europe-Faroe Islands.svg|center|48px]] | | [[Europa]] | ''[[:d:Q66724388|autonomous country within the Kingdom of Denmark]]''<br/>''[[:d:Q192611|districto electoral]]'' | pais constitutive del Regno de Danmark |- | [[:d:Q223|Q223]] | +299 | GRL | | [[File:Flag of Greenland.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Greenland.svg|center|48px]] | [[Groenlandia]] | [[File:Greenland (orthographic projection).svg|center|48px]] | DK-GL | [[America del Nord]]<ref name="ref_e1a1438fffe26481dcce7a3a041a830eca669d0de2adf0aaaaa56bd581a8ce1d">http://www.ainc-inac.gc.ca/nth/og/pubs/prosp/c6_ba-eng.pdf</ref> | ''[[:d:Q66724388|autonomous country within the Kingdom of Denmark]]''<br/>''[[:d:Q192611|districto electoral]]''<br/>[[stato insular]]<br/>''[[:d:Q161243|territorio dependente]]''<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q788176|autonomous administrative territorial entity]]'' | Pais autonome intra le Regno de Danmark |- | [[:d:Q41|Q41]] | +30 | GRC | GRE | [[File:Flag of Greece.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Greece.svg|center|48px]] | [[Grecia]] | [[File:Greece on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_fbcd7da80077a1bc2938b596c96446109645525fc27e4c3c5b470d37779a5e20">http://www.britannica.com/nations/Greece</ref><ref name="ref_919eb75a9d61674a213fc961a84ae3d02bc6358d230df24385ec1cfca9d01dfd">http://www.justgreece.org</ref><ref name="ref_bbccf96b5d48698decad5413c8b90dacd924a8ba54e80d8c7e2a8f52fe06c774">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gr.html</ref><ref name="ref_c2d67b9e3a07d872ee28f66d2f0e22aa78db5c8eb2e9b18c4acd26b41f3eea1f">https://www.workwithdata.com/place/greece</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_c2d67b9e3a07d872ee28f66d2f0e22aa78db5c8eb2e9b18c4acd26b41f3eea1f">https://www.workwithdata.com/place/greece</ref> | |- | [[:d:Q29999|Q29999]] | +31<ref name="ref_fdf1ab678fe59093d6331cd3a6439e9bdb1149acefa85346c0263c5ac6f4e3cd">http://www.countrycallingcodes.com/country.php?country=Netherlands</ref> | NLD | | [[File:Flag of the Netherlands.svg|center|48px]] | [[File:Royal coat of arms of the Netherlands.svg|center|48px]] | [[Regno del Paises Basse]] | [[File:Kingdom of the Netherlands in its region (special marker).svg|center|48px]] | | [[Europa]] | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q417175|regno]]''<br/>''[[:d:Q20181813|colonial power]]''<br/>''[[:d:Q1250464|realm]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q31|Q31]] | +32 | BEL | BEL | [[File:Flag of Belgium.svg|center|48px]] | [[File:Great coat of arms of Belgium.svg|center|48px]] | [[Belgica]] | [[File:EU-Belgium.svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_595bd2d9063b0d63ab50f51fdaf3e73b9865533f726f11989b931e54cd295aa2">https://www.workwithdata.com/place/belgium</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q142|Q142]] | +33 | FRA | FRA | [[File:Flag of France.svg|center|48px]]<ref name="ref_24586f4cbffe0665081df82c9c5e73f79348356487223b2dc34f514cfc958a02">https://www.europe1.fr/politique/info-e1-le-drapeau-francais-a-change-de-couleur-4076943</ref> | [[File:Arms of the French Republic.svg|center|48px]] | [[Francia]] | [[File:EU-France (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_a92d077c5f3818620affb2a5d7c48fa8255ac5b86d0bca5eb9961dbcf2aaf058">https://www.workwithdata.com/place/france</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_6aab621fef4b62124bd99d03b3d27640d6e75323aa147063e7d7135c8724a7f3">https://www.state.gov/independent-states-in-the-world/</ref><br/>[[republica]]<br/>[[pais]]<ref name="ref_a92d077c5f3818620affb2a5d7c48fa8255ac5b86d0bca5eb9961dbcf2aaf058">https://www.workwithdata.com/place/france</ref> | |- | [[:d:Q29|Q29]] | +34 | ESP | ESP<br/>SPA<ref name="ref_441ce199c513a152aef7457e8d9baa34eaaafd6b369d45f9de3c14d47f6defc1">''[[:d:Q180672|list of IOC country codes]]''</ref> | [[File:Flag of Spain.svg|center|48px]] | [[File:Escudo de España (variant).svg|center|48px]] | [[Espania]] | [[File:Spain on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_816656db543d7f192ac0f5eedc1b0406efcaf2501630b58d76d99c4105e7ce6b">https://www.workwithdata.com/place/spain</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_c0734c4a4c9f9a09f2283bfb005697cd4dea47545ed0aea5eb3d79a7b3dc6766">https://books.google.es/books?id=dciHDwAAQBAJ&pg=PA14&dq=espa%C3%B1a+estado+soberano&hl=es&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjZvb7YgdqKAxW9TaQEHYi1L-AQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=espa%C3%B1a%20estado%20soberano&f=false</ref><br/>''[[:d:Q1250464|realm]]''<ref name="ref_c0734c4a4c9f9a09f2283bfb005697cd4dea47545ed0aea5eb3d79a7b3dc6766">https://books.google.es/books?id=dciHDwAAQBAJ&pg=PA14&dq=espa%C3%B1a+estado+soberano&hl=es&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjZvb7YgdqKAxW9TaQEHYi1L-AQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=espa%C3%B1a%20estado%20soberano&f=false</ref><br/>[[pais]]<ref name="ref_816656db543d7f192ac0f5eedc1b0406efcaf2501630b58d76d99c4105e7ce6b">https://www.workwithdata.com/place/spain</ref><br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<ref name="ref_f6e643aeb8317c43addd1338add17398b2150b82005b8eb7fe9f4a62db4f1a20">https://www.miteco.gob.es/content/dam/miteco/es/biodiversidad/temas/espacios-protegidos/pbl_rn_region_mediterranea_tcm30-197189.pdf</ref><br/>''[[:d:Q179671|nation state]]'' | |- | [[:d:Q1410|Q1410]] | +350 | GIB | | [[File:Flag of Gibraltar.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Gibraltar1.svg|center|48px]] | [[Gibraltar]] | [[File:Gibraltar location in Europe.svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_3d29c82e3baa841b09d9b9b3d90dfa52de4372e39fcb0938708203ec1cab03f2">https://www.gibraltar.gov.gi/press/gibraltar-fact-sheets</ref> | ''[[:d:Q46395|British overseas territory]]''<ref name="ref_3d29c82e3baa841b09d9b9b3d90dfa52de4372e39fcb0938708203ec1cab03f2">https://www.gibraltar.gov.gi/press/gibraltar-fact-sheets</ref><br/>''[[:d:Q2264924|port city]]''<br/>''[[:d:Q900119|United Nations list of non-self-governing territories]]''<ref name="ref_48b69b1d187d696733b5fe4c026ed451633a131e2317cfa1a73d9d01cc933ea8">http://www.un.org/en/decolonization/nonselfgovterritories.shtml</ref><br/>''[[:d:Q15239622|disputed territory]]''<br/>''[[:d:Q902814|border city]]''<br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<ref name="ref_3d29c82e3baa841b09d9b9b3d90dfa52de4372e39fcb0938708203ec1cab03f2">https://www.gibraltar.gov.gi/press/gibraltar-fact-sheets</ref><br/>''[[:d:Q1200957|tourist destination]]''<br/>[[citate]]<ref name="ref_90fc85d406f4fa37137ab499b9cce2bfdb857196e9342ab74d8f58415463d6c8">https://www.bbc.com/news/uk-62710553</ref> | |- | [[:d:Q45|Q45]] | +351 | PRT | POR | [[File:Flag of Portugal (official).svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Portugal.svg|center|48px]] | [[Portugal]] | [[File:Portugal on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_7dd3b4f770cc92367bf28c3810ee5f21e0cc00e546274fe622cc301b1595ad35">https://www.workwithdata.com/place/portugal</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_7dd3b4f770cc92367bf28c3810ee5f21e0cc00e546274fe622cc301b1595ad35">https://www.workwithdata.com/place/portugal</ref> | |- | [[:d:Q32|Q32]] | +352 | LUX | LUX | [[File:Flag of Luxembourg.svg|center|48px]] | [[File:Greater coat of arms of the grand-duchy of Luxembourg.svg|center|48px]] | [[Luxemburg]] | [[File:EU-Luxembourg.svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_6f6b9cbeea5b73d80fca82c231fa303dace021cea2b19f981218c30adced2e96">https://www.workwithdata.com/place/luxembourg</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>''[[:d:Q165116|grand duchy]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q27|Q27]] | +353 | IRL | IRL | [[File:Flag of Ireland.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Ireland.svg|center|48px]] | [[Republica de Irlanda]] | [[File:EU-Ireland.svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_0226aa9a6623e7b13b638119210b88dfc56094dcf1b162eba78e05b6cfb6b67b">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ei.html</ref><ref name="ref_3c60a482042fbb74b4f5bbbd1cbad0afee30c87787c812bc10f5b7a2791441f0">https://www.workwithdata.com/place/ireland</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q127693126|successor state]]'' | |- | [[:d:Q189|Q189]] | +354 | ISL | ISL | [[File:Flag of Iceland.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Iceland.svg|center|48px]] | [[Islanda]] | [[File:Iceland (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_2f30bc0710ff0e3662171c0fc9fd97ca39729aade81cead0ece7873b13f2d2a1">https://www.workwithdata.com/place/iceland</ref> | [[stato insular]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q222|Q222]] | +355 | ALB | ALB | [[File:Flag of Albania.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Albania.svg|center|48px]] | [[Albania]] | [[File:Albania (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_097291be158962d4fd9a39cf0bee371c5e32d0cc0583316874812456c0448b29">https://www.workwithdata.com/place/albania</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q233|Q233]] | +356 | MLT | MLT | [[File:Flag of Malta.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Malta.svg|center|48px]] | [[Malta]] | [[File:EU-Malta.svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_b7d4225b765f9a3f3a6ee09618f7d4756f4eeed6e4278db7bd84c056a17e386e">https://www.workwithdata.com/place/malta</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_b7d4225b765f9a3f3a6ee09618f7d4756f4eeed6e4278db7bd84c056a17e386e">https://www.workwithdata.com/place/malta</ref> | |- | [[:d:Q229|Q229]] | +357 | CYP | CYP | [[File:Flag of Cyprus.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Cyprus (2006).svg|center|48px]] | [[Cypro]] | [[File:EU-Cyprus highlighted.svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_1d71be780813515197a846a13da1d3e1bbdc5470c1e3a52b378998a62e8c7f47">https://books.google.com/books?id=_bF8n8DaQtoC</ref><ref name="ref_89890a7a7bc1588181d8bf35632c151e020ed8b05fc81718d88ba90b328f393d">https://www.workwithdata.com/place/cyprus</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q33|Q33]] | +358 | FIN | FIN | [[File:Flag of Finland.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Finland.svg|center|48px]] | [[Finlandia]] | [[File:Finland on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_b2fbbe130ed7a86b3cbf749b9ae5e393e0a863eed9fff73c9888f286f28a1c86">https://www.workwithdata.com/place/finland</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_318da0135bfb25d1f42d651688f070b4056ca932b27cf562763c8b665a912c1c">''[[:d:Q14334357|Suomen historian pikkujättiläinen]]''</ref><br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>''[[:d:Q63791824|country bordering the Baltic Sea]]'' | |- | [[:d:Q219|Q219]] | +359 | BGR | BUL | [[File:Flag of Bulgaria.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Bulgaria.svg|center|48px]] | [[Bulgaria]] | [[File:Bulgaria (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_c15d54ddab3e72940b361236236fc06bc4dff3d83613ac2db29c9204711c91f4">https://www.workwithdata.com/place/bulgaria</ref> | [[pais]]<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]'' | |- | [[:d:Q28|Q28]] | +36 | HUN | HUN | [[File:Flag of Hungary.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Hungary.svg|center|48px]] | [[Hungaria]] | [[File:EU-Hungary.svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_953180b37fdb8af1a50baf297e99d796da7fca898ce1c64dc2b6b39273134fb7">https://www.workwithdata.com/place/hungary</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_4483f66877946ec33f67c3904523e9d019870bd6fd337507938223bc808df79f">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hu.html</ref><br/>''[[:d:Q127693126|successor state]]'' | |- | [[:d:Q43|Q43]] | +36<ref name="ref_1469c45d8c5bc6b566b5bd5ef8a84d55c944ca058a1c8f2f7e8c9047f8037c2c">https://www.mistikalem.com/bilim/teknoloji/turkiyenin-uluslararasi-telefon-kodu-neden-36-iken-90-oldu-haberi-16868</ref><br/>+90<ref name="ref_1469c45d8c5bc6b566b5bd5ef8a84d55c944ca058a1c8f2f7e8c9047f8037c2c">https://www.mistikalem.com/bilim/teknoloji/turkiyenin-uluslararasi-telefon-kodu-neden-36-iken-90-oldu-haberi-16868</ref> | TUR | TUR | [[File:Flag of Turkey.svg|center|48px]] | | [[Turchia]] | [[File:Turkey (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_9d123b803345e5f5fd93f6ed7b47471adbabd6d11e687cc8abae11a1010b52ab">https://www.workwithdata.com/place/turkey</ref><br/>[[Europa]] | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais transcontinental]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_9e59fb0cade2e24af05b8139af1c56c8541241a8b9a620ca0b1c15c7c4c3fc35">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tu.html</ref><br/>''[[:d:Q619610|social state]]''<br/>''[[:d:Q339834|regional power]]''<br/>[[stato secular]]<br/>''[[:d:Q127693126|successor state]]'' | |- | [[:d:Q16957|Q16957]] | +37 | DDR | GDR | [[File:Flag of the German Democratic Republic.svg|center|48px]] | [[File:State arms of the German Democratic Republic.svg|center|48px]] | [[Republica Democratic German]] | [[File:East Germany 1956-1990.svg|center|48px]] | | [[Europa]] | ''[[:d:Q3024240|stato preterite]]'' | |- | [[:d:Q37|Q37]] | +370 | LTU | LTU | [[File:Flag of Lithuania.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Lithuania.svg|center|48px]] | [[Lituania]] | [[File:Lithuania on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_79a1fa5e385278944beec646bc8f107e57e651278d8346fc564118944b938877">https://www.workwithdata.com/place/lithuania</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>''[[:d:Q63791824|country bordering the Baltic Sea]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q211|Q211]] | +371 | LVA | LAT | [[File:Flag of Latvia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Latvia.svg|center|48px]] | [[Lettonia]] | [[File:Latvia on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_7479e1fb1e27d7411d1ffd3322266c5f8c8e1729f809fb7e5f9fe281e087b395">https://www.workwithdata.com/place/latvia</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q63791824|country bordering the Baltic Sea]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | republica in le nord de Europa |- | [[:d:Q191|Q191]] | +372 | EST | EST | [[File:Flag of Estonia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Estonia.svg|center|48px]] | [[Estonia]] | [[File:EU-Estonia.svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_89858635d1d4e1e5cf622dbd9ab76a49f5468813d004350e3380e228dd35b83d">https://www.workwithdata.com/place/estonia</ref> | [[pais]]<ref name="ref_89858635d1d4e1e5cf622dbd9ab76a49f5468813d004350e3380e228dd35b83d">https://www.workwithdata.com/place/estonia</ref><br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_54e342fdf5e3df1445603c89567af796e487dcfef339f4a0ae5ed1b3fe9ffe09">https://www.riigiteataja.ee/en/eli/ee/521052015001/consolide/current</ref><br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>[[republica]]<br/>''[[:d:Q63791824|country bordering the Baltic Sea]]'' | |- | [[:d:Q217|Q217]] | +373 | MDA | MDA | [[File:Flag of Moldova.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Moldova.svg|center|48px]] | [[Moldavia]] | [[File:Location Moldova Europe.png|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_18ec1cec48f5ad51ce97a6876b0c6db3d720e58b0ad76e42e68bf5b1836a8230">https://www.workwithdata.com/place/moldova</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]] | pais de Europa |- | [[:d:Q399|Q399]] | +374 | ARM | ARM | [[File:Flag of Armenia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Armenia.svg|center|48px]] | [[Armenia]] | [[File:Armenia (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_5456e2b473ba6d1537df5b7e21d19f742275ee23ad78827658777b14690b939b">https://www.workwithdata.com/place/armenia</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | pais eurasian del Caucaso Sud |- | [[:d:Q184|Q184]] | +375 | BLR | BLR | [[File:Flag of Belarus.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Belarus (2020–present).svg|center|48px]] | [[Bielorussia]] | [[File:Belarus on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_d249a9563d71da3c3f5d6459610dfca1efa9663c5a5ceff9f792ef86b4a59c48">https://www.workwithdata.com/place/belarus</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>''[[:d:Q619610|social state]]''<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]'' | |- | [[:d:Q228|Q228]] | +376 | AND | AND | [[File:Flag of Andorra.svg|center|48px]] | [[File:Coat of Arms of Andorra.svg|center|48px]] | [[Andorra]] | [[File:Andorra on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_332debc29b1bcc8f4b944ce17dc1c2f3f0cbad9f9e18c7814e5af20bc64c5faa">https://www.workwithdata.com/place/andorra</ref> | [[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]'' | |- | [[:d:Q235|Q235]] | +377 | MCO | MON | [[File:Flag of Monaco.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Monaco.svg|center|48px]] | [[Monaco (principato)|Monaco]] | [[File:Monaco on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_235dc882e6b895d848f43fc4df01ad49b7ad2acd7a54e338bd4a5c0aff6708ae">https://www.workwithdata.com/place/monaco</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>[[Principato]]<br/>[[Citate-stato]]<br/>''[[:d:Q902814|border city]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q238|Q238]] | +378 | SMR | SMR | [[File:Flag of San Marino.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of San Marino.svg|center|48px]] | [[San Marino]] | [[File:Location San Marino Europe.svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_f0a15b91b618e1b83cee389e1150eeeda64872ac241f3a1605e645b0d76f1254">https://www.workwithdata.com/place/san-marino</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q171441|enclave]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>''[[:d:Q244381|microstate]]''<br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q237|Q237]] | +379<ref name="ref_bc9e3e7286431ef16ca38929df8897e9bcd1dc5065fcdd2b34861b72b58ee370">https://www.itu.int/dms_pub/itu-t/opb/sp/T-SP-E.164D-11-2011-PDF-E.pdf</ref> | VAT | | [[File:Flag of Vatican City (2023–present).svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Vatican City (2023–present).svg|center|48px]] | [[Citate Vatican]] | [[File:Location of the Vatican City in Europe.svg|center|48px]] | | [[Europa]] | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[Citate-stato]]<br/>''[[:d:Q171441|enclave]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>''[[:d:Q570116|attraction touristic]]''<br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q98116669|religious complex]]''<br/>''[[:d:Q19691007|institutional complex]]''<br/>''[[:d:Q702492|area urban]]''<br/>''[[:d:Q1200957|tourist destination]]''<br/>''[[:d:Q10551526|confessional state]]''<br/>''[[:d:Q7396640|sacerdotal state]]''<br/>''[[:d:Q127693126|successor state]]'' | |- | [[:d:Q212|Q212]] | +380 | UKR | UKR | [[File:Flag of Ukraine.svg|center|48px]]<ref name="ref_5ed3251867e0b91b05961b69a825c79af31d20592aa1b6c6c02c084f36419866">''[[:d:Q127974|flag of Ukraine]]''</ref> | [[File:Coat of Arms of Ukraine (Pantone).svg|center|48px]] | [[Ukraina]] | [[File:Ukraine (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_d7f3fbf911ccc5e0cabba1efbe3a7d2fe53e36a359a9eb710109378e62030924">''[[:d:Q4041526|Internetowa encyklopedia PWN]]''</ref><ref name="ref_d8fc93073faf2413a7418e9dcfa2147fe213392313ac54f77016b70c806e0b7f">https://www.workwithdata.com/place/ukraine</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_d04d8d7f5731ee4d65658b5b251738e4774f75263e16fe3f0e76820ea3f141d2">''[[:d:Q1549039|Constitution of Ukraine]]''</ref><br/>[[pais]]<ref name="ref_6ffc63bfb6be52fa62e52df154cb155bb3608a135ef80e4f6f72beb583682da2">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/up.html</ref><ref name="ref_7f356e30362b34841f34d2d2aa38ba88bf15d98584825e43e49f099d271bd872">http://www.britannica.com/eb/article-30096/Ukraine</ref><br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<ref name="ref_d04d8d7f5731ee4d65658b5b251738e4774f75263e16fe3f0e76820ea3f141d2">''[[:d:Q1549039|Constitution of Ukraine]]''</ref><br/>[[republica]]<ref name="ref_d04d8d7f5731ee4d65658b5b251738e4774f75263e16fe3f0e76820ea3f141d2">''[[:d:Q1549039|Constitution of Ukraine]]''</ref><br/>''[[:d:Q619610|social state]]''<ref name="ref_d04d8d7f5731ee4d65658b5b251738e4774f75263e16fe3f0e76820ea3f141d2">''[[:d:Q1549039|Constitution of Ukraine]]''</ref><br/>''[[:d:Q4209223|stato de derecto]]''<ref name="ref_d04d8d7f5731ee4d65658b5b251738e4774f75263e16fe3f0e76820ea3f141d2">''[[:d:Q1549039|Constitution of Ukraine]]''</ref><br/>''[[:d:Q4835091|territory]]''<ref name="ref_26acfc01b6c3b5a18a274ccd29ed3d723b814fc3cbec9643244ef3238ffb54cf">''[[:d:Q1048515|political world map]]''</ref> | pais de Europa oriental |- | [[:d:Q403|Q403]] | +381 | SRB | SRB | [[File:Flag of Serbia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Serbia.svg|center|48px]] | [[Serbia]] | [[File:Europe-Serbia (2006–2008).svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_56178fb2b3ba2afb7bf8122966b7655d29662167cb1f249ac845318eb480993e">https://www.workwithdata.com/place/serbia</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[republica]]<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q127693126|successor state]]'' | |- | [[:d:Q236|Q236]] | +382 | MNE | MNE | [[File:Flag of Montenegro.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Montenegro.svg|center|48px]] | [[Montenegro]] | [[File:LocationMontenegro.svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_2cb60dd1db08471e0e95accfd5f62ff8f6c8b16268cef03b4e69cc8e935f7a98">https://www.workwithdata.com/place/montenegro</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>''[[:d:Q127693126|successor state]]'' | |- | [[:d:Q1246|Q1246]] | +383 | XKS | KOS | [[File:Flag of Kosovo.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of the Republic of Kosovo.svg|center|48px]] | [[Kosovo]] | [[File:Europe-Republic of Kosovo.svg|center|48px]] | | [[Europa]] | ''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>''[[:d:Q10711424|stato non recognoscite]]''<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_aa458e28623f0fe17ade40df0205fb0b44f4aea39e935882d7bc0ce285236eb7">https://www.foreignaffairs.com/articles/kosovo/2013-04-24/kosovo-and-serbia-make-deal</ref> | |- | [[:d:Q224|Q224]] | +385 | HRV | CRO | [[File:Flag of Croatia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Croatia.svg|center|48px]] | [[Croatia]] | [[File:EU-Croatia (orthographic projection).png|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_3672a2a82782c55b216fc45d48687811ab5a0e821a47ce40e8a5b5579b5701eb">https://www.workwithdata.com/place/croatia</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q215|Q215]] | +386 | SVN | SLO | [[File:Flag of Slovenia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Slovenia.svg|center|48px]] | [[Slovenia]] | [[File:EU-Slovenia.svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_3a191855b72e446ee66c8c377ac37367f78b5eace54eb970b2408cdfd3731602">https://www.workwithdata.com/place/slovenia</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>''[[:d:Q22909549|unitary parliamentary republic]]'' | |- | [[:d:Q225|Q225]] | +387 | BIH | BIH | [[File:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg|center|48px]] | [[Bosnia e Herzegovina]] | [[File:Bosnia and Herzegovina (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_d8d30cea60639f17b5f61e0794e2d456119e9b044d21fe6a6afc3122899e34a4">https://www.workwithdata.com/place/bosnia-and-herzegovina</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_b8423ba8340e8b33fb505561ed0125432eb23a2565c8790412ae86b19bd45f82">https://www.ustavnisud.ba/public/down/USTAV_BOSNE_I_HERCEGOVINE_engl.pdf</ref><br/>''[[:d:Q1520223|republica constitutional]]''<br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q221|Q221]] | +389 | MKD | MKD | [[File:Flag of North Macedonia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of North Macedonia.svg|center|48px]] | [[Macedonia del Nord|Republica del Macedonia del Nord]] | [[File:North Macedonia on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_36b85b5b3863115ec3948b3809826e138d217113d38e743f3554e586eeb08575">https://www.workwithdata.com/place/north-macedonia</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q38|Q38]] | +39 | ITA | ITA | [[File:Flag of Italy.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Italy.svg|center|48px]] | [[Italia]] | [[File:Italy on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_fe4898b5ac99c11de0a2928de4169b888882f4443640945f2f432a910b4853d6">https://www.workwithdata.com/place/italy</ref> | [[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_6aab621fef4b62124bd99d03b3d27640d6e75323aa147063e7d7135c8724a7f3">https://www.state.gov/independent-states-in-the-world/</ref> | Italia es un pais del sud de Europa, membro del Union Europee |- | [[:d:Q218|Q218]] | +40 | ROU | ROU | [[File:Flag of Romania.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Romania.svg|center|48px]] | [[Romania]] | [[File:Romania on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_3d755d4b97dd1829ec35094fc9d098713ef5e2284882ef097aad95113b338f4b">https://www.workwithdata.com/place/romania</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q39|Q39]] | +41 | CHE | SUI | [[File:Flag of Switzerland.svg|center|48px]]<ref name="ref_ab7fc05533a6a1045f2ce8ad338b0792ed51296f1397b7e775499d19e43c8e57">https://www.admin.ch/opc/de/classified-compilation/20091656/index.html#app1ahref0</ref> | [[File:Coat of arms of Switzerland.svg|center|48px]] | [[Switza]] | [[File:Switzerland on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_dd92ac4d34f2a75f0a50a741fe8e7d2946841a2df58853aef2804394d2df61a5">https://www.workwithdata.com/place/switzerland</ref> | [[stato]]<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>''[[:d:Q170156|confederation]]''<br/>''[[:d:Q43702|federation]]''<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | republica federal in Europa occidental |- | [[:d:Q33946|Q33946]] | +42 | CSK | TCH | [[File:Flag of the Czech Republic.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Czechoslovakia (1960–1990).svg|center|48px]] | [[Checoslovachia]] | [[File:Czechoslovakia (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Europa]] | ''[[:d:Q3024240|stato preterite]]'' | |- | [[:d:Q213|Q213]] | +420<ref name="ref_df79ecfd6cebe09b4d21d14e878829878d442d477e525f5c08223b432e633c9c">https://www.itu.int/oth/T0202.aspx?parent=T0202</ref> | CZE | CZE | [[File:Flag of the Czech Republic.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Czech Republic.svg|center|48px]] | [[Republica Chec]] | [[File:EU-Czech Republic.svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_8645e6affd6454487e5530ed31ed7a90de88f9b018af1bac5423f56ba4bfad7f">https://www.workwithdata.com/place/czech-republic</ref> | [[pais]]<ref name="ref_8645e6affd6454487e5530ed31ed7a90de88f9b018af1bac5423f56ba4bfad7f">https://www.workwithdata.com/place/czech-republic</ref><br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_3e5b9bab813465412853331eda013f076fbcdd7ad1a4220fc096b9ec9c3819bf">''[[:d:Q2948382|Constitution of the Czech Republic]]''</ref><br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[republica]]<br/>''[[:d:Q127693126|successor state]]'' | pais de Europa |- | [[:d:Q214|Q214]] | +421 | SVK | SVK | [[File:Flag of Slovakia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Slovakia.svg|center|48px]] | [[Slovachia]] | [[File:EU-Slovakia.svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_1424c4194101285151107afadf98760d8d7016023fc10c482db8b7d6ec89b87f">https://www.workwithdata.com/place/slovak-republic</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[republica]]<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>''[[:d:Q127693126|successor state]]'' | |- | [[:d:Q347|Q347]] | +423 | LIE | LIE | [[File:Flag of Liechtenstein.svg|center|48px]] | [[File:Staatswappen-Liechtensteins.svg|center|48px]] | [[Liechtenstein]] | [[File:Liechtenstein on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_0d937f1eaa0a8ce3c1dbab48fbc6a3a1758a45e720a52f371696280451670afc">https://www.workwithdata.com/place/liechtenstein</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q40|Q40]] | +43 | AUT | AUT | [[File:Flag of Austria.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Austria.svg|center|48px]] | [[Austria]] | [[File:EU-Austria.svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_e33536185a3a577767c4df8815505e3839cdb3ac340226ff3e9f0263fb53a77a">https://www.workwithdata.com/place/austria</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_8c9140023642283c5ce8f0054419301e4e661b4d544d74f911a04dbe4e1b2919">''[[:d:Q1005391|Federal Constitutional Law]]''</ref><br/>''[[:d:Q4209223|stato de derecto]]''<ref name="ref_8c9140023642283c5ce8f0054419301e4e661b4d544d74f911a04dbe4e1b2919">''[[:d:Q1005391|Federal Constitutional Law]]''</ref><br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>''[[:d:Q127693126|successor state]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_e33536185a3a577767c4df8815505e3839cdb3ac340226ff3e9f0263fb53a77a">https://www.workwithdata.com/place/austria</ref> | |- | [[:d:Q145|Q145]] | +44 | GBR | GBR | [[File:Flag of the United Kingdom (3-5).svg|center|48px]]<ref name="ref_2e1423dcb8b790e2e90a3897a27b6871f1f66485f3fef42b8884658e2a229779">https://www.college-of-arms.gov.uk/resources/union-flag-approved-designs</ref> | [[File:Coat of arms of the United Kingdom (2022, variant 2).svg|center|48px]] | [[Regno Unite]] | [[File:Europe-UK.svg|center|48px]] | GB-UKM | [[Europa]]<ref name="ref_dfdffa9d57b2fb35a670d3ccd0f5108d106431f778afe76ae9340c6b22d4a968">https://www.workwithdata.com/place/united-kingdom</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_07aba9f4379b9bcc0a6454827692516fc6c733e43765fde9ef8e09c53c9b2bab">https://www.legislation.gov.uk/aip/Geo3/40/38</ref><br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q20181813|colonial power]]''<br/>[[stato insular]] | |- | [[:d:Q785|Q785]] | +44 | JEY<ref name="ref_0e3eb26c7c9b8a4b2ecbae349ee1191d318db6dce17d409ca5c2c1a31aedc2b9">''[[:d:Q81661634|Gazetteer]]''</ref><ref name="ref_ca652d7e17bcaf3c9763053fbd648993f635d0474f5bfa63eea979be1687f653">''[[:d:Q1520117|Getty Thesaurus of Geographic Names]]''</ref> | | [[File:Flag of Jersey.svg|center|48px]] | [[File:Coat of Arms of Jersey.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q785|Jersey]]'' | [[File:Europe-Jersey.svg|center|48px]] | GB-JSY | [[Europa]] | ''[[:d:Q185086|Crown Dependencies]]''<ref name="ref_0e3eb26c7c9b8a4b2ecbae349ee1191d318db6dce17d409ca5c2c1a31aedc2b9">''[[:d:Q81661634|Gazetteer]]''</ref> | |- | [[:d:Q9676|Q9676]] | +44<ref name="ref_b714df18ef994aabad5b33575fae9a331bb1a7dc5b689b12caafedbcadefb338">https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/isle-of-man/</ref> | IMN | | [[File:Flag of the Isle of Man.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Isle of Man.svg|center|48px]] | [[Insula de Man]] | [[File:Europe-Isle of Man.svg|center|48px]] | | [[Europa]] | ''[[:d:Q185086|Crown Dependencies]]'' | |- | [[:d:Q25230|Q25230]] | +44 | GGY | | [[File:Flag of Guernsey.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Guernsey.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q25230|Guernsey]]'' | [[File:Europe-Guernsey.svg|center|48px]] | | [[Europa]] | ''[[:d:Q185086|Crown Dependencies]]''<br/>''[[:d:Q4996207|bailiwick]]'' | |- | [[:d:Q35|Q35]] | +45 | DNK | DEN | [[File:Flag of Denmark.svg|center|48px]] | [[File:National coat of arms of Denmark.svg|center|48px]] | [[Danmark]] | [[File:Denmark (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_2ab2d3efd2b6883b381ce9a652bd0a5322344d6df7b3edab85734fc96927cc79">https://www.workwithdata.com/place/denmark</ref> | [[stato]]<br/>''[[:d:Q20181813|colonial power]]''<br/>''[[:d:Q63791824|country bordering the Baltic Sea]]''<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q66724388|autonomous country within the Kingdom of Denmark]]'' | |- | [[:d:Q34|Q34]] | +46 | SWE | SWE | [[File:Flag of Sweden.svg|center|48px]] | [[File:Great coat of arms of Sweden.svg|center|48px]] | [[Svedia]] | [[File:Sweden on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_85068a0db46453daf483b5ba47c8fa4ab52bb44c01b35806a36e5e3a58b5717f">https://www.workwithdata.com/place/sweden</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q20|Q20]] | +47 | NOR | NOR | [[File:Flag of Norway.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Norway.svg|center|48px]] | [[Norvegia|Norvega]] | [[File:Europe-Norway.svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_fc099a57536d047473ad7df4ff76be5a912448e57d6a1fbd89f6dff87c3affb7">https://www.workwithdata.com/place/norway</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_238811c00bbde06ebcef712fe55f6c4e005d6573d58ef9fc61e20136bd11c169">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/no.html</ref> | pais in Europa |- | [[:d:Q36|Q36]] | +48 | POL | POL | [[File:Flag of Poland.svg|center|48px]] | [[File:Herb Polski.svg|center|48px]] | [[Polonia]] | [[File:Poland on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_1141d2922ee6e0af6cb7b1552630080174d486c3a0ec7527e3f165a83465e88e">https://www.workwithdata.com/place/poland</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q183|Q183]] | +49 | DEU | GER<ref name="ref_7051b4fa8b9e1fd011a3751668a1a7d17dace442ab69f795ae7cd785f21ca7e6">https://www.laenderdaten.de/kuerzel/olympia.aspx</ref><ref name="ref_14f12b58ecf7e955915f42a62d53c127443a3805dc49bc5b11cfcbf6a89c6802">''[[:d:Q28796597|Olympic.org athletes database]]''</ref><ref name="ref_79e4d44474c511272c7ee74bc50614da858523aec6ef10464aea6ef133b76b29">https://www.worlddata.info/countrycodes.php</ref> | [[File:Flag of Germany.svg|center|48px]]<ref name="ref_1d422822f174182146a3ebf7ed95f411618ba7c64ac7d21c1e4fe9147edeb999">''[[:d:Q56045|Basic Law for the Federal Republic of Germany]]''</ref> | [[File:Coat of arms of Germany.svg|center|48px]]<ref name="ref_11c58e234a71f0ec3d872899c95229d35f6a2ae223d651ae1922c4d9cc861118">''[[:d:Q836156|Federal Law Gazette]]''</ref> | [[Germania]] | [[File:Germany (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_8994a5d7462aefdbea449b87b3c75500724d67a43898039a18a6f10e06f8d2ce">https://tuerkei.diplo.de/tr-de/themen/08-kids-corner/-/1602334</ref><ref name="ref_28b4a876afe5bc29aa93ea5e1d077508e10499391b0dca5ba9a493d360bd35a8">https://www.workwithdata.com/place/germany</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_0e8d288976e5fc82ece1969aac468ee1b37e61ce5becb93cfcc5ed975493294e">''[[:d:Q1206379|General Treaty]]''</ref><ref name="ref_0aaaa5a7a82b0a7c136905d5fdcea358424e8a04be48b9d47cb8e8cd8be10345">https://www.ndr.de/geschichte/chronologie/Deutschlandvertrag-Wie-die-Bundesrepublik-souveraen-wurde,deutschlandvertrag100.html</ref><ref name="ref_2ebe9814d2917c7003bf83a374e6ebc357663e1b2a5ad7faa6d40ad2e07afc3d">https://www.bundestag.de/resource/blob/579364/034b11190e6f59ada9686600ee020f37/wd-3-119-09-pdf-data.pdf</ref><br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q9648|Q9648]] | +500 | FLK | FLK | [[File:Flag of the Falkland Islands.svg|center|48px]] | [[File:Coat of Arms of the Falkland Islands (relief).svg|center|48px]] | [[Insulas Falkland]] | [[File:Location map of the Falklands – Alternative version 4.svg|center|48px]] | | [[America del Sud]]<ref name="ref_203f3398d59e1eab4d90d7772b9082a662f7d5689d7d159c89ce7bc067c1b4bb">https://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/south-america-human-geography/print/</ref> | ''[[:d:Q46395|British overseas territory]]'' | archipelago in le Atlantico meridional, e un territorio britannic de ultramar, disputate per Argentina |- | [[:d:Q35086|Q35086]] | +500 | SGS | | [[File:Flag of South Georgia and the South Sandwich Islands.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of South Georgia and the South Sandwich Islands.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q35086|South Georgia and the South Sandwich Islands]]'' | [[File:South Georgia and the South Sandwich Islands in United Kingdom.svg|center|48px]] | | [[America del Sud]] | ''[[:d:Q46395|British overseas territory]]''<br/>''[[:d:Q15239622|disputed territory]]'' | |- | [[:d:Q242|Q242]] | +501 | BLZ | BIZ | [[File:Flag of Belize.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Belize.svg|center|48px]] | [[Belize]] | [[File:BLZ orthographic.svg|center|48px]] | | [[America del Nord]]<ref name="ref_3c98eafb0d4c40878e965dfadc6441c2c87d66ccc85fd5c1f1a72495d062fb80">https://www.workwithdata.com/place/belize</ref> | ''[[:d:Q202686|regno del Communitate de Nationes]]''<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q774|Q774]] | +502 | GTM | GUA | [[File:Flag of Guatemala.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Guatemala.svg|center|48px]] | [[Guatemala]] | [[File:Guatemala on the globe (Americas centered).svg|center|48px]] | | [[America del Nord]]<ref name="ref_98679fcaebc52997a11177fc30555e916cfc69b530f2421ecb540aecf9db30e9">https://www.workwithdata.com/place/guatemala</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[republica]]<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q171751|banana republic]]'' | |- | [[:d:Q792|Q792]] | +503 | SLV | ESA | [[File:Flag of El Salvador.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of El Salvador.svg|center|48px]] | [[El Salvador]] | [[File:Orthographic Map of El Salvador.svg|center|48px]] | | [[America del Nord]]<ref name="ref_70b20e416ca5a00772ef3965e3330e0d5b9bbce4968b133f3a416e50f7bda5ce">https://www.workwithdata.com/place/el-salvador</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q783|Q783]] | +504 | HND | HON | [[File:Flag of Honduras (1949–2022, 2026–present).svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Honduras.svg|center|48px]] | [[Honduras]] | [[File:Honduras (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[America del Nord]]<ref name="ref_0d1c3e1552324fe47da2fcbd9bd42258c5818c866757f0381d5aaeee643cab10">https://www.workwithdata.com/place/honduras</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q811|Q811]] | +505 | NIC | NCA | [[File:Flag of Nicaragua.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Nicaragua.svg|center|48px]] | [[Nicaragua]] | [[File:Nicaragua (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[America del Nord]]<ref name="ref_a75c072cecb60eed6d2fdbf2f67c23b4730f13f79c6a5af8702cd2bb43554ec8">https://www.workwithdata.com/place/nicaragua</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q800|Q800]] | +506 | CRI | CRC | [[File:Flag of Costa Rica.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Costa Rica.svg|center|48px]] | [[Costa Rica]] | [[File:Costa Rica (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[America del Nord]]<ref name="ref_ddab406ed76bc355fe46531eaf50bcae55bbbe305380b0bc0306ebb912b36599">https://www.workwithdata.com/place/costa-rica</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_ddab406ed76bc355fe46531eaf50bcae55bbbe305380b0bc0306ebb912b36599">https://www.workwithdata.com/place/costa-rica</ref> | |- | [[:d:Q804|Q804]] | +507 | PAN | PAN | [[File:Flag of Panama.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Panama.svg|center|48px]] | [[Panama]] | [[File:PAN orthographic.svg|center|48px]] | | [[America del Nord]] | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[republica]]<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q34617|Q34617]] | +508 | SPM | | [[File:Flag of Saint-Pierre and Miquelon.svg|center|48px]] | [[File:Armoiries SaintPierreetMiquelon.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q34617|Saint Pierre and Miquelon]]'' | [[File:Saint Pierre and Miquelon in France.svg|center|48px]] | FR-PM | [[America del Nord]] | ''[[:d:Q719487|collectivitate de ultramar]]'' | |- | [[:d:Q790|Q790]] | +509 | HTI | HAI | [[File:Flag of Haiti.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Haiti.svg|center|48px]] | [[Haiti]] | [[File:Haiti (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[America del Nord]]<ref name="ref_905bef37a7c7392a2f0df8827fe0818ee03e71dcf51b29d39e3ca3f7d65c6bba">https://www.workwithdata.com/place/haiti</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q419|Q419]] | +51 | PER | PER | [[File:Flag of Peru.svg|center|48px]] | [[File:Escudo nacional del Perú.svg|center|48px]] | [[Peru]] | [[File:Peru (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[America del Sud]]<ref name="ref_1fd5d6cd2fb26be70c8c8fcd6dd3496cda984b2d1f36def17dca285aeeab3b64">https://www.workwithdata.com/place/peru</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | pais de America del Sud |- | [[:d:Q96|Q96]] | +52 | MEX<ref name="ref_48d0ce6be950795de8ca7fff8e44dbc620d6e5a7b241a75d037258726867406a">https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:MX</ref> | MEX | [[File:Flag of Mexico.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Mexico.svg|center|48px]]<ref name="ref_908cb0b705445b32704dd008e1db18a95b528c763ffcf9456df5877bed87be08">''[[:d:Q11191|The World Factbook]]''</ref> | [[Mexico]] | [[File:MEX orthographic.svg|center|48px]] | | [[America del Nord]]<ref name="ref_ed55f80116d256bcda4e59c84019208f7437ab56659e14f04b1fc61d7bea6a61">http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm</ref><ref name="ref_57a61da440053f5fb9c595807f0e40a5716a527552ffc7b6563d171d0c18dcc6">https://www.workwithdata.com/place/mexico</ref><ref name="ref_908cb0b705445b32704dd008e1db18a95b528c763ffcf9456df5877bed87be08">''[[:d:Q11191|The World Factbook]]''</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q241|Q241]] | +53 | CUB | CUB | [[File:Flag of Cuba.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Cuba.svg|center|48px]] | [[Cuba]] | [[File:Cuba (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[America del Nord]]<ref name="ref_5c70ac92f86e31f55867c9d14bb707f54acdbbfff2caa8898681ac3b65c9a30d">https://www.workwithdata.com/place/cuba</ref> | [[stato insular]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>''[[:d:Q849866|communist state]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q414|Q414]] | +54 | ARG | ARG | [[File:Flag of Argentina.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Argentina.svg|center|48px]] | [[Argentina]] | [[File:ARG orthographic.svg|center|48px]] | | [[America del Sud]]<ref name="ref_e616ef27e84dce01a65dcb178dbd75b7dbceb23fb4bff8a3c79f35707040b686">https://www.workwithdata.com/place/argentina</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>[[nation]]<br/>''[[:d:Q10551526|confessional state]]'' | pais de America del Sud |- | [[:d:Q155|Q155]] | +55 | BRA | BRA | [[File:Flag of Brazil.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Brazil.svg|center|48px]] | [[Brasil]] | [[File:BRA orthographic.svg|center|48px]] | | [[America del Sud]]<ref name="ref_fddb9d0df98a18a5136998def2603820369b7f646426d22a09005e177fde7afc">https://www.workwithdata.com/place/brazil</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_6aab621fef4b62124bd99d03b3d27640d6e75323aa147063e7d7135c8724a7f3">https://www.state.gov/independent-states-in-the-world/</ref><br/>[[stato secular]]<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | pais de America del Sud |- | [[:d:Q298|Q298]] | +56 | CHL | CHI | [[File:Flag of Chile.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Chile (c).svg|center|48px]] | [[Chile]] | [[File:CHL orthographic (+all claims).svg|center|48px]] | | [[America del Sud]]<ref name="ref_e1310045a66773c61bd0e84b83324cf1e2fa4d46dfe527c44eb0b834a66ec172">https://www.workwithdata.com/place/chile</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>[[nation]]<br/>''[[:d:Q5255892|republica democratic]]''<br/>[[pais transcontinental]] | |- | [[:d:Q739|Q739]] | +57 | COL | COL | [[File:Flag of Colombia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Colombia.svg|center|48px]] | [[Colombia]] | [[File:COL orthographic (San Andrés and Providencia special).svg|center|48px]] | | [[America del Sud]]<ref name="ref_994d63c4bc3c8f9e8f60ac8f00f3f218cd213b0e0a0ed07075aeface0e40a86e">https://www.workwithdata.com/place/colombia</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[republica]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>[[stato secular]]<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q717|Q717]] | +58 | VEN | VEN | [[File:Flag of Venezuela.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Venezuela.svg|center|48px]] | [[Venezuela]] | [[File:VEN orthographic.svg|center|48px]] | | [[America del Sud]]<ref name="ref_34753d3ee3e55d18087148c8246f9edac384974ed010dee94db2716ef96bed2d">https://www.workwithdata.com/place/venezuela</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | pais de America del Sud |- | [[:d:Q17012|Q17012]] | +590 | GLP | | [[File:Flag of France.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Guadeloupe.svg|center|48px]] | [[Guadalupe|Guadeloupe]] | [[File:Guadeloupe in France 2016.svg|center|48px]] | FR-971 | [[America del Nord]] | [[Regiones de Francia|region de Francia]]<br/>''[[:d:Q202216|departimento de ultramar de Francia]]''<br/>''[[:d:Q161243|territorio dependente]]'' | |- | [[:d:Q25362|Q25362]] | +590 | BLM | | [[File:Flag of Saint Barthélemy (local).svg|center|48px]] | [[File:Blason St Barthélémy TOM entire.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q25362|Saint Barthélemy]]'' | [[File:Saint Barthelemy in France.svg|center|48px]] | FR-BL | [[America del Nord]] | ''[[:d:Q719487|collectivitate de ultramar]]''<ref name="ref_acb678d6cb9dd51a3fd3981405e68362fe227c398b2f88f9205d3f195172710d">''[[:d:Q47486150|loi organique n° 2007-223 du 21 février 2007 portant dispositions statutaires et institutionnelles relatives à l'outre-mer]]''</ref> | |- | [[:d:Q126125|Q126125]] | +590 | MAF | | [[File:Flag of France.svg|center|48px]] | [[File:St Martin Coat.png|center|48px]] | ''[[:d:Q126125|Saint-Martin]]'' | [[File:Saint Martin in its region (zoom).svg|center|48px]] | FR-MF | [[America del Nord]] | ''[[:d:Q719487|collectivitate de ultramar]]'' | |- | [[:d:Q750|Q750]] | +591 | BOL | BOL | [[File:Flag of Bolivia.svg|center|48px]] | [[File:Escudo de Bolivia.svg|center|48px]] | [[Bolivia]] | [[File:BOL orthographic.svg|center|48px]] | | [[America del Sud]]<ref name="ref_2514490d267edd0ccf67aeebd5cdef6d1a6d46658d0144e8b169f7a5d0e7fcb4">https://www.workwithdata.com/place/bolivia</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]] | pais de America del Sud |- | [[:d:Q734|Q734]] | +592 | GUY | GUY | [[File:Flag of Guyana.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Guyana.svg|center|48px]] | [[Guyana]] | [[File:GUY orthographic.svg|center|48px]] | | [[America del Sud]]<ref name="ref_67a868b6b67f9a228949dd4acfd83f0001226596d8ef5d369cd4e6cafa99769a">https://www.workwithdata.com/place/guyana</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q736|Q736]] | +593 | ECU | ECU | [[File:Flag of Ecuador.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Ecuador.svg|center|48px]] | [[Ecuador]] | [[File:ECU orthographic.svg|center|48px]] | | [[America del Sud]]<ref name="ref_e295c77e6eef104bd08bdae6da90dff1b51e9bdd08fddcf3e2a516176409d6ac">https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador/</ref><ref name="ref_1549cd7b08d3efa66a50a207465ae84b898d1ee78b3472cd0f637050f3df5674">https://www.workwithdata.com/place/ecuador</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | pais de America del Sud |- | [[:d:Q3769|Q3769]] | +594 | GUF | | [[File:Flag of France.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of French Guiana, according to the original displayed at the Museum Franconie, at Cayenne.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q3769|French Guiana]]'' | [[File:French Guiana (orthographic projection).svg|center|48px]] | FR-973 | [[America del Sud]] | ''[[:d:Q202216|departimento de ultramar de Francia]]''<br/>[[Regiones de Francia|region de Francia]] | |- | [[:d:Q733|Q733]] | +595 | PRY | PAR | [[File:Flag of Paraguay.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Paraguay.svg|center|48px]] | [[Paraguay]] | [[File:PRY orthographic.svg|center|48px]] | | [[America del Sud]]<ref name="ref_498e84adec1a718348a511c10a611145cd12143230bf83cba372af4ddc8f5ca8">https://www.workwithdata.com/place/paraguay</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q17054|Q17054]] | +596 | MTQ | | [[File:Flag-of-Martinique.svg|center|48px]] | | [[Martinica]] | [[File:Martinique-CIA WFB Map.png|center|48px]] | FR-972 | [[America del Nord]] | [[Regiones de Francia|region de Francia]]<br/>''[[:d:Q202216|departimento de ultramar de Francia]]''<br/>''[[:d:Q161243|territorio dependente]]'' | |- | [[:d:Q730|Q730]] | +597 | SUR | SUR | [[File:Flag of Suriname.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Suriname.svg|center|48px]] | [[Suriname]] | [[File:SURINAME orthographic.svg|center|48px]] | | [[America del Sud]] | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>''[[:d:Q116052725|national geopolitical entity]]''<ref name="ref_0e3eb26c7c9b8a4b2ecbae349ee1191d318db6dce17d409ca5c2c1a31aedc2b9">''[[:d:Q81661634|Gazetteer]]''</ref> | |- | [[:d:Q77|Q77]] | +598 | URY | URU | [[File:Flag of Uruguay.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Uruguay.svg|center|48px]] | [[Uruguay]] | [[File:URY orthographic.svg|center|48px]] | | [[America del Sud]]<ref name="ref_3fc46b9f24a8ea483e8de2a69e4e9850b7ca55f5a20994df6ed612892cc8a304">https://www.workwithdata.com/place/uruguay</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_6aab621fef4b62124bd99d03b3d27640d6e75323aa147063e7d7135c8724a7f3">https://www.state.gov/independent-states-in-the-world/</ref><br/>[[stato secular]]<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q1520223|republica constitutional]]'' | |- | [[:d:Q27561|Q27561]] | +599 | BES<ref name="ref_b487e18951526d42430f1cf1c21ee328d29004b78388d2bd2e82fab9d7187199">https://www.iso.org/files/live/sites/isoorg/files/archive/pdf/en/iso_3166-1_newsletter_vi-8_split_of_the_dutch_antilles_final-en.pdf</ref> | | | | ''[[:d:Q27561|Caribbean Netherlands]]'' | [[File:BES islands location map.svg|center|48px]] | | [[America del Nord]] | [[entitate territorial administrative]]<br/>''[[:d:Q1402592|island group]]''<br/>''[[:d:Q1048835|political territorial entity]]'' | |- | [[:d:Q25279|Q25279]] | +5999 | CUW | | [[File:Flag of Curaçao.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Curaçao.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q25279|Curaçao]]'' | [[File:Curacao in its region.svg|center|48px]] | NL-CW<ref name="ref_a79facb7c77a4d17adb234b1eb74d3b9373e6d448dc9064422a0639025f813d0">''[[:d:Q14005|MusicBrainz]]''</ref> | [[America del Nord]] | ''[[:d:Q15304003|pais del Regno del Paises Basse]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q833|Q833]] | +60 | MYS<ref name="ref_91ced5a92c53470c76e4c318a3e14e7348c772d5741a91228cccdd5a43e6e26a">''[[:d:Q292649|AGROVOC]]''</ref> | MAS | [[File:Flag of Malaysia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|center|48px]] | [[Malaysia]] | [[File:Malaysia (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_4db31c2abbd25705c252d2a83966507548cf6104716341bf45b5502c200016d5">https://www.workwithdata.com/place/malaysia</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q1951661|member states of ASEAN]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q408|Q408]] | +61<ref name="ref_3c8ec2e7664ec852051e6cd9f0b6b2fbb0da9322c5c9c9cf52343863015308a9">http://australia.gov.au/about-australia/our-country/telephone-country-and-area-codes</ref> | AUS<ref name="ref_63f5ca7a183963ae457d8f89197c39e30c3e1963bcf902fb3e780d1dbf4e9c8a">''[[:d:Q25275|ISO 3166-1]]''</ref> | AUS | [[File:Flag of Australia (converted).svg|center|48px]]<ref name="ref_81c89a07f6d8245f3f610a5338eb4d06b8867ad0833011281075a438da9ceee8">https://www.itsanhonour.gov.au/symbols/flag.cfm</ref> | [[File:Coat of arms of the Commonwealth of Australia.svg|center|48px]] | [[Australia]] | [[File:AUS orthographic.svg|center|48px]] | | [[Oceania]]<ref name="ref_55b989eb7cce48a09a35b5932d4bfe396cfa0c87723f34b78db550924ba8e125">https://www.workwithdata.com/place/australia</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q43702|federation]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q36004|Q36004]] | +61891 | CCK | | [[File:Flag of the Cocos (Keeling) Island.svg|center|48px]] | [[File:Clunies-Ross family arms.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q36004|Cocos (Keeling) Islands]]'' | [[File:Cocos (Keeling) Islands on the globe (Southeast Asia centered).svg|center|48px]] | | [[Oceania]] | ''[[:d:Q1402592|island group]]''<br/>''[[:d:Q11687019|external territory of Australia]]'' | |- | [[:d:Q252|Q252]] | +62 | IDN | INA | [[File:Flag of Indonesia.svg|center|48px]] | [[File:National emblem of Indonesia Garuda Pancasila.svg|center|48px]] | [[Indonesia]] | [[File:Indonesia (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_970dd6a46d4f65845c7cbd5220c7d0d74219a48387ec0cabf1594edb82643050">https://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/continent/</ref><ref name="ref_c55e382eccb9df0acee0cc1da5d37980fd422383f9c3ecf6120f084c3ec5f28d">https://www.workwithdata.com/place/indonesia</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]''<br/>''[[:d:Q1520223|republica constitutional]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q928|Q928]] | +63 | PHL | PHI | [[File:Flag of the Philippines.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Philippines.svg|center|48px]] | [[Philippinas]] | [[File:Philippines on the globe (Philippines centered).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_90ddd9118d68da7e61f33410d7080c6b560febc48a82e4ce29895642ab46bf64">https://www.workwithdata.com/place/philippines</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_81ccc0a78ceeb0d2999af5af7bc2806ac346781fcd398871eaf267afc8de71d0">http://www.gov.ph/constitutions/1987-constitution/</ref><br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>[[stato insular]] | |- | [[:d:Q664|Q664]] | +64 | NZL | NZL | [[File:Flag of New Zealand.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of New Zealand.svg|center|48px]] | [[Nove Zelanda]] | [[File:NZL orthographic.svg|center|48px]] | | [[Oceania]]<ref name="ref_43526c89d88275bc84852dc4b538fedc841dc0a120e0c438af7a537de4086408">https://www.workwithdata.com/place/new-zealand</ref> | ''[[:d:Q202686|regno del Communitate de Nationes]]''<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_c6871316bdeb1556c2cb74d8cc18cbb2d6fdef879d68bebda378e8b70461e1f2">https://www.parliament.nz/en/pb/research-papers/document/00PLLawRP07041/new-zealand-sovereignty-1857-1907-1947-or-1987</ref><br/>[[pais]]<br/>[[stato insular]] | |- | [[:d:Q35672|Q35672]] | +64 | PCN | | [[File:Flag of the Pitcairn Islands.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Pitcairn Islands.svg|center|48px]] | [[Insulas Pitcairn]] | [[File:Pitcairn Islands on the globe (French Polynesia centered).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q538|Oceania]]'' | ''[[:d:Q46395|British overseas territory]]''<br/>[[archipelago]]<br/>''[[:d:Q1048835|political territorial entity]]'' | |- | [[:d:Q334|Q334]] | +65 | SGP | SGP | [[File:Flag of Singapore.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Singapore.svg|center|48px]] | [[Singapur]] | [[File:Singapore on the globe (Southeast Asia centered) zoom.svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_591a47b973127214527a344ead22a6b9c5a29e61cecdefd3efe8549371974412">https://www.workwithdata.com/place/singapore</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[Citate-stato]]<br/>[[stato insular]]<br/>[[citate]]<br/>''[[:d:Q2264924|port city]]''<br/>''[[:d:Q1549591|citate grande]]''<br/>''[[:d:Q902814|border city]]''<br/>[[pais]]<br/>[[Citate global]]<br/>''[[:d:Q108178728|national capital]]'' | |- | [[:d:Q869|Q869]] | +66 | THA | THA | [[File:Flag of Thailand.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Thailand.svg|center|48px]] | [[Thailanda]] | [[File:Thailand (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_1662d307f567064dc266b2cfac2a07109ffb99efbaf1b75321fe85a45954972d">https://www.workwithdata.com/place/thailand</ref> | [[Monarchia constitutional]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]'' | |- | [[:d:Q574|Q574]] | +670 | TLS | TLS | [[File:Flag of East Timor.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of East Timor.svg|center|48px]] | [[Timor Oriental]] | [[File:Timor Leste (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_8362efb05122fa36809795881d4668b18e17bdd60c854c2c5fab6a7f55182648">https://www.workwithdata.com/place/timor-leste</ref> | [[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q51|Q51]] | +672 | ATA | | | | [[Antarctica]] | [[File:Antarctica (orthographic projection).svg|center|48px]] | | | [[continente]]<ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_683b2661c49be29f69007bda6012994faeb7dbcefb33fdba8ec0685c5503f9be">''[[:d:Q43400782|БСЭ1 / Антарктида]]''</ref><br/>[[region]]<br/>''[[:d:Q312461|terra nullius]]''<br/>''[[:d:Q2418896|part of the world]]''<br/>''[[:d:Q2221906|geographic location]]'' | continente |- | [[:d:Q10372207|Q10372207]] | +672 | ATA | | [[File:Flag of the Antarctic Treaty.svg|center|48px]] | No/unknown value | ''[[:d:Q10372207|Antarctic Treaty area]]'' | [[File:Mapa Polo Sur.png|center|48px]] | | [[Antarctica]] | ''[[:d:Q734818|condominium]]''<br/>''[[:d:Q15239622|disputed territory]]''<br/>''[[:d:Q312461|terra nullius]]'' | |- | [[:d:Q31057|Q31057]] | +6723 | NFK | | [[File:Flag of Norfolk Island.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Norfolk Island.svg|center|48px]] | [[Norfuk Ailen]] | [[File:Australia in its region (Norfolk Island special).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q538|Oceania]]'' | ''[[:d:Q11687019|external territory of Australia]]''<br/>''[[:d:Q14192199|territory of Australia]]'' | |- | [[:d:Q921|Q921]] | +673 | BRN<ref name="ref_85f197c05a3a50ab610b9354a76864571e64192440bbfe1f06301e0f182262ec">https://www.ISO.org/obp/ui/#iso:code:3166:BN</ref> | BRU | [[File:Flag of Brunei.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Brunei.svg|center|48px]] | [[Brunei]] | [[File:Brunei on the globe (Southeast Asia centered).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_4becd3be642e592e77e314fc7d958e6dad76a875a3179bc1ff6f9d1916367001">https://www.workwithdata.com/place/brunei</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[Sultanato]]<br/>[[pais]]<ref name="ref_85f197c05a3a50ab610b9354a76864571e64192440bbfe1f06301e0f182262ec">https://www.ISO.org/obp/ui/#iso:code:3166:BN</ref> | |- | [[:d:Q697|Q697]] | +674<ref name="ref_f445a3c22990f1d62e6cc18fc0fe03673e9da07854dda7c809cfb12ee03b8b84">''[[:d:Q373|Wikivoyage]]''</ref> | NRU | NRU | [[File:Flag of Nauru.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Nauru.svg|center|48px]] | [[Nauru]] | [[File:Nauru on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg|center|48px]] | | [[Oceania]] | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[republica]]<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q691|Q691]] | +675 | PNG | PNG | [[File:Flag of Papua New Guinea.svg|center|48px]] | [[File:National emblem of Papua New Guinea.svg|center|48px]] | [[Papua Nove Guinea]] | [[File:Papua New Guinea (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Oceania]] | ''[[:d:Q202686|regno del Communitate de Nationes]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]''<br/>[[Monarchia constitutional]] | |- | [[:d:Q678|Q678]] | +676 | TON | TGA | [[File:Flag of Tonga.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Tonga.svg|center|48px]] | [[Tonga]] | [[File:Tonga on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg|center|48px]] | | [[Oceania]] | [[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>''[[:d:Q918240|territorial evolution of the British Empire]]'' | |- | [[:d:Q685|Q685]] | +677 | SLB | SOL | [[File:Flag of the Solomon Islands.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Solomon Islands.svg|center|48px]] | [[Insulas Salomon]] | [[File:Solomon Islands on the globe (Oceania centered).svg|center|48px]] | | [[Oceania]]<ref name="ref_7f5ca980c7c2189a89782643533e6234e580f7f98aa6844d2d32279248a3e8ad">https://www.workwithdata.com/place/solomon-islands</ref><br/>''[[:d:Q538|Oceania]]'' | ''[[:d:Q202686|regno del Communitate de Nationes]]''<br/>[[stato insular]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]'' | |- | [[:d:Q686|Q686]] | +678 | VUT | VAN | [[File:Flag of Vanuatu.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Vanuatu.svg|center|48px]] | [[Vanuatu]] | [[File:Vanuatu on the globe (Polynesia centered).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q538|Oceania]]'' | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]'' | |- | [[:d:Q712|Q712]] | +679<ref name="ref_202d137c6425b2a43a20e310db64cbd63e6934c5462ed66403c3e1a2d82eeab6">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fj.html</ref> | FJI | FIJ | [[File:Flag of Fiji.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Fiji.svg|center|48px]] | [[Fiji]] | [[File:Fiji (orthographic projection).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q538|Oceania]]''<ref name="ref_202d137c6425b2a43a20e310db64cbd63e6934c5462ed66403c3e1a2d82eeab6">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fj.html</ref> | [[stato insular]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q695|Q695]] | +680 | PLW | PLW | [[File:Flag of Palau.svg|center|48px]] | [[File:Seal of Palau.svg|center|48px]] | [[Palau]] | [[File:Palau on the globe (Southeast Asia centered) (small islands magnified).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q538|Oceania]]''<br/>[[Oceania]]<ref name="ref_daf169b91264e60c8364612cb2060080f814d06ec09d7ebceeda0cfaba3360c4">https://www.workwithdata.com/place/palau</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[republica]]<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q35555|Q35555]] | +681 | WLF | | [[File:Flag of Wallis and Futuna.svg|center|48px]] | [[File:BlasonWallisetFutuna.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q35555|Wallis and Futuna]]'' | [[File:Wallis and Futuna in France (zoomed).svg|center|48px]] | FR-WF | ''[[:d:Q538|Oceania]]'' | ''[[:d:Q719487|collectivitate de ultramar]]'' | |- | [[:d:Q26988|Q26988]] | +682 | COK | COK | [[File:Flag of the Cook Islands.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Cook Islands.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q26988|Cook Islands]]'' | [[File:Cook Islands on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q538|Oceania]]'' | ''[[:d:Q1138279|associated state]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q34020|Q34020]] | +683 | NIU | | [[File:Flag of Niue.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Niue.jpg|center|48px]] | ''[[:d:Q34020|Niue]]'' | [[File:Niue on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q538|Oceania]]'' | ''[[:d:Q1138279|associated state]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q683|Q683]] | +685 | WSM | SAM | [[File:Flag of Samoa.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Samoa.svg|center|48px]] | [[Samoa]] | [[File:Samoa on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg|center|48px]] | | [[Oceania]] | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q710|Q710]] | +686 | KIR | KIR | [[File:Flag of Kiribati.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Kiribati.svg|center|48px]] | [[Kiribati]] | [[File:Kiribati on the globe (Polynesia centered).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q538|Oceania]]''<br/>[[Oceania]]<ref name="ref_d7c103e6ebce9cca16cd4b40558d38bf1c32b659302b6caf56e1517ac3078a0b">https://www.workwithdata.com/place/kiribati</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q33788|Q33788]] | +687 | NCL | | [[File:Flag of FLNKS.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of New Caledonia.svg|center|48px]] | [[Nove Caledonia]] | [[File:New Caledonia in France (zoomed).svg|center|48px]] | FR-NC | ''[[:d:Q538|Oceania]]'' | ''[[:d:Q161243|territorio dependente]]''<br/>''[[:d:Q719487|collectivitate de ultramar]]'' | |- | [[:d:Q672|Q672]] | +688 | TUV | TUV | [[File:Flag of Tuvalu.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Tuvalu.svg|center|48px]] | [[Tuvalu]] | [[File:Tuvalu in its region.svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q538|Oceania]]''<br/>[[Oceania]]<ref name="ref_7cd05220d2aea3511b2677c79066753c92268a3a67a0a57bd82accd0e6458f8c">https://www.workwithdata.com/place/tuvalu</ref> | [[stato insular]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q202686|regno del Communitate de Nationes]]''<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]'' | |- | [[:d:Q30971|Q30971]] | +689 | PYF | | [[File:Flag of French Polynesia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of French Polynesia.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q30971|French Polynesia]]'' | [[File:French Polynesia on the globe (French Polynesia centered).svg|center|48px]] | FR-PF | ''[[:d:Q538|Oceania]]'' | ''[[:d:Q719487|collectivitate de ultramar]]'' | |- | [[:d:Q36823|Q36823]] | +690 | TKL | | [[File:Flag of Tokelau.svg|center|48px]] | [[File:Badge of Tokelau.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q36823|Tokelau]]'' | [[File:LocationTokelau.png|center|48px]] | | ''[[:d:Q538|Oceania]]'' | ''[[:d:Q1402592|island group]]''<br/>''[[:d:Q161243|territorio dependente]]''<br/>''[[:d:Q1048835|political territorial entity]]'' | |- | [[:d:Q702|Q702]] | +691 | FSM | FSM | [[File:Flag of the Federated States of Micronesia.svg|center|48px]] | [[File:Seal of the Federated States of Micronesia.svg|center|48px]] | [[Statos Federate de Micronesia|Micronesia]] | [[File:Micronesia on the globe (Micronesia centered).svg|center|48px]] | | [[Oceania]]<ref name="ref_35ec7f61ba88d07db6051a9635d5a80b6346c204c801f053db14ed60df06a80f">https://www.workwithdata.com/place/micronesia</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q709|Q709]] | +692 | MHL | MHL | [[File:Flag of the Marshall Islands.svg|center|48px]] | [[File:Seal of the Marshall Islands.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q709|Marshall Islands]]'' | [[File:Marshall Islands on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg|center|48px]] | | [[Oceania]] | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q159|Q159]] | +7 | RUS | RUS | [[File:Flag of Russia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of Arms of the Russian Federation.svg|center|48px]] | [[Russia]] | [[File:LocationRussia.svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_a3e468da529f6170ebe537841394006365958e82b1c66e74caf70fcb621997a4">https://www.workwithdata.com/place/russia</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_51cfe82ebe6b6b1410c83f0e5d300685a554345e61cbb37d2ecf3e5be2d6b1ad">''[[:d:Q11836865|Declaration of the Council of Republics of the Supreme Soviet of the USSR No. 142-N of 26 December 1991]]''</ref><ref name="ref_f61b0d5d011a8872156b5d698bf39e3bbdc7397313a70de6d7d097c7048b5b4c">''[[:d:Q652062|Constitution of Russia]]''</ref><br/>[[stato secular]]<ref name="ref_f61b0d5d011a8872156b5d698bf39e3bbdc7397313a70de6d7d097c7048b5b4c">''[[:d:Q652062|Constitution of Russia]]''</ref><br/>[[pais]]<br/>[[pais transcontinental]]<br/>''[[:d:Q127693126|successor state]]'' | |- | [[:d:Q232|Q232]] | +7<ref name="ref_869fc93f19bd3db0d26985eae23a7cdc35e3955bcc025f142ba7028febd1acc8">http://countrycode.org/kazakhstan</ref> | KAZ | KAZ | [[File:Flag of Kazakhstan.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Kazakhstan latin.svg|center|48px]] | [[Qazaqstan|Kazakhstan]] | [[File:Kazakhstan (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Europa]]<ref name="ref_0c2352a80be92c3210ce7156d90b4c25cf17b2997c3c354578a49c50ae82e7e0">http://assembly.coe.int/nw/xml/XRef/X2H-Xref-ViewHTML.asp?FileID=9998</ref><br/>[[Asia]]<ref name="ref_00f4a00217006243f1f5d216b71903ba86d97ebca781de7880fb7d1ae44c389b">https://www.workwithdata.com/place/kazakhstan</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais transcontinental]]<br/>[[pais]] | stato euroasiatic |- | [[:d:Q17|Q17]] | +81 | JPN | JPN | [[File:Flag of Japan.svg|center|48px]] | [[File:Kamon of the Imperial House of Japan.svg|center|48px]] | [[Japon]] | [[File:Japan on the globe (de-facto) (Japan centered).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_18b47b49cacad6ae73f045f727a828dab6f9032777e094eaacf4f43697017d32">https://www.workwithdata.com/place/japan</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_6aab621fef4b62124bd99d03b3d27640d6e75323aa147063e7d7135c8724a7f3">https://www.state.gov/independent-states-in-the-world/</ref><br/>[[stato insular]]<ref name="ref_abc3a7b6a82b0e7dce0ee5331c624e8c53edf38da63fef7cf24d52e956bcedd7">''[[:d:Q66481470|МСЭ2 / Япония]]''</ref><br/>[[pais]]<ref name="ref_abc3a7b6a82b0e7dce0ee5331c624e8c53edf38da63fef7cf24d52e956bcedd7">''[[:d:Q66481470|МСЭ2 / Япония]]''</ref> | pais de Asia |- | [[:d:Q884|Q884]] | +82 | KOR | KOR | [[File:Flag of South Korea.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of South Korea.svg|center|48px]] | [[Corea del Sud]] | [[File:South Korea (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_ed06a6210c3250c4513da4dbeeeef173390ab6ec6bc7e2ebb62135ead8e6dd31">https://www.workwithdata.com/place/korea</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q1520223|republica constitutional]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_b56d7a5874cc979de67507be4b9d0ec0309a3055065d3b2c94872cb63e655bc8">https://www.britannica.com/place/South-Korea</ref> | |- | [[:d:Q881|Q881]] | +84 | VNM | VIE | [[File:Flag of Vietnam.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Vietnam.svg|center|48px]] | [[Vietnam]] | [[File:Vietnam on the globe (Asia centered).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_3cdd1c3c0f83a1f617d30538f8f473fd74f6c0ec9f6c4f795af39aa128e1f9cb">https://www.workwithdata.com/place/vietnam</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q849866|communist state]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q423|Q423]] | +850 | PRK | PRK | [[File:Flag of North Korea.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of North Korea.svg|center|48px]] | [[Corea del Nord]] | [[File:LocationNorthKorea.svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_5d92736853365d9e85e7b28bcbfce24d004923f1f10cf7563666126117dfd42d">https://www.workwithdata.com/place/dem-people-s-rep-korea</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q465613|republica popular]]''<br/>''[[:d:Q1309121|hermit kingdom]]''<br/>''[[:d:Q3303230|pariah state]]'' | |- | [[:d:Q8646|Q8646]] | +852 | HKG | HKG | [[File:Flag of Hong Kong.svg|center|48px]] | [[File:Regional Emblem of Hong Kong.svg|center|48px]] | [[Hong Kong]] | [[File:Hong Kong in China (zoomed) (+all claims hatched).svg|center|48px]] | CN-HK | [[Asia]] | ''[[:d:Q779415|region administrative special]]''<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>[[citate]]<br/>''[[:d:Q1549591|citate grande]]''<br/>''[[:d:Q200250|metropole]]''<br/>[[Citate global]]<br/>''[[:d:Q161243|territorio dependente]]''<br/>[[Citate-stato]]<br/>''[[:d:Q125470455|customs territory of China]]''<br/>''[[:d:Q3337001|nationality for sports]]'' | |- | [[:d:Q14773|Q14773]] | +853 | MAC | MAC | [[File:Flag of Macau.svg|center|48px]] | [[File:Regional Emblem of Macau.svg|center|48px]] | [[Macao]] | [[File:Macau locator map.svg|center|48px]] | CN-MO | [[Asia]] | ''[[:d:Q779415|region administrative special]]''<br/>[[Citate-stato]]<br/>''[[:d:Q1549591|citate grande]]''<br/>''[[:d:Q486972|localitate populate]]''<br/>''[[:d:Q1200957|tourist destination]]''<br/>''[[:d:Q161243|territorio dependente]]''<br/>''[[:d:Q125470455|customs territory of China]]'' | |- | [[:d:Q424|Q424]] | +855 | KHM | CAM | [[File:Flag of Cambodia.svg|center|48px]] | [[File:Royal arms of Cambodia.svg|center|48px]] | [[Cambodja|Cambodgia]] | [[File:Cambodia on the globe (Asia centered).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_abe4358184070f9b6797681a5adb73e29bd1da4d11a88cd83ae1664ab59a73bd">https://www.workwithdata.com/place/cambodia</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q1250464|realm]]'' | |- | [[:d:Q819|Q819]] | +856 | LAO | LAO | [[File:Flag of Laos.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Laos (1991-2025).svg|center|48px]] | [[Laos]] | [[File:Laos on the globe (Asia centered).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_39b1fd2e1c22a49137d4e9548d1988e3f3e9aa478b87789b44044b20140fc4b9">https://www.workwithdata.com/place/lao-pdr</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>''[[:d:Q849866|communist state]]''<br/>''[[:d:Q465613|republica popular]]''<br/>[[pais]] | stato soveran in Asia del sud-est |- | [[:d:Q148|Q148]] | +86 | CHN | CHN | [[File:Flag of the People's Republic of China.svg|center|48px]] | [[File:中華人民共和國國徽.svg|center|48px]] | [[China]] | [[File:CHN orthographic.svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_a99460e35c29523fbc64f3e501526e4e548dc1a24bf60644edd14ee96b8d9f75">https://www.workwithdata.com/place/china</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_6aab621fef4b62124bd99d03b3d27640d6e75323aa147063e7d7135c8724a7f3">https://www.state.gov/independent-states-in-the-world/</ref><br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q902|Q902]] | +880 | BGD | BAN | [[File:Flag of Bangladesh.svg|center|48px]] | [[File:National emblem of Bangladesh.svg|center|48px]] | [[Bangladesh]] | [[File:Bangladesh (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_ab9a52b2415e4258c2ccb5504794704ed5046ee1482b61e585b8669706229b8b">https://www.workwithdata.com/place/bangladesh</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q865|Q865]] | +886 | TWN | TPE<ref name="ref_57a0ad33f5b6f27f02f92a9efa64f01b99937ab26de151c23288f5b72c3c0fb2">https://olympics.com/en/news/paris-2024-olympics-full-list-ioc-national-olympic-committee-codes</ref> | [[File:Flag of the Republic of China.svg|center|48px]] | [[File:National Emblem of the Republic of China.svg|center|48px]] | [[Taiwan|Republica de China]] | [[File:Locator map of the ROC Taiwan.svg|center|48px]] | | [[Asia]] | [[stato insular]]<br/>''[[:d:Q5255892|republica democratic]]''<ref name="ref_a9f70626dc74e5b985084e8b1f64ad3ff7e0f85a25e82df819ca2f9557c85049">''[[:d:Q213099|Constitution of the Republic of China]]''</ref><ref name="ref_c1a15e1a1d9b909b4bb07e4dc4f5be3a202d16916c872c87fb7d5f3047286520">''[[:d:Q10926890|Fundamentals of National Reconstruction]]''</ref><br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q10711424|stato non recognoscite]]''<ref name="ref_c905fbbcd72d58c0d5b3cbabd51cf692c8b26048dc5f0e526c86e110f12e8bc0">https://docs.un.org/en/A/RES/2758(XXVI)</ref> | |- | [[:d:Q668|Q668]] | +91 | IND | IND | [[File:Flag of India.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of India.svg|center|48px]] | [[India]] | [[File:India (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_7f529af02bea9f37111f5ff64a1ecb27e4148cfe3bfa74c586f9e3fcf2ca8574">https://www.workwithdata.com/place/india</ref> | [[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_6aab621fef4b62124bd99d03b3d27640d6e75323aa147063e7d7135c8724a7f3">https://www.state.gov/independent-states-in-the-world/</ref> | |- | [[:d:Q843|Q843]] | +92 | PAK | PAK | [[File:Flag of Pakistan.svg|center|48px]] | [[File:State emblem of Pakistan.svg|center|48px]] | [[Pakistan]] | [[File:Pakistan on the globe (de-facto and claimed hatched) (Afro-Eurasia centered).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_37b442a17714a61e024650736f93e269f286a7c916ba24fac9139775925b34e0">https://www.workwithdata.com/place/pakistan</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q889|Q889]] | +93 | AFG | AFG | [[File:Flag of the Taliban.svg|center|48px]] | [[File:Arms of the Islamic Emirate of Afghanistan.svg|center|48px]] | [[Afghanistan]] | [[File:Afghanistan (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_d1b2dd0c80f9f9d33adddf70d21067d1f1739a3646ccb2c797f0d93469c08730">https://www.workwithdata.com/place/afghanistan</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q854|Q854]] | +94 | LKA | SRI | [[File:Flag of Sri Lanka.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Sri Lanka.svg|center|48px]] | [[Sri Lanka]] | [[File:Sri Lanka (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_a5b2f7f145888ef200ccfcec3e73bef97ccbd3157ddbbbb6160bd6803f7b51b2">https://www.workwithdata.com/place/sri-lanka</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q836|Q836]] | +95 | MMR | MYA | [[File:Flag of Myanmar.svg|center|48px]] | [[File:State Seal of the Republic of the Union of Myanmar.svg|center|48px]] | [[Birmania]] | [[File:Myanmar on the globe (Myanmar centered).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_a20b46494326aff210a40fb9b2eea5e738e9385f36f0c36a24f790b010ba6e27">https://www.workwithdata.com/place/myanmar</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<br/>[[republica]] | |- | [[:d:Q826|Q826]] | +960 | MDV | MDV | [[File:Flag of Maldives.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Maldives.svg|center|48px]] | [[Maldivas]] | [[File:Maldives (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_ca38c12334a859eed2ac9814492e6f861112b0460ba2b09b781f89acd2373b49">https://www.workwithdata.com/place/maldives</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]'' | pais archipelagic de Asia |- | [[:d:Q822|Q822]] | +961 | LBN | LBN | [[File:Flag of Lebanon.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Lebanon.svg|center|48px]] | [[Libano]] | [[File:Lebanon (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_852f696db1749aeed11812ff08d49b6ee67c7dd78b8c7b135092052ed9cac018">https://www.workwithdata.com/place/lebanon</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q810|Q810]] | +962 | JOR | JOR | [[File:Flag of Jordan.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Jordan.svg|center|48px]] | [[Jordania]] | [[File:Jordan on the globe (Afro-Eurasia centered).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_9f846bfa4bc40138822f26e7705b2f459bb74eee955fcfddfa745ba4c26b853a">https://www.workwithdata.com/place/jordan</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[Monarchia constitutional]]<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q858|Q858]] | +963 | SYR | SYR | [[File:Flag of Syria (2025-).svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Syria (2025–present).svg|center|48px]] | [[Syria]] | [[File:Syria (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_412fa4b836a6613010597160bf80f588d683992c3a7c230e40132d4d1dd5909a">https://www.workwithdata.com/place/syrian-arab-republic</ref> | [[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]'' | |- | [[:d:Q796|Q796]] | +964 | IRQ | IRQ | [[File:Flag of Iraq.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Iraq.svg|center|48px]] | [[Irak]] | [[File:Iraq (orthographic-projection).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_8235b932b9266c6c4a026faf3ec34936d71d553e259e66933aff9d02b124a1ea">https://www.workwithdata.com/place/iraq</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q817|Q817]] | +965 | KWT | KUW | [[File:Flag of Kuwait.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of the State of Kuwait.svg|center|48px]] | [[Kuwait]] | [[File:KWT orthographic.svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_3ace251482c28923d1f51ac0d92f9a6660ecff6563b0ba65d49cf6d4240edd98">https://www.workwithdata.com/place/kuwait</ref> | [[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]'' | |- | [[:d:Q851|Q851]] | +966 | SAU | KSA | [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Saudi Arabia.svg|center|48px]] | [[Arabia Saudita]] | [[File:Saudi Arabia (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_26784e44a0327d74d0bef416db5c974641a0f4599932def46a46ff3cab16958e">https://www.workwithdata.com/place/saudi-arabia</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q417175|regno]]''<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q805|Q805]] | +967 | YEM | YEM | [[File:Flag of Yemen.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Yemen (2).svg|center|48px]] | [[Yemen]] | [[File:Yemen (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_a8ffbdbb020752731956fe0b761b6fb68d783b10c1a0bb0d7af2c800aef460f8">https://www.workwithdata.com/place/yemen</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q842|Q842]] | +968 | OMN | OMA | [[File:Flag of Oman.svg|center|48px]] | [[File:National emblem of Oman.svg|center|48px]] | [[Oman]] | [[File:Oman (better) (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_01586d2a30f5bcd896fe98d3b34625be88b8acaacdc447a62f9c38744cb89b8e">https://www.workwithdata.com/place/oman</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<br/>[[Sultanato]] | |- | [[:d:Q219060|Q219060]] | +970 | PSE<ref name="ref_3f75e303bf4853c467c06725a05dba6eeb7112ce137fb140bdc7a80e567b6d9a">https://www.iso.org/obp/ui/#search</ref> | PLE | [[File:Flag of Palestine.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Palestine.svg|center|48px]] | [[Stato de Palestina]] | [[File:State of Palestine (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_2eb2aafc86ec576fb04cf58b8c5a6b5ccc975adff5e06377af3f6986e526b197">https://www.workwithdata.com/place/west-bank-and-gaza</ref> | [[pais]]<br/>[[region]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_61cb9542cfec0192ac28895ad39604419ece3afcc2d24629fa49d44e66ca8713">https://www.reuters.com/article/us-palestinians-statehood-idUSBRE8AR0EG20121129</ref><br/>''[[:d:Q10711424|stato non recognoscite]]''<ref name="ref_1aa0d02a4d329d277dd84e6b641dfc97d3cea6ca9ee7087854a9c8096d827e5d">https://www.visualcapitalist.com/recognition-of-israel-and-palestine-map/</ref><br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]'' | stato partialmente recognoscite in Asia |- | [[:d:Q407199|Q407199]] | +970 | PSE | | [[File:Flag of Palestine.svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q407199|Occupied Palestinian territories]]'' | [[File:Palestinian territories (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Asia]] | ''[[:d:Q2577883|occupied territory]]''<br/>''[[:d:Q1048835|political territorial entity]]'' | |- | [[:d:Q878|Q878]] | +971 | ARE | UAE | [[File:Flag of the United Arab Emirates.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of the United Arab Emirates.svg|center|48px]] | [[Emiratos Arabe Unite]] | [[File:United Arab Emirates (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_59a1d652766a06f92458495e7cef738309868b7ba5a287d913c5709c1714791e">https://www.workwithdata.com/place/united-arab-emirates</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q801|Q801]] | +972 | ISR | ISR | [[File:Flag of Israel.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Israel.svg|center|48px]] | [[Israel]] | [[File:Israel (orthographic projection) with disputed territories.svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_333461128a2048d57dd11c82262c851de1f5550ad2f5f6ffcd74b818b46835a7">https://www.workwithdata.com/place/israel</ref> | ''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>[[region]]<br/>''[[:d:Q10711424|stato non recognoscite]]''<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]'' | |- | [[:d:Q398|Q398]] | +973 | BHR | BRN | [[File:Flag of Bahrain.svg|center|48px]] | [[File:Coat of Arms of The Kingdom of Bahrain.svg|center|48px]] | [[Bahrain]] | [[File:Map of Bahrain.svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_2dc5aa10c6e6e1dca2838777318ef05bd87fb4d13951325b8aebc61573ab766d">https://www.workwithdata.com/place/bahrain</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]]<br/>[[archipelago]] | |- | [[:d:Q846|Q846]] | +974 | QAT | QAT | [[File:Flag of Qatar.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Qatar-2022.svg|center|48px]] | [[Qatar]] | [[File:QAT orthographic.svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_524121d7265c4d0c8f3f7af1dc2f6c1b7e2c6f762b4df1d0540d05fec95dbf91">https://www.workwithdata.com/place/qatar</ref> | ''[[:d:Q189898|emirato]]''<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q917|Q917]] | +975 | BTN | BHU | [[File:Flag of Bhutan.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Bhutan.svg|center|48px]] | [[Bhutan]] | [[File:Bhutan (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_8006f2781cb69049dfa601b23976a7cca3397823cd5645fa63a657e7aba6ada8">https://www.workwithdata.com/place/bhutan</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>''[[:d:Q417175|regno]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>''[[:d:Q1309121|hermit kingdom]]'' | |- | [[:d:Q711|Q711]] | +976<ref name="ref_7d1c754bbb9c79f4e261ec07b06c3412be495db3ef2a3f0b65778cafa7f09ce7">https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/</ref> | MNG | MGL | [[File:Flag of Mongolia.svg|center|48px]] | [[File:State emblem of Mongolia.svg|center|48px]] | [[Mongolia]] | [[File:Mongolia (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_b08be61c8e97998a5328bd0e6b1c3a8fd62dade52c1805737707718aca51b1d1">https://www.workwithdata.com/place/mongolia</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q837|Q837]] | +977 | NPL | NEP | [[File:Flag of Nepal.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Nepal.svg|center|48px]] | [[Nepal]] | [[File:Nepal (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_b578e9b2d5b6f56d16b4b36cbb6fe645ba081b193d8db1718aa578c3ced4e709">https://www.workwithdata.com/place/nepal</ref> | ''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[region]]<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q842112|staato socialista]]'' | |- | [[:d:Q794|Q794]] | +98 | IRN | IRI | [[File:Flag of Iran.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Iran.svg|center|48px]] | [[Iran]] | [[File:Iran (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_706c979762a1bfe0bb4d75a7fa59245b9273be5b15e78cd69c3f108939e0d350">''[[:d:Q3462918|Mo'in Encyclopedic Dictionary]]''</ref><ref name="ref_5a63f22cd00dda7cb42010c027da62f2730910950ae460faa8e9903ff6b486c1">https://www.workwithdata.com/place/iran</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_706c979762a1bfe0bb4d75a7fa59245b9273be5b15e78cd69c3f108939e0d350">''[[:d:Q3462918|Mo'in Encyclopedic Dictionary]]''</ref><br/>''[[:d:Q127693126|successor state]]'' | |- | [[:d:Q863|Q863]] | +992 | TJK | TJK | [[File:Flag of Tajikistan.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Tajikistan.svg|center|48px]] | [[Tajikistan]] | [[File:Tajikistan (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_4393707e56515aadf68c912d8642d7702233b42c189aaed34d5f97897b12aa9f">https://www.workwithdata.com/place/tajikistan</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q874|Q874]] | +993 | TKM | TKM | [[File:Flag of Turkmenistan.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Turkmenistan (1992–2000).svg|center|48px]] | [[Turkmenistan]] | [[File:Turkmenistan on the globe (Turkmenistan centered).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_1efe86a44bb88263ac1c1ec613c2b2610305f571ffcc443c0ceacd65ddfaa25e">https://www.workwithdata.com/place/turkmenistan</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q227|Q227]] | +994 | AZE | AZE | [[File:Flag of Azerbaijan.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Azerbaijan.svg|center|48px]] | [[Azerbaijan]] | [[File:Azerbaijan orthographic projection.svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_c64cca2d5d5e7de7d1c417b5b3491c2239c382f1b3289d13f432b1df36ca5d11">https://www.workwithdata.com/place/azerbaijan</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q230|Q230]] | +995 | GEO | GEO | [[File:Flag of Georgia.svg|center|48px]] | [[File:Greater coat of arms of Georgia.svg|center|48px]] | [[Georgia (pais)|Georgia]] | [[File:Europe-Georgia.svg|center|48px]] | | [[Europa]] | [[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>[[republica]]<br/>''[[:d:Q4209223|stato de derecto]]''<br/>[[pais transcontinental]]<br/>''[[:d:Q236036|republic of the Soviet Union]]''<ref name="ref_5c230e70bc98bbb5feb57eebe6a26f1f466f19895c08275dad9169e8102d4f75">https://iverieli.nplg.gov.ge/bitstream/1234/274221/1/Komunisti_1921_N1.pdf</ref> | |- | [[:d:Q813|Q813]] | +996 | KGZ | KGZ | [[File:Flag of Kyrgyzstan.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Kyrgyzstan.svg|center|48px]] | [[Kirghizistan]] | [[File:Kyrgyzstan on the globe (Eurasia centered).svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_6de0896fad4919ad7aff39f603c5366c3771f0a85c09be612a9ba5642f156cfc">https://www.workwithdata.com/place/kyrgyz-republic</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[republica]]<br/>[[pais]] | stato soveran in Asia central |- | [[:d:Q265|Q265]] | +998 | UZB | UZB | [[File:Flag of Uzbekistan.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Uzbekistan.svg|center|48px]] | [[Uzbekistan]] | [[File:UZB orthographic.svg|center|48px]] | | [[Asia]]<ref name="ref_d4949d4e544e92e3c5cdacf99f8862cb8fa6d1da83b12f3804a9bb8ca0b650c3">https://www.workwithdata.com/place/uzbekistan</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q136361597|doubly landlocked country]]''<br/>[[pais]] | |} {{Wikidata list end}} 9sz23q7mq5mnsi46jlc82hv2pe5xbwq 102 38839 697333 697209 2026-06-20T15:59:23Z ListeriaBot 24326 Wikidata list updated [V2] 697333 wikitext text/x-wiki {{infobox}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?sl { ?item wdt:P171* wd:Q5113 . OPTIONAL {?item wikibase:sitelinks ?sl } . FILTER (?sl >= 40) } ORDER BY DESC(?sl) |section= |sort= |columns=number:#,item,label:Article,P225,?sl,description,P18,P31,P279,P171,P361 |thumb=48 |min_section= |links=red_only |summary=itemnumber }} {| class='wikitable sortable' ! # ! item ! Article ! nomine del taxon ! ?sl ! description ! imagine ! instantia de ! subclasse de ! taxon superior immediate ! parte de |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q25222|Q25222]] | [[Strigiformes]] | Strigiformes | 186 | | [[File:Northern Spotted Owl.USFWS.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[ave]] | [[Afroaves]] | |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q29564928|Q29564928]] | [[Cygnus]] | Cygnus | 150 | | [[File:Cygnus olor 2 (Marek Szczepanek).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anserinae]]<br/>[[Cygnini]] | |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q17592|Q17592]] | [[Struthio camelus]] | Struthio camelus | 149 | | [[File:North African Ostrich - Masai Ostrich (Struthio camelus massaicus) - Flickr - Lip Kee.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Struthio]] | |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q9147|Q9147]] | [[Spheniscidae]] | Spheniscidae | 149 | | [[File:00 2304 Eselspinguine in der Antarktis.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[ave marin]]<br/>[[flightless bird]]<br/>[[piscivore]] | [[Sphenisciformes]] | |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q43365|Q43365]] | [[Corvus]] | Corvus | 145 | | [[File:Corvus brachyrhynchos 30196.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Corvidae]]<br/>[[Corvinae]] | |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q14683|Q14683]] | [[Passer domesticus]] | Passer domesticus | 142 | | [[File:House Sparrow, England - May 09.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passer]] | |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q39861|Q39861]] | [[Hirundinidae]] | Hirundinidae | 139 | | [[File:House Martin, Delichon urbicum...mud collecting - Flickr - gailhampshire.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeriformes]] | |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q25307|Q25307]] | [[Pica]] | Pica pica | 135 | | [[File:Eurasian magpie (10860).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pica]] | [[magpie]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q25348|Q25348]] | [[Anas platyrhynchos]] | Anas platyrhynchos | 134 | | [[File:Anas platyrhynchos (Male) on the ground.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anas]] | |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q25439|Q25439]] | [[Picidae]] | Picidae | 133 | | [[File:2014-04-14 Picus viridis, Gosforth Park 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Piciformes]] | |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q25247|Q25247]] | [[Upupa epops]] | Upupa epops | 133 | | [[File:Common Hoopoe Photograph By Shantanu Kuveskar.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Upupa]] | |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q43794|Q43794]] | [[Meleagris]] | Meleagris | 128 | | [[File:Wild Turkey.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Meleagridinae]]<br/>[[Tetraonini]] | |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q25234|Q25234]] | [[merla]] | Turdus merula | 128 | specie de ave | [[File:20190722 Turdus Merula 02.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Turdus]] | |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q25341|Q25341]] | [[Passeriformes]] | Passeriformes | 126 | | [[File:Cuervo grande (Corvus corax), Arcos de la Frontera, Cádiz, España, 2015-12-08, DD 07.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Parapasseres]] | |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q28922|Q28922]] | [[Passeridae]] | Passeridae | 125 | | [[File:House sparrowIII.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeroidea]] | |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q28507|Q28507]] | [[Ciconiidae]] | Ciconiidae | 122 | | [[File:00 4083 Storch (Ciconiidae).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Ciconiiformes]]<br/>[[piscivore]]<br/>[[ave]]<br/>[[wading bird]] | [[Ciconiiformes]] | |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q27589|Q27589]] | [[Laridae]] | Laridae | 118 | | [[File:Great Black Backed Gull, Fowey, Cornwall - UK, July 25 2012. (7668580890).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lari]] | |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q19413|Q19413]] | [[Pelecanus]] | Pelecanus | 118 | | [[File:Pelecanus conspicillatus -Brisbane Water, Broken Bay, New South Wales, Australia -colony-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[pelicans]] | |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q42326|Q42326]] | [[Columba livia]] | Columba livia | 117 | | [[File:Columba livia (Rock Dove, wild), Duncansby Head, Caithness, Scotland 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Columba]] | |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q18845|Q18845]] | [[Cuculus canorus]] | Cuculus canorus | 116 | | [[File:Cuculus canorus vogelartinfo chris romeiks CHR0791 cropped.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cuculus]] | |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q25388|Q25388]] | [[Oriolus oriolus]] | Oriolus oriolus | 116 | | [[File:Loriot d'Europe by Michel Idre.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Oriolus]] | |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q43489|Q43489]] | [[Falco]] | Falco | 114 | | [[File:Amur Falcon (Falco amurensis) male (16794543415).jpg|center|48px]] | [[taxon]]<br/>[[organisms known by a particular common name]] | [[bird of prey]] | [[Falconinae]] | |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q25273|Q25273]] | [[Ardea cinerea]] | Ardea cinerea | 113 | | [[File:Ardea cinerea EM1A2714 (27349354381).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ardea]] | |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q25354|Q25354]] | [[Garrulus glandarius]] | Garrulus glandarius | 113 | | [[File:Garrulus glandarius - Eurasian Jay 01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Garrulus]] | [[jay]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q43624|Q43624]] | [[Trochilidae]] | Trochilidae | 112 | | [[File:Golden-tailed sapphire (Chrysuronia oenone oenone) male in flight Sumaco.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Apodiformes]]<br/>[[Trochiliformes]] | |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q29858|Q29858]] | [[Alaudidae]] | Alaudidae | 112 | | [[File:Crested Lark (22026336489).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeri]] | |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q25485|Q25485]] | [[Parus major]] | Parus major | 112 | | [[File:Great tit (Parus major), Parc de Woluwé, Brussels (13042792905).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Parus]] | |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q25429|Q25429]] | [[Hirundo rustica]] | Hirundo rustica | 111 | | [[File:Barn Swallow (95504589).jpeg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Hirundo]] | |- | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q41181|Q41181]] | [[Aquila chrysaetos]] | Aquila chrysaetos | 110 | | [[File:Maakotka (Aquila chrysaetos) by Jarkko Järvinen.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aquila]] | |- | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q25440|Q25440]] | [[Phalacrocorax carbo]] | Phalacrocorax carbo | 108 | | [[File:2021-05-05 Phalacrocorax carbo carbo, Killingworth Lake, Northumberland 1-2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phalacrocorax]] | |- | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q25352|Q25352]] | [[Ciconia ciconia]] | Ciconia ciconia | 108 | | [[File:00 4439 Storchennest mit Küken.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ciconia]] | |- | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q30535|Q30535]] | [[Falco peregrinus]] | Falco peregrinus | 108 | | [[File:American Peregrine Falcon (Falco peregrinus) (10700651733).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Falco]] | |- | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q130933|Q130933]] | [[Bubo bubo]] | Bubo bubo | 107 | | [[File:Hubro (Bubo bubo).JPG|center|48px]] | [[taxon]] | [[Bubo]] | [[Bubo]] | |- | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q26490|Q26490]] | [[Falco tinnunculus]] | Falco tinnunculus | 106 | | [[File:Common kestrel falco tinnunculus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Falco]] | |- | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q25380|Q25380]] | [[Accipiter nisus]] | Accipiter nisus | 105 | | [[File:Accipiter nisus Meneer Zjeroen.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Accipiter]] | |- | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q25317|Q25317]] | [[Tyto alba]] | Tyto alba | 104 | | [[File:Tyto alba tylluan wen detail.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tyto]] | |- | style='text-align:right'| 37 | [[:d:Q25418|Q25418]] | [[Carduel]] | Carduelis carduelis | 104 | | [[File:Carcar.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Carduelis]] | |- | style='text-align:right'| 38 | [[:d:Q21659|Q21659]] | [[Galliformes]] | Galliformes | 103 | | [[File:Meleagris ocellata1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[ave]]<br/>[[Pangalliformes]] | |- | style='text-align:right'| 39 | [[:d:Q25376|Q25376]] | [[Fulica atra]] | Fulica atra | 103 | | [[File:Eurasian Coot.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Fulica]] | |- | style='text-align:right'| 40 | [[:d:Q137474876|Q137474876]] | [[Eurasian Goshawk]] | Astur gentilis | 103 | | [[File:Northern Goshawk ad M2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Astur]] | |- | style='text-align:right'| 41 | [[:d:Q25386|Q25386]] | [[Corvus frugilegus]] | Corvus frugilegus | 103 | | [[File:Corvus frugilegus -Dartmoor, Devon, England-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Corvus]] | [[crow]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[:d:Q41994|Q41994]] | [[Phoenicopterus]] | Phoenicopterus | 102 | | [[File:20170425 131 Camargue Flamingo (33654108203).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phoenicopteridae]] | |- | style='text-align:right'| 43 | [[:d:Q25392|Q25392]] | [[Vanellus vanellus]] | Vanellus vanellus | 102 | | [[File:Northern-Lapwing-Vanellus-vanellus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Vanellus]] | |- | style='text-align:right'| 44 | [[:d:Q80362|Q80362]] | [[Milvus migrans]] | Milvus migrans | 102 | | [[File:2007-black-kite.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Milvus]] | |- | style='text-align:right'| 45 | [[:d:Q25565|Q25565]] | [[Corvidae]] | Corvidae | 102 | | [[File:Blue jay in PP (30960).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Corvoidea]] | |- | style='text-align:right'| 46 | [[:d:Q25968|Q25968]] | [[Passer montanus]] | Passer montanus | 102 | | [[File:Eurasian Tree Sparrow (3352252620).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passer]] | |- | style='text-align:right'| 47 | [[:d:Q168473|Q168473]] | [[Paridae]] | Paridae | 101 | | [[File:Parus major 4 (Marek Szczepanek).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sylvioidea]] | |- | style='text-align:right'| 48 | [[:d:Q25393|Q25393]] | [[rossiniolo]] | Luscinia megarhynchos | 101 | specie de ave | [[File:Luscinia megarhynchos - Common nightingale - Nachtegaal.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Luscinia]] | |- | style='text-align:right'| 49 | [[:d:Q61865|Q61865]] | [[Pavo cristatus]] | Pavo cristatus | 100 | | [[File:Indian Peacock in Tholpetty Wildlife Sanctuary 01.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pavo]] | |- | style='text-align:right'| 50 | [[:d:Q25405|Q25405]] | [[Corvus cornix]] | Corvus cornix | 100 | | [[File:Corvus cornix (33515567265).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Corvus]] | |- | style='text-align:right'| 51 | [[:d:Q25365|Q25365]] | [[Gruidae]] | Gruidae | 99 | | [[File:Demoiselle Cranes at Tal Chappar.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[water bird]] | [[Gruiformes]] | |- | style='text-align:right'| 52 | [[:d:Q25398|Q25398]] | [[Ciconia nigra]] | Ciconia nigra | 99 | | [[File:Ciconia nigra -Kruger National Park-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ciconia]] | |- | style='text-align:right'| 53 | [[:d:Q171953|Q171953]] | [[Numididae]] | Numididae | 98 | | [[File:Acryllium vulturinum -Samburu National Reserve, Kenya -several-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[poultry]] | [[Galliformes]] | |- | style='text-align:right'| 54 | [[:d:Q21651|Q21651]] | [[Anseriformes]] | Anseriformes | 98 | | [[File:Cygnus olor 2 (Marek Szczepanek).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anserimorphae]] | |- | style='text-align:right'| 55 | [[:d:Q55805|Q55805]] | [[Diomedeidae]] | Diomedeidae | 98 | | [[File:Short tailed Albatross1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Procellariiformes]] | |- | style='text-align:right'| 56 | [[:d:Q26050|Q26050]] | [[Turdidae]] | Turdidae | 98 | | [[File:Turdus viscivorus Brych y coed.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Muscicapoidea]] | |- | style='text-align:right'| 57 | [[:d:Q25404|Q25404]] | [[Cyanistes caeruleus]] | Cyanistes caeruleus | 98 | | [[File:Parus caeruleus1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cyanistes]] | |- | style='text-align:right'| 58 | [[:d:Q129059|Q129059]] | [[Tetrao urogallus]] | Tetrao urogallus | 97 | | [[File:Auerhuhn Schweden P1130026.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tetrao]] | |- | style='text-align:right'| 59 | [[:d:Q25432|Q25432]] | [[faisan commun]] | Phasianus colchicus | 97 | specie de ave | [[File:00 4488 Hühnervogel - Edelfasan.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[poultry]] | [[Phasianus]] | |- | style='text-align:right'| 60 | [[:d:Q25438|Q25438]] | [[Haliaeetus albicilla]] | Haliaeetus albicilla | 97 | | [[File:Adult White-tailed Eagle defending prey, Rezerwat Gostynin-Wloclawek, Poland.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Haliaeetus]] | |- | style='text-align:right'| 61 | [[:d:Q25383|Q25383]] | [[Fringilla coelebs]] | Fringilla coelebs | 97 | | [[File:Fringilla coelebs (5577610542).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Fringilla]] | |- | style='text-align:right'| 62 | [[:d:Q43642|Q43642]] | [[Apteryx]] | Apteryx | 96 | | [[File:Kiwifugl.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Apterygidae]] | |- | style='text-align:right'| 63 | [[:d:Q93208|Q93208]] | [[Dromaius novaehollandiae]] | Dromaius novaehollandiae | 96 | | [[File:Dromaius novaehollandiae (29619237017).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[flightless bird]] | [[Dromaius]] | |- | style='text-align:right'| 64 | [[:d:Q129958|Q129958]] | [[Athene noctua]] | Athene noctua | 96 | | [[File:Athene noctua, Ambula, Montenegro 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Athene]] | |- | style='text-align:right'| 65 | [[:d:Q185237|Q185237]] | [[Sturnidae]] | Sturnidae | 96 | | [[File:Common starling in london.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeriformes]] | |- | style='text-align:right'| 66 | [[:d:Q21695|Q21695]] | [[Podicipedidae]] | Podicipedidae | 95 | | [[File:Podiceps cristatus 2 - Lake Dulverton.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[water bird]] | [[Podicipediformes]] | |- | style='text-align:right'| 67 | [[:d:Q25510|Q25510]] | [[Accipitridae]] | Accipitridae | 95 | | [[File:Spizaetus-ornatus-001.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[bird of prey]] | [[Accipitriformes]]<br/>[[Accipitroidea]] | |- | style='text-align:right'| 68 | [[:d:Q25700|Q25700]] | [[Anas crecca]] | Anas crecca | 95 | | [[File:Common Teal Male (8602525826).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anas]] | |- | style='text-align:right'| 69 | [[:d:Q25961|Q25961]] | [[Alauda arvensis]] | Alauda arvensis | 94 | | [[File:Alouette des champs Zaghouan001.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Alauda]] | |- | style='text-align:right'| 70 | [[:d:Q26106|Q26106]] | [[Perdix perdix]] | Perdix perdix | 93 | | [[File:Nurmkana (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Perdix]] | |- | style='text-align:right'| 71 | [[:d:Q209239|Q209239]] | [[Columba]] | Columba | 93 | | [[File:2017-03-05 Columba oenas, Armstrong Park 3.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Columba|Columbidae]]<br/>[[Columbinae]] | |- | style='text-align:right'| 72 | [[:d:Q130730|Q130730]] | [[Ardea alba]] | Ardea alba | 93 | | [[File:Ardea alba - Sydney Olympic Park.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[egret]] | [[Ardea]] | |- | style='text-align:right'| 73 | [[:d:Q127216|Q127216]] | [[Haliaeetus leucocephalus]] | Haliaeetus leucocephalus | 93 | | [[File:Bald Eagle (Haliaeetus leucocephalus) Kachemak Bay, Alaska.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Haliaeetus]] | |- | style='text-align:right'| 74 | [[:d:Q26375|Q26375]] | [[Phasianidae]] | Phasianidae | 92 | | [[File:Green Pheasant.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phasianoidea]] | |- | style='text-align:right'| 75 | [[:d:Q3917160|Q3917160]] | [[Pavo]] | Pavo | 92 | | [[File:Green Peafowl - Baluran NP - East Java MG 7995 (29726908551).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pavonini]] | |- | style='text-align:right'| 76 | [[:d:Q26381|Q26381]] | [[Cuculidae]] | Cuculidae | 92 | | [[File:Greater Roadrunner-JRO.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cuculiformes]] | |- | style='text-align:right'| 77 | [[:d:Q26026|Q26026]] | [[Columba palumbus]] | Columba palumbus | 92 | | [[File:Columba palumbus -garden post-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Columba]] | |- | style='text-align:right'| 78 | [[:d:Q33504|Q33504]] | [[Neophron percnopterus]] | Neophron percnopterus | 92 | | [[File:Egyptian Vulture, Socotra.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Neophron]] | |- | style='text-align:right'| 79 | [[:d:Q179333|Q179333]] | [[Paradisaeidae]] | Paradisaeidae | 92 | | [[File:Lesser Bird of Paradise.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeri]] | |- | style='text-align:right'| 80 | [[:d:Q25377|Q25377]] | [[Apus apus]] | Apus apus | 91 | | [[File:Common Swift 2025 07 18 02 (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Apus]] | |- | style='text-align:right'| 81 | [[:d:Q170177|Q170177]] | [[Bubo scandiacus]] | Bubo scandiacus | 91 | | [[File:Bubo scandiacus male Muskegon.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[owl]] | [[Bubo]] | |- | style='text-align:right'| 82 | [[:d:Q126216|Q126216]] | [[Nycticorax nycticorax]] | Nycticorax nycticorax | 91 | | [[File:Black-crowned night heron in PP (36399).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Nycticorax]] | |- | style='text-align:right'| 83 | [[:d:Q106447604|Q106447604]] | [[Ardea ibis]] | Ardea ibis | 91 | | [[File:Héron garde boeufs à Oued Mejerda.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ardea]] | |- | style='text-align:right'| 84 | [[:d:Q25984|Q25984]] | [[Motacilla flava]] | Motacilla flava | 91 | | [[File:Schafstelze - Auenlandschaft Hohenrode HA 222 Landkreis Schaumburg.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Motacilla]] | |- | style='text-align:right'| 85 | [[:d:Q54696|Q54696]] | [[Streptopelia decaocto]] | Streptopelia decaocto | 90 | | [[File:Eurasian Collared Dove Streptopelia decaocto by Dr. Raju Kasambe DSCN2357 (3).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Streptopelia]] | |- | style='text-align:right'| 86 | [[:d:Q177856|Q177856]] | [[Gyps fulvus]] | Gyps fulvus | 90 | | [[File:Gyps fulvus -Basque Country-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]]<br/>[[ave]]<br/>[[scavenger]]<br/>[[necrophage]] | | [[Gyps]] | |- | style='text-align:right'| 87 | [[:d:Q28106966|Q28106966]] | [[Gadwall]] | Mareca strepera | 90 | | [[File:Anas strepera pair.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mareca]] | |- | style='text-align:right'| 88 | [[:d:Q25612|Q25612]] | [[Cygnus cygnus]] | Cygnus cygnus | 90 | | [[File:Cygnus cygnus 070416 IOL.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cygnus]] | |- | style='text-align:right'| 89 | [[:d:Q26198|Q26198]] | [[Corvus corone]] | Corvus corone | 90 | | [[File:Carrion crow 2022 04 05 05 02.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Corvus]] | |- | style='text-align:right'| 90 | [[:d:Q26114|Q26114]] | [[Scolopax rusticola]] | Scolopax rusticola | 89 | | [[File:Waldschnepfe (scolopax rusticola) - Spiekeroog, Nationalpark Niedersächsisches Wattenmeer.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Scolopax]] | |- | style='text-align:right'| 91 | [[:d:Q131709|Q131709]] | [[Egretta garzetta]] | Egretta garzetta | 89 | | [[File:Aigrette garzette au lac sud de Tunis (site RAMSAR).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Egretta]] | |- | style='text-align:right'| 92 | [[:d:Q199427|Q199427]] | [[Pelecanus onocrotalus]] | Pelecanus onocrotalus | 89 | | [[File:Great white pelican (Pelecanus onocrotalus).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pelecanus]] | |- | style='text-align:right'| 93 | [[:d:Q160488|Q160488]] | [[Ardea purpurea]] | Ardea purpurea | 89 | | [[File:2010-kabini-purple-heron.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ardea]] | |- | style='text-align:right'| 94 | [[:d:Q160835|Q160835]] | [[Fringillidae]] | Fringillidae | 89 | | [[File:Fringilla coelebs chaffinch male edit2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeriformes]] | |- | style='text-align:right'| 95 | [[:d:Q170718|Q170718]] | [[Merops apiaster]] | Merops apiaster | 89 | | [[File:Бджолоїдка звичайна або щурка європейська.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Merops]] | |- | style='text-align:right'| 96 | [[:d:Q171052|Q171052]] | [[Laniidae]] | Laniidae | 89 | | [[File:Lanius excubitor, Chilham, Kent 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Corvoidea]] | [[:Template:Laniidae|Laniidae]] |- | style='text-align:right'| 97 | [[:d:Q26017|Q26017]] | [[Crex crex]] | Crex crex | 88 | specie de ave | [[File:Corncrake2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Crex]] | |- | style='text-align:right'| 98 | [[:d:Q28106837|Q28106837]] | [[Eurasian Wigeon]] | Mareca penelope | 88 | | [[File:1994. Марка России 0170 hi.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mareca]] | |- | style='text-align:right'| 99 | [[:d:Q25876|Q25876]] | [[Falco subbuteo]] | Falco subbuteo | 88 | | [[File:Eurasian Hobby (14574008925) (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Hypotriorchis]] | |- | style='text-align:right'| 100 | [[:d:Q200989|Q200989]] | [[Muscicapidae]] | Muscicapidae | 88 | | [[File:2019-08-23 Spotted Flycatcher, Town Moor, Newcastle, Northumberland 3.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Muscicapoidea]] | |- | style='text-align:right'| 101 | [[:d:Q25978|Q25978]] | [[Charadriiformes]] | Charadriiformes | 87 | | [[File:Crestedauklet41.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aequorlitornithes]] | |- | style='text-align:right'| 102 | [[:d:Q26617|Q26617]] | [[Apodidae]] | Apodidae | 87 | | [[File:Apus apus 01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Apodiformes]] | |- | style='text-align:right'| 103 | [[:d:Q168514|Q168514]] | [[Streptopelia turtur]] | Streptopelia turtur | 87 | | [[File:2015-05-21 Streptopelia turtur, Sutton Bank, Yorkshire 06.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Streptopelia]] | |- | style='text-align:right'| 104 | [[:d:Q168748|Q168748]] | [[Sagittarius serpentarius]] | Sagittarius serpentarius | 87 | | [[File:Secretario (Sagittarius serpentarius), parque nacional de Amboseli, Kenia, 2024-05-23, DD 13.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sagittarius]] | |- | style='text-align:right'| 105 | [[:d:Q26773|Q26773]] | [[Bucerotidae]] | Bucerotidae | 87 | | [[File:Great hornbill Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Bucerotiformes]] | |- | style='text-align:right'| 106 | [[:d:Q25909|Q25909]] | [[Riparia riparia]] | Riparia riparia | 87 | | [[File:Riparia riparia -Markinch, Fife, Scotland -flying-8-4c.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Riparia]] | |- | style='text-align:right'| 107 | [[:d:Q121221|Q121221]] | [[Melopsittacus undulatus]] | Melopsittacus undulatus | 87 | | [[File:Budgerigar-male-strzelecki-qld.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Melopsittacus]] | |- | style='text-align:right'| 108 | [[:d:Q18859|Q18859]] | [[Tringa totanus]] | Tringa totanus | 86 | | [[File:Common Redshank Tringa totanus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tringa]] | |- | style='text-align:right'| 109 | [[:d:Q25692|Q25692]] | [[Gallinago gallinago]] | Gallinago gallinago | 86 | | [[File:Bekassine (Blick nach oben).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gallinago]] | |- | style='text-align:right'| 110 | [[:d:Q25384|Q25384]] | [[Asio otus]] | Asio otus | 86 | | [[File:Asio otus Downsview Park Toronto2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Asio]] | |- | style='text-align:right'| 111 | [[:d:Q25740|Q25740]] | [[Troglodytes troglodytes]] | Troglodytes troglodytes | 86 | | [[File:Eurasian wren (Troglodytes troglodytes).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Troglodytes]] | |- | style='text-align:right'| 112 | [[:d:Q179863|Q179863]] | [[Phoenicopterus roseus]] | Phoenicopterus roseus | 85 | | [[File:Flamant rose Thyna009.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phoenicopterus]] | |- | style='text-align:right'| 113 | [[:d:Q178811|Q178811]] | [[Plegadis falcinellus]] | Plegadis falcinellus | 85 | | [[File:Plegadis falcinellus Syracuse.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Plegadis]] | |- | style='text-align:right'| 114 | [[:d:Q168677|Q168677]] | [[Aegypius monachus]] | Aegypius monachus | 85 | | [[File:Aegypius monachus, Catalan Pyrenees, Spain S4E7659 (25191007486).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aegypius]] | |- | style='text-align:right'| 115 | [[:d:Q183147|Q183147]] | [[Meropidae]] | Meropidae | 85 | | [[File:Bee eater in Selous Game Reserve.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Coraciiformes]] | |- | style='text-align:right'| 116 | [[:d:Q26209|Q26209]] | [[Dendrocopos major]] | Dendrocopos major | 85 | | [[File:Dendrocopos major EM1B2679 (35219263071).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Dendrocopos]] | |- | style='text-align:right'| 117 | [[:d:Q26012|Q26012]] | [[Strigidae]] | Strigidae | 84 | | [[File:Eastern Screech Owl.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Strigiformes]] | [[Strigiformes]] | |- | style='text-align:right'| 118 | [[:d:Q18850|Q18850]] | [[Actitis hypoleucos]] | Actitis hypoleucos | 84 | | [[File:Actitis hypoleucos - Laem Pak Bia.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Actitis]] | |- | style='text-align:right'| 119 | [[:d:Q178821|Q178821]] | [[Himantopus himantopus]] | Himantopus himantopus | 84 | | [[File:Himantopus himantopus - Pak Thale.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Himantopus]] | |- | style='text-align:right'| 120 | [[:d:Q25634|Q25634]] | [[Chroicocephalus ridibundus]] | Chroicocephalus ridibundus | 84 | | [[File:Black-headed Gull - St James's Park, London - Nov 2006.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Chroicocephalus]] | |- | style='text-align:right'| 121 | [[:d:Q25572|Q25572]] | [[Circus cyaneus]] | Circus cyaneus | 84 | | [[File:Circus cyaneus 265961899.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Circus]] | |- | style='text-align:right'| 122 | [[:d:Q156250|Q156250]] | [[Milvus milvus]] | Milvus milvus | 84 | | [[File:Milvus milvus Jura.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Milvus]] | |- | style='text-align:right'| 123 | [[:d:Q170598|Q170598]] | [[Vultur gryphus]] | Vultur gryphus | 84 | | [[File:204 - Canyon de Colca - Condor des Andes - Juin 2010.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Vultur]] | |- | style='text-align:right'| 124 | [[:d:Q131918|Q131918]] | [[Falco columbarius]] | Falco columbarius | 84 | | [[File:Falco columbarius PP.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Falco]] | |- | style='text-align:right'| 125 | [[:d:Q183361|Q183361]] | [[Anser]] | Anser | 84 | genere de aves | [[File:Anser anser 2 (Piotr Kuczynski).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anserini]] | |- | style='text-align:right'| 126 | [[:d:Q26444|Q26444]] | [[Aythya fuligula]] | Aythya fuligula | 84 | | [[File:Tufted Duck 09 05 2025 01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aythya]] | |- | style='text-align:right'| 127 | [[:d:Q26205|Q26205]] | [[Emberiza citrinella]] | Emberiza citrinella | 84 | | [[File:Emberiza citrinella -Midtjylland, Denmark -male-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Emberiza]] | |- | style='text-align:right'| 128 | [[:d:Q28753|Q28753]] | [[Passer]] | Passer | 84 | | [[File:Male House Sparrow 2 - crop.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[ave]] | [[Passerinae]] | |- | style='text-align:right'| 129 | [[:d:Q25557|Q25557]] | [[Gruiformes]] | Gruiformes | 83 | | [[File:Balearica regulorum 1 Luc Viatour.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Neoaves]] | |- | style='text-align:right'| 130 | [[:d:Q26626|Q26626]] | [[Scolopacidae]] | Scolopacidae | 83 | | [[File:Bristle-thighed Curlew.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Charadriiformes]] | |- | style='text-align:right'| 131 | [[:d:Q19338|Q19338]] | [[Pelecaniformes]] | Pelecaniformes | 83 | | [[File:Pelican 4995.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[water bird]] | [[Aequornithes]]<br/>[[Pelecanes]] | |- | style='text-align:right'| 132 | [[:d:Q171360|Q171360]] | [[Platalea leucorodia]] | Platalea leucorodia | 83 | | [[File:Eurasian Spoonbill.jpg|center|48px]] | [[taxon]]<br/>[[cultural heritage]] | | [[Platalea]] | |- | style='text-align:right'| 133 | [[:d:Q26742|Q26742]] | [[Aythya ferina]] | Aythya ferina | 83 | | [[File:Aythya ferina Gentofte 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aythya]] | |- | style='text-align:right'| 134 | [[:d:Q131044|Q131044]] | [[Cygnus atratus]] | Cygnus atratus | 83 | | [[File:00 2102 Trauerschwäne (Breisach am Rhein).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cygnus]] | |- | style='text-align:right'| 135 | [[:d:Q143284|Q143284]] | [[Dryocopus martius]] | Dryocopus martius | 83 | | [[File:2016.08.27.-14-Viernheimer Heide-Viernheim--Schwarzspecht-Weibchen.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Dryocopus]] | |- | style='text-align:right'| 136 | [[:d:Q230042|Q230042]] | [[Motacilla]] | Motacilla | 83 | | [[File:20180415 015 Winterswijk Witte kwikstaart (40785272624).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Motacillidae]] | |- | style='text-align:right'| 137 | [[:d:Q155878|Q155878]] | [[Lyrurus tetrix]] | Lyrurus tetrix | 82 | | [[File:Birkhahn.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lyrurus]] | |- | style='text-align:right'| 138 | [[:d:Q184774|Q184774]] | [[Gallus gallus]] | Gallus gallus | 82 | | [[File:Gallus gallus -Kaziranga National Park, Assam, India-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]]<br/>[[organisms known by a particular common name]] | | [[Gallus (taxon)|Gallus]] | |- | style='text-align:right'| 139 | [[:d:Q28122714|Q28122714]] | [[Philomachus pugnax]] | Calidris pugnax | 82 | | [[File:Philomachus pugnaxRuffKampfläufer.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Calidris]] | |- | style='text-align:right'| 140 | [[:d:Q18854|Q18854]] | [[Numenius arquata]] | Numenius arquata | 82 | | [[File:Eurasian Curlew.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Numenius]] | |- | style='text-align:right'| 141 | [[:d:Q25756|Q25756]] | [[Strix aluco]] | Strix aluco | 82 | | [[File:Kautz.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Strix]] | |- | style='text-align:right'| 142 | [[:d:Q26431|Q26431]] | [[Circus aeruginosus]] | Circus aeruginosus | 82 | | [[File:Busard des roseaux Circus aeruginosus DSC 3073-p (48841507981).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Circus]] | |- | style='text-align:right'| 143 | [[:d:Q170251|Q170251]] | [[Circaetus gallicus]] | Circaetus gallicus | 82 | | [[File:Circaetus gallicus - Short-toed snake-eagleı 02-1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Circaetus]] | |- | style='text-align:right'| 144 | [[:d:Q25934|Q25934]] | [[Piciformes]] | Piciformes | 82 | | [[File:Red-bellied woodpecker on railing.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Picocoraciae]] | |- | style='text-align:right'| 145 | [[:d:Q200339|Q200339]] | [[Aix galericulata]] | Aix galericulata | 82 | | [[File:Mandarin ducks by the Weiming Lake of Peking University 09.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aix]] | |- | style='text-align:right'| 146 | [[:d:Q21744|Q21744]] | [[Falconidae]] | Falconidae | 81 | | [[File:Brown-Falcon,-Vic,-3.1.2008.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Falconiformes]] | |- | style='text-align:right'| 147 | [[:d:Q18700|Q18700]] | [[Balaeniceps rex]] | Balaeniceps rex | 81 | | [[File:Entebbe Shoe Bill Stork.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Balaeniceps]] | |- | style='text-align:right'| 148 | [[:d:Q25769|Q25769]] | [[Asio flammeus]] | Asio flammeus | 81 | | [[File:Asio flammeus -Fazenda Campo de Ouro, Piraju, Sao Paulo, Brasil-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Asio]] | |- | style='text-align:right'| 149 | [[:d:Q179359|Q179359]] | [[Aquila nipalensis]] | Aquila nipalensis | 81 | | [[File:Мангистауская область, степной орёл.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aquila]] | |- | style='text-align:right'| 150 | [[:d:Q26147|Q26147]] | [[Recurvirostra avosetta]] | Recurvirostra avosetta | 80 | | [[File:Avocette élégante Thyna019.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Recurvirostra]] | |- | style='text-align:right'| 151 | [[:d:Q21736|Q21736]] | [[Accipitriformes]] | Accipitriformes | 80 | | [[File:Red-tailed Hawk Buteo jamaicensis Full Body 1880px.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Accipitrimorphae]] | |- | style='text-align:right'| 152 | [[:d:Q28236|Q28236]] | [[Larus argentatus]] | Larus argentatus | 80 | | [[File:European herring gull vocalizing (00170).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Larus]] | |- | style='text-align:right'| 153 | [[:d:Q8154335|Q8154335]] | [[Alcedinidae]] | Alcedinidae | 80 | | [[File:SL Bundala NP asv2020-01 img20.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[water bird]] | [[Alcedines]] | |- | style='text-align:right'| 154 | [[:d:Q25678|Q25678]] | [[Jynx torquilla]] | Jynx torquilla | 80 | | [[File:Jynx torquilla (34536504885).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Jynx]] | |- | style='text-align:right'| 155 | [[:d:Q174088|Q174088]] | [[Coccothraustes coccothraustes]] | Coccothraustes coccothraustes | 80 | | [[File:Coccothraustes coccothraustes 1 (Marek Szczepanek).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Coccothraustes]] | |- | style='text-align:right'| 156 | [[:d:Q21716|Q21716]] | [[Ciconiiformes]] | Ciconiiformes | 79 | | [[File:Saddle-Billed Stork.jpg|center|48px]] | [[taxon monotypic]] | [[ave]] | [[Aequornithes]] | |- | style='text-align:right'| 157 | [[:d:Q21755|Q21755]] | [[Otididae]] | Otididae | 79 | | [[File:Ardeotis kori Etosha.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Otidiformes]] | |- | style='text-align:right'| 158 | [[:d:Q18851|Q18851]] | [[Charadrius dubius]] | Charadrius dubius | 79 | | [[File:Charadrius dubius (49820761043).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Charadrius]] | |- | style='text-align:right'| 159 | [[:d:Q26717|Q26717]] | [[Caprimulgus europaeus]] | Caprimulgus europaeus | 79 | | [[File:Caprimulgus europaeus g.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Caprimulgus]] | |- | style='text-align:right'| 160 | [[:d:Q484131|Q484131]] | [[Coraciiformes]] | Coraciiformes | 79 | | [[File:European roller.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Picocoraciae]] | |- | style='text-align:right'| 161 | [[:d:Q25777|Q25777]] | [[Turdus pilaris]] | Turdus pilaris | 79 | | [[File:Björktrast (Turdus pilaris)-4.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Turdus]] | |- | style='text-align:right'| 162 | [[:d:Q26620|Q26620]] | [[Phoenicurus phoenicurus]] | Phoenicurus phoenicurus | 79 | | [[File:Gartenrotschwanz 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phoenicurus]] | |- | style='text-align:right'| 163 | [[:d:Q26578|Q26578]] | [[Luscinia svecica]] | Luscinia svecica | 79 | | [[File:Blåhake - bluethroat (Luscinia svecica)-5 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Luscinia]] | |- | style='text-align:right'| 164 | [[:d:Q25928|Q25928]] | [[Haematopus ostralegus]] | Haematopus ostralegus | 78 | | [[File:Haematopus ostralegus He.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Haematopus]] | |- | style='text-align:right'| 165 | [[:d:Q33140745|Q33140745]] | [[Sterninae]] | Sterninae | 78 | | [[File:3-point tern (Sandwich, Common & Roseate Terns, St Mary's Island, Northumberland).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Laridae]] | |- | style='text-align:right'| 166 | [[:d:Q184432|Q184432]] | [[Gavia arctica]] | Gavia arctica | 78 | | [[File:Gavia arctica1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gavia]] | |- | style='text-align:right'| 167 | [[:d:Q188601|Q188601]] | [[Tetrax tetrax]] | Tetrax tetrax | 78 | | [[File:Tetrax tetrax, Castuera, Estremadura, Spain 3.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tetrax]] | |- | style='text-align:right'| 168 | [[:d:Q26685|Q26685]] | [[Fratercula arctica]] | Fratercula arctica | 78 | | [[File:Puffin (Fratercula arctica).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Fratercula]] | |- | style='text-align:right'| 169 | [[:d:Q170466|Q170466]] | [[Pernis apivorus]] | Pernis apivorus | 78 | | [[File:Herilaseviu..jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pernis]] | |- | style='text-align:right'| 170 | [[:d:Q26135|Q26135]] | [[Bombycilla garrulus]] | Bombycilla garrulus | 78 | | [[File:Bohemian waxwing (Bombycilla garrulus), Uitkerke, Belgium (16366736689).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Bombycilla]] | |- | style='text-align:right'| 171 | [[:d:Q166171|Q166171]] | [[Picus viridis]] | Picus viridis | 78 | | [[File:Green woodpecker Franconville 2022 01 21 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Picus]] | |- | style='text-align:right'| 172 | [[:d:Q156767|Q156767]] | [[Sitta europaea]] | Sitta europaea | 78 | | [[File:Kleiber (Sitta europaea caesia) Val Roseg.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sitta]] | |- | style='text-align:right'| 173 | [[:d:Q26982|Q26982]] | [[Galerida cristata]] | Galerida cristata | 78 | | [[File:Galerida cristata - Crested lark 01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Galerida]] | |- | style='text-align:right'| 174 | [[:d:Q184820|Q184820]] | [[Nucifraga caryocatactes]] | Nucifraga caryocatactes | 78 | | [[File:Nucifraga caryocatactes, Kotka, Finland 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Nucifraga]] | |- | style='text-align:right'| 175 | [[:d:Q201831|Q201831]] | [[Cinclus cinclus]] | Cinclus cinclus | 78 | | [[File:Cinclus cinclus R(ThKraft).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cinclus]] | |- | style='text-align:right'| 176 | [[:d:Q26623|Q26623]] | [[Rallidae]] | Rallidae | 77 | | [[File:Dusky moorhen442.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gruiformes]] | |- | style='text-align:right'| 177 | [[:d:Q179983|Q179983]] | [[Pteroclidae]] | Pteroclidae | 77 | | [[File:Double-banded Sandgrouse.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pterocliformes]] | |- | style='text-align:right'| 178 | [[:d:Q18840|Q18840]] | [[Tringa nebularia]] | Tringa nebularia | 77 | | [[File:Greenshank (Tringa nebularia).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tringa]] | |- | style='text-align:right'| 179 | [[:d:Q18875|Q18875]] | [[Sterna hirundo]] | Sterna hirundo | 77 | | [[File:Common tern 2025 07 08 08.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sterna]] | |- | style='text-align:right'| 180 | [[:d:Q185183|Q185183]] | [[Podiceps nigricollis]] | Podiceps nigricollis | 77 | | [[File:Eared Grebe, breeding plumage (33774036404).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Podiceps]] | |- | style='text-align:right'| 181 | [[:d:Q26427|Q26427]] | [[Larus canus]] | Larus canus | 77 | | [[File:Larus canus Common Gull in Norway.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Larus]] | |- | style='text-align:right'| 182 | [[:d:Q171655|Q171655]] | [[Otis tarda]] | Otis tarda | 77 | | [[File:Dévaványa, Hungary – Great bustard 01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Otis]] | |- | style='text-align:right'| 183 | [[:d:Q188737|Q188737]] | [[Accipiter]] | Accipiter | 77 | | [[File:Brown Goshawk kur.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Accipitrinae]] | |- | style='text-align:right'| 184 | [[:d:Q191125|Q191125]] | [[Anser indicus]] | Anser indicus | 77 | | [[File:Bar-headed Goose by Dr. Raju Kasambe DSCN7530 (23).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anser]] | |- | style='text-align:right'| 185 | [[:d:Q170831|Q170831]] | [[Aegithalos caudatus]] | Aegithalos caudatus | 77 | | [[File:Long-tailed tit (74940).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aegithalos]] | |- | style='text-align:right'| 186 | [[:d:Q185099|Q185099]] | [[Rallus aquaticus]] | Rallus aquaticus | 76 | | [[File:Wasserralle Bodensee.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Rallus]] | |- | style='text-align:right'| 187 | [[:d:Q184834|Q184834]] | [[Burhinus oedicnemus]] | Burhinus oedicnemus | 76 | | [[File:Burhinus oedicnemus insularum Lanzarote 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Burhinus]] | |- | style='text-align:right'| 188 | [[:d:Q18841|Q18841]] | [[Limosa limosa]] | Limosa limosa | 76 | | [[File:.00 2789 Uferschnepfe (Limosa limosa).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Limosa]] | |- | style='text-align:right'| 189 | [[:d:Q25370|Q25370]] | [[Falconiformes]] | Falconiformes | 76 | | [[File:Brown-Falcon,-Vic,-3.1.2008.jpg|center|48px]] | [[taxon monotypic]] | | [[Eufalconimorphae]] | |- | style='text-align:right'| 190 | [[:d:Q26711|Q26711]] | [[Lymnocryptes minimus]] | Lymnocryptes minimus | 76 | | [[File:Lymnocryptes minimus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lymnocryptes]] | |- | style='text-align:right'| 191 | [[:d:Q28294|Q28294]] | [[Alcidae]] | Alcidae | 76 | | [[File:Parakeetauklets2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pan-Alcidae]] | |- | style='text-align:right'| 192 | [[:d:Q26691|Q26691]] | [[Gavia stellata]] | Gavia stellata | 76 | | [[File:Gavia stellata -Iceland -swimming-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gavia]] | |- | style='text-align:right'| 193 | [[:d:Q171563|Q171563]] | [[Otus scops]] | Otus scops | 76 | | [[File:Scops Owl (Otus scops), Kalloni, Lesvos, Greece, 19.04.2015 (16773748434).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Otus]] | |- | style='text-align:right'| 194 | [[:d:Q177688|Q177688]] | [[Falco rusticolus]] | Falco rusticolus | 76 | | [[File:Falco rusticolus white cropped.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Falco]] | |- | style='text-align:right'| 195 | [[:d:Q179625|Q179625]] | [[Falco vespertinus]] | Falco vespertinus | 76 | | [[File:Rotfußfalke Falco vespertinus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Falco]] | |- | style='text-align:right'| 196 | [[:d:Q26597|Q26597]] | [[Clangula hyemalis]] | Clangula hyemalis | 76 | | [[File:Clangula-hyemalis-011.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Clangula]] | |- | style='text-align:right'| 197 | [[:d:Q179367|Q179367]] | [[Coracias garrulus]] | Coracias garrulus | 76 | | [[File:Coracias garrulus in Shirahmad wildlife refuge of Sabzevar 001.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Coracias]] | |- | style='text-align:right'| 198 | [[:d:Q20823352|Q20823352]] | [[Rosy Starling]] | Pastor roseus | 76 | | [[File:Pastor roseus - Rosenstar (Jungvogel).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pastor]] | |- | style='text-align:right'| 199 | [[:d:Q178942|Q178942]] | [[Turdus viscivorus]] | Turdus viscivorus | 76 | | [[File:Mistle Thrush (Turdus viscivorus) (33847459792).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Turdus]] | |- | style='text-align:right'| 200 | [[:d:Q26420|Q26420]] | [[Oenanthe oenanthe]] | Oenanthe oenanthe | 76 | | [[File:Northern wheatear Oenanthe oenanthe.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Oenanthe]] | |- | style='text-align:right'| 201 | [[:d:Q26755|Q26755]] | [[Phoenicurus ochruros]] | Phoenicurus ochruros | 76 | | [[File:Black Redstart bird.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phoenicurus]] | |- | style='text-align:right'| 202 | [[:d:Q182761|Q182761]] | [[Tetrastes bonasia]] | Tetrastes bonasia | 75 | | [[File:Haselhuhn-01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tetrastes]] | |- | style='text-align:right'| 203 | [[:d:Q19171|Q19171]] | [[Rhea]] | Rhea | 75 | | [[File:RheaamericanaHahn.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Rheidae]] | |- | style='text-align:right'| 204 | [[:d:Q28450|Q28450]] | [[Tringa ochropus]] | Tringa ochropus | 75 | | [[File:Green Sandpiper ( Tringa ochropus ) ... Tophill Low , Yorkshire (53182606905).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tringa]] | |- | style='text-align:right'| 205 | [[:d:Q182971|Q182971]] | [[Hieraaetus pennatus]] | Hieraaetus pennatus | 75 | | [[File:Booted eagle, Hieraaetus pennatus, at Kgalagadi Transfrontier Pa (32334023348).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Hieraaetus]] | |- | style='text-align:right'| 206 | [[:d:Q229408|Q229408]] | [[Falco naumanni]] | Falco naumanni | 75 | | [[File:A Lesser Kestrel on a Weak Perch (49591372658).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Falco]] | |- | style='text-align:right'| 207 | [[:d:Q515217|Q515217]] | [[Agapornis]] | Agapornis | 75 | | [[File:Fischer's Lovebird (Agapornis fischeri) (24041406070) (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Psittaculini]] | |- | style='text-align:right'| 208 | [[:d:Q3901247|Q3901247]] | [[Phalacrocoracidae]] | Phalacrocoracidae | 74 | | [[File:Phalacrocorax aristotelis.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Suliformes]] | |- | style='text-align:right'| 209 | [[:d:Q194024|Q194024]] | [[Porzana porzana]] | Porzana porzana | 74 | | [[File:Porzana porzana 3 (Marek Szczepanek).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Porzana]] | |- | style='text-align:right'| 210 | [[:d:Q18858|Q18858]] | [[Numenius phaeopus]] | Numenius phaeopus | 74 | | [[File:Whimbrel Numenius phaeopus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Numenius]] | |- | style='text-align:right'| 211 | [[:d:Q188660|Q188660]] | [[Opisthocomus hoazin]] | Opisthocomus hoazin | 74 | | [[File:Hoatzin (Opisthocomus hoazin) Rio Napo.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Opisthocomus]] | |- | style='text-align:right'| 212 | [[:d:Q26140|Q26140]] | [[Columba oenas]] | Columba oenas | 74 | | [[File:2019-03-17 Columba oenas, Jesmond Dene 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Columba]] | |- | style='text-align:right'| 213 | [[:d:Q27160|Q27160]] | [[Larus fuscus]] | Larus fuscus | 74 | | [[File:Larus fuscus Finnboda 2012.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Larus]] | |- | style='text-align:right'| 214 | [[:d:Q184751|Q184751]] | [[Pelecanus crispus]] | Pelecanus crispus | 74 | | [[File:Dalmatian Pelican Pelecanus crispus by Dr. Raju Kasambe DSCN6899 (3).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pelecanus]] | |- | style='text-align:right'| 215 | [[:d:Q26129|Q26129]] | [[Ixobrychus minutus]] | Botaurus minutus | 74 | | [[File:47-090506-little-bittern-at-upper-ford-near-Sigri-.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ixobrychus]] | |- | style='text-align:right'| 216 | [[:d:Q30085|Q30085]] | [[Aquila]] | Aquila | 74 | | [[File:Aquila chrysaetos Flickr.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aquilinae]] | |- | style='text-align:right'| 217 | [[:d:Q165974|Q165974]] | [[Falco cherrug]] | Falco cherrug | 74 | | [[File:Falco cherrug 1 (Bohuš Číčel).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Falco]] | |- | style='text-align:right'| 218 | [[:d:Q29865|Q29865]] | [[Bucephala clangula]] | Bucephala clangula | 74 | | [[File:Common Goldeneye (Bucephala clangula)- female.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Bucephala]] | |- | style='text-align:right'| 219 | [[:d:Q189609|Q189609]] | [[Mergus serrator]] | Mergus serrator | 74 | | [[File:Merganser (53630992394).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mergus]] | |- | style='text-align:right'| 220 | [[:d:Q26657|Q26657]] | [[Regulus regulus]] | Regulus regulus | 74 | | [[File:Goldcrest (Regulus regulus) (15954267973).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Regulus]] | |- | style='text-align:right'| 221 | [[:d:Q26552|Q26552]] | [[Loxia curvirostra]] | Loxia curvirostra | 74 | | [[File:Cruza-bico comum, fêmea, Red Crossbill, female (51692602998).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Loxia]] | |- | style='text-align:right'| 222 | [[:d:Q199758|Q199758]] | [[Cyanocitta cristata]] | Cyanocitta cristata | 74 | | [[File:Blue jay fledgling (53513).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cyanocitta]] | [[jay]] |- | style='text-align:right'| 223 | [[:d:Q188446|Q188446]] | [[Sylvia atricapilla]] | Sylvia atricapilla | 74 | | [[File:Sylvia atricapilla -Lullington Heath, East Sussex, England -male-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sylvia]] | |- | style='text-align:right'| 224 | [[:d:Q26844|Q26844]] | [[Meleagris gallopavo]] | Meleagris gallopavo | 73 | | [[File:Wild Turkey (female) - Meleagris gallopavo, Occoquan Bay National Wildlife Refuge, Woodbridge, Virginia.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Meleagris]] | |- | style='text-align:right'| 225 | [[:d:Q26800|Q26800]] | [[Sterna paradisaea]] | Sterna paradisaea | 73 | | [[File:00 3786. Küstenseeschwalbe.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sterna]] | |- | style='text-align:right'| 226 | [[:d:Q179919|Q179919]] | [[Podiceps grisegena]] | Podiceps grisegena | 73 | | [[File:Podiceps grisegena (33665871935).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Podiceps]] | |- | style='text-align:right'| 227 | [[:d:Q192058|Q192058]] | [[Podiceps auritus]] | Podiceps auritus | 73 | | [[File:Podiceps auritus (13909575538) (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Podiceps]] | |- | style='text-align:right'| 228 | [[:d:Q191723|Q191723]] | [[Aythya nyroca]] | Aythya nyroca | 73 | | [[File:Ferruginous Pochard Aythya nyroca Male by Dr. Raju Kasambe DSCN2746 (12).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aythya]] | |- | style='text-align:right'| 229 | [[:d:Q8327|Q8327]] | [[Psittacidae]] | Psittacidae | 73 | | [[File:Scarlet-Macaw-cr.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Psittacoidea]] | |- | style='text-align:right'| 230 | [[:d:Q180991|Q180991]] | [[Mergus merganser]] | Mergus merganser | 73 | | [[File:Female Mergus merganser americanus at Las Gallinas Wildlife Ponds.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mergus]] | |- | style='text-align:right'| 231 | [[:d:Q116667|Q116667]] | [[Acridotheres tristis]] | Acridotheres tristis | 73 | | [[File:Common Myna in Rabindra Sarobar February 2025 by Tisha Mukherjee 01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Acridotheres]] | |- | style='text-align:right'| 232 | [[:d:Q26698|Q26698]] | [[Prunella modularis]] | Prunella modularis | 73 | | [[File:Dunnock crop2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Prunella]] | |- | style='text-align:right'| 233 | [[:d:Q452969|Q452969]] | [[Dinornithiformes]] | Dinornithiformes | 72 | | [[File:Giant Haasts eagle attacking New Zealand moa.jpg|center|48px]] | [[extinct taxon]] | | [[Palaeognathae]] | |- | style='text-align:right'| 234 | [[:d:Q25950|Q25950]] | [[Apodiformes]] | Apodiformes | 72 | | [[File:Rubythroathummer65.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cypselomorphae]] | |- | style='text-align:right'| 235 | [[:d:Q18837|Q18837]] | [[Tringa glareola]] | Tringa glareola | 72 | | [[File:Liro uimarannalla.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tringa]] | |- | style='text-align:right'| 236 | [[:d:Q58958|Q58958]] | [[Calidris alba]] | Calidris alba | 72 | | [[File:2014-05-25 Sanderling, Paignton Beach, Devon 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Calidris]] | |- | style='text-align:right'| 237 | [[:d:Q18864|Q18864]] | [[Limosa lapponica]] | Limosa lapponica | 72 | | [[File:Bar-tailed Godwit.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Limosa]] | |- | style='text-align:right'| 238 | [[:d:Q27129|Q27129]] | [[Hydroprogne caspia]] | Hydroprogne caspia | 72 | | [[File:Sterna-caspia-010.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Hydroprogne]] | |- | style='text-align:right'| 239 | [[:d:Q182209|Q182209]] | [[Aptenodytes patagonicus]] | Aptenodytes patagonicus | 72 | | [[File:King Penguins on Saunders Island (5586254113).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Spheniscidae]] | [[Aptenodytes]] | |- | style='text-align:right'| 240 | [[:d:Q21090684|Q21090684]] | [[Greater Spotted Eagle]] | Clanga clanga | 72 | | [[File:Great spotted Eagle I2 IMG 8358.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Clanga]] | |- | style='text-align:right'| 241 | [[:d:Q27074540|Q27074540]] | [[Anser caerulescens]] | Anser caerulescens | 72 | | [[File:Snow Goose (24510697391).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anser]] | |- | style='text-align:right'| 242 | [[:d:Q188854|Q188854]] | [[Pycnonotidae]] | Pycnonotidae | 72 | | [[File:Brown-eared Bulbul 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeri]] | |- | style='text-align:right'| 243 | [[:d:Q185784|Q185784]] | [[Common Chiffchaff]] | Phylloscopus collybita | 72 | | [[File:Chiff Chaff (13324838524).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phylloscopus]] | |- | style='text-align:right'| 244 | [[:d:Q191096|Q191096]] | [[Periparus ater]] | Periparus ater | 72 | | [[File:Coal Tit - Dugalbitta, Uttarakhand, India (15143483976).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Periparus]] | |- | style='text-align:right'| 245 | [[:d:Q202478|Q202478]] | [[Sylvia borin]] | Sylvia borin | 72 | | [[File:Sylvia borin (Örebro County).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sylvia]] | |- | style='text-align:right'| 246 | [[:d:Q27244|Q27244]] | [[Caprimulgidae]] | Caprimulgidae | 71 | | [[File:Common Nighthawk.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Caprimulgiformes]] | |- | style='text-align:right'| 247 | [[:d:Q191683|Q191683]] | [[Grus virgo]] | Anthropoides virgo | 71 | | [[File:Demoiselle Cranes at Tal Chappar.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anthropoides]] | |- | style='text-align:right'| 248 | [[:d:Q18835|Q18835]] | [[Pluvialis squatarola]] | Pluvialis squatarola | 71 | | [[File:Pluvialis squatarola (summer plumage).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pluvialis]] | |- | style='text-align:right'| 249 | [[:d:Q26892|Q26892]] | [[Arenaria interpres]] | Arenaria interpres | 71 | | [[File:Arenaria interpres (habitus).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Arenaria]] | |- | style='text-align:right'| 250 | [[:d:Q12267692|Q12267692]] | [[Little Tern]] | Sternula albifrons | 71 | | [[File:Sternula albifrons - Boat Harbour.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sternula]] | |- | style='text-align:right'| 251 | [[:d:Q208488|Q208488]] | [[Platalea]] | Platalea | 71 | | [[File:Royal Spoonbill mouth open.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Plateinae]] | |- | style='text-align:right'| 252 | [[:d:Q230837|Q230837]] | [[Circus macrourus]] | Circus macrourus | 71 | | [[File:Pallid Harrier Adult Male (46333226825).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Circus]] | |- | style='text-align:right'| 253 | [[:d:Q185213|Q185213]] | [[Pithecophaga jefferyi]] | Pithecophaga jefferyi | 71 | | [[File:Pamarayeg IIIx2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pithecophaga]] | |- | style='text-align:right'| 254 | [[:d:Q208221|Q208221]] | [[Nectariniidae]] | Nectariniidae | 71 | | [[File:Crimson Sunbird (Aethopyga siparaja) male.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeriformes]] | |- | style='text-align:right'| 255 | [[:d:Q26635|Q26635]] | [[Aythya marila]] | Aythya marila | 71 | | [[File:2014-04-14 Aythya marila, female, Killingworth Lake, Northumberland 04.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aythya]] | |- | style='text-align:right'| 256 | [[:d:Q208304|Q208304]] | [[Troglodytidae]] | Troglodytidae | 71 | | [[File:Cistothorus palustris Iona.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeri]] | |- | style='text-align:right'| 257 | [[:d:Q26416|Q26416]] | [[Plectrophenax nivalis]] | Plectrophenax nivalis | 71 | | [[File:Plectrophenax nivalis P3130099.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Plectrophenax]] | |- | style='text-align:right'| 258 | [[:d:Q514809|Q514809]] | [[Nymphicus hollandicus]] | Nymphicus hollandicus | 71 | | [[File:Cockateil.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Nymphicus]] | |- | style='text-align:right'| 259 | [[:d:Q205943|Q205943]] | [[Motacillidae]] | Motacillidae | 71 | | [[File:Anthus-rubescens-001.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeroidea]] | |- | style='text-align:right'| 260 | [[:d:Q115661|Q115661]] | [[Turdus]] | Turdus | 71 | | [[File:American Robin Close-Up.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Turdidae]]<br/>[[Turdinae]] | |- | style='text-align:right'| 261 | [[:d:Q201316|Q201316]] | [[Motacilla cinerea]] | Motacilla cinerea | 71 | | [[File:Grey Wagtail Motacilla cinerea (39682090233).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Motacilla]] | |- | style='text-align:right'| 262 | [[:d:Q206540|Q206540]] | [[Motacilla citreola]] | Motacilla citreola | 71 | | [[File:Citrine Wagtail (Motacilla citreola)- Breeding Male of calcarata race at Bharatpur I IMG 5752.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Motacilla]] | |- | style='text-align:right'| 263 | [[:d:Q26607|Q26607]] | [[Muscicapa striata]] | Muscicapa striata | 71 | | [[File:SpottedFlycatcheronfence.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Muscicapa]] | |- | style='text-align:right'| 264 | [[:d:Q251842|Q251842]] | [[Numida meleagris]] | Numida meleagris | 70 | | [[File:Guinea fowl at Mole National Park.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Numida]] | |- | style='text-align:right'| 265 | [[:d:Q162085|Q162085]] | [[Threskiornithidae]] | Threskiornithidae | 70 | | [[File:African Sacred Ibis in Lake Ziway.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pelecaniformes]] | |- | style='text-align:right'| 266 | [[:d:Q21685|Q21685]] | [[Procellariiformes]] | Procellariiformes | 70 | | [[File:Damier du Cap - Cape Petrel.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[ave marin]] | [[Austrodyptornithes]] | |- | style='text-align:right'| 267 | [[:d:Q26650|Q26650]] | [[Calidris alpina]] | Calidris alpina | 70 | | [[File:Calidris alpina alpina, Riga, Latvia 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Calidris]] | |- | style='text-align:right'| 268 | [[:d:Q27124|Q27124]] | [[Calidris canutus]] | Calidris canutus | 70 | | [[File:Calidris canutus (summer).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Calidris]] | |- | style='text-align:right'| 269 | [[:d:Q193833|Q193833]] | [[Threskiornithinae]] | Threskiornithinae | 70 | | [[File:Australian white ibis in tree.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Threskiornithidae]] | |- | style='text-align:right'| 270 | [[:d:Q26816|Q26816]] | [[Charadrius hiaticula]] | Charadrius hiaticula | 70 | | [[File:Charadrius hiaticula 3 breeding.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Charadrius]] | |- | style='text-align:right'| 271 | [[:d:Q214293|Q214293]] | [[Bubo]] | Bubo | 70 | | [[File:Spottedeagleowl.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Strigidae]] | [[Strigidae]] | |- | style='text-align:right'| 272 | [[:d:Q26574|Q26574]] | [[Circus pygargus]] | Circus pygargus | 70 | | [[File:Circus pygargus (33541975444).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Circus]] | |- | style='text-align:right'| 273 | [[:d:Q53745|Q53745]] | [[Harpia harpyja]] | Harpia harpyja | 70 | | [[File:Harpia-harpyja-001.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Harpia]] | |- | style='text-align:right'| 274 | [[:d:Q202955|Q202955]] | [[Oriolidae]] | Oriolidae | 70 | | [[File:Black-naped Oriole.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeriformes]] | |- | style='text-align:right'| 275 | [[:d:Q188877|Q188877]] | [[Fringilla montifringilla]] | Fringilla montifringilla | 70 | | [[File:Fringilla montifringilla -Poland -male-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Fringilla]] | |- | style='text-align:right'| 276 | [[:d:Q184518|Q184518]] | [[Dendrocopos minor]] | Dryobates minor | 70 | | [[File:PicoidesMinorBack.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Dryobates]] | |- | style='text-align:right'| 277 | [[:d:Q27112|Q27112]] | [[Tytonidae]] | Tytonidae | 69 | | [[File:Ceylon Bay Owl1 Abhilash Arjunan.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Strigiformes]] | |- | style='text-align:right'| 278 | [[:d:Q184858|Q184858]] | [[Cathartidae]] | Cathartidae | 69 | | [[File:Coragyps-atratus-001.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Accipitriformes]] | |- | style='text-align:right'| 279 | [[:d:Q187958|Q187958]] | [[Pygoscelis adeliae]] | Pygoscelis adeliae | 69 | | [[File:Adeliepinguin-01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pygoscelis]] | |- | style='text-align:right'| 280 | [[:d:Q26407|Q26407]] | [[Buteo lagopus]] | Buteo lagopus | 69 | | [[File:Buteo lagopus 29283.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Buteo]] | |- | style='text-align:right'| 281 | [[:d:Q205477|Q205477]] | [[Ara ararauna]] | Ara ararauna | 69 | | [[File:Ara ararauna (Costa Rica).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ara]] | |- | style='text-align:right'| 282 | [[:d:Q192524|Q192524]] | [[Serinus canaria]] | Serinus canaria | 69 | | [[File:Serinus canaria -Parque Rural del Nublo, Gran Canaria, Spain -male-8a.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Serinus]] | |- | style='text-align:right'| 283 | [[:d:Q26641|Q26641]] | [[Turdus torquatus]] | Turdus torquatus | 69 | | [[File:2015-04-20 Turdus torquatus torquatus Cairngorm 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Turdus]]<br/>[[Merula]] | |- | style='text-align:right'| 284 | [[:d:Q143313|Q143313]] | [[Anthus trivialis]] | Anthus trivialis | 69 | | [[File:2015-04-21 Anthus trivialis, Abernethy Forest 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anthus]] | |- | style='text-align:right'| 285 | [[:d:Q178702|Q178702]] | [[Lagopus lagopus]] | Lagopus lagopus | 68 | | [[File:Lagopus lagopus - adult (Denali, 2010).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lagopus]] | |- | style='text-align:right'| 286 | [[:d:Q237670|Q237670]] | [[Porzana pusilla]] | Zapornia pusilla | 68 | | [[File:Baillon's Crake in Baruipur February 2024 by Tisha Mukherjee 03.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Zapornia]] | |- | style='text-align:right'| 287 | [[:d:Q18855|Q18855]] | [[Charadrius alexandrinus]] | Charadrius alexandrinus | 68 | | [[File:Charadrius alexandrinus - Kentish Plover 03.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Charadrius]] | |- | style='text-align:right'| 288 | [[:d:Q19401|Q19401]] | [[Phalacrocorax]] | Phalacrocorax | 68 | | [[File:Great Cormorant is a beautiful bird, crop.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phalacrocoracidae]] | |- | style='text-align:right'| 289 | [[:d:Q26675|Q26675]] | [[Morus bassanus]] | Morus bassanus | 68 | | [[File:2015-06-22 Morus bassanus on Bass Rock 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Morus]] | |- | style='text-align:right'| 290 | [[:d:Q190342|Q190342]] | [[Gavia immer]] | Gavia immer | 68 | | [[File:Gavia immer -Minocqua, Wisconsin, USA -swimming-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gavia]] | |- | style='text-align:right'| 291 | [[:d:Q174466|Q174466]] | [[Aegolius funereus]] | Aegolius funereus | 68 | | [[File:Aegolius-funereus-001.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aegolius]] | |- | style='text-align:right'| 292 | [[:d:Q208763|Q208763]] | [[Threskiornis aethiopicus]] | Threskiornis aethiopicus | 68 | | [[File:Threskiornis aethiopicus -Mida Creek mud flats, Kenya-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Threskiornis]] | |- | style='text-align:right'| 293 | [[:d:Q26680|Q26680]] | [[Branta leucopsis]] | Branta leucopsis | 68 | | [[File:Barnacle goose (Branta leucopsis).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Branta]] | |- | style='text-align:right'| 294 | [[:d:Q44245|Q44245]] | [[Coraciidae]] | Coraciidae | 68 | | [[File:Coracias garrulus - European roller 02.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Coraciiformes]] | |- | style='text-align:right'| 295 | [[:d:Q244350|Q244350]] | [[Netta rufina]] | Netta rufina | 68 | | [[File:Netta rufina - Jona (SG) Stampf 2011-04-24 15-55-58.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Netta]] | |- | style='text-align:right'| 296 | [[:d:Q220328|Q220328]] | [[Psittacus erithacus]] | Psittacus erithacus | 68 | | [[File:Perroquet à Yampopo Beach - Douala.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Psittacus]] | |- | style='text-align:right'| 297 | [[:d:Q26969|Q26969]] | [[Lullula arborea]] | Lullula arborea | 68 | | [[File:Lullula arborea (Ján Svetlík).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lullula]] | |- | style='text-align:right'| 298 | [[:d:Q191386|Q191386]] | [[Pyrrhocorax graculus]] | Pyrrhocorax graculus | 68 | | [[File:Alpine Chough by Jim Higham.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pyrrhocorax]] | |- | style='text-align:right'| 299 | [[:d:Q152144|Q152144]] | [[Monticola solitarius]] | Monticola solitarius | 68 | | [[File:Monticola solitarius 29-August-2015.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Monticola]] | |- | style='text-align:right'| 300 | [[:d:Q205930|Q205930]] | [[Lagopus muta]] | Lagopus muta | 67 | | [[File:Lagopus muta2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lagopus]] | |- | style='text-align:right'| 301 | [[:d:Q26125|Q26125]] | [[Caprimulgiformes]] | Caprimulgiformes | 67 | | [[File:Caprimulgus macrurus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cypselomorphae]] | |- | style='text-align:right'| 302 | [[:d:Q28449|Q28449]] | [[Charadriidae]] | Charadriidae | 67 | | [[File:Ringed Plover (8899210257).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Charadriiformes]] | |- | style='text-align:right'| 303 | [[:d:Q205323|Q205323]] | [[Stercorariidae]] | Stercorariidae | 67 | | [[File:Stercorarius pomarinusPCCA20070623-3985B.jpg|center|48px]] | [[taxon monotypic]] | [[ave marin]]<br/>[[piscivore]] | [[Charadriiformes]] | |- | style='text-align:right'| 304 | [[:d:Q27232|Q27232]] | [[Calidris minuta]] | Calidris minuta | 67 | | [[File:Little Stint (Calidris minuta) (1).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Calidris]] | |- | style='text-align:right'| 305 | [[:d:Q28103|Q28103]] | [[Tringa erythropus]] | Tringa erythropus | 67 | | [[File:Dunkler Wasserläufer.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tringa]] | |- | style='text-align:right'| 306 | [[:d:Q28355|Q28355]] | [[Tringa stagnatilis]] | Tringa stagnatilis | 67 | | [[File:Tringa stagnatilis 2 - Laem Pak Bia.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tringa]] | |- | style='text-align:right'| 307 | [[:d:Q27102|Q27102]] | [[Alca torda]] | Alca torda | 67 | | [[File:Razorbill with a nice catch.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Alca]] | |- | style='text-align:right'| 308 | [[:d:Q189193|Q189193]] | [[Pinguinus impennis]] | Pinguinus impennis | 67 | | [[File:Alca impennisAMF064LB.png|center|48px]] | [[extinct taxon]] | | [[Pinguinus]] | |- | style='text-align:right'| 309 | [[:d:Q193192|Q193192]] | [[Surnia ulula]] | Surnia ulula | 67 | | [[File:Surnia-ulula-002.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Surnia]] | |- | style='text-align:right'| 310 | [[:d:Q26696|Q26696]] | [[Somateria mollissima]] | Somateria mollissima | 67 | | [[File:Common eider female at Jones Beach (04713).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Somateria]] | |- | style='text-align:right'| 311 | [[:d:Q26961|Q26961]] | [[Emberiza schoeniclus]] | Emberiza schoeniclus | 67 | | [[File:2014-06-01 Emberiza schoeniclus, Swallow Pond, Northumberland 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Emberiza]] | |- | style='text-align:right'| 312 | [[:d:Q26671|Q26671]] | [[Lanius collurio]] | Lanius collurio | 67 | | [[File:Lanius collurio - Red-backed shrike 09.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lanius]] | [[pie]] |- | style='text-align:right'| 313 | [[:d:Q187014|Q187014]] | [[Sylviidae]] | Sylviidae | 67 | | [[File:Tallareta vulgar 01 (Sylvia communis).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sylvioidea]] | |- | style='text-align:right'| 314 | [[:d:Q207831|Q207831]] | [[Lophophanes cristatus]] | Lophophanes cristatus | 67 | | [[File:Lophophanes cristatus - 01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lophophanes]] | |- | style='text-align:right'| 315 | [[:d:Q19172|Q19172]] | [[Tinamidae]] | Tinamidae | 66 | | [[File:Stavenn Eudromia elegans 00.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tinamiformes]] | |- | style='text-align:right'| 316 | [[:d:Q213827|Q213827]] | [[Musophagidae]] | Musophagidae | 66 | | [[File:Corythaixoides leucogaster -Kambi ya Tembo, Tanzania -female-8 (1).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Musophagiformes]] | |- | style='text-align:right'| 317 | [[:d:Q21949185|Q21949185]] | [[Leucogeranus leucogeranus]] | Leucogeranus leucogeranus | 66 | | [[File:Schneekranich Grus leucogeranus 090501 We 147.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Leucogeranus]] | |- | style='text-align:right'| 318 | [[:d:Q58921|Q58921]] | [[Calidris temminckii]] | Calidris temminckii | 66 | | [[File:Temminck's Stint in Bakkhali September 2025 by Tisha Mukherjee 02.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Calidris]] | |- | style='text-align:right'| 319 | [[:d:Q21148|Q21148]] | [[Pluvialis apricaria]] | Pluvialis apricaria | 66 | | [[File:.00 3155 Goldregenpfeifer (Pluvialis apricaria).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pluvialis]] | |- | style='text-align:right'| 320 | [[:d:Q321267|Q321267]] | [[Alpine Swift]] | Tachymarptis melba | 66 | | [[File:Alpine. Swift at kattampally.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tachymarptis]] | |- | style='text-align:right'| 321 | [[:d:Q26612|Q26612]] | [[Rissa tridactyla]] | Rissa tridactyla | 66 | | [[File:Black-legged-Kittiwake.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Rissa]] | |- | style='text-align:right'| 322 | [[:d:Q191394|Q191394]] | [[Ardeola ralloides]] | Ardeola ralloides | 66 | | [[File:Crabier chevelu.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ardeola]] | |- | style='text-align:right'| 323 | [[:d:Q191968|Q191968]] | [[Ectopistes migratorius]] | Ectopistes migratorius | 66 | | [[File:Bird lore (1913) (14562557107).jpg|center|48px]] | [[extinct taxon]] | | [[Ectopistes]] | |- | style='text-align:right'| 324 | [[:d:Q214264|Q214264]] | [[Anas]] | Anas | 66 | | [[File:Female mallard nest - natures pics edit2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anatinae]]<br/>[[Anatini]] | |- | style='text-align:right'| 325 | [[:d:Q242851|Q242851]] | [[Cairina moschata]] | Cairina moschata | 66 | | [[File:Muskovy duck (Cairina moschata).JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cairina]] | |- | style='text-align:right'| 326 | [[:d:Q232523|Q232523]] | [[Clanga pomarina]] | Clanga pomarina | 66 | | [[File:Aquila pomarina orlik krzykliwyAM.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Clanga]] | |- | style='text-align:right'| 327 | [[:d:Q200646|Q200646]] | [[Mergellus albellus]] | Mergellus albellus | 66 | | [[File:Mergellus albellus, Killingworth Lake, Northumberland 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mergellus]] | |- | style='text-align:right'| 328 | [[:d:Q26603|Q26603]] | [[Cygnus columbianus]] | Cygnus columbianus | 66 | | [[File:Cygnus bewickii 01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cygnus]] | |- | style='text-align:right'| 329 | [[:d:Q194240|Q194240]] | [[Passeri]] | Passeri | 66 | | [[File:Eastern yellow robin (Victoria, Australia 2008).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Eupasseres]] | |- | style='text-align:right'| 330 | [[:d:Q180835|Q180835]] | [[Acrocephalus arundinaceus]] | Acrocephalus arundinaceus | 66 | | [[File:Drosselrohrsänger Great reed warbler.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Acrocephalus]] | |- | style='text-align:right'| 331 | [[:d:Q201106|Q201106]] | [[Picus canus]] | Picus canus | 66 | | [[File:Grey-headed Woodpecker - Italy S4E5692.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Picus]] | |- | style='text-align:right'| 332 | [[:d:Q208060|Q208060]] | [[Psittacula krameri]] | Psittacula krameri | 66 | | [[File:African Rose-ringed Parakeet, Tamanrasset, Algeria 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Psittacula]] | |- | style='text-align:right'| 333 | [[:d:Q46143|Q46143]] | [[Carpodacus erythrinus]] | Carpodacus erythrinus | 66 | | [[File:Carpodacus erythrinus 20060623.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Carpodacus]] | |- | style='text-align:right'| 334 | [[:d:Q643836|Q643836]] | [[Pyrrhocorax pyrrhocorax]] | Pyrrhocorax pyrrhocorax | 66 | | [[File:Alpenkrähe-Pyrrhocorax.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pyrrhocorax]] | |- | style='text-align:right'| 335 | [[:d:Q241499|Q241499]] | [[Ficedula parva]] | Ficedula parva | 66 | | [[File:Ficedula parva мухоловка мала.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ficedula]] | |- | style='text-align:right'| 336 | [[:d:Q192817|Q192817]] | [[Panurus biarmicus]] | Panurus biarmicus | 66 | | [[File:Bartmeise(Cropped) by Wolfram Riech.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Panurus]] | |- | style='text-align:right'| 337 | [[:d:Q187902|Q187902]] | [[Porphyrio porphyrio]] | Porphyrio porphyrio | 65 | | [[File:Purpurhuhn.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Porphyrio]] | |- | style='text-align:right'| 338 | [[:d:Q62345|Q62345]] | [[Calidris ferruginea]] | Calidris ferruginea | 65 | | [[File:Calidris ferruginea (Marek Szczepanek).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Calidris]] | |- | style='text-align:right'| 339 | [[:d:Q233616|Q233616]] | [[Chlidonias hybrida]] | Chlidonias hybrida | 65 | | [[File:Chlidonias hybrida 2 (Marek Szczepanek).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Chlidonias]] | |- | style='text-align:right'| 340 | [[:d:Q241753|Q241753]] | [[Chlidonias leucopterus]] | Chlidonias leucopterus | 65 | | [[File:Chlidonias leucopterus Mai Po.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Chlidonias]] | |- | style='text-align:right'| 341 | [[:d:Q18834|Q18834]] | [[Gelochelidon nilotica]] | Gelochelidon nilotica | 65 | | [[File:Gelochelidon nilotica 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gelochelidon]] | |- | style='text-align:right'| 342 | [[:d:Q191155|Q191155]] | [[Glaucidium passerinum]] | Glaucidium passerinum | 65 | | [[File:Eurasian pygmy owl (Glaucidium passerinum) Białowieza.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Glaucidium]] | |- | style='text-align:right'| 343 | [[:d:Q192705|Q192705]] | [[Sarcoramphus papa]] | Sarcoramphus papa | 65 | | [[File:NZ grp26.17DSC 0284.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sarcoramphus]] | |- | style='text-align:right'| 344 | [[:d:Q211601|Q211601]] | [[Ploceidae]] | Ploceidae | 65 | | [[File:Baya Weaver (Ploceus philippinus)- Male W IMG 0709.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeriformes]] | |- | style='text-align:right'| 345 | [[:d:Q274179|Q274179]] | [[Alopochen aegyptiaca]] | Alopochen aegyptiaca | 65 | | [[File:Egyptian goose (05659).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Alopochen]] | |- | style='text-align:right'| 346 | [[:d:Q27239|Q27239]] | [[Phylloscopus trochilus]] | Phylloscopus trochilus | 65 | | [[File:Willow Warbler Phylloscopus trochilus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phylloscopus]] | |- | style='text-align:right'| 347 | [[:d:Q184508|Q184508]] | [[Lanius excubitor]] | Lanius excubitor | 65 | | [[File:Great Grey Shrike in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 02.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lanius]] | [[magpie]] |- | style='text-align:right'| 348 | [[:d:Q184825|Q184825]] | [[Turdus iliacus]] | Turdus iliacus | 65 | | [[File:Redwing Turdus iliacus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Turdus]] | |- | style='text-align:right'| 349 | [[:d:Q206130|Q206130]] | [[Luscinia luscinia]] | Luscinia luscinia | 65 | | [[File:Luscinia luscinia vogelartinfo chris romeiks CHR3635.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Luscinia]] | |- | style='text-align:right'| 350 | [[:d:Q18856|Q18856]] | [[Xenus cinereus]] | Xenus cinereus | 64 | | [[File:Xenus cinereus (Alnus).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Xenus]] | |- | style='text-align:right'| 351 | [[:d:Q30944|Q30944]] | [[Streptopelia]] | Streptopelia | 64 | | [[File:Collared Dove, La Gomera, Canary Islands (8525817722).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Columbinae]] | |- | style='text-align:right'| 352 | [[:d:Q233684|Q233684]] | [[Buteo rufinus]] | Buteo rufinus | 64 | | [[File:Long-legged Buzzard (24521858347).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Buteo]] | |- | style='text-align:right'| 353 | [[:d:Q191469|Q191469]] | [[Trogonidae]] | Trogonidae | 64 | | [[File:Trogon-viridis-002.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Trogoniformes]] | |- | style='text-align:right'| 354 | [[:d:Q28486|Q28486]] | [[Emberizidae]] | Emberizidae | 64 | | [[File:2014-06-01 Emberiza schoeniclus, Swallow Pond, Northumberland 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeriformes]] | |- | style='text-align:right'| 355 | [[:d:Q234722|Q234722]] | [[Aquila fasciata]] | Aquila fasciata | 64 | | [[File:Bonelli's Eagle.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aquila]] | |- | style='text-align:right'| 356 | [[:d:Q201300|Q201300]] | [[Melanitta fusca]] | Melanitta fusca | 64 | | [[File:Velvet Scoter, Eyebrook Reservoir, Leics.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Melanitta]] | |- | style='text-align:right'| 357 | [[:d:Q191628|Q191628]] | [[Anser erythropus]] | Anser erythropus | 64 | | [[File:Anser erythropus MHNT.ZOO.2010.11.14.6.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anser]] | |- | style='text-align:right'| 358 | [[:d:Q27220|Q27220]] | [[Emberiza calandra]] | Emberiza calandra | 64 | | [[File:Miliaria calandra-Corn Bunting.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Emberiza]] | |- | style='text-align:right'| 359 | [[:d:Q206630|Q206630]] | [[Emberiza hortulana]] | Emberiza hortulana | 64 | | [[File:Ortolan bunting in Sierra de Guara, Aragon, Spain.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Emberiza]] | |- | style='text-align:right'| 360 | [[:d:Q167230|Q167230]] | [[Tichodroma muraria]] | Tichodroma muraria | 64 | | [[File:Tichodrome échelette Tichodroma muraria aDSC 1009 (50997238804).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tichodroma]] | |- | style='text-align:right'| 361 | [[:d:Q2576337|Q2576337]] | [[Struthio]] | Struthio | 63 | | [[File:Couple autruche eco-ferme lokoli a sinemantiali.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Struthionidae]] | |- | style='text-align:right'| 362 | [[:d:Q28114227|Q28114227]] | [[Broad-billed Sandpiper]] | Calidris falcinellus | 63 | | [[File:Broad billed sandpiper by Sreedev Puthur.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Calidris]] | |- | style='text-align:right'| 363 | [[:d:Q208004|Q208004]] | [[Phoenicopterus ruber]] | Phoenicopterus ruber | 63 | | [[File:Caribbean Flamingo.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phoenicopterus]] | |- | style='text-align:right'| 364 | [[:d:Q26629|Q26629]] | [[Larus marinus]] | Larus marinus | 63 | | [[File:Great Black-backed Gull Larus marinus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Larus]] | |- | style='text-align:right'| 365 | [[:d:Q190083|Q190083]] | [[Strix uralensis]] | Strix uralensis | 63 | | [[File:2012-11-01 Ural Owl, Novosibirsk Oblast, Russia.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Strix]] | |- | style='text-align:right'| 366 | [[:d:Q512737|Q512737]] | [[Leptoptilos crumeniferus]] | Leptoptilos crumenifer | 63 | | [[File:Leptoptilos crumeniferus -near Kwara Camp, North-West District, Botswana-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Ciconiidae]] | [[Leptoptilos]] | |- | style='text-align:right'| 367 | [[:d:Q205938|Q205938]] | [[Certhiidae]] | Certhiidae | 63 | | [[File:Certhia-americana-001.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeriformes]] | |- | style='text-align:right'| 368 | [[:d:Q334183|Q334183]] | [[Emberiza melanocephala]] | Emberiza melanocephala | 63 | | [[File:28-090504-black-headed-bunting-at-first-layby.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Emberiza]] | |- | style='text-align:right'| 369 | [[:d:Q213216|Q213216]] | [[Eurasian Crag Martin]] | Ptyonoprogne rupestris | 63 | | [[File:Ptyonoprogne rupestris -Europe-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ptyonoprogne]] | |- | style='text-align:right'| 370 | [[:d:Q26956|Q26956]] | [[Anthus pratensis]] | Anthus pratensis | 63 | | [[File:Meadow-Pipit.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anthus]] | |- | style='text-align:right'| 371 | [[:d:Q155869|Q155869]] | [[Saxicola rubetra]] | Saxicola rubetra | 63 | | [[File:Saxicola rubetra poklaskwa AM.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Saxicola]] | |- | style='text-align:right'| 372 | [[:d:Q201240|Q201240]] | [[Tetraoninae]] | Tetraoninae | 62 | | [[File:SageGrouse21.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phasianidae]]<br/>[[Galliformes]]<br/>[[Phasianinae]] | |- | style='text-align:right'| 373 | [[:d:Q28078|Q28078]] | [[Columbiformes]] | Columbiformes | 62 | | [[File:Witvleugduif.jpg|center|48px]] | [[taxon monotypic]] | [[Columbimorphae]] | [[Columbimorphae]] | |- | style='text-align:right'| 374 | [[:d:Q27171|Q27171]] | [[Gallinago media]] | Gallinago media | 62 | | [[File:Gallinago media kilnsea.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gallinago]] | |- | style='text-align:right'| 375 | [[:d:Q203053|Q203053]] | [[Stercorarius parasiticus]] | Stercorarius parasiticus | 62 | | [[File:2021-07-11 Parasitic jaeger chick.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Stercorarius]] | |- | style='text-align:right'| 376 | [[:d:Q180360|Q180360]] | [[Pelecanus philippensis]] | Pelecanus philippensis | 62 | | [[File:Spot-billed Pelican (Pelecanus philippensis) with nesting material W IMG 2806.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pelecanus]] | |- | style='text-align:right'| 377 | [[:d:Q244813|Q244813]] | [[Spheniscus demersus]] | Spheniscus demersus | 62 | | [[File:Pingüino de El Cabo (Spheniscus demersus), Playa de Boulders, Simon's Town, Sudáfrica, 2018-07-23, DD 11.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Spheniscidae]] | [[Spheniscus]] | |- | style='text-align:right'| 378 | [[:d:Q20977|Q20977]] | [[Upupidae]] | Upupidae | 62 | | [[File:Hoopoe100.JPG|center|48px]] | [[taxon monotypic]] | | [[Bucerotiformes]] | |- | style='text-align:right'| 379 | [[:d:Q214137|Q214137]] | [[Indicatoridae]] | Indicatoridae | 62 | | [[File:Wahlberg's Honeyguide (Prodotiscus regulus).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Piciformes]] | |- | style='text-align:right'| 380 | [[:d:Q187852|Q187852]] | [[Branta ruficollis]] | Branta ruficollis | 62 | | [[File:Brantha ruficollis In Taimyr Reserve.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Branta]] | |- | style='text-align:right'| 381 | [[:d:Q27434|Q27434]] | [[Melanitta nigra]] | Melanitta nigra | 62 | | [[File:Männliche Trauerente (Melanitta nigra) - Spiekeroog, Nationalpark Niedersächsisches Wattenmeer.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Melanitta]] | |- | style='text-align:right'| 382 | [[:d:Q159080|Q159080]] | [[Acrocephalus scirpaceus]] | Acrocephalus scirpaceus | 62 | | [[File:Eurasian Reed Warbler.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Acrocephalus]] | |- | style='text-align:right'| 383 | [[:d:Q193337|Q193337]] | [[Nestor notabilis]] | Nestor notabilis | 62 | | [[File:Kea.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Nestor]] | |- | style='text-align:right'| 384 | [[:d:Q193593|Q193593]] | [[Certhia familiaris]] | Certhia familiaris | 62 | | [[File:Certhia familiaris 01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Certhia]] | |- | style='text-align:right'| 385 | [[:d:Q27442|Q27442]] | [[Ficedula hypoleuca]] | Ficedula hypoleuca | 62 | | [[File:Ficedula hypoleuca -Wood of Cree Nature Reserve, Scotland -male-8a.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ficedula]] | |- | style='text-align:right'| 386 | [[:d:Q207838|Q207838]] | [[Poecile palustris]] | Poecile palustris | 62 | | [[File:Sumpfmeise im NSG Hirschacker und Dossenwald 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Poecile]] | |- | style='text-align:right'| 387 | [[:d:Q328982|Q328982]] | [[Luscinia]] | Luscinia | 62 | | [[File:Common Nightingale (Luscinia megarhynchos) (25936816473).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Saxicolinae]] | |- | style='text-align:right'| 388 | [[:d:Q110257516|Q110257516]] | [[Curruca communis]] | Curruca communis | 62 | | [[File:Dorngrasmücke im Geo-Naturpark Bergstraße-Odenwald.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Curruca]] | |- | style='text-align:right'| 389 | [[:d:Q19168|Q19168]] | [[Neognathae]] | Neognathae | 61 | | [[File:House sparrow (Passer domesticus) male 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Neornithes]] | |- | style='text-align:right'| 390 | [[:d:Q145854|Q145854]] | [[Burhinidae]] | Burhinidae | 61 | | [[File:Burhinus grallarius - AndrewMercer IMG27414.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Charadriiformes]] | |- | style='text-align:right'| 391 | [[:d:Q208492|Q208492]] | [[Sulidae]] | Sulidae | 61 | | [[File:Brown booby.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Suliformes]]<br/>[[Pelecaniformes]] | |- | style='text-align:right'| 392 | [[:d:Q1887740|Q1887740]] | [[Larus]] | Larus | 61 | | [[File:00 0946 Möwe im Flug.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Laridae]]<br/>[[Larinae]] | |- | style='text-align:right'| 393 | [[:d:Q206840|Q206840]] | [[Phalaropus lobatus]] | Phalaropus lobatus | 61 | | [[File:Phalaropus lobatus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phalaropus]] | |- | style='text-align:right'| 394 | [[:d:Q202504|Q202504]] | [[Charadrius morinellus]] | Charadrius morinellus | 61 | | [[File:Charadrius morinellus male.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Charadrius]] | |- | style='text-align:right'| 395 | [[:d:Q311761|Q311761]] | [[Fratercula]] | Fratercula | 61 | | [[File:Puffin002.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Alcidae]]<br/>[[Fraterculini]] | |- | style='text-align:right'| 396 | [[:d:Q180691|Q180691]] | [[Coliidae]] | Coliidae | 61 | | [[File:Colius striatus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Coliiformes]] | |- | style='text-align:right'| 397 | [[:d:Q6471715|Q6471715]] | [[Ciconia]] | Ciconia | 61 | | [[File:White Stork-Mindaugas Urbonas-1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ciconiini]] | |- | style='text-align:right'| 398 | [[:d:Q147403|Q147403]] | [[Haliaeetus]] | Haliaeetus | 61 | | [[File:Adult White-tailed Eagle defending prey, Rezerwat Gostynin-Wloclawek, Poland.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Accipitridae]] | |- | style='text-align:right'| 399 | [[:d:Q235152|Q235152]] | [[Buteo]] | Buteo | 61 | | [[File:Buteo buteo -Netherlands-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Accipitridae]]<br/>[[Buteoninae]] | |- | style='text-align:right'| 400 | [[:d:Q194314|Q194314]] | [[Gymnogyps californianus]] | Gymnogyps californianus | 61 | | [[File:California-Condor3-Szmurlo edit.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gymnogyps]] | |- | style='text-align:right'| 401 | [[:d:Q715710|Q715710]] | [[Accipiter badius]] | Accipiter badius | 61 | | [[File:Shikra1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Accipiter]] | |- | style='text-align:right'| 402 | [[:d:Q27471|Q27471]] | [[Regulus ignicapillus]] | Regulus ignicapilla | 61 | | [[File:Regulus ignicapilla Frank Vassen.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Regulus]] | |- | style='text-align:right'| 403 | [[:d:Q255503|Q255503]] | [[domestic goose]] | Anser anser f. domestica | 61 | | [[File:00 27 1760 Hausgänse in Neuseeland.jpg|center|48px]] | [[breed]] | [[domesticated bird]]<br/>[[goose]] | [[Ansere gris|Anser anser]] | |- | style='text-align:right'| 404 | [[:d:Q27236|Q27236]] | [[Acrocephalus schoenobaenus]] | Acrocephalus schoenobaenus | 61 | | [[File:Acrocephalus schoenobaenus -Sweden-8 (1).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Acrocephalus]] | |- | style='text-align:right'| 405 | [[:d:Q243761|Q243761]] | [[Ara macao]] | Ara macao | 61 | | [[File:Ara macao -Puntarenas Province, Costa Rica-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ara]] | |- | style='text-align:right'| 406 | [[:d:Q20754771|Q20754771]] | [[Common Redpoll]] | Acanthis flammea | 61 | | [[File:Acanthis flammea, Kotka, Finland 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Acanthis]] | |- | style='text-align:right'| 407 | [[:d:Q110257504|Q110257504]] | [[Curruca curruca]] | Curruca curruca | 61 | | [[File:Klappergrasmücke (Curruca curruca) 3, Filey, North Yorkshire.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Curruca]] | |- | style='text-align:right'| 408 | [[:d:Q1869243|Q1869243]] | [[Coturnix]] | Coturnix | 60 | | [[File:Coturnix coturnix (Lmbuga).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Perdicinae]] | |- | style='text-align:right'| 409 | [[:d:Q254636|Q254636]] | [[Pavo muticus]] | Pavo muticus | 60 | | [[File:Green Peafowl - Baluran NP - East Java MG 7995 (29726908551).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pavo]] | |- | style='text-align:right'| 410 | [[:d:Q270680|Q270680]] | [[Porzana parva]] | Zapornia parva | 60 | | [[File:Porzana parva (50).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Zapornia]] | |- | style='text-align:right'| 411 | [[:d:Q207767|Q207767]] | [[Procellariidae]] | Procellariidae | 60 | | [[File:Damier du Cap - Cape Petrel.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Procellariiformes]] | |- | style='text-align:right'| 412 | [[:d:Q3758978|Q3758978]] | [[Gavia]] | Gavia | 60 | | [[File:PacificLoon24.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[water bird]] | [[Gaviidae]] | |- | style='text-align:right'| 413 | [[:d:Q27215|Q27215]] | [[Chlidonias niger]] | Chlidonias niger | 60 | | [[File:Chlidonias niger.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Chlidonias]] | |- | style='text-align:right'| 414 | [[:d:Q164467|Q164467]] | [[Hydrocoloeus minutus]] | Hydrocoloeus minutus | 60 | | [[File:Bird Yyterin lietteet 4.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Hydrocoloeus]] | |- | style='text-align:right'| 415 | [[:d:Q208714|Q208714]] | [[Pelecanus occidentalis]] | Pelecanus occidentalis | 60 | | [[File:Brown Pelican21K.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pelecanus]] | |- | style='text-align:right'| 416 | [[:d:Q200724|Q200724]] | [[Strix nebulosa]] | Strix nebulosa | 60 | | [[File:Strix nebulosa CT.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Strix]] | |- | style='text-align:right'| 417 | [[:d:Q203628|Q203628]] | [[Eudyptula minor]] | Eudyptula minor | 60 | | [[File:Eudyptula minor Bruny 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Eudyptula]] | |- | style='text-align:right'| 418 | [[:d:Q27050|Q27050]] | [[Branta bernicla]] | Branta bernicla | 60 | | [[File:Branta bernicla bernicla Norfolk 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Branta]] | |- | style='text-align:right'| 419 | [[:d:Q241399|Q241399]] | [[Oxyura leucocephala]] | Oxyura leucocephala | 60 | | [[File:Oxyura leucocephala, Clot-de-Galvany, Alicante 16.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Oxyura]] | |- | style='text-align:right'| 420 | [[:d:Q207290|Q207290]] | [[Dendrocopos leucotos]] | Dendrocopos leucotos | 60 | | [[File:Dendrocopos leucotos 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Dendrocopos]] | |- | style='text-align:right'| 421 | [[:d:Q210418|Q210418]] | [[Picoides tridactylus]] | Picoides tridactylus | 60 | | [[File:Three-toed Woodpecker - Finlandia 0005 (3).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Picoides]] | |- | style='text-align:right'| 422 | [[:d:Q207249|Q207249]] | [[Eremophila alpestris]] | Eremophila alpestris | 60 | | [[File:Eremophila alpestris flava, Blyth 3.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Eremophila]] | |- | style='text-align:right'| 423 | [[:d:Q460967|Q460967]] | [[Turdus migratorius]] | Turdus migratorius | 60 | | [[File:American robin (71307).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Turdus]] | |- | style='text-align:right'| 424 | [[:d:Q27226|Q27226]] | [[Anthus campestris]] | Anthus campestris | 60 | | [[File:Anthus campestris-3.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anthus]] | |- | style='text-align:right'| 425 | [[:d:Q213536|Q213536]] | [[Megapodiidae]] | Megapodiidae | 59 | | [[File:Australian Brush turkey2.jpeg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Galliformes]] | |- | style='text-align:right'| 426 | [[:d:Q194043|Q194043]] | [[Alectoris chukar]] | Alectoris chukar | 59 | | [[File:Chukar Partridge (Alectoris chukar) (39660989151).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Alectoris]] | |- | style='text-align:right'| 427 | [[:d:Q335992|Q335992]] | [[Balearica regulorum]] | Balearica regulorum | 59 | | [[File:Balearica regulorum regulorum, South Africa.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Balearica]] | |- | style='text-align:right'| 428 | [[:d:Q207760|Q207760]] | [[Stercorarius skua]] | Stercorarius skua | 59 | | [[File:GreatSkuaInWater.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Stercorarius]] | |- | style='text-align:right'| 429 | [[:d:Q18865|Q18865]] | [[Pluvialis fulva]] | Pluvialis fulva | 59 | | [[File:Pacific Golden Plover - March 4, 2025.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pluvialis]] | |- | style='text-align:right'| 430 | [[:d:Q203472|Q203472]] | [[Fregata]] | Fregata | 59 | | [[File:Fregata magnificens Islas Galápagos.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Fregatidae]] | |- | style='text-align:right'| 431 | [[:d:Q244319|Q244319]] | [[Microcarbo pygmeus]] | Microcarbo pygmaeus | 59 | | [[File:Microcarbo pygmaeus - Pygmy cormorant.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Microcarbo]] | |- | style='text-align:right'| 432 | [[:d:Q276189|Q276189]] | [[Ichthyaetus melanocephalus]] | Ichthyaetus melanocephalus | 59 | | [[File:2013-08-01 Ichthyaetus melanocephalus, Brierdene, Whitley Bay, Northumberland 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ichthyaetus]] | |- | style='text-align:right'| 433 | [[:d:Q116686|Q116686]] | [[Spilopelia chinensis]] | Spilopelia chinensis | 59 | | [[File:Spilopelia chinensis Zhengzhou 20210607.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Spilopelia]] | |- | style='text-align:right'| 434 | [[:d:Q213021|Q213021]] | [[Pygoscelis papua]] | Pygoscelis papua | 59 | | [[File:"0 0578 Gentoo penguins (Pygoscelis) - Antarctic Peninsula.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pygoscelis]] | |- | style='text-align:right'| 435 | [[:d:Q21062|Q21062]] | [[Uria aalge]] | Uria aalge | 59 | | [[File:Guillemot (Uria aalge) in flight.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Uria]] | |- | style='text-align:right'| 436 | [[:d:Q271462|Q271462]] | [[Haliaeetus leucoryphus]] | Haliaeetus leucoryphus | 59 | | [[File:Pallas's Fish Eagle ( Haliaeetus leucoryphus) 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Haliaeetus]] | |- | style='text-align:right'| 437 | [[:d:Q208710|Q208710]] | [[Locustella naevia]] | Locustella naevia | 59 | | [[File:Grashoppsangare-070512.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Locustella]] | |- | style='text-align:right'| 438 | [[:d:Q193807|Q193807]] | [[Anthus]] | Anthus | 59 | | [[File:Wiesenpieper Anthus pratensis.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Motacillidae]] | |- | style='text-align:right'| 439 | [[:d:Q273067|Q273067]] | [[Remiz pendulinus]] | Remiz pendulinus | 59 | | [[File:Remiz pendulinus (Marek Szczepanek).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Remiz]] | |- | style='text-align:right'| 440 | [[:d:Q19166|Q19166]] | [[Palaeognathae]] | Palaeognathae | 58 | | [[File:Double-Wattled Cassowary (Casuarius bicarunculatus).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[ave]]<br/>[[Neornithes]] | |- | style='text-align:right'| 441 | [[:d:Q840849|Q840849]] | [[Struthioniformes]] | Struthioniformes | 58 | | [[File:Avestruz de cuello azul (Struthio camelus australis), cabo de Buena Esparanza, Sudáfrica, 2018-07-23, DD 87.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Palaeognathae]] | |- | style='text-align:right'| 442 | [[:d:Q213036|Q213036]] | [[Mellisuga helenae]] | Mellisuga helenae | 58 | | | [[taxon]] | | [[Mellisuga]] | |- | style='text-align:right'| 443 | [[:d:Q47549|Q47549]] | [[Grus]] | Grus | 58 | | [[File:Common crane grus grus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gruidae]] | |- | style='text-align:right'| 444 | [[:d:Q335113|Q335113]] | [[Chrysolophus pictus]] | Chrysolophus pictus | 58 | | [[File:Golden Pheasant, Tangjiahe Nature Reserve.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Chrysolophus]] | |- | style='text-align:right'| 445 | [[:d:Q183364|Q183364]] | [[Cuculiformes]] | Cuculiformes | 58 | | [[File:Chestnut-breasted Malkoha2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Otidimorphae]] | |- | style='text-align:right'| 446 | [[:d:Q232906|Q232906]] | [[Grus japonensis]] | Grus japonensis | 58 | | [[File:Grus japonensis 102480624.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Grus]] | |- | style='text-align:right'| 447 | [[:d:Q379761|Q379761]] | [[Balearica pavonina]] | Balearica pavonina | 58 | | [[File:Венценосный журавль I.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Balearica]] | |- | style='text-align:right'| 448 | [[:d:Q208335|Q208335]] | [[Phalaropus fulicarius]] | Phalaropus fulicarius | 58 | | [[File:Grey Phalarope.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phalaropus]] | |- | style='text-align:right'| 449 | [[:d:Q212767|Q212767]] | [[Stercorarius pomarinus]] | Stercorarius pomarinus | 58 | | [[File:Pomarine Skua ( Stercorarius pomarinus ) Adult summer ... Coatham Sands , Redcar (53247051024).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Stercorarius]] | |- | style='text-align:right'| 450 | [[:d:Q241515|Q241515]] | [[Strix]] | Strix | 58 | | [[File:Tawny Owl (4003694892).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Strigidae]] | |- | style='text-align:right'| 451 | [[:d:Q27547|Q27547]] | [[Thalasseus sandvicensis]] | Thalasseus sandvicensis | 58 | | [[File:2020-07-18 Thalasseus sandvicensis, St Marys Island, Northumberland 05.jpg|center|48px]] | [[taxon]]<br/>[[taxon synonyme]] | | [[Thalasseus]] | |- | style='text-align:right'| 452 | [[:d:Q27375|Q27375]] | [[Larus hyperboreus]] | Larus hyperboreus | 58 | | [[File:Glaucous gull (Larus hyperboreus) with offspring, Liefdefjord, Svalbard.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Larus]] | |- | style='text-align:right'| 453 | [[:d:Q389505|Q389505]] | [[Larus cachinnans]] | Larus cachinnans | 58 | | [[File:Larus cachinnans 3 (Marek Szczepanek).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Larus]] | |- | style='text-align:right'| 454 | [[:d:Q208328|Q208328]] | [[Gavia adamsii]] | Gavia adamsii | 58 | | [[File:Yellow-billed Loon Chipp South 8-12-13 Ryan Askren.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gavia]] | |- | style='text-align:right'| 455 | [[:d:Q213366|Q213366]] | [[Coragyps atratus]] | Coragyps atratus | 58 | | [[File:Coragyps atratus Miami-Dade FL.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Coragyps]] | |- | style='text-align:right'| 456 | [[:d:Q27674|Q27674]] | [[Hippolais icterina]] | Hippolais icterina | 58 | | [[File:Hippolais icterina, Riga, Latvia 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Hippolais]] | |- | style='text-align:right'| 457 | [[:d:Q208703|Q208703]] | [[Calcarius lapponicus]] | Calcarius lapponicus | 58 | | [[File:Calcarius lapponicus (female) 1996-07-25.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Calcarius]] | |- | style='text-align:right'| 458 | [[:d:Q271807|Q271807]] | [[Serinus serinus]] | Serinus serinus | 58 | | [[File:Serin cini mars.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Serinus]] | |- | style='text-align:right'| 459 | [[:d:Q27075477|Q27075477]] | [[Wood Warbler]] | Phylloscopus sibilatrix | 58 | | [[File:Flickr - Rainbirder - Wood Warbler (Phylloscopus sibilatrix).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phylloscopus]] | |- | style='text-align:right'| 460 | [[:d:Q747686|Q747686]] | [[Oenanthe isabellina]] | Oenanthe isabellina | 58 | | [[File:Isabelline wheatear (Oenanthe isabellina) male, non-breeding.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Oenanthe]] | |- | style='text-align:right'| 461 | [[:d:Q241347|Q241347]] | [[Anthus cervinus]] | Anthus cervinus | 58 | | [[File:Anthus cervinus2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anthus]] | |- | style='text-align:right'| 462 | [[:d:Q235057|Q235057]] | [[Monticola saxatilis]] | Monticola saxatilis | 58 | | [[File:Common rock thrush.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Monticola]] | |- | style='text-align:right'| 463 | [[:d:Q214508|Q214508]] | [[Aepyornithidae]] | Aepyornithidae | 57 | | [[File:Aepyornis maximus.jpg|center|48px]] | [[taxon fossile]] | | [[Aepyornithiformes]] | |- | style='text-align:right'| 464 | [[:d:Q192044|Q192044]] | [[Rhea americana]] | Rhea americana | 57 | | [[File:Greater Rhea (Rhea americana) (28234029614).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Rhea]] | |- | style='text-align:right'| 465 | [[:d:Q338996|Q338996]] | [[Afropavo congensis]] | Afropavo congensis | 57 | | [[File:Afropavo congensis -Antwerp Zoo -pair-8a.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Afropavo]] | |- | style='text-align:right'| 466 | [[:d:Q215166|Q215166]] | [[Numenius]] | Numenius | 57 | | [[File:2020-01-02 Curlew Numenius arquata, River Tyne at Elswick, Northumberland.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Scolopacidae]] | |- | style='text-align:right'| 467 | [[:d:Q28114126|Q28114126]] | [[Sarus crane]] | Antigone antigone | 57 | | [[File:Sarus crane (Grus antigone).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Antigone]] | |- | style='text-align:right'| 468 | [[:d:Q193404|Q193404]] | [[Hydrobatidae]] | Hydrobatidae | 57 | | [[File:European Storm-petrel.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Procellariiformes]] | |- | style='text-align:right'| 469 | [[:d:Q126630|Q126630]] | [[Gyps]] | Gyps | 57 | | [[File:Gyps fulvus - 01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Accipitridae]]<br/>[[Aegypiinae]] | |- | style='text-align:right'| 470 | [[:d:Q26896|Q26896]] | [[Fulmarus glacialis]] | Fulmarus glacialis | 57 | | [[File:Fulmar (Fulmarus glacialis) on water.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Fulmarus]] | |- | style='text-align:right'| 471 | [[:d:Q206668|Q206668]] | [[Spheniscus mendiculus]] | Spheniscus mendiculus | 57 | | [[File:Galapagos penguin (Spheniscus mendiculus) -Isabela2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Spheniscus]] | |- | style='text-align:right'| 472 | [[:d:Q224151|Q224151]] | [[Spheniscus humboldti]] | Spheniscus humboldti | 57 | | [[File:Spheniscus humboldti (54905367722).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Spheniscus]] | |- | style='text-align:right'| 473 | [[:d:Q44327|Q44327]] | [[Ciconia episcopus]] | Ciconia episcopus | 57 | | [[File:White necked stork (Ciconia episcopus) 21-Mar-2007 7-37-51 AM 21-Mar-2007 7-37-52.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ciconia]] | |- | style='text-align:right'| 474 | [[:d:Q27461|Q27461]] | [[Hydrobates pelagicus]] | Hydrobates pelagicus | 57 | | [[File:Hydrobates pelagicus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Hydrobates]] | |- | style='text-align:right'| 475 | [[:d:Q431212|Q431212]] | [[Spilornis cheela]] | Spilornis cheela | 57 | | [[File:Crested Sperpent Eagle 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Spilornis]] | |- | style='text-align:right'| 476 | [[:d:Q27227|Q27227]] | [[Elanus caeruleus]] | Elanus caeruleus | 57 | | [[File:Black-shouldered Kite (Elanus caeruleus) in Kawal WS, AP W IMG 1681.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Elanus]] | |- | style='text-align:right'| 477 | [[:d:Q20740|Q20740]] | [[Bucerotiformes]] | Bucerotiformes | 57 | | [[File:Buceros bicornis -Köln Zoo-8a.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Picocoraciae]] | |- | style='text-align:right'| 478 | [[:d:Q209419|Q209419]] | [[Anser brachyrhynchus]] | Anser brachyrhynchus | 57 | | [[File:2019-03-25 Anser brachyrhynchus, Killingworth Lake, Northumberland 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anser]] | |- | style='text-align:right'| 479 | [[:d:Q207107|Q207107]] | [[Cacatua galerita]] | Cacatua galerita | 57 | | [[File:Cacatua galerita Tas 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cacatua]] | |- | style='text-align:right'| 480 | [[:d:Q208940|Q208940]] | [[Bombycilla]] | Bombycilla | 57 | | [[File:Bohemian Wax Wing.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Bombycillidae]] | |- | style='text-align:right'| 481 | [[:d:Q214096|Q214096]] | [[Menura]] | Menura | 57 | | [[File:Lantfarku.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Menuridae]] | |- | style='text-align:right'| 482 | [[:d:Q477133|Q477133]] | [[Coracias benghalensis]] | Coracias benghalensis | 57 | | [[File:Indian Roller (Coracias benghalensis)2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Coracias]] | |- | style='text-align:right'| 483 | [[:d:Q239393|Q239393]] | [[Lanius minor]] | Lanius minor | 57 | | [[File:Lesser Grey Shrike by Daniel Bastaja.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lanius]] | |- | style='text-align:right'| 484 | [[:d:Q208707|Q208707]] | [[Anthus spinoletta]] | Anthus spinoletta | 57 | | [[File:Anthus spinoletta - Water Pipit, Kahramanmaraş 2016-11-18 01-10.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anthus]] | |- | style='text-align:right'| 485 | [[:d:Q266761|Q266761]] | [[Copsychus saularis]] | Copsychus saularis | 57 | | [[File:Oriental Magpie Robin (Copsychus saularis)- Male at Kolkata I IMG 3003.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Copsychus]] | [[magpie]] |- | style='text-align:right'| 486 | [[:d:Q466200|Q466200]] | [[Passer hispaniolensis]] | Passer hispaniolensis | 57 | | [[File:Passer hispaniolensis -Canary Islands, Spain -female-8 (1).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passer]] | |- | style='text-align:right'| 487 | [[:d:Q27043839|Q27043839]] | [[King Quail]] | Synoicus chinensis | 56 | | [[File:Synoicus chinensis chinensis, Tanglin, Singapore 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Synoicus]] | |- | style='text-align:right'| 488 | [[:d:Q205320|Q205320]] | [[Turnicidae]] | Turnicidae | 56 | | [[File:Turnix sylvatica.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Charadriiformes]] | |- | style='text-align:right'| 489 | [[:d:Q216921|Q216921]] | [[Stercorarius longicaudus]] | Stercorarius longicaudus | 56 | | [[File:Long-tailed Skua (js) 26.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Stercorarius]] | |- | style='text-align:right'| 490 | [[:d:Q457267|Q457267]] | [[Sula nebouxii]] | Sula nebouxii | 56 | | [[File:Alcatraz Patiazul.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sula]] | |- | style='text-align:right'| 491 | [[:d:Q212937|Q212937]] | [[Anseranas semipalmata]] | Anseranas semipalmata | 56 | | [[File:Magpie goose.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anseranas]] | [[magpie]] |- | style='text-align:right'| 492 | [[:d:Q310853|Q310853]] | [[Ardea]] | Ardea | 56 | | [[File:Goliath Heron, Ardea goliath at Marievale Nature Reserve, Gauten (43682842260).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ardeinae]] | |- | style='text-align:right'| 493 | [[:d:Q242369|Q242369]] | [[Phoeniconaias minor]] | Phoeniconaias minor | 56 | | [[File:Flamingo in Amboseli National Park.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phoeniconaias]] | |- | style='text-align:right'| 494 | [[:d:Q83020448|Q83020448]] | [[Gulosus aristotelis]] | Gulosus aristotelis | 56 | | [[File:Shag Phalacrocorax aristotelis.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gulosus]] | |- | style='text-align:right'| 495 | [[:d:Q602496|Q602496]] | [[Anastomus oscitans]] | Anastomus oscitans | 56 | | [[File:Anastomus oscitans - Bueng Boraphet.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anastomus]] | |- | style='text-align:right'| 496 | [[:d:Q207246|Q207246]] | [[Spheniscus magellanicus]] | Spheniscus magellanicus | 56 | | [[File:Magellanic penguin.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Spheniscus]] | |- | style='text-align:right'| 497 | [[:d:Q643101|Q643101]] | [[Gyps himalayensis]] | Gyps himalayensis | 56 | | [[File:Himalayan Vulture (by a road) (2926948182).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gyps]] | |- | style='text-align:right'| 498 | [[:d:Q374141|Q374141]] | [[Aquila rapax]] | Aquila rapax | 56 | | [[File:Aquila rapax Simien Mountains, Ethiopia.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aquila]] | |- | style='text-align:right'| 499 | [[:d:Q253789|Q253789]] | [[Mergus]] | Mergus | 56 | | [[File:Mergus serrator.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mergini]] | |- | style='text-align:right'| 500 | [[:d:Q31354|Q31354]] | [[Anser cygnoides]] | Anser cygnoides | 56 | | [[File:Anser cygnoides Qiqihar 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[goose]] | [[Anser]] | |- | style='text-align:right'| 501 | [[:d:Q459267|Q459267]] | [[Pharomachrus mocinno]] | Pharomachrus mocinno | 56 | | [[File:Pharomachrus mocinno 189344785.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pharomachrus]] | |- | style='text-align:right'| 502 | [[:d:Q27075446|Q27075446]] | [[Eastern Red-rumped Swallow]] | Cecropis daurica | 56 | | [[File:Cecropis daurica, Fufeng County, Baoji, Shaanxi, China 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cecropis]] | |- | style='text-align:right'| 503 | [[:d:Q337416|Q337416]] | [[Gracula religiosa]] | Gracula religiosa | 56 | | [[File:Common Hill Myna, Satchari NP, Bangladesh 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gracula]] | |- | style='text-align:right'| 504 | [[:d:Q232768|Q232768]] | [[Buceros bicornis]] | Buceros bicornis | 56 | | [[File:Great Hornbill Goa.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Buceros]] | |- | style='text-align:right'| 505 | [[:d:Q46435|Q46435]] | [[Dicrurus macrocercus]] | Dicrurus macrocercus | 56 | | [[File:Black Drongo in Purulia June 2025 by Tisha Mukherjee 02.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Dicrurus]] | |- | style='text-align:right'| 506 | [[:d:Q739089|Q739089]] | [[Ara chloropterus]] | Ara chloropterus | 56 | | [[File:189 Red-and-green macaw couple flying in Chapada dos Guimarães National Park Photo by Giles Laurent.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ara]] | |- | style='text-align:right'| 507 | [[:d:Q214627|Q214627]] | [[Phylloscopus]] | Phylloscopus | 56 | | [[File:BG Phylloscopus sibilatrix 2002.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phylloscopidae]] | |- | style='text-align:right'| 508 | [[:d:Q320043|Q320043]] | [[Ceryle rudis]] | Ceryle rudis | 56 | | [[File:Pied kingfisher (Ceryle rudis leucomelanurus) female.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ceryle]] | |- | style='text-align:right'| 509 | [[:d:Q10965357|Q10965357]] | [[Twite]] | Linaria flavirostris | 56 | | [[File:Carduelis flavirostris.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Linaria]] | |- | style='text-align:right'| 510 | [[:d:Q507383|Q507383]] | [[Corvus splendens]] | Corvus splendens | 56 | | [[File:House-Crow444.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Corvus]] | |- | style='text-align:right'| 511 | [[:d:Q330318|Q330318]] | [[Phylloscopus inornatus]] | Phylloscopus inornatus | 56 | | [[File:Yellow-browed warbler (Phylloscopus inornatus), Parc du Slot, Woluwé-St.-Lambert, Brussels (34053989676).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phylloscopus]] | |- | style='text-align:right'| 512 | [[:d:Q460229|Q460229]] | [[Phylloscopus trochiloides]] | Phylloscopus trochiloides | 56 | | [[File:Greenish Warbler Sikkim India 11.05.2014.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phylloscopus]] | |- | style='text-align:right'| 513 | [[:d:Q214281|Q214281]] | [[Perisoreus infaustus]] | Perisoreus infaustus | 56 | | [[File:Siberian Jay Kittila 20100312.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Perisoreus]] | [[jay]] |- | style='text-align:right'| 514 | [[:d:Q690826|Q690826]] | [[Ficedula albicollis]] | Ficedula albicollis | 56 | | [[File:Collared flycatcher (Ficedula albicollis).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ficedula]] | |- | style='text-align:right'| 515 | [[:d:Q732487|Q732487]] | [[Perdix]] | Perdix | 55 | | [[File:Perdix perdix (Marek Szczepanek).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Perdicinae]] | |- | style='text-align:right'| 516 | [[:d:Q213785|Q213785]] | [[Steatornis caripensis]] | Steatornis caripensis | 55 | | [[File:Oilbirds.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Steatornis]] | |- | style='text-align:right'| 517 | [[:d:Q476356|Q476356]] | [[Ichthyaetus ichthyaetus]] | Ichthyaetus ichthyaetus | 55 | | [[File:Larus ichthyaetus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ichthyaetus]] | |- | style='text-align:right'| 518 | [[:d:Q290871|Q290871]] | [[Chlamydotis undulata]] | Chlamydotis undulata | 55 | | [[File:Houbara035.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Chlamydotis]] | |- | style='text-align:right'| 519 | [[:d:Q752398|Q752398]] | [[Vanellus indicus]] | Vanellus indicus | 55 | | [[File:Red-wattled Lapwing denoised.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Vanellus]] | |- | style='text-align:right'| 520 | [[:d:Q652151|Q652151]] | [[Scopus umbretta]] | Scopus umbretta | 55 | | [[File:Hamerkop standing in a stream in Zambia.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Scopus]] | |- | style='text-align:right'| 521 | [[:d:Q126643|Q126643]] | [[Pygoscelis antarcticus]] | Pygoscelis antarcticus | 55 | | [[File:A chinstrap penguin (Pygoscelis antarcticus) on Deception Island in Antarctica.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pygoscelis]] | |- | style='text-align:right'| 522 | [[:d:Q245414|Q245414]] | [[Geronticus eremita]] | Geronticus eremita | 55 | | [[File:Geronticus eremita.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Geronticus]] | |- | style='text-align:right'| 523 | [[:d:Q17970|Q17970]] | [[Jabiru mycteria]] | Jabiru mycteria | 55 | | [[File:Jabiru Mato Grosso Pantanal Brazil-2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Jabiru]] | |- | style='text-align:right'| 524 | [[:d:Q206654|Q206654]] | [[Megadyptes antipodes]] | Megadyptes antipodes | 55 | | [[File:Yellow-eyed Penguin MC.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Megadyptes]] | |- | style='text-align:right'| 525 | [[:d:Q690813|Q690813]] | [[Somateria]] | Somateria | 55 | | [[File:048 - SPECTACLED EIDER (6-17-2016) barrow, alaska -05 (27890171860).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anatinae]] | |- | style='text-align:right'| 526 | [[:d:Q269896|Q269896]] | [[Haliaeetus pelagicus]] | Haliaeetus pelagicus | 55 | | [[File:Haliaeetus pelagicus (Rausu, Japan).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Haliaeetus]] | |- | style='text-align:right'| 527 | [[:d:Q645755|Q645755]] | [[Haliastur indus]] | Haliastur indus | 55 | | [[File:Brahminy Kite in Sundarbans National Park February 2025 by Tisha Mukherjee 01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Haliastur]] | |- | style='text-align:right'| 528 | [[:d:Q27461190|Q27461190]] | [[Baikal Teal]] | Sibirionetta formosa | 55 | | [[File:Anas.formosa.4.jpg|center|48px]] | [[taxon]]<br/>[[recombination]] | | [[Sibirionetta]] | |- | style='text-align:right'| 529 | [[:d:Q114338|Q114338]] | [[Accipiter brevipes]] | Accipiter brevipes | 55 | | [[File:Accipiter brevipes, male.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Accipiter]] | |- | style='text-align:right'| 530 | [[:d:Q244432|Q244432]] | [[Cygnus melancoryphus]] | Cygnus melancoryphus | 55 | | [[File:Blackneck swan pair hornopiren chile feb 2010.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cygnus]] | |- | style='text-align:right'| 531 | [[:d:Q205857|Q205857]] | [[Sittidae]] | Sittidae | 55 | | [[File:Brhlík lesní.JPG|center|48px]] | [[taxon monotypic]] | | [[Passeri]] | |- | style='text-align:right'| 532 | [[:d:Q210422|Q210422]] | [[Acrocephalus palustris]] | Acrocephalus palustris | 55 | | [[File:Acrocephalus palustris (Marek Szczepanek).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Acrocephalus]] | |- | style='text-align:right'| 533 | [[:d:Q47501|Q47501]] | [[Ramphastos sulfuratus]] | Ramphastos sulfuratus | 55 | | [[File:Keel billed toucan costa rica (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ramphastos]] | |- | style='text-align:right'| 534 | [[:d:Q470853|Q470853]] | [[Melanocorypha calandra]] | Melanocorypha calandra | 55 | | [[File:Bereşe.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Melanocorypha]] | |- | style='text-align:right'| 535 | [[:d:Q719380|Q719380]] | [[Parus]] | Parus | 55 | | [[File:Parus major male.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Paridae]] | |- | style='text-align:right'| 536 | [[:d:Q736313|Q736313]] | [[Petronia petronia]] | Petronia petronia | 55 | | [[File:Petronia petronia -Ariege, Midi-Pyrenee, France-8-4c.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Petronia]] | |- | style='text-align:right'| 537 | [[:d:Q104867606|Q104867606]] | [[Curruca nisoria]] | Curruca nisoria | 55 | | [[File:Curruca nisoria 378155893 (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Curruca]] | |- | style='text-align:right'| 538 | [[:d:Q637533|Q637533]] | [[Fulica]] | Fulica | 54 | | [[File:American coot in Prospect Park (06152).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Rallidae]] | |- | style='text-align:right'| 539 | [[:d:Q217484|Q217484]] | [[Anhimidae]] | Anhimidae | 54 | | [[File:Anhima cornuta -near Manu Wildlife Center, Manu National Park, Peru -three-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anseriformes]] | |- | style='text-align:right'| 540 | [[:d:Q375790|Q375790]] | [[Casuarius casuarius]] | Casuarius casuarius | 54 | | [[File:Double-wattled Cassowary.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Casuario|Casuarius]] | |- | style='text-align:right'| 541 | [[:d:Q18857|Q18857]] | [[Charadrius leschenaultii]] | Charadrius leschenaultii | 54 | | [[File:2024-07-26 Anarhynchus leschenaultii leschenaultii, Newbiggin, Northumberland 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Charadrius]] | |- | style='text-align:right'| 542 | [[:d:Q330310|Q330310]] | [[Glareola pratincola]] | Glareola pratincola | 54 | | [[File:Collared pratincole (Glareola pratincola).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Glareola]] | |- | style='text-align:right'| 543 | [[:d:Q128002|Q128002]] | [[Syrrhaptes paradoxus]] | Syrrhaptes paradoxus | 54 | | [[File:Syrrhapte paradoxal (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Syrrhaptes]] | |- | style='text-align:right'| 544 | [[:d:Q391198|Q391198]] | [[Streptopelia senegalensis]] | Spilopelia senegalensis | 54 | | [[File:140 Laughing dove in Twyfelfontein Photo by Giles Laurent.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Spilopelia]] | |- | style='text-align:right'| 545 | [[:d:Q798401|Q798401]] | [[Eudynamys scolopaceus]] | Eudynamys scolopaceus | 54 | | [[File:Asian koel.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Koel]]<br/>[[Passeriformes]] | |- | style='text-align:right'| 546 | [[:d:Q605804|Q605804]] | [[Caloenas nicobarica]] | Caloenas nicobarica | 54 | | [[File:Caloenas nicobarica, Ko Miang, Thailand 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Caloenas]] | |- | style='text-align:right'| 547 | [[:d:Q1219291|Q1219291]] | [[Ephippiorhynchus senegalensis]] | Ephippiorhynchus senegalensis | 54 | | [[File:Ephippiorhynchus senegalensis -Kruger National Park, Limpopo, South Africa-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Ciconiiformes]] | [[Ephippiorhynchus]] | |- | style='text-align:right'| 548 | [[:d:Q217497|Q217497]] | [[Haliaeetus vocifer]] | Haliaeetus vocifer | 54 | | [[File:African fish eagle just caught fish.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Haliaeetus]] | |- | style='text-align:right'| 549 | [[:d:Q331447|Q331447]] | [[Marmaronetta angustirostris]] | Marmaronetta angustirostris | 54 | | [[File:Marbled Teal (Marmaronetta angustirostris) RWD2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Marmaronetta]] | |- | style='text-align:right'| 550 | [[:d:Q322159|Q322159]] | [[Aix sponsa]] | Aix sponsa | 54 | | [[File:Wood duck druid ridge cemetery 10.10.20 DSC 5487.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Aix]] | [[Aix]] | |- | style='text-align:right'| 551 | [[:d:Q244284|Q244284]] | [[Dendrocygna javanica]] | Dendrocygna javanica | 54 | | [[File:Dendrocygna javanica (Lesser Whistling Duck - Zwergpfeifgans) Weltvogelpark Walsrode 2012-009.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Dendrocygna]] | |- | style='text-align:right'| 552 | [[:d:Q331179|Q331179]] | [[Histrionicus histrionicus]] | Histrionicus histrionicus | 54 | | [[File:Histrionicus histrionicus drake Barnegat.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Histrionicus]] | |- | style='text-align:right'| 553 | [[:d:Q614481|Q614481]] | [[Emberiza]] | Emberiza | 54 | | [[File:Goldammer Emberiza citrinella.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Emberizidae]] | |- | style='text-align:right'| 554 | [[:d:Q242599|Q242599]] | [[Acrocephalus paludicola]] | Acrocephalus paludicola | 54 | | [[File:Seggenrohrsaenger hand.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Acrocephalus]] | |- | style='text-align:right'| 555 | [[:d:Q335535|Q335535]] | [[Emberiza aureola]] | Emberiza aureola | 54 | | [[File:Wiki-simaaoji-2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Emberiza]] | |- | style='text-align:right'| 556 | [[:d:Q339517|Q339517]] | [[Loxia]] | Loxia | 54 | | [[File:Loxia curvirostra -Karwendel mountains, Austria.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Carduelinae]] | |- | style='text-align:right'| 557 | [[:d:Q208334|Q208334]] | [[Prunella collaris]] | Prunella collaris | 54 | | [[File:Alpine accentor saganta.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Prunella]] | |- | style='text-align:right'| 558 | [[:d:Q463154|Q463154]] | [[Anodorhynchus hyacinthinus]] | Anodorhynchus hyacinthinus | 54 | | [[File:104 Hyacinth macaw with Pink Ipê tree in background in Encontro das Águas State Park Photo by Giles Laurent.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anodorhynchus]] | |- | style='text-align:right'| 559 | [[:d:Q215603|Q215603]] | [[Ptilonorhynchidae]] | Ptilonorhynchidae | 54 | | [[File:Regentbowerbirdmale.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Climacterida]] | |- | style='text-align:right'| 560 | [[:d:Q215211|Q215211]] | [[Willow Tit]] | Poecile montanus | 54 | | [[File:Parus atricapillus 2 (Marek Szczepanek).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Poecile]] | |- | style='text-align:right'| 561 | [[:d:Q499290|Q499290]] | [[Montifringilla nivalis]] | Montifringilla nivalis | 54 | | [[File:Montifringilla nivalis Francer.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Montifringilla]] | |- | style='text-align:right'| 562 | [[:d:Q716869|Q716869]] | [[Coturnix japonica]] | Coturnix japonica | 53 | | [[File:Coturnix japonica, Yehliu, Taiwan 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Coturnix]] | |- | style='text-align:right'| 563 | [[:d:Q30838|Q30838]] | [[Calidris]] | Calidris | 53 | | [[File:Purple Sandpiper winter.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Scolopacidae]] | |- | style='text-align:right'| 564 | [[:d:Q786045|Q786045]] | [[Gallinago]] | Gallinago | 53 | | [[File:Gallinago gallinago a1.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Scolopacidae]] | |- | style='text-align:right'| 565 | [[:d:Q261445|Q261445]] | [[Grus nigricollis]] | Grus nigricollis | 53 | | [[File:Black necked crane at Hanle.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Grus]] | |- | style='text-align:right'| 566 | [[:d:Q27515|Q27515]] | [[Haematopus]] | Haematopus | 53 | | [[File:American oystercatchers at Fort Tilden (60747).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Haematopodidae]] | |- | style='text-align:right'| 567 | [[:d:Q213836|Q213836]] | [[Dromas ardeola]] | Dromas ardeola | 53 | | [[File:Crab plover 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Dromas]] | |- | style='text-align:right'| 568 | [[:d:Q832329|Q832329]] | [[Otus]] | Otus | 53 | | [[File:Otus bakkamoena.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Strigidae]] | |- | style='text-align:right'| 569 | [[:d:Q270722|Q270722]] | [[Butorides striata]] | Butorides striata | 53 | | [[File:Butorides striata Garcita rayada Striated Heron (6549356697).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Butorides]] | |- | style='text-align:right'| 570 | [[:d:Q320193|Q320193]] | [[Sula leucogaster]] | Sula leucogaster | 53 | | [[File:Atobá-pardo.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sula]] | |- | style='text-align:right'| 571 | [[:d:Q602084|Q602084]] | [[Sula dactylatra]] | Sula dactylatra | 53 | | [[File:Atobá.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sula]] | |- | style='text-align:right'| 572 | [[:d:Q279307|Q279307]] | [[Vanellus gregarius]] | Vanellus gregarius | 53 | | [[File:Sociable Lapwing, Korgalzhynskiy, Kazakhstan 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Vanellus]] | |- | style='text-align:right'| 573 | [[:d:Q26902|Q26902]] | [[Anastomus lamelligerus]] | Anastomus lamelligerus | 53 | | [[File:African Openbill (Anastomus lamelligerus).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anastomus]] | |- | style='text-align:right'| 574 | [[:d:Q467996|Q467996]] | [[Eudocimus ruber]] | Eudocimus ruber | 53 | | [[File:Eudocimus ruber Corocora Scarlet Ibis (6264848783).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Eudocimus]] | |- | style='text-align:right'| 575 | [[:d:Q327118|Q327118]] | [[Gyps bengalensis]] | Gyps bengalensis | 53 | | [[File:Gyps bengalensis PLoS.png|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gyps]] | |- | style='text-align:right'| 576 | [[:d:Q245181|Q245181]] | [[Cathartes aura]] | Cathartes aura | 53 | | [[File:Cathartes aura -Mexico-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cathartes]] | |- | style='text-align:right'| 577 | [[:d:Q243451|Q243451]] | [[Harpagornis moorei]] | Harpagornis moorei | 53 | | [[File:Canterbury Museum, Christchurch - Joy of Museums - Haast's Eagle.jpg|center|48px]] | [[extinct taxon]] | | [[Harpagornis]] | |- | style='text-align:right'| 578 | [[:d:Q839526|Q839526]] | [[Dicruridae]] | Dicruridae | 53 | | [[File:Black Drongo I IMG 7924.jpg|center|48px]] | [[taxon monotypic]] | | [[Passeriformes]] | |- | style='text-align:right'| 579 | [[:d:Q33554|Q33554]] | [[Falco biarmicus]] | Falco biarmicus | 53 | | [[File:Lanner falcon, Falco biarmicus, at Kgalagadi Transfrontier Park, Northern Cape, South Africa (34447024871).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Falco]] | |- | style='text-align:right'| 580 | [[:d:Q207846|Q207846]] | [[Somateria spectabilis]] | Somateria spectabilis | 53 | | [[File:049 - KING EIDER (6-15-2016) barrow, alaska -06 (27577003883).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Somateria]] | |- | style='text-align:right'| 581 | [[:d:Q742292|Q742292]] | [[domestic duck]] | | 53 | | [[File:Witte kwaker.jpg|center|48px]] | [[animal productive]]<br/>[[duck breed]] | [[duck]] | [[Anas platyrhynchos]] | |- | style='text-align:right'| 582 | [[:d:Q333842|Q333842]] | [[Sturnus]] | Sturnus | 53 | | [[File:Star Sturnus vulgaris.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sturnidae]] | |- | style='text-align:right'| 583 | [[:d:Q213984|Q213984]] | [[Ara]] | Ara | 53 | | [[File:Ara macao -Puntarenas Province, Costa Rica-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Arinae]]<br/>[[Arini]] | |- | style='text-align:right'| 584 | [[:d:Q321272|Q321272]] | [[Locustella luscinioides]] | Locustella luscinioides | 53 | | [[File:Rohrschwirl Chiemgau.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Locustella]] | |- | style='text-align:right'| 585 | [[:d:Q751036|Q751036]] | [[Buceros rhinoceros]] | Buceros rhinoceros | 53 | | [[File:Hornbill 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Buceros]] | |- | style='text-align:right'| 586 | [[:d:Q376038|Q376038]] | [[Ramphastos toco]] | Ramphastos toco | 53 | | [[File:006 Toco toucan in Encontro das Águas State Park Photo by Giles Laurent.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ramphastos]] | |- | style='text-align:right'| 587 | [[:d:Q205491|Q205491]] | [[Emberiza cia]] | Emberiza cia | 53 | | [[File:Rock Bunting (Cochem).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Emberiza]] | |- | style='text-align:right'| 588 | [[:d:Q216855|Q216855]] | [[Emberiza pusilla]] | Emberiza pusilla | 53 | | [[File:Zwergammer.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Emberiza]] | |- | style='text-align:right'| 589 | [[:d:Q217472|Q217472]] | [[Pittidae]] | Pittidae | 53 | | [[File:Pitta brachyura.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tyranni]] | |- | style='text-align:right'| 590 | [[:d:Q210791|Q210791]] | [[Cisticola juncidis]] | Cisticola juncidis | 53 | | [[File:Cisticola juncidis, El Qanater el Khayreyya, Qalyubia Governorate, Egypt.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cisticola]] | |- | style='text-align:right'| 591 | [[:d:Q31818|Q31818]] | [[Jynx]] | Jynx | 53 | | [[File:Red-throated Wryneck, Jynx ruficollis at Rietvlei Nature Reserve, Gauteng, South Africa (14897405378).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Jynginae]] | |- | style='text-align:right'| 592 | [[:d:Q235052|Q235052]] | [[Lanius senator]] | Lanius senator | 53 | | [[File:Lanius senator01 new.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lanius]] | |- | style='text-align:right'| 593 | [[:d:Q28915|Q28915]] | [[Oenanthe]] | Oenanthe | 53 | | [[File:Oenanthe oenanthe 01 II.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Muscicapidae]] | |- | style='text-align:right'| 594 | [[:d:Q726389|Q726389]] | [[Cardinalis cardinalis]] | Cardinalis cardinalis | 53 | | [[File:Cardinal couple - Feb. 2018 (watermark removed).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cardinalis]] | |- | style='text-align:right'| 595 | [[:d:Q725342|Q725342]] | [[Cracidae]] | Cracidae | 52 | | [[File:Crax daubentoni -Philadelphia Zoo -female-8a-4c.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Galliformes]] | |- | style='text-align:right'| 596 | [[:d:Q162029|Q162029]] | [[Lagopus]] | Lagopus | 52 | | [[File:Lagopus muta2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tetraoninae]] | |- | style='text-align:right'| 597 | [[:d:Q27042|Q27042]] | [[Recurvirostridae]] | Recurvirostridae | 52 | | [[File:Black-necked Stilt.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Charadriiformes]] | |- | style='text-align:right'| 598 | [[:d:Q21728|Q21728]] | [[Suliformes]] | Suliformes | 52 | | [[File:Northern Gannet 2006 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[ave marin]] | [[Aequornithes]] | |- | style='text-align:right'| 599 | [[:d:Q19370|Q19370]] | [[Anhingidae]] | Anhingidae | 52 | | [[File:African darter preening (38184856351).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Suliformes]] | |- | style='text-align:right'| 600 | [[:d:Q736322|Q736322]] | [[Charadrius]] | Charadrius | 52 | | [[File:Charadrius hiaticula Oulu 20120628 01.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Charadriidae]] | |- | style='text-align:right'| 601 | [[:d:Q2699803|Q2699803]] | [[Larinae]] | Larinae | 52 | | [[File:Larus argentatus, at Oslo Opera House.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[ave marin]]<br/>[[piscivore]] | [[Laridae]] | |- | style='text-align:right'| 602 | [[:d:Q695729|Q695729]] | [[Glareola nordmanni]] | Glareola nordmanni | 52 | | [[File:Black-winged pratincole (Glareola nordmanni) at Mkhombo Dam, Mpumalanga (36861637734).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Glareola]] | |- | style='text-align:right'| 603 | [[:d:Q18861|Q18861]] | [[Hydrophasianus chirurgus]] | Hydrophasianus chirurgus | 52 | | [[File:Hydrophasianus chirurgus P6273470.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Hydrophasianus]] | |- | style='text-align:right'| 604 | [[:d:Q317220|Q317220]] | [[Phoenicopterus chilensis]] | Phoenicopterus chilensis | 52 | | [[File:Phoenicopterus chilensis -Tavares, Rio Grande do Sul, Brazil -flying-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phoenicopterus]] | |- | style='text-align:right'| 605 | [[:d:Q321293|Q321293]] | [[Sterna dougallii]] | Sterna dougallii | 52 | | [[File:2020-07-18 Sterna dougallii, St Marys Island, Northumberland 19.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sterna]] | |- | style='text-align:right'| 606 | [[:d:Q217122|Q217122]] | [[Sula sula]] | Sula sula | 52 | | [[File:Male Galápagos red-footed booby.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sula]] | |- | style='text-align:right'| 607 | [[:d:Q498428|Q498428]] | [[Ardeola grayii]] | Ardeola grayii | 52 | | [[File:Indian Pond Heron (Ardeola grayii) @ Chavakkad.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ardeola]] | |- | style='text-align:right'| 608 | [[:d:Q26063|Q26063]] | [[Pelecanus conspicillatus]] | Pelecanus conspicillatus | 52 | | [[File:00 3804 Water bird pelican.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pelecanus]] | |- | style='text-align:right'| 609 | [[:d:Q204111|Q204111]] | [[Ixobrychus cinnamomeus]] | Ixobrychus cinnamomeus | 52 | | [[File:Cinnamon bittern or chestnut bittern (Ixobrychus cinnamomeus) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ixobrychus]] | |- | style='text-align:right'| 610 | [[:d:Q373114|Q373114]] | [[Threskiornis melanocephalus]] | Threskiornis melanocephalus | 52 | | [[File:SL Bundala NP asv2020-01 img03.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Threskiornis]] | |- | style='text-align:right'| 611 | [[:d:Q655510|Q655510]] | [[Mycteria ibis]] | Mycteria ibis | 52 | | [[File:Yellow-billed Stork (Mycteria ibis) (6045310265).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Ciconiidae]] | [[Mycteria]] | |- | style='text-align:right'| 612 | [[:d:Q26470|Q26470]] | [[Alle alle]] | Alle alle | 52 | | [[File:AlleAlle 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Alle]] | |- | style='text-align:right'| 613 | [[:d:Q45974|Q45974]] | [[Haliaeetus leucogaster]] | Haliaeetus leucogaster | 52 | | [[File:Ceylon Fish Eagle At Yala National Park.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Haliaeetus]] | |- | style='text-align:right'| 614 | [[:d:Q666222|Q666222]] | [[Thraupidae]] | Thraupidae | 52 | | [[File:Green-headed Tanager Ubatuba.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeriformes]]<br/>[[Emberizoidea]] | |- | style='text-align:right'| 615 | [[:d:Q788544|Q788544]] | [[Strigopidae]] | Strigopidae | 52 | | [[File:Kaka-Parrots.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Strigopoidea]] | |- | style='text-align:right'| 616 | [[:d:Q637716|Q637716]] | [[Acrocephalus]] | Acrocephalus | 52 | | [[File:Australianreedwarbler.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Acrocephalidae]] | |- | style='text-align:right'| 617 | [[:d:Q312779|Q312779]] | [[Acrocephalus dumetorum]] | Acrocephalus dumetorum | 52 | | [[File:Blyth's Reed Warbler in Baruipur December 2024 by Tisha Mukherjee 02.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Acrocephalus]] | |- | style='text-align:right'| 618 | [[:d:Q747787|Q747787]] | [[Locustella fluviatilis]] | Locustella fluviatilis | 52 | | [[File:Flodsangare.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Locustella]] | |- | style='text-align:right'| 619 | [[:d:Q286809|Q286809]] | [[Emberiza rustica]] | Emberiza rustica | 52 | | [[File:Kashiradaka-01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Emberiza]] | |- | style='text-align:right'| 620 | [[:d:Q214571|Q214571]] | [[Pinicola enucleator]] | Pinicola enucleator | 52 | | [[File:Pinicola enucleator, Kotka, Finland 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pinicola]] | |- | style='text-align:right'| 621 | [[:d:Q211670|Q211670]] | [[Meliphagidae]] | Meliphagidae | 52 | | [[File:Noisy-Miner-2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Meliphagoidea]] | |- | style='text-align:right'| 622 | [[:d:Q331190|Q331190]] | [[Loxia leucoptera]] | Loxia leucoptera | 52 | | [[File:Whitewingedcrossbillmale09.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Loxia]] | |- | style='text-align:right'| 623 | [[:d:Q24843|Q24843]] | [[Calandrella brachydactyla]] | Calandrella brachydactyla | 52 | | [[File:Alondra.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Calandrella]] | |- | style='text-align:right'| 624 | [[:d:Q632213|Q632213]] | [[Agapornis roseicollis]] | Agapornis roseicollis | 52 | | [[File:162 Rosy-faced lovebird in flight in Damaraland Photo by Giles Laurent.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Agapornis]] | |- | style='text-align:right'| 625 | [[:d:Q473939|Q473939]] | [[Aegithalidae]] | Aegithalidae | 52 | | [[File:Long-tailed Tit Aegithalos caudatus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sylvioidea]] | |- | style='text-align:right'| 626 | [[:d:Q275591|Q275591]] | [[Dendrocopos medius]] | Dendrocoptes medius | 52 | | [[File:Middle-spotted woodpecker (Dendrocopos medius), Parc du Rouge-Cloître, Brussels (49179578882) (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Dendrocoptes]] | |- | style='text-align:right'| 627 | [[:d:Q769934|Q769934]] | [[Oenanthe deserti]] | Oenanthe deserti | 52 | | [[File:Desert Wheatear Oenanthe deserti by Dr. Raju Kasambe DSCN9430 (1).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Oenanthe]] | |- | style='text-align:right'| 628 | [[:d:Q285165|Q285165]] | [[Francolinus francolinus]] | Francolinus francolinus | 51 | | [[File:Francolinus francolinus, Azerbaijan.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Francolinus]] | |- | style='text-align:right'| 629 | [[:d:Q585636|Q585636]] | [[Limosa]] | Limosa | 51 | | [[File:Black-tailed Godwit Uferschnepfe.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Scolopacidae]] | |- | style='text-align:right'| 630 | [[:d:Q304434|Q304434]] | [[Gallus sonneratii]] | Gallus sonneratii | 51 | | [[File:Gallus sonneratii (Bandipur).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gallus (taxon)|Gallus]] | |- | style='text-align:right'| 631 | [[:d:Q862825|Q862825]] | [[Amaurornis phoenicurus]] | Amaurornis phoenicurus | 51 | | [[File:White breasted Waterhen I4-Bhopal IMG 0515.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Amaurornis]] | |- | style='text-align:right'| 632 | [[:d:Q76411|Q76411]] | [[Numenius tenuirostris]] | Numenius tenuirostris | 51 | | [[File:Naturalis Biodiversity Center - ZMA.AVES.1670 - Numenius tenuirostris Vieillot, 1817 - Scolopacidae - skin specimen, right lateral view (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]]<br/>[[extincte]] | | [[Numenius]] | |- | style='text-align:right'| 633 | [[:d:Q648422|Q648422]] | [[Asio]] | Asio | 51 | | [[File:Waldohreule in freier Wildbahn.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Strigidae]] | |- | style='text-align:right'| 634 | [[:d:Q431179|Q431179]] | [[Treron]] | Treron | 51 | | [[File:Thick-billed Green Pigeon.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Treroninae]] | |- | style='text-align:right'| 635 | [[:d:Q704982|Q704982]] | [[Larus michahellis]] | Larus michahellis | 51 | | [[File:Larus michahellis LC0046.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Larus]] | |- | style='text-align:right'| 636 | [[:d:Q704987|Q704987]] | [[Streptopelia orientalis]] | Streptopelia orientalis | 51 | | [[File:Oriental Turtle Dove (Streptopelia orientalis) (52502770215).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Streptopelia]] | |- | style='text-align:right'| 637 | [[:d:Q207796|Q207796]] | [[Circus]] | Circus | 51 | | [[File:Circus approximans -New Zealand-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Accipitridae]] | |- | style='text-align:right'| 638 | [[:d:Q527830|Q527830]] | [[Pelecanus rufescens]] | Pelecanus rufescens | 51 | | [[File:Pelecanus rufescens.001 - Zoo Aquarium de Madrid.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pelecanus]] | |- | style='text-align:right'| 639 | [[:d:Q391421|Q391421]] | [[Chroicocephalus genei]] | Chroicocephalus genei | 51 | | [[File:Goéland railleur Thyna012.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Chroicocephalus]] | |- | style='text-align:right'| 640 | [[:d:Q118608|Q118608]] | [[Ardea goliath]] | Ardea goliath | 51 | | [[File:Ardea goliath.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ardea]] | |- | style='text-align:right'| 641 | [[:d:Q208682|Q208682]] | [[Diomedea exulans]] | Diomedea exulans | 51 | | [[File:070226 wandering albatross off Kaikoura 3.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Diomedea]] | |- | style='text-align:right'| 642 | [[:d:Q998703|Q998703]] | [[Ephippiorhynchus asiaticus]] | Ephippiorhynchus asiaticus | 51 | | [[File:Black-necked Stork in Kaziranga National Park March 2025 by Tisha Mukherjee 04.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ephippiorhynchus]] | |- | style='text-align:right'| 643 | [[:d:Q631805|Q631805]] | [[Mycteria leucocephala]] | Mycteria leucocephala | 51 | | [[File:Mycteria leucocephala - Pak Thale.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mycteria]] | |- | style='text-align:right'| 644 | [[:d:Q46316|Q46316]] | [[Tadorna]] | Tadorna | 51 | genere de aves | [[File:2014-04-18 Tadorna tadorna pair, Swallow Pond.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tadorninae]] | |- | style='text-align:right'| 645 | [[:d:Q248086|Q248086]] | [[Gyps indicus]] | Gyps indicus | 51 | | [[File:Indian vulture on cliff.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gyps]] | |- | style='text-align:right'| 646 | [[:d:Q247412|Q247412]] | [[Plectropterus gambensis]] | Plectropterus gambensis | 51 | | [[File:Spur-winged Geese (Plectropterus gambensis niger) male.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Plectropterus]] | |- | style='text-align:right'| 647 | [[:d:Q501733|Q501733]] | [[Polemaetus bellicosus]] | Polemaetus bellicosus | 51 | | [[File:Martial Eagle (Polemaetus bellicosus) (51854471490).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Polemaetus]] | |- | style='text-align:right'| 648 | [[:d:Q740741|Q740741]] | [[Dendrocygna bicolor]] | Dendrocygna bicolor | 51 | | [[File:Marrecas-caneleiras - Dendrocygna bicolor.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Dendrocygna]] | |- | style='text-align:right'| 649 | [[:d:Q210954|Q210954]] | [[Polysticta stelleri]] | Polysticta stelleri | 51 | | [[File:047 - STELLER'S EIDER (6-16-2016) barrow, alaska -02 (27539228164).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Polysticta]] | |- | style='text-align:right'| 650 | [[:d:Q426968|Q426968]] | [[Sarkidiornis melanotos]] | Sarkidiornis melanotos | 51 | | [[File:Knob-billed Duck Sarkidiornis melanotos, female, by Dr. Raju Kasambe DSCN8938 (1).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sarkidiornis]] | |- | style='text-align:right'| 651 | [[:d:Q31501|Q31501]] | [[Probosciger aterrimus]] | Probosciger aterrimus | 51 | | [[File:Probosciger aterrimus, Cape York 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Probosciger]] | |- | style='text-align:right'| 652 | [[:d:Q208716|Q208716]] | [[Regulus]] | Regulus | 51 | | [[File:Goldcrest, male (Regulus regulus) (40047182502).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Regulidae]] | |- | style='text-align:right'| 653 | [[:d:Q27757|Q27757]] | [[Carduelis]] | Carduelis | 51 | | [[File:0 Carduelis carduelis, East Chevington.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Carduelinae]] | |- | style='text-align:right'| 654 | [[:d:Q271634|Q271634]] | [[Pica]] | Pica | 51 | | [[File:Black-billed Magpie.png|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Corvidae]] | [[magpie]] |- | style='text-align:right'| 655 | [[:d:Q753746|Q753746]] | [[Psittacula eupatria]] | Psittacula eupatria | 51 | | [[File:Alexandrine parakeet (Psittacula eupatria eupatria) male.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Psittacula]] | |- | style='text-align:right'| 656 | [[:d:Q723059|Q723059]] | [[Dendrocopos]] | Dendrocopos | 51 | | [[File:Great Spotted Woodpecker (Dendrocopos major) (13667857655).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Melanerpini]] | |- | style='text-align:right'| 657 | [[:d:Q790616|Q790616]] | [[Lanius cristatus]] | Lanius cristatus | 51 | | [[File:Brown Shrike I IMG 7367.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lanius]] | |- | style='text-align:right'| 658 | [[:d:Q1293045|Q1293045]] | [[Sylvia]] | Sylvia | 51 | | [[File:Sylvia atricapilla - Burgenland 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sylviidae]] | |- | style='text-align:right'| 659 | [[:d:Q240088|Q240088]] | [[Phoenicurus]] | Phoenicurus | 51 | | [[File:Black Redstart I2 IMG 0862.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Muscicapidae]] | |- | style='text-align:right'| 660 | [[:d:Q41972|Q41972]] | [[Tringa]] | Tringa | 50 | | [[File:Wood Sandpiper (Breeding)- Bharatpur I2 IMG 8646.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Scolopacidae]] | |- | style='text-align:right'| 661 | [[:d:Q642855|Q642855]] | [[Scolopax]] | Scolopax | 50 | | [[File:Woodcock earthworm.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Scolopacidae]] | |- | style='text-align:right'| 662 | [[:d:Q503804|Q503804]] | [[Grus canadensis]] | Grus canadensis | 50 | | [[File:Grus canadensis.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Grus]] | |- | style='text-align:right'| 663 | [[:d:Q3901583|Q3901583]] | [[Phoenicopteridae]] | Phoenicopteridae | 50 | | [[File:Greater Flamingoes (Phoenicopterus roseus) W2 IMG 0072.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[water bird]] | [[Phoenicopteriformes]] | |- | style='text-align:right'| 664 | [[:d:Q260716|Q260716]] | [[Calidris melanotos]] | Calidris melanotos | 50 | | [[File:Pectoral Sandpiper3.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Calidris]] | |- | style='text-align:right'| 665 | [[:d:Q305255|Q305255]] | [[Charadrius mongolus]] | Charadrius mongolus | 50 | | [[File:Charadrius mongolus - Laem Phak Bia.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Charadrius]] | |- | style='text-align:right'| 666 | [[:d:Q392570|Q392570]] | [[Egretta gularis]] | Egretta gularis | 50 | | [[File:Western Reef heron (Egretta gularis).JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Egretta]] | |- | style='text-align:right'| 667 | [[:d:Q423800|Q423800]] | [[Phoenicopterus andinus]] | Phoenicoparrus andinus | 50 | | [[File:Andean Flamingo Salar De Atacama Chile Luca Galuzzi 2006.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phoenicoparrus]] | |- | style='text-align:right'| 668 | [[:d:Q212047|Q212047]] | [[Xema sabini]] | Xema sabini | 50 | | [[File:Sabine's gull (53706724037).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Xema]] | |- | style='text-align:right'| 669 | [[:d:Q27725|Q27725]] | [[Anatinae]] | Anatinae | 50 | | [[File:Anas platyrhynchos male female quadrat.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anatidae]] | |- | style='text-align:right'| 670 | [[:d:Q600204|Q600204]] | [[Milvus]] | Milvus | 50 | | [[File:Milvus migrans front(ThKraft).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Accipitridae]] | |- | style='text-align:right'| 671 | [[:d:Q389664|Q389664]] | [[Platalea ajaja]] | Platalea ajaja | 50 | | [[File:Roseate Spoonbill - Myakka River State Park.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Platalea]] | |- | style='text-align:right'| 672 | [[:d:Q888559|Q888559]] | [[Ixobrychus flavicollis]] | Ixobrychus flavicollis | 50 | | [[File:Black Bittern by Dr. Raju Kasambe DSCN6890 (4).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ixobrychus]] | |- | style='text-align:right'| 673 | [[:d:Q644012|Q644012]] | [[Leptoptilos dubius]] | Leptoptilos dubius | 50 | | [[File:Greater Adjutant (Leptoptilos dubius).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Leptoptilos]] | |- | style='text-align:right'| 674 | [[:d:Q467068|Q467068]] | [[Athene cunicularia]] | Athene cunicularia | 50 | | [[File:Athene cunicularia -Vale do Ribeira, Juquia, Sao Paulo, Brazil-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Athene]] | |- | style='text-align:right'| 675 | [[:d:Q831376|Q831376]] | [[Glaucidium]] | Glaucidium | 50 | | [[File:Glaucidium capense.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Surniinae]] | |- | style='text-align:right'| 676 | [[:d:Q208405|Q208405]] | [[Puffinus puffinus]] | Puffinus puffinus | 50 | | [[File:Manx Shearwater.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Puffinus]] | |- | style='text-align:right'| 677 | [[:d:Q214300|Q214300]] | [[Aythya]] | Aythya | 50 | | [[File:Canvasback pair2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anatinae]] | |- | style='text-align:right'| 678 | [[:d:Q628068|Q628068]] | [[Sarcogyps calvus]] | Sarcogyps calvus | 50 | | [[File:Red-headed Vulture, Kanha National Park 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sarcogyps]] | |- | style='text-align:right'| 679 | [[:d:Q212243|Q212243]] | [[Falco eleonorae]] | Falco eleonorae | 50 | | [[File:Eleonorenfalke1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Falco]] | |- | style='text-align:right'| 680 | [[:d:Q581391|Q581391]] | [[Fringilla]] | Fringilla | 50 | | [[File:Fringilla coelebs chaffinch male edit2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Fringillidae]] | |- | style='text-align:right'| 681 | [[:d:Q463135|Q463135]] | [[Cacatua alba]] | Cacatua alba | 50 | | [[File:White cockatoo (Cacatua alba).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cacatua]] | |- | style='text-align:right'| 682 | [[:d:Q1253755|Q1253755]] | [[Eolophus roseicapilla]] | Eolophus roseicapilla | 50 | | [[File:Eolophus roseicapilla AF.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Eolophus]] | |- | style='text-align:right'| 683 | [[:d:Q420840|Q420840]] | [[Merops orientalis]] | Merops orientalis | 50 | | [[File:Green Bee-eater (Merops orientalis) @ Madayippara.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Merops]] | |- | style='text-align:right'| 684 | [[:d:Q214621|Q214621]] | [[Eurylaimidae]] | Eurylaimidae | 50 | | [[File:Eurylaimus javanicus wild.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tyranni]] | |- | style='text-align:right'| 685 | [[:d:Q752513|Q752513]] | [[Phylloscopus proregulus]] | Phylloscopus proregulus | 50 | | [[File:Goldhähnchen-Laubsänger, Heligoland, Germany 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phylloscopus]] | |- | style='text-align:right'| 686 | [[:d:Q735158|Q735158]] | [[Halcyon smyrnensis]] | Halcyon smyrnensis | 50 | | [[File:Halcyon smyrnensis - White-throated kingfisher 02.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Halcyon]] | |- | style='text-align:right'| 687 | [[:d:Q129219|Q129219]] | [[Tarsiger cyanurus]] | Tarsiger cyanurus | 50 | | [[File:Ruribitakif1.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tarsiger]] | |- | style='text-align:right'| 688 | [[:d:Q1988064|Q1988064]] | [[Struthio molybdophanes]] | Struthio molybdophanes | 49 | | [[File:Somali ostrich.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Struthio]] | |- | style='text-align:right'| 689 | [[:d:Q212929|Q212929]] | [[Jacanidae]] | Jacanidae | 49 | | [[File:Irediparra gallinacea1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Charadriiformes]] | |- | style='text-align:right'| 690 | [[:d:Q217272|Q217272]] | [[Glareolidae]] | Glareolidae | 49 | | [[File:Small pranticole.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Charadriiformes]] | |- | style='text-align:right'| 691 | [[:d:Q742818|Q742818]] | [[Lophophorus impejanus]] | Lophophorus impejanus | 49 | | [[File:Himalayan Monal Adult Female Tungnath Rudraprayag Uttarakhand India 14.06.2013.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lophophorus]] | |- | style='text-align:right'| 692 | [[:d:Q253776|Q253776]] | [[Phalaropus]] | Phalaropus | 49 | | [[File:Phalaropus lobatus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Scolopacidae]] | |- | style='text-align:right'| 693 | [[:d:Q62359|Q62359]] | [[Calidris maritima]] | Calidris maritima | 49 | | [[File:Purple Sandpiper ( Calidris maritima ) ... Filey Brig , Yorkshire (53266204391).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Calidris]] | |- | style='text-align:right'| 694 | [[:d:Q165923|Q165923]] | [[Apus pallidus]] | Apus pallidus | 49 | | [[File:Apus pallidus -Greece-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Apus]] | |- | style='text-align:right'| 695 | [[:d:Q652976|Q652976]] | [[Aptenodytes]] | Aptenodytes | 49 | genere de aves | [[File:Emperor penguin.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Spheniscidae]] | |- | style='text-align:right'| 696 | [[:d:Q663507|Q663507]] | [[Athene]] | Athene | 49 | | [[File:Athene noctua, Ambula, Montenegro 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Strigidae]]<br/>[[Surniinae]] | |- | style='text-align:right'| 697 | [[:d:Q282242|Q282242]] | [[Anhinga melanogaster]] | Anhinga melanogaster | 49 | | [[File:Darter I2m IMG 8574.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anhinga]] | |- | style='text-align:right'| 698 | [[:d:Q723064|Q723064]] | [[Pagophila eburnea]] | Pagophila eburnea | 49 | | [[File:Ivory Gull Portrait.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pagophila]] | |- | style='text-align:right'| 699 | [[:d:Q620938|Q620938]] | [[Anserinae]] | Anserinae | 49 | | [[File:Geese Fruggo01.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anatidae]] | |- | style='text-align:right'| 700 | [[:d:Q333796|Q333796]] | [[Ardea herodias]] | Ardea herodias | 49 | | [[File:Great blue heron in GWC (21718).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ardea]] | |- | style='text-align:right'| 701 | [[:d:Q308199|Q308199]] | [[Ciconia abdimii]] | Ciconia abdimii | 49 | | [[File:Ciconia abdimii -London Zoo-8a.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ciconia]] | |- | style='text-align:right'| 702 | [[:d:Q256760|Q256760]] | [[Melanitta]] | Melanitta | 49 | | [[File:Melanitta perspicillata.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anatinae]] | |- | style='text-align:right'| 703 | [[:d:Q310868|Q310868]] | [[Bucephala]] | Bucephala | 49 | | [[File:Bucephala clangula Oulu Finland 2021-04-26.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anatinae]] | |- | style='text-align:right'| 704 | [[:d:Q55111925|Q55111925]] | [[Gyps rueppelli]] | Gyps rueppelli | 49 | | [[File:Gyps rueppelli (taxidermied) at Göteborgs Naturhistoriska Museum 8980.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gyps]] | |- | style='text-align:right'| 705 | [[:d:Q28106778|Q28106778]] | [[Blue-winged Teal]] | Spatula discors | 49 | | [[File:Blue-wingedTeal-16DEC2017(2).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Spatula]] | |- | style='text-align:right'| 706 | [[:d:Q366974|Q366974]] | [[Acrocephalidae]] | Acrocephalidae | 49 | | [[File:Acrocephalus schoenobaenus 1 (Marek Szczepanek)-2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeriformes]] | |- | style='text-align:right'| 707 | [[:d:Q371086|Q371086]] | [[Zosteropidae]] | Zosteropidae | 49 | | [[File:Zosterops japonicus 01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeriformes]] | |- | style='text-align:right'| 708 | [[:d:Q537702|Q537702]] | [[Acanthisittidae]] | Acanthisittidae | 49 | | [[File:XenicusLongipesBuller.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeriformes]] | |- | style='text-align:right'| 709 | [[:d:Q651545|Q651545]] | [[Falco sparverius]] | Falco sparverius | 49 | | [[File:American Kestrel (Falco sparverius) (14547482002).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Falco]] | |- | style='text-align:right'| 710 | [[:d:Q601055|Q601055]] | [[Aythya collaris]] | Aythya collaris | 49 | | [[File:Ring-necked Duck (f) (26058476660).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aythya]] | |- | style='text-align:right'| 711 | [[:d:Q647461|Q647461]] | [[Oxyura jamaicensis]] | Oxyura jamaicensis | 49 | | [[File:065 - RUDDY DUCK (11-27-07) fem, oso flaco, sloco, ca oso (1) (8718083235).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Oxyura]] | |- | style='text-align:right'| 712 | [[:d:Q757116|Q757116]] | [[Iduna caligata]] | Iduna caligata | 49 | | [[File:Booted warbler 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Iduna]] | |- | style='text-align:right'| 713 | [[:d:Q311248|Q311248]] | [[Garrulus]] | Garrulus | 49 | | [[File:Sójka na Łąkach Pychowickich w Krakowie, 20210421 1206 6369.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Corvidae]] | |- | style='text-align:right'| 714 | [[:d:Q503807|Q503807]] | [[Cyanopica cyanus]] | Cyanopica cyanus | 49 | | [[File:ANR00921(cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cyanopica]] | [[magpie]] |- | style='text-align:right'| 715 | [[:d:Q385723|Q385723]] | [[Oenanthe hispanica]] | Oenanthe hispanica | 49 | | [[File:CollalbaRubia.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Oenanthe]] | |- | style='text-align:right'| 716 | [[:d:Q763538|Q763538]] | [[Oenanthe pleschanka]] | Oenanthe pleschanka | 49 | | [[File:Oenanthe pleschanka.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Oenanthe]] | |- | style='text-align:right'| 717 | [[:d:Q36197|Q36197]] | [[Lonchura punctulata]] | Lonchura punctulata | 49 | | [[File:Scaly Brested Munia.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lonchura]] | |- | style='text-align:right'| 718 | [[:d:Q829334|Q829334]] | [[Tetraogallus]] | Tetraogallus | 48 | | [[File:Tetraogallus tibetanus hm.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Perdicinae]] | |- | style='text-align:right'| 719 | [[:d:Q853653|Q853653]] | [[Gallinula]] | Gallinula | 48 | | [[File:Dusky Moorhen, Gallinula tenebrosa in Victoria, Australia.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[water bird]] | [[Rallidae]] | |- | style='text-align:right'| 720 | [[:d:Q492684|Q492684]] | [[Alectoris graeca]] | Alectoris graeca | 48 | | [[File:Alectoris graeca (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Alectoris]] | |- | style='text-align:right'| 721 | [[:d:Q310465|Q310465]] | [[Apus]] | Apus | 48 | | [[File:Apus apus -Barcelona, Spain-8 (1).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Apodidae]]<br/>[[Apodini]] | |- | style='text-align:right'| 722 | [[:d:Q756674|Q756674]] | [[Anthropoides paradiseus]] | Anthropoides paradiseus | 48 | | [[File:Blue Cranes (Anthropoides paradiseus) couple (32611106035).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anthropoides]]<br/>[[Grus]] | |- | style='text-align:right'| 723 | [[:d:Q21346306|Q21346306]] | [[Sri Lanka Junglefowl]] | Gallus lafayettii | 48 | | [[File:Flickr - Rainbirder - Ceylon Junglefowl (Gallus lafayetii) Male.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gallus (taxon)|Gallus]] | |- | style='text-align:right'| 724 | [[:d:Q659657|Q659657]] | [[Mesitornithidae]] | Mesitornithidae | 48 | | [[File:Subdesert Mesite.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mesitornithiformes]] | |- | style='text-align:right'| 725 | [[:d:Q13426919|Q13426919]] | [[Vanellus]] | Vanellus | 48 | | [[File:Northern Lapwing (Vanellus vanellus), Katingsiel, Tönning, Germany.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Vanellinae]] | |- | style='text-align:right'| 726 | [[:d:Q132201|Q132201]] | [[Actophilornis africanus]] | Actophilornis africanus | 48 | | [[File:African Jacana (Actophilornis africanus).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Actophilornis]] | |- | style='text-align:right'| 727 | [[:d:Q216836|Q216836]] | [[Pluvialis dominica]] | Pluvialis dominica | 48 | | [[File:Pluvialis dominica1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pluvialis]] | |- | style='text-align:right'| 728 | [[:d:Q31769|Q31769]] | [[Hirundapus caudacutus]] | Hirundapus caudacutus | 48 | | [[File:White-throated Needletail 09a.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Hirundapus]] | |- | style='text-align:right'| 729 | [[:d:Q392232|Q392232]] | [[Egretta sacra]] | Egretta sacra | 48 | | [[File:Eastern Reef Egret - dark and light morphs-trim.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Egretta]] | |- | style='text-align:right'| 730 | [[:d:Q739050|Q739050]] | [[Botaurus]] | Botaurus | 48 | | [[File:Bittern - Botaurus stellaris.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Botaurinae]] | |- | style='text-align:right'| 731 | [[:d:Q28482|Q28482]] | [[Onychoprion fuscatus]] | Onychoprion fuscatus | 48 | | [[File:Onychoprion fuscatus Ascension Island 7.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Onychoprion]] | |- | style='text-align:right'| 732 | [[:d:Q174232|Q174232]] | [[Larus glaucoides]] | Larus glaucoides | 48 | | [[File:Adult Larus glaucoides, Swallow Pond 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Larus]] | |- | style='text-align:right'| 733 | [[:d:Q218312|Q218312]] | [[Agamia agami]] | Agamia agami | 48 | | [[File:Agami Heron (Agamia agami).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Agamia]] | |- | style='text-align:right'| 734 | [[:d:Q558990|Q558990]] | [[Gavia pacifica]] | Gavia pacifica | 48 | | [[File:PacificLoon24.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gavia]] | |- | style='text-align:right'| 735 | [[:d:Q669634|Q669634]] | [[Rhynochetos jubatus]] | Rhynochetos jubatus | 48 | | [[File:Kagu 0A2A3921.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Rhynochetos]] | |- | style='text-align:right'| 736 | [[:d:Q735190|Q735190]] | [[Pelecanus erythrorhynchos]] | Pelecanus erythrorhynchos | 48 | | [[File:American White Pelican.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pelecanus]] | |- | style='text-align:right'| 737 | [[:d:Q81515|Q81515]] | [[Bubo virginianus]] | Bubo virginianus | 48 | | [[File:Bubo virginianus -Canada-6.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Bubo]] | |- | style='text-align:right'| 738 | [[:d:Q212055|Q212055]] | [[Cepphus grylle]] | Cepphus grylle | 48 | | [[File:Tystie1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cepphus]] | |- | style='text-align:right'| 739 | [[:d:Q888536|Q888536]] | [[Ixobrychus sinensis]] | Ixobrychus sinensis | 48 | | [[File:Hong Kong - Yellow Bittern - Ixobrychus sinensis - 2017.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ixobrychus]] | |- | style='text-align:right'| 740 | [[:d:Q27074615|Q27074615]] | [[Ardea intermedia]] | Ardea intermedia | 48 | | [[File:Egretta intermedia.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ardea]] | |- | style='text-align:right'| 741 | [[:d:Q607893|Q607893]] | [[Leptoptilos javanicus]] | Leptoptilos javanicus | 48 | | [[File:Lesser Adjutant Chonburi.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Leptoptilos]] | |- | style='text-align:right'| 742 | [[:d:Q839535|Q839535]] | [[Clamator jacobinus]] | Clamator jacobinus | 48 | | [[File:Pied Cuckoo (Clamator jacobinus) in AP W IMG 3978.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Clamator]] | |- | style='text-align:right'| 743 | [[:d:Q217494|Q217494]] | [[Eudyptes chrysolophus]] | Eudyptes chrysolophus | 48 | | [[File:Macaroni Penguins (js).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Eudyptes]] | |- | style='text-align:right'| 744 | [[:d:Q839524|Q839524]] | [[Athene brama]] | Athene brama | 48 | | [[File:Athene brama 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Athene]] | |- | style='text-align:right'| 745 | [[:d:Q845946|Q845946]] | [[Pseudibis papillosa]] | Pseudibis papillosa | 48 | | [[File:Red-naped Ibis in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pseudibis]] | |- | style='text-align:right'| 746 | [[:d:Q210341|Q210341]] | [[Cochlearius cochlearius]] | Cochlearius cochlearius | 48 | | [[File:Boat-billed Heron, Transpantaneira, Poconé, Mato Grosso, Brazil 4.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cochlearius]] | |- | style='text-align:right'| 747 | [[:d:Q605431|Q605431]] | [[Pernis ptilorhynchus]] | Pernis ptilorhynchus | 48 | | [[File:Oriental honey buzzard Mudumalai Mar21 DSC01405.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pernis]] | |- | style='text-align:right'| 748 | [[:d:Q795439|Q795439]] | [[Ictinaetus malayensis]] | Ictinaetus malaiensis | 48 | | [[File:Black Eagle DSC5485 (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ictinaetus]] | |- | style='text-align:right'| 749 | [[:d:Q28106685|Q28106685]] | [[American wigeon]] | Mareca americana | 48 | | [[File:Anas americana - drake.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mareca]] | |- | style='text-align:right'| 750 | [[:d:Q742574|Q742574]] | [[Dendrocygna viduata]] | Dendrocygna viduata | 48 | | [[File:Dendrocygna viduata (Vincent Vos).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Dendrocygna]] | |- | style='text-align:right'| 751 | [[:d:Q71118|Q71118]] | [[Cuckoo-roller]] | Leptosomus discolor | 48 | | [[File:Male cuckoo roller.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Leptosomus]] | |- | style='text-align:right'| 752 | [[:d:Q755653|Q755653]] | [[Chen canagica]] | Anser canagicus | 48 | | [[File:An emperor goose in flight (53706721602).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anser]] | |- | style='text-align:right'| 753 | [[:d:Q310935|Q310935]] | [[Picus]] | Picus | 48 | | [[File:Grünspecht Picus viridis.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Picinae]] | |- | style='text-align:right'| 754 | [[:d:Q1951359|Q1951359]] | [[Merops persicus]] | Merops persicus | 48 | | [[File:Guepier de Perse Jebil NP.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Merops]] | |- | style='text-align:right'| 755 | [[:d:Q626289|Q626289]] | [[Nestor meridionalis]] | Nestor meridionalis | 48 | | [[File:Kaka-Parrots.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Nestor]] | |- | style='text-align:right'| 756 | [[:d:Q650114|Q650114]] | [[Cettia cetti]] | Cettia cetti | 48 | | [[File:Cettia cetti orientalis, Bismil, Turkey.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cettia]] | |- | style='text-align:right'| 757 | [[:d:Q125895|Q125895]] | [[Certhia brachydactyla]] | Certhia brachydactyla | 48 | | [[File:Short-toed treecreeper (Certhia brachydactyla brachydactyla).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Certhia]] | |- | style='text-align:right'| 758 | [[:d:Q74092|Q74092]] | [[Oriolus chinensis]] | Oriolus chinensis | 48 | | [[File:Black-naped Oriole eyeing on Lannea coromandelica fruits W IMG 7449.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Oriolus]] | |- | style='text-align:right'| 759 | [[:d:Q378278|Q378278]] | [[Alauda]] | Alauda | 48 | | [[File:Alauda arvensis 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Alaudidae]] | |- | style='text-align:right'| 760 | [[:d:Q824974|Q824974]] | [[Dacelo novaeguineae]] | Dacelo novaeguineae | 48 | | [[File:Dacelo novaeguineae waterworks.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Dacelo]] | |- | style='text-align:right'| 761 | [[:d:Q217478|Q217478]] | [[Tyrannidae]] | Tyrannidae | 48 | | [[File:Empidonax flavescens-cropped version.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tyrannida]] | |- | style='text-align:right'| 762 | [[:d:Q949603|Q949603]] | [[Corvus albus]] | Corvus albus | 48 | | [[File:Corvus albus -Etosha National Park, Namibia-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Corvus]] | [[crow]]<br/>[[magpie]] |- | style='text-align:right'| 763 | [[:d:Q214462|Q214462]] | [[Estrildidae]] | Estrildidae | 48 | | [[File:Paxaro GDFL27.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeroidea]] | |- | style='text-align:right'| 764 | [[:d:Q282256|Q282256]] | [[Dendrocitta vagabunda]] | Dendrocitta vagabunda | 48 | | [[File:Rufous treepie (Dendrocitta vagabunda) 02.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Dendrocitta]] | [[treepie]] |- | style='text-align:right'| 765 | [[:d:Q73741|Q73741]] | [[Amandava amandava]] | Amandava amandava | 48 | | [[File:Red Avadavat in Baruipur September 2025 by Tisha Mukherjee 06.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Amandava]] | |- | style='text-align:right'| 766 | [[:d:Q499283|Q499283]] | [[Cyanistes cyanus]] | Cyanistes cyanus | 48 | | [[File:Azure Tit - Cyanistes cyanus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cyanistes]] | |- | style='text-align:right'| 767 | [[:d:Q838665|Q838665]] | [[Saxicola rubicola]] | Saxicola rubicola | 48 | | [[File:Saxicola rubicola -Belgium -female-8 (1).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Saxicola]] | |- | style='text-align:right'| 768 | [[:d:Q27075678|Q27075678]] | [[Siberian Rubythroat]] | Calliope calliope | 48 | | [[File:Luscinia calliope - Pak Chong 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Calliope]] | |- | style='text-align:right'| 769 | [[:d:Q72968|Q72968]] | [[Odontophoridae]] | Odontophoridae | 47 | | [[File:Callipepla californica2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Galliformes]] | |- | style='text-align:right'| 770 | [[:d:Q756174|Q756174]] | [[Tetrao]] | Tetrao | 47 | | [[File:Tetrao urogallus Richard Bartz.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phasianidae]] | |- | style='text-align:right'| 771 | [[:d:Q737426|Q737426]] | [[Phasianus]] | Phasianus | 47 | | [[File:Pheasant.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phasianinae]]<br/>[[Phasianini]] | |- | style='text-align:right'| 772 | [[:d:Q740872|Q740872]] | [[Francolinus]] | Francolinus | 47 | | [[File:Black Francolin.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Perdicinae]] | |- | style='text-align:right'| 773 | [[:d:Q788536|Q788536]] | [[Podargidae]] | Podargidae | 47 | | [[File:Tawny frogmouth wholebody444.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Podargiformes]] | |- | style='text-align:right'| 774 | [[:d:Q596325|Q596325]] | [[Gallus varius]] | Gallus varius | 47 | | [[File:Green Junglefowl - Baluran NP - East Java MG 7948 (29183361863) (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gallus (taxon)|Gallus]] | |- | style='text-align:right'| 775 | [[:d:Q725276|Q725276]] | [[Aramus guarauna]] | Aramus guarauna | 47 | | [[File:Aramus guarauna.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aramus]] | |- | style='text-align:right'| 776 | [[:d:Q76366|Q76366]] | [[Sterna]] | Sterna | 47 | | [[File:Sterna hirundo (adult).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Laridae]]<br/>[[Sternidae]] | |- | style='text-align:right'| 777 | [[:d:Q1651414|Q1651414]] | [[Morus]] | Morus | 47 | | [[File:Morus bassanus 9.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sulidae]] | |- | style='text-align:right'| 778 | [[:d:Q219199|Q219199]] | [[Cursorius cursor]] | Cursorius cursor | 47 | | [[File:Cream-coloured Courser, Wadi Degla, Egypt.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cursorius]] | |- | style='text-align:right'| 779 | [[:d:Q571268|Q571268]] | [[Stercorarius maccormicki]] | Stercorarius maccormicki | 47 | | [[File:Skua Terra Nova Bay 01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Stercorarius]] | |- | style='text-align:right'| 780 | [[:d:Q217704|Q217704]] | [[Ibidorhyncha struthersii]] | Ibidorhyncha struthersii | 47 | | [[File:Ibisbill Ibidorhyncha struthersii by Dr Raju Kasambe (4).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ibidorhyncha]] | |- | style='text-align:right'| 781 | [[:d:Q648494|Q648494]] | [[Fregata minor]] | Fregata minor | 47 | | [[File:Fragata común (Fregata minor), isla Lobos, islas Galápagos, Ecuador, 2015-07-25, DD 55.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Fregata]] | |- | style='text-align:right'| 782 | [[:d:Q795565|Q795565]] | [[Chalcophaps indica]] | Chalcophaps indica | 47 | | [[File:Asian Emerald Dove in Kuldiha Wildlife Sanctuary March 2025 by Tisha Mukherjee 02.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Chalcophaps]] | |- | style='text-align:right'| 783 | [[:d:Q754885|Q754885]] | [[Larus delawarensis]] | Larus delawarensis | 47 | | [[File:Larus delawarensis -Lake Erie, Ohio, USA -adult non-breeding-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Larus]] | |- | style='text-align:right'| 784 | [[:d:Q423782|Q423782]] | [[Phoenicopterus jamesi]] | Phoenicoparrus jamesi | 47 | | [[File:James Flamingo.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phoenicoparrus]] | |- | style='text-align:right'| 785 | [[:d:Q827245|Q827245]] | [[Vanellus leucurus]] | Vanellus leucurus | 47 | | [[File:Vanellus leucurus, Ag-Gel National Park.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Vanellus]] | |- | style='text-align:right'| 786 | [[:d:Q665363|Q665363]] | [[Clamator glandarius]] | Clamator glandarius | 47 | | [[File:Clamator glandarius (juvenile).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Clamator]] | |- | style='text-align:right'| 787 | [[:d:Q745262|Q745262]] | [[Eudyptes schlegeli]] | Eudyptes schlegeli | 47 | | [[File:RoyalPenguins2.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Eudyptes]] | |- | style='text-align:right'| 788 | [[:d:Q767112|Q767112]] | [[Centropus sinensis]] | Centropus sinensis | 47 | | [[File:Greater Coucal I IMG 7775.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Centropus]] | |- | style='text-align:right'| 789 | [[:d:Q743017|Q743017]] | [[Botaurus lentiginosus]] | Botaurus lentiginosus | 47 | | [[File:American bittern in flight (53726569227) (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Botaurus]] | |- | style='text-align:right'| 790 | [[:d:Q216850|Q216850]] | [[Calonectris diomedea]] | Calonectris diomedea | 47 | | [[File:Calonectris diomedea, Cabrera National Park (12076283283).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Calonectris]] | |- | style='text-align:right'| 791 | [[:d:Q211986|Q211986]] | [[Oceanodroma leucorhoa]] | Hydrobates leucorhous | 47 | | [[File:Leach's Storm-petrel Saint-Jean-de-Monts 01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Hydrobates]] | |- | style='text-align:right'| 792 | [[:d:Q131450|Q131450]] | [[Aix]] | Aix | 47 | | [[File:Woodduck95.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anatinae]] | |- | style='text-align:right'| 793 | [[:d:Q734720|Q734720]] | [[Momotidae]] | Momotidae | 47 | | [[File:Blue-crowned Motmot back 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Coraciiformes]] | |- | style='text-align:right'| 794 | [[:d:Q827657|Q827657]] | [[Acrocephalus agricola]] | Acrocephalus agricola | 47 | | [[File:Paddyfield Warbler Acrocephalus agricola by Dr. Raju Kasambe DSCN8336 (11).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Acrocephalus]] | |- | style='text-align:right'| 795 | [[:d:Q756868|Q756868]] | [[Leucopsar rothschildi]] | Leucopsar rothschildi | 47 | | [[File:Bali Myna 0A2A9443.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Leucopsar]] | |- | style='text-align:right'| 796 | [[:d:Q754657|Q754657]] | [[Lanius]] | Lanius | 47 | | [[File:Lanius excubitor 1 (Marek Szczepanek).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Laniidae]] | |- | style='text-align:right'| 797 | [[:d:Q647533|Q647533]] | [[Cotingidae]] | Cotingidae | 47 | | [[File:Rupicola peruviana (male) -San Diego Zoo-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tyrannida]] | |- | style='text-align:right'| 798 | [[:d:Q111674|Q111674]] | [[Corvus macrorhynchos]] | Corvus macrorhynchos | 47 | | [[File:Large-billed Crow in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Corvus]] | |- | style='text-align:right'| 799 | [[:d:Q720497|Q720497]] | [[Phylloscopus borealis]] | Phylloscopus borealis | 47 | | [[File:Arctic Warbler 4683b.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phylloscopus]] | |- | style='text-align:right'| 800 | [[:d:Q752481|Q752481]] | [[Dendrocopos syriacus]] | Dendrocopos syriacus | 47 | | [[File:Dendrocopos syriacus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Dendrocopos]] | |- | style='text-align:right'| 801 | [[:d:Q692828|Q692828]] | [[Remizidae]] | Remizidae | 47 | | [[File:Auriparus flaviceps.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sylvioidea]] | |- | style='text-align:right'| 802 | [[:d:Q642685|Q642685]] | [[Anthus petrosus]] | Anthus petrosus | 47 | | [[File:2015-04-22 Anthus petrosus, Portsoy.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anthus]] | |- | style='text-align:right'| 803 | [[:d:Q904790|Q904790]] | [[Anthus richardi]] | Anthus richardi | 47 | | [[File:Anthus richardi - Laem Pak Bia.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anthus]] | |- | style='text-align:right'| 804 | [[:d:Q500278|Q500278]] | [[Padda oryzivora]] | Padda oryzivora | 47 | | [[File:Java Sparrow - Baluran NP - East Java MG 8207 (29696610022).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Padda]] | |- | style='text-align:right'| 805 | [[:d:Q752146|Q752146]] | [[Chloebia gouldiae]] | Chloebia gouldiae | 47 | | [[File:Chloebia gouldiae, Elsey, Northern Territory, Australia 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Chloebia]] | |- | style='text-align:right'| 806 | [[:d:Q19173|Q19173]] | [[Casuariiformes]] | Casuariiformes | 46 | | [[File:Darica Cossowary 00975.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Novaeratitae]] | |- | style='text-align:right'| 807 | [[:d:Q652266|Q652266]] | [[Argusianus argus]] | Argusianus argus | 46 | | [[File:Argusianus argus -Lok Kawi Wildlife Park, Malaysia -male-8a.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Argusianus]] | |- | style='text-align:right'| 808 | [[:d:Q286072|Q286072]] | [[Recurvirostra]] | Recurvirostra | 46 | | [[File:Avocet Fledglings Learning to Hunt Insects (19116147220).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Recurvirostridae]] | |- | style='text-align:right'| 809 | [[:d:Q4865776|Q4865776]] | [[Arenaria]] | Arenaria | 46 | | [[File:Arenaria interpres.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Scolopacidae]] | |- | style='text-align:right'| 810 | [[:d:Q926178|Q926178]] | [[Grus rubicunda]] | Grus rubicunda | 46 | | [[File:Brolga-1-Healesville,-Vic,-3.1.2008 edit.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Grus]] | |- | style='text-align:right'| 811 | [[:d:Q1267654|Q1267654]] | [[Crex egregia]] | Crex egregia | 46 | | [[File:CrakeAfrican2(byMarkTittley).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Crecopsis]] | |- | style='text-align:right'| 812 | [[:d:Q212941|Q212941]] | [[Rynchops]] | Rynchops | 46 | | [[File:Black Skimmer by Dan Pancamo.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Laridae]]<br/>[[Rynchopidae]] | |- | style='text-align:right'| 813 | [[:d:Q611324|Q611324]] | [[Apus affinis]] | Apus affinis | 46 | | [[File:Little Swift - Aberdares - Kenya.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Apus]] | |- | style='text-align:right'| 814 | [[:d:Q476350|Q476350]] | [[Limnodromus scolopaceus]] | Limnodromus scolopaceus | 46 | | [[File:Limnodromus scolopaceus Mike Baird crop.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Limnodromus]] | |- | style='text-align:right'| 815 | [[:d:Q18836|Q18836]] | [[Turnix sylvaticus]] | Turnix sylvaticus | 46 | | [[File:Kurrichane Buttonquail 2016 01 01 2734.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Turnix]] | |- | style='text-align:right'| 816 | [[:d:Q72260|Q72260]] | [[Microcarbo niger]] | Microcarbo niger | 46 | | [[File:Little Cormorant, Balapitiya, Sri Lanka (7568505286).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Microcarbo]] | |- | style='text-align:right'| 817 | [[:d:Q498102|Q498102]] | [[Ardeola bacchus]] | Ardeola bacchus | 46 | | [[File:Ardeola bacchus (19169872143).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ardeola]] | |- | style='text-align:right'| 818 | [[:d:Q383182|Q383182]] | [[Pterocles orientalis]] | Pterocles orientalis | 46 | | [[File:Pterocles orientalis 1921.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pterocles]] | |- | style='text-align:right'| 819 | [[:d:Q747817|Q747817]] | [[Rhodostethia rosea]] | Rhodostethia rosea | 46 | | [[File:Rhodostethia rosea, Shiretoko, Japan.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Rhodostethia]] | |- | style='text-align:right'| 820 | [[:d:Q494544|Q494544]] | [[Platalea minor]] | Platalea minor | 46 | | [[File:Platalea minor okinawa.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Platalea]] | |- | style='text-align:right'| 821 | [[:d:Q688641|Q688641]] | [[Eudyptes chrysocome]] | Eudyptes chrysocome | 46 | | [[File:Gorfou sauteur - Rockhopper Penguin.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Eudyptes]] | |- | style='text-align:right'| 822 | [[:d:Q589171|Q589171]] | [[Eudocimus albus]] | Eudocimus albus | 46 | | [[File:Eudocimus albus (4111616588).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Eudocimus]] | |- | style='text-align:right'| 823 | [[:d:Q990175|Q990175]] | [[Mycteria americana]] | Mycteria americana | 46 | | [[File:WoodStorkWhole.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mycteria]] | |- | style='text-align:right'| 824 | [[:d:Q375716|Q375716]] | [[Tyto]] | Tyto | 46 | | [[File:Tyto alba tylluan wen detail.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tytoninae]] | |- | style='text-align:right'| 825 | [[:d:Q281874|Q281874]] | [[Gyps africanus]] | Gyps africanus | 46 | | [[File:2012-white-backed-vulture.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gyps]] | |- | style='text-align:right'| 826 | [[:d:Q607024|Q607024]] | [[Oceanites oceanicus]] | Oceanites oceanicus | 46 | | [[File:Oceanites oceanicus - SE Tasmania.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Oceanites]] | |- | style='text-align:right'| 827 | [[:d:Q726387|Q726387]] | [[Terathopius ecaudatus]] | Terathopius ecaudatus | 46 | | [[File:Bateleur (Terathopius ecaudatus) - Flickr - Lip Kee.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Terathopius]] | |- | style='text-align:right'| 828 | [[:d:Q257006|Q257006]] | [[Cereopsis novaehollandiae]] | Cereopsis novaehollandiae | 46 | | [[File:Cereopsis novaehollandiae 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cereopsis]] | |- | style='text-align:right'| 829 | [[:d:Q732881|Q732881]] | [[Campephagidae]] | Campephagidae | 46 | | [[File:Blackfacedcuckooshrike.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeriformes]] | |- | style='text-align:right'| 830 | [[:d:Q752529|Q752529]] | [[Phoeniculidae]] | Phoeniculidae | 46 | | [[File:There's something in this....jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Bucerotiformes]] | |- | style='text-align:right'| 831 | [[:d:Q499568|Q499568]] | [[Aquila adalberti]] | Aquila adalberti | 46 | | [[File:Aguila imperial iberica.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aquila]] | |- | style='text-align:right'| 832 | [[:d:Q687695|Q687695]] | [[Branta sandvicensis]] | Branta sandvicensis | 46 | | [[File:Branta sandvicensis -Kilauea Point National Wildlife Refuge, Hawaii, USA-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Branta]] | |- | style='text-align:right'| 833 | [[:d:Q839542|Q839542]] | [[Anas poecilorhyncha]] | Anas poecilorhyncha | 46 | | [[File:Pair Indian Spot-billed Duck Karanji Mysore Dec23 A7C 08342.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anas]] | |- | style='text-align:right'| 834 | [[:d:Q733375|Q733375]] | [[Cygnus buccinator]] | Cygnus buccinator | 46 | | [[File:NPS Wildlife. Trumpeter Swan on Nest.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cygnus]] | |- | style='text-align:right'| 835 | [[:d:Q28135|Q28135]] | [[Hirundo]] | Hirundo | 46 | | [[File:Hirundo neoxena risdon.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Hirundinidae]] | |- | style='text-align:right'| 836 | [[:d:Q372906|Q372906]] | [[Cacatua sulphurea]] | Cacatua sulphurea | 46 | | [[File:Gelbwangenkakadu 8559.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cacatua]] | |- | style='text-align:right'| 837 | [[:d:Q735231|Q735231]] | [[Cacatua moluccensis]] | Cacatua moluccensis | 46 | | [[File:Cacatua moluccensis -Cincinnati Zoo-8a.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cacatua]] | |- | style='text-align:right'| 838 | [[:d:Q456513|Q456513]] | [[Amazona]] | Amazona | 46 | | [[File:Amazona amazonica 2c.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Arinae]] | |- | style='text-align:right'| 839 | [[:d:Q148583|Q148583]] | [[Emberiza cirlus]] | Emberiza cirlus | 46 | | [[File:Cirl Bunting Chiker Morocco Nov25 A7CR 09378.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Emberiza]] | |- | style='text-align:right'| 840 | [[:d:Q367327|Q367327]] | [[Quelea quelea]] | Quelea quelea | 46 | | [[File:Quelea quelea -Limpopo, South Africa-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Quelea]] | |- | style='text-align:right'| 841 | [[:d:Q480086|Q480086]] | [[Bucorvus abyssinicus]] | Bucorvus abyssinicus | 46 | | [[File:Abyssinian ground-hornbill (Bucorvus abyssinicus) female.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Bucorvus]] | |- | style='text-align:right'| 842 | [[:d:Q476593|Q476593]] | [[Ara glaucogularis]] | Ara glaucogularis | 46 | | [[File:Ara glaucogularis -Chester Zoo -upper body-8a.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ara]] | |- | style='text-align:right'| 843 | [[:d:Q749701|Q749701]] | [[Sitta neumayer]] | Sitta neumayer | 46 | | [[File:Sitta neumayer 0.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sitta]] | |- | style='text-align:right'| 844 | [[:d:Q223402|Q223402]] | [[Cardinalidae]] | Cardinalidae | 46 | | [[File:Northern Cardinal Male-27527-2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeroidea]] | |- | style='text-align:right'| 845 | [[:d:Q739200|Q739200]] | [[Parulidae]] | Parulidae | 46 | | [[File:Commonyellowthroat159.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeroidea]] | |- | style='text-align:right'| 846 | [[:d:Q906092|Q906092]] | [[Saxicola]] | Saxicola | 46 | | [[File:European Stonechat.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Muscicapidae]] | |- | style='text-align:right'| 847 | [[:d:Q607027|Q607027]] | [[Cercotrichas galactotes]] | Cercotrichas galactotes | 46 | | [[File:Agrobate roux au Parc National de l'Ichkeul (Tunisia), crop.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cercotrichas]] | |- | style='text-align:right'| 848 | [[:d:Q1569770|Q1569770]] | [[Struthionidae]] | Struthionidae | 45 | | [[File:Struthio camelus.jpg|center|48px]] | [[taxon monotypic]] | | [[Struthioniformes]] | |- | style='text-align:right'| 849 | [[:d:Q667778|Q667778]] | [[Apteryx australis]] | Apteryx australis | 45 | | [[File:Tokoeka.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Apteryx]] | |- | style='text-align:right'| 850 | [[:d:Q31836|Q31836]] | [[Hemiprocnidae]] | Hemiprocnidae | 45 | | [[File:Crestedtreeswift.jpg|center|48px]] | [[taxon monotypic]] | | [[Apodiformes]] | |- | style='text-align:right'| 851 | [[:d:Q733120|Q733120]] | [[Pterocnemia pennata]] | Rhea pennata | 45 | | [[File:Pterocnemia pennata qtl1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Rhea]] | |- | style='text-align:right'| 852 | [[:d:Q385750|Q385750]] | [[Chrysolophus amherstiae]] | Chrysolophus amherstiae | 45 | | [[File:Chrysolophus amherstiae, Garzê Tibetan AP, Sichuan 9S3A2641.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Chrysolophus]] | |- | style='text-align:right'| 853 | [[:d:Q2814783|Q2814783]] | [[Gaviiformes]] | Gaviiformes | 45 | | [[File:Common Loon.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aequornithes]] | |- | style='text-align:right'| 854 | [[:d:Q839539|Q839539]] | [[Ithaginis cruentus]] | Ithaginis cruentus | 45 | | [[File:Blood Pheasant.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ithaginis]] | |- | style='text-align:right'| 855 | [[:d:Q457477|Q457477]] | [[Grus americana]] | Grus americana | 45 | | [[File:Grus americana Sasata.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Grus]] | |- | style='text-align:right'| 856 | [[:d:Q551092|Q551092]] | [[Raphinae]] | Raphidae | 45 | | [[File:Dodo-Skeleton Natural History Museum London England.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Columbiformes]] | |- | style='text-align:right'| 857 | [[:d:Q494424|Q494424]] | [[Gallicrex cinerea]] | Gallicrex cinerea | 45 | | [[File:Watercock (Gallicrex cinerea).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gallicrex]] | |- | style='text-align:right'| 858 | [[:d:Q28000|Q28000]] | [[Tringa flavipes]] | Tringa flavipes | 45 | | [[File:Lesser Yellowlegs.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tringa]] | |- | style='text-align:right'| 859 | [[:d:Q845969|Q845969]] | [[Calidris subminuta]] | Calidris subminuta | 45 | | [[File:Calidris subminuta - Pak Thale.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Calidris]] | |- | style='text-align:right'| 860 | [[:d:Q31617|Q31617]] | [[Rostratula benghalensis]] | Rostratula benghalensis | 45 | | [[File:Greater Painted-snipe (Rostratula benghalensis) male, Kruger NP (53247730001).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Rostratula]] | |- | style='text-align:right'| 861 | [[:d:Q198823|Q198823]] | [[Caprimulgus]] | Caprimulgus | 45 | | [[File:Caprimulgus aegyptius.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Caprimulginae]] | |- | style='text-align:right'| 862 | [[:d:Q752485|Q752485]] | [[Anarhynchus asiaticus]] | Anarhynchus asiaticus | 45 | | [[File:Caspian Plover in Koonthalulam Tamilnadu, India, by Dr. Tejinder Singh Rawal.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anarhynchus]] | |- | style='text-align:right'| 863 | [[:d:Q753755|Q753755]] | [[Metopidius indicus]] | Metopidius indicus | 45 | | [[File:Bronze-winged jacana (Metopidius indicus).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Metopidius]] | |- | style='text-align:right'| 864 | [[:d:Q749326|Q749326]] | [[Phalacrocorax fuscicollis]] | Phalacrocorax fuscicollis | 45 | | [[File:Indian Cormorant (Br.) I IMG 8092.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phalacrocorax]] | |- | style='text-align:right'| 865 | [[:d:Q756640|Q756640]] | [[Phaethon rubricauda]] | Phaethon rubricauda | 45 | | [[File:Red-tail.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phaethon]] | |- | style='text-align:right'| 866 | [[:d:Q18866|Q18866]] | [[Thalasseus bergii]] | Thalasseus bergii | 45 | | [[File:Crested Tern Tasmania.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Thalasseus]] | |- | style='text-align:right'| 867 | [[:d:Q647512|Q647512]] | [[Fregata magnificens]] | Fregata magnificens | 45 | | [[File:Fregata magnificens -Galapagos, Ecuador -male-8 (1).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Fregata]] | |- | style='text-align:right'| 868 | [[:d:Q59785|Q59785]] | [[Egretta thula]] | Egretta thula | 45 | | [[File:Aigrette neigeuse.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Egretta]] | |- | style='text-align:right'| 869 | [[:d:Q844860|Q844860]] | [[Ducula aenea]] | Ducula aenea | 45 | | [[File:DuculaAenea.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ducula]] | |- | style='text-align:right'| 870 | [[:d:Q28490|Q28490]] | [[Onychoprion anaethetus]] | Onychoprion anaethetus | 45 | | [[File:Bridled Tern ( Sterna anaethetus ) ... Great Barrier Reef , Australia (53374667291).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Onychoprion]] | |- | style='text-align:right'| 871 | [[:d:Q782094|Q782094]] | [[Morus serrator]] | Morus serrator | 45 | | [[File:Gannet standing in Black Reef colony.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Morus]] | |- | style='text-align:right'| 872 | [[:d:Q469940|Q469940]] | [[Anhinga anhinga]] | Anhinga anhinga | 45 | | [[File:Anhinga anhinga -Costa Rica-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anhinga]] | |- | style='text-align:right'| 873 | [[:d:Q839854|Q839854]] | [[Papasula abbotti]] | Papasula abbotti | 45 | | [[File:Abbott's Booby.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Papasula]] | |- | style='text-align:right'| 874 | [[:d:Q750027|Q750027]] | [[Zenaida macroura]] | Zenaida macroura | 45 | | [[File:Mourning dove perched (61179).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Zenaida]] | |- | style='text-align:right'| 875 | [[:d:Q1094736|Q1094736]] | [[Yellow-footed Green Pigeon]] | Treron phoenicopterus | 45 | | [[File:Yellow-footed Green Pigeons (Treron phoenicoptera)- chlorigaster race at Sultanpur I Picture 014.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Treron]] | |- | style='text-align:right'| 876 | [[:d:Q828255|Q828255]] | [[Ketupa zeylonensis]] | Ketupa zeylonensis | 45 | | [[File:Brown fishing owl.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ketupa]] | |- | style='text-align:right'| 877 | [[:d:Q602598|Q602598]] | [[Black-browed Albatross]] | Thalassarche melanophris | 45 | | [[File:Black-browed albatross.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Thalassarche]] | |- | style='text-align:right'| 878 | [[:d:Q622637|Q622637]] | [[Eudyptes pachyrhynchus]] | Eudyptes pachyrhynchus | 45 | | [[File:Eudyptes pachyrhynchus 4342035.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Eudyptes]] | |- | style='text-align:right'| 879 | [[:d:Q728682|Q728682]] | [[Uria lomvia]] | Uria lomvia | 45 | | [[File:A Brünnich's guillemot (Uria lomvia) with prey.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Uria]] | |- | style='text-align:right'| 880 | [[:d:Q998495|Q998495]] | [[Ciconia boyciana]] | Ciconia boyciana | 45 | | [[File:Bocian czarnodzioby Ciconia boyciana RB3.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ciconia]] | |- | style='text-align:right'| 881 | [[:d:Q27074603|Q27074603]] | [[Ardenna grisea]] | Ardenna grisea | 45 | | [[File:Sooty Shearwater.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ardenna]] | |- | style='text-align:right'| 882 | [[:d:Q457471|Q457471]] | [[Buteo jamaicensis]] | Buteo jamaicensis | 45 | | [[File:Red-tailed hawk (44371).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[hawk]] | [[Buteo]] | |- | style='text-align:right'| 883 | [[:d:Q241349|Q241349]] | [[Lophodytes cucullatus]] | Lophodytes cucullatus | 45 | | [[File:Hooded merganser female in CP (40676).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lophodytes]] | |- | style='text-align:right'| 884 | [[:d:Q529857|Q529857]] | [[Thalassornis leuconotus]] | Thalassornis leuconotus | 45 | | [[File:White-backed Duck (Thalassornis leuconotus) 1 (46494351142).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Thalassornis]] | |- | style='text-align:right'| 885 | [[:d:Q408457|Q408457]] | [[Timaliidae]] | Timaliidae | 45 | | [[File:Macronus gularis chersonesophilus - Kaeng Krachan.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeriformes]] | |- | style='text-align:right'| 886 | [[:d:Q420841|Q420841]] | [[Maluridae]] | Maluridae | 45 | | [[File:Superb blue Wren1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeriformes]] | |- | style='text-align:right'| 887 | [[:d:Q501063|Q501063]] | [[Pycnonotus jocosus]] | Pycnonotus jocosus | 45 | | [[File:Pycnonotus jocosus (1).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pycnonotus]]<br/>[[Passeriformes]] | |- | style='text-align:right'| 888 | [[:d:Q481742|Q481742]] | [[Falco amurensis]] | Falco amurensis | 45 | | [[File:Amur Falcon (F).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Falco]] | |- | style='text-align:right'| 889 | [[:d:Q576762|Q576762]] | [[Bucephala albeola]] | Bucephala albeola | 45 | | [[File:Bucephala-albeola-007.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Bucephala]] | |- | style='text-align:right'| 890 | [[:d:Q833243|Q833243]] | [[Aythya affinis]] | Aythya affinis | 45 | | [[File:Aythya affinis.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aythya]] | |- | style='text-align:right'| 891 | [[:d:Q839532|Q839532]] | [[Nettapus coromandelianus]] | Nettapus coromandelianus | 45 | | [[File:Cotton Pygmy-goose.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Nettapus]] | |- | style='text-align:right'| 892 | [[:d:Q144218|Q144218]] | [[Coscoroba coscoroba]] | Coscoroba coscoroba | 45 | | [[File:Coscoroba coscoroba -Pineyro, Buenos Aires, Argentina-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Coscoroba]] | |- | style='text-align:right'| 893 | [[:d:Q244320|Q244320]] | [[Anser rossii]] | Anser rossii | 45 | | [[File:Chen rossii1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anser]] | |- | style='text-align:right'| 894 | [[:d:Q755540|Q755540]] | [[Dicaeidae]] | Dicaeidae | 45 | | [[File:Dicaeum trigonostigma 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeri]] | |- | style='text-align:right'| 895 | [[:d:Q385273|Q385273]] | [[Acrocephalus melanopogon]] | Acrocephalus melanopogon | 45 | | [[File:Acrocephalus melanopogon ad03 CB.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Acrocephalus]] | |- | style='text-align:right'| 896 | [[:d:Q568512|Q568512]] | [[Terpsiphone paradisi]] | Terpsiphone paradisi | 45 | | [[File:Asian Paradise Flycatcher (Terpsiphone paradisi) (45839175624).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Terpsiphone]] | |- | style='text-align:right'| 897 | [[:d:Q827170|Q827170]] | [[Serinus]] | Serinus | 45 | | [[File:Serin cini mars.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Carduelinae]] | |- | style='text-align:right'| 898 | [[:d:Q843173|Q843173]] | [[Pyrrhula]] | Pyrrhula | 45 | | [[File:Pyrrhula pyrrhula bl1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Carduelinae]] | |- | style='text-align:right'| 899 | [[:d:Q583551|Q583551]] | [[Alcedo]] | Alcedo | 45 | | [[File:European Kingfisher at Mesologgi, by Antonis Tsaknakis.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Alcedinidae]] | |- | style='text-align:right'| 900 | [[:d:Q461021|Q461021]] | [[Formicariidae]] | Formicariidae | 45 | | [[File:Chamaeza nobilis.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tyranni]] | |- | style='text-align:right'| 901 | [[:d:Q1971364|Q1971364]] | [[Pyrrhocorax]] | Pyrrhocorax | 45 | | [[File:Alpine Chough by Jim Higham.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Corvidae]] | |- | style='text-align:right'| 902 | [[:d:Q838924|Q838924]] | [[Ara militaris]] | Ara militaris | 45 | | [[File:Ara militaris -London Zoo-8a.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ara]] | |- | style='text-align:right'| 903 | [[:d:Q645055|Q645055]] | [[Loxia pytyopsittacus]] | Loxia pytyopsittacus | 45 | | [[File:Furukorsnebb. Hann.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Loxia]] | |- | style='text-align:right'| 904 | [[:d:Q223574|Q223574]] | [[Ocyceros birostris]] | Ocyceros birostris | 45 | | [[File:Indian Grey Hornbill I IMG 4048.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ocyceros]] | |- | style='text-align:right'| 905 | [[:d:Q267735|Q267735]] | [[Corvus brachyrhynchos]] | Corvus brachyrhynchos | 45 | | [[File:Corvus-brachyrhynchos-001.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Corvus]] | |- | style='text-align:right'| 906 | [[:d:Q368505|Q368505]] | [[Phylloscopus fuscatus]] | Phylloscopus fuscatus | 45 | | [[File:Dusky Warbler in Baruipur October 2024 by Tisha Mukherjee 01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phylloscopus]] | |- | style='text-align:right'| 907 | [[:d:Q809446|Q809446]] | [[Phylloscopus schwarzi]] | Phylloscopus schwarzi | 45 | | [[File:Radde's Warbler (Phylloscopus schwarzi).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phylloscopus]] | |- | style='text-align:right'| 908 | [[:d:Q752678|Q752678]] | [[Lanius isabellinus]] | Lanius isabellinus | 45 | | [[File:Basai Wetland Gurgaon DSC9380 Isabelline shrike.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lanius]] | |- | style='text-align:right'| 909 | [[:d:Q795567|Q795567]] | [[Lanius schach]] | Lanius schach | 45 | | [[File:Long-tailed Shrike Lanius schach by Dr. Raju Kasambe DSCN8981 (92).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lanius]] | |- | style='text-align:right'| 910 | [[:d:Q509455|Q509455]] | [[Pycnonotus cafer]] | Pycnonotus cafer | 45 | | [[File:Red-vented Bulbul (Pycnonotus cafer) in Tirunelveli, India.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pycnonotus]] | |- | style='text-align:right'| 911 | [[:d:Q192575|Q192575]] | [[Cinclus]] | Cinclus | 45 | | [[File:Cinclus mexicanus FWS.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[water bird]] | [[Cinclidae]] | |- | style='text-align:right'| 912 | [[:d:Q726873|Q726873]] | [[Anthus hodgsoni]] | Anthus hodgsoni | 45 | | [[File:Anthus hodgsoni (singing s2).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anthus]] | |- | style='text-align:right'| 913 | [[:d:Q19163|Q19163]] | [[Neornithes]] | Neornithes | 44 | | [[File:Afrikanischer Strauss Portrait.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[ave]] | |- | style='text-align:right'| 914 | [[:d:Q94601|Q94601]] | [[Meleagris ocellata]] | Meleagris ocellata | 44 | | [[File:Meleagris ocellata -Guatemala-8a.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Meleagris]] | |- | style='text-align:right'| 915 | [[:d:Q845408|Q845408]] | [[Lyrurus mlokosiewiczi]] | Lyrurus mlokosiewiczi | 44 | | [[File:Tetras du caucase jogo 0g.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lyrurus]] | |- | style='text-align:right'| 916 | [[:d:Q848706|Q848706]] | [[domesticated turkey]] | Meleagris gallopavo domesticus | 44 | | [[File:Male north american turkey supersaturated.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[poultry]]<br/>[[animal productive]] | [[Meleagris gallopavo]] | |- | style='text-align:right'| 917 | [[:d:Q425900|Q425900]] | [[Phasianus versicolor]] | Phasianus versicolor | 44 | | [[File:Phasianus versicolor female.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phasianus]] | |- | style='text-align:right'| 918 | [[:d:Q494983|Q494983]] | [[Grus monacha]] | Grus monacha | 44 | | [[File:Grus monacha Phila Zoo.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Grus]] | |- | style='text-align:right'| 919 | [[:d:Q2359014|Q2359014]] | [[Pluvialis]] | Pluvialis | 44 | | [[File:Pluvialis dominica1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Charadriidae]] | |- | style='text-align:right'| 920 | [[:d:Q843182|Q843182]] | [[Casuarius unappendiculatus]] | Casuarius unappendiculatus | 44 | | [[File:Casuarius unappendiculatus -Northern Cassowary -head to toe.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Casuario|Casuarius]] | |- | style='text-align:right'| 921 | [[:d:Q312272|Q312272]] | [[Egretta]] | Egretta | 44 | | [[File:Western Reef heron (Egretta gularis).JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Hairon|Ardeidae]] | |- | style='text-align:right'| 922 | [[:d:Q18876|Q18876]] | [[Calidris tenuirostris]] | Calidris tenuirostris | 44 | | [[File:Calidris tenuirostris - Laem Phak Bia.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Calidris]] | |- | style='text-align:right'| 923 | [[:d:Q27452709|Q27452709]] | [[Buff-breasted Sandpiper]] | Calidris subruficollis | 44 | | [[File:Grasläufer (Calidris subruficollis) am Strand im Willapa National Wildlife Refuge.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Calidris]] | |- | style='text-align:right'| 924 | [[:d:Q45696|Q45696]] | [[Phalaropus tricolor]] | Phalaropus tricolor | 44 | | [[File:Phalaropus tricolor Ork 02.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phalaropus]] | |- | style='text-align:right'| 925 | [[:d:Q612817|Q612817]] | [[Sula]] | Sula | 44 | | [[File:Atobá-pardo.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sulidae]] | |- | style='text-align:right'| 926 | [[:d:Q389691|Q389691]] | [[Actitis macularius]] | Actitis macularius | 44 | | [[File:Actitis-macularia-005.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Actitis]] | |- | style='text-align:right'| 927 | [[:d:Q591480|Q591480]] | [[Eudyptes]] | Eudyptes | 44 | | [[File:MacaroniPenguinJM.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Spheniscidae]] | |- | style='text-align:right'| 928 | [[:d:Q609432|Q609432]] | [[Pygoscelis]] | Pygoscelis | 44 | | [[File:Manchot 01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Spheniscidae]] | |- | style='text-align:right'| 929 | [[:d:Q18839|Q18839]] | [[Thalasseus bengalensis]] | Thalasseus bengalensis | 44 | | [[File:Lesser crested terns (Thalasseus bengalensis) by Shantanu Kuveskar.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Thalasseus]] | |- | style='text-align:right'| 930 | [[:d:Q841221|Q841221]] | [[Columba leuconota]] | Columba leuconota | 44 | | [[File:Snow Pigeon (Columba leuconota) (19589090133).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Columba]] | |- | style='text-align:right'| 931 | [[:d:Q525717|Q525717]] | [[Anous stolidus]] | Anous stolidus | 44 | | [[File:Anous stolidus by Gregg Yan 01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anous]] | |- | style='text-align:right'| 932 | [[:d:Q579213|Q579213]] | [[Goura victoria]] | Goura victoria | 44 | | [[File:Bristol.zoo.victoria.crowned.pigeon.arp.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Goura]] | |- | style='text-align:right'| 933 | [[:d:Q753741|Q753741]] | [[Pterocles alchata]] | Pterocles alchata | 44 | | [[File:Pterocles alchata (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pterocles]] | |- | style='text-align:right'| 934 | [[:d:Q864359|Q864359]] | [[Ardeotis nigriceps]] | Ardeotis nigriceps | 44 | | [[File:Ardeotis nigriceps, Desert National Park, Rajasthan, India 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ardeotis]] | |- | style='text-align:right'| 935 | [[:d:Q387379|Q387379]] | [[Anhinga rufa]] | Anhinga rufa | 44 | | [[File:African darter preening (38184856351).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anhinga]] | |- | style='text-align:right'| 936 | [[:d:Q145593|Q145593]] | [[Streptopelia tranquebarica]] | Streptopelia tranquebarica | 44 | | [[File:Red Collared Dove, Tamil Nadu IMG 4960.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Streptopelia]] | |- | style='text-align:right'| 937 | [[:d:Q764171|Q764171]] | [[Gorsachius melanolophus]] | Gorsachius melanolophus | 44 | | [[File:55594021 Yongfu Bridge, Taipei City +ID 2411215+002 0005.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gorsachius]] | |- | style='text-align:right'| 938 | [[:d:Q220578|Q220578]] | [[Ardea melanocephala]] | Ardea melanocephala | 44 | | [[File:2009-black-headed-heron.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ardea]] | |- | style='text-align:right'| 939 | [[:d:Q757350|Q757350]] | [[Ardea sumatrana]] | Ardea sumatrana | 44 | | [[File:Ardea sumatrana 195843670.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ardea]] | |- | style='text-align:right'| 940 | [[:d:Q753758|Q753758]] | [[Eudyptes robustus]] | Eudyptes robustus | 44 | | [[File:SnaresPenguin (Mattern) large.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Eudyptes]] | |- | style='text-align:right'| 941 | [[:d:Q748236|Q748236]] | [[Diomedea epomophora]] | Diomedea epomophora | 44 | | [[File:Diomedea epomophora - SE Tasmania.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Diomedea]] | |- | style='text-align:right'| 942 | [[:d:Q1145127|Q1145127]] | [[Hemiphaga novaeseelandiae]] | Hemiphaga novaeseelandiae | 44 | | [[File:Kereru profile.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Hemiphaga]] | |- | style='text-align:right'| 943 | [[:d:Q1006681|Q1006681]] | [[Dendrocygna]] | Dendrocygna | 44 | | [[File:Whistling duck flight02 - natures pics-edit1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Dendrocygninae]] | |- | style='text-align:right'| 944 | [[:d:Q382321|Q382321]] | [[Stictonetta naevosa]] | Stictonetta naevosa | 44 | | [[File:Freckled-Duck-male.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Stictonetta]] | |- | style='text-align:right'| 945 | [[:d:Q838162|Q838162]] | [[Torgos tracheliotos]] | Torgos tracheliotos | 44 | | [[File:Lappet-faced Vulture (Torgos tracheliotos), Kgalagadi, South Africa (6526355327).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Torgos]] | |- | style='text-align:right'| 946 | [[:d:Q597144|Q597144]] | [[Rhodonessa caryophyllacea]] | Rhodonessa caryophyllacea | 44 | | [[File:Rhodonessa caryophyllacea.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Rhodonessa]] | |- | style='text-align:right'| 947 | [[:d:Q25495361|Q25495361]] | [[White-winged Duck]] | Asarcornis scutulata | 44 | | [[File:White-winged wood duck.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Asarcornis]] | |- | style='text-align:right'| 948 | [[:d:Q748159|Q748159]] | [[Icteridae]] | Icteridae | 44 | | [[File:Bullock's Oriole.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeriformes]] | |- | style='text-align:right'| 949 | [[:d:Q752465|Q752465]] | [[Aquila audax]] | Aquila audax | 44 | | [[File:Aquila audax - Captain's Flat.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aquila]] | |- | style='text-align:right'| 950 | [[:d:Q244189|Q244189]] | [[Branta hutchinsii]] | Branta hutchinsii | 44 | | [[File:AleutianCanadaGoose2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Branta]] | |- | style='text-align:right'| 951 | [[:d:Q845292|Q845292]] | [[Anas rubripes]] | Anas rubripes | 44 | | [[File:028 - AMERICAN BLACK DUCK (2-19-11) Quidi Vidi Lake, St John's, Newfoundland (8710694225).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anas]] | |- | style='text-align:right'| 952 | [[:d:Q740680|Q740680]] | [[Aythya baeri]] | Aythya baeri | 44 | | [[File:Aythya baeri female.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aythya]] | |- | style='text-align:right'| 953 | [[:d:Q269203|Q269203]] | [[Merops]] | Merops | 44 | | [[File:Merops apiaster 04.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Meropidae]] | |- | style='text-align:right'| 954 | [[:d:Q2090536|Q2090536]] | [[Oriolus]] | Oriolus | 44 | | [[File:Black-naped Oriole.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Oriolidae]] | |- | style='text-align:right'| 955 | [[:d:Q757360|Q757360]] | [[Cacatua haematuropygia]] | Cacatua haematuropygia | 44 | | [[File:Cacatua haematuropygia Parc des Oiseaux 21 10 2015 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cacatua]] | |- | style='text-align:right'| 956 | [[:d:Q212942|Q212942]] | [[Galbulidae]] | Galbulidae | 44 | | [[File:Galbula ruficauda - front.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Galbuloidea]] | |- | style='text-align:right'| 957 | [[:d:Q31884|Q31884]] | [[Merops philippinus]] | Merops philippinus | 44 | | [[File:Blue-tailed Bee-eater in Sundarbans National Park July 2025 by Tisha Mukherjee 03.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Merops]] | |- | style='text-align:right'| 958 | [[:d:Q373031|Q373031]] | [[Ramphastos dicolorus]] | Ramphastos dicolorus | 44 | | [[File:Tucano de bico verde (Ramphastos dicolorus).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ramphastos]] | |- | style='text-align:right'| 959 | [[:d:Q221423|Q221423]] | [[Emberiza leucocephalos]] | Emberiza leucocephalos | 44 | | [[File:Emberiza leucocephalos; Baikonur-town 001.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Emberiza]] | |- | style='text-align:right'| 960 | [[:d:Q756777|Q756777]] | [[Philepittidae]] | Philepittidae | 44 | | [[File:Philepitta castanea 1868.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tyranni]] | |- | style='text-align:right'| 961 | [[:d:Q748861|Q748861]] | [[Callocephalon fimbriatum]] | Callocephalon fimbriatum | 44 | | [[File:Callocephalon fimbriatum (pair) -NSW -Australia-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Callocephalon]] | |- | style='text-align:right'| 962 | [[:d:Q653246|Q653246]] | [[Oriolus xanthornus]] | Oriolus xanthornus | 44 | | [[File:Black-hooded Oriole in Purbasthali June 2025 by Tisha Mukherjee 01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Oriolus]] | |- | style='text-align:right'| 963 | [[:d:Q1951909|Q1951909]] | [[Nucifraga]] | Nucifraga | 44 | | [[File:Clark's Nutcracker - Nucifraga columbiana.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Corvidae]] | |- | style='text-align:right'| 964 | [[:d:Q16819|Q16819]] | [[Colaptes auratus]] | Colaptes auratus | 44 | | [[File:Northern Flicker.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Colaptes]] | |- | style='text-align:right'| 965 | [[:d:Q559883|Q559883]] | [[Bucanetes githagineus]] | Bucanetes githagineus | 44 | | [[File:Bucanetes githagineus amantum 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Bucanetes]] | |- | style='text-align:right'| 966 | [[:d:Q27075856|Q27075856]] | [[Arctic Redpoll]] | Acanthis hornemanni | 44 | | [[File:Acanthis hornemanni hornemanni, Iqaluit, Nunavut, Canada 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Acanthis]] | |- | style='text-align:right'| 967 | [[:d:Q379200|Q379200]] | [[Pipridae]] | Pipridae | 44 | | [[File:Helmeted Manakin (Antilophia galeata) male from rear.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tyrannida]] | |- | style='text-align:right'| 968 | [[:d:Q603875|Q603875]] | [[Agapornis fischeri]] | Agapornis fischeri | 44 | | [[File:046 Fischer's lovebird in the Serengeti National Park Photo by Giles Laurent.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Agapornis]] | |- | style='text-align:right'| 969 | [[:d:Q753221|Q753221]] | [[Mimidae]] | Mimidae | 44 | | [[File:Curve-billed Thrasher.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Muscicapoidea]] | |- | style='text-align:right'| 970 | [[:d:Q574939|Q574939]] | [[Lonchura striata]] | Lonchura striata | 44 | | [[File:White-rumped Munia (Lonchura striata) (5780780488).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lonchura]] | |- | style='text-align:right'| 971 | [[:d:Q266107|Q266107]] | [[Dendronanthus indicus]] | Dendronanthus indicus | 44 | | [[File:Forest Wagtail 4024.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Dendronanthus]] | |- | style='text-align:right'| 972 | [[:d:Q2330918|Q2330918]] | [[Neoaves]] | Neoaves | 43 | | [[File:Common Wood Pigeon (Columba palumbus).JPG|center|48px]] | [[taxon]]<br/>[[clado]] | | [[Neognathae]] | |- | style='text-align:right'| 973 | [[:d:Q836291|Q836291]] | [[Macrocephalon maleo]] | Macrocephalon maleo | 43 | | [[File:Maleo bird.PNG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Macrocephalon]] | |- | style='text-align:right'| 974 | [[:d:Q564265|Q564265]] | [[Calypte anna]] | Calypte anna | 43 | | [[File:Anna's Hummingbird - 0L8A9194.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Calypte]] | |- | style='text-align:right'| 975 | [[:d:Q526626|Q526626]] | [[Alectoris]] | Alectoris | 43 | | [[File:Chukar Partridge (Alectoris chukar) (39660989151).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Perdicinae]] | |- | style='text-align:right'| 976 | [[:d:Q220705|Q220705]] | [[Rallus]] | Rallus | 43 | | [[File:Rallus aquaticus 4 (Marek Szczepanek).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Rallidae]] | |- | style='text-align:right'| 977 | [[:d:Q7512165|Q7512165]] | [[Phoenicopteriformes]] | Phoenicopteriformes | 43 | | [[File:Flamingo.greater.flaps.750pix.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mirandornithes]] | |- | style='text-align:right'| 978 | [[:d:Q833453|Q833453]] | [[Lerwa lerwa]] | Lerwa lerwa | 43 | | [[File:Lerwa lerwa.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lerwa]] | |- | style='text-align:right'| 979 | [[:d:Q316342|Q316342]] | [[Himantopus]] | Himantopus | 43 | | [[File:Black winged Stilt I MG 9747.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Recurvirostridae]] | |- | style='text-align:right'| 980 | [[:d:Q756714|Q756714]] | [[Gallirallus australis]] | Gallirallus australis | 43 | | [[File:Gallirallus australis 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gallirallus]] | |- | style='text-align:right'| 981 | [[:d:Q793068|Q793068]] | [[Casuarius bennetti]] | Casuarius bennetti | 43 | | [[File:Dwarf Cassowary Lae.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Casuario|Casuarius]] | |- | style='text-align:right'| 982 | [[:d:Q470016|Q470016]] | [[Fulica americana]] | Fulica americana | 43 | | [[File:American coot in Prospect Park (06152).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Fulica]] | |- | style='text-align:right'| 983 | [[:d:Q1207101|Q1207101]] | [[Cariamiformes]] | Cariamiformes | 43 | | [[File:Andalgalornis jconway.png|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Australavis]] | |- | style='text-align:right'| 984 | [[:d:Q27452479|Q27452479]] | [[Antigone vipio]] | Antigone vipio | 43 | | [[File:Grus Vipio (Aqua Zoo).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Antigone]] | |- | style='text-align:right'| 985 | [[:d:Q18860|Q18860]] | [[Calidris ruficollis]] | Calidris ruficollis | 43 | | [[File:Calidris ruficollis - Marion Bay.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Calidris]] | |- | style='text-align:right'| 986 | [[:d:Q599749|Q599749]] | [[Calidris fuscicollis]] | Calidris fuscicollis | 43 | | [[File:Calidris fuscicollis.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Calidris]] | |- | style='text-align:right'| 987 | [[:d:Q753760|Q753760]] | [[Calidris acuminata]] | Calidris acuminata | 43 | | [[File:Calidris acuminata - Hexham Swamp.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Calidris]] | |- | style='text-align:right'| 988 | [[:d:Q31866|Q31866]] | [[Apus pacificus]] | Apus pacificus | 43 | | [[File:ApusPacificus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Apus]] | |- | style='text-align:right'| 989 | [[:d:Q755737|Q755737]] | [[Charadrius vociferus]] | Charadrius vociferus | 43 | | [[File:Juvenile killdeer.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Charadrius]] | |- | style='text-align:right'| 990 | [[:d:Q856201|Q856201]] | [[Jacana jacana]] | Jacana jacana | 43 | | [[File:Acana jacana -near Yarina Lodge, Napo Province, Ecuador -adult-8 cropped.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Jacana]] | |- | style='text-align:right'| 991 | [[:d:Q528117|Q528117]] | [[Phaethon lepturus]] | Phaethon lepturus | 43 | | [[File:Phaethon lepturus, Seychelles.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phaethon]] | |- | style='text-align:right'| 992 | [[:d:Q686600|Q686600]] | [[Phaethon aethereus]] | Phaethon aethereus | 43 | | [[File:20180811-Red-billed tropicbird at Plaza Sur (0374).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phaethon]] | |- | style='text-align:right'| 993 | [[:d:Q28514|Q28514]] | [[Sterna aurantia]] | Sterna aurantia | 43 | | [[File:River tern (Sterna aurantia).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sterna]] | |- | style='text-align:right'| 994 | [[:d:Q870775|Q870775]] | [[Fregata ariel]] | Fregata ariel | 43 | | [[File:Lesser frigatebird lei.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Fregata]] | |- | style='text-align:right'| 995 | [[:d:Q754662|Q754662]] | [[Columba rupestris]] | Columba rupestris | 43 | | [[File:Hill Pigeon, near Dras, Jammu and Kashmir, India.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Columba]] | |- | style='text-align:right'| 996 | [[:d:Q392139|Q392139]] | [[Egretta tricolor]] | Egretta tricolor | 43 | | [[File:Adult Tricolored Heron.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Egretta]] | |- | style='text-align:right'| 997 | [[:d:Q528764|Q528764]] | [[Leucophaeus atricilla]] | Leucophaeus atricilla | 43 | | [[File:Laughing Gull adult summer, Daytona Beach, Florida.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Leucophaeus]] | |- | style='text-align:right'| 998 | [[:d:Q577346|Q577346]] | [[Leptoptilos]] | Leptoptilos | 43 | | [[File:Leptoptilos crumeniferus -Brevard Zoo, Florida, USA-8a.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Leptoptilini]] | |- | style='text-align:right'| 999 | [[:d:Q512348|Q512348]] | [[Platalea alba]] | Platalea alba | 43 | | [[File:Platalea alba eating JdP.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Platalea]] | |- | style='text-align:right'| 1000 | [[:d:Q722981|Q722981]] | [[Platalea regia]] | Platalea regia | 43 | | [[File:Royal Spoonbill mouth open.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Platalea]] | |- | style='text-align:right'| 1001 | [[:d:Q735296|Q735296]] | [[Phoebastria irrorata]] | Phoebastria irrorata | 43 | | [[File:Waved Albatross in flight, Española Island 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phoebastria]] | |- | style='text-align:right'| 1002 | [[:d:Q731308|Q731308]] | [[Mycteria cinerea]] | Mycteria cinerea | 43 | | [[File:Milky Stork (Mycteria cinerea).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mycteria]] | |- | style='text-align:right'| 1003 | [[:d:Q493173|Q493173]] | [[Nipponia nippon]] | Nipponia nippon | 43 | | [[File:Nipponia nippon, two, Yang Xian, Shaanxi, China.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Nipponia]] | |- | style='text-align:right'| 1004 | [[:d:Q524740|Q524740]] | [[Daption capense]] | Daption capense | 43 | | [[File:Daption capense -west of Falkland Islands-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Daption]] | |- | style='text-align:right'| 1005 | [[:d:Q844655|Q844655]] | [[Netta]] | Netta | 43 | | [[File:Netta peposaca, Costanera Sur 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anatinae]] | |- | style='text-align:right'| 1006 | [[:d:Q177386|Q177386]] | [[Necrosyrtes monachus]] | Necrosyrtes monachus | 43 | | [[File:Hooded vulture (Necrosyrtes monachus).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Necrosyrtes]] | |- | style='text-align:right'| 1007 | [[:d:Q732523|Q732523]] | [[Gypohierax angolensis]] | Gypohierax angolensis | 43 | | [[File:Gypohierax angolensis -Jurong Bird Park-8a.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gypohierax]] | |- | style='text-align:right'| 1008 | [[:d:Q658658|Q658658]] | [[Cyanochen cyanopterus]] | Cyanochen cyanoptera | 43 | | [[File:Blue-winged goose (Cyanochen cyanoptera).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cyanochen]] | |- | style='text-align:right'| 1009 | [[:d:Q755119|Q755119]] | [[Caracara plancus]] | Caracara plancus | 43 | | [[File:Schopfkarakara.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Caracara]] | |- | style='text-align:right'| 1010 | [[:d:Q420499|Q420499]] | [[Hymenolaimus malacorhynchos]] | Hymenolaimus malacorhynchos | 43 | | [[File:Whio potrait MTL.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Hymenolaimus]] | |- | style='text-align:right'| 1011 | [[:d:Q7256090|Q7256090]] | [[Psittaculidae]] | Psittaculidae | 43 | | [[File:Psittacula krameri -Karnataka, India-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Psittacoidea]] | |- | style='text-align:right'| 1012 | [[:d:Q136358|Q136358]] | [[Acridotheres]] | Acridotheres | 43 | | [[File:Acridotheres tristis, Common Myna.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sturnidae]] | |- | style='text-align:right'| 1013 | [[:d:Q621861|Q621861]] | [[Bucconidae]] | Bucconidae | 43 | | [[File:Rapazinho-carijó (Bucco tamatia Gmelin, 1788).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Galbuli]] | |- | style='text-align:right'| 1014 | [[:d:Q27074953|Q27074953]] | [[Lophochroa leadbeateri]] | Lophochroa leadbeateri | 43 | | [[File:Cacatua leadbeateri -SW Queensland-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lophochroa]] | |- | style='text-align:right'| 1015 | [[:d:Q924326|Q924326]] | [[Aceros nipalensis]] | Aceros nipalensis | 43 | | [[File:Rufous necked Hornbill female.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aceros]] | |- | style='text-align:right'| 1016 | [[:d:Q26537|Q26537]] | [[Aegithina tiphia]] | Aegithina tiphia | 43 | | [[File:Bharat ravat.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aegithina]] | |- | style='text-align:right'| 1017 | [[:d:Q838951|Q838951]] | [[Ara rubrogenys]] | Ara rubrogenys | 43 | | [[File:Ara rubrogenys -Tulsa Zoo, Oklahoma, USA-8a-3c.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ara]] | |- | style='text-align:right'| 1018 | [[:d:Q753748|Q753748]] | [[Agapornis personatus]] | Agapornis personatus | 43 | | [[File:Agapornis personatus -Serengeti, Tanzania-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Agapornis]] | |- | style='text-align:right'| 1019 | [[:d:Q31898|Q31898]] | [[Todiramphus chloris]] | Todiramphus chloris | 43 | | [[File:Todiramphus chloris 2 - Laem Phak Bia.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Todiramphus]] | |- | style='text-align:right'| 1020 | [[:d:Q736052|Q736052]] | [[Megaceryle alcyon]] | Megaceryle alcyon | 43 | | [[File:Belted Kingfisher.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Megaceryle]] | |- | style='text-align:right'| 1021 | [[:d:Q828544|Q828544]] | [[Eclectus roratus]] | Eclectus roratus | 43 | | [[File:Eclectus Parrot male.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Eclectus]] | |- | style='text-align:right'| 1022 | [[:d:Q655145|Q655145]] | [[Pitta brachyura]] | Pitta brachyura | 43 | | [[File:Pitta brachyura.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pitta]] | |- | style='text-align:right'| 1023 | [[:d:Q220985|Q220985]] | [[Turdus ruficollis]] | Turdus ruficollis | 43 | | [[File:Red-throated thrush in Nepal (1) (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Turdus]] | |- | style='text-align:right'| 1024 | [[:d:Q27075635|Q27075635]] | [[Copsychus malabaricus]] | Copsychus malabaricus | 43 | | [[File:Copsychus malabaricus - Khao Yai.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Copsychus]] | |- | style='text-align:right'| 1025 | [[:d:Q853058|Q853058]] | [[Galloanserae]] | Galloanserae | 42 | | [[File:Galloanserae.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Neognathae]] | |- | style='text-align:right'| 1026 | [[:d:Q19055|Q19055]] | [[Lagopus leucura]] | Lagopus leucura | 42 | | [[File:Mount Rainier White-Tailed Ptarmigan (53058740798).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lagopus]] | |- | style='text-align:right'| 1027 | [[:d:Q282973|Q282973]] | [[Patagona gigas]] | Patagona gigas | 42 | | [[File:Patagona Gigas.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Patagona]] | |- | style='text-align:right'| 1028 | [[:d:Q244197|Q244197]] | [[Apteryx owenii]] | Apteryx owenii | 42 | | [[File:Apteryx owenii 0.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Apteryx]] | |- | style='text-align:right'| 1029 | [[:d:Q730091|Q730091]] | [[Apteryx haastii]] | Apteryx haastii | 42 | | [[File:Apteryx haastii.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Apteryx]] | |- | style='text-align:right'| 1030 | [[:d:Q1137291|Q1137291]] | [[Porphyrio]] | Porphyrio | 42 | | [[File:Australasian swamphen. (48041463068).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Rallidae]] | |- | style='text-align:right'| 1031 | [[:d:Q754863|Q754863]] | [[Alectoris rufa]] | Alectoris rufa | 42 | | [[File:AlectorisRufa.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Alectoris]] | |- | style='text-align:right'| 1032 | [[:d:Q746658|Q746658]] | [[Cuculus]] | Cuculus | 42 | | [[File:Cuculus canorus2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cuculidae]] | |- | style='text-align:right'| 1033 | [[:d:Q570379|Q570379]] | [[Tringa melanoleuca]] | Tringa melanoleuca | 42 | | [[File:Greater Yellowlegs2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tringa]] | |- | style='text-align:right'| 1034 | [[:d:Q28065684|Q28065684]] | [[Spoon-billed Sandpiper]] | Calidris pygmaea | 42 | | [[File:Eurynorhynchus pygmeus 2 - Pak Thale.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Calidris]] | |- | style='text-align:right'| 1035 | [[:d:Q18987|Q18987]] | [[Stercorarius antarcticus]] | Stercorarius antarcticus | 42 | | [[File:BrownSkua4.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Stercorarius]] | |- | style='text-align:right'| 1036 | [[:d:Q754030|Q754030]] | [[Cariamidae]] | Cariamidae | 42 | | [[File:Cariama cristata.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cariamiformes]] | |- | style='text-align:right'| 1037 | [[:d:Q116708|Q116708]] | [[Glareola maldivarum]] | Glareola maldivarum | 42 | | [[File:Glareola maldivarum - Beung Borapet.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Glareola]] | |- | style='text-align:right'| 1038 | [[:d:Q310862|Q310862]] | [[Aegolius]] | Aegolius | 42 | | [[File:Aegolius-funereus-001.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Strigidae]] | |- | style='text-align:right'| 1039 | [[:d:Q28505|Q28505]] | [[Sterna sumatrana]] | Sterna sumatrana | 42 | | [[File:Black-naped Tern LEI.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sterna]] | |- | style='text-align:right'| 1040 | [[:d:Q855618|Q855618]] | [[Columba guinea]] | Columba guinea | 42 | | [[File:Columba guinea 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Columba]] | |- | style='text-align:right'| 1041 | [[:d:Q392175|Q392175]] | [[Egretta ardesiaca]] | Egretta ardesiaca | 42 | | [[File:Black heron, Egretta ardesiaca, at Marievale Nature Reserve, Gauteng, South Africa (29946902700).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Egretta]] | |- | style='text-align:right'| 1042 | [[:d:Q519583|Q519583]] | [[Ichthyaetus audouinii]] | Ichthyaetus audouinii | 42 | | [[File:Ichthyaetus audouinii 20091001.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ichthyaetus]] | |- | style='text-align:right'| 1043 | [[:d:Q498183|Q498183]] | [[Ardeola speciosa]] | Ardeola speciosa | 42 | | [[File:Ardeola speciosa.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ardeola]] | |- | style='text-align:right'| 1044 | [[:d:Q601107|Q601107]] | [[Eurypyga helias]] | Eurypyga helias | 42 | | [[File:075 Sunbittern in Encontro das Águas State Park Photo by Giles Laurent.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Eurypyga]] | |- | style='text-align:right'| 1045 | [[:d:Q662429|Q662429]] | [[Otidiphaps nobilis]] | Otidiphaps nobilis | 42 | | [[File:Green-naped Pheasant Pigeon Otidiphaps nobilis.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Otidiphaps]] | |- | style='text-align:right'| 1046 | [[:d:Q867544|Q867544]] | [[Circaetus]] | Circaetus | 42 | | [[File:Circaetus pectoralis.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Accipitridae]] | |- | style='text-align:right'| 1047 | [[:d:Q853412|Q853412]] | [[Phoebastria albatrus]] | Phoebastria albatrus | 42 | | [[File:Short tailed Albatross1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phoebastria]] | |- | style='text-align:right'| 1048 | [[:d:Q276185|Q276185]] | [[Macronectes giganteus]] | Macronectes giganteus | 42 | | [[File:Giant petrel with chicks.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Macronectes]] | |- | style='text-align:right'| 1049 | [[:d:Q838959|Q838959]] | [[Eudyptes sclateri]] | Eudyptes sclateri | 42 | | [[File:Bul02BirdP046.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Eudyptes]] | |- | style='text-align:right'| 1050 | [[:d:Q667540|Q667540]] | [[Threskiornis moluccus]] | Threskiornis molucca | 42 | | [[File:'Bin chicken' (Threskiornis molucca) in Belmore Park, Sydney.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Threskiornis]] | |- | style='text-align:right'| 1051 | [[:d:Q151851|Q151851]] | [[Oena capensis]] | Oena capensis | 42 | | [[File:Namaqua dove, Oena capensis, at Mapungubwe National Park, Limpopo, South Africa (18085767542).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Oena]] | |- | style='text-align:right'| 1052 | [[:d:Q926291|Q926291]] | [[Micrathene whitneyi]] | Micrathene whitneyi | 42 | | [[File:Elf Ow Cropped very small.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Micrathene]] | |- | style='text-align:right'| 1053 | [[:d:Q755006|Q755006]] | [[Trigonoceps occipitalis]] | Trigonoceps occipitalis | 42 | | [[File:Day 12 White-headed Vulture (Trigonoceps occipitalis) (53439819016).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Trigonoceps]] | |- | style='text-align:right'| 1054 | [[:d:Q280663|Q280663]] | [[Lophotriorchis kienerii]] | Lophotriorchis kienerii | 42 | | [[File:Elang-Perut-Karat-by-alimadura.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lophotriorchis]] | |- | style='text-align:right'| 1055 | [[:d:Q28106764|Q28106764]] | [[Cinnamon Teal]] | Spatula cyanoptera | 42 | | [[File:Cinnamon teal (53706590927).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Spatula]] | |- | style='text-align:right'| 1056 | [[:d:Q28106789|Q28106789]] | [[Falcated Duck]] | Mareca falcata | 42 | | [[File:Anas falcata male.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mareca]] | |- | style='text-align:right'| 1057 | [[:d:Q427512|Q427512]] | [[Thamnophilidae]] | Thamnophilidae | 42 | | [[File:Gymnopithys-leucaspis-002.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeriformes]] | |- | style='text-align:right'| 1058 | [[:d:Q550595|Q550595]] | [[Cisticolidae]] | Cisticolidae | 42 | | [[File:Cisticola exilis.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeriformes]] | |- | style='text-align:right'| 1059 | [[:d:Q587527|Q587527]] | [[Vangidae]] | Vangidae | 42 | | [[File:Artamie.a.tete.blanche1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeriformes]] | |- | style='text-align:right'| 1060 | [[:d:Q839859|Q839859]] | [[Furnariidae]] | Furnariidae | 42 | | [[File:Furnarius-rufus1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeriformes]] | |- | style='text-align:right'| 1061 | [[:d:Q1797393|Q1797393]] | [[Purple Sunbird]] | Cinnyris asiaticus | 42 | | [[File:Purple Sunbird (Nectarinia asiatica)- Male (Breeding) on Kapok (Ceiba pentandra) in Kolkata I IMG 1893.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cinnyris]]<br/>[[Passeriformes]] | |- | style='text-align:right'| 1062 | [[:d:Q757271|Q757271]] | [[Anas superciliosa]] | Anas superciliosa | 42 | | [[File:Pacific Black Duck (Anas superciliosa), Warriewood, Sydney (50425801576).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anas]] | |- | style='text-align:right'| 1063 | [[:d:Q369767|Q369767]] | [[Bucephala islandica]] | Bucephala islandica | 42 | | [[File:Barrow's Goldeneye Drake Seedskadee NWR (16656643482).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Bucephala]] | |- | style='text-align:right'| 1064 | [[:d:Q752461|Q752461]] | [[Dendrocygna autumnalis]] | Dendrocygna autumnalis | 42 | | [[File:Black-bellied Whistling Duck, Tobago, Trinidad and Tobago 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Dendrocygna]] | |- | style='text-align:right'| 1065 | [[:d:Q917586|Q917586]] | [[Dendrocygna eytoni]] | Dendrocygna eytoni | 42 | | [[File:Dendrocygna eytoni - Macquarie University.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Dendrocygna]] | |- | style='text-align:right'| 1066 | [[:d:Q638242|Q638242]] | [[Calyptorhynchus banksii]] | Calyptorhynchus banksii | 42 | | [[File:Calyptorhynchus banksii (pair)-8-2cp.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Calyptorhynchus]] | |- | style='text-align:right'| 1067 | [[:d:Q644442|Q644442]] | [[Buphagus]] | Buphagus | 42 | | [[File:Red billed oxpecker close.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Buphagidae]] | |- | style='text-align:right'| 1068 | [[:d:Q1063141|Q1063141]] | [[Bucorvus]] | Bucorvus | 42 | | [[File:Abyssinian Ground Hornbill (Bucorvus abyssinicus) male - Flickr - berniedup.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Bucorvidae]] | |- | style='text-align:right'| 1069 | [[:d:Q694756|Q694756]] | [[Cinnyricinclus leucogaster]] | Cinnyricinclus leucogaster | 42 | | [[File:Violet-backed starling (Cinnyricinclus leucogaster verreauxi) female.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cinnyricinclus]] | |- | style='text-align:right'| 1070 | [[:d:Q843168|Q843168]] | [[Carpodacus]] | Carpodacus | 42 | | [[File:Carpodacus roseus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Carduelinae]] | |- | style='text-align:right'| 1071 | [[:d:Q163049|Q163049]] | [[Prunella montanella]] | Prunella montanella | 42 | | [[File:Prunella modularis montanella.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Prunella]] | |- | style='text-align:right'| 1072 | [[:d:Q685074|Q685074]] | [[Bucorvus leadbeateri]] | Bucorvus leadbeateri | 42 | | [[File:Bucorvus leadbeateri (Mfuwe).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Bucorvus]] | |- | style='text-align:right'| 1073 | [[:d:Q1140949|Q1140949]] | [[Gymnorhina tibicen]] | Gymnorhina tibicen | 42 | | [[File:Cracticus tibicen hypoleuca male domain.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gymnorhina]] | [[magpie]] |- | style='text-align:right'| 1074 | [[:d:Q1070285|Q1070285]] | [[Ploceus cucullatus]] | Ploceus cucullatus | 42 | | [[File:Village weaver (Ploceus cucullatus cucullatus) female.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ploceus]] | |- | style='text-align:right'| 1075 | [[:d:Q795556|Q795556]] | [[Orthotomus sutorius]] | Orthotomus sutorius | 42 | | [[File:2005-tailor-bird.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Orthotomus]] | |- | style='text-align:right'| 1076 | [[:d:Q852709|Q852709]] | [[Ara severus]] | Ara severus | 42 | | [[File:Ara severus - Guacamaya cariseca - Chestnut-Fronted Macaw (7503884654).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ara]] | |- | style='text-align:right'| 1077 | [[:d:Q682379|Q682379]] | [[Psittacula alexandri]] | Psittacula alexandri | 42 | | [[File:Betet biasa (Psittacula alexandri).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Psittacula]] | |- | style='text-align:right'| 1078 | [[:d:Q835926|Q835926]] | [[Poicephalus senegalus]] | Poicephalus senegalus | 42 | | [[File:Mohrenkopfpapagei1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Poicephalus]] | |- | style='text-align:right'| 1079 | [[:d:Q319545|Q319545]] | [[Trichoglossus haematodus]] | Trichoglossus haematodus | 42 | | [[File:Coconut Lorikeets Trichoglossus haematodus, Variata National Park, Port Moresby, PNG (48743693166).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Trichoglossus]] | |- | style='text-align:right'| 1080 | [[:d:Q724987|Q724987]] | [[Myiopsitta monachus]] | Myiopsitta monachus | 42 | | [[File:Monk Parakeet (Myiopsitta monachus) Buenos Aires.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Myiopsitta]] | |- | style='text-align:right'| 1081 | [[:d:Q247472|Q247472]] | [[Corvus hawaiiensis]] | Corvus hawaiiensis | 42 | | [[File:Corvus hawaiiensis FWS.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Corvus]] | |- | style='text-align:right'| 1082 | [[:d:Q930712|Q930712]] | [[Dryocopus pileatus]] | Dryocopus pileatus | 42 | | [[File:Pileated Woodpecker (9597212081).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Dryocopus]] | |- | style='text-align:right'| 1083 | [[:d:Q608313|Q608313]] | [[Phylloscopus humei]] | Phylloscopus humei | 42 | | [[File:Hume's Warbler I2 IMG 3401.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phylloscopus]] | |- | style='text-align:right'| 1084 | [[:d:Q731085|Q731085]] | [[Lanius nubicus]] | Lanius nubicus | 42 | | [[File:Lanius nubicus (unmirrored).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lanius]] | |- | style='text-align:right'| 1085 | [[:d:Q743214|Q743214]] | [[Cyanopsitta spixii]] | Cyanopsitta spixii | 42 | | [[File:AraSpixiSmit.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cyanopsitta]] | |- | style='text-align:right'| 1086 | [[:d:Q325356|Q325356]] | [[Paradisaea apoda]] | Paradisaea apoda | 42 | | [[File:Paradisaea apoda -Bali Bird Park-5.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Paradisaea]] | |- | style='text-align:right'| 1087 | [[:d:Q1591663|Q1591663]] | [[Turdus obscurus]] | Turdus obscurus | 42 | | [[File:Eyebrowed Thrush.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Turdus]] | |- | style='text-align:right'| 1088 | [[:d:Q695723|Q695723]] | [[Zoothera dauma]] | Zoothera dauma | 42 | | [[File:Scaly Thrush at Godwari, Kathmandu.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Zoothera]] | |- | style='text-align:right'| 1089 | [[:d:Q574281|Q574281]] | [[Poecile lugubris]] | Poecile lugubris | 42 | | [[File:Poecile lugubris, Bulgaria 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Poecile]] | |- | style='text-align:right'| 1090 | [[:d:Q73427|Q73427]] | [[Blue Whistling Thrush]] | Myophonus caeruleus | 42 | | [[File:Myophonus caeruleus - Ang Khang edit1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Myophonus]] | |- | style='text-align:right'| 1091 | [[:d:Q331065|Q331065]] | [[Taeniopygia guttata]] | Taeniopygia guttata | 42 | | [[File:2014-08-19 Zebra Finch, Sumba, Nusa Tenggara Timur, Indonesia 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]]<br/>[[organismo modelo]] | | [[Taeniopygia]] | |- | style='text-align:right'| 1092 | [[:d:Q110257507|Q110257507]] | [[Curruca melanocephala]] | Curruca melanocephala | 42 | | [[File:Sardinian Warbler.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Curruca]] | |- | style='text-align:right'| 1093 | [[:d:Q110257508|Q110257508]] | [[Curruca cantillans]] | Curruca cantillans | 42 | | [[File:Κοκκινοτσιροβάκος.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Curruca]] | |- | style='text-align:right'| 1094 | [[:d:Q728995|Q728995]] | [[Lyrurus]] | Lyrurus | 41 | | [[File:Black Grouse Nationalpark Bayerischer Wald.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phasianidae]] | |- | style='text-align:right'| 1095 | [[:d:Q390270|Q390270]] | [[Acryllium vulturinum]] | Acryllium vulturinum | 41 | | [[File:Acryllium vulturinum -Tsavo East National Park, Kenya-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Acryllium]] | |- | style='text-align:right'| 1096 | [[:d:Q661898|Q661898]] | [[Heliornithidae]] | Heliornithidae | 41 | | [[File:Masked Finfoot.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gruiformes]] | |- | style='text-align:right'| 1097 | [[:d:Q748145|Q748145]] | [[Thinocoridae]] | Thinocoridae | 41 | | [[File:Thinocorus rumicivorus 3.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Charadriiformes]] | |- | style='text-align:right'| 1098 | [[:d:Q789358|Q789358]] | [[Balearica]] | Balearica | 41 | | [[File:Balearica regulorum 1 Luc Viatour.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gruidae]] | |- | style='text-align:right'| 1099 | [[:d:Q202423|Q202423]] | [[Alectoris barbara]] | Alectoris barbara | 41 | | [[File:Alectoris barbara Tenerife.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Alectoris]] | |- | style='text-align:right'| 1100 | [[:d:Q546835|Q546835]] | [[Lophura nycthemera]] | Lophura nycthemera | 41 | | [[File:Lophura nycthemera, Exiandong reserve, Fujian 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lophura]] | |- | style='text-align:right'| 1101 | [[:d:Q776739|Q776739]] | [[Ardeola]] | Ardeola | 41 | | [[File:Pond-Heron-Ardeola-grayii.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Hairon|Ardeidae]] | |- | style='text-align:right'| 1102 | [[:d:Q1237815|Q1237815]] | [[Podiceps]] | Podiceps | 41 | | [[File:Horned Grebe.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Podicipedidae]] | |- | style='text-align:right'| 1103 | [[:d:Q788649|Q788649]] | [[Calidris bairdii]] | Calidris bairdii | 41 | | [[File:Baird's sandpiper (Calidris bairdii) 03.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Calidris]] | |- | style='text-align:right'| 1104 | [[:d:Q835119|Q835119]] | [[Pluvianus aegyptius]] | Pluvianus aegyptius | 41 | | [[File:Flickr - Rainbirder - Egyptian Plover (Pluvianus aegyptius).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pluvianus]] | |- | style='text-align:right'| 1105 | [[:d:Q498228|Q498228]] | [[Butorides virescens]] | Butorides virescens | 41 | | [[File:Butorides virescens2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Butorides]] | |- | style='text-align:right'| 1106 | [[:d:Q1074450|Q1074450]] | [[Columba elphinstonii]] | Columba elphinstonii | 41 | | [[File:Columba elphinstonii.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Columba]] | |- | style='text-align:right'| 1107 | [[:d:Q756795|Q756795]] | [[Leucophaeus pipixcan]] | Leucophaeus pipixcan | 41 | | [[File:Franklin's Gull Brisbane98.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Leucophaeus]] | |- | style='text-align:right'| 1108 | [[:d:Q248740|Q248740]] | [[Gygis alba]] | Gygis alba | 41 | | [[File:Gygis alba Ascension Island 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gygis]] | |- | style='text-align:right'| 1109 | [[:d:Q579718|Q579718]] | [[Podilymbus podiceps]] | Podilymbus podiceps | 41 | | [[File:Pied-billed Grebe (53638106406) (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Podilymbus]] | |- | style='text-align:right'| 1110 | [[:d:Q218549|Q218549]] | [[Syrigma sibilatrix]] | Syrigma sibilatrix | 41 | | [[File:Syrigma sibilatrix -Punta del Este, Uruguay-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Syrigma]] | |- | style='text-align:right'| 1111 | [[:d:Q657775|Q657775]] | [[Centropus]] | Centropus | 41 | | [[File:Greater Coucal Hong Kong.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Centropodinae]] | |- | style='text-align:right'| 1112 | [[:d:Q940115|Q940115]] | [[Accipitrinae]] | Accipitrinae | 41 | | [[File:Northern Goshawk ad M2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Accipitridae]] | |- | style='text-align:right'| 1113 | [[:d:Q616393|Q616393]] | [[Strix leptogrammica]] | Strix leptogrammica | 41 | | [[File:Brown Wood Owl (14157347364).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Strix]] | |- | style='text-align:right'| 1114 | [[:d:Q1137288|Q1137288]] | [[Bubo blakistoni]] | Bubo blakistoni | 41 | | [[File:Blakiston`s fish owl1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Bubo]] | |- | style='text-align:right'| 1115 | [[:d:Q26064|Q26064]] | [[Chroicocephalus brunnicephalus]] | Chroicocephalus brunnicephalus | 41 | | [[File:Brown-headed Gull. in breeding plumage.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Chroicocephalus]] | |- | style='text-align:right'| 1116 | [[:d:Q852874|Q852874]] | [[Ardea insignis]] | Ardea insignis | 41 | | [[File:White-Bellied Heron DSCN1518 06, crop.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ardea]] | |- | style='text-align:right'| 1117 | [[:d:Q792890|Q792890]] | [[Treron bicinctus]] | Treron bicinctus | 41 | | [[File:Treron bicincta -Wilpattu National Park, Sri Lanka -pair-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Treron]] | |- | style='text-align:right'| 1118 | [[:d:Q844776|Q844776]] | [[Phoebetria palpebrata]] | Phoebetria palpebrata | 41 | | [[File:Light sooty albatross flying.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phoebetria]] | |- | style='text-align:right'| 1119 | [[:d:Q1262700|Q1262700]] | [[Thalassarche cauta]] | Thalassarche cauta | 41 | | [[File:070226 Shy mollymawk off Kaikoura 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Thalassarche]] | |- | style='text-align:right'| 1120 | [[:d:Q634804|Q634804]] | [[Geococcyx californianus]] | Geococcyx californianus | 41 | | [[File:2025-02-02 01 Greater roadrunner (Geococcyx californianus) - AZ USA.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Geococcyx]] | |- | style='text-align:right'| 1121 | [[:d:Q166442|Q166442]] | [[Pagodroma nivea]] | Pagodroma nivea | 41 | | [[File:Pétrel des neiges - Snow Petrel.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pagodroma]] | |- | style='text-align:right'| 1122 | [[:d:Q338601|Q338601]] | [[Ciconia maguari]] | Ciconia maguari | 41 | | [[File:Ciconia maguari 3.jpeg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ciconia]] | |- | style='text-align:right'| 1123 | [[:d:Q535436|Q535436]] | [[Ciconia stormi]] | Ciconia stormi | 41 | | [[File:Stavenn Ciconia stormii 00.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ciconia]] | |- | style='text-align:right'| 1124 | [[:d:Q826525|Q826525]] | [[Gyps coprotheres]] | Gyps coprotheres | 41 | | [[File:Gyps coprotheres -St Augustine Alligator Farm, St. Augustine, Florida-8a-3c.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gyps]] | |- | style='text-align:right'| 1125 | [[:d:Q900773|Q900773]] | [[Circus melanoleucos]] | Circus melanoleucos | 41 | | [[File:Circus melanoleucos from iNaturalist photo 104706101 (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Circus]] | |- | style='text-align:right'| 1126 | [[:d:Q605350|Q605350]] | [[Aviceda leuphotes]] | Aviceda leuphotes | 41 | | [[File:Black Baza.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aviceda]] | |- | style='text-align:right'| 1127 | [[:d:Q742698|Q742698]] | [[Parabuteo unicinctus]] | Parabuteo unicinctus | 41 | | [[File:Harris's Hawk (Parabuteo unicinctus) 3 of 4 in set.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Parabuteo]] | |- | style='text-align:right'| 1128 | [[:d:Q390189|Q390189]] | [[Rhinocryptidae]] | Rhinocryptidae | 41 | | [[File:Ocellated Tapaculo (Acropternis orthonyx).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeriformes]] | |- | style='text-align:right'| 1129 | [[:d:Q855761|Q855761]] | [[Promeropidae]] | Promeropidae | 41 | | [[File:Cape Sugarbird (Promerops cafer).jpg|center|48px]] | [[taxon monotypic]] | | [[Passeriformes]] | |- | style='text-align:right'| 1130 | [[:d:Q738666|Q738666]] | [[Falco chicquera]] | Falco chicquera | 41 | | [[File:Red-Necked Falcon.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Falco]] | |- | style='text-align:right'| 1131 | [[:d:Q2527969|Q2527969]] | [[Lybiidae]] | Lybiidae | 41 | | [[File:Beardedbarbet.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Piciformes]] | |- | style='text-align:right'| 1132 | [[:d:Q129036|Q129036]] | [[Chloephaga picta]] | Chloephaga picta | 41 | | [[File:Chloephaga picta.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Chloephaga]] | |- | style='text-align:right'| 1133 | [[:d:Q742468|Q742468]] | [[Melanitta perspicillata]] | Melanitta perspicillata | 41 | | [[File:Melanitta perspicillata female.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Melanitta]] | |- | style='text-align:right'| 1134 | [[:d:Q378192|Q378192]] | [[Dendrocygna arborea]] | Dendrocygna arborea | 41 | | [[File:West Indian Whistling Duck, Bayahibe, Dominican Republic 2017-12-10.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Dendrocygna]] | |- | style='text-align:right'| 1135 | [[:d:Q914045|Q914045]] | [[Merganetta armata]] | Merganetta armata | 41 | | [[File:Merganetta armata - Rio Urumamba, Peru -pair-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Merganetta]] | |- | style='text-align:right'| 1136 | [[:d:Q226900|Q226900]] | [[Zosterops]] | Zosterops | 41 | | [[File:Japanese white-eye at Tennōji Park in Osaka, January 2016 II.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Zosteropidae]] | |- | style='text-align:right'| 1137 | [[:d:Q832245|Q832245]] | [[Hippolais]] | Hippolais | 41 | | [[File:Hippolais icterina1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Acrocephalidae]] | |- | style='text-align:right'| 1138 | [[:d:Q629176|Q629176]] | [[Cacatua ophthalmica]] | Cacatua ophthalmica | 41 | | [[File:Cacatua ophthalmica -Vogelpark Walsrode-6b-3c.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cacatua]] | |- | style='text-align:right'| 1139 | [[:d:Q753743|Q753743]] | [[Cacatua ducorpsii]] | Cacatua ducorpsii | 41 | | [[File:Salomonenkakadus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cacatua]] | |- | style='text-align:right'| 1140 | [[:d:Q28108429|Q28108429]] | [[Zanda latirostris]] | Zanda latirostris | 41 | | [[File:Carnaby's Black Cockatoo, Perth, Western Australia (9797604974).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Zanda]] | |- | style='text-align:right'| 1141 | [[:d:Q44023|Q44023]] | [[Coracias caudatus]] | Coracias caudatus | 41 | | [[File:005 Lilac-breasted roller in flight in Etosha National Park Photo by Giles Laurent.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Coracias]] | |- | style='text-align:right'| 1142 | [[:d:Q795545|Q795545]] | [[Zosterops palpebrosus]] | Zosterops palpebrosus | 41 | | [[File:Oriental White Eyes.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Zosterops]] | |- | style='text-align:right'| 1143 | [[:d:Q833979|Q833979]] | [[Merops ornatus]] | Merops ornatus | 41 | | [[File:Merops ornatus - Centenary Lakes.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Merops]] | |- | style='text-align:right'| 1144 | [[:d:Q14753772|Q14753772]] | [[Eastern Olivaceous Warbler]] | Iduna pallida | 41 | | [[File:Ak mukallit - Iduna pallida - Eastern Olivaceous Warbler, Adana, Turkey 04.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Iduna]] | |- | style='text-align:right'| 1145 | [[:d:Q836833|Q836833]] | [[Sturnus unicolor]] | Sturnus unicolor | 41 | | [[File:Sturnus unicolor by John Gould.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sturnus]] | |- | style='text-align:right'| 1146 | [[:d:Q752539|Q752539]] | [[Hippolais polyglotta]] | Hippolais polyglotta | 41 | | [[File:Hippolais polyglotta MHNT ZOO 2010 11 201 Ouarsenis.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Hippolais]] | |- | style='text-align:right'| 1147 | [[:d:Q547159|Q547159]] | [[Emberiza bruniceps]] | Emberiza bruniceps | 41 | | [[File:Emberiza bruniceps -Tanbaly, Kazakhstan-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Emberiza]] | |- | style='text-align:right'| 1148 | [[:d:Q648313|Q648313]] | [[Emberiza buchanani]] | Emberiza buchanani | 41 | | [[File:GreyNeckedBunting PrasadBR.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Emberiza]] | |- | style='text-align:right'| 1149 | [[:d:Q226043|Q226043]] | [[Rhinoplax vigil]] | Rhinoplax vigil | 41 | | [[File:Buceros-vigil-bvk.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Rhinoplax]] | |- | style='text-align:right'| 1150 | [[:d:Q727891|Q727891]] | [[Hypocolius ampelinus]] | Hypocolius ampelinus | 41 | | [[File:Hypocolius ampelinus pair-cropped.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Hypocolius]] | |- | style='text-align:right'| 1151 | [[:d:Q246498|Q246498]] | [[Berenicornis comatus]] | Berenicornis comatus | 41 | | [[File:Bucerotidae - Berenicornis comatus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Berenicornis]] | |- | style='text-align:right'| 1152 | [[:d:Q846974|Q846974]] | [[Ara ambiguus]] | Ara ambiguus | 41 | | [[File:Ara ambigua.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ara]] | |- | style='text-align:right'| 1153 | [[:d:Q32048|Q32048]] | [[Alcedo meninting]] | Alcedo meninting | 41 | | [[File:Blue-eared Kingfisher (Alcedo meninting) (8071061758).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Alcedo]] | |- | style='text-align:right'| 1154 | [[:d:Q225039|Q225039]] | [[Aratinga solstitialis]] | Aratinga solstitialis | 41 | | [[File:Aratinga solstitialis -captive-two-8a.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aratinga]] | |- | style='text-align:right'| 1155 | [[:d:Q629204|Q629204]] | [[Conuropsis carolinensis]] | Conuropsis carolinensis | 41 | | [[File:Karolinasittich 01.jpg|center|48px]] | [[taxon fossile]] | | [[Conuropsis]] | |- | style='text-align:right'| 1156 | [[:d:Q181561|Q181561]] | [[Corvus crassirostris]] | Corvus crassirostris | 41 | | [[File:Krkavec tlustozobý.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Corvus]] | [[raven]] |- | style='text-align:right'| 1157 | [[:d:Q756063|Q756063]] | [[Ivory-billed Woodpecker]] | Campephilus principalis | 41 | | [[File:Ivory-billed Woodpecker by Jerry A. Payne.jpg|center|48px]] | [[taxon]]<br/>[[Lazarus taxon]] | | [[Campephilus]] | |- | style='text-align:right'| 1158 | [[:d:Q728092|Q728092]] | [[Agapornis nigrigenis]] | Agapornis nigrigenis | 41 | | [[File:Agapornis nigrigenis -London Zoo-8a.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Agapornis]] | |- | style='text-align:right'| 1159 | [[:d:Q1144421|Q1144421]] | [[Pica nuttalli]] | Pica nuttallii | 41 | | [[File:Pica nuttalli 08036.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pica]] | [[magpie]] |- | style='text-align:right'| 1160 | [[:d:Q201461|Q201461]] | [[Corvus dauuricus]] | Corvus dauuricus | 41 | | [[File:Dwlhany.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Coloeus]] | |- | style='text-align:right'| 1161 | [[:d:Q525871|Q525871]] | [[Alauda gulgula]] | Alauda gulgula | 41 | | [[File:Oriental Lark (49172375968).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Alauda]] | |- | style='text-align:right'| 1162 | [[:d:Q1049056|Q1049056]] | [[Halcyon pileata]] | Halcyon pileata | 41 | | [[File:Halcyon pileata - Phra Non.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Halcyon]] | |- | style='text-align:right'| 1163 | [[:d:Q1142785|Q1142785]] | [[Nucifraga columbiana]] | Nucifraga columbiana | 41 | | [[File:Clarks Nutcraker Crater Lake Nick Myatt 08 (4458470688).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Nucifraga]] | |- | style='text-align:right'| 1164 | [[:d:Q282943|Q282943]] | [[Psarisomus dalhousiae]] | Psarisomus dalhousiae | 41 | | [[File:Psarisomus dalhousiae - Ian Dugdale - 546696102 (cropped).jpeg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Psarisomus]] | |- | style='text-align:right'| 1165 | [[:d:Q27075424|Q27075424]] | [[Alaudala rufescens]] | Alaudala rufescens | 41 | | [[File:Lesser Short-toed Lark Alaudala rufescens polatzeki, Fuerteventura.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Alaudala]] | |- | style='text-align:right'| 1166 | [[:d:Q133565|Q133565]] | [[Cyanistes]] | Cyanistes | 41 | | [[File:Blue Tit aka.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Paridae]] | |- | style='text-align:right'| 1167 | [[:d:Q490393|Q490393]] | [[Rupicola peruviana]] | Rupicola peruvianus | 41 | | [[File:P1010107mod.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Rupicola]] | |- | style='text-align:right'| 1168 | [[:d:Q80780|Q80780]] | [[Turdus atrogularis]] | Turdus atrogularis | 41 | | [[File:A dark-throated Thrush female - Dhanachuli, Uttarakhand India.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Turdus]] | |- | style='text-align:right'| 1169 | [[:d:Q829683|Q829683]] | [[Mimus polyglottos]] | Mimus polyglottos | 41 | | [[File:Mockingbird in Bay Ridge (85082).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mimus]] | |- | style='text-align:right'| 1170 | [[:d:Q557745|Q557745]] | [[Irania gutturalis]] | Irania gutturalis | 41 | | [[File:Berkute (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Irania]] | |- | style='text-align:right'| 1171 | [[:d:Q901708|Q901708]] | [[Passer luteus]] | Passer luteus | 41 | | [[File:Passer luteus 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passer]] | |- | style='text-align:right'| 1172 | [[:d:Q632066|Q632066]] | [[Alectura lathami]] | Alectura lathami | 40 | | [[File:Australian Brushturkey 2 - Newington.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Alectura]] | |- | style='text-align:right'| 1173 | [[:d:Q569957|Q569957]] | [[Lophophorus]] | Lophophorus | 40 | | [[File:Lophophorus impejanus (Jardin Acclimatation).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phasianinae]] | |- | style='text-align:right'| 1174 | [[:d:Q748957|Q748957]] | [[Polyplectron bicalcaratum]] | Polyplectron bicalcaratum | 40 | | [[File:Grey Peacock-pheasant - Kang-Kra Khan, Thailand H8O5535 (15362061647).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Polyplectron]] | |- | style='text-align:right'| 1175 | [[:d:Q147907|Q147907]] | [[Eurypygiformes]] | Eurypygiformes | 40 | | [[File:Eurypyga heliasPCCA20051227-2000B.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Eurypygimorphae]] | |- | style='text-align:right'| 1176 | [[:d:Q385891|Q385891]] | [[Catreus wallichii]] | Catreus wallichii | 40 | | [[File:Cheer Pheasant.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Catreus]] | |- | style='text-align:right'| 1177 | [[:d:Q516662|Q516662]] | [[Rynchops niger]] | Rynchops niger | 40 | | [[File:Black Skimmer Close Flying.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Rynchops]] | |- | style='text-align:right'| 1178 | [[:d:Q1262057|Q1262057]] | [[Turnix suscitator]] | Turnix suscitator | 40 | | [[File:Barred Buttonquail in Bhigwan August 2025 by Tisha Mukherjee 02.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Turnix]] | |- | style='text-align:right'| 1179 | [[:d:Q902912|Q902912]] | [[Spheniscus]] | Spheniscus | 40 | | [[File:African.penguin.bristol.750pix (Pingstone).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Spheniscidae]] | |- | style='text-align:right'| 1180 | [[:d:Q679154|Q679154]] | [[Aechmophorus occidentalis]] | Aechmophorus occidentalis | 40 | | [[File:Western Grebe swimming.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aechmophorus]] | |- | style='text-align:right'| 1181 | [[:d:Q495144|Q495144]] | [[Cuculus poliocephalus]] | Cuculus poliocephalus | 40 | | [[File:Cuculus poliocephalus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cuculus]] | |- | style='text-align:right'| 1182 | [[:d:Q953999|Q953999]] | [[Larus californicus]] | Larus californicus | 40 | | [[File:Adult California Gull at Stinson Beach-4211.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Larus]] | |- | style='text-align:right'| 1183 | [[:d:Q1127687|Q1127687]] | [[Larus dominicanus]] | Larus dominicanus | 40 | | [[File:Larus dominicanus -Kenton-on-Sea, Eastern Cape, South Africa-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Larus]] | |- | style='text-align:right'| 1184 | [[:d:Q686287|Q686287]] | [[Ardeotis kori]] | Ardeotis kori | 40 | | [[File:Avutarda kori (Ardeotis kori), zona de conservación de Ngorongoro, Tanzania, 2024-05-27, DD 38.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ardeotis]] | |- | style='text-align:right'| 1185 | [[:d:Q1452250|Q1452250]] | [[Geococcyx]] | Geococcyx | 40 | | [[File:Geococcyx californianus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Neomorphinae]] | |- | style='text-align:right'| 1186 | [[:d:Q839862|Q839862]] | [[Larosterna inca]] | Larosterna inca | 40 | | [[File:Larosterna inca -Lima, Peru -adult-8 (1).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Larosterna]] | |- | style='text-align:right'| 1187 | [[:d:Q1047787|Q1047787]] | [[Vanellus cinereus]] | Vanellus cinereus | 40 | | [[File:Vanellus cinereus.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Vanellus]] | |- | style='text-align:right'| 1188 | [[:d:Q528572|Q528572]] | [[Pezophaps solitaria]] | Pezophaps solitaria | 40 | | [[File:Leguat1891solitaire.jpg|center|48px]] | [[extinct taxon]] | | [[Pezophaps]] | |- | style='text-align:right'| 1189 | [[:d:Q931759|Q931759]] | [[Giant Ibis]] | Thaumatibis gigantea | 40 | | [[File:ThaumantibisGiganteaGronvold.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Thaumatibis]] | |- | style='text-align:right'| 1190 | [[:d:Q728881|Q728881]] | [[Anastomus]] | Anastomus | 40 | | [[File:Asian Openbill (Anastomus oscitans) in Kolkata I IMG 0495.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mycteriini]] | |- | style='text-align:right'| 1191 | [[:d:Q630457|Q630457]] | [[Strix varia]] | Strix varia | 40 | | [[File:Strix-varia-005.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Strix]] | |- | style='text-align:right'| 1192 | [[:d:Q932473|Q932473]] | [[Bubo coromandus]] | Bubo coromandus | 40 | | [[File:Dusky Eagle Owl (Bubo coromandus) at nest at Bharatpur I2 IMG 5324.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Bubo]] | |- | style='text-align:right'| 1193 | [[:d:Q372383|Q372383]] | [[Nycticorax caledonicus]] | Nycticorax caledonicus | 40 | | [[File:Nankeen (Rufous) Night Heron (23333548021).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Nycticorax]] | |- | style='text-align:right'| 1194 | [[:d:Q782038|Q782038]] | [[Chroicocephalus novaehollandiae]] | Chroicocephalus novaehollandiae | 40 | | [[File:Larus novaehollandiae - Austin's Ferry.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Chroicocephalus]] | |- | style='text-align:right'| 1195 | [[:d:Q888547|Q888547]] | [[Ixobrychus eurhythmus]] | Ixobrychus eurhythmus | 40 | | [[File:Schrenk's Bittern fem - Kang Kra Chan - Thailand S4E4834 (14235609026).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ixobrychus]] | |- | style='text-align:right'| 1196 | [[:d:Q373554|Q373554]] | [[Ardea humbloti]] | Ardea humbloti | 40 | | [[File:Ardea humbloti.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ardea]] | |- | style='text-align:right'| 1197 | [[:d:Q838607|Q838607]] | [[Fratercula cirrhata]] | Fratercula cirrhata | 40 | | [[File:Tufted Puffin Alaska (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Fratercula]] | |- | style='text-align:right'| 1198 | [[:d:Q911449|Q911449]] | [[Ardea cocoi]] | Ardea cocoi | 40 | | [[File:Ardea cocoi -Apure State, Venezuela-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ardea]] | |- | style='text-align:right'| 1199 | [[:d:Q512566|Q512566]] | [[Treron calvus]] | Treron calvus | 40 | | [[File:African Green Pigeon (Treron calvus) (11423539903) (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Treron]] | |- | style='text-align:right'| 1200 | [[:d:Q600319|Q600319]] | [[Phoebastria nigripes]] | Phoebastria nigripes | 40 | | [[File:Black footed albatross1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phoebastria]] | |- | style='text-align:right'| 1201 | [[:d:Q934841|Q934841]] | [[Phoebastria immutabilis]] | Phoebastria immutabilis | 40 | | [[File:Laysan Albatross RWD2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phoebastria]] | |- | style='text-align:right'| 1202 | [[:d:Q786350|Q786350]] | [[Thalassarche chrysostoma]] | Thalassarche chrysostoma | 40 | | [[File:Greyhead.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Thalassarche]] | |- | style='text-align:right'| 1203 | [[:d:Q288485|Q288485]] | [[Geopelia striata]] | Geopelia striata | 40 | | [[File:Geopelia striata 1 crop - Chinese Garden.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Geopelia]] | |- | style='text-align:right'| 1204 | [[:d:Q856009|Q856009]] | [[Ninox scutulata]] | Ninox scutulata | 40 | | [[File:004 Brown boobook.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ninox]] | |- | style='text-align:right'| 1205 | [[:d:Q883092|Q883092]] | [[Halobaena caerulea]] | Halobaena caerulea | 40 | | [[File:Halobaena caerulea in flight - SE Tasmania.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Halobaena]] | |- | style='text-align:right'| 1206 | [[:d:Q27074605|Q27074605]] | [[Short-tailed Shearwater]] | Ardenna tenuirostris | 40 | | [[File:Puffinus tenuirostris 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ardenna]] | |- | style='text-align:right'| 1207 | [[:d:Q27074609|Q27074609]] | [[Ardenna gravis]] | Ardenna gravis | 40 | | [[File:131 - GREAT SHEARWATER (9-15-2918) MAS pelagic trip, out of bar harbor, me -37 (42977042330).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ardenna]] | |- | style='text-align:right'| 1208 | [[:d:Q27074633|Q27074633]] | [[Grey-headed Fish Eagle]] | Haliaeetus ichthyaetus | 40 | | [[File:Grey-headed Fish Eagle (5484754969).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Haliaeetus]] | |- | style='text-align:right'| 1209 | [[:d:Q594328|Q594328]] | [[Elanus axillaris]] | Elanus axillaris | 40 | | [[File:Elanus axillaris -Royal Botanic Gardens, Cranbourne, Melbourne, Victoria, Australia-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Elanus]] | |- | style='text-align:right'| 1210 | [[:d:Q116670|Q116670]] | [[Nisaetus cirrhatus]] | Nisaetus cirrhatus | 40 | | [[File:Changeable Hawk Eagle Bandipur.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Nisaetus]] | |- | style='text-align:right'| 1211 | [[:d:Q1262185|Q1262185]] | [[Nisaetus nipalensis]] | Nisaetus nipalensis | 40 | | [[File:Hawkeagle.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Nisaetus]] | |- | style='text-align:right'| 1212 | [[:d:Q681374|Q681374]] | [[Monarchidae]] | Monarchidae | 40 | | [[File:Asian Paradise Flycatcher- Male at Himachal I2 IMG 2939.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeriformes]] | |- | style='text-align:right'| 1213 | [[:d:Q748220|Q748220]] | [[Vireonidae]] | Vireonidae | 40 | | [[File:BellsvireoF1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeriformes]] | |- | style='text-align:right'| 1214 | [[:d:Q835712|Q835712]] | [[Callaeatidae]] | Callaeidae | 40 | | [[File:Huia Buller.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Passeriformes]] | |- | style='text-align:right'| 1215 | [[:d:Q747827|Q747827]] | [[Aquila verreauxii]] | Aquila verreauxii | 40 | | [[File:Flickr - Rainbirder - Verreaux's Eagle pair.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aquila]] | |- | style='text-align:right'| 1216 | [[:d:Q748290|Q748290]] | [[Falco pelegrinoides]] | Falco pelegrinoides | 40 | | [[File:Wüstenfalke.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Falco]] | |- | style='text-align:right'| 1217 | [[:d:Q809613|Q809613]] | [[Capitonidae]] | Capitonidae | 40 | | [[File:Eubucco bourcierii.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Piciformes]] | |- | style='text-align:right'| 1218 | [[:d:Q935463|Q935463]] | [[Megalaimidae]] | Megalaimidae | 40 | | [[File:Megalarima lineate.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Piciformes]] | |- | style='text-align:right'| 1219 | [[:d:Q539783|Q539783]] | [[Brachypteraciidae]] | Brachypteraciidae | 40 | | [[File:Rollier Terrestre à courte queue.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Coraciiformes]] | |- | style='text-align:right'| 1220 | [[:d:Q378533|Q378533]] | [[Aythya valisineria]] | Aythya valisineria | 40 | | [[File:Aythya valisineria at Las Gallinas Wildlife Ponds.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aythya]] | |- | style='text-align:right'| 1221 | [[:d:Q692192|Q692192]] | [[Aythya americana]] | Aythya americana | 40 | | [[File:Aythya americana f Ontario.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aythya]] | |- | style='text-align:right'| 1222 | [[:d:Q508474|Q508474]] | [[Nestor]] | Nestor | 40 | | [[File:Nestor meridionalis.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Nestoridae]] | |- | style='text-align:right'| 1223 | [[:d:Q929726|Q929726]] | [[Ramphastos]] | Ramphastos | 40 | | [[File:Ramphastos toco -Kobe Kachoen -Japan-8a.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tucano|Ramphastidae]] | |- | style='text-align:right'| 1224 | [[:d:Q748939|Q748939]] | [[Cacatua sanguinea]] | Cacatua sanguinea | 40 | | [[File:Little corella (Cacatua sanguinea gymnopis) Blanchetown.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cacatua]] | |- | style='text-align:right'| 1225 | [[:d:Q28107872|Q28107872]] | [[Zanda funerea]] | Zanda funerea | 40 | | [[File:Calyptorhynchus funereus (male) -Wamboin-8.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Zanda]] | |- | style='text-align:right'| 1226 | [[:d:Q961342|Q961342]] | [[Coracias abyssinicus]] | Coracias abyssinicus | 40 | | [[File:Coracias abyssinica - Carlos Vermeersch Santana.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Coracias]] | |- | style='text-align:right'| 1227 | [[:d:Q757013|Q757013]] | [[Menura novaehollandiae]] | Menura novaehollandiae | 40 | | [[File:Superb lyrbird in scrub.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Menura]] | |- | style='text-align:right'| 1228 | [[:d:Q768526|Q768526]] | [[Tyranni]] | Tyranni | 40 | | [[File:Scissortailedfly700.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Eupasseres]] | |- | style='text-align:right'| 1229 | [[:d:Q754511|Q754511]] | [[Tockus leucomelas]] | Tockus leucomelas | 40 | | [[File:Southern Yellow-billed Hornbill, Tockus leucomelas at Mapungubwe National Park, Limpopo, South Africa (18305273221).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tockus]] | |- | style='text-align:right'| 1230 | [[:d:Q635333|Q635333]] | [[Anodorhynchus]] | Anodorhynchus | 40 | | [[File:Anodorhynchus hyacinthinus-1cp.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Arinae]] | |- | style='text-align:right'| 1231 | [[:d:Q1319774|Q1319774]] | [[Ploceus philippinus]] | Ploceus philippinus | 40 | | [[File:Baya Weaver Ploceus philippinus by Dr. Raju Kasambe DSCN0233 (17).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ploceus]] | |- | style='text-align:right'| 1232 | [[:d:Q27075861|Q27075861]] | [[American Goldfinch]] | Spinus tristis | 40 | | [[File:Carduelis-tristis-002.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Spinus]] | |- | style='text-align:right'| 1233 | [[:d:Q1076571|Q1076571]] | [[Brahminy Starling]] | Sturnia pagodarum | 40 | | [[File:Brahminy starling (Sturnia pagodarum) female.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sturnia]] | |- | style='text-align:right'| 1234 | [[:d:Q775300|Q775300]] | [[Guaruba guarouba]] | Guaruba guarouba | 40 | | [[File:Guaruba guarouba -Gramado Zoo, Brazil-8a.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Guaruba]] | |- | style='text-align:right'| 1235 | [[:d:Q178434|Q178434]] | [[Dinopium benghalense]] | Dinopium benghalense | 40 | | [[File:Black-rumped Flameback in Rabindra Sarobar January 2025 by Tisha Mukherjee 01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Dinopium]] | |- | style='text-align:right'| 1236 | [[:d:Q646994|Q646994]] | [[Ara tricolor]] | Ara tricolor | 40 | | [[File:A. tricolor.jpg|center|48px]] | [[extinct taxon]] | | [[Ara]] | |- | style='text-align:right'| 1237 | [[:d:Q913813|Q913813]] | [[Psittacula cyanocephala]] | Psittacula cyanocephala | 40 | | [[File:A Female Plum Headed Parakeet (50263113627).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Psittacula]] | |- | style='text-align:right'| 1238 | [[:d:Q858577|Q858577]] | [[Sitta]] | Sitta | 40 | | [[File:Sitta europaea wildlife 2 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sittidae]] | |- | style='text-align:right'| 1239 | [[:d:Q838955|Q838955]] | [[Anodorhynchus leari]] | Anodorhynchus leari | 40 | | [[File:Anodorhynchus leari (3 cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Anodorhynchus]] | |- | style='text-align:right'| 1240 | [[:d:Q833811|Q833811]] | [[Malaconotidae]] | Malaconotidae | 40 | | [[File:Black-headed Gonolek Laniarius erythrogaster National Aviary 1200px.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Malaconotoidea]] | |- | style='text-align:right'| 1241 | [[:d:Q334206|Q334206]] | [[Corvus moneduloides]] | Corvus moneduloides | 40 | | [[File:CorvusMoneduloidesKeulemans.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Corvus]] | |- | style='text-align:right'| 1242 | [[:d:Q578174|Q578174]] | [[Melanerpes erythrocephalus]] | Melanerpes erythrocephalus | 40 | | [[File:Melanerpes erythrocephalus -tree trunk-USA.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Melanerpes]] | |- | style='text-align:right'| 1243 | [[:d:Q94533|Q94533]] | [[Urocissa caerulea]] | Urocissa caerulea | 40 | | [[File:Taiwan blue magpie (Urocissa caerulea) Xindian.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Urocissa]] | [[magpie]] |- | style='text-align:right'| 1244 | [[:d:Q1052008|Q1052008]] | [[Ceyx erithaca]] | Ceyx erithaca | 40 | | [[File:Three-toed kingfisher.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ceyx]] | |- | style='text-align:right'| 1245 | [[:d:Q749577|Q749577]] | [[Paradisaea raggiana]] | Paradisaea raggiana | 40 | | [[File:Raggiana Bird-of-Paradise wild 5.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Paradisaea]] | |- | style='text-align:right'| 1246 | [[:d:Q795542|Q795542]] | [[Paradisaea rubra]] | Paradisaea rubra | 40 | | [[File:Paradisaea rubra-20090516.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Paradisaea]] | |- | style='text-align:right'| 1247 | [[:d:Q829925|Q829925]] | [[Petroicidae]] | Petroicidae | 40 | | [[File:Eastern yellow robin (Victoria, Australia 2008).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Petroicoidea]] | |- | style='text-align:right'| 1248 | [[:d:Q852860|Q852860]] | [[Lonchura]] | Lonchura | 40 | | [[File:Black-and-white Mannikin (Lonchura bicolor).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Estrildidae]] | |- | style='text-align:right'| 1249 | [[:d:Q125142|Q125142]] | [[Prosthemadera novaeseelandiae]] | Prosthemadera novaeseelandiae | 40 | | [[File:Tui (Prosthemadera novaeseelandiae) Tiritiri Matangi.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Prosthemadera]] | |- | style='text-align:right'| 1250 | [[:d:Q843175|Q843175]] | [[Turdus naumanni]] | Turdus naumanni | 40 | | [[File:Turdus naumanni naumanni.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Turdus]] | |- | style='text-align:right'| 1251 | [[:d:Q478632|Q478632]] | [[Lonchura malacca]] | Lonchura malacca | 40 | | [[File:Black-headed Munia I IMG 7747.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lonchura]] | |- | style='text-align:right'| 1252 | [[:d:Q574447|Q574447]] | [[Poecile cinctus]] | Poecile cinctus | 40 | | [[File:Siberian Tit Parus Cinctus 2006 03 07.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Poecile]] | |- | style='text-align:right'| 1253 | [[:d:Q1589281|Q1589281]] | [[Saxicola maurus]] | Saxicola maurus | 40 | | [[File:Siberian Stonechat (Saxicola maura)- Male at Bharatpur I IMG 5768.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Saxicola]] | |- | style='text-align:right'| 1254 | [[:d:Q110257494|Q110257494]] | [[Curruca nana]] | Curruca nana | 40 | | [[File:Curruca nana - Kudaibergen Amirekul - 562372019.jpeg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Curruca]] | |} ---- &sum; 1254 items. {{Wikidata list end}} 3pqrd6teasbdcx1gs6q6h1er3xyphma 102 38952 697326 697206 2026-06-20T12:51:37Z ListeriaBot 24326 Wikidata list updated [V2] 697326 wikitext text/x-wiki {{infobox}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q38348 } |wdq= |columns=item,label,P225,P171,P18,description |thumb=32 |links=red |references=all |summary=itemnumber }} {| class='wikitable sortable' ! item ! label ! nomine del taxon ! taxon superior immediate ! imagine ! description |- | [[:d:Q1360|Q1360]] | [[arthropodo]] | Arthropoda<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Ecdysozoa]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Asian forest scorpion in Khao Yai National Park.JPG|center|32px]] | phylo de animales |- | [[:d:Q5182|Q5182]] | [[Kinorhyncha]] | Kinorhyncha<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref><ref name="ref_b2443bdb8eb065e0d3e88ce0d3b6b6fc0fba0b6a252f6528d420213f2db3c710">''[[:d:Q19317420|Phylum Kinorhyncha]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Ecdysozoa]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Echinoderes hwiizaa.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q5183|Q5183]] | [[Loricifera]] | Loricifera<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Ecdysozoa]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Pliciloricus enigmatus.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q5184|Q5184]] | [[Priapulida]] | Priapulida<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Ecdysozoa]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Priapulus caudatus.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q5185|Q5185]] | [[Nematoda]] | Nematoda<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Ecdysozoa]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Soybean cyst nematode and egg SEM.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q5186|Q5186]] | [[Nematomorpha]] | Nematomorpha<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Ecdysozoa]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Paragordius tricuspidatus.jpeg|center|32px]] | |- | [[:d:Q5189|Q5189]] | [[Lobopodia]] | Lobopodia | [[Panarthropoda]] | [[File:20210000 Lobopodia lobopodians lobopods.png|center|32px]] | |- | [[:d:Q5191|Q5191]] | [[Onychophora]] | Onychophora<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref><ref name="ref_e06a7e3c469f277c9344b5a5e835660a166c141af045136b523115727e6294ed">''[[:d:Q19329296|Phylum Onychophora Grube, 1853]]''</ref><ref name="ref_663c79fc9d0f4631a1ea8eaf1b8cddf2861b4797951760a3d62ca7c951bdb680">''[[:d:Q19329389|A world checklist of Onychophora (velvet worms), with notes on nomenclature and status of names]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Ecdysozoa]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Onycophora.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q5194|Q5194]] | [[Tardigrada]] | Tardigrada<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref><ref name="ref_26601dc35694ad6f9ddc6db4b950317a802ee25d8b7bc8aa116c4b82ffe824c6">''[[:d:Q20019958|Phylum Tardigrada Doyère, 1840]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Ecdysozoa]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Hypsibiusdujardini.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q10915|Q10915]] | [[chordato]] | Chordata<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Deuterostomia]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref><ref name="ref_de89d1d7a3b9861aa896c2763db458e8269d1d9fb76891ffc54e0793ca104151">''[[:d:Q34008832|The mitochondrial DNA of Xenoturbella bocki: genomic architecture and phylogenetic analysis]]''</ref> | [[File:Chordata.png|center|32px]] | phylo de animales |- | [[:d:Q18960|Q18960]] | [[Porifera]] | Porifera<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref><ref name="ref_0dd0ecf7bf278d95aad8a405c4bd6fb82e01ce9d874347b2258c1e1c513a4305">''[[:d:Q19317985|Phylum Porifera Grant, 1836]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[animal]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Vaasspons2.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q25326|Q25326]] | [[Molluscos|Mollusca]] | Mollusca<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Lophotrochozoa]] | [[File:Mollusca.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q25441|Q25441]] | [[Cnidari]] | Cnidaria<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Eumetazoa]] | [[File:Schleiden-meduse-2.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q25522|Q25522]] | [[Annelida]] | Annelida<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Spiralia]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Nereis pelagica.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q41579|Q41579]] | [[acidobacterio]] | Acidobacteria<ref name="ref_66f98747a61f78fa1304ca6a2d59d4a7d0e46fcf53c694f3106fdaf46252872c">''[[:d:Q45322085|List of new names and new combinations previously effectively, but not validly, published]]''</ref> | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Acidobacterium.jpg|center|32px]] | phylo de bacterios |- | [[:d:Q44631|Q44631]] | [[Echinodermata]] | Echinodermata<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref><ref name="ref_ec6fcf770918be7d2fba2367606625b26ee439302860547d0a1fcfc8d330b2ce">''[[:d:Q54802324|Morphological diagnoses of higher taxa in Ophiuroidea (Echinodermata) in support of a new classification]]''</ref> | [[Deuterostomia]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref><br/>[[Ambulacraria]] | [[File:Ophionereis reticulata 1.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q93315|Q93315]] | [[Cyanobacteria]] | Cyanobacteria<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref><ref name="ref_53a0f2b03daa7019b2710ec8dd21755784650fbdc972046fa802842c113a1dae">''[[:d:Q693148|International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants]]''</ref> | [[Bacillati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:201208 Cyanobacteria.png|center|32px]]<ref name="ref_fc1deb0c6e0726d35b5ca72104428b2a8286c0c11e4a9316bd654855cbfc0a80">http://togotv.dbcls.jp/ja/togopic.2012.18.html</ref> | |- | [[:d:Q102778|Q102778]] | [[Ctenophora|Ctenophoro]] | Ctenophora<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Eumetazoa]] | [[File:Ctenophore.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q106345|Q106345]] | [[Ciliophora]] | Ciliophora<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref><ref name="ref_c7329662afc81d018cfa327740fedc871a21a94ccd87455d4b66bb43e6687bdf">''[[:d:Q51379118|Die Protozoen als Parasiten und Krankheitserreger nach biologischen Gesichtspunkten dargestellt]]''</ref> | [[Alveolata]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref><ref name="ref_0c75e9b8c29938e8ceeb68b324f0e6d093cc688bc34ab84739dfb06955fed89d">''[[:d:Q54018828|The Ciliated Protozoa]]''</ref> | [[File:Isotricha intestinalis.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q107027|Q107027]] | [[Foraminifera]] | Foraminifera | [[Rhizaria]] | [[File:Ammonia tepida.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q107920|Q107920]] | [[Radiolaria]] | Radiolaria | [[Rhizaria]] | [[File:Haeckel Stephoidea.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q120490|Q120490]] | [[Dinoflagellata]] | Dinoflagellata | [[Dinozoa]] | [[File:Ceratium furca.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q124900|Q124900]] | [[Plathelminthes|Platyhelminthes]] | Platyhelminthes<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Spiralia]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Haeckel Platodes.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q130914|Q130914]] | [[Actinobacteria]] | Actinobacteria<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Bacillati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Actinomyces israelii.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q130999|Q130999]] | [[Proteobacteria]] | Proteobacteria<ref name="ref_620a847fbcac205b5a1c11ec93ed90db3e61acbe9fb1eae72bc08d4501f60cad">''[[:d:Q45316252|Validation List no. 106: Validation of publication of new names and new combinations previously effectively published outside the IJSEM]]''</ref> | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:E. coli Bacteria (7316101966).jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q131032|Q131032]] | [[Orthonectida]] | Orthonectida<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[protostome]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Orthonetida dict flat and cylinder.png|center|32px]] | |- | [[:d:Q131040|Q131040]] | [[Placozoa]] | Placozoa<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref><ref name="ref_40ddf737f368df45185f884350efa239024ce874f019eac59549d5ac5b0dd455">''[[:d:Q45817173|Ultrastructural analyses support different morphological lineages in the phylum Placozoa Grell, 1971]]''</ref> | [[animal]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Trichoplax mic.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q133219|Q133219]] | [[Charophyta]] | Charophyta | [[Viridiplantae]] | [[File:Chara braunii 1.JPG|center|32px]] | |- | [[:d:Q134869|Q134869]] | [[Rhombozoa]] | Rhombozoa<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[protostome]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Dicyema macrocephalum.png|center|32px]] | |- | [[:d:Q134886|Q134886]] | [[Deinococcus-Thermus]] | Deinococcus-Thermus<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Thermotogati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Deinococcus radiodurans.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q137449|Q137449]] | [[Haplosporidia]] | Haplosporidia<ref name="ref_3e058715a18b00e3a22f9b5eb0650695fe4514068aaa169d060a0a28df4e00d5">''[[:d:Q108908969|Sur le genere Aplosporidium (nov.) et l'ordre nouveau des Aplosporidies]]''</ref><ref name="ref_c980fa20222306284d97e6128fcd535cd1bce8c8adf8489d2e8e896c8b6dfc99">''[[:d:Q108913858|Ergebnisse der neueren Sporozoenforschung]]''</ref> | [[Ascetosporea]] | | |- | [[:d:Q148134|Q148134]] | [[Bryozoa]] | Bryozoa<ref name="ref_6256a42967f0c0c32e9bbc0ffd2476e19bd0099fd27c9064d1af61288bdfb39c">''[[:d:Q21069476|Phylum Bryozoa Ehrenberg, 1831]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Spiralia]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Haeckel Bryozoa.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q149075|Q149075]] | [[Firmicutes]] | Firmicutes<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Bacillati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Bacillus subtilis Gram.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q162907|Q162907]] | [[Phoronida]] | Phoronida<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Spiralia]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Nur03506.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q174301|Q174301]] | [[Hemichordata]] | Hemichordata<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Deuterostomia]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Eichelwurm.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q174698|Q174698]] | [[Basidiomycota]] | Basidiomycota<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref><ref name="ref_25c6a9aea8701af24f6d298405ca9409b4ad92c1cbe2b0c8f4d0d9b6f549e013">''[[:d:Q54803234|High-level classification of the Fungi and a tool for evolutionary ecological analyses]]''</ref> | [[Dikarya]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref><ref name="ref_25c6a9aea8701af24f6d298405ca9409b4ad92c1cbe2b0c8f4d0d9b6f549e013">''[[:d:Q54803234|High-level classification of the Fungi and a tool for evolutionary ecological analyses]]''</ref> | [[File:Haeckel Basimycetes.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q174726|Q174726]] | [[Ascomycota]] | Ascomycota<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref><ref name="ref_ddbcc7e85480f79a67652de9848eb190a612c56b4a88fde67c8d1ff4a91a1692">''[[:d:Q22065662|A revised six-kingdom system of life]]''</ref><ref name="ref_25c6a9aea8701af24f6d298405ca9409b4ad92c1cbe2b0c8f4d0d9b6f549e013">''[[:d:Q54803234|High-level classification of the Fungi and a tool for evolutionary ecological analyses]]''</ref> | [[Dikarya]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref><ref name="ref_25c6a9aea8701af24f6d298405ca9409b4ad92c1cbe2b0c8f4d0d9b6f549e013">''[[:d:Q54803234|High-level classification of the Fungi and a tool for evolutionary ecological analyses]]''</ref> | [[File:Xylaria polymorpha a1.JPG|center|32px]] | |- | [[:d:Q178235|Q178235]] | [[Acanthocephalo|Acanthocephala]] | Acanthocephala<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Spiralia]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:C wegeneri.JPG|center|32px]] | phylo de vermes parasitic |- | [[:d:Q178272|Q178272]] | [[Brachiopoda]] | Brachiopoda<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Spiralia]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:LingulaanatinaAA.JPG|center|32px]] | |- | [[:d:Q180148|Q180148]] | [[Rotifera]] | Rotifera<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Spiralia]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Habrotrocha rosa 1.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q185631|Q185631]] | [[Nemertea]] | Nemertea<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Spiralia]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Micrura verrilli.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q189808|Q189808]] | [[Marchantiophyta]] | Marchantiophyta<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref><ref name="ref_15301d99d1ade1e5ecd1e0a19335fb2228f21fc8dc86f538b4814f324f2aa7e5">''[[:d:Q55952715|A Checklist of the Liverworts and Hornworts of North America]]''</ref><ref name="ref_e792f138d9d7ef71de54888c5770402ead4c342a7bfb3038ff616d954ddf4174">''[[:d:Q42319604|Correct author citations for some upper rank names of liverworts (Marchantiophyta)]]''</ref><ref name="ref_976bddadb39e933a9d91d0266ee5437aa9f02c00d56726e49f8588f6c7dbd601">''[[:d:Q75186175|Morphology and classification of the Marchantiophyta]]''</ref> | [[Embryophyta]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Assortment of Hepaticae from Kunstformen der Natur (1904), plate 82.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q190115|Q190115]] | [[Gastrotricha]] | Gastrotricha<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Spiralia]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Gastrotrich.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q192416|Q192416]] | [[Chaetognatha]] | Chaetognatha<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Gnathifera]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Chaetoblack.png|center|32px]] | |- | [[:d:Q193030|Q193030]] | [[Apicomplexa]] | Apicomplexa<ref name="ref_a98611b933e05d46231f4bb4ff0ddb9ad643f023b1ca6561ce02d731ab2f2fc2">''[[:d:Q105882484|Taxonomy of the sporozoa]]''</ref> | [[Alveolata]]<br/>[[Protisto|Protista]] | [[File:Malaria.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q204219|Q204219]] | [[Euryarchaeota]] | Euryarchaeota<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Methanobacteriati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Halobacteria.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q208580|Q208580]] | [[Entoprocta]] | Entoprocta<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Spiralia]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Barentsa discreta suzukokemusi02.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q264543|Q264543]] | [[Chlorophyta]] | Chlorophyta<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Viridiplantae]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Ulvophyceae composite.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q459276|Q459276]] | [[Gnathostomulida]] | Gnathostomulida<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Spiralia]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Gnathostomula paradoxa Sylt.tif|center|32px]] | |- | [[:d:Q473747|Q473747]] | [[Chytridiomycota]] | Chytridiomycota<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref><ref name="ref_25c6a9aea8701af24f6d298405ca9409b4ad92c1cbe2b0c8f4d0d9b6f549e013">''[[:d:Q54803234|High-level classification of the Fungi and a tool for evolutionary ecological analyses]]''</ref> | [[Eumycota]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref><br/>[[Chytridiomyceta]]<ref name="ref_25c6a9aea8701af24f6d298405ca9409b4ad92c1cbe2b0c8f4d0d9b6f549e013">''[[:d:Q54803234|High-level classification of the Fungi and a tool for evolutionary ecological analyses]]''</ref> | [[File:Spizellomycete.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q473809|Q473809]] | [[Amoebozoa]] | Amoebozoa<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref><ref name="ref_ab4245d171ca4bc134853c75bbd29156738ecf599972dfd7a09b5d32fc4166fc">''[[:d:Q110094490|Handbuch der Morphologie der wirbellosen Tiere. Vol. 1]]''</ref> | [[Amorphea]]<ref name="ref_88ff74caebbdff69adae1309530f8930d8ba5d8e8ac089aa0eb81bf4fefdaad6">''[[:d:Q57086550|Revisions to the Classification, Nomenclature, and Diversity of Eukaryotes]]''</ref><br/>[[Sarcomastigota]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Amoebozoa.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q499078|Q499078]] | [[Crenarchaeota]] | Crenarchaeota<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Thermoproteati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:RT8-4.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q499091|Q499091]] | [[Metamonada]] | Metamonada<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Excavata]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Giardia lamblia.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q500497|Q500497]] | [[Cercozoa]] | Cercozoa<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Rhizaria]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref><br/>[[Cabozoa]]<ref name="ref_eb8f4182b34c0bc6aa9cf61e20312bb1c51fa4ad39fc1e8a71abf212f4f4c12b">''[[:d:Q28261633|Principles of protein and lipid targeting in secondary symbiogenesis: euglenoid, dinoflagellate, and sporozoan plastid origins and the eukaryote family tree]]''</ref> | [[File:Cercomonas sp.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q500531|Q500531]] | [[Haptophyta]] | Haptophyta<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref><ref name="ref_802acaa704182f044c5fde26b8cc8b7b63c1c9c3d15f61f10a60433407ac57fa">''[[:d:Q110221064|Phylogenetic reconstructions of the Haptophyta inferred from 18S ribosomal DNA sequences and available morphological data]]''</ref> | [[Haptista]]<ref name="ref_c9efd199c533dacedb4c96fcb7c6c45d8a130638058ce8c9b4536dd171de77e0">''[[:d:Q127708157|The closest lineage of Archaeplastida is revealed by phylogenomics analyses that include Microheliella maris]]''</ref> | [[File:Coccolithus pelagicus 07.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q502012|Q502012]] | [[Cycliophora]] | Cycliophora<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref><ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Spiralia]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Symbion pandora wikipedia.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q504947|Q504947]] | [[Korarchaeota]] | Korarchaeota | [[Thermoproteati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Korarchaeota.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q548074|Q548074]] | [[Nanoarchaeota]] | Nanoarchaeota | [[Nanobdellati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Urzwerg.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q597831|Q597831]] | [[Aquificae]] | Aquificae<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Venenivibrio.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q623375|Q623375]] | [[Chlorobacteria]] | Chlorobacteria | [[Bacillati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Phylum-Chloroflexi-isolate-Anaerolineae-bacterium-HOT-439-is-dependent-on-a-helper-strain.png|center|32px]] | |- | [[:d:Q645245|Q645245]] | [[Apusozoa]] | Apusozoa | [[Bikonta]] | [[File:Apusomonas.png|center|32px]] | |- | [[:d:Q753723|Q753723]] | [[Glomeromycota]] | Glomeromycota<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref><ref name="ref_25c6a9aea8701af24f6d298405ca9409b4ad92c1cbe2b0c8f4d0d9b6f549e013">''[[:d:Q54803234|High-level classification of the Fungi and a tool for evolutionary ecological analyses]]''</ref><ref name="ref_3294b4563ef87fe76b2d4f35ae5f36e88603ea86ee1f9f7ffbe5c63d420f6d6b">''[[:d:Q21972835|A new fungal phylum, the Glomeromycota: phylogeny and evolution]]''</ref> | [[Eomycota]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref><br/>[[Mucoromyceta]]<ref name="ref_25c6a9aea8701af24f6d298405ca9409b4ad92c1cbe2b0c8f4d0d9b6f549e013">''[[:d:Q54803234|High-level classification of the Fungi and a tool for evolutionary ecological analyses]]''</ref> | [[File:Gigaspora margarita.JPG|center|32px]] | |- | [[:d:Q851406|Q851406]] | [[Aschelminthes]] | Aschelminthes | [[protostome]] | [[File:Ascaris lumbricoides.jpeg|center|32px]] | |- | [[:d:Q875679|Q875679]] | [[Chlamydiae]] | Chlamydiae<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref><ref name="ref_66f98747a61f78fa1304ca6a2d59d4a7d0e46fcf53c694f3106fdaf46252872c">''[[:d:Q45322085|List of new names and new combinations previously effectively, but not validly, published]]''</ref> | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:ChlamydiaTrachomatisEinschlusskörperchen.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q908484|Q908484]] | [[Tenericutes]] | Tenericutes<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Bacillati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Spiro.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q921087|Q921087]] | [[Hyolitha]] | Hyolitha | [[Lophophorata]]<ref name="ref_ed6a5d9605b0cd838b6d9340f4bb33ff8536a0c347663334e025d2753d4a8996">''[[:d:Q796451|Fossilworks]]''</ref> | [[File:Hyoliths01.JPG|center|32px]] | |- | [[:d:Q1041942|Q1041942]] | [[Retaria]] | Retaria<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Rhizaria]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Ammonia tepida.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q1048772|Q1048772]] | [[Ochrophyta]] | Ochrophyta | [[Heterokonta]] | [[File:RedAlgaeStamp.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q1061265|Q1061265]] | [[Bacteroidetes]] | Bacteroidetes<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref><ref name="ref_66f98747a61f78fa1304ca6a2d59d4a7d0e46fcf53c694f3106fdaf46252872c">''[[:d:Q45322085|List of new names and new combinations previously effectively, but not validly, published]]''</ref> | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Bacteroides biacutis 01.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q1096964|Q1096964]] | [[Myzozoa]] | Myzozoa | [[Protozoa]] | [[File:Haeckel Peridinea.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q1137677|Q1137677]] | [[Fusobacteria]] | Fusobacteria<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref><ref name="ref_66f98747a61f78fa1304ca6a2d59d4a7d0e46fcf53c694f3106fdaf46252872c">''[[:d:Q45322085|List of new names and new combinations previously effectively, but not validly, published]]''</ref> | [[Fusobacteriati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Fusobacterium novum 01.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q1140791|Q1140791]] | [[Blastocladiomycota]] | Blastocladiomycota<ref name="ref_25c6a9aea8701af24f6d298405ca9409b4ad92c1cbe2b0c8f4d0d9b6f549e013">''[[:d:Q54803234|High-level classification of the Fungi and a tool for evolutionary ecological analyses]]''</ref> | [[fungo]]<br/>[[Blastocladiomyceta]]<ref name="ref_25c6a9aea8701af24f6d298405ca9409b4ad92c1cbe2b0c8f4d0d9b6f549e013">''[[:d:Q54803234|High-level classification of the Fungi and a tool for evolutionary ecological analyses]]''</ref> | [[File:Rozella allomycis2.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q1146853|Q1146853]] | [[Thermotogae]] | Thermotogae<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Thermotogati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Thermotoga sketch.svg|center|32px]] | |- | [[:d:Q1147292|Q1147292]] | [[Gemmatimonadetes]] | Gemmatimonadetes<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Gemmatimonas aurantiaca.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q1186957|Q1186957]] | [[Thaumarchaeota]] | Thaumarchaeota | [[Thermoproteati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q1197160|Q1197160]] | [[Cephalorhyncha]] | Cephalorhyncha | [[Ecdysozoa]] | [[File:Pliciloricus enigmatus.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q1200941|Q1200941]] | [[Fibrobacteres]] | Fibrobacteres<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref><ref name="ref_66f98747a61f78fa1304ca6a2d59d4a7d0e46fcf53c694f3106fdaf46252872c">''[[:d:Q45322085|List of new names and new combinations previously effectively, but not validly, published]]''</ref> | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q1261437|Q1261437]] | [[Vetulicolia]] | Vetulicolia | [[Deuterostomia]] | [[File:Vetucolia.JPG|center|32px]] | |- | [[:d:Q1289758|Q1289758]] | [[Chloroflexi]] | Chloroflexi<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Bacillati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Phylum-Chloroflexi-isolate-Anaerolineae-bacterium-HOT-439-is-dependent-on-a-helper-strain.png|center|32px]] | |- | [[:d:Q1318124|Q1318124]] | [[Synergistetes]] | Synergistetes<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Thermotogati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Synergistetes.png|center|32px]] | |- | [[:d:Q1349731|Q1349731]] | [[Chrysiogenetes]] | Chrysiogenetes<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q1437858|Q1437858]] | [[Fornicata]] | Fornicata | [[Metamonada]] | [[File:DysnectesBrevis.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q1782621|Q1782621]] | [[Telonemia]] | Telonemia<ref name="ref_3a6d30a20d30e94a37d36018cc8eecf43380d007805fcf21ed2359bc9642a9c4">''[[:d:Q23379060|Telonemia, a new protist phylum with affinity to chromist lineages]]''</ref><ref name="ref_7ba96fb62023284fe1730c23752a29651d8fdd25e0b3f2d15de16bde335da90d">''[[:d:Q23380247|Large-scale phylogenomic analyses reveal that two enigmatic protist lineages, telonemia and centroheliozoa, are related to photosynthetic chromalveolates]]''</ref> | [[Tsar]] | [[File:Telonema rivulare (contrast micrography).jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q2294279|Q2294279]] | [[Sarcomastigophora]] | Sarcomastigophora<ref name="ref_77dc7c512b6e5462385cf5b7c49ae88daf74152e08857d54d9948f20bc38a850">''[[:d:Q54493498|A Revised Classification of the Phylum Protozoa*]]''</ref> | [[Protozoa]]<br/>[[Protisto|Protista]] | [[File:Gbulloides.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q2334797|Q2334797]] | [[Trilobozoa]] | Trilobozoa | [[Eumetazoa]]<br/>[[animal]] | [[File:Tribrachiidae.JPG|center|32px]] | |- | [[:d:Q2512784|Q2512784]] | [[Vendozoa]] | Vendobionta<ref name="ref_fe61fc438eba64bbeb2f5b429d77af9885216792315cff23c26e3a2ec3734728">''[[:d:Q55895557|Vendobionta and Psammocorallia: lost constructions of Precambrian evolution]]''</ref> | [[animal]] | [[File:DickinsoniaCostata.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q2566978|Q2566978]] | [[Proarticulata]] | Proarticulata | [[Bilateria]] | [[File:Dickinsonia Archaeaspinus.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q2823622|Q2823622]] | [[Actinopoda]] | Actinopoda<ref name="ref_3d36609571cf0428a374b752f5c308e8434d1421a68d06061b54862fc9652ea9">''[[:d:Q29452358|A short biography of Hubert Ludwig and a note on the publication dates of his monograph Die Seewalzen (1889–1892)]]''</ref> | [[eucaryote]] | [[File:Actinophrys sol.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q3347027|Q3347027]] | [[Nemathelminthes]] | Nemathelminthes | [[animal]] | [[File:Roundworm.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q3376321|Q3376321]] | [[Petalonamae]] | Petalonamae | [[animal]] | [[File:Charnia.JPG|center|32px]] | |- | [[:d:Q3508193|Q3508193]] | [[Syndermata]] | Syndermata | [[Platyzoa]] | [[File:Bdelloid.JPG|center|32px]] | |- | [[:d:Q3555432|Q3555432]] | [[Vendozoa]] | Vendozoa<ref name="ref_7a692d549cfcd9ca82e792db888888ffae536fdaa97b630b7e62602bd301ad7e">''[[:d:Q56001354|Vendozoa: Organismic construction in the Proterozoic biosphere]]''</ref> | [[animal]] | [[File:DickinsoniaCostata.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q3570860|Q3570860]] | [[Xenacoelomorpha]] | Xenacoelomorpha<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Deuterostomia]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref><br/>[[Bilateria]]<ref name="ref_32b050f9596d0885e951362d83811c4173a265bfe5c3607fb865c64500abb104">''[[:d:Q29305163|Xenacoelomorpha is the sister group to Nephrozoa]]''</ref><br/>[[Xenambulacraria]] | [[File:Proporus sp.png|center|32px]] | |- | [[:d:Q4033604|Q4033604]] | [[Aigarchaeota]] | Aigarchaeota | [[Thermoproteati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q4792907|Q4792907]] | [[Armatimonadetes]] | Armatimonadetes<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref><ref name="ref_02ef276519854a01f66486d26a78484b187383278872729a929c119896f92f7f">''[[:d:Q33630155|Armatimonas rosea gen. nov., sp. nov., of a novel bacterial phylum, Armatimonadetes phyl. nov., formally called the candidate phylum OP10.]]''</ref> | [[Bacillati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q4907045|Q4907045]] | [[Bigyra]] | Bigyra | [[Heterokonta]] | [[File:Aplanosem.png|center|32px]] | |- | [[:d:Q5031741|Q5031741]] | [[Saccharibacteria]] | Saccharibacteria | [[bacterio]]<ref name="ref_02fb502a2a6b6efb132679c32918d7c22997787e0bcc199d551c4afb7bea4a79">''[[:d:Q12159796|Taxonomy database of the U.S. National Center for Biotechnology Information]]''</ref> | | |- | [[:d:Q5113799|Q5113799]] | [[Chromerida]] | Chromerida | [[Alveolata]] | | |- | [[:d:Q5114906|Q5114906]] | [[Chrysophyta]] | Chrysophyta | [[Stramenopiles]]<br/>[[Protisto|Protista]]<br/>[[Chromista]]<ref name="ref_73dc4ac66b0c56ff1c8223c8dca9fe47b52d0c3701e24bab7c504112ae78d664">''[[:d:Q604063|World Register of Marine Species]]''</ref> | [[File:Alger, Botydium granulatum, Nordisk familjebok.png|center|32px]] | |- | [[:d:Q5365047|Q5365047]] | [[Pseudofungi]] | Pseudofungi<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Stramenopiles]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Water mold Mizukabi colony.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q5367954|Q5367954]] | [[Elusimicrobia]] | Elusimicrobia<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q5376372|Q5376372]] | [[Endomyxa]] | Endomyxa | [[Rhizaria]]<ref name="ref_d6ddbab10ac7ee97f02e92018dda7d2b18e4bf25576f2edb4e27e7c9b4ff16e4">''[[:d:Q125775961|On the phenology of protists: recurrent patterns reveal seasonal variation of protistan (Rhizaria: Cercozoa and Endomyxa) communities in tree canopies]]''</ref> | [[File:Collection Penard MHNG Specimen 427-1-1 Gromia brunneri.tif|center|32px]] | |- | [[:d:Q7576782|Q7576782]] | [[Sphingobacteria]] | Sphingobacteria | [[bacterio]] | [[File:Bacteroides biacutis 01.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q9358965|Q9358965]] | [[Pyrrophyta]] | Pyrrophyta | [[eucaryote]] | | |- | [[:d:Q9642991|Q9642991]] | [[Bacillariophyta]] | Bacillariophyta | [[Chromista]] | | |- | [[:d:Q9810870|Q9810870]] | [[Bacteroidota]] | Bacteroidota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Bacteroides biacutis 01.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q9850230|Q9850230]] | [[Conjugatophyta]] | Conjugatophyta | [[Chlorobionts]] | | |- | [[:d:Q10278368|Q10278368]] | [[Euthallophyta]] | Euthallophyta | [[planta]] | | |- | [[:d:Q10286677|Q10286677]] | [[Elusimicrobiota]] | Elusimicrobiota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q10317255|Q10317255]] | [[Lentisphaerota]] | Lentisphaerota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q10334205|Q10334205]] | [[Myxomycota]] | Myxomycota | [[Protisto|Protista]] | [[File:Tubifera ferruginosa 52288.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q10640455|Q10640455]] | [[Picozoa]] | Picozoa<ref name="ref_6f84893f17d7dac5f1f35e78e801676446c737f5807c18239365a578d6349f8b">''[[:d:Q21089798|Picomonas judraskeda Gen. Et Sp. Nov.: The First Identified Member of the Picozoa Phylum Nov., a Widespread Group of Picoeukaryotes, Formerly Known as ‘Picobiliphytes’]]''</ref> | [[Archaeplastida]] | [[File:Picomonas judraskeda.png|center|32px]] | |- | [[:d:Q11299399|Q11299399]] | [[Cryptista]] | Cryptista<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Pancryptista]]<ref name="ref_c9efd199c533dacedb4c96fcb7c6c45d8a130638058ce8c9b4536dd171de77e0">''[[:d:Q127708157|The closest lineage of Archaeplastida is revealed by phylogenomics analyses that include Microheliella maris]]''</ref><br/>[[Hacrobia]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:CSIRO ScienceImage 6743 SEM Cryptophyte.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q12063165|Q12063165]] | [[Fibrobacterota]] | Fibrobacterota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | phylo de bacterios |- | [[:d:Q12217510|Q12217510]] | [[Armatimonadota]] | Armatimonadota | [[Bacillati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q12651951|Q12651951]] | [[Chlorobi]] | Chlorobi<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Green d winogradsky.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q12652693|Q12652693]] | [[Deferribacteres]] | Deferribacteres<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q12673555|Q12673555]] | [[Spirochaete]] | Spirochaetae<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:20100905 211652 Spirochetes.jpg|center|32px]] | phylo e classe de bacterios |- | [[:d:Q12746761|Q12746761]] | [[Preaxostyla]] | Preaxostyla | [[Excavata]] | | |- | [[:d:Q12772144|Q12772144]] | [[Myxosporidia]] | Myxosporidia | [[Protisto|Protista]] | | |- | [[:d:Q12962137|Q12962137]] | [[Pseudomonadota]] | Pseudomonadota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:E. coli Bacteria (7316101966).jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q12962791|Q12962791]] | [[Chlorobiota]] | Chlorobiota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Green d winogradsky.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q12963338|Q12963338]] | [[Dictyoglomi]] | Dictyoglomi<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref><ref name="ref_66f98747a61f78fa1304ca6a2d59d4a7d0e46fcf53c694f3106fdaf46252872c">''[[:d:Q45322085|List of new names and new combinations previously effectively, but not validly, published]]''</ref> | [[Negibacteria]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | | |- | [[:d:Q12963847|Q12963847]] | [[Methanobacteriota]] | Methanobacteriota | [[Methanobacteriati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Halobacteria.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q12968254|Q12968254]] | [[Mycoplasmatota]] | Mycoplasmatota | [[Bacillati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Spiro.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q12971472|Q12971472]] | [[Synergistota]] | Synergistota | [[Thermotogati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Synergistetes.png|center|32px]] | |- | [[:d:Q13012345|Q13012345]] | [[Cyanophyta]] | Cyanophyta | [[Negibacteria]]<ref name="ref_ed6a5d9605b0cd838b6d9340f4bb33ff8536a0c347663334e025d2753d4a8996">''[[:d:Q796451|Fossilworks]]''</ref> | | |- | [[:d:Q13014476|Q13014476]] | [[Schizomycophyta]] | Schizomycophyta | [[Prokaryota]] | | |- | [[:d:Q13392618|Q13392618]] | [[Entomophthoromycota]] | Entomophthoromycota<ref name="ref_25c6a9aea8701af24f6d298405ca9409b4ad92c1cbe2b0c8f4d0d9b6f549e013">''[[:d:Q54803234|High-level classification of the Fungi and a tool for evolutionary ecological analyses]]''</ref> | [[fungo]]<ref name="ref_b8c256ef49f76a6773946589846ce8cc2fc176141191f08a0f5375fe804cab79">''[[:d:Q117487849|Outline of Fungi and fungus-like taxa – 2021]]''</ref> | [[File:Entomophthora muscae on Scathophaga stercoraria (lateral view).jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q14562931|Q14562931]] | [[Magnoliophyta]] | Magnoliophyta<ref name="ref_b11b218b4e78afdf4e1a12aa41014c142cf7927e54dc9a0ba50bffaa21b01589">''[[:d:Q22061791|A checklist of familial and suprafamilial names for extant vascular plants]]''</ref><ref name="ref_3f07815f8d9c6b2b79b3c9023407930cdd8834c3373e899b3932628a9d941fb5">''[[:d:Q14916673|Reveal System of Classification]]''</ref><ref name="ref_52c422a3a63aa15cea70f788af0d98a62756f3c860fdd8b758b51fe95d8330a2">''[[:d:Q55869373|Flowering Plants]]''</ref> | [[Spermatophyta]]<br/>[[Cycadophytanae]] | [[File:Magnoliafraseri rt1.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q15156941|Q15156941]] | [[Perkinsozoa]] | Perkinsozoa<ref name="ref_77dfd8970bd2bf14090bf4300c1d002007cc78a4a2b6e598d9de32feee6f3950">''[[:d:Q56038565|Parvilucifera infectans norén et moestrup gen. et sp. nov. (perkinsozoa phylum nov.): a parasitic flagellate capable of killing toxic microalgae]]''</ref> | [[Alveolata]] | | taxon |- | [[:d:Q15283231|Q15283231]] | [[Loukozoa]] | Loukozoa<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Excavata]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Malawimonasms.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q16118567|Q16118567]] | [[Nitrososphaerota]] | Nitrososphaerota | [[Thermoproteati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:ThaspiviridaeFig1rv2.png|center|32px]] | |- | [[:d:Q17504643|Q17504643]] | [[Aphelida]] | Aphelida<ref name="ref_185afa0acd75b325098430683495cb0acd61ad3f71735cb5b4e6cd28db4cd38c">''[[:d:Q21131107|Morphology, phylogeny, and ecology of the aphelids (Aphelidea, Opisthokonta) and proposal for the new superphylum Opisthosporidia]]''</ref> | [[Opisthosporidia]] | [[File:Amoeboaphelidium.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q18636217|Q18636217]] | [[Micrognathozoa]] | Micrognathozoa<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Spiralia]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Limnognathia maerski.PNG|center|32px]] | |- | [[:d:Q18647867|Q18647867]] | [[Lentisphaerae]] | Lentisphaerae<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q18667425|Q18667425]] | [[Verrucomicrobia]] | Verrucomicrobia<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref><ref name="ref_14a405d37222afc2a5fd122a43b7ba0323ff94c1ffc61672c369b6afa236fe03">''[[:d:Q36882454|Verrucomicrobia div. nov., a new division of the bacteria containing three new species of Prosthecobacter]]''</ref><ref name="ref_f60752922dfd8784bc96d8c8f468baf4600cf2b4a9fb2b90ed69204c6e6cde49">''[[:d:Q33637195|Cerasicoccus maritimus sp. nov. and Cerasicoccus frondis sp. nov., two peptidoglycan-less marine verrucomicrobial species, and description of Verrucomicrobia phyl. nov., nom. rev.]]''</ref><ref name="ref_66f98747a61f78fa1304ca6a2d59d4a7d0e46fcf53c694f3106fdaf46252872c">''[[:d:Q45322085|List of new names and new combinations previously effectively, but not validly, published]]''</ref> | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:TEM - Epixenosomes.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q18668442|Q18668442]] | [[Spirochaete|Spirochaetota]] | Spirochaetota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:20100905 211652 Spirochetes.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q18674593|Q18674593]] | [[Planctomycetota]] | Planctomycetota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Figure-2-Scanning-electron-micrograph-of-P.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q18674594|Q18674594]] | [[Planctomycetes]] | Planctomycetes<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Santarella plosbio 2010 gemmata obscuriglobus fig3.png|center|32px]] | |- | [[:d:Q19683970|Q19683970]] | [[Deferribacterota]] | Deferribacterota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q19868361|Q19868361]] | [[Lokiarchaeota]] | Lokiarchaeota<ref name="ref_4adb43d2d2facce52a651d6074856d685756fa9a52691580162aadfb614c76d2">''[[:d:Q22809057|Complex archaea that bridge the gap between prokaryotes and eukaryotes]]''</ref> | [[Promethearchaeati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q20388896|Q20388896]] | [[Chlamydiota]] | Chlamydiota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:ChlamydiaTrachomatisEinschlusskörperchen.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q20641774|Q20641774]] | [[Mastigomycota]] | Mastigomycota | [[Eumycota]] | | |- | [[:d:Q20643853|Q20643853]] | [[Thermodesulfobacteria]] | Thermodesulfobacteria<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q20721206|Q20721206]] | [[Melainabacteria]] | Melainabacteria | [[Cyanobacteriota/Melainabacteria]]<ref name="ref_02fb502a2a6b6efb132679c32918d7c22997787e0bcc199d551c4afb7bea4a79">''[[:d:Q12159796|Taxonomy database of the U.S. National Center for Biotechnology Information]]''</ref> | | |- | [[:d:Q20751938|Q20751938]] | [[Nitrospirae]] | Nitrospirae<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q20804840|Q20804840]] | [[Caldiserica]] | Caldiserica<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref><ref name="ref_2f1338e18d27781ad188f99c4efb0138bd47ca4011fafa0455d096c8b78ff992">''[[:d:Q33486346|Caldisericum exile gen. nov., sp. nov., an anaerobic, thermophilic, filamentous bacterium of a novel bacterial phylum, Caldiserica phyl. nov., originally called the candidate phylum OP5, and description of Caldisericaceae fam. nov., Caldisericales o]]''</ref> | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q21092088|Q21092088]] | [[Sulcozoa]] | Sulcozoa<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Sarcomastigota]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Apusomonas.png|center|32px]] | |- | [[:d:Q21286613|Q21286613]] | [[Heterokontophyta]] | Heterokontophyta | [[Heterokonta]] | [[File:Giantkelp2 300.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q21293795|Q21293795]] | [[Monoblastozoa]] | Monoblastozoa<ref name="ref_1564da301e83b5d97bf5a357b80f94ddc4320ba1509c91b52cbd38a11c2bcb66">''[[:d:Q51456687|Classification of the animal kingdom]]''</ref> | [[animal]] | [[File:Salinella salve Frenzel.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q21397920|Q21397920]] | [[Clostridium tetani E88]] | Clostridium tetani E88 | [[Clostridium tetani]] | | |- | [[:d:Q21439067|Q21439067]] | [[Aquificota]] | Aquificota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Venenivibrio.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q21439314|Q21439314]] | [[Chrysiogenota]] | Chrysiogenota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q21441825|Q21441825]] | [[Fusobacteriota]] | Fusobacteriota | [[Fusobacteriati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Fusobacterium novum 01.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q21442539|Q21442539]] | [[Chloroflexota]] | Chloroflexota | [[Bacillati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Phylum-Chloroflexi-isolate-Anaerolineae-bacterium-HOT-439-is-dependent-on-a-helper-strain.png|center|32px]] | |- | [[:d:Q21445621|Q21445621]] | [[Neomonada]] | Neomonada | [[Opimoda|Neozoa]] | | |- | [[:d:Q21445839|Q21445839]] | [[Opalozoa]] | Opalozoa | [[Bigyra]] | | |- | [[:d:Q21446030|Q21446030]] | [[Granuloreticulosa]] | Granuloreticulosa | [[Protozoa]] | | |- | [[:d:Q21446061|Q21446061]] | [[Ascetospora]] | Ascetospora<ref name="ref_05b76844e293ed05b5e8d83c431f65580cf714a96e7fafa867717d1a6ed1c182">''[[:d:Q108899521|Classification of the Haplosporidia]]''</ref> | [[Protisto|Protista]] | | |- | [[:d:Q21446189|Q21446189]] | [[Haptomonada]] | Haptomonada | [[Protozoa]] | | |- | [[:d:Q21446445|Q21446445]] | [[Plasmodiophoromycota]] | Plasmodiophoromycota | [[Protisto|Protista]] | | |- | [[:d:Q21446765|Q21446765]] | [[Protomonada]] | Protomonada | [[Flagelloopalinida]] | | |- | [[:d:Q21446795|Q21446795]] | [[Prymnesiophyta]] | Prymnesiophyta | [[Protoctista]] | | |- | [[:d:Q21446800|Q21446800]] | [[Karyoblastea]] | Karyoblastea | [[Rhizopoda]] | | |- | [[:d:Q21446920|Q21446920]] | [[Pyrrhophyta]] | Pyrrhophyta | [[Pyrrophyta]] | | |- | [[:d:Q21446977|Q21446977]] | [[Chrysomonada]] | Chrysomonada | [[Protozoa]] | | |- | [[:d:Q21447010|Q21447010]] | [[Raphidophyta]] | Raphidophyta | [[Protoctista]] | | |- | [[:d:Q21447146|Q21447146]] | [[Dicyemida]] | Dicyemida | [[protostome]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Dicyema macrocephalum.png|center|32px]] | |- | [[:d:Q21447237|Q21447237]] | [[Thermoproteota]] | Thermoproteota | [[Thermoproteati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:RT8-4.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q21447509|Q21447509]] | [[Dinophyta]] | Dinophyta | [[Protozoa]] | | |- | [[:d:Q21447667|Q21447667]] | [[Miozoa]] | Miozoa<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Alveolata]]<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[File:Oxyrrhis marina.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q21447813|Q21447813]] | [[Tetramastigota]] | Tetramastigota | [[eucaryote]] | | |- | [[:d:Q21447826|Q21447826]] | [[Thermodesulfobacteriota]] | Thermodesulfobacteriota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Thermodesulfobacterium hydrogeniphilum.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q21447831|Q21447831]] | [[Thraustochytriacea]] | Thraustochytriacea | [[Protisto|Protista]] | | |- | [[:d:Q21448006|Q21448006]] | [[Xanthophyta]] | Xanthophyta | [[Chromista]] | | |- | [[:d:Q21448056|Q21448056]] | [[Zoomastigina]] | Zoomastigina | [[Protoctista]] | | |- | [[:d:Q21573733|Q21573733]] | [[Rappemonada]] | Rappemonada | [[Hacrobia]] | | |- | [[:d:Q22094454|Q22094454]] | [[Percolozoa]] | Percolozoa<ref name="ref_d95c01ce3120736f46039a59308ab5d0f2123e346203e57a6823d2596a976565">''[[:d:Q19858624|A higher level classification of all living organisms]]''</ref> | [[Discoba]]<ref name="ref_88ff74caebbdff69adae1309530f8930d8ba5d8e8ac089aa0eb81bf4fefdaad6">''[[:d:Q57086550|Revisions to the Classification, Nomenclature, and Diversity of Eukaryotes]]''</ref> | [[File:Naegleria (formes).png|center|32px]] | |- | [[:d:Q22113496|Q22113496]] | [[Dictyoglomota]] | Dictyoglomota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q22159986|Q22159986]] | [[Hepatophyta]] | Hepatophyta | [[planta]] | | |- | [[:d:Q23044259|Q23044259]] | [[Sphenophyta]] | Sphenophyta | [[planta]] | | |- | [[:d:Q23419047|Q23419047]] | [[Problematica]] | Problematica | [[animal]] | [[File:Problematica Silurica (Plate 2) (7629246330).jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q24088016|Q24088016]] | [[Discomitochondria]] | Discomitochondria | [[Protozoa]] | | |- | [[:d:Q24150684|Q24150684]] | [[Agmata]] | Agmata | [[animal]] | [[File:StadtmuseumBerlin GeologischeSammlung SM-2012-1604.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q24975421|Q24975421]] | [[Poribacteria]] | Poribacteria | [[bacterio]] | [[File:Poribacteria localisation using correlative microscopy.gif|center|32px]] | |- | [[:d:Q25228461|Q25228461]] | [[Verrucomicrobiota]] | Verrucomicrobiota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:TEM - Epixenosomes.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q25508584|Q25508584]] | [[Parvarchaeota]] | Parvarchaeota | [[Nanobdellati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:25K15pA9Def4sec Arman 4 Box1.png|center|32px]] | |- | [[:d:Q25508587|Q25508587]] | [[Diapherotrites]] | Diapherotrites | [[Nanobdellati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q25508591|Q25508591]] | [[Aenigmarchaeota]] | Aenigmarchaeota | [[Nanobdellati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q25519942|Q25519942]] | [[Bacillota]] | Bacillota | [[Bacillati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Bacillus subtilis Gram.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q25539559|Q25539559]] | [[Psilophyta]] | Psilophyta | [[planta]] | [[File:Psilotum.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q25577567|Q25577567]] | [[Cyanobacteriota]] | Cyanobacteriota | [[Bacillati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:201208 Cyanobacteria.png|center|32px]] | |- | [[:d:Q25834462|Q25834462]] | [[Euglenozoa]] | Euglenozoa<ref name="ref_f9911c01cb81196762d2c6675b2d790f9a923331f602282f796e7af4ea25d82d">http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=536202</ref><ref name="ref_e42897ef28ca1fbc09977e9a4a2b32bbcf01800c47a324caca5014b17fe73964">''[[:d:Q22919249|Eukaryote kingdoms: Seven or nine?]]''</ref> | [[Euglenozoa]]<ref name="ref_f9911c01cb81196762d2c6675b2d790f9a923331f602282f796e7af4ea25d82d">http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=536202</ref><ref name="ref_772a9b96f11299bb1ce0d28c2a3a6e4244c6b6d8b24ff822acd47644eb07410d">http://www.algaebase.org/browse/taxonomy/?id=117576</ref><br/>[[Discicristata]]<ref name="ref_614fb8f075f79819a8e5dacfa2ef160947f7237cfd6bac90b82407d11bdf8b00">''[[:d:Q30885386|The excavate protozoan phyla Metamonada Grassé emend. (Anaeromonadea, Parabasalia, Carpediemonas, Eopharyngia) and Loukozoa emend. (Jakobea, Malawimonas): their evolutionary affinities and new higher taxa]]''</ref> | [[File:Euglena sp..jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q26209713|Q26209713]] | [[Rhodothermaeota]] | Rhodothermaeota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q26220359|Q26220359]] | [[Ignavibacteriota]] | Ignavibacteriota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q26714852|Q26714852]] | [[Nitrospinae]] | Nitrospinae | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q26827889|Q26827889]] | [[Acetothermia]] | Acetothermia | [[Thermotogati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q26827898|Q26827898]] | [[Aerophobetes]] | Aerophobetes | [[bacterio]] | | |- | [[:d:Q26827901|Q26827901]] | [[Aminicenantes]] | Aminicenantes | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q26827906|Q26827906]] | [[Hydrogenedentes]] | Hydrogenedentes | [[Fibrobacteres/Acidobacteria group]] | | |- | [[:d:Q26827909|Q26827909]] | [[Micrarchaeota]] | Micrarchaeota | [[Nanobdellati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q26827910|Q26827910]] | [[Woesearchaeota]] | Woesearchaeota | [[DPANN]] | | |- | [[:d:Q26827912|Q26827912]] | [[Pacearchaeota]] | Pacearchaeota | [[DPANN]] | | |- | [[:d:Q26827914|Q26827914]] | [[Bathyarchaeota]] | Bathyarchaeota | [[TACK]] | | |- | [[:d:Q26827915|Q26827915]] | [[Geoarchaeota]] | Geoarchaeota | [[archeo]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q26869732|Q26869732]] | [[Ignavibacteriae]] | Ignavibacteriae<ref name="ref_51ce1d7c1b510fc1cc914c148b06054cf3f25e3e422923184555cad17f3922c6">''[[:d:Q45327616|List of new names and new combinations previously effectively, but not validly, published]]''</ref> | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q26920574|Q26920574]] | [[Calescibacteriota]] | Calescamantes | [[bacterio]] | | |- | [[:d:Q26920948|Q26920948]] | [[Pyropristinus]] | Pyropristinus | [[bacterio]] | | |- | [[:d:Q26921036|Q26921036]] | [[Latescibacteriota]] | Latescibacteriota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q26959588|Q26959588]] | [[Cloacimonetes]] | Cloacimonetes | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q26962485|Q26962485]] | [[Fervidibacteria]] | Fervidibacteria | [[bacterio]] | | |- | [[:d:Q26967716|Q26967716]] | [[Gracilibacteria]] | Gracilibacteria | [[Bacillati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q26970560|Q26970560]] | [[Marinimicrobia]] | "Candidatus Marinimicrobia" | [[Fibrobacteres/Acidobacteria group]] | | |- | [[:d:Q26997057|Q26997057]] | [[Parcubacteria]] | Parcubacteria | [[Bacillati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q27001824|Q27001824]] | [[Omnitrophica]] | Omnitrophica | [[Planctobacteria]] | | |- | [[:d:Q27067426|Q27067426]] | [[Modulibacteria]] | Modulibacteria | [[bacterio]] | | |- | [[:d:Q27067589|Q27067589]] | [[Berkelbacteria]] | Berkelbacteria | [[CPR group]] | | |- | [[:d:Q27075862|Q27075862]] | [[Absconditabacteria]] | Absconditabacteria | [[bacterio]] | | |- | [[:d:Q27076080|Q27076080]] | [[Katanobacteria]] | Katanobacteria | [[CPR group]] | | |- | [[:d:Q27077239|Q27077239]] | [[Zixibacteria]] | Zixibacteria | [[Sphingobacteria]] | | |- | [[:d:Q27101797|Q27101797]] | [[Kryptonia]] | Kryptonia | [[Fibrobacteres/Acidobacteria group]] | | |- | [[:d:Q27102094|Q27102094]] | [[Rokubacteria]] | Rokubacteria | [[Gracilicutes]] | | |- | [[:d:Q27102375|Q27102375]] | [[Peregrinibacteria]] | Peregrinibacteria | [[bacterio]] | | |- | [[:d:Q27114078|Q27114078]] | [[Wirthbacteria]] | Wirthbacteria | [[bacterio]] | | |- | [[:d:Q27116672|Q27116672]] | [[Beckwithbacteria]] | Beckwithbacteria | [[Microgenomates]] | | |- | [[:d:Q27116707|Q27116707]] | [[Collierbacteria]] | Collierbacteria | [[Microgenomates]] | | |- | [[:d:Q27146460|Q27146460]] | [[Adlerbacteria]] | Adlerbacteria | [[CPR group]] | | |- | [[:d:Q27668676|Q27668676]] | [[Thorarchaeota]] | Thorarchaeota | [[Asgard]] | | |- | [[:d:Q27928169|Q27928169]] | [[Mucoromycota]] | Mucoromycota<ref name="ref_25c6a9aea8701af24f6d298405ca9409b4ad92c1cbe2b0c8f4d0d9b6f549e013">''[[:d:Q54803234|High-level classification of the Fungi and a tool for evolutionary ecological analyses]]''</ref> | [[fungo]] | [[File:Mucoromycota.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q28052236|Q28052236]] | [[Entorrhizomycota]] | Entorrhizomycota<ref name="ref_25c6a9aea8701af24f6d298405ca9409b4ad92c1cbe2b0c8f4d0d9b6f549e013">''[[:d:Q54803234|High-level classification of the Fungi and a tool for evolutionary ecological analyses]]''</ref> | [[Dikarya]]<ref name="ref_25c6a9aea8701af24f6d298405ca9409b4ad92c1cbe2b0c8f4d0d9b6f549e013">''[[:d:Q54803234|High-level classification of the Fungi and a tool for evolutionary ecological analyses]]''</ref> | | |- | [[:d:Q28777755|Q28777755]] | [[Balneolaeota]] | Balneolaeota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q29166402|Q29166402]] | [[Haplospora]] | Haplospora | [[Protoctista]] | | |- | [[:d:Q43032442|Q43032442]] | [[Corbihelia]] | Corbihelia | [[Cryptista]] | | |- | [[:d:Q45909159|Q45909159]] | [[Entamoebia]] | Entamoebia<ref name="ref_6a3224ed9e9612f3b161f90deafb215ffecae36153e66735b907fd7bacda7748">''[[:d:Q24634634|Kingdom protozoa and its 18 phyla]]''</ref> | [[Opimoda|Neozoa]] | | |- | [[:d:Q48846920|Q48846920]] | [[Myxococcota]] | Myxococcota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q49408504|Q49408504]] | [[Gemmatimonadota]] | Gemmatimonadota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Gemmatimonas aurantiaca.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q53818217|Q53818217]] | [[Aphelidiomycota]] | Aphelidiomycota<ref name="ref_25c6a9aea8701af24f6d298405ca9409b4ad92c1cbe2b0c8f4d0d9b6f549e013">''[[:d:Q54803234|High-level classification of the Fungi and a tool for evolutionary ecological analyses]]''</ref><ref name="ref_25e2d10666311fea92ecdca7bade98031d9ac2b0b211147759a9262408609954">''[[:d:Q133256687|The 2024 Outline of Fungi and fungus-like taxa]]''</ref> | [[Aphelidiomyceta]]<ref name="ref_25c6a9aea8701af24f6d298405ca9409b4ad92c1cbe2b0c8f4d0d9b6f549e013">''[[:d:Q54803234|High-level classification of the Fungi and a tool for evolutionary ecological analyses]]''</ref> | [[File:Amoeboaphelidium.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q53818226|Q53818226]] | [[Basidiobolomycota]] | Basidiobolomycota<ref name="ref_25c6a9aea8701af24f6d298405ca9409b4ad92c1cbe2b0c8f4d0d9b6f549e013">''[[:d:Q54803234|High-level classification of the Fungi and a tool for evolutionary ecological analyses]]''</ref> | [[Basidiobolomyceta]]<ref name="ref_25c6a9aea8701af24f6d298405ca9409b4ad92c1cbe2b0c8f4d0d9b6f549e013">''[[:d:Q54803234|High-level classification of the Fungi and a tool for evolutionary ecological analyses]]''</ref> | | |- | [[:d:Q54281951|Q54281951]] | [[Kickxellomycota]] | Kickxellomycota<ref name="ref_25c6a9aea8701af24f6d298405ca9409b4ad92c1cbe2b0c8f4d0d9b6f549e013">''[[:d:Q54803234|High-level classification of the Fungi and a tool for evolutionary ecological analyses]]''</ref> | [[fungo]]<ref name="ref_b8c256ef49f76a6773946589846ce8cc2fc176141191f08a0f5375fe804cab79">''[[:d:Q117487849|Outline of Fungi and fungus-like taxa – 2021]]''</ref> | | |- | [[:d:Q54463178|Q54463178]] | [[Monoblepharomycota]] | Monoblepharomycota<ref name="ref_25c6a9aea8701af24f6d298405ca9409b4ad92c1cbe2b0c8f4d0d9b6f549e013">''[[:d:Q54803234|High-level classification of the Fungi and a tool for evolutionary ecological analyses]]''</ref><ref name="ref_25e2d10666311fea92ecdca7bade98031d9ac2b0b211147759a9262408609954">''[[:d:Q133256687|The 2024 Outline of Fungi and fungus-like taxa]]''</ref> | [[Chytridiomycota]]<br/>[[Chytridiomyceta]]<ref name="ref_25c6a9aea8701af24f6d298405ca9409b4ad92c1cbe2b0c8f4d0d9b6f549e013">''[[:d:Q54803234|High-level classification of the Fungi and a tool for evolutionary ecological analyses]]''</ref> | [[File:Monoblephs 002.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q54463182|Q54463182]] | [[Mortierellomycota]] | Mortierellomycota<ref name="ref_25c6a9aea8701af24f6d298405ca9409b4ad92c1cbe2b0c8f4d0d9b6f549e013">''[[:d:Q54803234|High-level classification of the Fungi and a tool for evolutionary ecological analyses]]''</ref> | [[fungo]]<ref name="ref_25e2d10666311fea92ecdca7bade98031d9ac2b0b211147759a9262408609954">''[[:d:Q133256687|The 2024 Outline of Fungi and fungus-like taxa]]''</ref> | | |- | [[:d:Q54653006|Q54653006]] | [[Olpidiomycota]] | Olpidiomycota<ref name="ref_25c6a9aea8701af24f6d298405ca9409b4ad92c1cbe2b0c8f4d0d9b6f549e013">''[[:d:Q54803234|High-level classification of the Fungi and a tool for evolutionary ecological analyses]]''</ref> | [[Olpidiomyceta]]<ref name="ref_25c6a9aea8701af24f6d298405ca9409b4ad92c1cbe2b0c8f4d0d9b6f549e013">''[[:d:Q54803234|High-level classification of the Fungi and a tool for evolutionary ecological analyses]]''</ref> | | |- | [[:d:Q56354566|Q56354566]] | [[Rhodothermota]] | Rhodothermota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q56354595|Q56354595]] | [[Calditrichaeota]] | Calditrichaeota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q56354628|Q56354628]] | [[Balneolota]] | Balneolota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q56702807|Q56702807]] | [[Heimdallarchaeota]] | Heimdallarchaeota | [[Asgard]] | | |- | [[:d:Q56704336|Q56704336]] | [[Calditrichota]] | Calditrichota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q56706714|Q56706714]] | [[Odinarchaeota]] | Odinarchaeota | [[Promethearchaeati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q57737752|Q57737752]] | [[Negarnaviricota]] | Negarnaviricota<ref name="ref_6b59cf7c993039ecd827a0daedf01e9cff413914331272d22962b5f910d625ee">''[[:d:Q57700017|ICTV Master Species List 2018a v1]]''</ref><ref name="ref_f23c41f011ca49f9252d0ff4436e8c393a0b2e3ed4560797f4e9f6edf16126b5">''[[:d:Q62075759|ICTV Master Species List 2018b.v2]]''</ref><ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | [[Orthornavirae]]<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | [[File:Negarnaviricota montage.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q57899030|Q57899030]] | [[Coprothermobacterota]] | Coprothermobacterota<ref name="ref_5adebfffdd6e1a7375f0d21bc4d1d54f640873304318658c72f86dbab967138f">''[[:d:Q51143933|Proposal for a new classification of a deep branching bacterial phylogenetic lineage: transfer of Coprothermobacter proteolyticus and Coprothermobacter platensis to Coprothermobacteraceae fam. nov., within Coprothermobacterales ord. nov., Coprotherm]]''</ref> | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q58687931|Q58687931]] | [[Hemimastigophora]] | Hemimastigophora<ref name="ref_58dfc1d83951e35703b2a2a1aba78948c7015d0ae4a435375316002039078fa3">''[[:d:Q85570914|The hemimastigophora (Hemimastix amphikineta nov. gen., nov. spec.), a new protistan phylum from gondwanian soils]]''</ref> | [[eucaryote]] | [[File:Hemimastix amphikineta.png|center|32px]] | |- | [[:d:Q60572600|Q60572600]] | [[Nitrospirota]] | Nitrospirota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q61057246|Q61057246]] | [[Abditibacteriota]] | Abditibacteriota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q62066295|Q62066295]] | [[Kiritimatiellaeota]] | Kiritimatiellaeota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q62573436|Q62573436]] | [[Actinomycetota]] | Actinomycetota | [[Bacillati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Actinomyces israelii.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q65598611|Q65598611]] | [[Helarchaeota]] | Helarchaeota | [[Asgard]] | | |- | [[:d:Q73346622|Q73346622]] | [[Acidobacteraeota]] | Acidobacteraeota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q73346628|Q73346628]] | [[Acidobacterium group]] | Acidobacterium group | [[bacterio]] | | |- | [[:d:Q73346630|Q73346630]] | [[Acidobacterio|Acidobacteriota]] | Acidobacteriota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Acidobacterium.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q79918695|Q79918695]] | [[Verstraetearchaeota]] | Verstraetearchaeota | [[Thermoproteati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q79969204|Q79969204]] | [[Altiarchaeota]] | Altiarchaeota | [[DPANN]] | | |- | [[:d:Q81642167|Q81642167]] | [[Rozellomycota]] | Rozellomycota<ref name="ref_25c6a9aea8701af24f6d298405ca9409b4ad92c1cbe2b0c8f4d0d9b6f549e013">''[[:d:Q54803234|High-level classification of the Fungi and a tool for evolutionary ecological analyses]]''</ref><ref name="ref_b8c256ef49f76a6773946589846ce8cc2fc176141191f08a0f5375fe804cab79">''[[:d:Q117487849|Outline of Fungi and fungus-like taxa – 2021]]''</ref> | [[Rozellomyceta]]<ref name="ref_25c6a9aea8701af24f6d298405ca9409b4ad92c1cbe2b0c8f4d0d9b6f549e013">''[[:d:Q54803234|High-level classification of the Fungi and a tool for evolutionary ecological analyses]]''</ref> | | |- | [[:d:Q87745169|Q87745169]] | [[Hydrothermarchaeota]] | Hydrothermarchaeota | [[Methanobacteriati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q87991691|Q87991691]] | [[Marsarchaeota]] | Marsarchaeota | [[TACK]] | | |- | [[:d:Q88926185|Q88926185]] | [[Deinococcota]] | Deinococcota | [[Thermotogati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Deinococcus radiodurans.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q92194055|Q92194055]] | [[Peploviricota]] | Peploviricota<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | [[Heunggongvirae]]<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | | |- | [[:d:Q92194132|Q92194132]] | [[Uroviricota]] | Uroviricota<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | [[Heunggongvirae]]<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | | |- | [[:d:Q92194209|Q92194209]] | [[Hofneiviricota]] | Hofneiviricota<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | [[Loebvirae]]<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | | |- | [[:d:Q92194276|Q92194276]] | [[Phixviricota]] | Phixviricota<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | [[Sangervirae]]<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | | |- | [[:d:Q92194353|Q92194353]] | [[Cossaviricota]] | Cossaviricota<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | [[Shotokuvirae]]<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | | |- | [[:d:Q92194437|Q92194437]] | [[Cressdnaviricota]] | Cressdnaviricota<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | [[Shotokuvirae]]<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | | |- | [[:d:Q92194516|Q92194516]] | [[Saleviricota]] | Saleviricota<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | [[Trapavirae]]<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | | |- | [[:d:Q92194594|Q92194594]] | [[Duplornaviricota]] | Duplornaviricota<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | [[Orthornavirae]]<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | | |- | [[:d:Q92194673|Q92194673]] | [[Kitrinoviricota]] | Kitrinoviricota<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | [[Orthornavirae]]<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | | |- | [[:d:Q92194739|Q92194739]] | [[Lenarviricota]] | Lenarviricota<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | [[Orthornavirae]]<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | | |- | [[:d:Q92194811|Q92194811]] | [[Pisuviricota]] | Pisuviricota<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | [[Orthornavirae]]<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | | |- | [[:d:Q92194888|Q92194888]] | [[Artverviricota]] | Artverviricota<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | [[Pararnavirae]]<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | [[File:Retrovirus.png|center|32px]] | |- | [[:d:Q92194946|Q92194946]] | [[Nucleocytoviricota]] | Nucleocytoviricota<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | [[Bamfordvirae]]<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | [[File:Megavirus.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q92195021|Q92195021]] | [[Preplasmiviricota]] | Preplasmiviricota<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | [[Bamfordvirae]]<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | | |- | [[:d:Q92195085|Q92195085]] | [[Dividoviricota]] | Dividoviricota<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | [[Helvetiavirae]]<ref name="ref_86248ee29065b1dbfae06cdca4f80714ef7bc68d41623ae8e4c64e65d9eda18a">''[[:d:Q91806681|ICTV Master Species List 2019.v1]]''</ref><ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | | |- | [[:d:Q93682123|Q93682123]] | [[Margulisbacteria]] | Margulisbacteria | [[Cyanobacteriota/Melainabacteria]]<ref name="ref_02fb502a2a6b6efb132679c32918d7c22997787e0bcc199d551c4afb7bea4a79">''[[:d:Q12159796|Taxonomy database of the U.S. National Center for Biotechnology Information]]''</ref> | | |- | [[:d:Q96376180|Q96376180]] | [[Delphibacteria]] | Delphibacteria | [[Sphingobacteria]] | | |- | [[:d:Q96377874|Q96377874]] | [[Fermentibacteria]] | Fermentibacteria | [[bacterio]] | | |- | [[:d:Q96379822|Q96379822]] | [[Altimarinota]] | Altimarinota | [[CPR group]]<ref name="ref_02fb502a2a6b6efb132679c32918d7c22997787e0bcc199d551c4afb7bea4a79">''[[:d:Q12159796|Taxonomy database of the U.S. National Center for Biotechnology Information]]''</ref> | | |- | [[:d:Q96394625|Q96394625]] | [[NC10 phylum]] | NC10 | [[bacterio]] | | |- | [[:d:Q96406155|Q96406155]] | [[Psilophytophyta]] | Psilophytophyta | [[Embryophyta]] | | |- | [[:d:Q97066136|Q97066136]] | [[Candidatus Cryosericota]] | Cryosericota | [[bacterio]] | | |- | [[:d:Q97381227|Q97381227]] | [[Thermotogota]] | Thermotogota | [[Thermotogati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Thermotoga sketch.svg|center|32px]] | |- | [[:d:Q98163206|Q98163206]] | [[Prasinodermatophyta]] | Prasinodermatophyta<ref name="ref_5631ca20a38193263affb5106e125eff9a45b825d04393ee636b119cdad1bec1">''[[:d:Q96641117|The genome of Prasinoderma coloniale unveils the existence of a third phylum within green plants]]''</ref> | [[Chloroplastida]] | [[File:Palmophyllum crassum as Palmophyllum flabellatum.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q98569717|Q98569717]] | [[Dormibacteraeota]] | Dormibacteraeota | [[bacterio]] | | |- | [[:d:Q98608871|Q98608871]] | [[Kiritimatiellota]] | Kiritimatiellota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q99238832|Q99238832]] | [[Nomurabacteria]] | Nomurabacteria | [[bacterio]] | | |- | [[:d:Q100742333|Q100742333]] | [[Eumycophyta]] | Eumycophyta | [[fungo]] | | |- | [[:d:Q100742412|Q100742412]] | [[Myxomycophyta]] | Myxomycophyta | [[fungo]] | | |- | [[:d:Q100787227|Q100787227]] | [[Eremiobacteraeota]] | Eremiobacteraeota | [[bacterio]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q105320684|Q105320684]] | [[Nitrospinota]] | Nitrospinota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q106691990|Q106691990]] | [[Sifarchaeota]] | Sifarchaeota | [[Asgard]] | | |- | [[:d:Q106938144|Q106938144]] | [[Taleaviricota]] | Taleaviricota<ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | [[Zilligvirae]]<ref name="ref_07776f326281d5e24cbcc830e5a6299a7fcd41305594d7aca61bc802b1d479b9">''[[:d:Q106917282|ICTV Master Species List 2020.v1]]''</ref><ref name="ref_366e4bf484d4214841243da83f659ace184bbeecf9fc0cd66df4467b6c755511">''[[:d:Q116118382|ICTV Master Species List 2021.v3]]''</ref><ref name="ref_d916964a5fca18117bde82d5e828f40b1d39919a12b6db1f9e1e08d14d8fa271">''[[:d:Q118434107|ICTV Master Species List 2022.v1]]''</ref> | | |- | [[:d:Q108072710|Q108072710]] | [[Caulochytriomycota]] | Caulochytriomycota | [[Chytridiomyceta]] | | |- | [[:d:Q108389880|Q108389880]] | [[Sanchytriomycota]] | Sanchytriomycota | [[fungo]]<ref name="ref_25e2d10666311fea92ecdca7bade98031d9ac2b0b211147759a9262408609954">''[[:d:Q133256687|The 2024 Outline of Fungi and fungus-like taxa]]''</ref> | [[File:Sanchytrid cells Fig1.png|center|32px]] | |- | [[:d:Q109377432|Q109377432]] | [[Huberarchaeota]] | Huberarchaeota | [[Nanobdellati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q110712107|Q110712107]] | [[Thermomicrobia]] | Thermomicrobia | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q110746365|Q110746365]] | [[Atribacterota]] | Atribacterota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:41467 2020 20149 Fig1f.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q110917266|Q110917266]] | [[Nanohaloarchaeota]] | Nanohaloarchaeota | [[Nanobdellati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q111169035|Q111169035]] | [[Bdellovibrionota]] | Bdellovibrionota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Slice from electron cryotomogram of Bdellovibrio bacteriovorus cell.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q111686092|Q111686092]] | [[Undinarchaeota]] | Undinarchaeota | [[Nanobdellati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q113867475|Q113867475]] | [[Njordarchaeota]] | Njordarchaeota | [[Promethearchaeati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q113882847|Q113882847]] | [[sporae dispersae]] | sporae dispersae | [[planta]] | | |- | [[:d:Q117089091|Q117089091]] | [[Moresnetiophyta]] | Moresnetiophyta | [[Cycadophytanae]] | | |- | [[:d:Q117323675|Q117323675]] | [[Actinobacteriota]] | Actinobacteriota | [[Bacillati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q119526751|Q119526751]] | [[Caldisericota]] | Caldisericota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q119788827|Q119788827]] | [[Annelida]] | Annelida | [[Lophozoa]]<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref> | | |- | [[:d:Q119788836|Q119788836]] | [[Ctenophora]] | Ctenophora | | | |- | [[:d:Q119788837|Q119788837]] | [[Cnidaria]] | Cnidaria | [[Radiata]]<ref name="ref_742573e81966c74fcb0897653cc500a68a280889d67427e580b4a02e8de39024">''[[:d:Q82575|Integrated Taxonomic Information System]]''</ref> | | |- | [[:d:Q119822695|Q119822695]] | [[Saccharimonadota]] | Saccharimonadota | [[bacterio]]<ref name="ref_02fb502a2a6b6efb132679c32918d7c22997787e0bcc199d551c4afb7bea4a79">''[[:d:Q12159796|Taxonomy database of the U.S. National Center for Biotechnology Information]]''</ref> | | |- | [[:d:Q119841401|Q119841401]] | [[Spironematellophyta]] | Spironematellophyta | [[Protozoa]] | | |- | [[:d:Q121290984|Q121290984]] | [[Candidatus Auribacterota]] | Auribacterota<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[bacterio]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q121887854|Q121887854]] | [[Priapula]] | Priapula | | | |- | [[:d:Q121887868|Q121887868]] | [[Acanthocephala (cins)]] | Acanthocephala | | | |- | [[:d:Q122973879|Q122973879]] | [[Nanobdellota]] | Nanobdellota | [[Nanobdellati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[File:Urzwerg.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q123461054|Q123461054]] | [[Methylomirabilota]] | Methylomirabilota | [[bacterio]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q123631188|Q123631188]] | [[Thermomicrobiota]] | Thermomicrobiota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q124140374|Q124140374]] | [[Langiophytophyta]] | Langiophytophyta | [[Bryobiotina]] | [[File:Aglaophyton major reconstruccion en.jpg|center|32px]] | |- | [[:d:Q124318339|Q124318339]] | [[Microcaldota]] | Microcaldota | [[Nanobdellati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q124653641|Q124653641]] | [[Brockarchaeota]] | Brockarchaeota | [[archeo]] | | |- | [[:d:Q124736019|Q124736019]] | [[Aminicenantota]] | Aminicenantota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q125044953|Q125044953]] | [[Saccorhytida]] | Saccorhytida | [[Ecdysozoa]] | | |- | [[:d:Q127598725|Q127598725]] | [[Candidatus Babelota]] | Candidatus Babelota<ref name="ref_a2a626b36040c9cc7c50aecc55770281ec611775daf45f37c012f15102a0c642">''[[:d:Q36647264|Comparative Genomics of Candidate Phylum TM6 Suggests That Parasitism Is Widespread and Ancestral in This Lineage.]]''</ref> | [[bacterio]] | | |- | [[:d:Q127686997|Q127686997]] | [[Nebulidia]] | Nebulidia | [[Provora]] | | |- | [[:d:Q127687643|Q127687643]] | [[Halobacteriota]] | Halobacteriota | [[Methanobacteriati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q128247205|Q128247205]] | [[Cloacimonadota]] | Cloacimonadota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q128247315|Q128247315]] | [[Muiribacteriota]] | Muiribacteriota | [[bacterio]] | | |- | [[:d:Q128247694|Q128247694]] | [[Elulimicrobiota]] | Elulimicrobiota | [[bacterio]] | | |- | [[:d:Q128504387|Q128504387]] | [[Hadarchaeota]] | Hadarchaeota | [[Methanobacteriati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q128598620|Q128598620]] | [[Desulfobacterota]] | Desulfobacterota | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q128598652|Q128598652]] | [[Bipolaricaulota]] | Bipolaricaulota | [[Thermotogati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q128635785|Q128635785]] | [[Asgardarchaeota]] | Asgardarchaeota | [[archeo]] | | |- | [[:d:Q128788757|Q128788757]] | [[Promethearchaeota]] | Promethearchaeota | [[Promethearchaeati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q130259571|Q130259571]] | [[Thermoplasmatota]] | Thermoplasmatota<ref name="ref_4c90cde234f10f42a4d5ba252a0894f21547c3717d68972f14682f2b81766ad7">''[[:d:Q123289567|Proposal of names for 329 higher rank taxa defined in the Genome Taxonomy Database under two prokaryotic codes]]''</ref> | [[Methanobacteriati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q130427981|Q130427981]] | [[Nibbleridia]] | Nibbleridia | [[Provora]] | [[File:Outline drawing of Ubysseya fretuma.svg|center|32px]] | |- | [[:d:Q130693641|Q130693641]] | [[Ambiviricota]] | Ambiviricota | [[Orthornavirae]] | | |- | [[:d:Q131299205|Q131299205]] | [[Campylobacterota]] | Campylobacterota<ref name="ref_ab8cedfdaeb57dda04aad9965d1c480c5f2185b2fae158f356311076ef6983f1">''[[:d:Q124791084|Valid publication of the names of forty-two phyla of prokaryotes]]''</ref> | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q131585232|Q131585232]] | [[Sysuimicrobiota]] | Sysuimicrobiota | [[bacterio]] | | |- | [[:d:Q131585276|Q131585276]] | [[Eremiobacterota]] | Eremiobacterota | [[bacterio]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q131822313|Q131822313]] | [[Iainarchaeota]] | Iainarchaeota | [[Nanobdellati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q131987420|Q131987420]] | [[Nanohalarchaeota]] | Nanohalarchaeota | [[Nanobdellati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q131988525|Q131988525]] | [[Poseidoniota]] | Poseidoniota | [[Methanobacteriati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q132852528|Q132852528]] | [[Minisyncoccota]] | Minisyncoccota | [[Bacillati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q133292922|Q133292922]] | [[Patescibacteriota]] | Patescibacteriota | [[bacterio]] | | |- | [[:d:Q134283829|Q134283829]] | [[Fidelibacterota]] | Fidelibacterota | [[bacterio]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q134389434|Q134389434]] | [[Vulcanimicrobiota]] | Vulcanimicrobiota | [[bacterio]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q135012866|Q135012866]] | [[Freyrarchaeota]] | Freyrarchaeota | [[archeo]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q135031819|Q135031819]] | [[Hodarchaeota]] | Hodarchaeota | [[archeo]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q135038427|Q135038427]] | [[Nezhaarchaeota]] | Nezhaarchaeota | [[Thermoproteati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q135489975|Q135489975]] | [[Hydrothermota]] | Hydrothermota | [[bacterio]] | | |- | [[:d:Q135494149|Q135494149]] | [[Augarchaeota]] | Augarchaeota | [[Thermoproteati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q135494257|Q135494257]] | [[Aenigmatarchaeota]] | Aenigmatarchaeota | [[Nanobdellati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |- | [[:d:Q135657034|Q135657034]] | [[Dormibacterota]] | Candidatus Dormibacterota | [[bacterio]] | | |- | [[:d:Q135686940|Q135686940]] | [[Muellerivitota]] | Muellerivitota | [[bacterio]] | | |- | [[:d:Q135686941|Q135686941]] | [[Oederibacteriota]] | Oederibacteriota | [[bacterio]] | | |- | [[:d:Q136768066|Q136768066]] | [[Acidulidesulfobacteriota]] | Acidulidesulfobacteriota | [[bacterio]] | | |- | [[:d:Q136773909|Q136773909]] | [[Desulfotomaculota]] | Desulfotomaculota | | | |- | [[:d:Q136912989|Q136912989]] | [[Caelestes]] | Caelestes | [[Membrifera]] | | |- | [[:d:Q136956224|Q136956224]] | [[Ryujiniota]] | Ryujiniota | [[bacterio]] | | |- | [[:d:Q138425208|Q138425208]] | [[Dictyoglomerota]] | Dictyoglomerota<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | [[Pseudomonadati]]<ref name="ref_75166a3751e44a76afd29552f137fa790b12a7ddb54109baee5751e24ccfd858">''[[:d:Q6595107|List of Prokaryotic names with Standing in Nomenclature]]''</ref> | | |} ---- &sum; 366 items. {{Wikidata list end}} j7smbmqhvmtbsbjk2i8fg80dzuzrdsa 102 38955 697353 695683 2026-06-21T00:34:37Z ListeriaBot 24326 Wikidata list updated [V2] 697353 wikitext text/x-wiki {{infobox}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q35657 } |wdq= |columns=item,P41,P94,label,P242,P300,P36,description |thumb=48 |links= |references=all }} {| class='wikitable sortable' ! item ! imagine del bandiera ! imagine del scuto ! label ! position geographic ! ISO 3166-2 ! capital ! description |- | [[:d:Q99|Q99]] | [[File:Flag of California.svg|center|48px]] | | [[California]] | [[File:California in United States.svg|center|48px]] | US-CA | [[Sacramento (California)|Sacramento]] | stato del Statos Unite |- | [[:d:Q173|Q173]] | [[File:Flag of Alabama.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Alabama.svg|center|48px]] | [[Alabama]] | [[File:Alabama in United States.svg|center|48px]] | US-AL | [[Montgomery (Alabama)|Montgomery]]<ref name="ref_4dd184a42eb34979eb69a27180e04cda34ec55d82b735a2a5fa9fb38628df584">''[[:d:Q27652856|БСЭ1 / Алабама, штат США]]''</ref><ref name="ref_ab611cd7bd4d4876fe998d414fec572ff451098cf539299fa53626c3d6c1f24d">''[[:d:Q24329407|ЭСБЕ / Алабама, штат]]''</ref><ref name="ref_cf286819ed785c47e60f566aa06b1fa02e2f430eb8b10286f9ecd83962a84d39">''[[:d:Q5375680|Encyclopedia of Alabama]]''</ref> | |- | [[:d:Q724|Q724]] | [[File:Flag of Maine.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Maine.svg|center|48px]] | [[Maine]] | [[File:Maine in United States.svg|center|48px]] | US-ME | [[Augusta (Maine)|Augusta]]<ref name="ref_d17e0f4d7e28e0b81edfa735cdadede455141a73172e92cac32ec89effc78638">https://www.britannica.com/place/Augusta-Maine</ref> | |- | [[:d:Q759|Q759]] | [[File:Flag of New Hampshire.svg|center|48px]] | | [[New Hampshire]] | [[File:New Hampshire in United States (US48).svg|center|48px]] | US-NH | [[Concord (New Hampshire)|Concord]]<ref name="ref_3755ccf1c9dbe06ed862ffc250677db8f3493a26075d86a2c3ea68d99fa54faf">https://www.britannica.com/place/Concord-New-Hampshire</ref> | |- | [[:d:Q771|Q771]] | [[File:Flag of Massachusetts.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Massachusetts.svg|center|48px]] | [[Massachusetts]] | [[File:Massachusetts in United States (zoom).svg|center|48px]] | US-MA | [[Boston]]<ref name="ref_8448d5e281e30805c215411f5438ca43d03ab76942443ccf210b2fb48ad2aac1">https://www.britannica.com/place/Boston</ref> | |- | [[:d:Q779|Q779]] | [[File:Flag of Connecticut.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Connecticut.svg|center|48px]] | [[Connecticut]] | [[File:Connecticut in United States (zoom).svg|center|48px]] | US-CT | [[Hartford (Connecticut)|Hartford]]<ref name="ref_5bbf5d49e91a0238dfc2ca8e77243a40b40b1a1ce960eb0f2e3c44acf2372675">https://www.britannica.com/place/Hartford-Connecticut</ref> | |- | [[:d:Q782|Q782]] | [[File:Flag of Hawaii.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Hawaii.svg|center|48px]] | [[Hawaii]] | [[File:Hawaii in United States (US50).svg|center|48px]] | US-HI | [[Honolulu (Hawaii)|Honolulu]] | stato del Statos Unite de America |- | [[:d:Q797|Q797]] | [[File:Flag of Alaska.svg|center|48px]] | [[File:Seal of the State of Alaska.svg|center|48px]] | [[Alaska]] | [[File:Alaska in United States (US50).svg|center|48px]] | US-AK | [[Juneau (Alaska)|Juneau]] | |- | [[:d:Q812|Q812]] | [[File:Flag of Florida.svg|center|48px]] | [[File:Seal of Florida.svg|center|48px]] | [[Florida]] | [[File:Florida in United States.svg|center|48px]] | US-FL | [[Tallahassee (Florida)|Tallahassee]]<ref name="ref_4610914ba9ddeb6ada9bb934bbe941e7d1c1e7641eb555c22c34074d2864a9f2">https://www.britannica.com/place/Tallahassee</ref> | |- | [[:d:Q816|Q816]] | [[File:Flag of Arizona.svg|center|48px]] | | [[Arizona]] | [[File:Arizona in United States.svg|center|48px]] | US-AZ | [[Phoenix (Arizona)|Phoenix]]<ref name="ref_a65a1f60defec888cb1927f85b3ada7b527c12ea8c87bd000c62276484065864">''[[:d:Q114502058|Административно-территориальное деление США : словарь-справочник]]''</ref> | |- | [[:d:Q824|Q824]] | [[File:Flag of Oregon.svg|center|48px]] | | [[Oregon]] | [[File:Oregon in United States.svg|center|48px]] | US-OR | [[Salem (Oregon)|Salem]] | |- | [[:d:Q829|Q829]] | [[File:Flag of Utah.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Utah.svg|center|48px]] | [[Utah]] | [[File:Utah in United States.svg|center|48px]] | US-UT | [[Salt Lake City]]<ref name="ref_aadfc44cdb2a71174466f1062c4995389a4e13e11453744820540d8b98649751">''[[:d:Q87326274|МСЭ2/Юта]]''</ref> | |- | [[:d:Q1166|Q1166]] | [[File:Flag of Michigan.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Michigan.svg|center|48px]] | [[Michigan]] | [[File:Michigan in United States.svg|center|48px]] | US-MI | [[Lansing (Michigan)|Lansing]]<ref name="ref_7bf2f4c0c4d64cca27b2aedf5203433d1cc24cf23d47243ea1f9626ac841eb74">https://www.britannica.com/place/Michigan</ref> | |- | [[:d:Q1204|Q1204]] | [[File:Flag of Illinois.svg|center|48px]] | | [[Illinois]] | [[File:Illinois in United States.svg|center|48px]] | US-IL | [[Springfield (Illinois)|Springfield]] | |- | [[:d:Q1207|Q1207]] | [[File:Flag of North Dakota.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of North Dakota.svg|center|48px]] | [[Dakota del Nord]] | [[File:North Dakota in United States.svg|center|48px]] | US-ND | [[Bismarck (Dakota del Nord)|Bismarck]] | |- | [[:d:Q1211|Q1211]] | [[File:Flag of South Dakota.svg|center|48px]] | [[File:State Seal of South Dakota.svg|center|48px]] | [[Dakota del Sud]] | [[File:South Dakota in United States.svg|center|48px]] | US-SD | [[Pierre (Dakota del Sud)|Pierre]] | |- | [[:d:Q1212|Q1212]] | [[File:Flag of Montana.svg|center|48px]] | [[File:Great Seal of Montana.svg|center|48px]] | [[Montana]] | [[File:Montana in United States.svg|center|48px]] | US-MT | [[Helena (Montana)|Helena]] | |- | [[:d:Q1214|Q1214]] | [[File:Flag of Wyoming.svg|center|48px]] | | [[Wyoming]] | [[File:Wyoming in United States.svg|center|48px]] | US-WY | [[Cheyenne (Wyoming)|Cheyenne]] | |- | [[:d:Q1221|Q1221]] | [[File:Flag of Idaho.svg|center|48px]] | | [[Idaho]] | [[File:Idaho in United States.svg|center|48px]] | US-ID | [[Boise (Idaho)|Boise]] | |- | [[:d:Q1223|Q1223]] | [[File:Flag of Washington.svg|center|48px]] | | [[Washington (stato)|Washington]] | [[File:Washington in United States.svg|center|48px]] | US-WA<ref name="ref_0e3eb26c7c9b8a4b2ecbae349ee1191d318db6dce17d409ca5c2c1a31aedc2b9">''[[:d:Q81661634|Gazetteer]]''</ref> | [[Olympia (Washington)|Olympia]] | stato del Statos Unite de America |- | [[:d:Q1227|Q1227]] | [[File:Flag of Nevada.svg|center|48px]] | [[File:State Seal of Nevada.svg|center|48px]] | [[Nevada]] | [[File:Nevada in United States.svg|center|48px]] | US-NV | [[Carson City (Nevada)|Carson City]] | |- | [[:d:Q1261|Q1261]] | [[File:Flag of Colorado.svg|center|48px]] | [[File:Seal of Colorado.svg|center|48px]] | [[Colorado]] | [[File:Colorado in United States.svg|center|48px]] | US-CO | [[Denver (Colorado)|Denver]] | |- | [[:d:Q1370|Q1370]] | [[File:Flag of Virginia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Commonwealth of Virginia.png|center|48px]] | [[Virginia]] | [[File:Virginia in United States.svg|center|48px]] | US-VA | [[Richmond (Virginia)|Richmond]]<ref name="ref_0a7d5e61c25f2b20095724d1d702ec1133ce5e9d3d897e3ccf4ce5d0f2778ba6">https://www.britannica.com/place/Richmond-Virginia</ref> | stato del Statos Unite de America |- | [[:d:Q1371|Q1371]] | [[File:Flag of West Virginia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of West Virginia.svg|center|48px]] | [[Virginia del West]] | [[File:West Virginia in United States.svg|center|48px]] | US-WV | [[Charleston (West Virginia)|Charleston]] | |- | [[:d:Q1384|Q1384]] | [[File:Flag of New York.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of New York State.svg|center|48px]]<ref name="ref_bc33c5ce06ddc91218802ad5006e232f64839bd23496f7e6ee8684e753d2a97f">https://www.dos.ny.gov/kids_room/web_images/excelsior_coa_01.png</ref> | [[New York (stato)|New York]] | [[File:New York in United States.svg|center|48px]] | US-NY<ref name="ref_0e3eb26c7c9b8a4b2ecbae349ee1191d318db6dce17d409ca5c2c1a31aedc2b9">''[[:d:Q81661634|Gazetteer]]''</ref> | [[Albany (New York)|Albany]]<ref name="ref_bee0d150b2527b09ff26a233921ed42f0fdb027498b9b2de662222ebb68f992d">https://www.ny.gov/counties/albany</ref><ref name="ref_7c0558b07fe440235fa23712fa2b53c6cf82e76e26fab7496d7055f5efef1f5e">https://www.britannica.com/place/Albany-New-York</ref> | stato del Statos Unitate |- | [[:d:Q1387|Q1387]] | [[File:Flag of Rhode Island.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Rhode Island.svg|center|48px]] | [[Rhode Island]] | [[File:Rhode Island in United States (zoom).svg|center|48px]] | US-RI | [[Providence (Rhode Island)|Providence]]<ref name="ref_02d14d11d30332ba2782b4dd959a5b7ffc20fff9e3398ce51a5fbe90af8a014b">https://www.britannica.com/place/Providence-Rhode-Island</ref> | |- | [[:d:Q1391|Q1391]] | [[File:Flag of Maryland.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Maryland.svg|center|48px]] | [[Maryland]] | [[File:Maryland in United States (zoom).svg|center|48px]] | US-MD<ref name="ref_4d80a9e7ddc84c2bda41cb23318f27faf6fe7628d4c9954662c5c77f43af71a8">https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:US</ref> | [[Annapolis (Maryland)|Annapolis]]<ref name="ref_ca652d7e17bcaf3c9763053fbd648993f635d0474f5bfa63eea979be1687f653">''[[:d:Q1520117|Getty Thesaurus of Geographic Names]]''</ref><ref name="ref_2a20d82d6d1af5e72d9e422f5b17244020bad0a524e3613d6e68bb42d78d5a72">https://www.britannica.com/place/Annapolis</ref> | |- | [[:d:Q1393|Q1393]] | [[File:Flag of Delaware.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Delaware.svg|center|48px]] | [[Delaware]] | [[File:Delaware in United States (zoom).svg|center|48px]] | US-DE | [[Dover (Delaware)|Dover]]<ref name="ref_738db627f4e1340a85d75d76fe6d8a5a423a31b559266ff86b2e1dc6e5b1d283">https://www.britannica.com/place/Dover-Delaware</ref> | |- | [[:d:Q1397|Q1397]] | [[File:Flag of Ohio.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Ohio.svg|center|48px]] | [[Ohio]] | [[File:Ohio in United States.svg|center|48px]] | US-OH | [[Columbus (Ohio)|Columbus]]<ref name="ref_f827504ed093daa37ecbe8725f09db78d4e45c4f54630b0a70d492e423bf160d">https://www.britannica.com/place/Columbus-Ohio</ref> | |- | [[:d:Q1400|Q1400]] | [[File:Flag of Pennsylvania.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Pennsylvania.svg|center|48px]] | [[Pennsylvania]] | [[File:Pennsylvania in United States.svg|center|48px]] | US-PA | [[Harrisburg (Pennsylvania)|Harrisburg]]<ref name="ref_595add1dff42ee66957a1ab111f15ce7b0535990b0d0491ca01281ec38c65c09">https://www.britannica.com/place/Harrisburg-Pennsylvania</ref> | |- | [[:d:Q1408|Q1408]] | [[File:Flag of New Jersey.svg|center|48px]] | [[File:Coat of Arms of New Jersey.svg|center|48px]] | [[New Jersey]] | [[File:New Jersey in United States (zoom).svg|center|48px]] | US-NJ | [[Trenton (New Jersey)|Trenton]]<ref name="ref_a8acb757e7f64c6e916c2f71b1f00ed60b2249efb36e0d6503c8a37b65205fd3">https://www.britannica.com/place/Trenton-New-Jersey</ref> | |- | [[:d:Q1415|Q1415]] | [[File:Flag of Indiana.svg|center|48px]] | | [[Indiana]] | [[File:Indiana in United States.svg|center|48px]] | US-IN | [[Indianapolis (Indiana)|Indianapolis]] | |- | [[:d:Q1428|Q1428]] | [[File:Flag of the State of Georgia.svg|center|48px]] | [[File:Seal of Georgia.svg|center|48px]] | [[Georgia (stato)|Georgia]] | [[File:Georgia in United States.svg|center|48px]] | US-GA | [[Atlanta (Georgia)|Atlanta]]<ref name="ref_89c9c8609e730dadc299dc953b2b40faf1a0b97863a142b77c783bd72a091611">''[[:d:Q455338|Unified Medical Language System]]''</ref><ref name="ref_e8ab0464be6ec329bc09f4b6286eb1f16f1c2999451e9f7f8e1a6e4594f7251c">https://www.britannica.com/place/Atlanta-Georgia</ref> | stato del Statos Unite de America |- | [[:d:Q1439|Q1439]] | [[File:Flag of Texas.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Republic of Texas.svg|center|48px]] | [[Texas]] | [[File:Texas in United States.svg|center|48px]] | US-TX | [[Austin (Texas)|Austin]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q1454|Q1454]] | [[File:Flag of North Carolina.svg|center|48px]] | | [[Carolina del Nord]] | [[File:North Carolina in United States.svg|center|48px]] | US-NC | [[Raleigh (Carolina del Nord)|Raleigh]]<ref name="ref_20f6c427c608c05c89dd42e48bdfcee9ede907aa7e483e1b156131edd5948f73">https://www.britannica.com/place/Raleigh-North-Carolina</ref> | |- | [[:d:Q1456|Q1456]] | [[File:Flag of South Carolina.svg|center|48px]] | | [[Carolina del Sud]] | [[File:South Carolina in United States.svg|center|48px]] | US-SC | [[Columbia (Carolina del Sud)|Columbia]]<ref name="ref_04c3aae8e3bcbbea3b2e0c7c24935f6f3dc7b90e13a607af5fd0129b3ce05f5b">https://www.britannica.com/place/Columbia-South-Carolina</ref> | |- | [[:d:Q1494|Q1494]] | [[File:Flag of Mississippi.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Mississippi.svg|center|48px]] | [[Mississippi]] | [[File:Mississippi in United States.svg|center|48px]] | US-MS | [[Jackson (Mississippi)|Jackson]] | stato del Statos Unite de America |- | [[:d:Q1509|Q1509]] | [[File:Flag of Tennessee.svg|center|48px]] | | [[Tennessee]] | [[File:Tennessee in United States.svg|center|48px]] | US-TN | [[Nashville (Tennessee)|Nashville]] | stato del Statos Unite de America |- | [[:d:Q1522|Q1522]] | [[File:Flag of New Mexico.svg|center|48px]] | [[File:Seal of the Governor of New Mexico.png|center|48px]] | [[New Mexico]] | [[File:New Mexico in United States.svg|center|48px]] | US-NM | [[Santa Fe (New Mexico)|Santa Fe]] | |- | [[:d:Q1527|Q1527]] | [[File:Flag of Minnesota.svg|center|48px]] | | [[Minnesota]] | [[File:Minnesota in United States.svg|center|48px]] | US-MN | [[Saint Paul (Minnesota)|Saint Paul]] | |- | [[:d:Q1537|Q1537]] | [[File:Flag of Wisconsin.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Wisconsin.svg|center|48px]] | [[Wisconsin]] | [[File:Wisconsin in United States.svg|center|48px]] | US-WI | [[Madison (Wisconsin)|Madison]] | |- | [[:d:Q1546|Q1546]] | [[File:Flag of Iowa.svg|center|48px]] | | [[Iowa]] | [[File:Iowa in United States.svg|center|48px]] | US-IA<ref name="ref_a79facb7c77a4d17adb234b1eb74d3b9373e6d448dc9064422a0639025f813d0">''[[:d:Q14005|MusicBrainz]]''</ref> | [[Des Moines (Iowa)|Des Moines]] | |- | [[:d:Q1553|Q1553]] | [[File:Flag of Nebraska.svg|center|48px]] | | [[Nebraska]] | [[File:Nebraska in United States.svg|center|48px]] | US-NE | [[Lincoln (Nebraska)|Lincoln]] | |- | [[:d:Q1558|Q1558]] | [[File:Flag of Kansas.svg|center|48px]] | | [[Kansas]] | [[File:Kansas in United States.svg|center|48px]] | US-KS | [[Topeka (Kansas)|Topeka]] | |- | [[:d:Q1581|Q1581]] | [[File:Flag of Missouri.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Missouri.svg|center|48px]] | [[Missouri]] | [[File:Missouri in United States.svg|center|48px]] | US-MO | [[Jefferson City (Missouri)|Jefferson City]] | stato del Statos Unite de America |- | [[:d:Q1588|Q1588]] | [[File:Flag of Louisiana.svg|center|48px]] | | [[Louisiana]] | [[File:Louisiana in United States.svg|center|48px]] | US-LA | [[New Orleans]]<br/>[[Baton Rouge (Louisiana)|Baton Rouge]] | |- | [[:d:Q1603|Q1603]] | [[File:Flag of Kentucky.svg|center|48px]] | | [[Kentucky]] | [[File:Kentucky in United States.svg|center|48px]] | US-KY | [[Frankfort (Kentucky)|Frankfort]] | |- | [[:d:Q1612|Q1612]] | [[File:Flag of Arkansas.svg|center|48px]] | | [[Arkansas]] | [[File:Arkansas in United States.svg|center|48px]] | US-AR<ref name="ref_a79facb7c77a4d17adb234b1eb74d3b9373e6d448dc9064422a0639025f813d0">''[[:d:Q14005|MusicBrainz]]''</ref> | [[Little Rock (Arkansas)|Little Rock]] | |- | [[:d:Q1649|Q1649]] | [[File:Flag of Oklahoma.svg|center|48px]] | | [[Oklahoma]] | [[File:Oklahoma in United States.svg|center|48px]] | US-OK | [[Oklahoma City (Oklahoma)|Oklahoma City]] | |- | [[:d:Q16551|Q16551]] | [[File:Flag of Vermont.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Vermont.svg|center|48px]] | [[Vermont]] | [[File:Vermont in United States (zoom).svg|center|48px]] | US-VT | [[Montpelier (Vermont)|Montpelier]]<ref name="ref_718827f6e9f46e3fe3e50609d9baaa606d408ae9febbdf7378a22f7bc112ab2d">https://www.britannica.com/place/Montpelier-Vermont</ref> | stato del Statos Unite de America |} {{Wikidata list end}} n04o1fh1hy59hku7xxk0vp5yx5bgmrm 102 40007 697355 697234 2026-06-21T08:24:32Z ListeriaBot 24326 Wikidata list updated [V2] 697355 wikitext text/x-wiki {{infobox}} Vide etiam: [[Appendice:Lista de territorios dependente o disputate]] {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P298 ?iso3 } |columns=item,P298,P984,P41,P94,label,P242,P300,P36,P2046,P31,description |sort=P298 |thumb=48 |links= |references=all }} {| class='wikitable sortable' ! item ! ISO 3166-1 alpha-3 ! codigo de pais per IOC ! imagine del bandiera ! imagine del scuto ! label ! position geographic ! ISO 3166-2 ! capital ! area ! instantia de ! description |- | [[:d:Q21203|Q21203]] | ABW | ARU | [[File:Flag of Aruba.svg|center|48px]] | [[File:Aruba wapen.svg|center|48px]] | [[Aruba]] | [[File:Aruba in its region.svg|center|48px]] | NL-AW | ''[[:d:Q131243|Oranjestad]]'' | 178.916378 kilometro quadrate | ''[[:d:Q15304003|pais del Regno del Paises Basse]]''<br/>[[stato insular]]<br/>''[[:d:Q107390|stato federate]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q889|Q889]] | AFG | AFG | [[File:Flag of the Taliban.svg|center|48px]] | [[File:Arms of the Islamic Emirate of Afghanistan.svg|center|48px]] | [[Afghanistan]] | [[File:Afghanistan (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Kabul]] | 652230 kilometro quadrate<ref name="ref_1dce4a8b917510d678fa50fb5300544652cf231b551806ae27c17c359782f237">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1450765|Q1450765]] | AFI | | | | ''[[:d:Q1450765|French Territory of the Afars and the Issas]]'' | | | [[Djibuti (citate)|Djibuti]] | 23200 kilometro quadrate | ''[[:d:Q133156|colonia]]''<br/>''[[:d:Q1620908|historical region]]'' | |- | [[:d:Q916|Q916]] | AGO | ANG | [[File:Flag of Angola.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Angola.svg|center|48px]] | [[Angola]] | [[File:Angola (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Luanda]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | 1246700 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q25228|Q25228]] | AIA | | [[File:Flag of Anguilla.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Anguilla.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q25228|Anguilla]]'' | [[File:Anguilla on the globe (Americas centered).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q30994|The Valley]]'' | 91 kilometro quadrate | ''[[:d:Q46395|British overseas territory]]''<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q5689|Q5689]] | ALA | | [[File:Flag of Åland.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Åland 3.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q5689|Åland]]'' | [[File:Ahvenanmaa sijainti Suomi.svg|center|48px]] | FI-01 | ''[[:d:Q48329|Mariehamn]]'' | 1582.93 kilometro quadrate<ref name="ref_1030d7f1d0e4082c9f02436085355d23f9cf62a32d4b87afc2ea8274a0862a71">https://www.maanmittauslaitos.fi/sites/maanmittauslaitos.fi/files/attachments/2021/01/Vuoden_2021_pinta-alatilasto_kunnat_maakunnat.pdf</ref> | ''[[:d:Q193512|region of Finland]]''<br/>''[[:d:Q782614|autonomous region]]'' | |- | [[:d:Q222|Q222]] | ALB | ALB | [[File:Flag of Albania.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Albania.svg|center|48px]] | [[Albania]] | [[File:Albania (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Tirana]] | 28748 kilometro quadrate<ref name="ref_1dce4a8b917510d678fa50fb5300544652cf231b551806ae27c17c359782f237">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q228|Q228]] | AND | AND | [[File:Flag of Andorra.svg|center|48px]] | [[File:Coat of Arms of Andorra.svg|center|48px]] | [[Andorra]] | [[File:Andorra on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Andorra la Vella]] | 468 kilometro quadrate<ref name="ref_1dce4a8b917510d678fa50fb5300544652cf231b551806ae27c17c359782f237">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html</ref> | [[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]'' | |- | [[:d:Q25227|Q25227]] | ANT<ref name="ref_bf25a9001b8462c071bbee32380ffaa44c643c8b3b5593348fbfcea6e912638a">https://www.iso.org/files/live/sites/isoorg/files/archive/pdf/en/iso_3166-3_newsletter_i-6.pdf</ref> | AHO | [[File:Flag of the Netherlands Antilles (1986–2010).svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Netherlands Antilles (1986-2010).svg|center|48px]] | [[Antillas Nederlandese]] | [[File:Kingdom of the Netherlands in its region (Caribbean special).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q132679|Willemstad]]'' | 800 kilometro quadrate | ''[[:d:Q15304003|pais del Regno del Paises Basse]]''<br/>''[[:d:Q3024240|stato preterite]]'' | |- | [[:d:Q878|Q878]] | ARE | UAE | [[File:Flag of the United Arab Emirates.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of the United Arab Emirates.svg|center|48px]] | [[Emiratos Arabe Unite]] | [[File:United Arab Emirates (orthographic projection).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q1519|Abu Dhabi]]'' | 83600 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q414|Q414]] | ARG | ARG | [[File:Flag of Argentina.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Argentina.svg|center|48px]] | [[Argentina]] | [[File:ARG orthographic.svg|center|48px]] | | [[Buenos Aires]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | 2780400 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>[[nation]]<br/>''[[:d:Q10551526|confessional state]]'' | pais de America del Sud |- | [[:d:Q399|Q399]] | ARM | ARM | [[File:Flag of Armenia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Armenia.svg|center|48px]] | [[Armenia]] | [[File:Armenia (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Yerevan]] | 29743.423459 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | pais eurasian del Caucaso Sud |- | [[:d:Q31890709|Q31890709]] | ASC | | [[File:Flag of Ascension Island.svg|center|48px]] | [[File:Coat of Arms of Ascension Island.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q31890709|Ascension]]'' | | SH-AC<ref name="ref_0e3eb26c7c9b8a4b2ecbae349ee1191d318db6dce17d409ca5c2c1a31aedc2b9">''[[:d:Q81661634|Gazetteer]]''</ref> | ''[[:d:Q695774|Georgetown]]'' | | ''[[:d:Q10864048|subdivision territorial administrative al prime nivello]]''<ref name="ref_28e067ba6d443e585cc6bae200ecabedea38d4555441bfa6e50598093c75548b">''[[:d:Q1194038|Geographic Names Server]]''</ref> | |- | [[:d:Q16641|Q16641]] | ASM | ASA | [[File:Flag of American Samoa.svg|center|48px]] | [[File:Seal of American Samoa.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q16641|American Samoa]]'' | [[File:American Samoa on the globe (Polynesia centered).svg|center|48px]] | US-AS | ''[[:d:Q51678|Pago Pago]]'' | 199 kilometro quadrate | ''[[:d:Q783733|unincorporated territory of the United States]]''<br/>''[[:d:Q1048835|political territorial entity]]''<br/>''[[:d:Q462778|insular area of the United States]]''<br/>''[[:d:Q1352230|territory of the United States]]'' | |- | [[:d:Q51|Q51]] | ATA | | | | [[Antarctica]] | [[File:Antarctica (orthographic projection).svg|center|48px]] | | | 13720000 kilometro quadrate<ref name="ref_a3dae1785f071eaf619b80b4e4878aeb35d9305e5edb62e39b883bcd2e73d1b8">https://www.worldometers.info/geography/7-continents/</ref> | [[continente]]<ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_683b2661c49be29f69007bda6012994faeb7dbcefb33fdba8ec0685c5503f9be">''[[:d:Q43400782|БСЭ1 / Антарктида]]''</ref><br/>[[region]]<br/>''[[:d:Q312461|terra nullius]]''<br/>''[[:d:Q2418896|part of the world]]''<br/>''[[:d:Q2221906|geographic location]]'' | continente |- | [[:d:Q10372207|Q10372207]] | ATA | | [[File:Flag of the Antarctic Treaty.svg|center|48px]] | No/unknown value | ''[[:d:Q10372207|Antarctic Treaty area]]'' | [[File:Mapa Polo Sur.png|center|48px]] | | No/unknown value | 14000000 kilometro quadrate | ''[[:d:Q734818|condominium]]''<br/>''[[:d:Q15239622|disputed territory]]''<br/>''[[:d:Q312461|terra nullius]]'' | |- | [[:d:Q165783|Q165783]] | ATB | | [[File:Flag of the British Antarctic Territory.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the British Antarctic Territory.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q165783|British Antarctic Territory]]'' | [[File:BritishAntarcticTerritory.svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q1635867|Rothera Research Station]]'' | 1709400 kilometro quadrate | ''[[:d:Q46395|British overseas territory]]''<br/>''[[:d:Q783953|territorial claims in Antarctica]]'' | |- | [[:d:Q129003|Q129003]] | ATF | | [[File:Flag of the French Southern and Antarctic Lands.svg|center|48px]] | [[File:Armoiries Terres australes et antarctiques françaises.svg|center|48px]] | [[Terras Austral Francese]] | [[File:French Southern and Antarctic Lands in France (zoomed).svg|center|48px]] | FR-TF<ref name="ref_b358201b6f12d036d1d725230e7d6741d07c711fce3b940b1cb25462f96118c0">https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:FR</ref> | ''[[:d:Q839559|Port-aux-Français]]'' | 7829 kilometro quadrate | ''[[:d:Q161243|territorio dependente]]''<br/>''[[:d:Q1048835|political territorial entity]]'' | |- | [[:d:Q781|Q781]] | ATG | ANT | [[File:Flag of Antigua and Barbuda.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Antigua and Barbuda.svg|center|48px]] | [[Antigua e Barbuda]] | [[File:ATG orthographic.svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q36262|St. John's]]'' | 440.29 kilometro quadrate | [[stato insular]]<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q3244203|monarchy of Antigua and Barbuda]]''<br/>''[[:d:Q202686|regno del Communitate de Nationes]]''<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]'' | |- | [[:d:Q189999|Q189999]] | ATN | | [[File:Flag of Norway, state.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Norway.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q189999|Queen Maud Land]]'' | [[File:Antarctica, Norway territorial claim.svg|center|48px]] | | | 2500000 kilometro quadrate | ''[[:d:Q5260616|dependency of Norway]]''<ref name="ref_7db06d5476b3f5c24f5ebb17af080c176272f9c7a4682401c5d83cbd2bb2d168">https://lovdata.no/dokument/NL/lov/1930-02-27-3</ref><br/>''[[:d:Q783953|territorial claims in Antarctica]]''<ref name="ref_7db06d5476b3f5c24f5ebb17af080c176272f9c7a4682401c5d83cbd2bb2d168">https://lovdata.no/dokument/NL/lov/1930-02-27-3</ref><br/>''[[:d:Q15239622|disputed territory]]'' | |- | [[:d:Q408|Q408]] | AUS<ref name="ref_63f5ca7a183963ae457d8f89197c39e30c3e1963bcf902fb3e780d1dbf4e9c8a">''[[:d:Q25275|ISO 3166-1]]''</ref> | AUS | [[File:Flag of Australia (converted).svg|center|48px]]<ref name="ref_81c89a07f6d8245f3f610a5338eb4d06b8867ad0833011281075a438da9ceee8">https://www.itsanhonour.gov.au/symbols/flag.cfm</ref> | [[File:Coat of arms of the Commonwealth of Australia.svg|center|48px]] | [[Australia]] | [[File:AUS orthographic.svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q3114|Canberra]]''<ref name="ref_2c266568d394409c43364c2f4d8b8ea09162a2269fee0e814197c113c625b70a">http://www.australia.gov.au/about-government/states-territories-and-local-government/capital-cities</ref> | 7692024 kilometro quadrate<ref name="ref_e5de0557d829b6203125373010912e5dbe4da19b4ef922649c7cca8b61d30a07">http://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/australias-size-compared</ref><ref name="ref_2400624184620dd514bed85b0ebd035541fc426839c786569d93496fbe599d16">http://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q43702|federation]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q40|Q40]] | AUT | AUT | [[File:Flag of Austria.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Austria.svg|center|48px]] | [[Austria]] | [[File:EU-Austria.svg|center|48px]] | | [[Vienna]]<ref name="ref_8c9140023642283c5ce8f0054419301e4e661b4d544d74f911a04dbe4e1b2919">''[[:d:Q1005391|Federal Constitutional Law]]''</ref> | 83878.99 kilometro quadrate<ref name="ref_337104bf542d61ec28a5b64ad960c201fe14eae452e70f309dab87be0ecfd867">http://www.statistik.at/web_de/static/k37_054436.pdf</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_8c9140023642283c5ce8f0054419301e4e661b4d544d74f911a04dbe4e1b2919">''[[:d:Q1005391|Federal Constitutional Law]]''</ref><br/>''[[:d:Q4209223|stato de derecto]]''<ref name="ref_8c9140023642283c5ce8f0054419301e4e661b4d544d74f911a04dbe4e1b2919">''[[:d:Q1005391|Federal Constitutional Law]]''</ref><br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>''[[:d:Q127693126|successor state]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_e33536185a3a577767c4df8815505e3839cdb3ac340226ff3e9f0263fb53a77a">https://www.workwithdata.com/place/austria</ref> | |- | [[:d:Q227|Q227]] | AZE | AZE | [[File:Flag of Azerbaijan.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Azerbaijan.svg|center|48px]] | [[Azerbaijan]] | [[File:Azerbaijan orthographic projection.svg|center|48px]] | | [[Baku]] | 86600 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q967|Q967]] | BDI | BDI | [[File:Flag of Burundi.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Burundi.svg|center|48px]] | [[Burundi]] | [[File:Burundi (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Gitega]] | 27834 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_6cac7bdde4be279b526ef08604ad918b112e3faa287696c1b915fbb81f2f4f0b">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/by.html</ref> | |- | [[:d:Q31|Q31]] | BEL | BEL | [[File:Flag of Belgium.svg|center|48px]] | [[File:Great coat of arms of Belgium.svg|center|48px]] | [[Belgica]] | [[File:EU-Belgium.svg|center|48px]] | | [[Brussel]]<ref name="ref_effb07acb78b00e96857dd630ea9dbef3dfa2b85064c06fc36d489bac27ac036">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/be.html</ref><ref name="ref_cf8ffd9fa05b0d7e236b0e111cb1395c12ffa35206a807cfeae261a0752a11b4">http://www.traveldir.org/belgium/</ref> | 30688 kilometro quadrate<ref name="ref_b6045ba397001d57a685257fa78ba294520cf6abae5c822cb219ab67a689bfa0">''[[:d:Q12480|Statbel]]''</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q962|Q962]] | BEN | BEN | [[File:Flag of Benin.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Benin.svg|center|48px]] | [[Benin]] | [[File:Benin (orthographic projection with inset).svg|center|48px]] | | [[Porto-Novo]] | 114763 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q27561|Q27561]] | BES<ref name="ref_b487e18951526d42430f1cf1c21ee328d29004b78388d2bd2e82fab9d7187199">https://www.iso.org/files/live/sites/isoorg/files/archive/pdf/en/iso_3166-1_newsletter_vi-8_split_of_the_dutch_antilles_final-en.pdf</ref> | | | | ''[[:d:Q27561|Caribbean Netherlands]]'' | [[File:BES islands location map.svg|center|48px]] | | No/unknown value | 322 kilometro quadrate | [[entitate territorial administrative]]<br/>''[[:d:Q1402592|island group]]''<br/>''[[:d:Q1048835|political territorial entity]]'' | |- | [[:d:Q965|Q965]] | BFA | BUR | [[File:Flag of Burkina Faso.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Burkina Faso.svg|center|48px]] | [[Burkina Faso]] | [[File:BFA orthographic.svg|center|48px]] | | [[Ouagadougou]] | 274200 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q902|Q902]] | BGD | BAN | [[File:Flag of Bangladesh.svg|center|48px]] | [[File:National emblem of Bangladesh.svg|center|48px]] | [[Bangladesh]] | [[File:Bangladesh (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Dacca]] | 147570 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q219|Q219]] | BGR | BUL | [[File:Flag of Bulgaria.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Bulgaria.svg|center|48px]] | [[Bulgaria]] | [[File:Bulgaria (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Sofia]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | 110993.6 kilometro quadrate<ref name="ref_b935a0a66833771bd7ab112d9853ebe1a287cd8e9aac1b6386fa9e1016b57022">http://www.government.bg/cgi-bin/e-cms/vis/vis.pl?s=001&p=0159&g=</ref> | [[pais]]<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]'' | |- | [[:d:Q398|Q398]] | BHR | BRN | [[File:Flag of Bahrain.svg|center|48px]] | [[File:Coat of Arms of The Kingdom of Bahrain.svg|center|48px]] | [[Bahrain]] | [[File:Map of Bahrain.svg|center|48px]] | | [[Manama]] | 786.5 kilometro quadrate<ref name="ref_f1109f3b1be2275f826e9cf52b9203b986059b8d23dd4954bbc9089530b2748f">https://www.bahrain.bh/wps/wcm/connect/bnp_en/about%20the%20kingdom/about%20bahrain/related%20topics/facts%20and%20figures</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]]<br/>[[archipelago]] | |- | [[:d:Q778|Q778]] | BHS | BAH | [[File:Flag of the Bahamas.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Bahamas.svg|center|48px]] | [[Bahamas]] | [[File:Bahamas in its region.svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q2467|Nassau]]'' | 13878 kilometro quadrate | ''[[:d:Q202686|regno del Communitate de Nationes]]''<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]''<br/>[[entitate territorial administrative]]<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q225|Q225]] | BIH | BIH | [[File:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg|center|48px]] | [[Bosnia e Herzegovina]] | [[File:Bosnia and Herzegovina (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Sarajevo]] | 51197 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_b8423ba8340e8b33fb505561ed0125432eb23a2565c8790412ae86b19bd45f82">https://www.ustavnisud.ba/public/down/USTAV_BOSNE_I_HERCEGOVINE_engl.pdf</ref><br/>''[[:d:Q1520223|republica constitutional]]''<br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q25362|Q25362]] | BLM | | [[File:Flag of Saint Barthélemy (local).svg|center|48px]] | [[File:Blason St Barthélémy TOM entire.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q25362|Saint Barthélemy]]'' | [[File:Saint Barthelemy in France.svg|center|48px]] | FR-BL | ''[[:d:Q34112|Gustavia]]'' | 24 kilometro quadrate<ref name="ref_6fc27494e6c7926015d9eb27d4f5924ae1abcba3d5e6e02ad3d8258d77f9d34c">https://www.touteleurope.eu/fonctionnement-de-l-ue/la-superficie-des-pays-de-l-union-europeenne/</ref> | ''[[:d:Q719487|collectivitate de ultramar]]''<ref name="ref_acb678d6cb9dd51a3fd3981405e68362fe227c398b2f88f9205d3f195172710d">''[[:d:Q47486150|loi organique n° 2007-223 du 21 février 2007 portant dispositions statutaires et institutionnelles relatives à l'outre-mer]]''</ref> | |- | [[:d:Q184|Q184]] | BLR | BLR | [[File:Flag of Belarus.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Belarus (2020–present).svg|center|48px]] | [[Bielorussia]] | [[File:Belarus on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Minsk]]<ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref> | 207596.76 kilometro quadrate<ref name="ref_19a0807314a71637fb0d564051152981a05e56273c4261bd3fdcb5e073d74eae">http://www.gki.gov.by/docs/gzk_2010.doc</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>''[[:d:Q619610|social state]]''<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]'' | |- | [[:d:Q242|Q242]] | BLZ | BIZ | [[File:Flag of Belize.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Belize.svg|center|48px]] | [[Belize]] | [[File:BLZ orthographic.svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q3043|Belmopan]]'' | 22966 kilometro quadrate | ''[[:d:Q202686|regno del Communitate de Nationes]]''<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q23635|Q23635]] | BMU | BER | [[File:Flag of Bermuda.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Bermuda.svg|center|48px]] | [[Bermuda]] | [[File:United Kingdom on the globe (Bermuda special) (Americas centered).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q30985|Hamilton]]'' | 53 kilometro quadrate | ''[[:d:Q46395|British overseas territory]]''<ref name="ref_062d6a907457c2cd5018246f8dbe44927859fc0e258af56b43a0695d3e0dfd2d">https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/</ref><br/>[[entitate territorial administrative]] | |- | [[:d:Q750|Q750]] | BOL | BOL | [[File:Flag of Bolivia.svg|center|48px]] | [[File:Escudo de Bolivia.svg|center|48px]] | [[Bolivia]] | [[File:BOL orthographic.svg|center|48px]] | | [[Sucre]]<br/>[[La Paz]] | 1098581 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]] | pais de America del Sud |- | [[:d:Q155|Q155]] | BRA | BRA | [[File:Flag of Brazil.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Brazil.svg|center|48px]] | [[Brasil]] | [[File:BRA orthographic.svg|center|48px]] | | [[Brasilia]] | 8515767 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_6aab621fef4b62124bd99d03b3d27640d6e75323aa147063e7d7135c8724a7f3">https://www.state.gov/independent-states-in-the-world/</ref><br/>[[stato secular]]<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | pais de America del Sud |- | [[:d:Q244|Q244]] | BRB | BAR | [[File:Flag of Barbados.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Barbados (2).svg|center|48px]] | [[Barbados]] | [[File:BRB orthographic.svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q36168|Bridgetown]]'' | 439 kilometro quadrate | ''[[:d:Q202686|regno del Communitate de Nationes]]''<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q921|Q921]] | BRN<ref name="ref_85f197c05a3a50ab610b9354a76864571e64192440bbfe1f06301e0f182262ec">https://www.ISO.org/obp/ui/#iso:code:3166:BN</ref> | BRU | [[File:Flag of Brunei.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Brunei.svg|center|48px]] | [[Brunei]] | [[File:Brunei on the globe (Southeast Asia centered).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q9279|Bandar Seri Begawan]]'' | 5765.313533 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[Sultanato]]<br/>[[pais]]<ref name="ref_85f197c05a3a50ab610b9354a76864571e64192440bbfe1f06301e0f182262ec">https://www.ISO.org/obp/ui/#iso:code:3166:BN</ref> | |- | [[:d:Q917|Q917]] | BTN | BHU | [[File:Flag of Bhutan.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Bhutan.svg|center|48px]] | [[Bhutan]] | [[File:Bhutan (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Thimphu]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | 38394 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>''[[:d:Q417175|regno]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>''[[:d:Q1309121|hermit kingdom]]'' | |- | [[:d:Q23408|Q23408]] | BVT | | [[File:Flag of Norway.svg|center|48px]] | | [[Insula de Bouvet]] | [[File:PAT - Bouvet.gif|center|48px]] | | | 49 kilometro quadrate | [[insula]]<br/>''[[:d:Q5260616|dependency of Norway]]''<br/>''[[:d:Q1048835|political territorial entity]]'' | |- | [[:d:Q963|Q963]] | BWA | BOT | [[File:Flag of Botswana.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Botswana.svg|center|48px]] | [[Botswana]] | [[File:Botswana (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Gaborone]] | 581737 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q2895|Q2895]] | BYS | | [[File:Flag of the Byelorussian Soviet Socialist Republic (1951–1991).svg|center|48px]] | [[File:Emblem of the Byelorussian Soviet Socialist Republic (1981–1991).svg|center|48px]] | ''[[:d:Q2895|Byelorussian Soviet Socialist Republic]]'' | [[File:Byelorussian SSR in the Soviet Union.svg|center|48px]] | | [[Minsk]] | 207600 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3024240|stato preterite]]'' | |- | [[:d:Q929|Q929]] | CAF | CAF | [[File:Flag of the Central African Republic.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Central African Republic.svg|center|48px]] | [[Republica Centroafrican]] | [[File:CAF orthographic.svg|center|48px]] | | [[Bangui]] | 622984 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]]<br/>[[republica]] | |- | [[:d:Q16|Q16]] | CAN | CAN | [[File:Flag of Canada (Pantone).svg|center|48px]] | [[File:Royal Coat of arms of Canada.svg|center|48px]] | [[Canada]] | [[File:CAN orthographic.svg|center|48px]] | | [[Ottawa]]<ref name="ref_a9d7cc87fad739a186c62b47b38ed774fc3b97ecdaced733b52b08043d1b30e9">''[[:d:Q868884|Constitution Act, 1867]]''</ref> | 9984670 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_6aab621fef4b62124bd99d03b3d27640d6e75323aa147063e7d7135c8724a7f3">https://www.state.gov/independent-states-in-the-world/</ref><br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q36004|Q36004]] | CCK | | [[File:Flag of the Cocos (Keeling) Island.svg|center|48px]] | [[File:Clunies-Ross family arms.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q36004|Cocos (Keeling) Islands]]'' | [[File:Cocos (Keeling) Islands on the globe (Southeast Asia centered).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q48675|West Island]]'' | 14 kilometro quadrate | ''[[:d:Q1402592|island group]]''<br/>''[[:d:Q11687019|external territory of Australia]]'' | |- | [[:d:Q39|Q39]] | CHE | SUI | [[File:Flag of Switzerland.svg|center|48px]]<ref name="ref_ab7fc05533a6a1045f2ce8ad338b0792ed51296f1397b7e775499d19e43c8e57">https://www.admin.ch/opc/de/classified-compilation/20091656/index.html#app1ahref0</ref> | [[File:Coat of arms of Switzerland.svg|center|48px]] | [[Switza]] | [[File:Switzerland on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Berna]]<ref name="ref_0080a764532c5d04f2a034ba39e581993e729ab6db18d709944b4f8bbb323f6a">https://www.bk.admin.ch/bk/de/home/dokumentation/gesetzgebung/rechtsbereiche-der-bk/abgeschlossene-gesetzgebungsprojekte/bundesstadtstatus-stadt-bern.html</ref> | 41291 kilometro quadrate<ref name="ref_5e2ad7e643fbd628f1fdbcaf44a25a09db7c28f256dd1b609e662806fb674840">https://www.bfs.admin.ch/bfs/fr/home/statistiques/espace-environnement.html</ref> | [[stato]]<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>''[[:d:Q170156|confederation]]''<br/>''[[:d:Q43702|federation]]''<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | republica federal in Europa occidental |- | [[:d:Q298|Q298]] | CHL | CHI | [[File:Flag of Chile.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Chile (c).svg|center|48px]] | [[Chile]] | [[File:CHL orthographic (+all claims).svg|center|48px]] | | [[Santiago de Chile]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | 756102 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>[[nation]]<br/>''[[:d:Q5255892|republica democratic]]''<br/>[[pais transcontinental]] | |- | [[:d:Q148|Q148]] | CHN | CHN | [[File:Flag of the People's Republic of China.svg|center|48px]] | [[File:中華人民共和國國徽.svg|center|48px]] | [[China]] | [[File:CHN orthographic.svg|center|48px]] | | [[Beijing]] | 9596961 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_6aab621fef4b62124bd99d03b3d27640d6e75323aa147063e7d7135c8724a7f3">https://www.state.gov/independent-states-in-the-world/</ref><br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1008|Q1008]] | CIV | CIV | [[File:Flag of Côte d'Ivoire.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Ivory Coast (2).svg|center|48px]] | [[Costa de Ebore]] | [[File:CIV orthographic.svg|center|48px]] | | [[Yamoussoukro]] | 322463 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[republica]]<ref name="ref_ca070e9a5eb15c3dccfde88694c68f2863907488ea9e5eec31ad0622694ece24">https://www.diplomatie.gouv.fr/fr/dossiers-pays/cote-d-ivoire/presentation-de-la-cote-d-ivoire/</ref><br/>[[pais]]<ref name="ref_0dad73dd85c33cae8349a2e2ca72f0917d0ffc3785f00eede7e40d57c79381da">https://www.presidence.ci/presentation-ci/</ref> | |- | [[:d:Q1009|Q1009]] | CMR | CMR | [[File:Flag of Cameroon.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Cameroon.svg|center|48px]] | [[Camerun]] | [[File:CMR orthographic.svg|center|48px]] | | [[Yaoundé]] | 475442 kilometro quadrate | [[pais]]<br/>[[republica]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]'' | |- | [[:d:Q974|Q974]] | COD | COD | [[File:Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Democratic Republic of the Congo (black spear).svg|center|48px]] | [[Republica Democratic del Congo]] | [[File:COD orthographic.svg|center|48px]] | | [[Kinshasa]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | 2344858 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_ed806c47cd810026be18b273086c4a0bce497d753577b6badca4efc5741bf580">https://www.workwithdata.com/place/dem-rep-congo</ref> | |- | [[:d:Q971|Q971]] | COG | CGO | [[File:Flag of the Republic of the Congo.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Republic of the Congo.svg|center|48px]] | [[Republica del Congo]] | [[File:LocationRepublicoftheCongo.svg|center|48px]] | | [[Brazzaville]] | 342000 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q26988|Q26988]] | COK | COK | [[File:Flag of the Cook Islands.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Cook Islands.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q26988|Cook Islands]]'' | [[File:Cook Islands on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q170482|Avarua]]'' | 240 kilometro quadrate | ''[[:d:Q1138279|associated state]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q739|Q739]] | COL | COL | [[File:Flag of Colombia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Colombia.svg|center|48px]] | [[Colombia]] | [[File:COL orthographic (San Andrés and Providencia special).svg|center|48px]] | | [[Bogotá]]<ref name="ref_5e9c5041ff4318d908f65eec8765863728691254e0e8d2a8ef3c727c831f4362">https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Kolumbia;4169072.html</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | 1141748 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[republica]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>[[stato secular]]<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q970|Q970]] | COM | COM | [[File:Flag of the Comoros.svg|center|48px]] | [[File:Seal of the Comoros.svg|center|48px]] | [[Comores]] | [[File:Comoros (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Moroni]] | 2034 kilometro quadrate | [[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]'' | |- | [[:d:Q1011|Q1011]] | CPV | CPV | [[File:Flag of Cape Verde.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Cape Verde.svg|center|48px]] | [[Capo Verde]] | [[File:CPV orthographic NaturalEarth.svg|center|48px]] | | [[Praia]] | 4033 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]'' | |- | [[:d:Q800|Q800]] | CRI | CRC | [[File:Flag of Costa Rica.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Costa Rica.svg|center|48px]] | [[Costa Rica]] | [[File:Costa Rica (orthographic projection).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q3070|San José]]''<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | 51179.92 kilometro quadrate<ref name="ref_285fd8606b2550d805b3727c2d7de01b8b2d241b09c78d835b52e9c55cb22733">https://files.snitcr.go.cr/boletines/ACTUALIZACION_DE_LAS_AREAS_CONTINENTAL_E_INSULAR_DE_COSTA_RICA_02_07_2021.pdf</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_ddab406ed76bc355fe46531eaf50bcae55bbbe305380b0bc0306ebb912b36599">https://www.workwithdata.com/place/costa-rica</ref> | |- | [[:d:Q3405693|Q3405693]] | CRQ | | [[File:Flag of Sark.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Sark.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q3405693|Sark]]'' | [[File:Guernsey-Sark.png|center|48px]] | | | 5.5 kilometro quadrate | [[insula]]<br/>''[[:d:Q185086|Crown Dependencies]]''<br/>''[[:d:Q64953083|car-free place]]'' | |- | [[:d:Q33946|Q33946]] | CSK | TCH | [[File:Flag of the Czech Republic.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Czechoslovakia (1960–1990).svg|center|48px]] | [[Checoslovachia]] | [[File:Czechoslovakia (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Praga]] | 127900 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3024240|stato preterite]]'' | |- | [[:d:Q2618621|Q2618621]] | CTE | | | | ''[[:d:Q2618621|Canton and Enderbury Islands]]'' | | | | | ''[[:d:Q734818|condominium]]'' | |- | [[:d:Q241|Q241]] | CUB | CUB | [[File:Flag of Cuba.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Cuba.svg|center|48px]] | [[Cuba]] | [[File:Cuba (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Havana]] | 109884 kilometro quadrate | [[stato insular]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>''[[:d:Q849866|communist state]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q25279|Q25279]] | CUW | | [[File:Flag of Curaçao.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Curaçao.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q25279|Curaçao]]'' | [[File:Curacao in its region.svg|center|48px]] | NL-CW<ref name="ref_a79facb7c77a4d17adb234b1eb74d3b9373e6d448dc9064422a0639025f813d0">''[[:d:Q14005|MusicBrainz]]''</ref> | ''[[:d:Q132679|Willemstad]]'' | 444 kilometro quadrate | ''[[:d:Q15304003|pais del Regno del Paises Basse]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q31063|Q31063]] | CXR | | [[File:Flag of Christmas Island.svg|center|48px]] | | [[Insula de Natal]] | [[File:Christmas Island on globe (Southeast Asia centered).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q30980|Flying Fish Cove]]'' | 135 kilometro quadrate | [[entitate territorial administrative]]<br/>[[insula]]<br/>''[[:d:Q11687019|external territory of Australia]]'' | |- | [[:d:Q5785|Q5785]] | CYM | CAY | [[File:Flag of the Cayman Islands.svg|center|48px]] | [[File:Cayman Islands Coat of Arms.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q5785|Cayman Islands]]'' | [[File:Cayman Islands in United Kingdom.svg|center|48px]] | KY | ''[[:d:Q172996|George Town]]'' | 264 kilometro quadrate | ''[[:d:Q46395|British overseas territory]]''<br/>''[[:d:Q1402592|island group]]'' | |- | [[:d:Q229|Q229]] | CYP | CYP | [[File:Flag of Cyprus.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Cyprus (2006).svg|center|48px]] | [[Cypro]] | [[File:EU-Cyprus highlighted.svg|center|48px]] | | [[Nicosia]] | 9242.45 kilometro quadrate<ref name="ref_d9beda03a013a6c352d53ac5fb5688fc429b1fc4804c0e241d33df84f1b3b758">http://www.mof.gov.cy/mof/cystat/statistics.nsf/All/F2876E52BD240C56C2257EB4003C3ED4/$file/DEGREE_URBANISATION-2016.xls?OpenElement</ref><ref name="ref_d9beda03a013a6c352d53ac5fb5688fc429b1fc4804c0e241d33df84f1b3b758">http://www.mof.gov.cy/mof/cystat/statistics.nsf/All/F2876E52BD240C56C2257EB4003C3ED4/$file/DEGREE_URBANISATION-2016.xls?OpenElement</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q213|Q213]] | CZE | CZE | [[File:Flag of the Czech Republic.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Czech Republic.svg|center|48px]] | [[Republica Chec]] | [[File:EU-Czech Republic.svg|center|48px]] | | [[Praga]]<ref name="ref_3e5b9bab813465412853331eda013f076fbcdd7ad1a4220fc096b9ec9c3819bf">''[[:d:Q2948382|Constitution of the Czech Republic]]''</ref> | 78871 kilometro quadrate<ref name="ref_9ee41a8991616554164e89056c906d4d44818b64305baad938165ac299409ac2">https://vdb.czso.cz/vdbvo2/faces/en/index.jsf?page=vystup-objekt-vyhledavani&vyhltext=plochy&bkvt=cGxvY2h5&katalog=all&pvo=ZPR15</ref> | [[pais]]<ref name="ref_8645e6affd6454487e5530ed31ed7a90de88f9b018af1bac5423f56ba4bfad7f">https://www.workwithdata.com/place/czech-republic</ref><br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_3e5b9bab813465412853331eda013f076fbcdd7ad1a4220fc096b9ec9c3819bf">''[[:d:Q2948382|Constitution of the Czech Republic]]''</ref><br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[republica]]<br/>''[[:d:Q127693126|successor state]]'' | pais de Europa |- | [[:d:Q16957|Q16957]] | DDR | GDR | [[File:Flag of the German Democratic Republic.svg|center|48px]] | [[File:State arms of the German Democratic Republic.svg|center|48px]] | [[Republica Democratic German]] | [[File:East Germany 1956-1990.svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q56037|East Berlin]]'' | 108179 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3024240|stato preterite]]'' | |- | [[:d:Q183|Q183]] | DEU | GER<ref name="ref_7051b4fa8b9e1fd011a3751668a1a7d17dace442ab69f795ae7cd785f21ca7e6">https://www.laenderdaten.de/kuerzel/olympia.aspx</ref><ref name="ref_14f12b58ecf7e955915f42a62d53c127443a3805dc49bc5b11cfcbf6a89c6802">''[[:d:Q28796597|Olympic.org athletes database]]''</ref><ref name="ref_79e4d44474c511272c7ee74bc50614da858523aec6ef10464aea6ef133b76b29">https://www.worlddata.info/countrycodes.php</ref> | [[File:Flag of Germany.svg|center|48px]]<ref name="ref_1d422822f174182146a3ebf7ed95f411618ba7c64ac7d21c1e4fe9147edeb999">''[[:d:Q56045|Basic Law for the Federal Republic of Germany]]''</ref> | [[File:Coat of arms of Germany.svg|center|48px]]<ref name="ref_11c58e234a71f0ec3d872899c95229d35f6a2ae223d651ae1922c4d9cc861118">''[[:d:Q836156|Federal Law Gazette]]''</ref> | [[Germania]] | [[File:Germany (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Berlin]]<ref name="ref_1d422822f174182146a3ebf7ed95f411618ba7c64ac7d21c1e4fe9147edeb999">''[[:d:Q56045|Basic Law for the Federal Republic of Germany]]''</ref><ref name="ref_22390ecfe75e90e8a84d49610b605c042f29948974bc2059607ac63abe076a08">https://www.bmi.bund.de/DE/themen/verfassung/staatliche-symbole/hauptstadt/hauptstadt-artikel.html</ref><ref name="ref_28b4a876afe5bc29aa93ea5e1d077508e10499391b0dca5ba9a493d360bd35a8">https://www.workwithdata.com/place/germany</ref> | 357587.77 kilometro quadrate<ref name="ref_c30c744cc8d1683921d063fbb9edf67b0445ec100626745fbcbc647782c7bed5">https://www.ssoar.info/ssoar/bitstream/handle/document/85921/ssoar-2023-seeger_et_al-Kritische_Flachenfragen_-_Flachenveranderungen_und.pdf?sequence=1&isAllowed=y&lnkname=ssoar-2023-seeger_et_al-Kritische_Flachenfragen_-_Flachenveranderungen_und.pdf</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_0e8d288976e5fc82ece1969aac468ee1b37e61ce5becb93cfcc5ed975493294e">''[[:d:Q1206379|General Treaty]]''</ref><ref name="ref_0aaaa5a7a82b0a7c136905d5fdcea358424e8a04be48b9d47cb8e8cd8be10345">https://www.ndr.de/geschichte/chronologie/Deutschlandvertrag-Wie-die-Bundesrepublik-souveraen-wurde,deutschlandvertrag100.html</ref><ref name="ref_2ebe9814d2917c7003bf83a374e6ebc357663e1b2a5ad7faa6d40ad2e07afc3d">https://www.bundestag.de/resource/blob/579364/034b11190e6f59ada9686600ee020f37/wd-3-119-09-pdf-data.pdf</ref><br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q798431|Q798431]] | DHY | | [[File:Flag of Benin.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Dahomey (1958–1964).svg|center|48px]] | ''[[:d:Q798431|Republic of Dahomey]]'' | [[File:Benin in its region.svg|center|48px]] | | [[Porto-Novo]] | | ''[[:d:Q3024240|stato preterite]]''<br/>''[[:d:Q1138279|associated state]]'' | |- | [[:d:Q977|Q977]] | DJI | DJI | [[File:Flag of Djibouti.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Djibouti.svg|center|48px]] | [[Djibuti]] | [[File:Djibouti (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Djibuti (citate)|Djibuti]] | 23200 kilometro quadrate | [[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]'' | pais de Africa |- | [[:d:Q784|Q784]] | DMA | DMA | [[File:Flag of Dominica.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Dominica.svg|center|48px]] | [[Dominica (pais)|Dominica]] | [[File:Dominica on the globe (Americas centered).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q36281|Roseau]]'' | 751.096551 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q35|Q35]] | DNK | DEN | [[File:Flag of Denmark.svg|center|48px]] | [[File:National coat of arms of Denmark.svg|center|48px]] | [[Danmark]] | [[File:Denmark (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Copenhagen]]<ref name="ref_2ab2d3efd2b6883b381ce9a652bd0a5322344d6df7b3edab85734fc96927cc79">https://www.workwithdata.com/place/denmark</ref> | 42925.46 kilometro quadrate | [[stato]]<br/>''[[:d:Q20181813|colonial power]]''<br/>''[[:d:Q63791824|country bordering the Baltic Sea]]''<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q66724388|autonomous country within the Kingdom of Denmark]]'' | |- | [[:d:Q786|Q786]] | DOM | DOM | [[File:Flag of the Dominican Republic.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Dominican Republic.svg|center|48px]] | [[Republica Dominican]] | [[File:Dominican Republic (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Santo Domingo]] | 48670.82 kilometro quadrate<ref name="ref_4abceb84df88466e423d116c50d9971c4498b76c685f15eaca23a783c8e7515f">https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic/summaries/#geography</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]'' | |- | [[:d:Q262|Q262]] | DZA | ALG | [[File:Flag of Algeria.svg|center|48px]] | [[File:National Emblem of Algeria (bronze effect).svg|center|48px]] | [[Algeria]] | [[File:Algeria (centered orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Alger]] | 2381741 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<ref name="ref_0d68ad2342f20c5aedf1007877b78f219bf3c78c3bafc42a9ec6a9bf41b84f47">''[[:d:Q111513095|Algérie, la tierce rive en Méditerranée]]''</ref><br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q736|Q736]] | ECU | ECU | [[File:Flag of Ecuador.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Ecuador.svg|center|48px]] | [[Ecuador]] | [[File:ECU orthographic.svg|center|48px]] | | [[Quito]] | 257204.27 kilometro quadrate<ref name="ref_41cd80a6a4bbc555bafe2260afacfcf284688b2bea0c2739219b918d0f0e36bc">https://www.censoecuador.gob.ec/wp-content/uploads/2024/04/01_2022_CPV_Estructura_poblacional.xlsx</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | pais de America del Sud |- | [[:d:Q79|Q79]] | EGY | EGY | [[File:Flag of Egypt.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Egypt (Official).svg|center|48px]] | [[Egypto]] | [[File:EGY orthographic.svg|center|48px]] | | [[Cairo]] | 1010407.87 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais transcontinental]]<br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q986|Q986]] | ERI | ERI | [[File:Flag of Eritrea.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Eritrea (or argent azur).svg|center|48px]] | [[Eritrea]] | [[File:Eritrea (Africa orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Asmara]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | 117600 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q6250|Q6250]] | ESH | | | | [[Sahara Occidental]] | [[File:Location Western Sahara AU Africa.svg|center|48px]] | | | 266000 kilometro quadrate<ref name="ref_f226f10d202b7e4f0418bdff05b1a1f1b29872374382df6b8b7442b6cb1ec5b5">https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2016/Table03.pdf</ref> | ''[[:d:Q15239622|disputed territory]]'' | |- | [[:d:Q29|Q29]] | ESP | ESP<br/>SPA<ref name="ref_441ce199c513a152aef7457e8d9baa34eaaafd6b369d45f9de3c14d47f6defc1">''[[:d:Q180672|list of IOC country codes]]''</ref> | [[File:Flag of Spain.svg|center|48px]] | [[File:Escudo de España (variant).svg|center|48px]] | [[Espania]] | [[File:Spain on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Madrid]]<ref name="ref_71f48b845957dc61c36dc7c60d2661c2aebd68d9cc47907d548c76e59c9d3dc3">''[[:d:Q847664|constitution of Spain]]''</ref><ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref> | 505990 kilometro quadrate<ref name="ref_71259f2df20025f4f6ebfbd2cea3654df36bc05b2af744c8bb54649653486875">http://www.ine.es/prodyser/pubweb/anuario08/anu08_01entor.pdf</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_c0734c4a4c9f9a09f2283bfb005697cd4dea47545ed0aea5eb3d79a7b3dc6766">https://books.google.es/books?id=dciHDwAAQBAJ&pg=PA14&dq=espa%C3%B1a+estado+soberano&hl=es&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjZvb7YgdqKAxW9TaQEHYi1L-AQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=espa%C3%B1a%20estado%20soberano&f=false</ref><br/>''[[:d:Q1250464|realm]]''<ref name="ref_c0734c4a4c9f9a09f2283bfb005697cd4dea47545ed0aea5eb3d79a7b3dc6766">https://books.google.es/books?id=dciHDwAAQBAJ&pg=PA14&dq=espa%C3%B1a+estado+soberano&hl=es&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjZvb7YgdqKAxW9TaQEHYi1L-AQ6AF6BAgGEAI#v=onepage&q=espa%C3%B1a%20estado%20soberano&f=false</ref><br/>[[pais]]<ref name="ref_816656db543d7f192ac0f5eedc1b0406efcaf2501630b58d76d99c4105e7ce6b">https://www.workwithdata.com/place/spain</ref><br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<ref name="ref_f6e643aeb8317c43addd1338add17398b2150b82005b8eb7fe9f4a62db4f1a20">https://www.miteco.gob.es/content/dam/miteco/es/biodiversidad/temas/espacios-protegidos/pbl_rn_region_mediterranea_tcm30-197189.pdf</ref><br/>''[[:d:Q179671|nation state]]'' | |- | [[:d:Q191|Q191]] | EST | EST | [[File:Flag of Estonia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Estonia.svg|center|48px]] | [[Estonia]] | [[File:EU-Estonia.svg|center|48px]] | | [[Tallinn]] | 45335 kilometro quadrate<ref name="ref_4653dfca016f1bd2f5883046c58081f4802a23cbdfacca99b1a6483a87daac2b">https://maaamet.ee/uudised/kingitus-eesti-sunnipaevaks-eesti-sai-95-saare-vorra-rikkamaks</ref> | [[pais]]<ref name="ref_89858635d1d4e1e5cf622dbd9ab76a49f5468813d004350e3380e228dd35b83d">https://www.workwithdata.com/place/estonia</ref><br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_54e342fdf5e3df1445603c89567af796e487dcfef339f4a0ae5ed1b3fe9ffe09">https://www.riigiteataja.ee/en/eli/ee/521052015001/consolide/current</ref><br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>[[republica]]<br/>''[[:d:Q63791824|country bordering the Baltic Sea]]'' | |- | [[:d:Q115|Q115]] | ETH | ETH | [[File:Flag of Ethiopia.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Ethiopia.svg|center|48px]] | [[Ethiopia]] | [[File:Ethiopia (Africa orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Addis Abeba]] | 1104300 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_edc2fab86e50cec4422ea17373796e8bf33c96df1568995feb78f6aff375f401">''[[:d:Q87326639|МСЭ2/Эфиопия]]''</ref><br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]'' | |- | [[:d:Q33|Q33]] | FIN | FIN | [[File:Flag of Finland.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Finland.svg|center|48px]] | [[Finlandia]] | [[File:Finland on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Helsinki]]<ref name="ref_318da0135bfb25d1f42d651688f070b4056ca932b27cf562763c8b665a912c1c">''[[:d:Q14334357|Suomen historian pikkujättiläinen]]''</ref> | 338478.34 kilometro quadrate<ref name="ref_45fa35ad65f8e138eaadf805bf5345a74d1792fe016fc52eff727dd0c68b6042">''[[:d:Q117800624|Area of Finland's municipalities 2023-01-01]]''</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_318da0135bfb25d1f42d651688f070b4056ca932b27cf562763c8b665a912c1c">''[[:d:Q14334357|Suomen historian pikkujättiläinen]]''</ref><br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q712|Q712]] | FJI | FIJ | [[File:Flag of Fiji.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Fiji.svg|center|48px]] | [[Fiji]] | [[File:Fiji (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Suva]]<ref name="ref_202d137c6425b2a43a20e310db64cbd63e6934c5462ed66403c3e1a2d82eeab6">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fj.html</ref> | 18274 kilometro quadrate<ref name="ref_202d137c6425b2a43a20e310db64cbd63e6934c5462ed66403c3e1a2d82eeab6">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/fj.html</ref> | [[stato insular]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q9648|Q9648]] | FLK | FLK | [[File:Flag of the Falkland Islands.svg|center|48px]] | [[File:Coat of Arms of the Falkland Islands (relief).svg|center|48px]] | [[Insulas Falkland]] | [[File:Location map of the Falklands – Alternative version 4.svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q12245|Stanley]]'' | 12200 kilometro quadrate | ''[[:d:Q46395|British overseas territory]]'' | archipelago in le Atlantico meridional, e un territorio britannic de ultramar, disputate per Argentina |- | [[:d:Q142|Q142]] | FRA | FRA | [[File:Flag of France.svg|center|48px]]<ref name="ref_24586f4cbffe0665081df82c9c5e73f79348356487223b2dc34f514cfc958a02">https://www.europe1.fr/politique/info-e1-le-drapeau-francais-a-change-de-couleur-4076943</ref> | [[File:Arms of the French Republic.svg|center|48px]] | [[Francia]] | [[File:EU-France (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Paris]] | 643801 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_6aab621fef4b62124bd99d03b3d27640d6e75323aa147063e7d7135c8724a7f3">https://www.state.gov/independent-states-in-the-world/</ref><br/>[[republica]]<br/>[[pais]]<ref name="ref_a92d077c5f3818620affb2a5d7c48fa8255ac5b86d0bca5eb9961dbcf2aaf058">https://www.workwithdata.com/place/france</ref> | |- | [[:d:Q4628|Q4628]] | FRO | FRO | [[File:Flag of the Faroe Islands.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Faroe Islands.svg|center|48px]] | [[Insulas Feroe]] | [[File:Europe-Faroe Islands.svg|center|48px]] | | [[Tórshavn]] | 1399 kilometro quadrate | ''[[:d:Q66724388|autonomous country within the Kingdom of Denmark]]''<br/>''[[:d:Q192611|districto electoral]]'' | pais constitutive del Regno de Danmark |- | [[:d:Q702|Q702]] | FSM | FSM | [[File:Flag of the Federated States of Micronesia.svg|center|48px]] | [[File:Seal of the Federated States of Micronesia.svg|center|48px]] | [[Statos Federate de Micronesia|Micronesia]] | [[File:Micronesia on the globe (Micronesia centered).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q42751|Palikir]]'' | 702 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q212429|Q212429]] | FXX | | | | ''[[:d:Q212429|metropolitan France]]'' | | | [[Paris]] | 543940 kilometro quadrate | ''[[:d:Q192498|administrative territorial entity of France]]'' | |- | [[:d:Q1000|Q1000]] | GAB | GAB | [[File:Flag of Gabon.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Gabon.svg|center|48px]] | [[Gabon]] | [[File:Gabon (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Libreville]] | 267667 kilometro quadrate | [[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]'' | |- | [[:d:Q145|Q145]] | GBR | GBR | [[File:Flag of the United Kingdom (3-5).svg|center|48px]]<ref name="ref_2e1423dcb8b790e2e90a3897a27b6871f1f66485f3fef42b8884658e2a229779">https://www.college-of-arms.gov.uk/resources/union-flag-approved-designs</ref> | [[File:Coat of arms of the United Kingdom (2022, variant 2).svg|center|48px]] | [[Regno Unite]] | [[File:Europe-UK.svg|center|48px]] | GB-UKM | [[London]] | 242495 kilometro quadrate<ref name="ref_0d356e1a2755f6d5be930f6bc59055a2c20ee6f0f75bdfd374f011057ad93137">https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2012/Table03.pdf</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_07aba9f4379b9bcc0a6454827692516fc6c733e43765fde9ef8e09c53c9b2bab">https://www.legislation.gov.uk/aip/Geo3/40/38</ref><br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q20181813|colonial power]]''<br/>[[stato insular]] | |- | [[:d:Q1050859|Q1050859]] | GEL | | [[File:Flag of the Gilbert and Ellice Islands (1937–1976).svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Gilbert and Ellice Islands (1937-1979).svg|center|48px]] | ''[[:d:Q1050859|Gilbert and Ellice Islands]]'' | [[File:LocationGilbertandEllice.png|center|48px]] | | ''[[:d:Q131233|South Tarawa]]'' | | ''[[:d:Q133156|colonia]]'' | |- | [[:d:Q230|Q230]] | GEO | GEO | [[File:Flag of Georgia.svg|center|48px]] | [[File:Greater coat of arms of Georgia.svg|center|48px]] | [[Georgia (pais)|Georgia]] | [[File:Europe-Georgia.svg|center|48px]] | | [[Tbilisi]] | 69700 kilometro quadrate | [[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>[[republica]]<br/>''[[:d:Q4209223|stato de derecto]]''<br/>[[pais transcontinental]]<br/>''[[:d:Q236036|republic of the Soviet Union]]''<ref name="ref_5c230e70bc98bbb5feb57eebe6a26f1f466f19895c08275dad9169e8102d4f75">https://iverieli.nplg.gov.ge/bitstream/1234/274221/1/Komunisti_1921_N1.pdf</ref> | |- | [[:d:Q25230|Q25230]] | GGY | | [[File:Flag of Guernsey.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Guernsey.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q25230|Guernsey]]'' | [[File:Europe-Guernsey.svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q174262|Saint Peter Port]]''<ref name="ref_d7f3fbf911ccc5e0cabba1efbe3a7d2fe53e36a359a9eb710109378e62030924">''[[:d:Q4041526|Internetowa encyklopedia PWN]]''</ref> | 78 kilometro quadrate | ''[[:d:Q185086|Crown Dependencies]]''<br/>''[[:d:Q4996207|bailiwick]]'' | |- | [[:d:Q117|Q117]] | GHA | GHA | [[File:Flag of Ghana.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Ghana.svg|center|48px]] | [[Ghana]] | [[File:Ghana (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Accra]] | 238535 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1410|Q1410]] | GIB | | [[File:Flag of Gibraltar.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Gibraltar1.svg|center|48px]] | [[Gibraltar]] | [[File:Gibraltar location in Europe.svg|center|48px]] | | [[Gibraltar]] | 6.843 kilometro quadrate | ''[[:d:Q46395|British overseas territory]]''<ref name="ref_3d29c82e3baa841b09d9b9b3d90dfa52de4372e39fcb0938708203ec1cab03f2">https://www.gibraltar.gov.gi/press/gibraltar-fact-sheets</ref><br/>''[[:d:Q2264924|port city]]''<br/>''[[:d:Q900119|United Nations list of non-self-governing territories]]''<ref name="ref_48b69b1d187d696733b5fe4c026ed451633a131e2317cfa1a73d9d01cc933ea8">http://www.un.org/en/decolonization/nonselfgovterritories.shtml</ref><br/>''[[:d:Q15239622|disputed territory]]''<br/>''[[:d:Q902814|border city]]''<br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<ref name="ref_3d29c82e3baa841b09d9b9b3d90dfa52de4372e39fcb0938708203ec1cab03f2">https://www.gibraltar.gov.gi/press/gibraltar-fact-sheets</ref><br/>''[[:d:Q1200957|tourist destination]]''<br/>[[citate]]<ref name="ref_90fc85d406f4fa37137ab499b9cce2bfdb857196e9342ab74d8f58415463d6c8">https://www.bbc.com/news/uk-62710553</ref> | |- | [[:d:Q1006|Q1006]] | GIN | GUI | [[File:Flag of Guinea.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Guinea.svg|center|48px]] | [[Guinea]] | [[File:Guinea (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Conakry]] | 245857 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q17012|Q17012]] | GLP | | [[File:Flag of France.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Guadeloupe.svg|center|48px]] | [[Guadalupe|Guadeloupe]] | [[File:Guadeloupe in France 2016.svg|center|48px]] | FR-971 | ''[[:d:Q167024|Basse-Terre]]'' | 1628 kilometro quadrate | [[Regiones de Francia|region de Francia]]<br/>''[[:d:Q202216|departimento de ultramar de Francia]]''<br/>''[[:d:Q161243|territorio dependente]]'' | |- | [[:d:Q1005|Q1005]] | GMB | GAM | [[File:Flag of The Gambia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of The Gambia.svg|center|48px]] | [[Gambia]] | [[File:Gambia (orthographic projection with inset).svg|center|48px]] | | [[Banjul]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | 11300 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1007|Q1007]] | GNB | GBS | [[File:Flag of Guinea-Bissau.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Guinea-Bissau.svg|center|48px]] | [[Guinea-Bissau]] | [[File:Guinea-Bissau on the globe (Africa centered).svg|center|48px]] | | [[Bissau]] | 36125 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q983|Q983]] | GNQ | GEQ | [[File:Flag of Equatorial Guinea.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Equatorial Guinea.svg|center|48px]] | [[Guinea Equatorial]] | [[File:GNQ orthographic.svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q1140136|Ciudad de la Paz]]''<ref name="ref_4670f62228431d43ad88bf0ad1dfba386f3c50cacf86ad612695c2d620a35424">https://realequatorialguinea.com/destacado/politica/plazo-de-un-ano-para-el-traslado-de-entes-publicos-a-la-nueva-capital-politica-de-guinea-ecuatorial/</ref><ref name="ref_b2231c6e6b12db62e5fd5a94e0bca5fb0d0dafc6ac483b371b6791c858bab698">https://www.lemonde.fr/afrique/article/2026/01/04/en-guinee-equatoriale-ciudad-de-la-paz-devient-officiellement-la-nouvelle-capitale_6660479_3212.html</ref> | 28051 kilometro quadrate | [[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]'' | |- | [[:d:Q41|Q41]] | GRC | GRE | [[File:Flag of Greece.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Greece.svg|center|48px]] | [[Grecia]] | [[File:Greece on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Athenas]]<ref name="ref_7f80c57339dd698c07901fec3c81610dd872f97c45364d2194c244d9e12c1466">http://europa.eu/about-eu/countries/member-countries/greece/index_en.htm</ref><ref name="ref_bbccf96b5d48698decad5413c8b90dacd924a8ba54e80d8c7e2a8f52fe06c774">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gr.html</ref> | 131957 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_c2d67b9e3a07d872ee28f66d2f0e22aa78db5c8eb2e9b18c4acd26b41f3eea1f">https://www.workwithdata.com/place/greece</ref> | |- | [[:d:Q769|Q769]] | GRD | GRN | [[File:Flag of Grenada.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Grenada.svg|center|48px]] | [[Grenada]] | [[File:Grenada in its region.svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q41547|St. George's]]'' | 348.5 kilometro quadrate | ''[[:d:Q202686|regno del Communitate de Nationes]]''<br/>[[stato insular]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]'' | |- | [[:d:Q223|Q223]] | GRL | | [[File:Flag of Greenland.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Greenland.svg|center|48px]] | [[Groenlandia]] | [[File:Greenland (orthographic projection).svg|center|48px]] | DK-GL | [[Nuuk]] | 2166086 kilometro quadrate | ''[[:d:Q66724388|autonomous country within the Kingdom of Denmark]]''<br/>''[[:d:Q192611|districto electoral]]''<br/>[[stato insular]]<br/>''[[:d:Q161243|territorio dependente]]''<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q788176|autonomous administrative territorial entity]]'' | Pais autonome intra le Regno de Danmark |- | [[:d:Q774|Q774]] | GTM | GUA | [[File:Flag of Guatemala.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Guatemala.svg|center|48px]] | [[Guatemala]] | [[File:Guatemala on the globe (Americas centered).svg|center|48px]] | | [[Citate de Guatemala]] | 108889 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[republica]]<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q171751|banana republic]]'' | |- | [[:d:Q3769|Q3769]] | GUF | | [[File:Flag of France.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of French Guiana, according to the original displayed at the Museum Franconie, at Cayenne.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q3769|French Guiana]]'' | [[File:French Guiana (orthographic projection).svg|center|48px]] | FR-973 | ''[[:d:Q44401|Cayenne]]''<ref name="ref_4058423f56ad42a5dad3cf811c43b58f4b2eac00baa2606d64175bb0c28dc229">https://www.ctguyane.fr/lassemblee/</ref> | 83534 kilometro quadrate | ''[[:d:Q202216|departimento de ultramar de Francia]]''<br/>[[Regiones de Francia|region de Francia]] | |- | [[:d:Q16635|Q16635]] | GUM | GUM | [[File:Flag of Guam.svg|center|48px]] | [[File:Seal of Guam.svg|center|48px]] | [[Guam]] | [[File:Guam on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg|center|48px]] | US-GU | ''[[:d:Q30988|Hagåtña]]'' | 544 kilometro quadrate | ''[[:d:Q462778|insular area of the United States]]''<ref name="ref_e2f611e48ca35a2ee76d828427ab1313b3e8e3f9874fc92a31963fc7fd56005b">https://www.doi.gov/oia/budget/authorities-public-law</ref><br/>[[insula]]<br/>''[[:d:Q783733|unincorporated territory of the United States]]''<ref name="ref_d0f09ed15666b50e8d9a68ba9dbc619bb6d784d90a7618c64f8a2f648668f919">https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/gq.html</ref><br/>''[[:d:Q1352230|territory of the United States]]''<br/>''[[:d:Q3337001|nationality for sports]]'' | |- | [[:d:Q734|Q734]] | GUY | GUY | [[File:Flag of Guyana.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Guyana.svg|center|48px]] | [[Guyana]] | [[File:GUY orthographic.svg|center|48px]] | | [[Georgetown (Guyana)|Georgetown]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | 214970 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q8646|Q8646]] | HKG | HKG | [[File:Flag of Hong Kong.svg|center|48px]] | [[File:Regional Emblem of Hong Kong.svg|center|48px]] | [[Hong Kong]] | [[File:Hong Kong in China (zoomed) (+all claims hatched).svg|center|48px]] | CN-HK | | 1105.69 kilometro quadrate<ref name="ref_23f31d605c239779ad76199ec0d06a084629017fe5bc72344b1c5ae5ba458222">http://www.landsd.gov.hk/mapping/en/publications/hk_geographic_data_sheet.pdf</ref><br/>1649.34 kilometro quadrate<ref name="ref_23f31d605c239779ad76199ec0d06a084629017fe5bc72344b1c5ae5ba458222">http://www.landsd.gov.hk/mapping/en/publications/hk_geographic_data_sheet.pdf</ref><br/>2755.03 kilometro quadrate<ref name="ref_23f31d605c239779ad76199ec0d06a084629017fe5bc72344b1c5ae5ba458222">http://www.landsd.gov.hk/mapping/en/publications/hk_geographic_data_sheet.pdf</ref> | ''[[:d:Q779415|region administrative special]]''<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>[[citate]]<br/>''[[:d:Q1549591|citate grande]]''<br/>''[[:d:Q200250|metropole]]''<br/>[[Citate global]]<br/>''[[:d:Q161243|territorio dependente]]''<br/>[[Citate-stato]]<br/>''[[:d:Q125470455|customs territory of China]]''<br/>''[[:d:Q3337001|nationality for sports]]'' | |- | [[:d:Q131198|Q131198]] | HMD | | [[File:Flag of Australia (converted).svg|center|48px]] | | [[Insula de Heard e Insulas de McDonald]] | [[File:Heard Island and McDonald Islands on the globe (Antarctica centered).svg|center|48px]] | | No/unknown value | 368 kilometro quadrate | ''[[:d:Q11687019|external territory of Australia]]''<br/>[[archipelago]]<br/>''[[:d:Q38048753|natural cultural heritage site]]''<ref name="ref_61c66ae5b30ad6078e22b9f22c9b9b78d9794dff664cca19b7133532d8da93fd">http://data.gov.au/dataset/2016-soe-her-aus-national-heritage</ref> | |- | [[:d:Q783|Q783]] | HND | HON | [[File:Flag of Honduras (1949–2022, 2026–present).svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Honduras.svg|center|48px]] | [[Honduras]] | [[File:Honduras (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Tegucigalpa]] | 112492 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q224|Q224]] | HRV | CRO | [[File:Flag of Croatia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Croatia.svg|center|48px]] | [[Croatia]] | [[File:EU-Croatia (orthographic projection).png|center|48px]] | | [[Zagreb]] | 56594 kilometro quadrate<ref name="ref_bd55e0d1c81d14774f58559de438e4defda1e12d62864cdaa1d947db0f41b791">http://www.dzs.hr/Hrv_Eng/ljetopis/2011/SLJH2011.pdf</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q790|Q790]] | HTI | HAI | [[File:Flag of Haiti.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Haiti.svg|center|48px]] | [[Haiti]] | [[File:Haiti (orthographic projection).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q34261|Port-au-Prince]]'' | 27750 kilometro quadrate<ref name="ref_a91f5a5fe89915b02835d39667e7f996de05f72841798895019b9b8e3c417445">https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/summaries/#geography</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q28|Q28]] | HUN | HUN | [[File:Flag of Hungary.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Hungary.svg|center|48px]] | [[Hungaria]] | [[File:EU-Hungary.svg|center|48px]] | | [[Budapest]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | 93011.4 kilometro quadrate<ref name="ref_0e8a04ccdbb38c486094c3321971af7815300f2cf7c847a315389a4c541782fc">http://www.ksh.hu/apps/shop.kiadvany?p_kiadvany_id=81322</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_4483f66877946ec33f67c3904523e9d019870bd6fd337507938223bc808df79f">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hu.html</ref><br/>''[[:d:Q127693126|successor state]]'' | |- | [[:d:Q797422|Q797422]] | HVO | VOL | [[File:Flag of Upper Volta.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Upper Volta.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q797422|Republic of Upper Volta]]'' | [[File:LocationBurkinaFaso.svg|center|48px]] | | [[Ouagadougou]] | | ''[[:d:Q3024240|stato preterite]]'' | |- | [[:d:Q252|Q252]] | IDN | INA | [[File:Flag of Indonesia.svg|center|48px]] | [[File:National emblem of Indonesia Garuda Pancasila.svg|center|48px]] | [[Indonesia]] | [[File:Indonesia (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Jakarta]] | 1904570 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]''<br/>''[[:d:Q1520223|republica constitutional]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q9676|Q9676]] | IMN | | [[File:Flag of the Isle of Man.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Isle of Man.svg|center|48px]] | [[Insula de Man]] | [[File:Europe-Isle of Man.svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q18569|Douglas]]''<ref name="ref_ac35a63fc8a562a4bbb9c89da46194321cf422408939313f1721fe7a3d50f4f7">https://www.gov.im/about-the-government/departments/cabinet-office/media-centre/isle-of-man-an-overview/</ref> | 572 kilometro quadrate | ''[[:d:Q185086|Crown Dependencies]]'' | |- | [[:d:Q668|Q668]] | IND | IND | [[File:Flag of India.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of India.svg|center|48px]] | [[India]] | [[File:India (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Nove Delhi]] | 3287263 kilometro quadrate | [[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_6aab621fef4b62124bd99d03b3d27640d6e75323aa147063e7d7135c8724a7f3">https://www.state.gov/independent-states-in-the-world/</ref> | |- | [[:d:Q43448|Q43448]] | IOT | | [[File:Flag of the Commissioner of the British Indian Ocean Territory.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the British Indian Ocean Territory.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q43448|British Indian Ocean Territory]]'' | [[File:British Indian Ocean Territory on the globe (Afro-Eurasia centered).svg|center|48px]] | | No/unknown value<br/>''[[:d:Q184851|Diego Garcia]]'' | 60 kilometro quadrate | ''[[:d:Q46395|British overseas territory]]'' | |- | [[:d:Q27|Q27]] | IRL | IRL | [[File:Flag of Ireland.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Ireland.svg|center|48px]] | [[Republica de Irlanda]] | [[File:EU-Ireland.svg|center|48px]] | | [[Dublin]] | 69797 kilometro quadrate<ref name="ref_1aca3d43d4cf0ba69f864fd92459be3c7e5347af31cbe9d7c89d86c03c615ca5">https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/key-facts-and-figures/life-eu_en</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q127693126|successor state]]'' | |- | [[:d:Q794|Q794]] | IRN | IRI | [[File:Flag of Iran.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Iran.svg|center|48px]] | [[Iran]] | [[File:Iran (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Teheran|Tehran]] | 1648195 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_706c979762a1bfe0bb4d75a7fa59245b9273be5b15e78cd69c3f108939e0d350">''[[:d:Q3462918|Mo'in Encyclopedic Dictionary]]''</ref><br/>''[[:d:Q127693126|successor state]]'' | |- | [[:d:Q796|Q796]] | IRQ | IRQ | [[File:Flag of Iraq.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Iraq.svg|center|48px]] | [[Irak]] | [[File:Iraq (orthographic-projection).svg|center|48px]] | | [[Bagdad]] | 437072 kilometro quadrate<ref name="ref_027eec560c36675d7dfcf0ec6ab1730925cc74a759fe419ef4a03c5e837afe70">https://www.iraqiembassy.us/page/geography</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q189|Q189]] | ISL | ISL | [[File:Flag of Iceland.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Iceland.svg|center|48px]] | [[Islanda]] | [[File:Iceland (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Reykjavík|Reykjavik]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | 103004 kilometro quadrate | [[stato insular]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q801|Q801]] | ISR | ISR | [[File:Flag of Israel.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Israel.svg|center|48px]] | [[Israel]] | [[File:Israel (orthographic projection) with disputed territories.svg|center|48px]] | | [[Jerusalem]]<ref name="ref_fe66d79305fe05e6daf671f160ea52ec9cc53ddcccc361d96fbbed21b69e9cfd">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/is.html</ref><ref name="ref_bed08e9baec502181b115c0518a39e715e7ea32434d2b2f8c7240f1f4d9329d1">''[[:d:Q1634035|Jerusalem Law]]''</ref> | 20770 kilometro quadrate | ''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>[[region]]<br/>''[[:d:Q10711424|stato non recognoscite]]''<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]'' | |- | [[:d:Q38|Q38]] | ITA | ITA | [[File:Flag of Italy.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Italy.svg|center|48px]] | [[Italia]] | [[File:Italy on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Roma]]<ref name="ref_bc3d19d9b31811e635d1687f26f2bde9f4c377e9839a06c8c97a2e653aa9a4f3">http://www.governo.it/costituzione-italiana/parte-seconda-ordinamento-della-repubblica/titolo-v-le-regionile-province-e-i</ref> | 302068 kilometro quadrate<ref name="ref_8f75b8c83fc8103d6bd5bf19dd786289cda0d0b87d5a016400665bd155f6e6a5">https://www.tuttitalia.it/italia/</ref> | [[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_6aab621fef4b62124bd99d03b3d27640d6e75323aa147063e7d7135c8724a7f3">https://www.state.gov/independent-states-in-the-world/</ref> | Italia es un pais del sud de Europa, membro del Union Europee |- | [[:d:Q766|Q766]] | JAM | JAM | [[File:Flag of Jamaica.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Jamaica.svg|center|48px]] | [[Jamaica]] | [[File:Jamaica (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Kingston]] | 10991.90954 kilometro quadrate | ''[[:d:Q202686|regno del Communitate de Nationes]]''<br/>''[[:d:Q918240|territorial evolution of the British Empire]]''<ref name="ref_7fd3330f2d80033c175da2dfd52ded267e02db5ca01cb0080f78f14d38bee1ac">''[[:d:Q87326082|МСЭ2/Ямайка]]''</ref><br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]'' | |- | [[:d:Q785|Q785]] | JEY<ref name="ref_0e3eb26c7c9b8a4b2ecbae349ee1191d318db6dce17d409ca5c2c1a31aedc2b9">''[[:d:Q81661634|Gazetteer]]''</ref><ref name="ref_ca652d7e17bcaf3c9763053fbd648993f635d0474f5bfa63eea979be1687f653">''[[:d:Q1520117|Getty Thesaurus of Geographic Names]]''</ref> | | [[File:Flag of Jersey.svg|center|48px]] | [[File:Coat of Arms of Jersey.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q785|Jersey]]'' | [[File:Europe-Jersey.svg|center|48px]] | GB-JSY | ''[[:d:Q147738|Saint Helier]]'' | 118.2 kilometro quadrate | ''[[:d:Q185086|Crown Dependencies]]''<ref name="ref_0e3eb26c7c9b8a4b2ecbae349ee1191d318db6dce17d409ca5c2c1a31aedc2b9">''[[:d:Q81661634|Gazetteer]]''</ref> | |- | [[:d:Q810|Q810]] | JOR | JOR | [[File:Flag of Jordan.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Jordan.svg|center|48px]] | [[Jordania]] | [[File:Jordan on the globe (Afro-Eurasia centered).svg|center|48px]] | | [[Amman]] | 89341 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[Monarchia constitutional]]<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q17|Q17]] | JPN | JPN | [[File:Flag of Japan.svg|center|48px]] | [[File:Kamon of the Imperial House of Japan.svg|center|48px]] | [[Japon]] | [[File:Japan on the globe (de-facto) (Japan centered).svg|center|48px]] | | [[Tokyo]] | 377972.28 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_6aab621fef4b62124bd99d03b3d27640d6e75323aa147063e7d7135c8724a7f3">https://www.state.gov/independent-states-in-the-world/</ref><br/>[[stato insular]]<ref name="ref_abc3a7b6a82b0e7dce0ee5331c624e8c53edf38da63fef7cf24d52e956bcedd7">''[[:d:Q66481470|МСЭ2 / Япония]]''</ref><br/>[[pais]]<ref name="ref_abc3a7b6a82b0e7dce0ee5331c624e8c53edf38da63fef7cf24d52e956bcedd7">''[[:d:Q66481470|МСЭ2 / Япония]]''</ref> | pais de Asia |- | [[:d:Q131008|Q131008]] | JTN | | [[File:Flag of the United States.svg|center|48px]] | [[File:Great Seal of the United States (obverse).svg|center|48px]] | ''[[:d:Q131008|Johnston Atoll]]'' | [[File:LocationJohnstonAtoll.png|center|48px]] | UM-67 | | 2.67 kilometro quadrate | ''[[:d:Q473972|protected area]]''<br/>''[[:d:Q462778|insular area of the United States]]''<br/>[[Atollo]]<br/>''[[:d:Q783733|unincorporated territory of the United States]]''<br/>''[[:d:Q139595919|reef island]]''<ref name="ref_ecbd17383f1f46dc7954797b33cfc4f55f90a08051dd0f28e2baa19799e70c36">''[[:d:Q57859044|Classifying Pacific islands]]''</ref> | |- | [[:d:Q232|Q232]] | KAZ | KAZ | [[File:Flag of Kazakhstan.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Kazakhstan latin.svg|center|48px]] | [[Qazaqstan|Kazakhstan]] | [[File:Kazakhstan (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Astana]] | 2724900 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais transcontinental]]<br/>[[pais]] | stato euroasiatic |- | [[:d:Q114|Q114]] | KEN | KEN | [[File:Flag of Kenya.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Kenya (Official).svg|center|48px]] | [[Kenya]] | [[File:Kenya (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Nairobi]] | 581309 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q813|Q813]] | KGZ | KGZ | [[File:Flag of Kyrgyzstan.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Kyrgyzstan.svg|center|48px]] | [[Kirghizistan]] | [[File:Kyrgyzstan on the globe (Eurasia centered).svg|center|48px]] | | [[Bishkek]] | 199951 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[republica]]<br/>[[pais]] | stato soveran in Asia central |- | [[:d:Q424|Q424]] | KHM | CAM | [[File:Flag of Cambodia.svg|center|48px]] | [[File:Royal arms of Cambodia.svg|center|48px]] | [[Cambodja|Cambodgia]] | [[File:Cambodia on the globe (Asia centered).svg|center|48px]] | | [[Phnom Penh]] | 181035 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q1250464|realm]]'' | |- | [[:d:Q710|Q710]] | KIR | KIR | [[File:Flag of Kiribati.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Kiribati.svg|center|48px]] | [[Kiribati]] | [[File:Kiribati on the globe (Polynesia centered).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q131233|South Tarawa]]'' | 811 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q763|Q763]] | KNA | SKN | [[File:Flag of Saint Kitts and Nevis.svg|center|48px]] | [[File:Coat of Arms of Saint Kitts and Nevis.svg|center|48px]] | [[Sancte Kitts e Nevis]] | [[File:KNA orthographic.svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q41295|Basseterre]]'' | 269.358763 kilometro quadrate | ''[[:d:Q202686|regno del Communitate de Nationes]]''<br/>[[stato insular]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | pais insular caribe |- | [[:d:Q884|Q884]] | KOR | KOR | [[File:Flag of South Korea.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of South Korea.svg|center|48px]] | [[Corea del Sud]] | [[File:South Korea (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Seoul]] | 100295 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q1520223|republica constitutional]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_b56d7a5874cc979de67507be4b9d0ec0309a3055065d3b2c94872cb63e655bc8">https://www.britannica.com/place/South-Korea</ref> | |- | [[:d:Q817|Q817]] | KWT | KUW | [[File:Flag of Kuwait.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of the State of Kuwait.svg|center|48px]] | [[Kuwait]] | [[File:KWT orthographic.svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q35178|Kuwait City]]'' | 17818 kilometro quadrate | [[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]'' | |- | [[:d:Q819|Q819]] | LAO | LAO | [[File:Flag of Laos.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Laos (1991-2025).svg|center|48px]] | [[Laos]] | [[File:Laos on the globe (Asia centered).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q9326|Vientiane]]'' | 236800 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>''[[:d:Q849866|communist state]]''<br/>''[[:d:Q465613|republica popular]]''<br/>[[pais]] | stato soveran in Asia del sud-est |- | [[:d:Q822|Q822]] | LBN | LBN | [[File:Flag of Lebanon.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Lebanon.svg|center|48px]] | [[Libano]] | [[File:Lebanon (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Beirut]] | 10452 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1014|Q1014]] | LBR | LBR | [[File:Flag of Liberia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Liberia.svg|center|48px]] | [[Liberia]] | [[File:Liberia (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Monrovia]] | 111369 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1016|Q1016]] | LBY | LBA | [[File:Flag of Libya.svg|center|48px]] | [[File:Seal of the Government of National Unity (Libya).svg|center|48px]] | [[Libya]] | [[File:Libya (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Tripoli]] | 1759541 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q760|Q760]] | LCA | LCA | [[File:Flag of Saint Lucia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Saint Lucia.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q760|Saint Lucia]]'' | [[File:Saint Lucia on the globe (Americas centered).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q41699|Castries]]'' | 617.012867 kilometro quadrate | ''[[:d:Q202686|regno del Communitate de Nationes]]''<br/>[[stato insular]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q347|Q347]] | LIE | LIE | [[File:Flag of Liechtenstein.svg|center|48px]] | [[File:Staatswappen-Liechtensteins.svg|center|48px]] | [[Liechtenstein]] | [[File:Liechtenstein on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Vaduz]] | 160 kilometro quadrate<ref name="ref_dc0531c9baebf3ff52b09c3ffe8a977fc1fb9512131cb80fc2011b77431c4b64">https://www.liechtenstein.li/</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q854|Q854]] | LKA | SRI | [[File:Flag of Sri Lanka.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Sri Lanka.svg|center|48px]] | [[Sri Lanka]] | [[File:Sri Lanka (orthographic projection).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q41963|Sri Jayawardenepura Kotte]]''<br/>[[Colombo]] | 65610 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1013|Q1013]] | LSO | LES | [[File:Flag of Lesotho.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Lesotho.svg|center|48px]] | [[Lesotho]] | [[File:Lesotho (orthographic projection with inset).svg|center|48px]] | | [[Maseru]] | 30355 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q171441|enclave]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>''[[:d:Q417175|regno]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q37|Q37]] | LTU | LTU | [[File:Flag of Lithuania.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Lithuania.svg|center|48px]] | [[Lituania]] | [[File:Lithuania on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Vilnius]]<ref name="ref_8733203edf880b0fdce16649f429617b8e0121a1c001d8d42e043cd1c7c14f6e">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lh.html</ref> | 65300 kilometro quadrate<ref name="ref_c92956357b061d1115c1d301b7b0e504d7c6d4547d6a61d3e759d4d2924cd32c">https://www.bbc.com/news/world-europe-17536867</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>''[[:d:Q63791824|country bordering the Baltic Sea]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q32|Q32]] | LUX | LUX | [[File:Flag of Luxembourg.svg|center|48px]] | [[File:Greater coat of arms of the grand-duchy of Luxembourg.svg|center|48px]] | [[Luxemburg]] | [[File:EU-Luxembourg.svg|center|48px]] | | [[Luxemburg (citate)|Luxemburg]]<ref name="ref_31ff9a393dcba335ef95ebe7ec7b7cfaf816029e0c224a93b1ff9dea7ef2ae2b">https://luxembourg.public.lu/dam-assets/publications/tout-savoir-sur-le-grand-duche-de-luxembourg/tout-savoir-sur-le-grand-duche-de-luxembourg-en.pdf</ref> | 2586.36 kilometro quadrate<ref name="ref_c8e6fd9bce7de3930a7ec00313a19aa893cc51d30d6347b8cf3d0062efa2e83f">https://lustat.statec.lu</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>''[[:d:Q165116|grand duchy]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q211|Q211]] | LVA | LAT | [[File:Flag of Latvia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Latvia.svg|center|48px]] | [[Lettonia]] | [[File:Latvia on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Riga]] | 64593.77 kilometro quadrate<ref name="ref_f15e7acdd449cf8bf828be04e7822998114a796fa4237c50bafc336afeb1a48b">https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__ENV__DR__DRT/DRT011/</ref><br/>61760.39 kilometro quadrate<ref name="ref_f15e7acdd449cf8bf828be04e7822998114a796fa4237c50bafc336afeb1a48b">https://data.stat.gov.lv/pxweb/lv/OSP_PUB/START__ENV__DR__DRT/DRT011/</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q63791824|country bordering the Baltic Sea]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | republica in le nord de Europa |- | [[:d:Q14773|Q14773]] | MAC | MAC | [[File:Flag of Macau.svg|center|48px]] | [[File:Regional Emblem of Macau.svg|center|48px]] | [[Macao]] | [[File:Macau locator map.svg|center|48px]] | CN-MO | | 115.3 kilometro quadrate | ''[[:d:Q779415|region administrative special]]''<br/>[[Citate-stato]]<br/>''[[:d:Q1549591|citate grande]]''<br/>''[[:d:Q486972|localitate populate]]''<br/>''[[:d:Q1200957|tourist destination]]''<br/>''[[:d:Q161243|territorio dependente]]''<br/>''[[:d:Q125470455|customs territory of China]]'' | |- | [[:d:Q126125|Q126125]] | MAF | | [[File:Flag of France.svg|center|48px]] | [[File:St Martin Coat.png|center|48px]] | ''[[:d:Q126125|Saint-Martin]]'' | [[File:Saint Martin in its region (zoom).svg|center|48px]] | FR-MF | ''[[:d:Q200605|Marigot]]'' | 53.2 kilometro quadrate | ''[[:d:Q719487|collectivitate de ultramar]]'' | |- | [[:d:Q1028|Q1028]] | MAR | MAR | [[File:Flag of Morocco.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Morocco.svg|center|48px]] | [[Marocco]] | [[File:Morocco WS-excluded (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Rabat]] | 446550 kilometro quadrate<ref name="ref_037244fce3bd4d7c276a4ba8396763fa4c76da984a2768bdcf981b8032ed4a83">https://databank.worldbank.org/views/reports/reportwidget.aspx?Report_Name=CountryProfile&Id=b450fd57&tbar=y&dd=y&inf=n&zm=n&country=MAR</ref> | [[Monarchia constitutional]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q235|Q235]] | MCO | MON | [[File:Flag of Monaco.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Monaco.svg|center|48px]] | [[Monaco (principato)|Monaco]] | [[File:Monaco on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q55115|Monaco City]]'' | 2.08 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>[[Principato]]<br/>[[Citate-stato]]<br/>''[[:d:Q902814|border city]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q217|Q217]] | MDA | MDA | [[File:Flag of Moldova.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Moldova.svg|center|48px]] | [[Moldavia]] | [[File:Location Moldova Europe.png|center|48px]] | | [[Chișinău]] | 33843.5 kilometro quadrate<ref name="ref_320523ebb83cf98848ef4bc8a90a8d71e83172da42f7fd7a46d9be6dab1189f1">https://moldova.md/en/content/geography</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]] | pais de Europa |- | [[:d:Q1019|Q1019]] | MDG | MAD | [[File:Flag of Madagascar.svg|center|48px]] | [[File:Seal of Madagascar.svg|center|48px]] | [[Madagascar]] | [[File:MDG orthographic.svg|center|48px]] | | [[Antananarivo]] | 587295 kilometro quadrate<ref name="ref_6f98b31dc213340ed7ea368ae286648c54dc0e5d0a6293f8f0fc74f87d768c99">https://www.instat.mg/accueil/madagascar-en-chiffre/</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q826|Q826]] | MDV | MDV | [[File:Flag of Maldives.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Maldives.svg|center|48px]] | [[Maldivas]] | [[File:Maldives (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Malé]] | 298 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]'' | pais archipelagic de Asia |- | [[:d:Q96|Q96]] | MEX<ref name="ref_48d0ce6be950795de8ca7fff8e44dbc620d6e5a7b241a75d037258726867406a">https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:MX</ref> | MEX | [[File:Flag of Mexico.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Mexico.svg|center|48px]]<ref name="ref_908cb0b705445b32704dd008e1db18a95b528c763ffcf9456df5877bed87be08">''[[:d:Q11191|The World Factbook]]''</ref> | [[Mexico]] | [[File:MEX orthographic.svg|center|48px]] | | [[Citate de Mexico]]<ref name="ref_908cb0b705445b32704dd008e1db18a95b528c763ffcf9456df5877bed87be08">''[[:d:Q11191|The World Factbook]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | 1972550 kilometro quadrate<br/>1964375 kilometro quadrate<ref name="ref_908cb0b705445b32704dd008e1db18a95b528c763ffcf9456df5877bed87be08">''[[:d:Q11191|The World Factbook]]''</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q709|Q709]] | MHL | MHL | [[File:Flag of the Marshall Islands.svg|center|48px]] | [[File:Seal of the Marshall Islands.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q709|Marshall Islands]]'' | [[File:Marshall Islands on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q12919|Majuro]]'' | 181.43 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q47863|Q47863]] | MID | | | | ''[[:d:Q47863|Midway Atoll]]'' | [[File:Midway Atoll in United States.svg|center|48px]] | UM-71 | | 2.4 square mile | ''[[:d:Q1550680|unorganized territory]]''<br/>''[[:d:Q462778|insular area of the United States]]'' | |- | [[:d:Q221|Q221]] | MKD | MKD | [[File:Flag of North Macedonia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of North Macedonia.svg|center|48px]] | [[Macedonia del Nord|Republica del Macedonia del Nord]] | [[File:North Macedonia on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Skopje]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | 25713 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q912|Q912]] | MLI | MLI | [[File:Flag of Mali.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Mali.svg|center|48px]] | [[Mali]] | [[File:Mali (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Bamako]] | 1240192 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q233|Q233]] | MLT | MLT | [[File:Flag of Malta.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Malta.svg|center|48px]] | [[Malta]] | [[File:EU-Malta.svg|center|48px]] | | [[Valletta]] | 316 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_b7d4225b765f9a3f3a6ee09618f7d4756f4eeed6e4278db7bd84c056a17e386e">https://www.workwithdata.com/place/malta</ref> | |- | [[:d:Q836|Q836]] | MMR | MYA | [[File:Flag of Myanmar.svg|center|48px]] | [[File:State Seal of the Republic of the Union of Myanmar.svg|center|48px]] | [[Birmania]] | [[File:Myanmar on the globe (Myanmar centered).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q37400|Naypyidaw]]'' | 676577.2 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<br/>[[republica]] | |- | [[:d:Q236|Q236]] | MNE | MNE | [[File:Flag of Montenegro.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Montenegro.svg|center|48px]] | [[Montenegro]] | [[File:LocationMontenegro.svg|center|48px]] | | [[Podgorica]]<ref name="ref_658e89be6b3befa7046c7406ff2da56adc938521f3ffca5509407b379c856cbc">https://codices.coe.int/codices/documents/constitution/5375375a-83ed-4e8a-8e0a-1bba2aa41f27</ref> | 13883 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>''[[:d:Q127693126|successor state]]'' | |- | [[:d:Q711|Q711]] | MNG | MGL | [[File:Flag of Mongolia.svg|center|48px]] | [[File:State emblem of Mongolia.svg|center|48px]] | [[Mongolia]] | [[File:Mongolia (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Ulan Bator]]<ref name="ref_7d1c754bbb9c79f4e261ec07b06c3412be495db3ef2a3f0b65778cafa7f09ce7">https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/</ref> | 1564116 kilometro quadrate<ref name="ref_7d1c754bbb9c79f4e261ec07b06c3412be495db3ef2a3f0b65778cafa7f09ce7">https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/</ref><ref name="ref_de0990d91ded6a2587b53be8f3625ce4ff409b396e08794112a494368df2f7f7">https://www.adb.org/sites/default/files/project-documents/52240/52240-001-iee-en.pdf</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q16644|Q16644]] | MNP<ref name="ref_0e3eb26c7c9b8a4b2ecbae349ee1191d318db6dce17d409ca5c2c1a31aedc2b9">''[[:d:Q81661634|Gazetteer]]''</ref><ref name="ref_ab6934192ea8c6c60b949cb7f56be9c127a7421c2660ed39599b39c49ad0119c">https://www.iso.org/obp/ui#iso:code:3166:MP</ref> | | [[File:Flag of the Northern Mariana Islands.svg|center|48px]] | [[File:Seal of the Northern Mariana Islands.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q16644|Northern Mariana Islands]]'' | [[File:Northern Mariana Islands in Oceania (small islands magnified).svg|center|48px]] | US-MP<ref name="ref_0e3eb26c7c9b8a4b2ecbae349ee1191d318db6dce17d409ca5c2c1a31aedc2b9">''[[:d:Q81661634|Gazetteer]]''</ref> | ''[[:d:Q49755159|Saipan]]'' | 464 kilometro quadrate<ref name="ref_ff32cb157f332cb4cddd38b09ecd8e975656883a79871be675e2e30b504babe5">''[[:d:Q746368|Great Norwegian Encyclopedia]]''</ref><ref name="ref_908cb0b705445b32704dd008e1db18a95b528c763ffcf9456df5877bed87be08">''[[:d:Q11191|The World Factbook]]''</ref> | ''[[:d:Q462778|insular area of the United States]]''<ref name="ref_e2f611e48ca35a2ee76d828427ab1313b3e8e3f9874fc92a31963fc7fd56005b">https://www.doi.gov/oia/budget/authorities-public-law</ref><br/>''[[:d:Q1048835|political territorial entity]]''<br/>''[[:d:Q783733|unincorporated territory of the United States]]''<ref name="ref_e2f611e48ca35a2ee76d828427ab1313b3e8e3f9874fc92a31963fc7fd56005b">https://www.doi.gov/oia/budget/authorities-public-law</ref><ref name="ref_0e3eb26c7c9b8a4b2ecbae349ee1191d318db6dce17d409ca5c2c1a31aedc2b9">''[[:d:Q81661634|Gazetteer]]''</ref><br/>''[[:d:Q1352230|territory of the United States]]''<ref name="ref_0e3eb26c7c9b8a4b2ecbae349ee1191d318db6dce17d409ca5c2c1a31aedc2b9">''[[:d:Q81661634|Gazetteer]]''</ref><ref name="ref_ff32cb157f332cb4cddd38b09ecd8e975656883a79871be675e2e30b504babe5">''[[:d:Q746368|Great Norwegian Encyclopedia]]''</ref><br/>''[[:d:Q609591|commonwealth]]''<ref name="ref_908cb0b705445b32704dd008e1db18a95b528c763ffcf9456df5877bed87be08">''[[:d:Q11191|The World Factbook]]''</ref><ref name="ref_0e3eb26c7c9b8a4b2ecbae349ee1191d318db6dce17d409ca5c2c1a31aedc2b9">''[[:d:Q81661634|Gazetteer]]''</ref> | |- | [[:d:Q1029|Q1029]] | MOZ | MOZ | [[File:Flag of Mozambique (1974–1975).svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Mozambique.svg|center|48px]] | [[Mozambique]] | [[File:Mozambique (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Maputo]] | 801590 kilometro quadrate | [[republica]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1025|Q1025]] | MRT | MTN | [[File:Flag of Mauritania.svg|center|48px]] | [[File:National Seal of Mauritania.svg|center|48px]] | [[Mauritania]] | [[File:LocationMauritania.svg|center|48px]] | | [[Nouakchott]] | 1030700 kilometro quadrate | [[Republica islamic]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q13353|Q13353]] | MSR | | [[File:Flag of Montserrat.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Montserrat.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q13353|Montserrat]]'' | [[File:Montserrat in its region.svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q30990|Plymouth]]''<br/>''[[:d:Q31006|Brades]]'' | 102 kilometro quadrate | ''[[:d:Q46395|British overseas territory]]''<br/>[[insula]] | |- | [[:d:Q17054|Q17054]] | MTQ | | [[File:Flag-of-Martinique.svg|center|48px]] | | [[Martinica]] | [[File:Martinique-CIA WFB Map.png|center|48px]] | FR-972 | ''[[:d:Q81621|Fort-de-France]]'' | 1128 kilometro quadrate | [[Regiones de Francia|region de Francia]]<br/>''[[:d:Q202216|departimento de ultramar de Francia]]''<br/>''[[:d:Q161243|territorio dependente]]'' | |- | [[:d:Q1027|Q1027]] | MUS | MRI | [[File:Flag of Mauritius.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Mauritius.svg|center|48px]] | [[Mauritio]] | [[File:Mauritius (orthographic projection with inset).svg|center|48px]] | | [[Port Louis]] | 2040 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_cd7c9c5c115de492113d029f3708fa8b03faa30e67fd271d607256934089be12">https://www.workwithdata.com/place/mauritius</ref> | |- | [[:d:Q1020|Q1020]] | MWI | MAW | [[File:Flag of Malawi.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Malawi.svg|center|48px]] | [[Malawi]] | [[File:LocationMalawi.svg|center|48px]] | | [[Lilongwe]]<ref name="ref_e9d47c1ac01ff1fcbece0251f7a08c769ebd792ca695bd3a26bf7610666ff868">http://www.statoids.com/umw.html</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | 118484 kilometro quadrate<ref name="ref_023fd9e86284bb6bb15e473196c9098e8a841169db7a8bd108cfe86db9ec643f">https://dbpedia.org/page/Malawi</ref><ref name="ref_454f72f09b7c6bfdd6ba70832587971dab0670bafd15afe1d093312784b52e47">''[[:d:Q2664168|Gran Enciclopèdia Catalana]]''</ref> | [[republica]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q833|Q833]] | MYS<ref name="ref_91ced5a92c53470c76e4c318a3e14e7348c772d5741a91228cccdd5a43e6e26a">''[[:d:Q292649|AGROVOC]]''</ref> | MAS | [[File:Flag of Malaysia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Malaysia.svg|center|48px]] | [[Malaysia]] | [[File:Malaysia (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Kuala Lumpur]] | 330803 kilometro quadrate<ref name="ref_0d356e1a2755f6d5be930f6bc59055a2c20ee6f0f75bdfd374f011057ad93137">https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2012/Table03.pdf</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q1951661|member states of ASEAN]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q17063|Q17063]] | MYT | | [[File:Flag of Mayotte (Local).svg|center|48px]] | [[File:Coat of Arms of Mayotte.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q17063|Mayotte]]'' | [[File:Mayotte (orthographic projection).svg|center|48px]] | FR-976 | ''[[:d:Q132676|Mamoudzou]]''<br/>''[[:d:Q846048|Dzaoudzi]]'' | 374 kilometro quadrate | ''[[:d:Q202216|departimento de ultramar de Francia]]''<br/>[[Regiones de Francia|region de Francia]] | |- | [[:d:Q1030|Q1030]] | NAM | NAM | [[File:Flag of Namibia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Namibia.svg|center|48px]] | [[Namibia]] | [[File:LocationNamibia.svg|center|48px]] | | [[Windhoek]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | 825615 kilometro quadrate | [[republica]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q33788|Q33788]] | NCL | | [[File:Flag of FLNKS.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of New Caledonia.svg|center|48px]] | [[Nove Caledonia]] | [[File:New Caledonia in France (zoomed).svg|center|48px]] | FR-NC | ''[[:d:Q9733|Nouméa]]'' | 18576 kilometro quadrate | ''[[:d:Q161243|territorio dependente]]''<br/>''[[:d:Q719487|collectivitate de ultramar]]'' | |- | [[:d:Q1032|Q1032]] | NER | NIG | [[File:Flag of Niger.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Niger.svg|center|48px]] | [[Niger]] | [[File:LocationNiger.svg|center|48px]] | | [[Niamey]] | 1267000 kilometro quadrate<ref name="ref_908cb0b705445b32704dd008e1db18a95b528c763ffcf9456df5877bed87be08">''[[:d:Q11191|The World Factbook]]''</ref> | [[republica]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q31057|Q31057]] | NFK | | [[File:Flag of Norfolk Island.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Norfolk Island.svg|center|48px]] | [[Norfuk Ailen]] | [[File:Australia in its region (Norfolk Island special).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q30963|Kingston]]'' | 34.6 kilometro quadrate | ''[[:d:Q11687019|external territory of Australia]]''<br/>''[[:d:Q14192199|territory of Australia]]'' | |- | [[:d:Q1033|Q1033]] | NGA | NGR | [[File:Flag of Nigeria.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Nigeria.svg|center|48px]] | [[Nigeria]] | [[File:LocationNigeria.svg|center|48px]] | | [[Abuja]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | 923768 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q512187|republica federal]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_b8c50fa2d8e3156c148a83db2383a7989df01611ed6cdf3e2f2974120c846783">https://thecommonwealth.org/our-member-countries/nigeria</ref><ref name="ref_7c16b139c1c51716df89b9fa1b129d4c530567a8ed5b275075fd91aaa2b1a2f9">https://www.nationsonline.org/oneworld/nigeria.htm</ref><ref name="ref_85f1e39a5788c1aa07c69ec708f789307f51c414537a388e555de05af05c6fc5">https://photos.state.gov/libraries/nigeria/487468/pdfs/Nigeria%20overview%20Fact%20Sheet.pdf</ref><ref name="ref_76c1c3d9335871d3018c93daa405050159f0c30ae60630766a04d7d5a9c48396">https://www.forbes.com/places/nigeria/?sh=171606ed4b80</ref><ref name="ref_20e6f4914c5b7943b46d51c4f77d5302928b5e184ea5d6fa9bb5b6d4bc73b833">https://www.lonelyplanet.com/nigeria</ref><ref name="ref_ac96336048c4cbe3228acfb72a8083a12fdf9afbfeb00ef881255ae3f37b5dd7">https://www.state.gov/countries-areas/nigeria/</ref> | |- | [[:d:Q752431|Q752431]] | NHB | | [[File:Flag of New Hebrides (1969).svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of New Hebrides.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q752431|New Hebrides]]'' | [[File:LocationVanuatu.png|center|48px]] | | ''[[:d:Q37806|Port Vila]]'' | | ''[[:d:Q3024240|stato preterite]]''<br/>''[[:d:Q734818|condominium]]'' | |- | [[:d:Q811|Q811]] | NIC | NCA | [[File:Flag of Nicaragua.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Nicaragua.svg|center|48px]] | [[Nicaragua]] | [[File:Nicaragua (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Managua]] | 120340 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q34020|Q34020]] | NIU | | [[File:Flag of Niue.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Niue.jpg|center|48px]] | ''[[:d:Q34020|Niue]]'' | [[File:Niue on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q30966|Alofi]]'' | 260 kilometro quadrate | ''[[:d:Q1138279|associated state]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q29999|Q29999]] | NLD | | [[File:Flag of the Netherlands.svg|center|48px]] | [[File:Royal coat of arms of the Netherlands.svg|center|48px]] | [[Regno del Paises Basse]] | [[File:Kingdom of the Netherlands in its region (special marker).svg|center|48px]] | | [[Amsterdam]] | 42201 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q417175|regno]]''<br/>''[[:d:Q20181813|colonial power]]''<br/>''[[:d:Q1250464|realm]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q20|Q20]] | NOR | NOR | [[File:Flag of Norway.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Norway.svg|center|48px]] | [[Norvegia|Norvega]] | [[File:Europe-Norway.svg|center|48px]] | | [[Oslo]]<ref name="ref_238811c00bbde06ebcef712fe55f6c4e005d6573d58ef9fc61e20136bd11c169">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/no.html</ref> | 385207 kilometro quadrate<ref name="ref_f075e29ba400602608c9d0f2742b56de53a853804ebebcbdaa889a2bc9ca10eb">https://www.kartverket.no/kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_238811c00bbde06ebcef712fe55f6c4e005d6573d58ef9fc61e20136bd11c169">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/no.html</ref> | pais in Europa |- | [[:d:Q837|Q837]] | NPL | NEP | [[File:Flag of Nepal.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Nepal.svg|center|48px]] | [[Nepal]] | [[File:Nepal (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Kathmandu]] | 147181.254346 kilometro quadrate | ''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[region]]<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q842112|staato socialista]]'' | |- | [[:d:Q697|Q697]] | NRU | NRU | [[File:Flag of Nauru.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Nauru.svg|center|48px]] | [[Nauru]] | [[File:Nauru on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q31026|Yaren District]]'' | 21 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[republica]]<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q664|Q664]] | NZL | NZL | [[File:Flag of New Zealand.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of New Zealand.svg|center|48px]] | [[Nove Zelanda]] | [[File:NZL orthographic.svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q23661|Wellington]]'' | 268021 kilometro quadrate | ''[[:d:Q202686|regno del Communitate de Nationes]]''<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_c6871316bdeb1556c2cb74d8cc18cbb2d6fdef879d68bebda378e8b70461e1f2">https://www.parliament.nz/en/pb/research-papers/document/00PLLawRP07041/new-zealand-sovereignty-1857-1907-1947-or-1987</ref><br/>[[pais]]<br/>[[stato insular]] | |- | [[:d:Q842|Q842]] | OMN | OMA | [[File:Flag of Oman.svg|center|48px]] | [[File:National emblem of Oman.svg|center|48px]] | [[Oman]] | [[File:Oman (better) (orthographic projection).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q3826|Muscat]]'' | 309500 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<br/>[[Sultanato]] | |- | [[:d:Q843|Q843]] | PAK | PAK | [[File:Flag of Pakistan.svg|center|48px]] | [[File:State emblem of Pakistan.svg|center|48px]] | [[Pakistan]] | [[File:Pakistan on the globe (de-facto and claimed hatched) (Afro-Eurasia centered).svg|center|48px]] | | [[Islamabad]] | 881913 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q804|Q804]] | PAN | PAN | [[File:Flag of Panama.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Panama.svg|center|48px]] | [[Panama]] | [[File:PAN orthographic.svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q3306|Panama City]]''<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | 74177.3 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[republica]]<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q129237|Q129237]] | PCI | | [[File:Flag of the Trust Territory of the Pacific Islands.svg|center|48px]] | [[File:Trust Territory of the Pacific Islands seal.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q129237|Trust Territory of the Pacific Islands]]'' | [[File:TTPI-locatormap.png|center|48px]] | | ''[[:d:Q51679|Saipan]]'' | 1779 kilometro quadrate | ''[[:d:Q985073|United Nations trust territory]]'' | |- | [[:d:Q35672|Q35672]] | PCN | | [[File:Flag of the Pitcairn Islands.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Pitcairn Islands.svg|center|48px]] | [[Insulas Pitcairn]] | [[File:Pitcairn Islands on the globe (French Polynesia centered).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q48273|Adamstown]]'' | 47 kilometro quadrate | ''[[:d:Q46395|British overseas territory]]''<br/>[[archipelago]]<br/>''[[:d:Q1048835|political territorial entity]]'' | |- | [[:d:Q419|Q419]] | PER | PER | [[File:Flag of Peru.svg|center|48px]] | [[File:Escudo nacional del Perú.svg|center|48px]] | [[Peru]] | [[File:Peru (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Lima]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | 1285216 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | pais de America del Sud |- | [[:d:Q928|Q928]] | PHL | PHI | [[File:Flag of the Philippines.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Philippines.svg|center|48px]] | [[Philippinas]] | [[File:Philippines on the globe (Philippines centered).svg|center|48px]] | | [[Manila]]<ref name="ref_01aac3c759e861d6e11985d3182736b2bd46d01347aaabb615453532a383935e">https://www.officialgazette.gov.ph/1976/05/29/presidential-decree-no-940-s-1976/</ref> | 343448 kilometro quadrate<ref name="ref_da04ee1e5298ffc3f89a617aab5529b595ed35254e4b9b068dd84e3e3bd705d7">https://www.gov.ph/about-the-philippines</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_81ccc0a78ceeb0d2999af5af7bc2806ac346781fcd398871eaf267afc8de71d0">http://www.gov.ph/constitutions/1987-constitution/</ref><br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>[[stato insular]] | |- | [[:d:Q695|Q695]] | PLW | PLW | [[File:Flag of Palau.svg|center|48px]] | [[File:Seal of Palau.svg|center|48px]] | [[Palau]] | [[File:Palau on the globe (Southeast Asia centered) (small islands magnified).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q515229|Ngerulmud]]'' | 465.550362 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[republica]]<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q691|Q691]] | PNG | PNG | [[File:Flag of Papua New Guinea.svg|center|48px]] | [[File:National emblem of Papua New Guinea.svg|center|48px]] | [[Papua Nove Guinea]] | [[File:Papua New Guinea (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Port Moresby]] | 462840 kilometro quadrate | ''[[:d:Q202686|regno del Communitate de Nationes]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]''<br/>[[Monarchia constitutional]] | |- | [[:d:Q36|Q36]] | POL | POL | [[File:Flag of Poland.svg|center|48px]] | [[File:Herb Polski.svg|center|48px]] | [[Polonia]] | [[File:Poland on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Varsovia]] | 312683 kilometro quadrate<ref name="ref_befea119af7b88a867f718383855db6d3f58746b050d5fd52e4d98760829a83e">''[[:d:Q9311474|Statistical Yearbook of Poland]]''</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1183|Q1183]] | PRI | PUR | [[File:Flag of Puerto Rico.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Commonwealth of Puerto Rico.svg|center|48px]] | [[Porto Rico]] | [[File:LocationPuertoRico.svg|center|48px]] | US-PR | ''[[:d:Q41211|San Juan]]'' | 9104 kilometro quadrate | ''[[:d:Q783733|unincorporated territory of the United States]]''<ref name="ref_dfc403209caf0578c8559357b9205638ab0e828262f336253dc24a8fdeb22bd0">https://scholarship.law.duke.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=6444&context=faculty_scholarship</ref><br/>''[[:d:Q462778|insular area of the United States]]''<br/>''[[:d:Q1048835|political territorial entity]]''<br/>''[[:d:Q7252696|Provincial deputation in Spanish America]]''<br/>''[[:d:Q3502482|region cultural]]''<br/>''[[:d:Q1352230|territory of the United States]]''<br/>''[[:d:Q609591|commonwealth]]'' | |- | [[:d:Q423|Q423]] | PRK | PRK | [[File:Flag of North Korea.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of North Korea.svg|center|48px]] | [[Corea del Nord]] | [[File:LocationNorthKorea.svg|center|48px]] | | [[Pyongyang]] | 120540 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q465613|republica popular]]''<br/>''[[:d:Q1309121|hermit kingdom]]''<br/>''[[:d:Q3303230|pariah state]]'' | |- | [[:d:Q45|Q45]] | PRT | POR | [[File:Flag of Portugal (official).svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Portugal.svg|center|48px]] | [[Portugal]] | [[File:Portugal on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Lisbona]]<ref name="ref_2274eec7680da6de2af360ad52dc0dcb205135a73c09adf2640233a86ab74895">https://lisbonne.net/lisbonne-pas-capitale-du-portugal</ref> | 92225 kilometro quadrate<ref name="ref_75175874fc4cffd6c95463ffa3b26c832005e827e7b1a3e1d02a14147ea413cd">https://www.pordata.pt/Municipios/Superf%C3%ADcie-57</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_7dd3b4f770cc92367bf28c3810ee5f21e0cc00e546274fe622cc301b1595ad35">https://www.workwithdata.com/place/portugal</ref> | |- | [[:d:Q733|Q733]] | PRY | PAR | [[File:Flag of Paraguay.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Paraguay.svg|center|48px]] | [[Paraguay]] | [[File:PRY orthographic.svg|center|48px]] | | [[Asunción]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | 406756 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q219060|Q219060]] | PSE<ref name="ref_3f75e303bf4853c467c06725a05dba6eeb7112ce137fb140bdc7a80e567b6d9a">https://www.iso.org/obp/ui/#search</ref> | PLE | [[File:Flag of Palestine.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Palestine.svg|center|48px]] | [[Stato de Palestina]] | [[File:State of Palestine (orthographic projection).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q212938|East Jerusalem]]''<br/>''[[:d:Q158119|Ramallah]]''<ref name="ref_e373230b332bc8177b0098f33774f1a4492a79d7d62597005d44a4128be938d0">https://www.nbcnews.com/id/wbna40431737</ref> | 6020 kilometro quadrate<ref name="ref_266d0550f01fca36f989386d46dce4355da2265e8abd09025eb4f991b43ef0f0">https://reliefweb.int/report/occupied-palestinian-territory/occupied-palestinian-territory-humanitarian-atlas-2019</ref> | [[pais]]<br/>[[region]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_61cb9542cfec0192ac28895ad39604419ece3afcc2d24629fa49d44e66ca8713">https://www.reuters.com/article/us-palestinians-statehood-idUSBRE8AR0EG20121129</ref><br/>''[[:d:Q10711424|stato non recognoscite]]''<ref name="ref_1aa0d02a4d329d277dd84e6b641dfc97d3cea6ca9ee7087854a9c8096d827e5d">https://www.visualcapitalist.com/recognition-of-israel-and-palestine-map/</ref><br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]'' | stato partialmente recognoscite in Asia |- | [[:d:Q407199|Q407199]] | PSE | | [[File:Flag of Palestine.svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q407199|Occupied Palestinian territories]]'' | [[File:Palestinian territories (orthographic projection).svg|center|48px]] | | | 8220 kilometro quadrate | ''[[:d:Q2577883|occupied territory]]''<br/>''[[:d:Q1048835|political territorial entity]]'' | |- | [[:d:Q30971|Q30971]] | PYF | | [[File:Flag of French Polynesia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of French Polynesia.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q30971|French Polynesia]]'' | [[File:French Polynesia on the globe (French Polynesia centered).svg|center|48px]] | FR-PF | ''[[:d:Q130800|Papeete]]'' | 4167 kilometro quadrate | ''[[:d:Q719487|collectivitate de ultramar]]'' | |- | [[:d:Q846|Q846]] | QAT | QAT | [[File:Flag of Qatar.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Qatar-2022.svg|center|48px]] | [[Qatar]] | [[File:QAT orthographic.svg|center|48px]] | | [[Doha]] | 11437 kilometro quadrate | ''[[:d:Q189898|emirato]]''<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q17070|Q17070]] | REU | | [[File:Proposed flag of Réunion (VAR).svg|center|48px]] | [[File:Armoiries Réunion.svg|center|48px]] | [[Reunion]] | [[File:Département 974 in France.svg|center|48px]] | FR-974 | ''[[:d:Q47045|Saint-Denis]]'' | 2512 kilometro quadrate | [[Regiones de Francia|region de Francia]]<br/>''[[:d:Q202216|departimento de ultramar de Francia]]''<br/>''[[:d:Q161243|territorio dependente]]'' | |- | [[:d:Q218|Q218]] | ROU | ROU | [[File:Flag of Romania.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Romania.svg|center|48px]] | [[Romania]] | [[File:Romania on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Bucarest]] | 238397 kilometro quadrate<ref name="ref_540e176c09c27df8a6aaad20084302c1382c7ec4e715c970e1db69993d860bbc">http://www.ziare.com/stiri/eveniment/romania-si-a-marit-suprafata-la-238-397-kilometri-patrati-1470103</ref><ref name="ref_7470a15f5c308b39110d7bcaa354d77ec90926aff1f81c8c3758c255095f32e4">http://www.gandul.info/stiri/acesta-este-noul-teritoriu-al-romaniei-16481528</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q159|Q159]] | RUS | RUS | [[File:Flag of Russia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of Arms of the Russian Federation.svg|center|48px]] | [[Russia]] | [[File:LocationRussia.svg|center|48px]] | | [[Moscova]] | 17075400 kilometro quadrate<ref name="ref_37732cd1eab02c3a98ee9629d52854ad13f32935f90a43c8dbbe19b35ecdca91">https://www.britannica.com/facts/Russia</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_51cfe82ebe6b6b1410c83f0e5d300685a554345e61cbb37d2ecf3e5be2d6b1ad">''[[:d:Q11836865|Declaration of the Council of Republics of the Supreme Soviet of the USSR No. 142-N of 26 December 1991]]''</ref><ref name="ref_f61b0d5d011a8872156b5d698bf39e3bbdc7397313a70de6d7d097c7048b5b4c">''[[:d:Q652062|Constitution of Russia]]''</ref><br/>[[stato secular]]<ref name="ref_f61b0d5d011a8872156b5d698bf39e3bbdc7397313a70de6d7d097c7048b5b4c">''[[:d:Q652062|Constitution of Russia]]''</ref><br/>[[pais]]<br/>[[pais transcontinental]]<br/>''[[:d:Q127693126|successor state]]'' | |- | [[:d:Q140198949|Q140198949]] | rw | | | | ''[[:d:Q140198949|Kabeza Cell]]'' | | | | | ''[[:d:Q25701968|cell of Rwanda]]'' | |- | [[:d:Q1037|Q1037]] | RWA | RWA | [[File:Flag of Rwanda.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Rwanda.svg|center|48px]] | [[Ruanda]] | [[File:LocationRwanda.svg|center|48px]] | | [[Kigali]] | 26338 kilometro quadrate<ref name="ref_4490b87ae43e626fbfebfb40d49f2ef4e5297fad132ef9987ac30b16e91eeaaf">https://www.gov.rw/about</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<br/>[[republica]] | |- | [[:d:Q851|Q851]] | SAU | KSA | [[File:Flag of Saudi Arabia.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Saudi Arabia.svg|center|48px]] | [[Arabia Saudita]] | [[File:Saudi Arabia (orthographic projection).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q3692|Riyadh]]'' | 2250000 kilometro quadrate<ref name="ref_1df0e6a4bf2bcc4f5e58f2cb0a2d79b91b81a809eaf31edb3dab9fad198c6fa0">http://embassies.mofa.gov.sa/sites/China/AR/Guango/AboutKingdom/Pages/default.aspx</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q417175|regno]]''<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q37024|Q37024]] | SCG<ref name="ref_a998332fc626f8b32ec1bc2e0ca26894f577cc645a6f823d717ad80c0c92bc11">https://www.iso.org/files/live/sites/isoorg/files/archive/pdf/en/iso_3166-3_newsletter_i-4.pdf</ref> | SCG | [[File:Flag of Serbia and Montenegro (1992–2006).svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Serbia and Montenegro.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q37024|Serbia and Montenegro]]'' | [[File:Serbia and Montenegro.svg|center|48px]] | | [[Belgrad]]<br/>[[Podgorica]] | 102350 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3024240|stato preterite]]'' | |- | [[:d:Q1049|Q1049]] | SDN | SUD | [[File:Flag of Sudan.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Sudan.svg|center|48px]] | [[Sudan]] | [[File:Sudan (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Khartum]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | 1886068 kilometro quadrate<br/>1840687 kilometro quadrate<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | [[republica]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>''[[:d:Q1088391|rump state]]'' | |- | [[:d:Q1041|Q1041]] | SEN | SEN | [[File:Flag of Senegal.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Senegal.svg|center|48px]] | [[Senegal]] | [[File:LocationSenegal.svg|center|48px]] | | [[Dakar]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | 196722 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[republica]]<br/>''[[:d:Q4209223|stato de derecto]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q334|Q334]] | SGP | SGP | [[File:Flag of Singapore.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Singapore.svg|center|48px]] | [[Singapur]] | [[File:Singapore on the globe (Southeast Asia centered) zoom.svg|center|48px]] | | [[Singapur]] | 719.1 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[Citate-stato]]<br/>[[stato insular]]<br/>[[citate]]<br/>''[[:d:Q2264924|port city]]''<br/>''[[:d:Q1549591|citate grande]]''<br/>''[[:d:Q902814|border city]]''<br/>[[pais]]<br/>[[Citate global]]<br/>''[[:d:Q108178728|national capital]]'' | |- | [[:d:Q35086|Q35086]] | SGS | | [[File:Flag of South Georgia and the South Sandwich Islands.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of South Georgia and the South Sandwich Islands.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q35086|South Georgia and the South Sandwich Islands]]'' | [[File:South Georgia and the South Sandwich Islands in United Kingdom.svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q393878|King Edward Point]]'' | 4066 kilometro quadrate<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | ''[[:d:Q46395|British overseas territory]]''<br/>''[[:d:Q15239622|disputed territory]]'' | |- | [[:d:Q192184|Q192184]] | SHN | | [[File:Flag of the United Kingdom (1-2).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q192184|Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha]]'' | [[File:Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha in its region.svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q30970|Jamestown]]'' | 394 kilometro quadrate | ''[[:d:Q46395|British overseas territory]]'' | |- | [[:d:Q842829|Q842829]] | SJM | | No/unknown value<br/>[[File:Flag of Norway.svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q842829|Svalbard and Jan Mayen]]'' | [[File:Svalbard and Jan Mayen in the world (W3).svg|center|48px]] | | | 61399 kilometro quadrate | ''[[:d:Q15042037|statistical territorial entity]]'' | |- | [[:d:Q685|Q685]] | SLB | SOL | [[File:Flag of the Solomon Islands.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Solomon Islands.svg|center|48px]] | [[Insulas Salomon]] | [[File:Solomon Islands on the globe (Oceania centered).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q40921|Honiara]]'' | 28400 kilometro quadrate | ''[[:d:Q202686|regno del Communitate de Nationes]]''<br/>[[stato insular]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]'' | |- | [[:d:Q1044|Q1044]] | SLE | SLE | [[File:Flag of Sierra Leone.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Sierra Leone.svg|center|48px]] | [[Sierra Leone]] | [[File:Sierra Leone (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Freetown]] | 71740 kilometro quadrate | [[republica]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q792|Q792]] | SLV | ESA | [[File:Flag of El Salvador.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of El Salvador.svg|center|48px]] | [[El Salvador]] | [[File:Orthographic Map of El Salvador.svg|center|48px]] | | [[San Salvador]] | 21041 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q238|Q238]] | SMR | SMR | [[File:Flag of San Marino.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of San Marino.svg|center|48px]] | [[San Marino]] | [[File:Location San Marino Europe.svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q1848|San Marino]]'' | 61.2 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q171441|enclave]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>''[[:d:Q244381|microstate]]''<br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1045|Q1045]] | SOM | SOM | [[File:Flag of Somalia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Somalia.svg|center|48px]] | [[Somalia]] | [[File:Somalia (orthographic projection)2.svg|center|48px]] | | [[Mogadiscio|Mogadishu]]<ref name="ref_e00d7da220a8570d8c21f3e5ecb549474fb0d3ca5dfb3b5481417e5a9a7fc2d0">https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Somalia;4169147.html</ref> | 637657 kilometro quadrate | [[republica]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q512187|republica federal]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q34617|Q34617]] | SPM | | [[File:Flag of Saint-Pierre and Miquelon.svg|center|48px]] | [[File:Armoiries SaintPierreetMiquelon.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q34617|Saint Pierre and Miquelon]]'' | [[File:Saint Pierre and Miquelon in France.svg|center|48px]] | FR-PM | ''[[:d:Q185678|Saint-Pierre]]'' | 242 kilometro quadrate | ''[[:d:Q719487|collectivitate de ultramar]]'' | |- | [[:d:Q403|Q403]] | SRB | SRB | [[File:Flag of Serbia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Serbia.svg|center|48px]] | [[Serbia]] | [[File:Europe-Serbia (2006–2008).svg|center|48px]] | | [[Belgrad]]<ref name="ref_c45902245eea33e4f11d3bf6ef345c5456cb8bec6ea3278dc70af18b81bc8d86">''[[:d:Q1287641|Constitution of Serbia]]''</ref> | 88499 kilometro quadrate<ref name="ref_5dc6c90aa11e33f2f250e2ba6c7c763c70b43d6fc03e0cab6516dfeefe6d4081">https://publikacije.stat.gov.rs/G2021/Pdf/G20212054.pdf</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[republica]]<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q127693126|successor state]]'' | |- | [[:d:Q958|Q958]] | SSD | SSD | [[File:Flag of South Sudan.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of South Sudan.svg|center|48px]] | [[Sudan del Sud]] | [[File:LocationSouthSudan.svg|center|48px]] | | [[Juba]] | 644329 kilometro quadrate<ref name="ref_cc69373e9bad07d4f004a5f5aab7fe52f23ef8e4664c985f68ec563caa50d0ea">https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-sudan/</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1039|Q1039]] | STP | STP | [[File:Flag of São Tomé and Príncipe.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of São Tomé and Príncipe.svg|center|48px]] | [[São Tomé e Príncipe]] | [[File:Sao Tome and Principe on the globe (Africa centered).svg|center|48px]] | | [[São Tomé]] | 1001 kilometro quadrate | [[republica]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]''<br/>''[[:d:Q4198907|parliamentary republic]]''<br/>''[[:d:Q158454|biosphere reserve]]''<ref name="ref_f15cce0aaf4bcc7168adeb395beefca9131e69ae44ffbb3ed154c895c8968bd8">https://www.rfi.fr/fr/environnement/20250927-l-unesco-d%C3%A9signe-26-nouvelles-r%C3%A9serves-de-biosph%C3%A8re-dont-l-%C3%AEle-de-s%C3%A3o-tom%C3%A9-et-principe</ref> | |- | [[:d:Q15180|Q15180]] | SUN | URS | [[File:Flag of the Soviet Union (1922–1923).svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Soviet Union (1923–1936).svg|center|48px]] | [[Union Sovietic]] | [[File:Soviet Union on the globe (Soviet Union centered).svg|center|48px]] | | [[Moscova]] | 22402200 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3024240|stato preterite]]'' | |- | [[:d:Q730|Q730]] | SUR | SUR | [[File:Flag of Suriname.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Suriname.svg|center|48px]] | [[Suriname]] | [[File:SURINAME orthographic.svg|center|48px]] | | [[Paramaribo]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | 163270 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>''[[:d:Q116052725|national geopolitical entity]]''<ref name="ref_0e3eb26c7c9b8a4b2ecbae349ee1191d318db6dce17d409ca5c2c1a31aedc2b9">''[[:d:Q81661634|Gazetteer]]''</ref> | |- | [[:d:Q214|Q214]] | SVK | SVK | [[File:Flag of Slovakia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Slovakia.svg|center|48px]] | [[Slovachia]] | [[File:EU-Slovakia.svg|center|48px]] | | [[Bratislava]]<ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref> | 49033.720839 kilometro quadrate<ref name="ref_a7a4342b94af32933ebcce2cf712c39f8a59d3736f14ec754d7242dfd4f00729">''[[:d:Q125653046|Population density of Slovakia – SR-area-region-district, cities-rural [om7015rr] : Area (square meter)]]''</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[republica]]<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>''[[:d:Q127693126|successor state]]'' | |- | [[:d:Q215|Q215]] | SVN | SLO | [[File:Flag of Slovenia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Slovenia.svg|center|48px]] | [[Slovenia]] | [[File:EU-Slovenia.svg|center|48px]] | | [[Ljubljana]] | 20271 kilometro quadrate<ref name="ref_492e1685a33864a8ecd1ef9ca439efcffe18d8ae23067530c37b93bde4e62e2f">https://www.stat.si/StatWeb/File/DocSysFile/10033/Spremembe_povrsine_Slovenije.pdf</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>''[[:d:Q22909549|unitary parliamentary republic]]'' | |- | [[:d:Q34|Q34]] | SWE | SWE | [[File:Flag of Sweden.svg|center|48px]] | [[File:Great coat of arms of Sweden.svg|center|48px]] | [[Svedia]] | [[File:Sweden on the globe (Europe centered).svg|center|48px]] | | [[Stockholm]] | 447425.16 kilometro quadrate<ref name="ref_1124edc9963ca21ee5771ef0570e8118e27324d5bc4bc05d7f79c63b1f77925f">https://www.statistikdatabasen.scb.se/pxweb/sv/ssd/START__MI__MI0802/Areal2012N/</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1050|Q1050]] | SWZ | SWZ | [[File:Flag of Eswatini.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Eswatini.svg|center|48px]] | [[Eswatini]] | [[File:Location Eswatini.png|center|48px]] | | [[Lobamba]]<br/>[[Mbabane]] | 17364 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>''[[:d:Q417175|regno]]''<br/>[[pais]] | pais in Africa |- | [[:d:Q26273|Q26273]] | SXM | | [[File:Flag of Sint Maarten.svg|center|48px]] | [[File:Wapen van Sint Maarten.svg|center|48px]] | [[Sint Maarten]] | [[File:Sint Maarten on the globe (Americas centered).svg|center|48px]] | NL-SX<br/>SX | ''[[:d:Q30958|Philipsburg]]'' | 34 kilometro quadrate | [[stato insular]]<br/>''[[:d:Q15304003|pais del Regno del Paises Basse]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1042|Q1042]] | SYC | SEY | [[File:Flag of Seychelles.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Seychelles.svg|center|48px]] | [[Seychelles]] | [[File:SYC orthographic.svg|center|48px]] | | [[Victoria (Seychelles)|Victoria]] | 459 kilometro quadrate | [[republica]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]'' | |- | [[:d:Q858|Q858]] | SYR | SYR | [[File:Flag of Syria (2025-).svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Syria (2025–present).svg|center|48px]] | [[Syria]] | [[File:Syria (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Damasco]] | 185180 kilometro quadrate | [[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]'' | |- | [[:d:Q18221|Q18221]] | TCA | | [[File:Flag of the Turks and Caicos Islands.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the Turks and Caicos Islands.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q18221|Turks and Caicos Islands]]'' | [[File:Turks and Caicos Islands in its region.svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q34205|Cockburn Town]]'' | 417 kilometro quadrate | ''[[:d:Q46395|British overseas territory]]''<br/>[[entitate territorial administrative]] | |- | [[:d:Q657|Q657]] | TCD | CHA | [[File:Flag of Chad.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Chad.svg|center|48px]] | [[Tchad]] | [[File:TCD orthographic.svg|center|48px]] | | [[N'Djamena]] | 1284000 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q945|Q945]] | TGO | TOG | [[File:Flag of Togo (3-2).svg|center|48px]] | [[File:Armoiries du Togo.svg|center|48px]]<ref name="ref_fffc7b435c279fc8e3b1f7f88e349523ca571e2226ff624cc2995bee274222ae">https://novissi.gouv.tg/en/home-new-en/</ref> | [[Togo]] | [[File:Togo on the globe (Africa centered).svg|center|48px]] | | [[Lomé]] | 56785 kilometro quadrate | [[republica]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q869|Q869]] | THA | THA | [[File:Flag of Thailand.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Thailand.svg|center|48px]] | [[Thailanda]] | [[File:Thailand (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Bangkok]] | 513119.5 kilometro quadrate<ref name="ref_1b8baf50a56047936437bf57fa007e9f7a73385d6a7341a3edadc4bec269e1a6">http://web.nso.go.th/en/census/poph/data/090913_MajorFindings_10.pdf</ref> | [[Monarchia constitutional]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]'' | |- | [[:d:Q863|Q863]] | TJK | TJK | [[File:Flag of Tajikistan.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Tajikistan.svg|center|48px]] | [[Tajikistan]] | [[File:Tajikistan (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Dushanbe]] | 143100 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q36823|Q36823]] | TKL | | [[File:Flag of Tokelau.svg|center|48px]] | [[File:Badge of Tokelau.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q36823|Tokelau]]'' | [[File:LocationTokelau.png|center|48px]] | | ''[[:d:Q650847|Fakaofo]]'' | 10 kilometro quadrate | ''[[:d:Q1402592|island group]]''<br/>''[[:d:Q161243|territorio dependente]]''<br/>''[[:d:Q1048835|political territorial entity]]'' | |- | [[:d:Q874|Q874]] | TKM | TKM | [[File:Flag of Turkmenistan.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Turkmenistan (1992–2000).svg|center|48px]] | [[Turkmenistan]] | [[File:Turkmenistan on the globe (Turkmenistan centered).svg|center|48px]] | | [[Ashgabat]] | 491210 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q574|Q574]] | TLS | TLS | [[File:Flag of East Timor.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of East Timor.svg|center|48px]] | [[Timor Oriental]] | [[File:Timor Leste (orthographic projection).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q9310|Dili]]'' | 14918.72 kilometro quadrate | [[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q678|Q678]] | TON | TGA | [[File:Flag of Tonga.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Tonga.svg|center|48px]] | [[Tonga]] | [[File:Tonga on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q38834|Nukuʻalofa]]'' | 748.506563 kilometro quadrate | [[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>''[[:d:Q918240|territorial evolution of the British Empire]]'' | |- | [[:d:Q754|Q754]] | TTO | TTO | [[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Trinidad and Tobago (2025).svg|center|48px]] | ''[[:d:Q754|Trinidad e Tobago]]'' | [[File:Trinidad and Tobago (orthographic projection).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q39178|Port of Spain]]'' | 5128 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>[[stato insular]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]'' | |- | [[:d:Q948|Q948]] | TUN | TUN | [[File:Flag of Tunisia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Tunisia.svg|center|48px]] | [[Tunisia]] | [[File:Tunisia (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Tunis]]<ref name="ref_88ce9717ec72824287896e8dec4b5443f0fc722f6fbb7ede486346a09909b211">https://www.britannica.com/place/Tunisia</ref> | 163610 kilometro quadrate<ref name="ref_f2a564e8bc55a0e6132abb0644692ca17f2c61a6cfb59027e3d0a8b03e3a1c9b">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ts.html</ref> | [[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[republica]]<br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]'' | |- | [[:d:Q43|Q43]] | TUR | TUR | [[File:Flag of Turkey.svg|center|48px]] | | [[Turchia]] | [[File:Turkey (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Ankara]]<ref name="ref_7ed18971eda0d85c91db4f5fac9a99c611d97fb8d71bd5aefd996b13a5d40bf2">''[[:d:Q237227|Brockhaus Enzyklopädie]]''</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | 783562 kilometro quadrate<ref name="ref_908cb0b705445b32704dd008e1db18a95b528c763ffcf9456df5877bed87be08">''[[:d:Q11191|The World Factbook]]''</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais transcontinental]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_9e59fb0cade2e24af05b8139af1c56c8541241a8b9a620ca0b1c15c7c4c3fc35">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tu.html</ref><br/>''[[:d:Q619610|social state]]''<br/>''[[:d:Q339834|regional power]]''<br/>[[stato secular]]<br/>''[[:d:Q127693126|successor state]]'' | |- | [[:d:Q672|Q672]] | TUV | TUV | [[File:Flag of Tuvalu.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Tuvalu.svg|center|48px]] | [[Tuvalu]] | [[File:Tuvalu in its region.svg|center|48px]] | | [[Funafuti]] | 25.14 kilometro quadrate | [[stato insular]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q202686|regno del Communitate de Nationes]]''<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]'' | |- | [[:d:Q865|Q865]] | TWN | TPE<ref name="ref_57a0ad33f5b6f27f02f92a9efa64f01b99937ab26de151c23288f5b72c3c0fb2">https://olympics.com/en/news/paris-2024-olympics-full-list-ioc-national-olympic-committee-codes</ref> | [[File:Flag of the Republic of China.svg|center|48px]] | [[File:National Emblem of the Republic of China.svg|center|48px]] | [[Taiwan|Republica de China]] | [[File:Locator map of the ROC Taiwan.svg|center|48px]] | | [[Taipei]] | 36193 kilometro quadrate | [[stato insular]]<br/>''[[:d:Q5255892|republica democratic]]''<ref name="ref_a9f70626dc74e5b985084e8b1f64ad3ff7e0f85a25e82df819ca2f9557c85049">''[[:d:Q213099|Constitution of the Republic of China]]''</ref><ref name="ref_c1a15e1a1d9b909b4bb07e4dc4f5be3a202d16916c872c87fb7d5f3047286520">''[[:d:Q10926890|Fundamentals of National Reconstruction]]''</ref><br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q10711424|stato non recognoscite]]''<ref name="ref_c905fbbcd72d58c0d5b3cbabd51cf692c8b26048dc5f0e526c86e110f12e8bc0">https://docs.un.org/en/A/RES/2758(XXVI)</ref> | |- | [[:d:Q924|Q924]] | TZA | TAN | [[File:Flag of Tanzania.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Tanzania.svg|center|48px]] | [[Tanzania]] | [[File:Tanzania (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Dodoma]] | 947303 kilometro quadrate | [[republica]]<ref name="ref_66afe8a0af55b4c72538a606d569b267b8291b8e859cb3431b45dfa5e7e740d0">https://thecommonwealth.org/our-member-countries/united-republic-tanzania</ref><br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1036|Q1036]] | UGA | UGA | [[File:Flag of Uganda.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Uganda.svg|center|48px]] | [[Uganda]] | [[File:Uganda (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Kampala]] | 241038 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_96c78443365f47d6b9190ab9c0a9f169f7cc2ed3f7942acfef00afdbabc34b44">https://www.monitor.co.ug/uganda/special-reports/what-uganda-has-gone-through-since-1962--4787868#story</ref><br/>[[republica]]<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q212|Q212]] | UKR | UKR | [[File:Flag of Ukraine.svg|center|48px]]<ref name="ref_5ed3251867e0b91b05961b69a825c79af31d20592aa1b6c6c02c084f36419866">''[[:d:Q127974|flag of Ukraine]]''</ref> | [[File:Coat of Arms of Ukraine (Pantone).svg|center|48px]] | [[Ukraina]] | [[File:Ukraine (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Kiovia|Kiev]]<ref name="ref_d7f3fbf911ccc5e0cabba1efbe3a7d2fe53e36a359a9eb710109378e62030924">''[[:d:Q4041526|Internetowa encyklopedia PWN]]''</ref> | 603550 kilometro quadrate<ref name="ref_639b4cacb792146ec143caffa6445dcd00277784997c2ed13ebef532a6ddd8c4">https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ukraine/#geography</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_d04d8d7f5731ee4d65658b5b251738e4774f75263e16fe3f0e76820ea3f141d2">''[[:d:Q1549039|Constitution of Ukraine]]''</ref><br/>[[pais]]<ref name="ref_6ffc63bfb6be52fa62e52df154cb155bb3608a135ef80e4f6f72beb583682da2">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/up.html</ref><ref name="ref_7f356e30362b34841f34d2d2aa38ba88bf15d98584825e43e49f099d271bd872">http://www.britannica.com/eb/article-30096/Ukraine</ref><br/>''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<ref name="ref_d04d8d7f5731ee4d65658b5b251738e4774f75263e16fe3f0e76820ea3f141d2">''[[:d:Q1549039|Constitution of Ukraine]]''</ref><br/>[[republica]]<ref name="ref_d04d8d7f5731ee4d65658b5b251738e4774f75263e16fe3f0e76820ea3f141d2">''[[:d:Q1549039|Constitution of Ukraine]]''</ref><br/>''[[:d:Q619610|social state]]''<ref name="ref_d04d8d7f5731ee4d65658b5b251738e4774f75263e16fe3f0e76820ea3f141d2">''[[:d:Q1549039|Constitution of Ukraine]]''</ref><br/>''[[:d:Q4209223|stato de derecto]]''<ref name="ref_d04d8d7f5731ee4d65658b5b251738e4774f75263e16fe3f0e76820ea3f141d2">''[[:d:Q1549039|Constitution of Ukraine]]''</ref><br/>''[[:d:Q4835091|territory]]''<ref name="ref_26acfc01b6c3b5a18a274ccd29ed3d723b814fc3cbec9643244ef3238ffb54cf">''[[:d:Q1048515|political world map]]''</ref> | pais de Europa oriental |- | [[:d:Q16645|Q16645]] | UMI | | [[File:Flag of the United States.svg|center|48px]] | | [[Insulas minor peripheric del Statos Unite]] | [[File:United States Minor Outlying Island in Oceania (small islands magnified).svg|center|48px]] | US-UM | | 34.2 kilometro quadrate | ''[[:d:Q1402592|island group]]''<br/>''[[:d:Q15042037|statistical territorial entity]]''<br/>''[[:d:Q462778|insular area of the United States]]''<ref name="ref_4d80a9e7ddc84c2bda41cb23318f27faf6fe7628d4c9954662c5c77f43af71a8">https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:US</ref> | |- | [[:d:Q77|Q77]] | URY | URU | [[File:Flag of Uruguay.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Uruguay.svg|center|48px]] | [[Uruguay]] | [[File:URY orthographic.svg|center|48px]] | | [[Montevideo]]<ref name="ref_3fc46b9f24a8ea483e8de2a69e4e9850b7ca55f5a20994df6ed612892cc8a304">https://www.workwithdata.com/place/uruguay</ref><ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | 176215 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_6aab621fef4b62124bd99d03b3d27640d6e75323aa147063e7d7135c8724a7f3">https://www.state.gov/independent-states-in-the-world/</ref><br/>[[stato secular]]<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q1520223|republica constitutional]]'' | |- | [[:d:Q30|Q30]] | USA<ref name="ref_4d80a9e7ddc84c2bda41cb23318f27faf6fe7628d4c9954662c5c77f43af71a8">https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:US</ref> | USA | [[File:Flag of the United States (DDD-F-416E specifications).svg|center|48px]] | [[File:Greater coat of arms of the United States.svg|center|48px]] | [[Statos Unite de America]] | [[File:United States - Location Map (2013) - USA - UNOCHA.svg|center|48px]] | | [[Washington, D.C.|Washington]] | 9826675 kilometro quadrate<ref name="ref_158b76717a8d3648e58dc700a173d3d72f9618fe9f4fc4c9da55926b3b0d968a">https://www.usgs.gov/faqs/what-constitutes-united-states-what-are-official-definitions?qt-news_science_products=0#qt-news_science_products</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_6aab621fef4b62124bd99d03b3d27640d6e75323aa147063e7d7135c8724a7f3">https://www.state.gov/independent-states-in-the-world/</ref><br/>[[pais]]<ref name="ref_fb44dbd8e36ba0b1337ed6b2078b4ca9e01a621aeb978bf3115574eb73965cec">https://www.britannica.com/place/United-States</ref> | |- | [[:d:Q265|Q265]] | UZB | UZB | [[File:Flag of Uzbekistan.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Uzbekistan.svg|center|48px]] | [[Uzbekistan]] | [[File:UZB orthographic.svg|center|48px]] | | [[Tashkent]] | 448978 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q136361597|doubly landlocked country]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q237|Q237]] | VAT | | [[File:Flag of Vatican City (2023–present).svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Vatican City (2023–present).svg|center|48px]] | [[Citate Vatican]] | [[File:Location of the Vatican City in Europe.svg|center|48px]] | | [[Citate Vatican]] | 0.49 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[Citate-stato]]<br/>''[[:d:Q171441|enclave]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>''[[:d:Q570116|attraction touristic]]''<br/>''[[:d:Q51576574|pais mediterranee]]''<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q98116669|religious complex]]''<br/>''[[:d:Q19691007|institutional complex]]''<br/>''[[:d:Q702492|area urban]]''<br/>''[[:d:Q1200957|tourist destination]]''<br/>''[[:d:Q10551526|confessional state]]''<br/>''[[:d:Q7396640|sacerdotal state]]''<br/>''[[:d:Q127693126|successor state]]'' | |- | [[:d:Q757|Q757]] | VCT | VIN | [[File:Flag of Saint Vincent and the Grenadines.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Saint Vincent and the Grenadines.svg|center|48px]] | [[Sancte Vincente e le Grenadinas]] | [[File:VCT orthographic.svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q41474|Kingstown]]'' | 389 kilometro quadrate | ''[[:d:Q202686|regno del Communitate de Nationes]]''<br/>[[stato insular]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]'' | |- | [[:d:Q717|Q717]] | VEN | VEN | [[File:Flag of Venezuela.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Venezuela.svg|center|48px]] | [[Venezuela]] | [[File:VEN orthographic.svg|center|48px]] | | [[Caracas]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | 912050 kilometro quadrate<ref name="ref_90f6a005933e51fbb611f3aa52ceea99d3816700979d4b354ae5b28dd7e68559">https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | pais de America del Sud |- | [[:d:Q25305|Q25305]] | VGB | IVB | [[File:Flag of the British Virgin Islands.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of the British Virgin Islands.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q25305|British Virgin Islands]]'' | [[File:British Virgin Islands on the globe (Americas centered).svg|center|48px]] | VG | ''[[:d:Q179431|Road Town]]'' | 151 kilometro quadrate<ref name="ref_e77c3143946f97a1b9395ae27045f559aea6cabe773e7a9b5bc9a76e45f785d3">https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/summaries/#geography</ref> | ''[[:d:Q46395|British overseas territory]]'' | |- | [[:d:Q11703|Q11703]] | VIR | ISV | [[File:Flag of the United States Virgin Islands.svg|center|48px]] | [[File:Seal of the United States Virgin Islands.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q11703|United States Virgin Islands]]'' | [[File:United States Virgin Islands on the globe (Americas centered).svg|center|48px]] | VI | ''[[:d:Q51681|Charlotte Amalie]]'' | 346.36 kilometro quadrate | ''[[:d:Q783733|unincorporated territory of the United States]]''<br/>''[[:d:Q462778|insular area of the United States]]''<br/>''[[:d:Q1352230|territory of the United States]]'' | |- | [[:d:Q881|Q881]] | VNM | VIE | [[File:Flag of Vietnam.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Vietnam.svg|center|48px]] | [[Vietnam]] | [[File:Vietnam on the globe (Asia centered).svg|center|48px]] | | [[Hanoi]]<ref name="ref_3aed807b6075b8ef155bd1119cddbbd8e302626d754fc0a3982652f6327246b2">''[[:d:Q16481310|2013 Constitution of the Socialist Republic of Vietnam]]''</ref> | 331690 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q849866|communist state]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q686|Q686]] | VUT | VAN | [[File:Flag of Vanuatu.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Vanuatu.svg|center|48px]] | [[Vanuatu]] | [[File:Vanuatu on the globe (Polynesia centered).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q37806|Port Vila]]'' | 12190 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q11815167|archipelagic state]]'' | |- | [[:d:Q35555|Q35555]] | WLF | | [[File:Flag of Wallis and Futuna.svg|center|48px]] | [[File:BlasonWallisetFutuna.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q35555|Wallis and Futuna]]'' | [[File:Wallis and Futuna in France (zoomed).svg|center|48px]] | FR-WF | ''[[:d:Q31002|Mata-Utu]]'' | 274 kilometro quadrate | ''[[:d:Q719487|collectivitate de ultramar]]'' | |- | [[:d:Q683|Q683]] | WSM | SAM | [[File:Flag of Samoa.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Samoa.svg|center|48px]] | [[Samoa]] | [[File:Samoa on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q36260|Apia]]'' | 2842 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[stato insular]]<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q1246|Q1246]] | XKS | KOS | [[File:Flag of Kosovo.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of the Republic of Kosovo.svg|center|48px]] | [[Kosovo]] | [[File:Europe-Republic of Kosovo.svg|center|48px]] | | [[Pristina]] | 10909 kilometro quadrate | ''[[:d:Q179164|stato unitari]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>''[[:d:Q10711424|stato non recognoscite]]''<br/>[[pais]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<ref name="ref_aa458e28623f0fe17ade40df0205fb0b44f4aea39e935882d7bc0ce285236eb7">https://www.foreignaffairs.com/articles/kosovo/2013-04-24/kosovo-and-serbia-make-deal</ref> | |- | [[:d:Q805|Q805]] | YEM | YEM | [[File:Flag of Yemen.svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Yemen (2).svg|center|48px]] | [[Yemen]] | [[File:Yemen (orthographic projection).svg|center|48px]] | | ''[[:d:Q2471|Sanaa]]''<br/>''[[:d:Q131694|Aden]]'' | 455503 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q83286|Q83286]] | YUG | | [[File:Flag of Yugoslavia (1946-1992).svg|center|48px]] | [[File:Emblem of Yugoslavia (1963–1992).svg|center|48px]] | ''[[:d:Q83286|Socialist Federal Republic of Yugoslavia]]'' | [[File:Yugoslavia 1956-1990.svg|center|48px]] | | [[Belgrad]] | 255804 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3024240|stato preterite]]'' | |- | [[:d:Q838261|Q838261]] | YUG | | [[File:Flag of Serbia and Montenegro (1992–2006).svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Serbia and Montenegro.svg|center|48px]] | ''[[:d:Q838261|Federal Republic of Yugoslavia]]'' | [[File:Serbia and Montenegro.svg|center|48px]] | | [[Belgrad]] | 102350 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3024240|stato preterite]]'' | |- | [[:d:Q258|Q258]] | ZAF | RSA | [[File:Flag of South Africa.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of South Africa (heraldic).svg|center|48px]] | [[Africa del Sud]] | [[File:LocationSouthAfrica.svg|center|48px]] | | [[Pretoria]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>[[Bloemfontein]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref><br/>[[Citate del Capo]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | 1221037 kilometro quadrate | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[pais]]<ref name="ref_bb991413d2b16365ef1e33cbdd744e118fec80f994ba6c186f0e51ff57c84df3">''[[:d:Q5375741|Encyclopædia Britannica Online]]''</ref> | |- | [[:d:Q953|Q953]] | ZMB | ZAM | [[File:Flag of Zambia.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Zambia.svg|center|48px]] | [[Zambia]] | [[File:Zambia (orthographic projection).svg|center|48px]] | | [[Lusaka]] | 752618 kilometro quadrate<ref name="ref_c11b0824a3f2a6707a8190c5588e3333b8214717ff23a600d9ae0410d02ff42f">http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2004/Table03.pdf</ref> | ''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>[[republica]]<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]] | |- | [[:d:Q954|Q954]] | ZWE | ZIM | [[File:Flag of Zimbabwe.svg|center|48px]] | [[File:Coat of arms of Zimbabwe.svg|center|48px]] | [[Zimbabwe]] | [[File:LocationZimbabwe.svg|center|48px]] | | [[Harare]] | 390757 kilometro quadrate<ref name="ref_1dce4a8b917510d678fa50fb5300544652cf231b551806ae27c17c359782f237">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html</ref> | [[republica]]<br/>''[[:d:Q3624078|stato soveran]]''<br/>''[[:d:Q123480|pais sin accesso al mar]]''<br/>[[pais]] | |} {{Wikidata list end}} 6c4t2pjswu4jk2yf3jc342755s9wjyb 102 41382 697351 697210 2026-06-20T22:24:26Z ListeriaBot 24326 Wikidata list updated [V2] 697351 wikitext text/x-wiki {{infobox}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?sl { ?item wdt:P171* wd:Q7377 . OPTIONAL {?item wikibase:sitelinks ?sl } . FILTER (?sl >= 50) } ORDER BY DESC(?sl) |section= |sort= |columns=number:#,item,label:Article,P225,?sl,description,P18,P31,P279,P171,P361 |thumb=48 |min_section= |links=red_only |summary=itemnumber }} {| class='wikitable sortable' ! # ! item ! Article ! nomine del taxon ! ?sl ! description ! imagine ! instantia de ! subclasse de ! taxon superior immediate ! parte de |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q58697|Q58697]] | [[Sus scrofa]] | Sus scrofa | 162 | | [[File:202310 Wild boar.svg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Sus]] | [[Sus]] | |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q9482|Q9482]] | [[Sciuridae]] | Sciuridae | 158 | | [[File:Sciurus carolinensis.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sciuromorpha]] | |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q10850|Q10850]] | [[Rodentia]] | Rodentia | 154 | | [[File:Tamias striatus CT.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[fur-bearing animal]] | [[Glires]]<br/>[[Simplicidentata]] | |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q34718|Q34718]] | [[Rhinocerotidae]] | Rhinocerotidae | 154 | | [[File:Waterberg Nashorn1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[perissodactylos]]<br/>[[Rhinocerotoidea]] | |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q33602|Q33602]] | [[Ailuropoda melanoleuca]] | Ailuropoda melanoleuca | 146 | | [[File:Giant Panda 2004-03-2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ailuropoda]] | |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q34505|Q34505]] | [[Hippopotamus amphibius]] | Hippopotamus amphibius | 146 | | [[File:Portrait Hippopotamus in the water.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Hippopotamus]] | |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q42046|Q42046]] | [[Hyaenidae]] | Hyaenidae | 142 | | [[File:Crocuta-hejda.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Herpestoidea]]<br/>[[Aeluroidea]]<br/>[[Feliformia|feliformes]] | |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q46076|Q46076]] | [[Lepus]] | Lepus | 141 | | [[File:Hare Hare (20300967221).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Leporidae]] | |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q15083|Q15083]] | [[Giraffa camelopardalis]] | Giraffa camelopardalis | 139 | | [[File:Rothschild's giraffe (Giraffa camelopardalis rothschildi) - Murchison Falls National Park.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Giraffa]] | |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q36341|Q36341]] | [[Ursus arctos]] | Ursus arctos | 137 | | [[File:202309 Ezo brown bear.svg|center|48px]] | [[taxon]] | [[bear]] | [[Ursus]] | |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q30197|Q30197]] | [[Panthera uncia]] | Panthera uncia | 132 | | [[File:Uncia uncia.jpg|center|48px]] | [[taxon]]<br/>[[apex predator]]<br/>[[flagship species]] | | [[Panthera]] | |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q36101|Q36101]] | [[Phascolarctos cinereus]] | Phascolarctos cinereus | 129 | | [[File:Koala climbing tree.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phascolarctos]] | |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q35517|Q35517]] | [[Alces alces]] | Alces alces | 129 | | [[File:A male moose takes a rest in a field during a light rainshower.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Alces]] | |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q27066|Q27066]] | [[Meles meles]] | Meles meles | 123 | | [[File:European badger (Meles meles taxus) Drenthe.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Meles]] | |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q25311|Q25311]] | [[Mustela nivalis]] | Mustela nivalis | 122 | | [[File:Mustela nivalis -British Wildlife Centre-4.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mustela]] | |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q29995|Q29995]] | [[Lutra lutra]] | Lutra lutra | 121 | | [[File:Otter.png|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lutra]] | |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q39624|Q39624]] | [[Rangifer tarandus]] | Rangifer tarandus | 121 | | [[File:Caribou.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Cervides|Cervidae]] | [[Rangifer]] | |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q83310|Q83310]] | [[Mus musculus]] | Mus musculus | 120 | | [[File:202101 Mouse.svg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mus]] | |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q26843|Q26843]] | [[Orcinus orca]] | Orcinus orca | 115 | | [[File:202402 Killer whale.svg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Odontoceti]] | [[Orcinus]] | [[Blackfish]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q41960|Q41960]] | [[Ailurus fulgens]] | Ailurus fulgens | 112 | | [[File:RedPanda SingalilaNationalPark DFrame.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ailurus]] | |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q80479|Q80479]] | [[Herpestidae]] | Herpestidae | 111 | | [[File:Dwarf mongoose Korkeasaari zoo.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Feliformia|feliformes]]<br/>[[Herpestoidea]] | |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q42196|Q42196]] | [[Balaenoptera musculus]] | Balaenoptera musculus | 111 | | [[File:202501 Blue whale.svg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Cetacea]]<br/>[[Balaenoptera physalus]] | [[Balaenoptera]] | |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q41692|Q41692]] | [[mule]] | Equus asinus × Equus caballus | 110 | | [[File:Juancito.jpg|center|48px]] | [[hybrid taxon]] | [[packhorse]]<br/>[[horse–donkey hybrid]] | [[Equus]] | |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q25345|Q25345]] | [[Mustela erminea]] | Mustela erminea | 109 | | [[File:Røyskatt (Mustela erminea erminea), Lista, Norway.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mustela]] | |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q4388|Q4388]] | [[Sciurus vulgaris]] | Sciurus vulgaris | 109 | | [[File:Squirrel posing.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sciurus]] | |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q79794|Q79794]] | [[Cervus elaphus]] | Cervus elaphus | 109 | | [[File:Cervus elaphus Luc Viatour 6.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cervus]] | |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q30847|Q30847]] | [[Caracal caracal]] | Caracal caracal | 108 | | [[File:Caracal Caracal-001.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[big cat]] | [[Caracal]] | |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q79803|Q79803]] | [[Cavia porcellus]] | Cavia porcellus | 108 | | [[File:Conill porquí gàbia.JPG|center|48px]] | [[taxon]]<br/>[[organismo modelo]] | | [[Cavia]] | |- | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q30263|Q30263]] | [[Pinnipedia]] | Pinnipedia | 107 | | [[File:Common seal (Phoca vitulina) 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Mammiferos|Mammalia]] | [[Caniformia]] | |- | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q122069|Q122069]] | [[Capreolus capreolus]] | Capreolus capreolus | 107 | | [[File:Capreolus (js)11.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Capreolus]] | |- | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q46212|Q46212]] | [[Orycteropus afer]] | Orycteropus afer | 106 | | [[File:Orycteropus afer stuffed.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[insectivore]]<br/>[[Mammiferos|Mammalia]] | [[Orycteropus]] | |- | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q14334|Q14334]] | [[glutton]] | Gulo gulo | 106 | mammifero carnivore | [[File:Gulo gulo 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gulo]] | |- | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q82738|Q82738]] | [[Vulpes lagopus]] | Vulpes lagopus | 105 | | [[File:Vulpes lagopus in Iceland (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Vulpes]] | |- | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q41631|Q41631]] | [[Soricidae]] | Soricidae | 104 | | [[File:Southern short-tailed shrew.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Eulipotyphla]] | |- | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q159429|Q159429]] | [[Papio]] | Papio | 103 | | [[File:Olive baboon.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cercopithecinae]]<br/>[[Papionini]] | |- | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q25437|Q25437]] | [[Mustelidae]] | Mustelidae | 101 | | [[File:Marten with Flowers.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Musteloidea]]<br/>[[Caniformia]] | |- | style='text-align:right'| 37 | [[:d:Q128098|Q128098]] | [[Canis aureus]] | Canis aureus | 101 | | [[File:033 Golden jackal in Keoladeo National Park Photo by Giles Laurent.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Canis (taxon)|Canis]] | |- | style='text-align:right'| 38 | [[:d:Q25851|Q25851]] | [[Oryctolagus cuniculus]] | Oryctolagus cuniculus | 101 | | [[File:Oryctolagus cuniculus Tasmania 2 (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[conilio]] | [[Oryctolagus]] | |- | style='text-align:right'| 39 | [[:d:Q200184|Q200184]] | [[Lutrinae]] | Lutrinae | 100 | | [[File:LutraCanadensis fullres.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mustelidae]] | |- | style='text-align:right'| 40 | [[:d:Q125525|Q125525]] | [[jackal]] | | 100 | | [[File:Golden jackal (Canis aureus indicus) male head.jpg|center|48px]] | [[organisms known by a particular common name]] | [[Canina]] | [[Canina]] | |- | style='text-align:right'| 41 | [[:d:Q122783|Q122783]] | [[Ursus americanus]] | Ursus americanus | 99 | | [[File:American black bear (19647087094).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Ursidae]] | [[Ursus]] | |- | style='text-align:right'| 42 | [[:d:Q19537|Q19537]] | [[bonobo]] | Pan paniscus | 99 | specie de primate | [[File:Bonobo at Nsele Valley Park, Kinshasa, DR Congo.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Chimpanze]] | |- | style='text-align:right'| 43 | [[:d:Q82037|Q82037]] | [[Okapia johnstoni]] | Okapia johnstoni | 98 | | [[File:Okapi and son.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Okapia]] | |- | style='text-align:right'| 44 | [[:d:Q862089|Q862089]] | [[Giraffa]] | Giraffa | 98 | | [[File:Giraffe Mikumi National Park.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Giraffina]] | |- | style='text-align:right'| 45 | [[:d:Q25374|Q25374]] | [[perissodactylos]] | Perissodactyla | 97 | | [[File:00296 zebra.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Mammiferos|Mammalia]] | [[Perissodactylamorpha]] | |- | style='text-align:right'| 46 | [[:d:Q10798|Q10798]] | [[Sus]] | Sus | 97 | | [[File:Zwijntje.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | [[animal]] | [[Suini]] | |- | style='text-align:right'| 47 | [[:d:Q81214|Q81214]] | [[Physeter macrocephalus]] | Physeter macrocephalus | 97 | | [[File:Mother and baby sperm whale.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[whale]] | [[Physeter]] | |- | style='text-align:right'| 48 | [[:d:Q123102|Q123102]] | [[Thylacinus cynocephalus]] | Thylacinus cynocephalus | 96 | | [[File:Thylacines.jpg|center|48px]] | [[extinct taxon]] | | [[Thylacinus]] | |- | style='text-align:right'| 49 | [[:d:Q26046|Q26046]] | [[Martes martes]] | Martes martes | 96 | | [[File:Pine Marten (48173751702).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Martes]] | |- | style='text-align:right'| 50 | [[:d:Q2274076|Q2274076]] | [[Folivora]] | Folivora | 95 | | [[File:Bradypus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pilosa]] | |- | style='text-align:right'| 51 | [[:d:Q42797|Q42797]] | [[Trichechus]] | Trichechus | 95 | | [[File:Endangered Florida manatee (Trichechus manatus) (7636816484).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Trichechidae]] | |- | style='text-align:right'| 52 | [[:d:Q185939|Q185939]] | [[Hylobatidae]] | Hylobatidae | 95 | | [[File:Hylobates lar pair of white and black 01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Hominoide]] | |- | style='text-align:right'| 53 | [[:d:Q25401|Q25401]] | [[Lagomorpha]] | Lagomorpha | 94 | | [[File:Oryctolagus cuniculus Tasmania 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Glires]] | |- | style='text-align:right'| 54 | [[:d:Q133006|Q133006]] | [[Elephas maximus]] | Elephas maximus | 94 | | [[File:Asian elephant - melbourne zoo.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[elephante]] | [[Elephas]] | |- | style='text-align:right'| 55 | [[:d:Q6120|Q6120]] | [[Erinaceinae]] | Erinaceinae | 93 | | [[File:Erinaceus europaeus (Linnaeus, 1758).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Erinaceidae]] | |- | style='text-align:right'| 56 | [[:d:Q134015|Q134015]] | [[Suricata suricatta]] | Suricata suricatta | 92 | | [[File:Meerkat (Suricata suricatta).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Suricata]] | |- | style='text-align:right'| 57 | [[:d:Q6573|Q6573]] | [[Cricetinae]] | Cricetinae | 92 | | [[File:A pet hamster named Peach.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Cricetidae]] | [[Cricetidae]] | |- | style='text-align:right'| 58 | [[:d:Q80952|Q80952]] | [[Panthera tigris tigris]] | Panthera tigris tigris | 91 | | [[File:Bengal tiger in Sanjay Dubri Tiger Reserve December 2024 by Tisha Mukherjee 05.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[tigre]] | [[tigre]] | |- | style='text-align:right'| 59 | [[:d:Q173128|Q173128]] | [[Mellivora capensis]] | Mellivora capensis | 90 | | [[File:Honey badger.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mellivora]] | |- | style='text-align:right'| 60 | [[:d:Q124410|Q124410]] | [[Ursus thibetanus]] | Ursus thibetanus | 90 | | [[File:Ursus thibetanus 3 (Wroclaw zoo).JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ursus]]<br/>[[Selenarctos]] | |- | style='text-align:right'| 61 | [[:d:Q104825|Q104825]] | [[Talpidae]] | Talpidae | 90 | | [[File:Talpa europaea MHNT.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Eulipotyphla]] | |- | style='text-align:right'| 62 | [[:d:Q177601|Q177601]] | [[Macaca]] | Macaca | 90 | | [[File:Bonnet macaque (Macaca radiata) Photograph By Shantanu Kuveskar.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cercopithecinae]] | |- | style='text-align:right'| 63 | [[:d:Q36557|Q36557]] | [[Loxodonta africana]] | Loxodonta africana | 90 | | [[File:178 Male African bush elephant in Etosha National Park Photo by Giles Laurent.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Loxodonta]] | [[Loxodonta]] | |- | style='text-align:right'| 64 | [[:d:Q173651|Q173651]] | [[Lycaon pictus]] | Lycaon pictus | 89 | | [[File:Lycaon pictus (Temminck, 1820).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lycaon]] | |- | style='text-align:right'| 65 | [[:d:Q166794|Q166794]] | [[Otocolobus manul]] | Otocolobus manul | 89 | | [[File:Otocolobus manul -Zurich Zoo-8a.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Otocolobus]] | |- | style='text-align:right'| 66 | [[:d:Q47867|Q47867]] | [[Dasypodidae]] | Dasypodidae | 89 | | [[File:Nine-banded Armadillo.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cingulata]] | |- | style='text-align:right'| 67 | [[:d:Q166898|Q166898]] | [[Suidae]] | Suidae | 89 | | [[File:Lightmatter unidentified pig-like animal.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Suina]]<br/>[[Suoidea]] | |- | style='text-align:right'| 68 | [[:d:Q25431|Q25431]] | [[Sirenia]] | Sirenia | 88 | | [[File:FL fig04.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Placentarios|Placentalia]]<br/>[[Mammiferos|Mammalia]]<br/>[[Tethytheria]] | |- | style='text-align:right'| 69 | [[:d:Q28521|Q28521]] | [[Mustela]] | Mustela | 88 | | [[File:Mustela nivalis -British Wildlife Centre-4.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mustelinae]] | |- | style='text-align:right'| 70 | [[:d:Q38584|Q38584]] | [[Canis lupus dingo]] | Canis familiaris dingo | 88 | | [[File:Dingo Side.JPG|center|48px]] | [[taxon]]<br/>[[racia can]]<br/>[[organisms known by a particular common name]] | [[feral dog]] | [[Canis familiaris]] | |- | style='text-align:right'| 71 | [[:d:Q26838|Q26838]] | [[Lepus europaeus]] | Lepus europaeus | 88 | | [[File:European Brown Hare (50341079472).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Eulagos]] | |- | style='text-align:right'| 72 | [[:d:Q172923|Q172923]] | [[Capra]] | Capra | 88 | | [[File:Bouquetin01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Caprini]] | |- | style='text-align:right'| 73 | [[:d:Q132585|Q132585]] | [[Cuon alpinus]] | Cuon alpinus | 87 | | [[File:Dhole (Asiatic wild dog) cropped.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cuon]] | |- | style='text-align:right'| 74 | [[:d:Q103237|Q103237]] | [[Australopithecus]] | Australopithecus | 87 | | [[File:Australopithecus Afarensis - Transparent Background.png|center|48px]] | [[taxon fossile]] | | [[Australopithecinae]]<br/>[[Australopithecine]] | |- | style='text-align:right'| 75 | [[:d:Q26533|Q26533]] | [[Martes]] | Martes | 86 | | [[File:Martes martes crop.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Guloninae]] | |- | style='text-align:right'| 76 | [[:d:Q26423|Q26423]] | [[Martes zibellina]] | Martes zibellina | 86 | | [[File:Sobol bur.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Martes]] | |- | style='text-align:right'| 77 | [[:d:Q131564|Q131564]] | [[Vulpes zerda]] | Vulpes zerda | 86 | | [[File:Fennec Fox (9163009503).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Vulpes]] | |- | style='text-align:right'| 78 | [[:d:Q128001|Q128001]] | [[Tapirus]] | Tapirus | 86 | | [[File:Malayan Tapir.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tapiridae]] | |- | style='text-align:right'| 79 | [[:d:Q159918|Q159918]] | [[Ceratotherium simum]] | Ceratotherium simum | 86 | | [[File:White rhinoceros africa.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ceratotherium]] | |- | style='text-align:right'| 80 | [[:d:Q132905|Q132905]] | [[Megaptera novaeangliae]] | Megaptera novaeangliae | 86 | | [[File:202312 Humpback whale.svg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Megaptera]] | |- | style='text-align:right'| 81 | [[:d:Q185194|Q185194]] | [[Vulpes]] | Vulpes | 85 | | [[File:Genus vulpes.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Vulpini]]<br/>[[Canides|Canidae]] | |- | style='text-align:right'| 82 | [[:d:Q159857|Q159857]] | [[Dama dama]] | Dama dama | 85 | | [[File:Fallow deer in field.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[deer]] | [[Dama]] | |- | style='text-align:right'| 83 | [[:d:Q26283|Q26283]] | [[Ondatra zibethicus]] | Ondatra zibethicus | 85 | | [[File:Ondatra zibethicus FWS.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ondatra]] | |- | style='text-align:right'| 84 | [[:d:Q95036|Q95036]] | [[Diceros bicornis]] | Diceros bicornis | 85 | | [[File:2012 Black Rhinoceros Gemsbokvlakte.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Diceros]] | |- | style='text-align:right'| 85 | [[:d:Q21834|Q21834]] | [[Didelphidae]] | Didelphidae | 84 | | [[File:AwesomePossum-AmericanOpossum.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Didelphimorphia]] | |- | style='text-align:right'| 86 | [[:d:Q26582|Q26582]] | [[Mustela putorius]] | Mustela putorius | 84 | | [[File:Ilder.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mustela]] | |- | style='text-align:right'| 87 | [[:d:Q69581|Q69581]] | [[Panthera tigris altaica]] | Panthera tigris altaica | 84 | | [[File:P.t.altaica Tomak Male.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[tigre]] | |- | style='text-align:right'| 88 | [[:d:Q5452918|Q5452918]] | [[Simiiformes]] | Simiiformes | 84 | | [[File:Simiiformes.png|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Haplorrhini]] | |- | style='text-align:right'| 89 | [[:d:Q184004|Q184004]] | [[Ovibos moschatus]] | Ovibos moschatus | 84 | | [[File:Ovibos moschatus qtl3.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ovibos]] | |- | style='text-align:right'| 90 | [[:d:Q132072|Q132072]] | [[Delphinapterus leucas]] | Delphinapterus leucas | 84 | | [[File:Beluga oceanografic.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Delphinapterus]] | |- | style='text-align:right'| 91 | [[:d:Q23175|Q23175]] | [[Vombatidae]] | Vombatidae | 83 | | [[File:Vombatus ursinus (Wombat in snow).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Vombatiformes]]<br/>[[Vombatoidea]] | |- | style='text-align:right'| 92 | [[:d:Q6145|Q6145]] | [[Erinaceus europaeus]] | Erinaceus europaeus | 83 | | [[File:Erinaceus europaeus (Linnaeus, 1758).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Erinaceus]] | |- | style='text-align:right'| 93 | [[:d:Q42627|Q42627]] | [[Prionailurus bengalensis]] | Prionailurus bengalensis | 83 | | [[File:Close-up of a Leopard Cat in Sundarban.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Prionailurus]] | |- | style='text-align:right'| 94 | [[:d:Q131340|Q131340]] | [[Rupicapra rupicapra]] | Rupicapra rupicapra | 83 | | [[File:064 Wild Chamois Parc régional Chasseral Photo by Giles Laurent.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Rupicapra]] | |- | style='text-align:right'| 95 | [[:d:Q21824|Q21824]] | [[Tachyglossidae]] | Tachyglossidae | 82 | | [[File:Tachyglossus aculeatus side on.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Monotremas|Monotremata]]<br/>[[Ornithorhynchoidea]] | |- | style='text-align:right'| 96 | [[:d:Q27366|Q27366]] | [[Martes foina]] | Martes foina | 82 | | [[File:Beech Marten.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Martes]] | |- | style='text-align:right'| 97 | [[:d:Q36135|Q36135]] | [[Neofelis nebulosa]] | Neofelis nebulosa | 82 | | [[File:Clouded Leopard (205918213).jpeg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Neofelis]] | |- | style='text-align:right'| 98 | [[:d:Q133189|Q133189]] | [[Nyctereutes procyonoides]] | Nyctereutes procyonoides | 82 | | [[File:Енотовидная собака Гродно (cropped 2).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Nyctereutes]] | |- | style='text-align:right'| 99 | [[:d:Q129727|Q129727]] | [[Lynx pardinus]] | Lynx pardinus | 81 | | [[File:Lince ibérico (Lynx pardinus), Almuradiel, Ciudad Real, España, 2021-12-19, DD 07.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lynx (taxon)]] | |- | style='text-align:right'| 100 | [[:d:Q144923|Q144923]] | [[Helarctos malayanus]] | Helarctos malayanus | 81 | | [[File:Sitting sun bear.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Helarctos]] | |- | style='text-align:right'| 101 | [[:d:Q184224|Q184224]] | [[Rattus norvegicus]] | Rattus norvegicus | 81 | | [[File:A river rat.jpg|center|48px]] | [[taxon]]<br/>[[organismo modelo]] | | [[Ratto]] | |- | style='text-align:right'| 102 | [[:d:Q46889|Q46889]] | [[Bos primigenius indicus]] | Bos primigenius indicus | 81 | | [[File:A well-fed bull in Kuno WS AJTJ P1070807.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[milk yielding animal]] | [[Bos taurus]] | |- | style='text-align:right'| 103 | [[:d:Q129544|Q129544]] | [[Dugong dugon]] | Dugong dugon | 80 | | [[File:Dugong Marsa Alam.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Dugong]] | |- | style='text-align:right'| 104 | [[:d:Q182347|Q182347]] | [[leon asiatic]] | Panthera leo persica | 80 | | [[File:Asiatic Lioness in Gir Forest.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[leon]] | |- | style='text-align:right'| 105 | [[:d:Q180404|Q180404]] | [[Cervus canadensis]] | Cervus canadensis | 80 | | [[File:Jasper.Wapiti-Hirsch.P1033401.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cervus]] | |- | style='text-align:right'| 106 | [[:d:Q147114|Q147114]] | [[Procyonidae]] | Procyonidae | 79 | | [[File:Procyonidae-01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Musteloidea]] | |- | style='text-align:right'| 107 | [[:d:Q41407|Q41407]] | [[Enhydra lutris]] | Enhydra lutris | 79 | | [[File:Otter in Seward, Alaska, April 2017.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Enhydra]] | |- | style='text-align:right'| 108 | [[:d:Q971343|Q971343]] | [[Microchiroptera]] | Microchiroptera | 78 | | [[File:Big-eared-townsend-fledermaus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Vespertilion|Chiroptera]] | |- | style='text-align:right'| 109 | [[:d:Q126683|Q126683]] | [[Saiga tatarica]] | Saiga tatarica | 78 | | [[File:Saiga antelope at the Stepnoi Sanctuary.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Saiga]] | |- | style='text-align:right'| 110 | [[:d:Q10867|Q10867]] | [[Phocoenidae]] | Phocoenidae | 78 | | [[File:Porpoise 042.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Delphinoidea]] | |- | style='text-align:right'| 111 | [[:d:Q185864|Q185864]] | [[Viverridae]] | Viverridae | 77 | | [[File:Genetta genetta felina (Wroclaw zoo).JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Feliformia|feliformes]] | |- | style='text-align:right'| 112 | [[:d:Q171004|Q171004]] | [[Ursus arctos horribilis]] | Ursus arctos horribilis | 77 | | [[File:Grizzly Denali edit.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ursus arctos]] | |- | style='text-align:right'| 113 | [[:d:Q209067|Q209067]] | [[Talpa europaea]] | Talpa europaea | 77 | | [[File:Talpa europaea MHNT.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Talpa]] | |- | style='text-align:right'| 114 | [[:d:Q47910|Q47910]] | [[Rhinoceros unicornis]] | Rhinoceros unicornis | 77 | | [[File:Greater one-horned rhinoceros at Chitwan.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Mammiferos|Mammalia]] | [[Rhinoceros]] | |- | style='text-align:right'| 115 | [[:d:Q174296|Q174296]] | [[Gauro]] | Bos gaurus | 77 | | [[File:Gaur Indian Bison.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Bos]] | |- | style='text-align:right'| 116 | [[:d:Q178089|Q178089]] | [[Crocuta crocuta]] | Crocuta crocuta | 76 | | [[File:Hiena manchada (Crocuta crocuta), parque nacional Kruger, Sudáfrica, 2018-07-26, DD 22.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Crocuta]] | |- | style='text-align:right'| 117 | [[:d:Q185231|Q185231]] | [[Mirounga]] | Mirounga | 76 | | [[File:Mirounga leonina.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Monachinae]] | |- | style='text-align:right'| 118 | [[:d:Q42602|Q42602]] | [[felinos]] | Felinae | 76 | | [[File:Felinae diversity 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[felides]] | |- | style='text-align:right'| 119 | [[:d:Q187704|Q187704]] | [[Myocastor coypus]] | Myocastor coypus | 76 | | [[File:202401 Myocastor coypus.svg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Myocastor]] | |- | style='text-align:right'| 120 | [[:d:Q185038|Q185038]] | [[Loxodonta]] | Loxodonta | 76 | | [[File:African Bush Elephant.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[elephante]] | [[Elephante|Elephantidae]]<br/>[[Loxodontini]] | |- | style='text-align:right'| 121 | [[:d:Q156606|Q156606]] | [[Macaca mulatta]] | Macaca mulatta | 76 | | [[File:112 Baby rhesus macaque in Jim Corbett National Park Photo by Giles Laurent.jpg|center|48px]] | [[taxon]]<br/>[[organismo modelo]] | | [[Macaca]] | |- | style='text-align:right'| 122 | [[:d:Q190858|Q190858]] | [[Gazella]] | Gazella | 76 | | [[File:Chinkara - Shreeram M V - Bikaner.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Antilopini]] | |- | style='text-align:right'| 123 | [[:d:Q190674|Q190674]] | [[Prionailurus viverrinus]] | Prionailurus viverrinus | 75 | | [[File:Prionailurus viverrinus 01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Prionailurus]] | |- | style='text-align:right'| 124 | [[:d:Q146457|Q146457]] | [[Lynx canadensis]] | Lynx canadensis | 75 | | [[File:Canada lynx by Michael Zahra.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lynx (taxon)]] | |- | style='text-align:right'| 125 | [[:d:Q192231|Q192231]] | [[Caracal aurata]] | Profelis aurata | 75 | | [[File:FelisAurataKeulemans.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Caracal]] | |- | style='text-align:right'| 126 | [[:d:Q183339|Q183339]] | [[Antilope cervicapra]] | Antilope cervicapra | 75 | | [[File:BlackBuck.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Antilope]] | |- | style='text-align:right'| 127 | [[:d:Q213084|Q213084]] | [[Antidorcas marsupialis]] | Antidorcas marsupialis | 75 | | [[File:174 Male Springbok in Etosha National Park Photo by Giles Laurent.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Antidorcas]] | |- | style='text-align:right'| 128 | [[:d:Q23193|Q23193]] | [[Macropodidae]] | Macropodidae | 74 | | [[File:Kangaroo.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Macropodiformes]] | |- | style='text-align:right'| 129 | [[:d:Q182968|Q182968]] | [[Cercopithecidae]] | Cercopithecidae | 74 | | [[File:Olive baboon Ngorongoro.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cercopithecoidea]] | |- | style='text-align:right'| 130 | [[:d:Q26559|Q26559]] | [[Mustela lutreola]] | Mustela lutreola | 73 | | [[File:Europäischer Nerz.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mustela]] | |- | style='text-align:right'| 131 | [[:d:Q188657|Q188657]] | [[Hyaena hyaena]] | Hyaena hyaena | 73 | | [[File:Museo della Specola (Florence) - Hyaena hyaena.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Hyaena]] | |- | style='text-align:right'| 132 | [[:d:Q27179|Q27179]] | [[Neovison vison]] | Neogale vison | 73 | | [[File:American Mink.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Neovison]]<br/>[[Neogale]] | |- | style='text-align:right'| 133 | [[:d:Q182304|Q182304]] | [[Puma yagouaroundi]] | Puma yagouaroundi | 73 | | [[File:Puma yagouaroundi.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Puma]] | |- | style='text-align:right'| 134 | [[:d:Q108235|Q108235]] | [[Gliridae]] | Gliridae | 73 | | [[File:Graphiurus spec -murinus-1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sciuromorpha]] | |- | style='text-align:right'| 135 | [[:d:Q180035|Q180035]] | [[Lepus timidus]] | Lepus timidus | 73 | | [[File:Lepus timidus in Volgograd Oblast.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lepus]] | |- | style='text-align:right'| 136 | [[:d:Q26547|Q26547]] | [[Yak salvage]] | Bos mutus | 73 | | [[File:Wild Yak Stuffed.jpg|center|48px]] | [[taxon]]<br/>[[taxon synonyme]] | | [[Bos]] | |- | style='text-align:right'| 137 | [[:d:Q174199|Q174199]] | [[Tursiops truncatus]] | Tursiops truncatus | 73 | | [[File:Tursiops truncatus 01-cropped.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tursiops]] | |- | style='text-align:right'| 138 | [[:d:Q231550|Q231550]] | [[Scandentia]] | Scandentia | 72 | | [[File:Tupaia belangeri -Kaeng Krachan.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Euarchonta]] | |- | style='text-align:right'| 139 | [[:d:Q185385|Q185385]] | [[Lemur catta]] | Lemur catta | 72 | | [[File:Lemur catta 001.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lemur]] | |- | style='text-align:right'| 140 | [[:d:Q29220|Q29220]] | [[Dicerorhinus sumatrensis]] | Dicerorhinus sumatrensis | 72 | | [[File:Sumatran Rhino 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Dicerorhinus]] | |- | style='text-align:right'| 141 | [[:d:Q190516|Q190516]] | [[Cervus nippon]] | Cervus nippon | 72 | | [[File:202308 Japanese deer.svg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cervus]] | |- | style='text-align:right'| 142 | [[:d:Q145016|Q145016]] | [[Melursus ursinus]] | Melursus ursinus | 71 | | [[File:SlothBear.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Melursus]] | |- | style='text-align:right'| 143 | [[:d:Q186778|Q186778]] | [[Daubentonia madagascariensis]] | Daubentonia madagascariensis | 71 | | [[File:Aye-aye (Daubentonia madagascariensis), Tsimbazaza Zoo, Madagascar (3897947810).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Daubentonia]] | |- | style='text-align:right'| 144 | [[:d:Q189514|Q189514]] | [[Loxodonta cyclotis]] | Loxodonta cyclotis | 71 | | [[File:Loxodontacyclotis.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Loxodonta]] | |- | style='text-align:right'| 145 | [[:d:Q216815|Q216815]] | [[Taurotragus oryx]] | Taurotragus oryx | 71 | | [[File:Taurotragus oryx - young bull - Etosha 2015.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Taurotragus]] | |- | style='text-align:right'| 146 | [[:d:Q168327|Q168327]] | [[Capra ibex]] | Capra ibex | 71 | | [[File:094 Wild female Alpine Ibex at Creux du Van (crop) Photo by Giles Laurent.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Capra]] | |- | style='text-align:right'| 147 | [[:d:Q180960|Q180960]] | [[Equus hemionus]] | Equus hemionus | 71 | | [[File:Kulan (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Equus]] | |- | style='text-align:right'| 148 | [[:d:Q26913|Q26913]] | [[Phoca vitulina]] | Phoca vitulina | 70 | | [[File:Common Seal Phoca vitulina.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phoca (genere)|Phoca]] | |- | style='text-align:right'| 149 | [[:d:Q185295|Q185295]] | [[Proteles cristata]] | Proteles cristata | 70 | | [[File:Proteles cristatus1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Proteles]] | |- | style='text-align:right'| 150 | [[:d:Q179020|Q179020]] | [[Balaenoptera physalus]] | Balaenoptera physalus | 70 | | [[File:Finhval.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Balaenidae]] | [[Balaenoptera]] | |- | style='text-align:right'| 151 | [[:d:Q230177|Q230177]] | [[Pantherinae]] | Pantherinae | 69 | | [[File:Jaguar head shot.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[felides]] | |- | style='text-align:right'| 152 | [[:d:Q183330|Q183330]] | [[Cryptoprocta ferox]] | Cryptoprocta ferox | 69 | | [[File:Cryptoprocta Ferox.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cryptoprocta]] | |- | style='text-align:right'| 153 | [[:d:Q188717|Q188717]] | [[Smilodon]] | Smilodon | 69 | | [[File:Smilodon californicus mount.jpg|center|48px]] | [[taxon fossile]] | | [[Smilodontini]] | |- | style='text-align:right'| 154 | [[:d:Q243359|Q243359]] | [[Ursus]] | Ursus | 69 | | [[File:Black bear large.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ursinae]] | |- | style='text-align:right'| 155 | [[:d:Q192930|Q192930]] | [[Chinchilla]] | Chinchilla | 69 | | [[File:Chinchilla lanigera (Wroclaw zoo)-2.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | [[Rodentia]] | [[Chinchillidae]]<br/>[[Chinchillinae]] | |- | style='text-align:right'| 156 | [[:d:Q147128|Q147128]] | [[Glis glis]] | Glis glis | 69 | | [[File:Glis glis 4058.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Glis]] | |- | style='text-align:right'| 157 | [[:d:Q186267|Q186267]] | [[Ovis ammon]] | Ovis ammon | 69 | | [[File:Ovis ammon (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ovis]] | |- | style='text-align:right'| 158 | [[:d:Q26332|Q26332]] | [[Diprotodontia]] | Diprotodontia | 68 | | [[File:Macropus agilis - 02.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mammiferos|Mammalia]] | |- | style='text-align:right'| 159 | [[:d:Q185230|Q185230]] | [[Pteropodidae]] | Pteropodidae | 68 | | [[File:Pteropus conspicillatus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Vespertilion|Chiroptera]] | |- | style='text-align:right'| 160 | [[:d:Q18764|Q18764]] | [[Paradoxurus hermaphroditus]] | Paradoxurus hermaphroditus | 68 | | [[File:Paradox hermaph 060924 ltn.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Paradoxurus]] | |- | style='text-align:right'| 161 | [[:d:Q213141|Q213141]] | [[Arctictis binturong]] | Arctictis binturong | 68 | | [[File:Binturong in Overloon.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Arctictis]] | |- | style='text-align:right'| 162 | [[:d:Q187024|Q187024]] | [[Vulpes corsac]] | Vulpes corsac | 68 | | [[File:Vulpes corsac.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Vulpes]] | |- | style='text-align:right'| 163 | [[:d:Q214835|Q214835]] | [[Vulpes bengalensis]] | Vulpes bengalensis | 68 | | [[File:Bengal Fox - Shreeram M V - Rajasthan, India.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Vulpes]] | |- | style='text-align:right'| 164 | [[:d:Q182573|Q182573]] | [[liger]] | Panthera leo × Panthera tigris | 68 | | [[File:Liger couple.jpg|center|48px]] | [[taxon]]<br/>[[hybrid]] | [[Panthera hybrid]] | [[Panthera]] | |- | style='text-align:right'| 165 | [[:d:Q185239|Q185239]] | [[Galagidae]] | Galagidae | 68 | | [[File:Greater Bush Baby.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lorisiformes]]<br/>[[Lorisoidea]] | |- | style='text-align:right'| 166 | [[:d:Q106133|Q106133]] | [[Rattus rattus]] | Rattus rattus | 68 | | [[File:20191212 Szczury w Świątyni Karni Maty w Deśnok 1038 8111 DxO.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ratto]] | |- | style='text-align:right'| 167 | [[:d:Q200444|Q200444]] | [[Boselaphus tragocamelus]] | Boselaphus tragocamelus | 68 | | [[File:Female neelgai 1 gir 2006 karthick.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Boselaphus]] | |- | style='text-align:right'| 168 | [[:d:Q186154|Q186154]] | [[Giraffidae]] | Giraffidae | 68 | | [[File:Okapi.bristol.600pix.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Giraffoidea]] | |- | style='text-align:right'| 169 | [[:d:Q130942|Q130942]] | [[Theria]] | Theria | 67 | | [[File:Theria.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Boreosphenida]]<br/>[[Holotheria]] | |- | style='text-align:right'| 170 | [[:d:Q82261|Q82261]] | [[Haplorrhini]] | Haplorhini | 67 | | [[File:Totenkopfaeffchen.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[primate]] | |- | style='text-align:right'| 171 | [[:d:Q82265|Q82265]] | [[Strepsirrhini]] | Strepsirrhini | 67 | | [[File:Propithecus verreauxi.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[primate]] | |- | style='text-align:right'| 172 | [[:d:Q199251|Q199251]] | [[Spermophilus]] | Spermophilus | 67 | | [[File:Europäischer Ziesel in Hockstellung.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Marmotini]] | |- | style='text-align:right'| 173 | [[:d:Q199962|Q199962]] | [[Macaca sylvanus]] | Macaca sylvanus | 67 | | [[File:Portrait of a father.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Macaca]] | |- | style='text-align:right'| 174 | [[:d:Q13408062|Q13408062]] | [[Yak domestic]] | Bos grunniens | 67 | | [[File:Bos grunniens at Letdar on Annapurna Circuit.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Bos]] | |- | style='text-align:right'| 175 | [[:d:Q192029|Q192029]] | [[Nasalis larvatus]] | Nasalis larvatus | 67 | | [[File:Proboscis Monkey in Borneo.jpg|center|48px]] | [[taxon monotypic]] | | [[Nasalis]] | |- | style='text-align:right'| 176 | [[:d:Q187927|Q187927]] | [[Capra falconeri]] | Capra falconeri | 67 | | [[File:Markhor Schraubenziege Capra falconeri Zoo Augsburg-02.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Capra]] | |- | style='text-align:right'| 177 | [[:d:Q174652|Q174652]] | [[Balaena mysticetus]] | Balaena mysticetus | 67 | | [[File:Bowheads42.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Balaena]] | |- | style='text-align:right'| 178 | [[:d:Q178973|Q178973]] | [[Mustela putorius furo]] | Mustela furo | 66 | | [[File:202305 Mustela putorius furo.svg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mustela]] | |- | style='text-align:right'| 179 | [[:d:Q726151|Q726151]] | [[Setonix brachyurus]] | Setonix brachyurus | 66 | | [[File:Rottnest Quokka 2004 SeanMcClean.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Setonix]] | |- | style='text-align:right'| 180 | [[:d:Q53462|Q53462]] | [[Macropus rufus]] | Macropus rufus | 66 | | [[File:Red kangaroo - melbourne zoo.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Osphranter]] | |- | style='text-align:right'| 181 | [[:d:Q80191|Q80191]] | [[catto marmorate]] | Pardofelis marmorata | 66 | | [[File:Marbled cat borneo.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pardofelis]] | |- | style='text-align:right'| 182 | [[:d:Q184067|Q184067]] | [[Ochotona]] | Ochotona | 66 | | [[File:American pika (ochotona princeps) with a mouthful of flowers.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ochotonidae]] | |- | style='text-align:right'| 183 | [[:d:Q193061|Q193061]] | [[Cricetidae]] | Cricetidae | 66 | | [[File:Hamster.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Rodentia]] | [[Muroidea]] | |- | style='text-align:right'| 184 | [[:d:Q189868|Q189868]] | [[Mandrillus sphinx]] | Mandrillus sphinx | 66 | | [[File:Mandrill (4531340530).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mandrillus]] | |- | style='text-align:right'| 185 | [[:d:Q190154|Q190154]] | [[Addax nasomaculatus]] | Addax nasomaculatus | 66 | | [[File:Addax (Addax nasomaculatus) adult male and juvenile.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Addax]] | |- | style='text-align:right'| 186 | [[:d:Q1231177|Q1231177]] | [[Ungulata]] | Ungulata | 65 | | [[File:Donkey in Clovelly, North Devon, England.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Tetrapoda]] | [[Placentarios|Placentalia]]<br/>[[Epitheria]]<br/>[[Fereuungulata]] | |- | style='text-align:right'| 187 | [[:d:Q232866|Q232866]] | [[Tayassuidae]] | Tayassuidae | 65 | | [[File:Collared peccary02 - melbourne zoo.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Suina]]<br/>[[artiodactylos]] | |- | style='text-align:right'| 188 | [[:d:Q186462|Q186462]] | [[Lemuridae]] | Lemuridae | 65 | | [[File:Eulemur coronatus Madagascar 16-07-2004.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lemuroidea]] | |- | style='text-align:right'| 189 | [[:d:Q22110899|Q22110899]] | [[Choeropsis liberiensis]] | Choeropsis liberiensis | 65 | | [[File:Pygmy hippopotamus pair.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Choeropsis]] | |- | style='text-align:right'| 190 | [[:d:Q229337|Q229337]] | [[Rusa unicolor]] | Rusa unicolor | 65 | | [[File:A Sambal Deer at Peace.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Rusa]] | |- | style='text-align:right'| 191 | [[:d:Q232054|Q232054]] | [[Axis axis]] | Axis axis | 65 | | [[File:Chital in Sundarbans National Park July 2025 by Tisha Mukherjee 02.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Axis]] | |- | style='text-align:right'| 192 | [[:d:Q105777|Q105777]] | [[Homo ergaster]] | Homo ergaster | 65 | | [[File:Homo ergaster.jpg|center|48px]] | [[taxon fossile]] | | [[Homo (taxon)|Homo]] | |- | style='text-align:right'| 193 | [[:d:Q210872|Q210872]] | [[Platanista gangetica]] | Platanista gangetica | 65 | | [[File:Ganges River Dolphin cropped.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Platanista]] | |- | style='text-align:right'| 194 | [[:d:Q188130|Q188130]] | [[Lipotes vexillifer]] | Lipotes vexillifer | 65 | | [[File:Baiji 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lipotes]] | |- | style='text-align:right'| 195 | [[:d:Q186663|Q186663]] | [[Hydrurga leptonyx]] | Hydrurga leptonyx | 64 | | [[File:Hydrurga leptonyx edit1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Hydrurga]] | |- | style='text-align:right'| 196 | [[:d:Q191129|Q191129]] | [[Panthera tigris sumatrae]] | Panthera tigris sumatrae | 64 | | [[File:Sumatran Tiger Berlin Tierpark.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[tigre]] | |- | style='text-align:right'| 197 | [[:d:Q9490|Q9490]] | [[Pteromyini]] | Pteromyini | 64 | | [[File:Glaucomys sabrinus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sciurinae]] | |- | style='text-align:right'| 198 | [[:d:Q231625|Q231625]] | [[Lepus arcticus]] | Lepus arcticus | 64 | | [[File:Arctic Hare 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lepus]] | |- | style='text-align:right'| 199 | [[:d:Q188949|Q188949]] | [[Coelodonta antiquitatis]] | Coelodonta antiquitatis | 64 | | [[File:Coelodonta antiquitatis .jpg|center|48px]] | [[taxon fossile]] | | [[Coelodonta]] | |- | style='text-align:right'| 200 | [[:d:Q234121|Q234121]] | [[Muntiacus]] | Muntiacus | 64 | | [[File:Muntiacus reevesi, Cologne Zoo.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Muntiacini]] | |- | style='text-align:right'| 201 | [[:d:Q45969|Q45969]] | [[Equus quagga quagga]] | Equus quagga quagga | 64 | | [[File:Berlin Quagga.jpg|center|48px]] | [[extinct taxon]] | | [[Equus quagga]] | |- | style='text-align:right'| 202 | [[:d:Q187943|Q187943]] | [[Antilocapra americana]] | Antilocapra americana | 64 | | [[File:Antilocapra americana female (Wyoming, 2012).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Antilocapra]] | |- | style='text-align:right'| 203 | [[:d:Q27370|Q27370]] | [[Halichoerus grypus]] | Halichoerus grypus | 63 | | [[File:Halichoerus grypus male.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Halichoerus]] | |- | style='text-align:right'| 204 | [[:d:Q241256|Q241256]] | [[Civettictis civetta]] | Civettictis civetta | 63 | | [[File:African civet.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Civettictis]] | |- | style='text-align:right'| 205 | [[:d:Q184389|Q184389]] | [[Chrysocyon brachyurus]] | Chrysocyon brachyurus | 63 | | [[File:Chrysocyon brachyurus no Parque Nacional da Serra da Canastra por Celso Ferrarezi Jr (07).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Chrysocyon]] | |- | style='text-align:right'| 206 | [[:d:Q8535351|Q8535351]] | [[Tragulidae]] | Tragulidae | 63 | | [[File:Mouse-deer Singapore Zoo 2012.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tragulina]]<br/>[[artiodactylos]] | |- | style='text-align:right'| 207 | [[:d:Q189484|Q189484]] | [[Papio hamadryas]] | Papio hamadryas | 63 | | [[File:Hamadryas baboon (Papio hamadryas) female.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Papio]] | |- | style='text-align:right'| 208 | [[:d:Q193469|Q193469]] | [[Budorcas taxicolor]] | Budorcas taxicolor | 63 | | [[File:Budorcas taxicolor01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Budorcas]] | |- | style='text-align:right'| 209 | [[:d:Q219565|Q219565]] | [[Equus grevyi]] | Equus grevyi | 63 | | [[File:Equus grevyi in Samburu.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Equus]] | |- | style='text-align:right'| 210 | [[:d:Q207114|Q207114]] | [[Delphinus delphis]] | Delphinus delphis | 63 | | [[File:Delphinus delphis 326708883.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Delphinus]] | |- | style='text-align:right'| 211 | [[:d:Q203033|Q203033]] | [[Myrmecophaga tridactyla]] | Myrmecophaga tridactyla | 62 | | [[File:Giant anteater at MAV-USP.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Myrmecophaga]] | |- | style='text-align:right'| 212 | [[:d:Q204322|Q204322]] | [[Felis bieti]] | Felis bieti | 62 | | [[File:Chinese Mountain Cat (Felis Bieti) in XiNing Wild Zoo 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cattos|catto]] | |- | style='text-align:right'| 213 | [[:d:Q200400|Q200400]] | [[Otocyon megalotis]] | Otocyon megalotis | 62 | | [[File:187 Bat-eared fox in Otjozondjupa Region Photo by Giles Laurent.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Otocyon]] | |- | style='text-align:right'| 214 | [[:d:Q302006|Q302006]] | [[Hystricidae]] | Hystricidae | 62 | | [[File:Porcupine Berlin Zoo.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[porcupine]] | [[Hystricognathi]] | |- | style='text-align:right'| 215 | [[:d:Q273071|Q273071]] | [[Dipodidae]] | Dipodidae | 62 | | [[File:Jaculus orientalis Plzen zoo 02.2011.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Dipodoidea]] | |- | style='text-align:right'| 216 | [[:d:Q192993|Q192993]] | [[Homo erectus erectus]] | Homo erectus erectus | 62 | | [[File:Javamensch Replik Rosensteinmuseum.jpg|center|48px]] | [[taxon fossile]] | | [[Homo erectus]] | |- | style='text-align:right'| 217 | [[:d:Q232829|Q232829]] | [[Balaenopteridae]] | Balaenopteridae | 62 | | [[File:Humpback Whale underwater shot.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Balaenopteroidea]] | |- | style='text-align:right'| 218 | [[:d:Q179154|Q179154]] | [[Eschrichtius robustus]] | Eschrichtius robustus | 62 | | [[File:Gray whale.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Eschrichtius]] | |- | style='text-align:right'| 219 | [[:d:Q3887135|Q3887135]] | [[Otariinae]] | Otariinae | 61 | | [[File:California sea lion in La Jolla (70568).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Otariidae]] | [[Otariidae]] | |- | style='text-align:right'| 220 | [[:d:Q208549|Q208549]] | [[Monachus monachus]] | Monachus monachus | 61 | | [[File:Billy monk seal 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Monachus]] | |- | style='text-align:right'| 221 | [[:d:Q192742|Q192742]] | [[Panthera tigris corbetti]] | Panthera tigris corbetti | 61 | | [[File:Indochinese Tiger.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[tigre]] | |- | style='text-align:right'| 222 | [[:d:Q207148|Q207148]] | [[Muscardinus avellanarius]] | Muscardinus avellanarius | 61 | | [[File:Haselmaus.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Muscardinus]] | |- | style='text-align:right'| 223 | [[:d:Q191781|Q191781]] | [[Macaca fuscata]] | Macaca fuscata | 61 | | [[File:202308 Japanese macaque.svg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Macaca]] | |- | style='text-align:right'| 224 | [[:d:Q139487|Q139487]] | [[Tragelaphus strepsiceros]] | Tragelaphus strepsiceros | 61 | | [[File:Greater kudu skeleton at MAV-USP.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Kudu]] | [[Tragelaphus]] | |- | style='text-align:right'| 225 | [[:d:Q644255|Q644255]] | [[Cervus]] | Cervus | 61 | | [[File:Cervus elaphus Luc Viatour 6.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cervini]] | |- | style='text-align:right'| 226 | [[:d:Q243213|Q243213]] | [[Equus zebra]] | Equus zebra | 61 | | [[File:Equus zebra - Disney's Animal Kingdom Lodge, Orlando, Florida, USA - 20100119.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Equus]] | |- | style='text-align:right'| 227 | [[:d:Q3699044|Q3699044]] | [[Woolly Mammoth]] | Mammuthus primigenius | 61 | | [[File:202003 Woolly mammoth.png|center|48px]] | [[taxon fossile]] | | [[Mammuthus|Mammut]] | |- | style='text-align:right'| 228 | [[:d:Q45931|Q45931]] | [[Peking Man]] | Homo erectus pekinensis | 61 | | [[File:Sinathropus pekinensis.jpg|center|48px]] | [[taxon fossile]] | | [[Homo erectus]] | |- | style='text-align:right'| 229 | [[:d:Q185097|Q185097]] | [[Balaenoptera borealis]] | Balaenoptera borealis | 61 | | [[File:Balaenoptera borealis 3.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Balaenoptera]] | |- | style='text-align:right'| 230 | [[:d:Q972452|Q972452]] | [[Vermilingua]] | Vermilingua | 60 | | [[File:DirkvdM tamandua.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pilosa]] | |- | style='text-align:right'| 231 | [[:d:Q190691|Q190691]] | [[Desmodontinae]] | Desmodontinae | 60 | | [[File:Desmo-boden.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phyllostomidae]] | |- | style='text-align:right'| 232 | [[:d:Q147267|Q147267]] | [[Didelphis virginiana]] | Didelphis virginiana | 60 | | [[File:Opossum 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Didelphis]] | |- | style='text-align:right'| 233 | [[:d:Q149405|Q149405]] | [[Erignathus barbatus]] | Erignathus barbatus | 60 | | [[File:Bartrobbe 3-2002.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Pinnipedia]] | [[Erignathus]] | |- | style='text-align:right'| 234 | [[:d:Q254630|Q254630]] | [[Potos flavus]] | Potos flavus | 60 | | [[File:Potos flavus (8973438737).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Potos]] | |- | style='text-align:right'| 235 | [[:d:Q185401|Q185401]] | [[Panthera tigris balica]] | Panthera tigris balica | 60 | | [[File:BaronOscarVojnich3Nov1911Ti.jpg|center|48px]] | [[extinct taxon]] | | [[tigre]] | |- | style='text-align:right'| 236 | [[:d:Q208561|Q208561]] | [[Papio anubis]] | Papio anubis | 60 | | [[File:Male Olive Baboon 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Papio]] | |- | style='text-align:right'| 237 | [[:d:Q623434|Q623434]] | [[Kobus ellipsiprymnus]] | Kobus ellipsiprymnus | 60 | | [[File:Antílope acuático (Kobus ellipsiprymnus), parque nacional de Chobe, Botsuana, 2018-07-28, DD 49.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Kobus]] | [[Wasserbock]] |- | style='text-align:right'| 238 | [[:d:Q622880|Q622880]] | [[Alcelaphus buselaphus]] | Alcelaphus buselaphus | 60 | | [[File:Coke's Hartebeest, running.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Alcelaphus]] | |- | style='text-align:right'| 239 | [[:d:Q207043|Q207043]] | [[Oryx gazella]] | Oryx gazella | 60 | | [[File:Gemsbok (Oryx gazella) female ... (50917402268).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Oryx]] | |- | style='text-align:right'| 240 | [[:d:Q212185|Q212185]] | [[Apodemus sylvaticus]] | Apodemus sylvaticus | 60 | | [[File:Apodemus sylvaticus (Sardinia).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Apodemus]]<br/>[[Sylvaemus]] | |- | style='text-align:right'| 241 | [[:d:Q213889|Q213889]] | [[Symphalangus syndactylus]] | Symphalangus syndactylus | 60 | | [[File:Siamang 2014.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Symphalangus]] | |- | style='text-align:right'| 242 | [[:d:Q215887|Q215887]] | [[Odocoileus virginianus]] | Odocoileus virginianus | 60 | | [[File:White tailed doe odocoileus virginianus standing alertly in low brush and looking.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Odocoileus]] | |- | style='text-align:right'| 243 | [[:d:Q208112|Q208112]] | [[Litocranius walleri]] | Litocranius walleri | 60 | | [[File:Giraffe gazelle africa.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Litocranius]] | |- | style='text-align:right'| 244 | [[:d:Q201808|Q201808]] | [[Balaenoptera acutorostrata]] | Balaenoptera acutorostrata | 60 | | [[File:Balaenoptera-acutorostrata.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Balaenoptera]] | |- | style='text-align:right'| 245 | [[:d:Q27027|Q27027]] | [[Phocoena phocoena]] | Phocoena phocoena | 60 | | [[File:Daan Close Up.PNG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phocoena]] | |- | style='text-align:right'| 246 | [[:d:Q213333|Q213333]] | [[Dasyuromorphia]] | Dasyuromorphia | 59 | | [[File:Dasyurus maculatus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Australidelphia]]<br/>[[Marsupiales|Marsupialia]]<br/>[[Mammiferos|Mammalia]]<br/>[[Agreodontia]] | |- | style='text-align:right'| 247 | [[:d:Q43221|Q43221]] | [[Genetta]] | Genetta | 59 | | [[File:Genetta genetta felina (Wroclaw zoo).JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Viverridae]] | |- | style='text-align:right'| 248 | [[:d:Q28157482|Q28157482]] | [[Parahyaena brunnea]] | Parahyaena brunnea | 59 | | [[File:Brown Hyena (Parahyaena brunnea) (6472940707).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Parahyaena]] | |- | style='text-align:right'| 249 | [[:d:Q191737|Q191737]] | [[Speothos venaticus]] | Speothos venaticus | 59 | | [[File:Bush dog.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Speothos]] | |- | style='text-align:right'| 250 | [[:d:Q192967|Q192967]] | [[Panthera pardus orientalis]] | Panthera pardus orientalis | 59 | | [[File:Amur Leopard Panthera pardus orientalis Facing Forward 1761px.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[leopardo]] | |- | style='text-align:right'| 251 | [[:d:Q188957|Q188957]] | [[Canis simensis]] | Canis simensis | 59 | | [[File:Ethiopian wolf (Canis simensis citernii) 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Canis (taxon)|Canis]] | |- | style='text-align:right'| 252 | [[:d:Q237260|Q237260]] | [[Ursus arctos middendorffi]] | Ursus arctos middendorffi | 59 | | [[File:2010-kodiak-bear-1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ursus arctos]] | |- | style='text-align:right'| 253 | [[:d:Q30359|Q30359]] | [[Cynomys]] | Cynomys | 59 | | [[File:Black-Tailed Prairie Dog Eating.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Marmotini]] | |- | style='text-align:right'| 254 | [[:d:Q243339|Q243339]] | [[Pteromys volans]] | Pteromys volans | 59 | | [[File:Lendorava pabulad.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pteromys]] | |- | style='text-align:right'| 255 | [[:d:Q192272|Q192272]] | [[Mammut]] | Mammut | 59 | | [[File:American mastodon with calf.jpg|center|48px]] | [[taxon fossile]] | | [[Mammutidae]] | |- | style='text-align:right'| 256 | [[:d:Q242602|Q242602]] | [[Oreamnos americanus]] | Oreamnos americanus | 59 | | [[File:Mountain Goat Mount Massive.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Oreamnos]] | |- | style='text-align:right'| 257 | [[:d:Q205329|Q205329]] | [[Inia geoffrensis]] | Inia geoffrensis | 59 | | [[File:Amazonas Flussdelfin Apure Orinoco Duisburg 01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Inia]] | |- | style='text-align:right'| 258 | [[:d:Q203208|Q203208]] | [[Phoca hispida]] | Pusa hispida | 58 | | [[File:Phoca hispida.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pusa]] | |- | style='text-align:right'| 259 | [[:d:Q271459|Q271459]] | [[Mustela sibirica]] | Mustela sibirica | 58 | | [[File:Mustela sibirica 203783677.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mustela]] | |- | style='text-align:right'| 260 | [[:d:Q70529|Q70529]] | [[Vormela peregusna]] | Vormela peregusna | 58 | | [[File:Marbled Polecat, Suzakskiy, Kazakhstan 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Vormela]] | |- | style='text-align:right'| 261 | [[:d:Q215250|Q215250]] | [[Urocyon cinereoargenteus]] | Urocyon cinereoargenteus | 58 | | [[File:Gray fox.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Urocyon]] | |- | style='text-align:right'| 262 | [[:d:Q309274|Q309274]] | [[Prionailurus rubiginosus]] | Prionailurus rubiginosus | 58 | | [[File:Rostkatze.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Prionailurus]] | |- | style='text-align:right'| 263 | [[:d:Q14592562|Q14592562]] | [[Bassaricyon neblina]] | Bassaricyon neblina | 58 | | [[File:Olinguito ZooKeys 324, solo.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Bassaricyon]] | |- | style='text-align:right'| 264 | [[:d:Q188535|Q188535]] | [[Panthera tigris virgata]] | Panthera tigris virgata | 58 | | [[File:Panthera tigris virgata.jpg|center|48px]] | [[taxon fossile]] | | [[tigre]] | |- | style='text-align:right'| 265 | [[:d:Q237157|Q237157]] | [[Platyrrhini]] | Platyrrhini | 58 | | [[File:BrownSpiderMonkey (edit2).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Simiiformes]] | |- | style='text-align:right'| 266 | [[:d:Q258244|Q258244]] | [[Ateles]] | Ateles | 58 | | [[File:Ateles fusciceps Colombia.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Atelinae]] | |- | style='text-align:right'| 267 | [[:d:Q27016|Q27016]] | [[Arvicola amphibius]] | Arvicola amphibius | 58 | | [[File:Water.vole.arp.jpg|center|48px]] | [[taxon]]<br/>[[homotypic synonym]] | | [[Arvicola]] | |- | style='text-align:right'| 268 | [[:d:Q658179|Q658179]] | [[Oryx]] | Oryx | 58 | | [[File:Oryx gazella (Chudop).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Hippotraginae]] | |- | style='text-align:right'| 269 | [[:d:Q208140|Q208140]] | [[Equus africanus]] | Equus africanus | 58 | | [[File:African wild Ass.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Equus]] | |- | style='text-align:right'| 270 | [[:d:Q273331|Q273331]] | [[Orcaella brevirostris]] | Orcaella brevirostris | 58 | | [[File:Irrawaddy Dolphin.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Orcaella]] | |- | style='text-align:right'| 271 | [[:d:Q187484|Q187484]] | [[Hydrodamalis gigas]] | Hydrodamalis gigas | 57 | | [[File:Hydrodamalis gigas skeleton - Finnish Museum of Natural History - DSC04529.JPG|center|48px]] | [[extinct taxon]] | | [[Hydrodamalis]] | |- | style='text-align:right'| 272 | [[:d:Q83774|Q83774]] | [[Pteronura brasiliensis]] | Pteronura brasiliensis | 57 | | [[File:Giantotter.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pteronura]] | |- | style='text-align:right'| 273 | [[:d:Q200848|Q200848]] | [[Panthera tigris amoyensis]] | Panthera tigris amoyensis | 57 | | [[File:2012 Suedchinesischer Tiger.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[tigre]] | |- | style='text-align:right'| 274 | [[:d:Q208077|Q208077]] | [[Cricetus cricetus]] | Cricetus cricetus | 57 | | [[File:Hamster.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cricetus]] | |- | style='text-align:right'| 275 | [[:d:Q328809|Q328809]] | [[gnu blau]] | Connochaetes taurinus | 57 | | [[File:Blue Wildebeest, Ngorongoro.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[gnu]] | |- | style='text-align:right'| 276 | [[:d:Q193400|Q193400]] | [[Tragelaphus eurycerus]] | Tragelaphus eurycerus | 57 | | [[File:Bongo Burger Zoo.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tragelaphus]] | |- | style='text-align:right'| 277 | [[:d:Q194080|Q194080]] | [[Theropithecus gelada]] | Theropithecus gelada | 57 | | [[File:Southern gelada (Theropithecus gelada obscura) female with baby.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Theropithecus]] | |- | style='text-align:right'| 278 | [[:d:Q460977|Q460977]] | [[Gazella subgutturosa]] | Gazella subgutturosa | 57 | | [[File:Female goitered gazelle, Shirvan National Park, Azerbaijan.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Gazella]] | |- | style='text-align:right'| 279 | [[:d:Q506308|Q506308]] | [[Rucervus duvaucelii]] | Rucervus duvaucelii | 57 | | [[File:Barasingha females.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Rucervus]] | |- | style='text-align:right'| 280 | [[:d:Q275615|Q275615]] | [[Ourebia ourebi]] | Ourebia ourebi | 57 | | [[File:Sudan Oribi (Ourebia montana) female (18199933351).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ourebia]] | |- | style='text-align:right'| 281 | [[:d:Q599672|Q599672]] | [[Pongo pygmaeus]] | Pongo pygmaeus | 57 | | [[File:Nanga with male baby.jpg|center|48px]] | [[taxon]]<br/>[[endemic species]] | | [[Pongo (taxon)|Pongo]] | |- | style='text-align:right'| 282 | [[:d:Q311212|Q311212]] | [[Paraceratherium]] | Paraceratherium | 57 | | [[File:Indricotherium skeleton.jpg|center|48px]] | [[taxon fossile]]<br/>[[taxon monotypic]] | | [[Paraceratheriidae]] | |- | style='text-align:right'| 283 | [[:d:Q203897|Q203897]] | [[Grampus griseus]] | Grampus griseus | 57 | | [[File:Rundkopfdelfin.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Grampus]] | |- | style='text-align:right'| 284 | [[:d:Q1241332|Q1241332]] | [[Pteropus]] | Pteropus | 56 | | [[File:Bristol.zoo.livfruitbat.arp.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pteropodidae]] | |- | style='text-align:right'| 285 | [[:d:Q242419|Q242419]] | [[numbat]] | Myrmecobius fasciatus | 56 | | [[File:Numbat.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Myrmecobius]] | |- | style='text-align:right'| 286 | [[:d:Q193182|Q193182]] | [[Tachyglossus aculeatus]] | Tachyglossus aculeatus | 56 | | [[File:Wild shortbeak echidna.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tachyglossus]] | |- | style='text-align:right'| 287 | [[:d:Q232129|Q232129]] | [[Taxidea taxus]] | Taxidea taxus | 56 | | [[File:AmericanBadger.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Taxidea]] | |- | style='text-align:right'| 288 | [[:d:Q319070|Q319070]] | [[Vulpes ferrilata]] | Vulpes ferrilata | 56 | | [[File:Vulpes ferrilata.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Vulpes]] | |- | style='text-align:right'| 289 | [[:d:Q200442|Q200442]] | [[Canis lupus rufus]] | Canis lupus rufus | 56 | | [[File:07-03-23RedWolfAlbanyGAChehaw.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[lupo gris]] | |- | style='text-align:right'| 290 | [[:d:Q685772|Q685772]] | [[Caviidae]] | Caviidae | 56 | | [[File:Wildmeerschweinchen-06.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Hystricognathi]]<br/>[[Cavioidea]] | |- | style='text-align:right'| 291 | [[:d:Q203868|Q203868]] | [[Indri indri]] | Indri indri | 56 | | [[File:Indri indri 001.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Indri]] | |- | style='text-align:right'| 292 | [[:d:Q192710|Q192710]] | [[Tapirus indicus]] | Tapirus indicus | 56 | | [[File:Malayan Tapir.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tapirus]] | |- | style='text-align:right'| 293 | [[:d:Q301676|Q301676]] | [[Macaca fascicularis]] | Macaca fascicularis | 56 | | [[File:Macaca fascicularis, Ubud Monkey Forest, Bali, 20220822 1053 0059.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Macaca]] | |- | style='text-align:right'| 294 | [[:d:Q218792|Q218792]] | [[Pseudoryx nghetinhensis]] | Pseudoryx nghetinhensis | 56 | | [[File:Pseudoryx nghetinhensis.PNG|center|48px]] | [[taxon monotypic]] | | [[Pseudoryx]] | |- | style='text-align:right'| 295 | [[:d:Q210358|Q210358]] | [[Vespertilionidae]] | Vespertilionidae | 55 | | [[File:Abendsegler-drawing.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Microchiroptera]]<br/>[[Vespertilion|Chiroptera]]<br/>[[Vespertilionoidea]] | |- | style='text-align:right'| 296 | [[:d:Q4535|Q4535]] | [[Pusa sibirica]] | Pusa sibirica | 55 | | [[File:Из жизни байкальской нерпы близ Ушканьих островов 02.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pusa]] | |- | style='text-align:right'| 297 | [[:d:Q244277|Q244277]] | [[Aonyx cinerea]] | Aonyx cinerea | 55 | | [[File:Small-clawed otter from Western Ghats.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Aonyx]] | |- | style='text-align:right'| 298 | [[:d:Q272933|Q272933]] | [[Vulpes chama]] | Vulpes chama | 55 | | [[File:Vulpes chama (Etosha).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Vulpes]] | |- | style='text-align:right'| 299 | [[:d:Q373558|Q373558]] | [[Lycalopex culpaeus]] | Lycalopex culpaeus | 55 | | [[File:Culpeo MC.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lycalopex]] | |- | style='text-align:right'| 300 | [[:d:Q200381|Q200381]] | [[Panthera tigris sondaica]] | Panthera tigris sondaica | 55 | | [[File:Panthera tigris sondaica 01.jpg|center|48px]] | [[extinct taxon]] | | [[tigre]] | |- | style='text-align:right'| 301 | [[:d:Q206930|Q206930]] | [[Catarrhini]] | Catarrhini | 55 | | [[File:Petit-cercopithecus-hamlyni.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Simiiformes]] | |- | style='text-align:right'| 302 | [[:d:Q60205|Q60205]] | [[Tarsius]] | Tarsius | 55 | | [[File:Tarsius spectrumgurskyae 339769929.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tarsiidae]] | |- | style='text-align:right'| 303 | [[:d:Q81063|Q81063]] | [[Lepus americanus]] | Lepus americanus | 55 | | [[File:Lepus americanus 5459 cropped.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Poecilolagus]] | |- | style='text-align:right'| 304 | [[:d:Q216580|Q216580]] | [[bank vole]] | Myodes glareolus | 55 | | [[File:BankVole.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[red-backed vole]] | |- | style='text-align:right'| 305 | [[:d:Q272293|Q272293]] | [[Pantholops hodgsonii]] | Pantholops hodgsonii | 55 | | [[File:Atilope du Tibet.png|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pantholops]] | |- | style='text-align:right'| 306 | [[:d:Q234597|Q234597]] | [[Tragelaphus spekii]] | Tragelaphus spekii | 55 | | [[File:Sitatunga (1).JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tragelaphus]] | |- | style='text-align:right'| 307 | [[:d:Q239381|Q239381]] | [[Hippotragus niger]] | Hippotragus niger | 55 | | [[File:Sable antelope (Hippotragus niger) adult male.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Hippotragus]] | |- | style='text-align:right'| 308 | [[:d:Q471785|Q471785]] | [[Hippotragus equinus]] | Hippotragus equinus | 55 | | [[File:Hippotragus equinus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Hippotragus]] | |- | style='text-align:right'| 309 | [[:d:Q216263|Q216263]] | [[Madoqua]] | Madoqua | 55 | | [[File:Dik-dik (male) -Tarangire National Park -Tanzania.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Neotragini]] | |- | style='text-align:right'| 310 | [[:d:Q322141|Q322141]] | [[Ammotragus lervia]] | Ammotragus lervia | 55 | | [[File:Two Barbary sheep.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ammotragus]] | |- | style='text-align:right'| 311 | [[:d:Q107685|Q107685]] | [[Australopithecus afarensis]] | Australopithecus afarensis | 55 | | [[File:Lucy Mexico.jpg|center|48px]] | [[taxon fossile]] | [[early human migrations]] | [[Australopithecus]] | |- | style='text-align:right'| 312 | [[:d:Q533451|Q533451]] | [[Muntiacus muntjak]] | Muntiacus muntjak | 55 | | [[File:Muntiacus muntjak 34068208 (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Muntiacus]] | |- | style='text-align:right'| 313 | [[:d:Q9324400|Q9324400]] | [[Macroscelididae]] | Macroscelididae | 54 | | [[File:Elephantulus rupestris 57766063.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Macroscelidea]] | |- | style='text-align:right'| 314 | [[:d:Q649306|Q649306]] | [[Herpestes ichneumon]] | Herpestes ichneumon | 54 | | [[File:Herpestes ichneumon Египетский мангуст, или фараонова крыса, или ихневмо́н.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Herpestes]] | |- | style='text-align:right'| 315 | [[:d:Q215343|Q215343]] | [[Mirounga leonina]] | Mirounga leonina | 54 | | [[File:0046 Tiere der Antarktis.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mirounga]] | |- | style='text-align:right'| 316 | [[:d:Q217291|Q217291]] | [[Vulpes cana]] | Vulpes cana | 54 | | [[File:Blandford's fox 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Vulpes]] | |- | style='text-align:right'| 317 | [[:d:Q269871|Q269871]] | [[Neofelis]] | Neofelis | 54 | | [[File:Neofelis nebulosa.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pantherinae]] | |- | style='text-align:right'| 318 | [[:d:Q205935|Q205935]] | [[Dusicyon australis]] | Dusicyon australis | 54 | | [[File:Falkland Island wolf, Dusicyon australis OMNZVT2369 !1pub (cropped).jpg|center|48px]] | [[extinct taxon]] | | [[Dusicyon]] | |- | style='text-align:right'| 319 | [[:d:Q321376|Q321376]] | [[Cerdocyon thous]] | Cerdocyon thous | 54 | | [[File:Cerdocyon thous MG 9503.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cerdocyon]] | |- | style='text-align:right'| 320 | [[:d:Q274177|Q274177]] | [[Prionailurus planiceps]] | Prionailurus planiceps | 54 | | [[File:Flat-headed cat 1 Jim Sanderson 2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Prionailurus]] | |- | style='text-align:right'| 321 | [[:d:Q215836|Q215836]] | [[Panthera tigris jacksoni]] | Panthera tigris jacksoni | 54 | | [[File:MalayanTiger.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[tigre]]<br/>[[Mainland Asian tiger]] | |- | style='text-align:right'| 322 | [[:d:Q496689|Q496689]] | [[Aenocyon dirus]] | Aeonocyon dirus | 54 | | [[File:Canis dirus Skeleton.jpg|center|48px]] | [[taxon fossile]] | | [[Aenocyon]] | |- | style='text-align:right'| 323 | [[:d:Q369889|Q369889]] | [[Suncus etruscus]] | Suncus etruscus | 54 | | [[File:Suncus etruscus crop.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Suncus]] | |- | style='text-align:right'| 324 | [[:d:Q323847|Q323847]] | [[Procavia capensis]] | Procavia capensis | 54 | | [[File:Cape Dassie.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Procavia]] | |- | style='text-align:right'| 325 | [[:d:Q244770|Q244770]] | [[Gerbillinae]] | Gerbillinae | 54 | | [[File:Chibita gerbil 2002 10 04.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Murides|Muridae]] | |- | style='text-align:right'| 326 | [[:d:Q209516|Q209516]] | [[Micromys minutus]] | Micromys minutus | 54 | | [[File:Micromys minutus - British Wildlife Centre.jpg|center|48px]] | [[taxon]]<br/>[[animal]] | | [[Micromys]] | |- | style='text-align:right'| 327 | [[:d:Q237267|Q237267]] | [[Kobus kob]] | Kobus kob | 54 | | [[File:Ugandan kob (Kobus kob thomasi) male.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Kobus]] | |- | style='text-align:right'| 328 | [[:d:Q237286|Q237286]] | [[Oryx leucoryx]] | Oryx leucoryx | 54 | | [[File:Oryx.jpeg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Oryx]] | |- | style='text-align:right'| 329 | [[:d:Q243727|Q243727]] | [[Microtus arvalis]] | Microtus arvalis | 54 | | [[File:Feldmaus Microtus arvalis.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Microtus]] | |- | style='text-align:right'| 330 | [[:d:Q192573|Q192573]] | [[Hydropotes inermis]] | Hydropotes inermis | 54 | | [[File:Shammy.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Hydropotes]] | |- | style='text-align:right'| 331 | [[:d:Q207906|Q207906]] | [[Elaphurus davidianus]] | Elaphurus davidianus | 54 | | [[File:Elaphurus davidianus - 01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Elaphurus]] | |- | style='text-align:right'| 332 | [[:d:Q273580|Q273580]] | [[Tetracerus quadricornis]] | Tetracerus quadricornis | 54 | | [[File:Four-horned Antelope.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tetracerus]] | |- | style='text-align:right'| 333 | [[:d:Q310846|Q310846]] | [[Homo antecessor]] | Homo antecessor | 54 | | [[File:Homo antecessor.jpg|center|48px]] | [[taxon fossile]] | [[Hominini]] | [[Homo (taxon)|Homo]]<br/>[[Homo erectus]] | |- | style='text-align:right'| 334 | [[:d:Q20962857|Q20962857]] | [[Homo naledi]] | Homo naledi | 54 | | [[File:Homo naledi skeletal specimens.jpg|center|48px]] | [[taxon fossile]] | | [[Homo (taxon)|Homo]] | |- | style='text-align:right'| 335 | [[:d:Q782603|Q782603]] | [[Balaenidae]] | Balaenidae | 54 | | [[File:Eubalaena glacialis with calf.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Cetacea]] | [[Balaenoidea]] | |- | style='text-align:right'| 336 | [[:d:Q190508|Q190508]] | [[Moschus moschiferus]] | Moschus moschiferus | 54 | | [[File:Moschus moschiferus in Plzen zoo (12.02.2011).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Moschus]] | |- | style='text-align:right'| 337 | [[:d:Q40261|Q40261]] | [[Trichechus manatus]] | Trichechus manatus | 53 | | [[File:Manatee with calf.PD - colour corrected.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Trichechus]] | |- | style='text-align:right'| 338 | [[:d:Q209324|Q209324]] | [[Pagophilus groenlandicus]] | Pagophilus groenlandicus | 53 | | [[File:Harp Seal (Pagophilus groenlandicus), Greenland Sea IMG 5006.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pagophilus]] | |- | style='text-align:right'| 339 | [[:d:Q220248|Q220248]] | [[Martes flavigula]] | Martes flavigula | 53 | | [[File:Martes flavigula, yellow-throated marten.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Martes]]<br/>[[Charronia]] | |- | style='text-align:right'| 340 | [[:d:Q584064|Q584064]] | [[Martes pennanti]] | Martes pennanti | 53 | | [[File:Fisher (animal).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Martes]] | |- | style='text-align:right'| 341 | [[:d:Q295994|Q295994]] | [[Vulpes rueppellii]] | Vulpes rueppellii | 53 | | [[File:Rüppell's fox.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Vulpes]] | |- | style='text-align:right'| 342 | [[:d:Q176901|Q176901]] | [[Pipistrellus pipistrellus]] | Pipistrellus pipistrellus | 53 | | [[File:Pipistrellus pipistrellus lateral.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pipistrellus (Pipistrellus)]] | |- | style='text-align:right'| 343 | [[:d:Q23340|Q23340]] | [[Tenrecidae]] | Tenrecidae | 53 | | [[File:Gewone tenrek 5.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tenrecomorpha]] | |- | style='text-align:right'| 344 | [[:d:Q37212|Q37212]] | [[Lemuriformes]] | Lemuriformes | 53 | | [[File:Indri Indri.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Strepsirrhini]] | |- | style='text-align:right'| 345 | [[:d:Q748185|Q748185]] | [[Lepus capensis]] | Lepus capensis | 53 | | [[File:Cape Hare, near Prince Albert, Western Cape, South Africa - panoramio.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lepus]] | |- | style='text-align:right'| 346 | [[:d:Q1114471|Q1114471]] | [[Tarsiidae]] | Tarsiidae | 53 | | [[File:Tarsier Hugs Mossy Branch.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tarsiiformes]] | |- | style='text-align:right'| 347 | [[:d:Q286088|Q286088]] | [[Cavia]] | Cavia | 53 | | [[File:Wildmeerschweinchen-06.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Caviinae]] | |- | style='text-align:right'| 348 | [[:d:Q204175|Q204175]] | [[Mesocricetus auratus]] | Mesocricetus auratus | 53 | | [[File:Golden hamster front 1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Cricetinae]] | [[Mesocricetus]] | |- | style='text-align:right'| 349 | [[:d:Q329187|Q329187]] | [[Tamias sibiricus]] | Tamias sibiricus | 53 | | [[File:Streifenhoernchen.jpg|center|48px]] | [[taxon]]<br/>[[invasive species]] | | [[Eutamias]] | |- | style='text-align:right'| 350 | [[:d:Q751636|Q751636]] | [[Papio cynocephalus]] | Papio cynocephalus | 53 | | [[File:Amboseli National Park, Kenya (53470637505).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Papio]] | |- | style='text-align:right'| 351 | [[:d:Q221434|Q221434]] | [[Mandrillus leucophaeus]] | Mandrillus leucophaeus | 53 | | [[File:Drill Lincolnparkzoo.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mandrillus]] | |- | style='text-align:right'| 352 | [[:d:Q372169|Q372169]] | [[Axis porcinus]] | Axis porcinus | 53 | | [[File:Axis porcinus - Flickr - Lip Kee (1).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Hyelaphus]] | |- | style='text-align:right'| 353 | [[:d:Q233608|Q233608]] | [[Equus ferus ferus]] | Equus ferus ferus | 53 | | [[File:Kherson tarpan.jpg|center|48px]] | [[extinct taxon]] | | [[Equus ferus]] | |- | style='text-align:right'| 354 | [[:d:Q221056|Q221056]] | [[Balaenoptera brydei]] | Balaenoptera brydei | 53 | | [[File:Balaenoptera brydei.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Balaenoptera]] | |- | style='text-align:right'| 355 | [[:d:Q215332|Q215332]] | [[Stenella coeruleoalba]] | Stenella coeruleoalba | 53 | | [[File:Stenella coeruleoalba.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Stenella]] | |- | style='text-align:right'| 356 | [[:d:Q193683|Q193683]] | [[Eubalaena glacialis]] | Eubalaena glacialis | 53 | | [[File:Eubalaena glacialis with calf.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Eubalaena]] | |- | style='text-align:right'| 357 | [[:d:Q206538|Q206538]] | [[Myrmecophagidae]] | Myrmecophagidae | 52 | | [[File:Myresluger2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Vermilingua]] | |- | style='text-align:right'| 358 | [[:d:Q446882|Q446882]] | [[Lutra]] | Lutra | 52 | | [[File:Fischotter Lutra lutra1.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lutrinae]] | |- | style='text-align:right'| 359 | [[:d:Q210708|Q210708]] | [[Plecotus auritus]] | Plecotus auritus | 52 | | [[File:Plecotus auritus 2013-2 (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Plecotus]] | |- | style='text-align:right'| 360 | [[:d:Q737413|Q737413]] | [[Rhinolophus ferrumequinum]] | Rhinolophus ferrumequinum | 52 | | [[File:Greater horseshoe bat (Rhinolophus ferrumequinum) Hrdovicka.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Rhinolophus]] | |- | style='text-align:right'| 361 | [[:d:Q513081|Q513081]] | [[civetta de palma african]] | Nandinia binotata | 52 | specie de mammifero carnivore | [[File:Nandinia binotata, Manchester Museum.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Nandinia]] | |- | style='text-align:right'| 362 | [[:d:Q626023|Q626023]] | [[Mirounga angustirostris]] | Mirounga angustirostris | 52 | | [[File:Elephant seals fighting.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mirounga]] | |- | style='text-align:right'| 363 | [[:d:Q42592|Q42592]] | [[Prionailurus]] | Prionailurus | 52 | | [[File:Bengalkatze.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[felinos]] | |- | style='text-align:right'| 364 | [[:d:Q270748|Q270748]] | [[Puma]] | Puma | 52 | | [[File:Puma - 49044464307.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[felinos]] | |- | style='text-align:right'| 365 | [[:d:Q1383362|Q1383362]] | [[tigon]] | Panthera tigris × Panthera leo | 52 | | [[File:Tigon4.jpg|center|48px]] | [[taxon]]<br/>[[hybrid]] | [[Panthera hybrid]] | [[Panthera]] | |- | style='text-align:right'| 366 | [[:d:Q275163|Q275163]] | [[Neofelis diardi]] | Neofelis diardi | 52 | | [[File:Borneo clouded leopard.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Neofelis]] | |- | style='text-align:right'| 367 | [[:d:Q221094|Q221094]] | [[leon berbere]] | Panthera leo leo | 52 | | [[File:Barbary lion.jpg|center|48px]] | [[taxon]]<br/>[[population]] | | [[leon]] | |- | style='text-align:right'| 368 | [[:d:Q271785|Q271785]] | [[Cheirogaleidae]] | Cheirogaleidae | 52 | | [[File:Microcebus myoxinus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cheirogaleoidea]] | |- | style='text-align:right'| 369 | [[:d:Q752467|Q752467]] | [[Manis crassicaudata]] | Manis crassicaudata | 52 | | [[File:IndianPangolin.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Manis]] | |- | style='text-align:right'| 370 | [[:d:Q269728|Q269728]] | [[Manis javanica]] | Manis javanica | 52 | | [[File:Pangolin borneo.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Paramanis]] | |- | style='text-align:right'| 371 | [[:d:Q273565|Q273565]] | [[Kobus leche]] | Kobus leche | 52 | | [[File:Leaping Lechwe.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Kobus]] | |- | style='text-align:right'| 372 | [[:d:Q216871|Q216871]] | [[Apodemus flavicollis]] | Apodemus flavicollis | 52 | | [[File:Apodemus.flavicollis.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Apodemus]]<br/>[[Sylvaemus]] | |- | style='text-align:right'| 373 | [[:d:Q494436|Q494436]] | [[Naemorhedus goral]] | Naemorhedus goral | 52 | | [[File:The Himalayan Ghoral.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Naemorhedus]] | |- | style='text-align:right'| 374 | [[:d:Q271705|Q271705]] | [[Eudorcas thomsonii]] | Eudorcas thomsonii | 52 | | [[File:Eudorcas thomsonii 313407401 (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Eudorcas]] | |- | style='text-align:right'| 375 | [[:d:Q232558|Q232558]] | [[Babyrousa]] | Babyrousa | 52 | | [[File:Hirscheber1a.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Babyrousini]] | |- | style='text-align:right'| 376 | [[:d:Q543424|Q543424]] | [[Pongo abelii]] | Pongo abelii | 52 | | [[File:Orangutan 103.jpg|center|48px]] | [[taxon]]<br/>[[endemic species]] | | [[Pongo (taxon)|Pongo]] | |- | style='text-align:right'| 377 | [[:d:Q208132|Q208132]] | [[Pseudorca crassidens]] | Pseudorca crassidens | 52 | | [[File:False killer whale 890002.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pseudorca]] | [[Blackfish]] |- | style='text-align:right'| 378 | [[:d:Q244410|Q244410]] | [[Eubalaena australis]] | Eubalaena australis | 52 | | [[File:Southern right whale6.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Eubalaena]] | |- | style='text-align:right'| 379 | [[:d:Q244587|Q244587]] | [[Peramelemorphia]] | Peramelemorphia | 51 | | [[File:Taxidermied Bandicoot.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Australidelphia]]<br/>[[Marsupiales|Marsupialia]]<br/>[[Mammiferos|Mammalia]]<br/>[[Agreodontia]] | |- | style='text-align:right'| 380 | [[:d:Q613760|Q613760]] | [[Herpestes edwardsi]] | Herpestes edwardsi | 51 | | [[File:Herpestes edwardsii at Hyderaba.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Herpestes]] | |- | style='text-align:right'| 381 | [[:d:Q322145|Q322145]] | [[Martes americana]] | Martes americana | 51 | | [[File:Marten bounding through the snow (512488bd-68e6-4b67-8e14-95657c022029).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Martes]] | |- | style='text-align:right'| 382 | [[:d:Q734351|Q734351]] | [[Viverricula indica]] | Viverricula indica | 51 | | [[File:Small Indian Civet (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Viverricula]] | |- | style='text-align:right'| 383 | [[:d:Q216441|Q216441]] | [[Canis lupus arctos]] | Canis lupus arctos | 51 | | [[File:Arctic Wolf in Aulavik National Park 04 (cropped).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[lupo gris]] | |- | style='text-align:right'| 384 | [[:d:Q23351|Q23351]] | [[Chrysochloridae]] | Chrysochloridae | 51 | | [[File:NHM Chrysospalax trevelyani (cropped).JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Chrysochloridea]] | |- | style='text-align:right'| 385 | [[:d:Q58949|Q58949]] | [[Muroidea]] | Muroidea | 51 | | [[File:Feldmaus Microtus arvalis.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Rodentia]] | [[Myomorpha]] | |- | style='text-align:right'| 386 | [[:d:Q368623|Q368623]] | [[Lorisidae]] | Lorisidae | 51 | | [[File:Loris tardigradus tardigradus 001.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lorisiformes]] | |- | style='text-align:right'| 387 | [[:d:Q244372|Q244372]] | [[Sorex minutus]] | Sorex minutus | 51 | | [[File:Sorex minutus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Sorex]] | |- | style='text-align:right'| 388 | [[:d:Q842283|Q842283]] | [[Manis pentadactyla]] | Manis pentadactyla | 51 | | [[File:Manis pentadactyla (29054818144).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Manis]] | |- | style='text-align:right'| 389 | [[:d:Q504247|Q504247]] | [[Alouatta]] | Alouatta | 51 | | [[File:Mantled howler monkey and baby (81337)2.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Alouattinae]] | |- | style='text-align:right'| 390 | [[:d:Q339418|Q339418]] | [[Rattus exulans]] | Rattus exulans | 51 | | [[File:Pacific rat.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ratto]] | |- | style='text-align:right'| 391 | [[:d:Q220271|Q220271]] | [[Tapirus terrestris]] | Tapirus terrestris | 51 | | [[File:Brazilian tapir zoo.JPG|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tapirus]] | |- | style='text-align:right'| 392 | [[:d:Q369817|Q369817]] | [[Oryx dammah]] | Oryx dammah | 51 | | [[File:Oryx Dammah.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Oryx]] | |- | style='text-align:right'| 393 | [[:d:Q208043|Q208043]] | [[Hylobates lar]] | Hylobates lar | 51 | | [[File:Hylobates lar - Kaeng Krachan WB.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Hylobates]] | |- | style='text-align:right'| 394 | [[:d:Q465019|Q465019]] | [[Pseudois nayaur]] | Pseudois nayaur | 51 | | [[File:Bharal - Shreeram M V - Kibber, Spiti Valley, Himachal Pradesh, India.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Pseudois]] | |- | style='text-align:right'| 395 | [[:d:Q111463|Q111463]] | [[Paranthropus]] | Paranthropus | 51 | | [[File:Paranthropus-boisei-Nairobi.JPG|center|48px]] | [[taxon fossile]] | | [[Australopithecinae]] | |- | style='text-align:right'| 396 | [[:d:Q189466|Q189466]] | [[Ovis canadensis]] | Ovis canadensis | 51 | | [[File:Big Horn Sheep.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ovis]] | |- | style='text-align:right'| 397 | [[:d:Q239272|Q239272]] | [[Australopithecus africanus]] | Australopithecus africanus | 51 | | [[File:Mrs Ples Face.jpg|center|48px]] | [[taxon fossile]] | | [[Australopithecus]] | |- | style='text-align:right'| 398 | [[:d:Q501491|Q501491]] | [[Capreolus pygargus]] | Capreolus pygargus | 51 | | [[File:Siberian roe deer.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Capreolus]] | |- | style='text-align:right'| 399 | [[:d:Q312054|Q312054]] | [[Megaloceros giganteus]] | Megaloceros giganteus | 51 | | [[File:Megaloceros 1856.png|center|48px]] | [[taxon fossile]] | | [[Megaloceros]] | |- | style='text-align:right'| 400 | [[:d:Q3645260|Q3645260]] | [[Phacochoerus]] | Phacochoerus | 51 | | [[File:Desert Warthog, Samburu, Kenya 04.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Phacochoerini]] | |- | style='text-align:right'| 401 | [[:d:Q498993|Q498993]] | [[Erinaceus]] | Erinaceus | 50 | | [[File:Erinaceus europeaus (DarkAn9el).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Erinaceinae]] | |- | style='text-align:right'| 402 | [[:d:Q214287|Q214287]] | [[Cystophora cristata]] | Cystophora cristata | 50 | | [[File:2016-klappmützemuseumkoenig.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Cystophora]] | |- | style='text-align:right'| 403 | [[:d:Q434197|Q434197]] | [[Mustela altaica]] | Mustela altaica | 50 | | [[File:Mountain Weasel (Mustela altaica).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Mustela]] | |- | style='text-align:right'| 404 | [[:d:Q757265|Q757265]] | [[Viverra zibetha]] | Viverra zibetha | 50 | | [[File:Large Indian Civet, Viverra zibetha in Kaeng Krachan national park.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Viverra]] | |- | style='text-align:right'| 405 | [[:d:Q214869|Q214869]] | [[Eptesicus serotinus]] | Eptesicus serotinus | 50 | | [[File:Eptesicus serotinus.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Eptesicus]] | |- | style='text-align:right'| 406 | [[:d:Q626049|Q626049]] | [[Paguma larvata]] | Paguma larvata | 50 | | [[File:202309 Masked palm civet.svg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Paguma]] | |- | style='text-align:right'| 407 | [[:d:Q270098|Q270098]] | [[Macropus giganteus]] | Macropus giganteus | 50 | | [[File:Eastern grey kangaroo dec07 02.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Macropus]] | |- | style='text-align:right'| 408 | [[:d:Q745751|Q745751]] | [[Vulpes macrotis]] | Vulpes macrotis | 50 | | [[File:San Joaquin kit fox male.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Vulpes]] | |- | style='text-align:right'| 409 | [[:d:Q148462|Q148462]] | [[Nasua nasua]] | Nasua nasua | 50 | | [[File:Coati roux Amiens 4.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Nasua]] | |- | style='text-align:right'| 410 | [[:d:Q832036|Q832036]] | [[Lycalopex gymnocercus]] | Lycalopex gymnocercus | 50 | specie de mammal | [[File:Leão baio.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Lycalopex]] | |- | style='text-align:right'| 411 | [[:d:Q465986|Q465986]] | [[Neomys fodiens]] | Neomys fodiens | 50 | | [[File:Neomys fodiens TF 090829.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Neomys]] | |- | style='text-align:right'| 412 | [[:d:Q465786|Q465786]] | [[Eliomys quercinus]] | Eliomys quercinus | 50 | | [[File:Eliomys quercinus01.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Eliomys]] | |- | style='text-align:right'| 413 | [[:d:Q244361|Q244361]] | [[Callithrix pygmaea]] | Callithrix pygmaea | 50 | | [[File:Dværgsilkeabe Callithrix pygmaea.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Callithrix]]<br/>[[Cebuella]] | |- | style='text-align:right'| 414 | [[:d:Q276290|Q276290]] | [[Heterocephalus glaber]] | Heterocephalus glaber | 50 | | [[File:Nacktmull.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Heterocephalus]] | |- | style='text-align:right'| 415 | [[:d:Q223960|Q223960]] | [[Tapirus pinchaque]] | Tapirus pinchaque | 50 | | [[File:Mountain Tapir.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Tapirus]] | |- | style='text-align:right'| 416 | [[:d:Q506518|Q506518]] | [[Macaca silenus]] | Macaca silenus | 50 | | [[File:Lion Tailed Macaque aggression.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Macaca]] | |- | style='text-align:right'| 417 | [[:d:Q106565|Q106565]] | [[Ardipithecus]] | Ardipithecus | 50 | | [[File:Ardi.jpg|center|48px]] | [[taxon fossile]] | | [[Preanthropinae]]<br/>[[Australopithecine]] | |- | style='text-align:right'| 418 | [[:d:Q328516|Q328516]] | [[Capra nubiana]] | Capra nubiana | 50 | | [[File:Israel. Nubian ibex (15625972648).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Capra]] | |- | style='text-align:right'| 419 | [[:d:Q754947|Q754947]] | [[Capra sibirica]] | Capra sibirica | 50 | | [[File:Siberian Ibex.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Capra]] | |- | style='text-align:right'| 420 | [[:d:Q221380|Q221380]] | [[Equus kiang]] | Equus kiang | 50 | | [[File:Equus kiang holdereri02.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Equus]] | |- | style='text-align:right'| 421 | [[:d:Q591305|Q591305]] | [[Elephas maximus indicus]] | Elephas maximus indicus | 50 | | [[File:Elephas maximus (Bandipur).jpg|center|48px]] | [[taxon]] | [[Elephas maximus]] | [[Elephas maximus]] | |- | style='text-align:right'| 422 | [[:d:Q623173|Q623173]] | [[Ziphius cavirostris]] | Ziphius cavirostris | 50 | | [[File:Ziphius carvirostris.jpg|center|48px]] | [[taxon]] | | [[Ziphius]] | |} ---- &sum; 422 items. {{Wikidata list end}} pq7j60kw4fyh2nq6xt01xb8fz4k5n6i 0 43029 697357 671358 2026-06-21T10:28:35Z Flamme-Bleue 53033 697357 wikitext text/x-wiki {{infobox/articulo/objecto natural}} Le '''Caucaso'''{{linfo}} es un catena de [[montania]]s que separa le [[Mar Nigre]] a su west ab le [[Mar Caspie]] a su est e separa [[Europa]] a su nord ab [[Asia]] a su sud. Le republicas [[Russia|russe]] de [[Adygea]], Karačaj-Circassia, Cabardino-Balcaria, Nord Ossetia-Alania, Ingussetia, [[Cecenia]], e Dagestan se trova in le region vocate Caucasia del Nord o Ciscaucasia, dum le [[pais]]es de [[Armenia]], [[Azerbaijan]], e [[Georgia (pais)|Georgia]] son situate in le region vocate Transcaucasia o Caucasia del Sud. [[File:Caucasus.A2001306.0815.250m.jpg|thumb|257px|Le Caucaso es inter le Mares [[Mar Nigre|Nigre]] e [[Mar Caspian|Caspian]]]] {{refer}} {{Pecietta|geographia}} [[Categoria:Caucaso| ]] [[Categoria:Europa]] j87oqohvjtx5dg6kkzi9dxaf895zy15 0 44009 697332 689720 2026-06-20T15:26:43Z InternetArchiveBot 40773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 697332 wikitext text/x-wiki [[File:An_Object_Lesson_by_Boston_Public_Library.jpg|thumb|Un lection exemplificative, per Boston Public Library]] Un '''lection exemplificative''' (o objectificate) es un methodo de inseniamento que consiste in emplear un objecto physic, un adjuta visive o un action dramatic como illustration de un concepto o como indicio pro suscitar un discussion didactic. == Description == Le approche del lection exemplificative esseva promovite in le philosophia educative de [[Johann Heinrich Pestalozzi]] qui assereva como le inseniamento deberea comenciar con le observation de objectos que adjuta le studiante a recognoscer conceptos<ref>{{Cite web |title=MAKINAE, Naomichi. 2010. "The Origin of Lesson Study in Japan." Paper presented at EARCOME5, Japan Society of Mathematical Education |url=http://www.lessonstudygroup.net/lg/readings/TheOriginofLessonStudyinJapanMakinaeN/TheOriginofLessonStudyinJapanMakinaeN.pdf |accessdate=2019-04-03 |archivedate=2022-01-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220120171341/https://www.lessonstudygroup.net/lg/readings/TheOriginofLessonStudyinJapanMakinaeN/TheOriginofLessonStudyinJapanMakinaeN.pdf }}</ref>, illo es, ab le concrete al abstracte<ref>Ferdinand Buisson, Dictionnaire de pédagogie (1911) sur le site de l'Institut national de recherche pédagogique</ref>. == Historia == Le lectiones exemplificative esseva elementos importante in le didactica durante le tempore del [[regina Victoria]] de Anglaterra (tarde seculo 19<ref>[http://hpsmuseumleeds.wordpress.com/2012/12/05/object-lessons/ "Object lessons" HPS Museum Blog (at the University of Leeds), 5 December 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140607080753/http://hpsmuseumleeds.wordpress.com/2012/12/05/object-lessons/ |date=7 June 2014 }} ''(accessed 16 March 2013)''</ref>). Illos es usate sovente in le instruction religiose christian del infantes. In le [[Biblia]] le concepto corresponde al significato del termino "proverbio" [מָשָׁל (mashal)]. Illo poterea esser un affirmation breve e vigorose (Ezekiel 16:44), un lection illustrative trahite del experientia (Psalmos 78:2-6), un dicto o proverbio (Deuteronomio 28:37), o un oraculo de futur benediction (Ezekiel 21:1-5). Hic illo significa un lection exemplificative que presenta un curso de action. Illo adjuta un persona a seliger como comportar se, sequer un modello o evitar un mal exemplo. Simile a “parabola”. == Referentias == <references group="" responsive=""></references> [[Categoria:Didactica]] [[Categoria:Pages with unreviewed translations]] fbdxq4mv6ffec1vytk6effbrs75my5q 0 46719 697329 636926 2026-06-20T13:41:38Z Tim Ocean 30221 sputo = saliva 697329 wikitext text/x-wiki {{infobox}} Un '''obelisco'''{{linfo}} (del [[greco antique]] ὀϐελίσκος / obeliskos, "virga pro rostir") es un [[monumento]] alte monolithic, usate in particular in le [[architectura]] sacre del [[Egypto antique]]. {{refer}} [[Categoria:Obeliscos| ]] [[Categoria:Architectura]] [[Categoria:Egypto antique]] afp5pbxj44pt44izgzk5ufty2wuf8wl 0 61030 697356 697185 2026-06-21T09:36:41Z InternetArchiveBot 40773 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 697356 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} '''Space Exploration Technologies Corporation''', operante sub le nomine de '''SpaceX''', es un compania public american de [[Industria spatial|volo spatial]], [[Industria de telecommunicationes|telecommunicationes]] e [[intelligentia artificial]] con sede in le [[SpaceX Starbase|sito de disveloppamento Starbase]] in [[Starbase, Texas]].<ref>{{Cite news |last=Yañez |first=Alejandra |date=May 20, 2025 |title=Cameron County Commissioners Court approves Starbase as new city |url=https://www.valleycentral.com/news/local-news/cameron-county-commissioners-court-approves-starbase-as-new-city/ |access-date=May 20, 2025 |accessdate=June 15, 2026 |archivedate=May 30, 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250530192331/https://www.valleycentral.com/news/local-news/cameron-county-commissioners-court-approves-starbase-as-new-city/ }}</ref> Desde su fundation in 2002, le compania ha facite numerose progressos in [[propulsion de rachettas]], [[vehiculo de lanciamento reusabile|vehiculos de lanciamento reusabile]], [[volo spatial human]] e technologia de [[constellation de satellites]]. A partir de 2026, SpaceX effectua plus lanciamentos orbital annuemente que qualcunque altere provisor de lanciamento, incluse competitores private e programmas national como le [[programma spatial chinese]].<ref>{{Cite web |last=Clark |first=Stephen |date=June 28, 2024 |title=Rocket Report: China flies reusable rocket hopper; Falcon Heavy dazzles |url=https://arstechnica.com/space/2024/06/rocket-report-china-tests-reusable-rocket-tech-spacex-booster-flies-22nd-time/ |access-date=October 28, 2024 |website=Ars Technica |language=en-US}}</ref> SpaceX, le [[NASA]] e le [[Fortias Armate del Statos Unite]] collabora strictemente in [[Contractor governamental|contractos governamental]].<ref>{{Cite web |last=Berger |first=Eric |date=March 1, 2019 |title=The marriage of SpaceX and NASA hasn't been easy—but it's been fruitful |url=https://arstechnica.com/science/2019/03/together-nasa-and-spacex-are-stronger-and-so-is-america/ |access-date=October 28, 2024 |website=Ars Technica |language=en-US}}</ref> Le [[offerta public initial de SpaceX|offerta public initial (OPI) de SpaceX]] le 12 de junio 2026 esseva le plus grande in le historia, lo que valorava le compania a plus de 2 billiones de USD.<ref name="$1T">{{Cite web |last=Durot |first=Matt |title=SpaceX's IPO Just Made Elon Musk The World's First Trillionaire |url=https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/06/12/spacexs-ipo-just-made-elon-musk-the-worlds-first-trillionaire/ |date=June 12, 2026 |access-date=June 12, 2026 |website=Forbes |language=en |archive-date=June 12, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260612201057/https://www.forbes.com/sites/mattdurot/2026/06/12/spacexs-ipo-just-made-elon-musk-the-worlds-first-trillionaire/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last1=Siddiqui |first1=Faiz |last2=Ovide |first2=Shira |date=June 12, 2026 |title=Elon Musk becomes the first trillionaire after SpaceX surges out of the gate |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/06/12/spacex-start-trading-historic-test-elon-musks-rocket-company/ |access-date=June 12, 2026 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286 |archive-date=June 12, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260612224459/https://www.washingtonpost.com/technology/2026/06/12/spacex-start-trading-historic-test-elon-musks-rocket-company/ |url-status=live }}</ref> {{Referentias}} [[Category:SpaceX| ]] [[Categoria:Fundationes de 2002 in California]] [[Categoria:Companias aerospace del Statos Unite]] [[Categoria:Companias american fundate in 2002]] [[Categoria:Articulos con clips de video]] [[Categoria:Provedores de servicios de lance commercial]] [[Categoria:Companias basate in le Contato de Los Angeles, California]] [[Categoria:Elon Musk]] [[Categoria:Hawthorne, California]] [[Categoria:Hyperloop]] <!-- rationale: SpaceX es le sponsor corporative del pista de test pro le [[competition de capsulas Hyperloop]] --> [[Categoria:Companias de manufactura basate in le Grande Los Angeles]] [[Categoria:Fabricantes de naves spatial]] [[Categoria:Companias technologic basate in le Grande Los Angeles]] [[Categoria:Companias technologic fundate in 2002]] [[Categoria:Companias de fabrication de vehiculos fundate in 2002]] [[Categoria:Companias fundate in 2002]] [[Categoria:Starlink]] [[Categoria:Offertas public initial de 2026]] [[Categoria:Companias cotate in le Nasdaq]] 68mjajyda3j8ijaxwul2oo2kg7mh7oy 0 61048 697336 2026-06-20T18:51:02Z Tim Ocean 30221 pag. create 697336 wikitext text/x-wiki '''Faience''' es un typo de ceramica. 5p6xexahla9sv1z5rh9kw2jli5wu133 697337 697336 2026-06-20T18:53:04Z Tim Ocean 30221 cat. 697337 wikitext text/x-wiki '''Faience''' es un typo de ceramica. [[Categoria:Arte]] s29n8eik7jzn0cppijhxryvpdfijdo6 697338 697337 2026-06-20T18:55:38Z Tim Ocean 30221 refer. 697338 wikitext text/x-wiki '''Faience'''<ref>{{Cite book|author=Piet Cleij|title=Dictionario Francese-Interlingua}}</ref> es un typo de ceramica. {{referentias}} [[Categoria:Arte]] 0h6c16xqqc9qbb4ph8bng03xiq67o7b 697339 697338 2026-06-20T18:56:02Z Tim Ocean 30221 lig. 697339 wikitext text/x-wiki '''Faience'''<ref>{{Cite book|author=Piet Cleij|title=Dictionario Francese-Interlingua}}</ref> es un typo de [[ceramica]]. {{referentias}} [[Categoria:Arte]] l36pd8rujod382rxmcwq0bnumb5uzu5 697341 697339 2026-06-20T19:05:27Z Tim Ocean 30221 pic. 697341 wikitext text/x-wiki '''Faience'''<ref>{{Cite book|author=Piet Cleij|title=Dictionario Francese-Interlingua}}</ref> es un typo de [[ceramica]]. [[File:Faience_Plate_Traditional.jpg|thumb|right|200px|Faience.]] {{referentias}} [[Categoria:Arte]] p4ks6z73fwpyxotha0rfm1dxv8iuerl 0 61049 697358 2026-06-21T10:30:01Z Flamme-Bleue 53033 Pagina create con “Le '''Republica de Adygea''' es un region in [[Russia]]. Le republica esseva create in le anno 1922 como le oblast autonome. Illo es adjacente al [[krai de Krasnodar]]. Le republica de Adygea ha un area de 7792 km². Le population es 500 731 personas, e le densitate de population es 64,26 pers./km². Le centro del region es le citate de [[Maykop]]. == Division administrative == '''Structura de governamento:''' * 7 districtos (rayones) * 2 citates de significantia...” 697358 wikitext text/x-wiki Le '''Republica de Adygea''' es un region in [[Russia]]. Le republica esseva create in le anno 1922 como le oblast autonome. Illo es adjacente al [[krai de Krasnodar]]. Le republica de Adygea ha un area de 7792 km². Le population es 500 731 personas, e le densitate de population es 64,26 pers./km². Le centro del region es le citate de [[Maykop]]. == Division administrative == '''Structura de governamento:''' * 7 districtos (rayones) * 2 citates de significantia regional [[Categoria:Russia]] djnys8mqv0ygg3dqhlfg6gm55gddqf1