Wikipedia iawiki https://ia.wikipedia.org/wiki/Pagina_principal MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Multimedia Special Discussion Usator Discussion Usator Wikipedia Discussion Wikipedia File Discussion File MediaWiki Discussion MediaWiki Patrono Discussion Patrono Adjuta Discussion Adjuta Categoria Discussion Categoria Portal Discussion Portal Appendice Discussion Appendice TimedText TimedText talk Modulo Discussion Modulo Evento Discussion Evento Castilia 0 607 702349 569786 2026-10-05T13:54:05Z Interlingvisto 60932 702349 wikitext text/x-wiki {{infobox/articulo/instantia de entitate territorial}} '''Castilia''' es un antique regno espaniol. Hodie illo es dividite in regiones del [[Espania|Regno de Espania]] in le [[Union Europee]]. Le altere nomine del [[lingua espaniol]], '''castiliano,''' esseva derivate de Castilia. [[Categoria:Geographia de Espania]] [[Categoria:Historia medieval de Espania]] 4ti6w36w32k54cs5v5fhc30w65avj8j Lingua francese 0 1705 702309 693094 2026-10-05T12:06:28Z Interlingvisto 60932 702309 wikitext text/x-wiki {{infobox/typo/languoid}} Le '''lingua francese''' ''(Langue française)'' es un [[linguas romanic|lingua romanic]] de radices [[linguas indoeuropee|indoeuropee]]. Le [[Linguage|lingua]] official es parlate e scripte in [[Francia]], e in regiones de [[Africa]], [[Belgica]], [[Switza]], e [[Québec]] inter alteres. Jam multe decennios retro, illo esseva le lingua diplomatic 'per excellentia'. Le francese es un del linguas official del [[Union Europee]] e illo ha plus de 120.000.000 de parlantes in le mundo del quales plus de 60.000.000 in Europa. Secundo le Observatorio demographic e statistic del spatio francophone (ODSEF) del [[Universitate Laval]] e le [[Observatorio del lingua francese]] del OIF, in 2024, le francese, como indicate supra, es le sexte lingua le plus parlate al mundo, con 343 milliones<ref>{{cite web |title=Francoscope |url=[https://www.outils-odsef-fss.ulaval.ca/francoscope/](https://www.outils-odsef-fss.ulaval.ca/francoscope/) |website=outils-odsef-fss.ulaval.ca |access-date=2024-10-13}}</ref> de locutores que representa 4,2 % del [[population mundial]] (1 persona sur 24), del qual 270 milliones lo usa quotidianmente (paises europee e/o extra-europee), lo que representa 3,3 % del population mundial (1 persona sur 30). Iste numero de 343 milliones de francophones in 2024 deberea approchar se a 700 milliones in 2050 secundo le [[Organisation international del francophonia]] (OIF)<ref name="marianne">{{Article |prénom1=Razika |nom1=Adnani |titre=Algérie : le français, une langue africaine |périodique=Marianne |lien périodique=Marianne (magazine) |issn=1275-7500 |lire en ligne=[https://www.marianne.net/debattons/billets/algerie-le-francais-une-langue-africaine](https://www.marianne.net/debattons/billets/algerie-le-francais-une-langue-africaine) |date=2019-07-22 |consulté le=2020-08-16}}</ref>, o sia 8 % del population (1 persona sur 12), e 85 % de iste francophones essera in [[Africa]], a causa del forte [[demographia de Africa|crescimento demographic de iste continente]]. Le cifras presentate per le OIF ha essite contestate, specialmente a causa del methodos de calculo utilisate e del definition del termino « francophone ». Secundo le autores de un obra publicate in 2017 que tracia un portraito exhaustive del francophonia in le mundo, un estimation credibile del francophones real, isto es, illes que usa le francese quotidianmente como lingua materne o secunde, se situarea circa 130 milliones, lo que placerea le francese al none rango del linguas le plus parlate como lingua materne o secunde<ref>[https://www.rfi.fr/fr/hebdo/20170721-livre-francais-francophonie-pilhion-poletti-anglais-francophone](https://www.rfi.fr/fr/hebdo/20170721-livre-francais-francophonie-pilhion-poletti-anglais-francophone) « “Et le monde parlera français”, plaidoyer décomplexé pour la Francophonie », RFI, 21 juillet 2017.</ref>. In le mundo a contar del 26 martio 2025<ref>{{cite web |title=Niger: le haoussa devient langue nationale, le français réduit à une simple langue de travail |url=[http://www.cridem.org/C_Info.php?article=782601](http://www.cridem.org/C_Info.php?article=782601) |website=cridem.org |access-date=2025-06-08}}</ref>, [[lista del paises que ha le francese como lingua official|vinti-sex statos]] ha le francese como [[lingua official]]<ref>{{cite web |language=fr |last=Cestes |first=Marine |title=Ces pays non francophones ont adopté le français comme langue officielle |url=[https://www.caminteresse.fr/culture/ces-pays-non-francophones-ont-adopte-le-francais-comme-langue-officielle-11200170/](https://www.caminteresse.fr/culture/ces-pays-non-francophones-ont-adopte-le-francais-comme-langue-officielle-11200170/) |website=Ça m'intéresse |date=2025-05-24 |access-date=2025-05-26}}</ref>. Illo es un del sex [[linguas official del Organisation del Nationes Unite]] e equalmente un del duo [[linguas de labor]] del [[Organisation del Nationes Unite]]<ref>{{cite web |language=fr |author=United Nations |title=Langues officielles de l'ONU |url=[https://www.un.org/fr/our-work/official-languages](https://www.un.org/fr/our-work/official-languages) |website=United Nations |access-date=2025-05-26}}</ref>. Le francese es lingua official o de labor de numerose [[organisationes international|organisationes governamental international]], inter le quales le [[Union postal universal]] o le tres [[Convention del Metro|autoritates mundial de regulation del systema metric]]. Illo es equalmente lingua official o de labor de numerose [[zona de integration economic regional|organisationes governamental regional]], tal como le [[Union African]] o le [[Union Europee]], e es equalmente lingua official o de labor de numerose [[organisationes non governamental]] international, como le [[Comitato international olympic]] o le [[Movimento international del Cruce-Rubie e del Crescent-Rubie]]. Gratias a su presentia sur tote le continentes e al facto que illo es un del linguas official del ONU e equalmente un de su linguas de labor, le francese figura inter le linguas le plus influente del mundo<ref>{{cite web |language=fr |title=Le français est l'une des 3 ou 4 langues les plus influentes du monde |url=[https://www.lexpress.fr/culture/francophonie-le-monde-lui-appartient_1569468.html](https://www.lexpress.fr/culture/francophonie-le-monde-lui-appartient_1569468.html) |website=L'Express |date=2014-08-24 |access-date=2024-05-06}}</ref>. In 1794, per le decreto [[Revolution francese|revolutionari]] del [[Calendario republican|2 thermidor anno II]], le [[francese classic]] deveni le sol lingua official del [[Prime Republica francese]]<ref>{{cite web |title=Histoire du français : La Révolution française et la langue nationale |url=[http://www.axl.cefan.ulaval.ca/francophonie/HIST_FR_s8_Revolution1789.htm](http://www.axl.cefan.ulaval.ca/francophonie/HIST_FR_s8_Revolution1789.htm) |website=axl.cefan.ulaval.ca |access-date=2021-01-14}}</ref>. Le lingua, a vices appellate « [[lingua de Molière]]<ref name="mol">{{Article |prénom1=Jean |nom1=Montenot |titre=La langue de Molière |périodique=[[L'Express]] |date=2007-02-01 |issn=0245-9949 |lire en ligne=[https://www.lexpress.fr/culture/livre/la-langue-de-moliere_811997.html](https://www.lexpress.fr/culture/livre/la-langue-de-moliere_811997.html) |consulté le=2020-08-16}}</ref> », non cessa de [[neologismo|inrichir se]], tanto de maniera formal como informal. ==Nomine== {{Lista de nomines in le linguas fonte de interlingua}} == Vide etiam == * [[Linguistica]] * [[Litteratura francese]] {{Referentias}} == Ligamine externe == * [http://www.interlingua.com/fr/dict_fr_ia Piet Cleij: Dictionario francese-interlingua, Union Mundial pro Interlingua, 2008] * {{en}} [http://french.about.com/library/verb/bl-verbconjugator.htm French Verb Conjugator] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150404210327/http://french.about.com/library/verb/bl-verbconjugator.htm |date=2015-04-04 }} Conjugator e deconjugator {{Linguas official del ONU}} {{Linguas romanic}} [[Categoria:Lingua francese]] [[Categoria:Linguas galo-romanic|Francese]] 0zn6i78h2tjibqcokd6qfpnmj6uuk5g Reforma protestante 0 19463 702331 632951 2026-10-05T12:59:56Z Interlingvisto 60932 702331 wikitext text/x-wiki {{infobox/articulo}} [[File:Leipziger-Disputation.jpg|right|250px|thumb|Depiction del disputation in [[Leipzig]] inter [[Martin Luther]] (protestante) e [[Johann Eck]] (catholic) in 1519.]] Le '''Reforma protestante'''{{linfo}} o '''Reformation''' [[protestantismo|protestante]] esseva un [[schisma]] del [[Ecclesia]] [[Catholicismo|Catholic Roman]] que originava in le [[Europa]] central in le prime medietate del [[seculo 16]]. Illo resultava in le independentia de plure ecclesias national ab le autoritate del [[Papa]] ([[Ecclesia de Anglaterra]], [[Ecclesia de Svedia]], [[Ecclesia de Danmark]], etc.), le elaboration de nove currentes theologic ([[Lutheranismo]], [[Calvinismo]], [[Anabaptismo]]), e le formation de nove sectos [[Christianismo|christian]] (como le [[puritano]]s anglese, le [[huguenot]]s francese, o le [[Fratres Morave]] in le [[Republica Chec|paises chec]]). Le capites del movimento protestante inclueva [[Martin Luther]] in [[Germania]], [[Jean Calvin]] e [[Huldrych Zwingli]] in [[Switza]], e [[Henrico VIII]] in [[Anglaterra]] e [[Irlanda]]. Le acto que initiava le Reforma esseva le publication per Martin Luther in [[Wittenberg]] in 1517 de su [[Novanta-Cinque Theses]] contra le vendita de indulgentias e altere abusos clerical. Le revendicationes original del Reforma inclueva: * le fin del vendita de [[indulgentia]]s * le sufficientia del [[fide]] pro [[salvation]] * le sacerdotio de tote le credentes ** le directo del credentes al interpretation del [[scriptura]]s secundo lor conscientia ** le traduction del [[Biblia]] in linguas vernacular ** le fin del [[celibato]] sacerdotal ** le abolition del [[confession]] * le simplification del [[liturgia]] * le reduction del numero de [[sacramentos]] a duo ([[baptismo]] e [[eucharistia]]) * le veneration exclusive de [[Deo]] (e non de [[Maria]], le [[sancto]]s o le [[angelo]]s) Le [[Ecclesia Catholic]] refusava de acceptar le criticas de Luther e alteres e condamnava su doctrinas como [[heresia]]. Le [[Consilio de Trento]] (1545-1563) emitteva le responso catholic al defia protestante e comenciava le [[Contra-Reforma]]. Le divisiones politic suscitate per le Reforma esseva un del rationes principal pro multe guerras del seculos 16 e [[seculo 17|17]], notabilemente le [[Guerra de Trenta Annos]]. {{refer}} [[Categoria:Reforma protestante]] [[Categoria:Protestantismo]] az3en7px1h6ld1ll3kyxzbmbenndtp0 Morisco 0 22447 702351 562913 2026-10-05T13:54:29Z Interlingvisto 60932 702351 wikitext text/x-wiki {{infobox/articulo}} Le '''moriscos''' esseva le musulmanes del [[Al-Andalus]] baptizate post le pragmatica del [[Reges Catholic]] del 14 de februario 1502. [[Categoria:Historia medieval de Espania]] f1afmkxpy7lqgjoqnazlzs0gq3gyyl2 Corona de Aragon 0 24715 702350 701489 2026-10-05T13:54:11Z Interlingvisto 60932 702350 wikitext text/x-wiki {{Infobox entitate territorial administrative}} [[File:Corona aragonum - corona d'aragón - corona d'aragó.jpg|300px|right|thumb|Territorios del Corona de Aragon in 1385.]] Le '''Corona de Aragon''' (in [[aragonese]]: ''Corona d'Aragón''; in [[catalano]]: ''Corona d'Aragó'') cognoscite etiam con altere nomines alternative) esseva le conjuncte de territorios que esseva submittite al jurisdiction del rege de [[Aragon]] inter 1164 e 1707. [[Categoria:Historia de Aragon]] [[Categoria:Antique statos christian]] [[Categoria:Historia medieval de Espania]] 7k99rvl0ex2mhvbsvpfjzr68j9o3fk5 Pedro Álvares Cabral 0 31992 702307 592998 2026-10-05T12:02:02Z Interlingvisto 60932 702307 wikitext text/x-wiki {{infobox}} {{Infobox/articulo/generic}} '''Pedro Álvares Cabral''' (1467 o 1468 – circa 1520) esseva un noble e navegador portugese, plus cognoscite como le commandante del armada que partiva de [[Lisbona]] in 1500 verso [[India]] e que, durante le viage, attingeva le costa del actual [[Brasil]]. Le 22 de april 1500, su expedition arrivava al terras que le portugueses denominate inicialmente Terra de Vera Cruz. Le Archivo National del Torre do Tombo conserva plure documentos contemporanee concernente le viage, inter illes le celebre carta de Pêro Vaz de Caminha. <ref>{{Cita web |url=https://panteaonacional.gov.pt/homenageados/pedro-alvares-cabral |titulo=Pedro Álvares Cabral |sitioweb=Panteão Nacional |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://historialuso.an.gov.br/glossario/index.php/verbetes-glossario/14-verbetes-iniciados-em-c/26-cabral-pedro-alvares-1467-68-1520-26 |titulo=Cabral, Pedro Álvares (1467/68-1520/26) |sitioweb=Arquivo Nacional do Brasil |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Origine e familia == Pedro Álvares Cabral nasceva in Belmonte, in le actual districto de Castelo Branco, in un familia del nobilitate portugese. Le anno exacte de su nascentia non es cert: le fontes official indica 1467 o 1468. Le familia Cabral esseva ligate al governamento local de Belmonte e al administration del fortification del vila. Le patrimonio cultural portugese identifica Luís Álvares Cabral como antepassato de Pedro e indica que Pedro nasceva in Belmonte circa 1467. <ref>{{Cita web |url=https://panteaonacional.gov.pt/homenageados/pedro-alvares-cabral |titulo=Pedro Álvares Cabral |sitioweb=Panteão Nacional |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://imovel.patrimoniocultural.gov.pt/detalhes.php?code=74264 |titulo=Pelourinho de Belmonte |sitioweb=Património Cultural, I.P. |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le familia esseva un del linages nobiles ligate al corte portugese. Cabral entrava in le servicio del corte de D. João II e posteriormente deveniva un persona de confidentia de D. Manuel I. Le monarcha le attribueva un position de responsabilitate e le incargava con le commandamento del secunde grande expedition portugese verso India. <ref>{{Cita web |url=https://panteaonacional.gov.pt/homenageados/pedro-alvares-cabral |titulo=Pedro Álvares Cabral |sitioweb=Panteão Nacional |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Expedition de 1500 == === Preparation === In 1500, D. Manuel I organisava un grande armada con destination a [[India]]. Le expedition habeva un objectivo commercial e diplomatic: stabilir relationes con le Samorim de Calcutta e consolidar le position portugese in le commercio del specie. Cabral esseva designate capitão-mor del expedition. Le armada includeva tredece naves e esseva un del plus importante expeditions maritime portugese del epoca. <ref>{{Cita web |url=https://historialuso.an.gov.br/glossario/index.php/verbetes-glossario/14-verbetes-iniciados-em-c/26-cabral-pedro-alvares-1467-68-1520-26 |titulo=Cabral, Pedro Álvares (1467/68-1520/26) |sitioweb=Arquivo Nacional do Brasil |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le expedition partiva de Lisbona le 9 de martio 1500. Le ruta se dirigeva al sud-oeste del [[Atlantico]] ante de reorientar-se verso le Route del Capo de Bon Esperantia e India. Le navigation includeva le tecnica del volta do mar, que implicava allontanar-se del costa africane pro profitar de ventos e correntes oceanic plus favorabile. <ref>{{Cita web |url=https://historialuso.an.gov.br/glossario/index.php/verbetes-glossario/14-verbetes-iniciados-em-c/26-cabral-pedro-alvares-1467-68-1520-26 |titulo=Cabral, Pedro Álvares (1467/68-1520/26) |sitioweb=Arquivo Nacional do Brasil |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> === Arrivo al Brasil === Le 22 de april 1500, le expedition avistava terra al oeste del Atlantico. Le territorio esseva recognoscite como un terra que non faceva parte del destination immediate del expedition verso India. Le portugeses le denominate inicialmente Terra de Vera Cruz. Le Pantheon Nacional considera iste arrivata le acto del scoperta official del Brasil per Portugal. <ref>{{Cita web |url=https://panteaonacional.gov.pt/homenageados/pedro-alvares-cabral |titulo=Pedro Álvares Cabral |sitioweb=Panteão Nacional |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le expedition remaneva per plure dies in le costa. Le 26 de april esseva celebrate un prime missa, e le 1 de maio esseva celebrate un secunde missa. Le escrivano Pêro Vaz de Caminha redigeva un carta al rege D. Manuel I describente le terra, su habitantes e le prime contactos con le populationes indigene. Le Biblioteca National del Brasil conserva le tradition documental relative a iste eventos e al carta de Caminha. <ref>{{Cita web |url=https://bndigital.bn.gov.br/artigos/historia-do-brasil-pedro-alvares-cabral-toma-posse-da-ilha-de-vera-cruz-01-05-1500/ |titulo=Pedro Álvares Cabral toma posse da “Ilha de Vera Cruz” |sitioweb=Biblioteca Nacional Digital |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://antt.dglab.gov.pt/wp-content/uploads/sites/17/2008/10/Corpo-Cronologico-2.pdf |titulo=Corpo Cronológico |sitioweb=Arquivo Nacional da Torre do Tombo |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le nom del territorio cambiava ulteriormente de Terra de Vera Cruz a Terra de Santa Cruz e, plus tarde, al nom Brasil, associate al pau-brasil, un ligno de color rubie que deveniva un importante producto del costa. <ref>{{Cita web |url=https://bndigital.bn.gov.br/artigos/historia-do-brasil-pedro-alvares-cabral-toma-posse-da-ilha-de-vera-cruz-01-05-1500/ |titulo=Pedro Álvares Cabral toma posse da “Ilha de Vera Cruz” |sitioweb=Biblioteca Nacional Digital |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> === Partita verso India === Post le recognoscentia del costa sud-american, le armada continuava su viage verso le India. Un nave esseva inviate verso Portugal con le information del nove terra e con le carta de Caminha. Le altere naves continuava verso le oceano Indian. <ref>{{Cita web |url=https://historialuso.an.gov.br/glossario/index.php/verbetes-glossario/14-verbetes-iniciados-em-c/26-cabral-pedro-alvares-1467-68-1520-26 |titulo=Cabral, Pedro Álvares (1467/68-1520/26) |sitioweb=Arquivo Nacional do Brasil |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Viage a India == Cabral attingeva Calcutta in septembre 1500. Le mission portugese esseva de stabilir relationes commercial con le autoritates local e de establir un feitoria pro le commercio del specie. Le expedition incontrava tamen opposition e le prime negotiationes esseva difficult. <ref>{{Cita web |url=https://historialuso.an.gov.br/glossario/index.php/verbetes-glossario/14-verbetes-iniciados-em-c/26-cabral-pedro-alvares-cabral-1467-68-1520-26 |titulo=Cabral, Pedro Álvares (1467/68-1520/26) |sitioweb=Arquivo Nacional do Brasil |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le situation culminava in un attacco contra le feitoria portugese. In reaction, le naves portugese bombardava Calcutta. Le conflicto demonstrava le difficultates que Portugal incontrava in le tentativa de establir un position commercial stabile in le costa del Malabar. <ref>{{Cita web |url=https://www.defesa.gov.pt/pt/defesa/organizacao/comissoes/cphm/rphm/edicoes/ano3/n.5/3/ |titulo=A Batalha de Diu 1509 |sitioweb=Comissão Portuguesa de História Militar – Ministério da Defesa Nacional |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le expedition esseva tamen capace de cargar un importante quantitate de specias. Solmente sex del tredece naves attingeva le destination final, secundo le fonte del Ministerio del Defensa National portugese. <ref>{{Cita web |url=https://www.defesa.gov.pt/pt/defesa/organizacao/comissoes/cphm/rphm/edicoes/ano3/n.5/3/ |titulo=A Batalha de Diu 1509 |sitioweb=Comissão Portuguesa de História Militar – Ministério da Defesa Nacional |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Retorno e ultime annos == Post le retorno a Portugal, Cabral recipeva recognitiones del corona pro le expedition. In 1502, D. Manuel I le designava pro commandar un nove expedition verso Oriente. Le projecto non se concretisava, ma le rationes exacte del allontanamento de Cabral del corte non es clarmente documentate. <ref>{{Cita web |url=https://panteaonacional.gov.pt/homenageados/pedro-alvares-cabral |titulo=Pedro Álvares Cabral |sitioweb=Panteão Nacional |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Cabral se retirava a su proprietates in le region de Santarém. Le ultime annos de su vita es minus ben documentate que le expedition de 1500. Le fontes institutional portugese indica que ille moriva probabilemente circa 1520 e esseva sepultate in le Igreja da Graça de Santarém. <ref>{{Cita web |url=https://panteaonacional.gov.pt/homenageados/pedro-alvares-cabral |titulo=Pedro Álvares Cabral |sitioweb=Panteão Nacional |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le dates del morte es incerta: le Pantheon Nacional presenta le periodo como 1520/1526, durante que su texto biographic indica que le morte probabile occurreva in 1520. Le incertesa reflecte le limitationes del documentation super le ultime annos del navegador. <ref>{{Cita web |url=https://panteaonacional.gov.pt/homenageados/pedro-alvares-cabral |titulo=Pedro Álvares Cabral |sitioweb=Panteão Nacional |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Memoria e reception == Pedro Álvares Cabral ocupa un position importante in le memoria historic de [[Portugal]] e [[Brasil]]. In Portugal, ille es representate como le commandante del expedition de 1500 e un del protagonistas del expansion maritime portugese del epocha del Descoperimentos. Le Pantheon Nacional include Cabral inter le personas commemorate per un cenotafio. <ref>{{Cita web |url=https://panteaonacional.gov.pt/homenageados |titulo=Homenageados |sitioweb=Panteão Nacional |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In Brasil, le arrivata del expedition de Cabral in 1500 es un evento fundamental del historia colonial. Le documentation del Biblioteca Nacional e del Archivo National brasilian conserva le tradition documental associate al viage, al carta de Caminha e al prime actos portugese in le costa brasilian. <ref>{{Cita web |url=https://bndigital.bn.gov.br/artigos/historia-do-brasil-pedro-alvares-cabral-toma-posse-da-ilha-de-vera-cruz-01-05-1500/ |titulo=Pedro Álvares Cabral toma posse da “Ilha de Vera Cruz” |sitioweb=Biblioteca Nacional Digital |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le memoria de Cabral es tamben associate al Belmonte, su loco de nascentia, ubi le historia del familia Cabral remane un elemento importante del patrimonio local. Le castello e altere elementos del patrimonio del vila conserva iste connexion historic. <ref>{{Cita web |url=https://imovel.patrimoniocultural.gov.pt/detalhes.php?code=74264 |titulo=Pelourinho de Belmonte |sitioweb=Património Cultural, I.P. |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Denomination == Le nom Pedro Álvares Cabral es le forma per le qual le navegador es generalmente cognoscite. Le Biblioteca National de Portugal registra etiam variantes historic del nom, inter illes Pedro Alvares Cabral, Pedro Alvares de Gouveia e Pedro Alluarez de Gouvea. Le forme del nom esseva variabile in le documentation del epoca. <ref>{{Cita web |url=https://acervo.bn.gov.br/sophia_web/autoridade/detalhe/000623344 |titulo=Cabral, Pedro Álvares, 1467 ou 8-1520? |sitioweb=Biblioteca Nacional de Portugal |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> {{DEFAULTSORT:Cabral, Pedro Alvares}} [[Categoria:Gente portugese]] [[Categoria:Exploratores]] p0rzwdryw6cw77th0l81ikrt1dwfnmm 1941-08 0 40563 702452 700606 2026-10-06T10:42:12Z ListeriaBot 24326 Wikidata list updated [V2] 702452 wikitext text/x-wiki {{infobox}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P580 ?dtstart . ?item wdt:P582 ?dtend . FILTER (?dtstart < "1941-09-01T00:00:00Z"^^xsd:dateTime) FILTER (?dtstart > "1941-08-01T00:00:00Z"^^xsd:dateTime) } |wdq= |columns=item,P580,P582,label,P31,description |sort=P580 |thumb=48 |links= |references=all }} {| class='wikitable sortable' ! item ! data de initio ! data de fin ! label ! instantia de ! description |- | [[:d:Q162284|Q162284]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-07 | data-sort-value="1941" | 1941-09-26 | ''[[:d:Q162284|Battle of Kiev]]'' | [[Battalia]] | |- | [[:d:Q499839|Q499839]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-31 | data-sort-value="1942" | 1942-06-22 | ''[[:d:Q499839|1941–42 Nationalliga]]'' | ''[[:d:Q27020041|sports season]]'' | |- | [[:d:Q520930|Q520930]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-06 | data-sort-value="1945" | 1945-01-04 | ''[[:d:Q520930|Star-Spangled Comics]]'' | ''[[:d:Q14406742|comic book series]]'' | |- | [[:d:Q541369|Q541369]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-25 | data-sort-value="1941" | 1941-09-17 | ''[[:d:Q541369|Anglo-Soviet invasion of Iran]]'' | ''[[:d:Q467011|invasion]]'' | |- | [[:d:Q682409|Q682409]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-08 | data-sort-value="1941" | 1941-10-16 | ''[[:d:Q682409|Siege of Odesa 1941]]'' | ''[[:d:Q188055|siege]]''<br/>[[Battalia]] | |- | [[:d:Q714211|Q714211]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-30 | data-sort-value="1941" | 1941-09-08 | ''[[:d:Q714211|Yelnya Offensive]]'' | ''[[:d:Q2001676|offensive]]'' | |- | [[:d:Q1269440|Q1269440]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-31<ref name="ref_40d9d1b5bd64d80b6b97ddbc039a34b052d288e84dcd239d7fcc42ac056246a5">https://prensacr.info/data/5d83561d0ddacf4070844fc3</ref><ref name="ref_c6401b25e20eeb2dcf4d2573ec427f07da0415b9f483bc2edae321d6e675dd39">https://prensacr.info/data/5da9d88a0ddacf73098bebd1</ref> | data-sort-value="1941" | 1941-11-30<ref name="ref_60b6052f430c6ac0faf427862f0ce378a26d14f065876987ad1658429002e144">https://prensacr.info/data/5da9f9270ddacf73098befe5</ref><ref name="ref_e8a5f178199051bbf28ad499d7e8f83b8c85ac246b83a1610744f8ce47db3264">https://prensacr.info/data/611f34da445c2c6addcd0355</ref><ref name="ref_896b284a6f57035d45fbcd96c40248a170308f63543958a68e3213e6f6857e3e">https://www.sinabi.go.cr/biblioteca%20digital/periodicos/Novedades/Novedades%201941/la-1%20de%20diciembre.pdf</ref> | ''[[:d:Q1269440|Primera División de Costa Rica 1941]]'' | ''[[:d:Q27020041|sports season]]'' | |- | [[:d:Q1324220|Q1324220]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-25<ref name="ref_7bd66a01e53712b3809adc376ee60abee77bc2385caa6eec737227f91d1d4016">''[[:d:Q23038974|Histropedia]]''</ref> | data-sort-value="1941" | 1941-09-03<ref name="ref_7bd66a01e53712b3809adc376ee60abee77bc2385caa6eec737227f91d1d4016">''[[:d:Q23038974|Histropedia]]''</ref> | ''[[:d:Q1324220|Operation Gauntlet]]'' | ''[[:d:Q645883|military operation]]'' | |- | [[:d:Q1406017|Q1406017]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-07 | data-sort-value="1941" | 1941-09-05 | ''[[:d:Q1406017|Soviet air strikes on Berlin]]'' | ''[[:d:Q17524420|aspect of history]]''<br/>''[[:d:Q4688003|aerial bombing of a city]]'' | |- | [[:d:Q2409886|Q2409886]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-18 | data-sort-value="1941" | 1941-09-02 | ''[[:d:Q2409886|1941 U.S. National Championships]]'' | ''[[:d:Q123577|US Open]]''<br/>''[[:d:Q47345468|tennis tournament edition]]'' | |- | [[:d:Q2992881|Q2992881]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-09 | data-sort-value="1941" | 1941-08-12 | ''[[:d:Q2992881|Conférence de l'Atlantique]]'' | ''[[:d:Q18564543|international conference]]'' | |- | [[:d:Q3091179|Q3091179]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-29 | data-sort-value="1944" | 1944-08-11 | ''[[:d:Q3091179|executed at Mont Valérien]]'' | ''[[:d:Q12139612|list]]''<br/>''[[:d:Q15747939|execution by shooting]]'' | |- | [[:d:Q3636413|Q3636413]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-06 | data-sort-value="1941" | 1941-11-21 | ''[[:d:Q3636413|Battle of Culqualber]]'' | [[Battalia]] | |- | [[:d:Q3996094|Q3996094]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-23 | data-sort-value="1941" | 1941-08-24 | ''[[:d:Q3996094|1941 Tour de Suisse]]'' | ''[[:d:Q83261|Tour de Suisse]]'' | |- | [[:d:Q4231751|Q4231751]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-12 | data-sort-value="1941" | 1941-08-15 | ''[[:d:Q4231751|Staraya Russa counter-offensive]]'' | ''[[:d:Q645883|military operation]]'' | |- | [[:d:Q4450513|Q4450513]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-05 | data-sort-value="1941" | 1941-08-28 | ''[[:d:Q4450513|Tallinn Defensive]]'' | ''[[:d:Q645883|military operation]]'' | |- | [[:d:Q5841688|Q5841688]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-29 | data-sort-value="1941" | 1941-08-31 | ''[[:d:Q5841688|Segundo Congreso Nacional Campesino]]'' | | |- | [[:d:Q11543646|Q11543646]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-30 | data-sort-value="1946" | 1946 | ''[[:d:Q11543646|Saka Medical College]]'' | ''[[:d:Q11510984|medical specialized school in Japan]]'' | |- | [[:d:Q11897194|Q11897194]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-31 | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q11897194|The Great Gildersleeve]]'' | ''[[:d:Q1555508|radio program]]'' | |- | [[:d:Q13475356|Q13475356]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-09 | data-sort-value="1941" | 1941-08-12 | ''[[:d:Q13475356|Conference of Placentia Bay]]'' | ''[[:d:Q2761147|meeting]]'' | |- | [[:d:Q16681155|Q16681155]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-10 | data-sort-value="1941" | 1941-08-21 | ''[[:d:Q16681155|Novgorod-Chudovskaya Defensive]]'' | ''[[:d:Q645883|military operation]]'' | |- | [[:d:Q16934384|Q16934384]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-13 | data-sort-value="1941" | 1941-08-25 | ''[[:d:Q16934384|Convoy OG 71]]'' | ''[[:d:Q131656428|military convoy]]'' | |- | [[:d:Q30889810|Q30889810]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-11 | data-sort-value="1945" | 1945-10-14 | ''[[:d:Q30889810|Special purpose company of the Baltic Fleet]]'' | [[Unitate militar]] | |- | [[:d:Q43080121|Q43080121]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-30 | data-sort-value="1941" | 1941-09-12 | ''[[:d:Q43080121|Roslavl–Novozybkov Offensive]]'' | ''[[:d:Q2001676|offensive]]'' | |- | [[:d:Q65303359|Q65303359]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-18 | data-sort-value="1942" | 1942-01-16 | ''[[:d:Q65303359|massacre dans le district de Srebrenica]]'' | ''[[:d:Q3199915|massacre]]'' | |- | [[:d:Q79478665|Q79478665]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-05<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | data-sort-value="1941" | 1941-08-17<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | ''[[:d:Q79478665|Stanley Wood Watercolors]]'' | ''[[:d:Q667276|art exhibition]]''<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | |- | [[:d:Q79478669|Q79478669]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-05<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | data-sort-value="1941" | 1941-09-03<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | ''[[:d:Q79478669|They Taught Themselves]]'' | ''[[:d:Q667276|art exhibition]]''<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | |- | [[:d:Q79478672|Q79478672]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-06<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | data-sort-value="1941" | 1941-10-08<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | ''[[:d:Q79478672|Drawings by Henri Gaudier-Brzeska]]'' | ''[[:d:Q667276|art exhibition]]''<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | |- | [[:d:Q79478677|Q79478677]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-07<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | data-sort-value="1941" | 1941-08-24<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | ''[[:d:Q79478677|Students of the California School of Fine Arts]]'' | ''[[:d:Q667276|art exhibition]]''<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | |- | [[:d:Q79478681|Q79478681]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-09<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | data-sort-value="1941" | 1941-08-24<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | ''[[:d:Q79478681|Paintings by Arshile Gorky]]'' | ''[[:d:Q667276|art exhibition]]''<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | |- | [[:d:Q79478684|Q79478684]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-11<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | data-sort-value="1941" | 1941-08-24<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | ''[[:d:Q79478684|Paintings by Mine Okubo]]'' | ''[[:d:Q667276|art exhibition]]''<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | |- | [[:d:Q79478689|Q79478689]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-12<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | data-sort-value="1941" | 1941-09-07<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | ''[[:d:Q79478689|Paintings by Fernand Leger]]'' | ''[[:d:Q667276|art exhibition]]''<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | |- | [[:d:Q79478692|Q79478692]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-19<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | data-sort-value="1941" | 1941-09-08<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | ''[[:d:Q79478692|Sculpture by Jan Sabre]]'' | ''[[:d:Q667276|art exhibition]]''<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | |- | [[:d:Q79478696|Q79478696]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-25<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | data-sort-value="1941" | 1941-09-07<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | ''[[:d:Q79478696|Drawings by Dorr Bothwell]]'' | ''[[:d:Q667276|art exhibition]]''<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | |- | [[:d:Q79478699|Q79478699]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-28<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | data-sort-value="1941" | 1941-09-09<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | ''[[:d:Q79478699|Recent Museum Acquisitions: Gifts of William L. Gerstle]]'' | ''[[:d:Q667276|art exhibition]]''<ref name="ref_1da1b651f7c6fa668c1f665c76d63b465fda7fea3bf32310cc260bbb1ae72267">https://s3-us-west-1.amazonaws.com/sfmoma-media-dev/www-media/2019/02/21105602/exhibitionslist1935_1991.pdf</ref> | |- | [[:d:Q110890651|Q110890651]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-04 | data-sort-value="1941" | 1941-10-15 | ''[[:d:Q110890651|Techniques of Painting]]'' | ''[[:d:Q667276|art exhibition]]''<br/>''[[:d:Q1656682|evento]]'' | |- | [[:d:Q110890652|Q110890652]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-04 | data-sort-value="1941" | 1941-09-08 | ''[[:d:Q110890652|Stockholm Builds]]'' | ''[[:d:Q667276|art exhibition]]''<br/>''[[:d:Q1656682|evento]]'' | |- | [[:d:Q110890654|Q110890654]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-12 | data-sort-value="1941" | 1941-08-25 | ''[[:d:Q110890654|American Watercolors; Lettering and Arrangements in Poster Design]]'' | ''[[:d:Q667276|art exhibition]]''<br/>''[[:d:Q1656682|evento]]'' | |- | [[:d:Q110890655|Q110890655]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-26 | data-sort-value="1941" | 1941-09-15 | ''[[:d:Q110890655|Ancestral Sources of Modern Painting]]'' | ''[[:d:Q667276|art exhibition]]''<br/>''[[:d:Q1656682|evento]]'' | |- | [[:d:Q126046669|Q126046669]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-23 | data-sort-value="1941" | 1941-09-21<br/>1941-09-22 | ''[[:d:Q126046669|Sha'ban 1360 AH]]'' | ''[[:d:Q125390868|hijri month of a given year]]'' | |- | [[:d:Q136313346|Q136313346]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-07 | data-sort-value="1941" | 1941-08-09 | ''[[:d:Q136313346|Operation Kosmaj]]'' | ''[[:d:Q180684|conflict]]'' | |} {{Wikidata list end}} 5ltj93o5xu7sxg777jfjccdbpbtz1hz Normannos 0 46019 702303 702295 2026-10-05T11:59:02Z Interlingvisto 60932 702303 wikitext text/x-wiki {{infobox}} Le '''Normannos'''{{linfo}} ([[Lingua normanne|normanno]]: ''Normaunds'', [[Lingua francese|francese]]: ''Normands'', [[Lingua anglese|anglese]]: ''Normans'') esseva un gente ethnic que veniva de colonos [[viking]] que emigrava ab [[Scandinavia]] verso [[Francia]] del Nord. Le region ubi illes se estabiliva in le seculo 10 deveniva cogniscite como [[Normandia]]. Le Normannos habeva un effecto profunde in le historias de [[Francia]], [[Anglaterra]], [[Sicilia]] e locos altere. Le nomine veniva de ''Norðmaðr'' in le [[lingua norse antique]], que significa "homines del nord". Le colonisation se comenciava durante le secunde medio del seculo 9. Le majoritate del colonos veniva ab [[Danmark]], ma alteros veniva de [[Norvega]] e [[Islanda]]. Le rege francese [[Carolo le Simple]] acceptava le colonia quando le chef normanne [[Rollo]] signava un tractato e spondeva loyalitate verso le rege francese in 911. Le tractato establiva le [[Ducato de Normandia]] sub Rollo e su descendentia. Le Normannos adoptava costumes francese e un version del lingua francese, le [[lingua normanne]] (o francese normanne). Le Normannos esseva famose pro lor successos e innovationes militar, lor explorationes, lor fide catholic, lor architectura distinctive e traditiones de musica. Un expedition per [[Gulielmo I de Anglaterra|Gulielmo le Conquisitor]] faceva le [[conquesta normanne de Anglaterra]] post lor victoria al [[Battalia de Hastings]] in 1066. Lor exploratores conquireva [[Sicilia]], [[Malta]] e [[Italia]] del Sud e fundeva le [[Regno de Sicilia]] in 1130 sub [[Roger II de Sicilia|Roger II]]. Le influentia politic e cultural del Normannos se diffuseva verso le resto del [[Insulas Britannic]], le [[Peninsula Iberic]] (durante le [[Reconquesta]]), Africa del Nord e le [[Cruciadas|statos del cruciadas]], ubi [[Bohemundo I de Antiochia|Bohemundo I]] fundeva le [[Principalitate de Antiochia]]. Ante le fin del [[Medievo]], le Normannos se assimilava in le culturas de lor regnos. Lor legato continue hodie con le linguas e dialectos de Francia, le Regno Unite, Espania, e Italia, e con su innovationes cultural, politic, e judicial. Le lingua normanne hodie continua a esser parlate e in Normandia e in le [[Insulas Normanne]] (normanno: ''Îles d'la Manche''; francese: ''Îles Anglo-Normandes''; anglese: ''Channel Islands'') in [[le Manica]]. == Vide etiam == * [[:nrm:|Wikipedia in le lingua normanne]] {{refer}} [[Categoria:Normannos| ]] bhk1xl6pjl9jsvgfdethq6u1ugn0y90 Guillermo Lasso 0 47074 702306 671770 2026-10-05T12:01:49Z Interlingvisto 60932 702306 wikitext text/x-wiki {{infobox/articulo/persona}} '''Guillermo Santiago Lasso Mendoza''', melio cognoscite como '''Guillermo Lasso''' ([[Guayaquil]], [[Ecuador]] le [[16 de novembre]] [[1955]]&nbsp;– ), es un politico [[Ecuador|ecuatorese]] qui es le 47<sup>te</sup> e currente [[Presidente del Ecuador|presidente]] del [[Ecuador]] desde maio 2021. {{s-start}} {{succession box |before=[[Lenin Moreno]] | |title=Presidente del<br />[[Ecuador]] |years=[[24 de maio]] [[2021]]– | |after=non determinate }} {{end}} {{DEFAULTSORT:Lasso, Guillermo}} [[Categoria:Gente ecuadorian]] [[Categoria:Politicos]] [[Categoria:Presidentes de Ecuador]] 0mzquntebuszvlr8xv46somgnpf5im5 Patrono:Historia del scientia 10 56330 702377 681539 2026-10-05T14:40:14Z Interlingvisto 60932 702377 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Historia del scientia | state = {{{state|}}} | image = [[File:Johannes-kepler-tabulae-rudolphinae-google-arts-culture.jpg|80px]] | bodyclass = hlist | title = [[Historia del scientia]] | group1 = Fundo | list1 = * [[Sociologia del historia del scientia|Theorias e sociologia]] * [[Historiographia del scientia|Historiographia]] * [[Historia del pseudoscientia|Pseudoscientia]] * [[Historia e philosophia del scientia]] | group2 = Per era | list2 = * [[Scientia in le mundo antique|Mundo antique]] * [[Scientia in le Antiquitate classic|Antiquitate classic]] * [[Scientia europee in le Medievo|Europee medieval]] * [[Historia del scientia in le Renascentia|Renascentia]] * [[Revolution Scientific]] * [[Scientia in le Seculo del Lumines|Seculo del Lumines]] * [[Romanticismo in scientia|Romanticismo]] | group3 = Per cultura | list3 = * [[Historia de scientia e technologia in Africa|African]] * [[Historia de scientia e technologia in Argentina|Argentin]] * [[Historia de scientia e technologia in Brasil|Brasilian]] * [[Scientia byzantin|Byzantin]] * [[Historia de scientia e technologia in Corea|Corean]] * [[Historia de scientia e technologia in China|Chinese]] * [[Historia de scientia e technologia in Espania|Espaniol]] * [[Historia de scientia e technologia in Francia|Francese]] * [[Historia de scientia e technologia in the subcontinente indian|Indian]] * [[Historia de scientia e technologia in Japon|Japonese]] * [[scientia in le mundo islamic medieval|Medieval islamic]] * [[Historia de scientia e technologia in Mexico|Mexican]] * [[Historia de scientia e technologia in Russia|Russe]] | group4 = [[Historia del scientia natural|Scientia natural]] | list4 = * [[Historia del astronomia|Astronomia]] * [[Historia del biologia|Biologia]] * [[Historia del chimia|Chimia]] * [[Historia del physica|Physica]] | group5 = [[Historia del mathematica|Mathematica]] | list5 = * [[Historia del algebra|Algebra]] * [[Historia de calculo|Calculo]] * [[Historia del combinatoria|Combinatoria]] * [[Historia de geometria|Geometria]] * [[Historia de logica|Logica]] * [[Historia de probabilitate|Probabilitate]] * [[Historia de statistica|Statistica]] * [[Historia de trigonometria|Trigonometria]] | group6 = [[Historia del scientias social|Scientias social]] | list6 = * [[Historia del anthropologia|Anthropologia]] * [[Historia del archeologia|Archeologia]] * [[Historia del pensamento economic|Economia]] * [[Historia]] * [[Historia de scientia politic|Scientia politic]] * [[Historia de psychologia|Psychologia]] * [[Historia de sociologia|Sociologia]] | group7 = [[Historia del technologia|Technologia]] | list7 = * [[Historia de scientia agricultural|Scientia agricultural]] * [[Historia de scientia computatorial|Scientia computatorial]] * [[Historia de scientia material|Scientia material]] * [[Historia de ingenieria|Ingenieria]] | group8 = [[Historia del medicina|Medicina]] | list8 = * [[Historia de medicina|Medicina human]] * [[Historia de medicina veterinari|Medicina veterinari]] * [[Historia de anatomia|Anatomia]] * [[Historia de neuroscientia|Neuroscientia]] * [[Historia de neurologia e neurochirurgia|Neurologia e neurochirurgia]] * [[Historia de nutrition|Nutrition]] * [[Historia de pathologia|Pathologia]] * [[Historia de pharmacia|Pharmacia]] | belowclass = hlist | belowstyle = margin-right:0.5em;<!--(see liststyle)--> padding:0.1em 0 0.4em;line-height:1.7em; | below = }}<noinclude> {{documentation|content= {{collapsible option}} [[Categoria:Patronos]] }} </noinclude> qe1moru8r6zh41liq67ljsv7iohclb0 Patrono:Historia de Italia 10 58727 702315 702302 2026-10-05T12:11:57Z Interlingvisto 60932 702315 wikitext text/x-wiki {{Capsa seriei | latitudo_capsae = 230px | titulo = [[Historia de Italia]] | imago = Copertina libretto mameli.JPG | grex1 = Prehistoria | index1 = * [[Prehistoria in Italia]] | grex2 = Antiquitate | index2 = * [[Roma antique]] ** [[Monarchia roman]] ** [[Republica Roman]] ** [[Imperio Roman]] | grex3 = [[Italia medieval|Medievo]] | index3 = * [[Guerra Gothic]] * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] | grex4 = Etate Moderne | index4 = * [[Renascentia]] | grex5 = Etate Contemporanee | index5 = * [[Regno de Italia]] * [[Guerra Italo-Turc]] * [[Fascismo]] | vide_etiam = }}<noinclude> [[Categoria:Patronos de historia]] </noinclude> bhobkc2wpnx9buawy8zuvlz7y06oxq5 702319 702315 2026-10-05T12:31:54Z Interlingvisto 60932 702319 wikitext text/x-wiki {{Capsa seriei | latitudo_capsae = 230px | titulo = [[Historia de Italia]] | imago = Copertina libretto mameli.JPG | grex1 = Prehistoria | index1 = * [[Prehistoria in Italia]] | grex2 = Antiquitate | index2 = * [[Roma antique]] ** [[Monarchia roman]] ** [[Republica Roman]] ** [[Imperio Roman]] | grex3 = [[Italia medieval|Medievo]] | index3 = * [[Guerra Gothic]] * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] | grex4 = Etate Moderne | index4 = * [[Renascentia]] | grex5 = Etate Contemporanee | index5 = * [[Regno de Italia]] * [[Guerra Italo-Turc]] * [[Fascismo]] | vide_etiam = }}<noinclude> [[Categoria:Patronos de historia]] </noinclude> 73jfahpdo26qwgyprxb40pmgsappsmg 702336 702319 2026-10-05T13:34:39Z Interlingvisto 60932 702336 wikitext text/x-wiki {{Capsa seriei | latitudo_capsae = 230px | titulo = [[Historia de Italia]] | imago = Copertina libretto mameli.JPG | grex1 = Prehistoria | index1 = * [[Prehistoria in Italia]] | grex2 = Antiquitate | index2 = * [[Roma antique]] ** [[Monarchia roman]] ** [[Republica Roman]] ** [[Imperio Roman]] | grex3 = [[Italia medieval|Medievo]] | index3 = * [[Guerra Gothic]] * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] | grex4 = Etate Moderne | index4 = * [[Renascentia]] * [[Guerras de Italia]] | grex5 = Etate Contemporanee | index5 = * [[Regno de Italia]] * [[Guerra Italo-Turc]] * [[Fascismo]] | vide_etiam = }}<noinclude> [[Categoria:Patronos de historia]] </noinclude> amvvvaaeaktb1abs29vdvb28i4584z5 702360 702336 2026-10-05T13:58:34Z Interlingvisto 60932 702360 wikitext text/x-wiki {{Capsa seriei | latitudo_capsae = 230px | titulo = [[Historia de Italia]] | imago = Copertina libretto mameli.JPG | grex1 = Prehistoria | index1 = * [[Prehistoria in Italia]] | grex2 = Antiquitate | index2 = * [[Roma antique]] ** [[Monarchia roman]] ** [[Republica Roman]] ** [[Imperio Roman]] | grex3 = [[Italia medieval|Medievo]] | index3 = * [[Guerra Gothic]] * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] | grex4 = Etate Moderne | index4 = * [[Renascentia]] * [[Guerras de Italia]] * [[Contrareforma]] | grex5 = Etate Contemporanee | index5 = * [[Regno de Italia]] * [[Guerra Italo-Turc]] * [[Fascismo]] | vide_etiam = }}<noinclude> [[Categoria:Patronos de historia]] </noinclude> l44r88y4ed8rnpm3mph42yo0zhsnu8b 702363 702360 2026-10-05T14:13:40Z Interlingvisto 60932 702363 wikitext text/x-wiki {{Capsa seriei | latitudo_capsae = 230px | titulo = [[Historia de Italia]] | imago = Copertina libretto mameli.JPG | grex1 = Prehistoria | index1 = * [[Prehistoria in Italia]] | grex2 = Antiquitate | index2 = * [[Roma antique]] ** [[Monarchia roman]] ** [[Republica Roman]] ** [[Imperio Roman]] | grex3 = [[Italia medieval|Medievo]] | index3 = * [[Guerra Gothic]] * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] | grex4 = Etate Moderne | index4 = * [[Renascentia]] * [[Guerras de Italia]] * [[Contrareforma]] | grex5 = Etate Contemporanee | index5 = * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia]] * [[Guerra Italo-Turc]] * [[Fascismo]] | vide_etiam = }}<noinclude> [[Categoria:Patronos de historia]] </noinclude> rxvjyac5a03a1amgxks8nh2dyga5zta 702364 702363 2026-10-05T14:13:56Z Interlingvisto 60932 702364 wikitext text/x-wiki {{Capsa seriei | latitudo_capsae = 230px | titulo = [[Historia de Italia]] | imago = Copertina libretto mameli.JPG | grex1 = Prehistoria | index1 = * [[Prehistoria in Italia]] | grex2 = Antiquitate | index2 = * [[Roma antique]] ** [[Monarchia roman]] ** [[Republica Roman]] ** [[Imperio Roman]] | grex3 = [[Italia medieval|Medievo]] | index3 = * [[Guerra Gothic]] * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] | grex4 = Etate Moderne | index4 = * [[Renascentia]] * [[Guerras de Italia]] * [[Contrareforma]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] | grex5 = Etate Contemporanee | index5 = * [[Regno de Italia]] * [[Guerra Italo-Turc]] * [[Fascismo]] | vide_etiam = }}<noinclude> [[Categoria:Patronos de historia]] </noinclude> jrqxhm6ioi0k6mwq7sro2pdjlbdygar 702369 702364 2026-10-05T14:25:39Z Interlingvisto 60932 702369 wikitext text/x-wiki {{Capsa seriei | latitudo_capsae = 230px | titulo = [[Historia de Italia]] | imago = Copertina libretto mameli.JPG | grex1 = Prehistoria | index1 = * [[Prehistoria in Italia]] | grex2 = Antiquitate | index2 = * [[Roma antique]] ** [[Monarchia roman]] ** [[Republica Roman]] ** [[Imperio Roman]] | grex3 = [[Italia medieval|Medievo]] | index3 = * [[Guerra Gothic]] * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] | grex4 = Etate Moderne | index4 = * [[Renascentia]] * [[Guerras de Italia]] * [[Contrareforma]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] | grex5 = Etate Contemporanee | index5 = * [[Regno de Italia]] * [[Guerra Italo-Turc]] * [[Fascismo]] | vide_etiam = }}<noinclude> [[Categoria:Patronos de historia]] </noinclude> qwt9wyw2vpqrjaut3ru2209b2jqw9f0 702375 702369 2026-10-05T14:31:19Z Interlingvisto 60932 702375 wikitext text/x-wiki {{Capsa seriei | latitudo_capsae = 230px | titulo = [[Historia de Italia]] | imago = Copertina libretto mameli.JPG | grex1 = Prehistoria | index1 = * [[Prehistoria in Italia]] | grex2 = Antiquitate | index2 = * [[Roma antique]] ** [[Monarchia roman]] ** [[Republica Roman]] ** [[Imperio Roman]] | grex3 = [[Medievo]] | index3 = * [[Italia medieval|Medievo]] * [[Guerra Gothic]] * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] | grex4 = Etate Moderne | index4 = * [[Renascentia]] * [[Guerras de Italia]] * [[Contrareforma]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] | grex5 = Etate Contemporanee | index5 = * [[Regno de Italia]] * [[Guerra Italo-Turc]] * [[Fascismo]] | vide_etiam = }}<noinclude> [[Categoria:Patronos de historia]] </noinclude> iv39vgr4h4mubjbm1l0c3fpqr5t6j4a Medievo in Espania 0 59742 702345 700833 2026-10-05T13:52:51Z Interlingvisto 60932 702345 wikitext text/x-wiki {{Revision}} Le '''Medievo in Espania''' es le denomination [[Historiographia|historiographic]] de un periodo de plus de mille annos, inter le seculos 5 e 15, in le quadro territorial complete del [[Peninsula Iberic]], cuje identification con le Espania actual ha essite objecto de un debate essentialiste re lo que es [[Espania]].[1] Como eventos initial e final on considera normalmente le invasiones germanic de 409[2] e le conquesta de Granada in 1492.[3] Le Regno Visigotic, a partir del battalia de Vouillé (507), abandonava su presentia in Gallia e se centava in le vetere provincias romane de Hispania. Post le fallimento del intento de establir un societate dual, in le qual le minoritate visigotic restava rigidemente separate del majoritate hispano-roman, a partir del Tertie Concilio de Toledo (589) on promoveva le construction de un societate e cultura commun, con forte peso del institutiones ecclesiastic, ben adaptate al structuras pre-feudal que se imponeva gradualmente desde le epocha tardo-romane. Le debilitate interne non dispariva, permittente le rapide successo del invasion arabic in 711, que inaugurava un longe presentia musulmane in Espania, renominate como al-Andalus. In le periodo del Caliphato de Córdoba (929–1031), illo attingeva su apice, deveniva un potentia economic e militar e initiava un ver etate aurate cultural que durava multo ultra su disparition como entitate politic. Le surgimento, consolidation e crescimento del regnos hispano-christian transformava ille periodo de octo seculos, ab lor puncto de vista, in un "Reconquesta" e "Repopulation" de tote le spatio peninsular, que jam esseva appellate "Espania" in le linguas romanic nascente.[4] On construiva un societate segregate in communitates definite per forma ethnico-religiose (christianos, moros e judeos, in le expression de Américo Castro);[5] e fortemente militarisate (como le paisage, que se plenava de castellos); pro le qual le uso del termino feudalismo es subjecto a debate historiographic.[6] In lo que concerne le formation del personalitate historic del region, il ha un consensu general in sublinear que le condition frontalier cambiante, experimentate per tote le zonas in un momento o un altere, esseva decisive.[7] Tamen, le relationes non esseva sempre violentas: illas oscillava inter confrontation e tolerantia, permittente active cambios demographic, economic e cultural. Frequentemente, exercitos christianos esseva empleate per musulmanos, e vice versa. Solmente in certe occasiones decisive occurreva conflictos inter large coalitiones que reflecteva clarmente le division religiose. Usque al seculo 11, le predominio esseva clarmente musulman. In le Plen Medievo (le periodo del [[cruciadas]]), inter le conquesta de Toledo (1085) e le battalia de las Navas de Tolosa (1212), le situation passava per varie punctos de equilibrio, pois que le spectaculose progressos christian obtenite in facie del division andalusi in taifas esseva retardate e mesmo revertite quando le imperios nord-african almoravide e almohade imponeva su unification sub un rigorismo religiose. Le decadas central del seculo 13 testimoniava decisive conquestas christian, que reduceva le territorio musulman al emirato nazarita de Granada, durante que le structura territorial peninsular formava le denominate "España del cinque regnos" (Granada, Portugal, Navarra, e le Coronas de Castilla e Aragón).[8] In le duo seculos sequente, le processo reconquestator se arrestava quasi totalmente, in un contexto de crisi general que includeva importante transformationes structural (le initio del transition del feudalismo al capitalism), grave conflictos social, e guerras civil continuate; dum surgeva le institutiones espaniol del Ancian Regime, con grande projection futur. Le union del Reges Catholic e lor complexe politica matrimonial permitteva, in le transito del Medievo al Etate Moderne, le construction de un Monarchia Hispanic, cuje natura e nivellos de integration es, per se, un altere problema historiographic. Simultaneemente, se disveloppava le Etate del Discoperimentos, del qual le prime beneficiario esseva Portugal, que in ille epocha poteva esser considerate como le prime monarchia autoritari del Europa occidental a constituir un Stato moderne (o nation-stato), condition que es disputate con le proprie España (del qual Portugal non se separava usque a 1640) e le regnos de Anglaterra e Francia.[9] {{Espania}}{{Historia de Espania}} [[Categoria:Historia medieval de Espania]] szcs8cmewfs5ni4q7mpdxexf92a4pta Al-Andalus 0 59763 702346 702281 2026-10-05T13:53:18Z Interlingvisto 60932 702346 wikitext text/x-wiki {{Revision}} [[File:Historia_de_Al_Ándalus.png|thumb|380px|De 711 usque a 1492, le territorio sub controlo musulman esseva administrate de multe formas differente e per potentias varie — a vices como parte de [[Caliphato|imperios arabic e berber]], de maniera centralisate in [[Córdoba]] o dividite in ''taifas''.<br>In le imagine: mappas del Caliphato Omeya, le Caliphato de Córdoba, le imperios Almoravide e Almohade, e finalmente le Regno Nazarita de Granada, con le datas del eventos relevante.]]. '''Al-Andalus'''{{linfo}} (in arabe classic, الأندلس o الأَنْدَلُس), le '''Andalus''' o '''Espania musulman''' es le nomine que in le [[Medievo]] le musulmanos dava al [[Peninsula Iberic]]. Alcun autores restringe le termino al territorio peninsular —e initialmente del Septimania— sub dominio musulman inter le annos 711 e 1492. Pro le autores arabic medieval, le termino al-Andalus designava le totalitate del zonas conquistate per tropas musulman in territorios que hodie pertine a [[Espania]], [[Portugal]], [[Francia]], [[Andorra]], e le territorio britannic de ultra-mar de [[Gibraltar]]. Post le conquesto musulman del peninsula iberic, al-Andalus esseva initialmente integrate in le provincia nordafrican del Califato Omeyade. In le anno 756, illo deveniva le Emirato de Córdoba, e postea in le anno 929, le Califato de Córdoba, independente del califato Abbaside. Con le dissolution del Califato de Córdoba in 1031, le territorio se divideva in le prime regnos de taifas, periodo que esseva sequite per le etape del almoravides, le secunde regnos de taifas, le etape del almohades, e le tertie regnos de taifas. Con le progresso del [[Reconquesta]] initiate per le christianos del montanias del nord del peninsula, le nomine de al-Andalus esseva gradualmente applicate al territorio decrescente sub dominio musulman, cuje frontieras esseva progressivemente repellite verso le sud, usque le captura de Granada per le Reges Catholic in 1492, que poneva fin al poter islamic in le peninsula iberic. Totevia, le major parte del population musulman remaneva initialmente in le peninsula — alcunes se convertiva al [[catholicismo]], e alteres, con credentias plus radicate, se retirava al summites del Sierra Nevada usque lor expulsion definitive. {{refer}} {{Historia de Espania}} [[Categoria:Historia del islam]] [[Categoria:Historia medieval de Espania]] rwnr5l5xlsu3j7jifilicj0bjfzb3as Invasiones germanic in le Peninsula Iberic 0 59765 702348 693163 2026-10-05T13:53:32Z Interlingvisto 60932 702348 wikitext text/x-wiki {{Revision}} [[File:Iberia 409-429 es.svg|thumb|Distribution del peninsula inter suavos, vandalos e alanos inter 409 e 429. Le autoritate imperial solmente se exerce in le provincia Tarraconense, e le visigothos se concentra in le Gallia. Large zonas del catena montaniose cantabric remane foras de omne controlo, exactemente ubi le presentia de populos preroman ha habite le plus grande continuation (principalmente vascones e cantabros).]] Le '''invasiones germanic in le Peninsula Iberic''' (o '''invasiones barbaric''') surge in le seculo 5, in le contexto del grande migrationes, cognoscite como invasiones barbaric, que alterava le distribution del populos in [[Europa]] e precipitava le fin del [[Imperio Roman de Occidente]]. Le [[Peninsula Iberic]], in particular, suffreva le ruptura del organisation politic e administrative que le [[Imperio Roman]] habeva adoptate in le differente provincias in le qual Hispania esseva administrativemente dividite. In 409, varie ondas de populos germanic arrivava, denominate vandalos e suavos, insimul con le alanos, ethnicamente iranic, displaciate per le hunos. Le alanos esseva originari del region del [[Caucaso]], le vandalos del actual [[Polonia]]; le suavos, etiam germanic, esseva imparentate con le anglos e saxones que in ille tempore se installava in [[Anglaterra]]. Ben que le romanos recognosceva le eventos, mesmo arrivante a acordos pro le asentamento de iste populos in differente zonas de Hispania, le suavos esseva le sol que attingeva major stabilitate e se organisava politicemente. Secundo Orosio, presbytero de Braga, «rapidemente illes cambiava le gladio pro le aratro e deveniva amicos». Illes creava un regno que comprehendeva le Gallaecia roman, includente le zona nord del actual [[Portugal]], con capital in Braga. Le regno se expandiva postea verso le sud del Duero. Le visigothos, populo etiam germanic que habeva concludite un ''foedus'' (alliantia o federation) con le Imperio, concordava con iste de finir con le invasores e reincorporar Espania al autoritate roman; tamen, in practica, illes agiva como autoritate substitutiva del romanos e de facto independente, con un plus intense occupation in le zona central del Peninsula Iberic, ubi le visigothos arian haberea arrivate, expellite del Narbonense, per le pression del francos [[Catholicismo|catholicos]]. Iste gruppos de barbaros non pare esser state numerose; tamen illes poteva subjugar le provincias roman, carente de autoritate e ordine, con grande rapiditate, e, post esser installate, non incontrava grande resistentia ab parte del populationes — un facto que se religa con le cadita del Imperio Roman de Occidente. Un desastre economic terminava con le classes medie del citates e aggravava le conditiones del campesinos. Le fin del conquestas del alte imperio habeva rendite difficile le acquisition de sclavos post le crise del seculo 3, e esseva sur illes que le economia roman se fundava. De iste maniera, jam habeva initiate le processo de feudalisation, que transformava le classes alte in un aristocratia prefeudal, e le classes basse — sia ex sclavos o ex homines libere subordinate al colonato — in un nove classe precurssor del servos feudal, in un stato de semisclavitude. Con le invasiones terminava tote le systemas organisational estatal, ben que le organisation ecclesiastic se manteneva. Le major parte del population hispanoroman esseva christian. {{Historia de Espania}} [[Categoria:Historia de Portugal]] [[Categoria:Historia medieval de Espania]] dlpebvtcdkezflx3detfhmshcffzquu Conquesta islamic del Peninsula Iberic 0 59766 702347 693164 2026-10-05T13:53:24Z Interlingvisto 60932 702347 wikitext text/x-wiki {{Revision}} [[File:Invasionislámicaespaña.svg|300px|thumb|right|Mappa del Peninsula Iberic durante le invasiones.]] On cognosce como le '''conquista islamic del Peninsula Iberic''' le complexe processo politic e militar que, al initio del seculo 8, explica le formation e le consolidation de [[al-Andalus]], assi como le genesis del principale regnos christian medieval peninsular. Le conquista del regno visigotic per dirigentes musulman del Caliphato omeya esseva un processo longe que durava dece-cinque annos, del 711 usque al 726, durante le qual le [[Peninsula Iberic]] e parte del sud del actual [[Francia]] esseva occupate; ben que le territorio peninsular del regno esseva jam conquistate in le anno 720, dece annos post le initio del conquista. Un poco ante le fin del conquista del regno visigotic in su parte nord-oriental, le conquestatores esseva expulsate del costa e del montanias del actual [[Asturias]]. Ben que le processo in su totalitate prendeva tote iste tempore, le chronologia non es exacte in quanto a annos e datas, ma solmente approximative, pois que le fontes differe inter se. {{Historia de Espania}} [[Categoria:Historia de Portugal]] [[Categoria:Historia medieval de Espania]] lcqllm2t9fqsthqykrmsr7ksaechxm0 Sacrate Corde de Jesus 0 60841 702391 695444 2026-10-06T01:32:18Z Xqbot 2498 Reparation de un duple redirection desde [[Sacre Corde]] verso [[Sacre Corde de Jesus]] 702391 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Sacre Corde de Jesus]] f5um5e3c4eg0f1c5875knoth3jc58bf Usator:Interlingvisto 2 61141 702308 702301 2026-10-05T12:02:37Z Interlingvisto 60932 /* Biographias */ 702308 wikitext text/x-wiki Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastre del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Comissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Mando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aire e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Centro de Studios Juridic]] ** [[Secretaria de Stato de Justitia]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] </div> </div> === Francia === * [[Turre Eiffel]] * [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] * [[Panthéon]] * [[Opera Garnier]] * [[Arco de Triumpho del Stella]] * [[Lutetia]] * [[Palatio del Louvre]] * [[Sainte-Chapelle]] * [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] * [[Campo de Marte]] * [[Avenida del Campos Elysee]] * [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] * [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] * [[Palatio Bourbon]] * [[Bibliotheca National de Francia]] * [[Archivos public in Francia]] * [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Historia === * [[Ducato de Calabria]] * [[Revolution francese]] * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[San Marino]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] 6lby4lsb7netpcd3tg9u0u9ba0gjppm 702313 702308 2026-10-05T12:10:59Z Interlingvisto 60932 /* Italia */ 702313 wikitext text/x-wiki Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastre del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Comissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Mando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aire e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Centro de Studios Juridic]] ** [[Secretaria de Stato de Justitia]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] </div> </div> === Francia === * [[Turre Eiffel]] * [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] * [[Panthéon]] * [[Opera Garnier]] * [[Arco de Triumpho del Stella]] * [[Lutetia]] * [[Palatio del Louvre]] * [[Sainte-Chapelle]] * [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] * [[Campo de Marte]] * [[Avenida del Campos Elysee]] * [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] * [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] * [[Palatio Bourbon]] * [[Bibliotheca National de Francia]] * [[Archivos public in Francia]] * [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Historia === * [[Ducato de Calabria]] * [[Revolution francese]] * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[San Marino]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] 1q3zh41qdsnm95znaphnpe65r3lrapj 702320 702313 2026-10-05T12:32:09Z Interlingvisto 60932 /* Italia */ 702320 wikitext text/x-wiki Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastre del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Comissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Mando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aire e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Centro de Studios Juridic]] ** [[Secretaria de Stato de Justitia]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] </div> </div> === Francia === * [[Turre Eiffel]] * [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] * [[Panthéon]] * [[Opera Garnier]] * [[Arco de Triumpho del Stella]] * [[Lutetia]] * [[Palatio del Louvre]] * [[Sainte-Chapelle]] * [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] * [[Campo de Marte]] * [[Avenida del Campos Elysee]] * [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] * [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] * [[Palatio Bourbon]] * [[Bibliotheca National de Francia]] * [[Archivos public in Francia]] * [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Historia === * [[Ducato de Calabria]] * [[Revolution francese]] * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[San Marino]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] 3i000hztj3cfylqllok4bwqd79nnf96 702321 702320 2026-10-05T12:32:40Z Interlingvisto 60932 /* Italia */ 702321 wikitext text/x-wiki Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastre del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Comissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Mando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aire e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Centro de Studios Juridic]] ** [[Secretaria de Stato de Justitia]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] </div> </div> === Francia === * [[Turre Eiffel]] * [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] * [[Panthéon]] * [[Opera Garnier]] * [[Arco de Triumpho del Stella]] * [[Lutetia]] * [[Palatio del Louvre]] * [[Sainte-Chapelle]] * [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] * [[Campo de Marte]] * [[Avenida del Campos Elysee]] * [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] * [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] * [[Palatio Bourbon]] * [[Bibliotheca National de Francia]] * [[Archivos public in Francia]] * [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Historia === * [[Ducato de Calabria]] * [[Revolution francese]] * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[San Marino]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] 7x15t2wrp5chtnq8ascn33z6nppk7w9 702326 702321 2026-10-05T12:45:02Z Interlingvisto 60932 /* Historia */ 702326 wikitext text/x-wiki Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastre del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Comissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Mando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aire e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Centro de Studios Juridic]] ** [[Secretaria de Stato de Justitia]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] </div> </div> === Francia === * [[Turre Eiffel]] * [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] * [[Panthéon]] * [[Opera Garnier]] * [[Arco de Triumpho del Stella]] * [[Lutetia]] * [[Palatio del Louvre]] * [[Sainte-Chapelle]] * [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] * [[Campo de Marte]] * [[Avenida del Campos Elysee]] * [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] * [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] * [[Palatio Bourbon]] * [[Bibliotheca National de Francia]] * [[Archivos public in Francia]] * [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Historia === * [[Ducato de Calabria]] * [[Revolution francese]] * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[San Marino]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] aflcl29jimg2swz739rkway9jbu0uzm 702330 702326 2026-10-05T12:57:46Z Interlingvisto 60932 /* Portugal */ 702330 wikitext text/x-wiki Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastre del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Comissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Mando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aire e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Centro de Studios Juridic]] ** [[Secretaria de Stato de Justitia]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] </div> </div> === Francia === * [[Turre Eiffel]] * [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] * [[Panthéon]] * [[Opera Garnier]] * [[Arco de Triumpho del Stella]] * [[Lutetia]] * [[Palatio del Louvre]] * [[Sainte-Chapelle]] * [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] * [[Campo de Marte]] * [[Avenida del Campos Elysee]] * [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] * [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] * [[Palatio Bourbon]] * [[Bibliotheca National de Francia]] * [[Archivos public in Francia]] * [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Historia === * [[Ducato de Calabria]] * [[Revolution francese]] * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[San Marino]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] r64npyushuxkemk6dpakn95y6atcabs 702335 702330 2026-10-05T13:34:01Z Interlingvisto 60932 /* Italia */ 702335 wikitext text/x-wiki Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastre del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Comissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Mando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aire e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Centro de Studios Juridic]] ** [[Secretaria de Stato de Justitia]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] </div> </div> === Francia === * [[Turre Eiffel]] * [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] * [[Panthéon]] * [[Opera Garnier]] * [[Arco de Triumpho del Stella]] * [[Lutetia]] * [[Palatio del Louvre]] * [[Sainte-Chapelle]] * [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] * [[Campo de Marte]] * [[Avenida del Campos Elysee]] * [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] * [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] * [[Palatio Bourbon]] * [[Bibliotheca National de Francia]] * [[Archivos public in Francia]] * [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Historia === * [[Ducato de Calabria]] * [[Revolution francese]] * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[San Marino]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] 59zbkwahsey0e97pa5p7qbwwhgi1y1r 702359 702335 2026-10-05T13:58:16Z Interlingvisto 60932 /* Historia */ 702359 wikitext text/x-wiki Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastre del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Comissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Mando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aire e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Centro de Studios Juridic]] ** [[Secretaria de Stato de Justitia]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] </div> </div> === Francia === * [[Turre Eiffel]] * [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] * [[Panthéon]] * [[Opera Garnier]] * [[Arco de Triumpho del Stella]] * [[Lutetia]] * [[Palatio del Louvre]] * [[Sainte-Chapelle]] * [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] * [[Campo de Marte]] * [[Avenida del Campos Elysee]] * [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] * [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] * [[Palatio Bourbon]] * [[Bibliotheca National de Francia]] * [[Archivos public in Francia]] * [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Historia === * [[Ducato de Calabria]] * [[Revolution francese]] * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[San Marino]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] otlf7hkcga8skip3m83m26pt6h5bjwb 702376 702359 2026-10-05T14:32:27Z Interlingvisto 60932 /* Italia */ 702376 wikitext text/x-wiki Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastre del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Comissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Mando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aire e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Centro de Studios Juridic]] ** [[Secretaria de Stato de Justitia]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] </div> </div> === Francia === * [[Turre Eiffel]] * [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] * [[Panthéon]] * [[Opera Garnier]] * [[Arco de Triumpho del Stella]] * [[Lutetia]] * [[Palatio del Louvre]] * [[Sainte-Chapelle]] * [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] * [[Campo de Marte]] * [[Avenida del Campos Elysee]] * [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] * [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] * [[Palatio Bourbon]] * [[Bibliotheca National de Francia]] * [[Archivos public in Francia]] * [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Historia === * [[Ducato de Calabria]] * [[Revolution francese]] * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[San Marino]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] oyrons0apovqj1m0p1alwstb29dslkm 702385 702376 2026-10-05T15:05:21Z Interlingvisto 60932 /* Historia */ 702385 wikitext text/x-wiki Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastre del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Comissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Mando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aire e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Centro de Studios Juridic]] ** [[Secretaria de Stato de Justitia]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] </div> </div> === Francia === * [[Turre Eiffel]] * [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] * [[Panthéon]] * [[Opera Garnier]] * [[Arco de Triumpho del Stella]] * [[Lutetia]] * [[Palatio del Louvre]] * [[Sainte-Chapelle]] * [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] * [[Campo de Marte]] * [[Avenida del Campos Elysee]] * [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] * [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] * [[Palatio Bourbon]] * [[Bibliotheca National de Francia]] * [[Archivos public in Francia]] * [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Historia === * [[Revolution francese]] * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] * [[Scientia in le mundo islamic medieval]] === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[San Marino]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] tpuldrcvgynm6s64a764rvkvnjq85uq 702386 702385 2026-10-05T15:05:38Z Interlingvisto 60932 /* Italia */ 702386 wikitext text/x-wiki Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastre del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Comissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Mando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aire e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Centro de Studios Juridic]] ** [[Secretaria de Stato de Justitia]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] </div> </div> === Francia === * [[Turre Eiffel]] * [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] * [[Panthéon]] * [[Opera Garnier]] * [[Arco de Triumpho del Stella]] * [[Lutetia]] * [[Palatio del Louvre]] * [[Sainte-Chapelle]] * [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] * [[Campo de Marte]] * [[Avenida del Campos Elysee]] * [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] * [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] * [[Palatio Bourbon]] * [[Bibliotheca National de Francia]] * [[Archivos public in Francia]] * [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] * [[Ducato de Calabria]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Historia === * [[Revolution francese]] * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] * [[Scientia in le mundo islamic medieval]] === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[San Marino]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] 7dpmzi3rssot883o8cz7n6jgcy8uad7 702389 702386 2026-10-05T15:27:54Z Interlingvisto 60932 /* Italia */ 702389 wikitext text/x-wiki Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastre del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Comissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Mando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aire e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Centro de Studios Juridic]] ** [[Secretaria de Stato de Justitia]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] </div> </div> === Francia === * [[Turre Eiffel]] * [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] * [[Panthéon]] * [[Opera Garnier]] * [[Arco de Triumpho del Stella]] * [[Lutetia]] * [[Palatio del Louvre]] * [[Sainte-Chapelle]] * [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] * [[Campo de Marte]] * [[Avenida del Campos Elysee]] * [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] * [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] * [[Palatio Bourbon]] * [[Bibliotheca National de Francia]] * [[Archivos public in Francia]] * [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] * [[Ducato de Calabria]] * [[Italia meridional]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Historia === * [[Revolution francese]] * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] * [[Scientia in le mundo islamic medieval]] === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[San Marino]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] qliuoywz8f3giugkipiipw22am4vu6x 702409 702389 2026-10-06T07:42:49Z Interlingvisto 60932 /* Philosophia */ 702409 wikitext text/x-wiki Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastre del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Comissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Mando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aire e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Centro de Studios Juridic]] ** [[Secretaria de Stato de Justitia]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] </div> </div> === Francia === * [[Turre Eiffel]] * [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] * [[Panthéon]] * [[Opera Garnier]] * [[Arco de Triumpho del Stella]] * [[Lutetia]] * [[Palatio del Louvre]] * [[Sainte-Chapelle]] * [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] * [[Campo de Marte]] * [[Avenida del Campos Elysee]] * [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] * [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] * [[Palatio Bourbon]] * [[Bibliotheca National de Francia]] * [[Archivos public in Francia]] * [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] * [[Ducato de Calabria]] * [[Italia meridional]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Historia === * [[Revolution francese]] * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] * [[Scientia in le mundo islamic medieval]] === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] == Religion == * [[Mandeismo]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[San Marino]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] mi0bu2emw8i9u8ry321ctzn73oieqvq 702412 702409 2026-10-06T07:51:47Z Interlingvisto 60932 /* Religion */ 702412 wikitext text/x-wiki Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastre del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Comissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Mando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aire e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Centro de Studios Juridic]] ** [[Secretaria de Stato de Justitia]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] </div> </div> === Francia === * [[Turre Eiffel]] * [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] * [[Panthéon]] * [[Opera Garnier]] * [[Arco de Triumpho del Stella]] * [[Lutetia]] * [[Palatio del Louvre]] * [[Sainte-Chapelle]] * [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] * [[Campo de Marte]] * [[Avenida del Campos Elysee]] * [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] * [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] * [[Palatio Bourbon]] * [[Bibliotheca National de Francia]] * [[Archivos public in Francia]] * [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] * [[Ducato de Calabria]] * [[Italia meridional]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Historia === * [[Revolution francese]] * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] * [[Scientia in le mundo islamic medieval]] === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] === Religion === * [[Mandeismo]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[San Marino]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] gmawsbyjtrgilikqeu4093xfrby40h8 702418 702412 2026-10-06T08:11:49Z Interlingvisto 60932 /* Philosophia */ 702418 wikitext text/x-wiki Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastre del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Comissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Mando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aire e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Centro de Studios Juridic]] ** [[Secretaria de Stato de Justitia]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] </div> </div> === Francia === * [[Turre Eiffel]] * [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] * [[Panthéon]] * [[Opera Garnier]] * [[Arco de Triumpho del Stella]] * [[Lutetia]] * [[Palatio del Louvre]] * [[Sainte-Chapelle]] * [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] * [[Campo de Marte]] * [[Avenida del Campos Elysee]] * [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] * [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] * [[Palatio Bourbon]] * [[Bibliotheca National de Francia]] * [[Archivos public in Francia]] * [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] * [[Ducato de Calabria]] * [[Italia meridional]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Historia === * [[Revolution francese]] * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] * [[Scientia in le mundo islamic medieval]] === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] * [[Platonismo]] === Religion === * [[Mandeismo]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[San Marino]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] gfh2ltjmb2frjut0zuk5ppougdcrf2j 702422 702418 2026-10-06T08:28:08Z Interlingvisto 60932 702422 wikitext text/x-wiki Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastre del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Comissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Mando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aire e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Centro de Studios Juridic]] ** [[Secretaria de Stato de Justitia]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] </div> </div> === Francia === * [[Turre Eiffel]] * [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] * [[Panthéon]] * [[Opera Garnier]] * [[Arco de Triumpho del Stella]] * [[Lutetia]] * [[Palatio del Louvre]] * [[Sainte-Chapelle]] * [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] * [[Campo de Marte]] * [[Avenida del Campos Elysee]] * [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] * [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] * [[Palatio Bourbon]] * [[Bibliotheca National de Francia]] * [[Archivos public in Francia]] * [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] * [[Ducato de Calabria]] * [[Italia meridional]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Historia === * [[Revolution francese]] * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] * [[Scientia in le mundo islamic medieval]] === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] * [[Platonismo]] === Religion === * [[Mandeismo]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[San Marino]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] 8vfl5556ze98zgzreewprtrdolm5szd 702427 702422 2026-10-06T08:49:40Z Interlingvisto 60932 /* Espania */ 702427 wikitext text/x-wiki Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastre del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Comissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Mando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aire e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Centro de Studios Juridic]] ** [[Secretaria de Stato de Justitia]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] ** [[Subsecretariato de Transportos]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] </div> </div> === Francia === * [[Turre Eiffel]] * [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] * [[Panthéon]] * [[Opera Garnier]] * [[Arco de Triumpho del Stella]] * [[Lutetia]] * [[Palatio del Louvre]] * [[Sainte-Chapelle]] * [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] * [[Campo de Marte]] * [[Avenida del Campos Elysee]] * [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] * [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] * [[Palatio Bourbon]] * [[Bibliotheca National de Francia]] * [[Archivos public in Francia]] * [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] * [[Ducato de Calabria]] * [[Italia meridional]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Historia === * [[Revolution francese]] * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] * [[Scientia in le mundo islamic medieval]] === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] * [[Platonismo]] === Religion === * [[Mandeismo]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[San Marino]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] 1cf89u89d6s7e99roq07xxjhq6vkp0n 702430 702427 2026-10-06T09:02:59Z Interlingvisto 60932 /* Espania */ 702430 wikitext text/x-wiki Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastre del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Comissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Mando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aire e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Centro de Studios Juridic]] ** [[Secretaria de Stato de Justitia]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] *** [[Secretariato General de Transporto Terrestre]] ** [[Subsecretariato de Transportos]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] </div> </div> === Francia === * [[Turre Eiffel]] * [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] * [[Panthéon]] * [[Opera Garnier]] * [[Arco de Triumpho del Stella]] * [[Lutetia]] * [[Palatio del Louvre]] * [[Sainte-Chapelle]] * [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] * [[Campo de Marte]] * [[Avenida del Campos Elysee]] * [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] * [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] * [[Palatio Bourbon]] * [[Bibliotheca National de Francia]] * [[Archivos public in Francia]] * [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] * [[Ducato de Calabria]] * [[Italia meridional]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Historia === * [[Revolution francese]] * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] * [[Scientia in le mundo islamic medieval]] === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] * [[Platonismo]] === Religion === * [[Mandeismo]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[San Marino]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] gmykd5aatpbq7ygltti1gfzat1oaw74 702433 702430 2026-10-06T09:12:31Z Interlingvisto 60932 702433 wikitext text/x-wiki Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastre del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Comissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Mando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aire e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Centro de Studios Juridic]] ** [[Secretaria de Stato de Justitia]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] *** [[Secretariato General de Transporto Terrestre]] *** [[Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime]] ** [[Subsecretariato de Transportos]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] </div> </div> === Francia === * [[Turre Eiffel]] * [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] * [[Panthéon]] * [[Opera Garnier]] * [[Arco de Triumpho del Stella]] * [[Lutetia]] * [[Palatio del Louvre]] * [[Sainte-Chapelle]] * [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] * [[Campo de Marte]] * [[Avenida del Campos Elysee]] * [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] * [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] * [[Palatio Bourbon]] * [[Bibliotheca National de Francia]] * [[Archivos public in Francia]] * [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] * [[Ducato de Calabria]] * [[Italia meridional]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Historia === * [[Revolution francese]] * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] * [[Scientia in le mundo islamic medieval]] === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] * [[Platonismo]] === Religion === * [[Mandeismo]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[San Marino]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] 32nzwhyx8oyykjx7r082jzhm08f2ska 702438 702433 2026-10-06T09:29:05Z Interlingvisto 60932 /* Espania */ 702438 wikitext text/x-wiki Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastre del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Comissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Mando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aire e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Centro de Studios Juridic]] ** [[Secretaria de Stato de Justitia]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] *** [[Secretariato General de Transporto Terrestre]] **** [[Direction General de Stratas]] *** [[Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime]] ** [[Subsecretariato de Transportos]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] </div> </div> === Francia === * [[Turre Eiffel]] * [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] * [[Panthéon]] * [[Opera Garnier]] * [[Arco de Triumpho del Stella]] * [[Lutetia]] * [[Palatio del Louvre]] * [[Sainte-Chapelle]] * [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] * [[Campo de Marte]] * [[Avenida del Campos Elysee]] * [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] * [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] * [[Palatio Bourbon]] * [[Bibliotheca National de Francia]] * [[Archivos public in Francia]] * [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] * [[Ducato de Calabria]] * [[Italia meridional]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Historia === * [[Revolution francese]] * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] * [[Scientia in le mundo islamic medieval]] === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] * [[Platonismo]] === Religion === * [[Mandeismo]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[San Marino]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] 1hdd73nfuv6b4bpnb5r5lf3jrj09c42 702440 702438 2026-10-06T09:46:04Z Interlingvisto 60932 702440 wikitext text/x-wiki Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastre del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Comissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Mando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aire e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Centro de Studios Juridic]] ** [[Secretaria de Stato de Justitia]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] *** [[Secretariato General de Transporto Terrestre]] **** [[Direction General de Stratas]] **** [[Direction General del Sector Ferroviari]] *** [[Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime]] ** [[Subsecretariato de Transportos]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] </div> </div> === Francia === * [[Turre Eiffel]] * [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] * [[Panthéon]] * [[Opera Garnier]] * [[Arco de Triumpho del Stella]] * [[Lutetia]] * [[Palatio del Louvre]] * [[Sainte-Chapelle]] * [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] * [[Campo de Marte]] * [[Avenida del Campos Elysee]] * [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] * [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] * [[Palatio Bourbon]] * [[Bibliotheca National de Francia]] * [[Archivos public in Francia]] * [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] * [[Ducato de Calabria]] * [[Italia meridional]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Historia === * [[Revolution francese]] * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] * [[Scientia in le mundo islamic medieval]] === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] * [[Platonismo]] === Religion === * [[Mandeismo]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[San Marino]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] ar6xaa6dvvumk8d2auc1iozq6wfs49u 702442 702440 2026-10-06T10:00:18Z Interlingvisto 60932 702442 wikitext text/x-wiki Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastre del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Comissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Mando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aire e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Centro de Studios Juridic]] ** [[Secretaria de Stato de Justitia]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] *** [[Secretariato General de Transporto Terrestre]] **** [[Direction General de Stratas]] **** [[Direction General del Sector Ferroviari]] **** [[Direction General de Transporto per Carretera e Ferrocarril]] *** [[Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime]] ** [[Subsecretariato de Transportos]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] </div> </div> === Francia === * [[Turre Eiffel]] * [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] * [[Panthéon]] * [[Opera Garnier]] * [[Arco de Triumpho del Stella]] * [[Lutetia]] * [[Palatio del Louvre]] * [[Sainte-Chapelle]] * [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] * [[Campo de Marte]] * [[Avenida del Campos Elysee]] * [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] * [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] * [[Palatio Bourbon]] * [[Bibliotheca National de Francia]] * [[Archivos public in Francia]] * [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] * [[Ducato de Calabria]] * [[Italia meridional]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Historia === * [[Revolution francese]] * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] * [[Scientia in le mundo islamic medieval]] === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] * [[Platonismo]] === Religion === * [[Mandeismo]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[San Marino]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] awm4nsba1blwn0lqalktdp14d4o7d2t 702447 702442 2026-10-06T10:17:00Z Interlingvisto 60932 702447 wikitext text/x-wiki Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastre del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Comissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Mando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aire e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Centro de Studios Juridic]] ** [[Secretaria de Stato de Justitia]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] *** [[Secretariato General de Transporto Terrestre]] **** [[Direction General de Stratas]] **** [[Direction General del Sector Ferroviari]] **** [[Direction General de Transporto per Carretera e Ferrocarril]] *** [[Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime]] **** [[Direction General de Aviation Civil (Espania)]] ** [[Subsecretariato de Transportos]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] </div> </div> === Francia === * [[Turre Eiffel]] * [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] * [[Panthéon]] * [[Opera Garnier]] * [[Arco de Triumpho del Stella]] * [[Lutetia]] * [[Palatio del Louvre]] * [[Sainte-Chapelle]] * [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] * [[Campo de Marte]] * [[Avenida del Campos Elysee]] * [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] * [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] * [[Palatio Bourbon]] * [[Bibliotheca National de Francia]] * [[Archivos public in Francia]] * [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] * [[Ducato de Calabria]] * [[Italia meridional]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Historia === * [[Revolution francese]] * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] * [[Scientia in le mundo islamic medieval]] === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] * [[Platonismo]] === Religion === * [[Mandeismo]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[San Marino]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] 07ct1rbltyps7btbfymnp2mqz5h1bl9 702450 702447 2026-10-06T10:33:08Z Interlingvisto 60932 702450 wikitext text/x-wiki Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastre del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Comissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Mando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aire e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Centro de Studios Juridic]] ** [[Secretaria de Stato de Justitia]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] *** [[Secretariato General de Transporto Terrestre]] **** [[Direction General de Stratas]] **** [[Direction General del Sector Ferroviari]] **** [[Direction General de Transporto per Carretera e Ferrocarril]] *** [[Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime]] **** [[Direction General de Aviation Civil (Espania)]] **** [[Direction General del Marina Mercante]] ** [[Subsecretariato de Transportos]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] </div> </div> === Francia === * [[Turre Eiffel]] * [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] * [[Panthéon]] * [[Opera Garnier]] * [[Arco de Triumpho del Stella]] * [[Lutetia]] * [[Palatio del Louvre]] * [[Sainte-Chapelle]] * [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] * [[Campo de Marte]] * [[Avenida del Campos Elysee]] * [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] * [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] * [[Palatio Bourbon]] * [[Bibliotheca National de Francia]] * [[Archivos public in Francia]] * [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] * [[Ducato de Calabria]] * [[Italia meridional]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Historia === * [[Revolution francese]] * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] * [[Scientia in le mundo islamic medieval]] === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] * [[Platonismo]] === Religion === * [[Mandeismo]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[San Marino]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] s3epfy00mdxhbfct0jipr6aslklf1rv 702454 702450 2026-10-06T10:46:30Z Interlingvisto 60932 702454 wikitext text/x-wiki Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastre del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Comissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Mando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aire e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Centro de Studios Juridic]] ** [[Secretaria de Stato de Justitia]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] *** [[Secretariato General de Transporto Terrestre]] **** [[Direction General de Stratas]] **** [[Direction General del Sector Ferroviari]] **** [[Direction General de Transporto per Carretera e Ferrocarril]] *** [[Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime]] **** [[Direction General de Aviation Civil (Espania)]] **** [[Direction General del Marina Mercante]] *** [[Secretariato General de Mobilitate Sostenibile]] ** [[Subsecretariato de Transportos]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] </div> </div> === Francia === * [[Turre Eiffel]] * [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] * [[Panthéon]] * [[Opera Garnier]] * [[Arco de Triumpho del Stella]] * [[Lutetia]] * [[Palatio del Louvre]] * [[Sainte-Chapelle]] * [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] * [[Campo de Marte]] * [[Avenida del Campos Elysee]] * [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] * [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] * [[Palatio Bourbon]] * [[Bibliotheca National de Francia]] * [[Archivos public in Francia]] * [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] * [[Ducato de Calabria]] * [[Italia meridional]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Historia === * [[Revolution francese]] * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] * [[Scientia in le mundo islamic medieval]] === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] * [[Platonismo]] === Religion === * [[Mandeismo]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[San Marino]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] joo2coqfeamo7smpbjijgm059fs0ph0 702457 702454 2026-10-06T11:06:46Z Interlingvisto 60932 702457 wikitext text/x-wiki Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastre del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Comissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Mando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aire e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Centro de Studios Juridic]] ** [[Secretaria de Stato de Justitia]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] *** [[Secretariato General de Transporto Terrestre]] **** [[Direction General de Stratas]] **** [[Direction General del Sector Ferroviari]] **** [[Direction General de Transporto per Carretera e Ferrocarril]] *** [[Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime]] **** [[Direction General de Aviation Civil (Espania)]] **** [[Direction General del Marina Mercante]] *** [[Secretariato General de Mobilitate Sostenibile]] **** [[Direction General de Strategias de Mobilitate]] ** [[Subsecretariato de Transportos]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] </div> </div> === Francia === * [[Turre Eiffel]] * [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] * [[Panthéon]] * [[Opera Garnier]] * [[Arco de Triumpho del Stella]] * [[Lutetia]] * [[Palatio del Louvre]] * [[Sainte-Chapelle]] * [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] * [[Campo de Marte]] * [[Avenida del Campos Elysee]] * [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] * [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] * [[Palatio Bourbon]] * [[Bibliotheca National de Francia]] * [[Archivos public in Francia]] * [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] * [[Ducato de Calabria]] * [[Italia meridional]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Historia === * [[Revolution francese]] * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] * [[Scientia in le mundo islamic medieval]] === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] * [[Platonismo]] === Religion === * [[Mandeismo]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[San Marino]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] 2lcp6r6fscbwxvsaxsb1bz3zwht5csj 702461 702457 2026-10-06T11:51:36Z Interlingvisto 60932 702461 wikitext text/x-wiki Mi objectivo ha essite, in le tempore que io ha adjutate hic, ameliorar le Wikipedia in interlingua. Como interlingua es un lingua international facile a comprender, io voleva ameliorar le qualitate e le fiabilitate del information presentate hic, nam assi personas ab le tote mundo potera gaudir de un information complete. Pro illo, io ha create articulos eminente, augmentate le information in le peciettas, e create articulos clar, breve e concise re differente themas. == Articulos facite e meliorate == === Biographias === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * [[Michel Foucault]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Ugo Foscolo]] * [[Johann Wolfgang von Goethe]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Immanuel Kant]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Friedrich Schiller]] * [[Jaime Roldós Aguilera]] * [[Terence McKenna]] * [[Edith Södergran]] * [[Abdellatif Hammouchi]] * [[Juan José Flores]] * [[Julián Méndez]] * [[Martin Van Buren]] * [[John Tyler]] * [[Mónica Palacios]] * [[Viviana Veloz]] * [[Christophoro Columbo]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Zachary Taylor]] * [[Millard Fillmore]] * [[Franklin Pierce]] * [[James A. Garfield]] * [[Chester A. Arthur]] * [[William Howard Taft]] * [[Herbert Hoover]] * [[Phindu Zaie Banda]] * [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]] * [[Keiko Fujimori]] * [[Alena Buyx]] * [[Mariano Rajoy]] * [[Paola Cabezas]] * [[Pedro Álvares Cabral]] </div> </div> === Espania === <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Geografía de España ** [[Organisation territorial de Espania]] ** [[Provincia de Badajoz]] ** [[Extremadura]] ** [[Ceuta]] ** [[Stricto de Gibraltar]] ** [[Melilla]] * [[Centro de Intelligentia contra le Terrorismo e le Crimine Organisate]] * [[Nationalismo espaniol]] * [[Exhumation de Francisco Franco]] * [[Societat Civil Catalana]] * [[IESE Business School]] * [[Real Instituto Elcano]] * [[Construction del Stato del Autonomias]] * [[Foro Ermua]] * [[Delcygate]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Economia de Espania]] ** [[Bulla immobiliari in Espania]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2008–2014]] ** [[Precio del allogiamento in Espania]] ** [[Crise economic espaniol de 2008–2014]] ** [[Crise immobiliari espaniol de 2022–presente]] * [[Societate espaniol]] ** [[Eviction de Maricarmen Abascal]] * [[Cultura de Espania]] ** Architectura *** [[Palatio del Senato]] *** [[Palatio del Cortes]] *** [[Aqueducto de Segovia]] * [[HazteOir.org]] * [[Organismos Public del Investigation]] * [[Organismo public (Espania)]] * [[SITEL]] </div> <div style="flex:1;"> * Historia de Espania ** [[Transition espaniol]] ** [[Historia contemporanee de Espania]] ** [[Campamentos pro le derecto al allogiamento in Espania de 2026]] ** [[Rolo de Marocco in le crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Crise migratori de Ceuta de 2026]] ** [[Disastre del Prestige]] ** [[Nunca Máis]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Politica de Espania]] ** [[Ministerio]] ** [[Secretario de Stato (Espania)]] ** [[Subsecretario (Espania)]] ** [[Cabinetto (Espania)]] ** [[Regal Decreto]] ** [[Lege organic (Espania)]] ** [[Cabinetto del Presidentia del Governamento]] ** [[Defensor del Populo (Espania)]] ** [[Administration General del Stato]] ** [[Prestation de servicios public (Espania)]] ** [[Presidentia del Governamento (Espania)]] *** [[Structura del Presidentia del Governamento de Espania]] *** [[Presidente del Governamento de Espania]] ** [[Consilio de Ministros (Espania)]] ** [[Delegation del Governamento (Espania)]] *** [[Subdelegation del Governamento]] ** [[Congresso del Deputatos]] ** [[Senato de Espania]] ** [[Cortes General]] *** [[Comissiones del Cortes General]] ** [[Presupostos General del Stato]] ** [[Bulletin Official del Stato]] ** [[Constitution espaniol de 1978]] ** [[Derecto de Espania]] ** [[Tribunal Supreme de Espania]] ** [[Tribunal Constitutional de Espania]] ** [[Poter judicial de Espania]] *** [[Ministerio Fiscal de Espania]] ** [[Tribunal Superior de Justitia (Espania)]] ** [[Consilio General del Poter Judicial]] ** [[Presidente del Tribunal Supreme (Espania)]] ** [[Tribunal de Contos (Espania)]] *** [[Presidente del Tribunal de Contos]] *** [[Commission Mixte pro le Relationes con le Tribunal de Contos]] ** [[Audientia National (Espania)]] ** [[Audientia Provincial (Espania)]] ** [[Tribunal Central de Instantia]] ** [[Tribunal Militar Central (Espania)]] ** [[Jurisdiction Militar de Espania]] ** [[Secretariato General de Function Public]] ** [[Secretariato de Stato de Function Public]] ** [[Administration local (Espania)]] ** [[Organisation del Administration Public de Espania]] ** [[Registro Civil (Espania)]] </div> </div> <div style="display:flex; gap:40px;"> <div style="flex:1;"> * Ministerios ** [[Ministerio de Affaires Interne (Espania)]] *** [[Secretariato de Stato de Securitate (Espania)]] *** [[Secretariato General de Institutiones Penitentiari]] *** [[Secretariato General de Protection Civil e Emergentias]] *** [[Subsecretariato de Affaires Interne]] ** [[Ministerio de Defensa (Espania)|Ministerio de Defensa]] *** [[Stato Major del Defensa]] *** [[Stato Major Conjuncte del Defensa]] *** [[Capite de Stato Major del Defensa]] *** [[Secretariato General de Politica de Defensa]] **** [[Direction General de Politica de Defensa]] *** [[Secretariato de Stato de Defensa]] *** [[Subsecretariato de Defensa (Espania)]] *** [[Centro Superior de Studios del Defensa National]] *** [[Fortias e corpores de securitate (Espania)]] *** [[Fortias special]] *** [[Unitate tactic policial]] **** [[Guarda Civil]] ***** [[Direction General del Guarda Civil]] ***** [[Unitate Central Operative]] **** [[Corpore National de Policia]] **** [[Mando de Operationes Special]] **** [[Direction General del Policia]] **** [[Director adjuncte operative]] ***** Commissariatos general ****** [[Commissariato General de Policia Judicial]] ****** [[Commissariato General de Immigration e Frontieras]] ****** [[Commissariato General de Information]] ****** [[Commissariato General de Securitate Citatan]] ***** Unitates e gruppos ****** [[Gruppo de Attention al Citatano]] ****** [[Gruppo de Localisation de Fugitivos]] ****** [[Gruppo Operative de Responsa]] ****** [[Gruppo Special de Operationes]] ****** [[Gruppos de Responsa Special pro le Crimine Organisate]] ****** [[Gruppos Operative Special de Securitate]] ****** [[Policia Judicial de Espania]] ****** [[Section de Analyse de Conducta]] ****** [[Servicio de Medios Aeree]] ****** [[Unitate de Droga e Crimine Organisate]] ****** [[Unitate de Subsolo e Protection Ambiental]] ****** [[Unitate National de Europol (Espania)]] ****** [[Unitates de Intervention Policial]] ****** [[Unitates de Prevention e Reaction]] ****** [[Unitate Central de Protection]] ***** Unitates adscripte al Communitates Autonome ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Aragon|Aragon]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Principato de Asturias|Asturias]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Gallecia|Gallecia]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Valencian|Communitate Valencian]] ****** [[Unitate del Corpore National de Policia Adscripte al Communitate Autonome de Andalusia|Andalusia]] ******* [[Ordine al Merito Policial de Andalusia]] **** [[Policia local de Espania]] **** [[Policia autonomic]] ***** [[Ertzaintza]] ***** [[Mossos d'Esquadra]] ***** [[Corpore General del Policia Canari]] ***** [[Policia Foral de Navarra]] **** [[TEDAX]] *** [[Fortias Armate de Espania]] **** [[Corpores Commun del Fortias Armate Espaniol]] **** [[Armea de Terra (Espania)]] ***** [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] ***** [[Legion Espaniol]] ***** [[Gruppos de Operationes Special (Espania)]] **** [[Marina espaniol]] ***** [[Stato Major del Marina]] ****** [[Capite del Stato Major del Marina]] **** [[Armea del Aer e del Spatio]] ***** [[Capite de Stato Major del Armea del Aire e del Spatio]] *** [[Consilio de Defensa National]] *** [[Consilio de Securitate National (Espania)]] *** [[Centro de Intelligentia del Fortias Armate]] *** [[Lege de Securitate National]] *** [[Centro National de Intelligentia (Espania)]] **** [[Director del Centro National de Intelligentia]] </div> <div style="flex:1;"> * [[Ministerio de Affaires Extere (Espania)]] * [[Ministerio del Presidentia, Justitia e Relationes con le Cortes]] ** [[Centro de Studios Juridic]] ** [[Secretaria de Stato de Justitia]] * [[Ministerio de Financias (Espania)]] ** [[Tribunal de Justitia]] * [[Ministerio de Transportos (Espania)]] ** [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] *** [[Secretariato General de Transporto Terrestre]] **** [[Direction General de Stratas]] **** [[Direction General del Sector Ferroviari]] **** [[Direction General de Transporto per Carretera e Ferrocarril]] *** [[Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime]] **** [[Direction General de Aviation Civil (Espania)]] **** [[Direction General del Marina Mercante]] *** [[Secretariato General de Mobilitate Sostenibile]] **** [[Direction General de Strategias de Mobilitate]] ** [[Subsecretariato de Transportos]] *** [[Secretariato General Technic del Ministerio de Fomento]] * [[Ministerio de Education (Espania)]] * [[Ministerio de Allogiamento (Espania)]] * [[Ministerio de Travalio (Espania)]] * [[Ministerio de Justitia (Espania)]] * [[Ministerio de Sanitate (Espania)]] * [[Ministerio de Economia (Espania)]] </div> </div> === Francia === * [[Turre Eiffel]] * [[Basilica del Sacre Corde de Montmartre]] * [[Panthéon]] * [[Opera Garnier]] * [[Arco de Triumpho del Stella]] * [[Lutetia]] * [[Palatio del Louvre]] * [[Sainte-Chapelle]] * [[Ecclesia de Sancte Dionysio del Sancte Sacramento]] * [[Campo de Marte]] * [[Avenida del Campos Elysee]] * [[Universitate Paris 1 Panthéon-Sorbonne]] * [[Ecclesia de Sancte Paulo e Sancte Ludovico]] * [[Palatio Bourbon]] * [[Bibliotheca National de Francia]] * [[Archivos public in Francia]] * [[Fortias Armate Francese]] === Germania === * [[Niendorfer Gehege]] * [[Castello de Ahrensburg]] [[File:Cscr-featured.svg|19px]] * [[Norddeutscher Rundfunk]] * [[Westdeutscher Rundfunk Köln]] === Israel === * [[Communitate de Intelligentia de Israel]] === Italia === * [[Regno Longobarde]] * [[Regno de Italia (Sacre Imperio Roman)]] * [[Historia del Islam in Italia medieval]] * [[Conquesta normanne de Italia meridional]] * [[Republicas maritime]] * [[Guelfos e Ghibellinos]] * [[Guerras de Italia]] * [[Republica Italian (1802-1805)]] * [[Regno de Italia (1805-1814)]] * [[Ducato de Calabria]] * [[Italia meridional]] === Portugal === * [[Fortias Armate de Portugal]] * [[Implantation del Republica Portugese]] * [[Contato Portucalense]] * [[Medievo in Portugal]] * [[Portugal in le Reconquesta]] === Sancte Sede === * [[Curia Roman]] * [[Derecto canonic del Ecclesia Catholic]] * [[Codice de Derecto Canonic de 1983]] === Medicina e sanitate === * [[Impacto social del pandemia de COVID-19]] * [[Recession del COVID-19]] === Historia === * [[Revolution francese]] * [[Feudalismo]] * [[Constantinopole]] * [[Guerras de religion in Europa]] * [[Guerra del Octanta Annos]] * [[Contrareforma]] * [[Scientia in le mundo islamic medieval]] === Philosophia === * [[Philosophia continental]] * [[Philosophia occidental]] * [[Philosophia oriental]] * [[Platonismo]] === Religion === * [[Mandeismo]] === Geographia === * [[Departimentos de Francia]] * [[Ukraina]] * Espania ** Madrid *** [[Complexo Cuzco]] * [[Rif]] === Alteres === * [[Figura de collina]] * [[Interdisciplinaritate]] * [[San Marino]] * [[Solutionismo]] * [[Organisation de recerca per contracto]] * [[Del bon salvage al bon revolutionario]] * [[Confederation de Nationalitates Indigene de Ecuador]] * [[Universitate de Madrid]] * [[Logistica]] * [[Direction General pro le Securitate National]] * [[Hebban olla vogala]] * [[Litteratura del Renascentia]] * [[Frontiera inter Espania e Marocco]] * [[Agentia National de Securitate]] * [[Mustela frenata]] * [[Pression arterial]] * [[Invictus (film de 2009)]] * [[Tadorna ferruginea]] * [[Alcedo atthis]] * [[Lutra de pelle lisie]] * [[Mata Atlantica]] * [[Nimes]] * [[Telangana]] * [[A Clean Break: A New Strategy for Securing the Realm]] * [[Dönmeh]] * [[Theoria de conspiration del chemtrails]] * [[Expansionismo american sub Donald Trump]] * [[Agitprop]] * [[Occidentalisation]] * [[Reschke Fernsehen]] * [[ELIZA]] * [[Effecto ELIZA]] * [[Cyclo de Krebs]] * [[Mitochondrion]] * [[Nucleolo]] * [[Basilica]] * [[Bulla immobiliari]] * [[Camino]] * [[Precio del allogiamento]] * [[Traffico de influentias]] * [[Privacitate]] ** [[Revelationes re le rete de surveliantia mundial de 2013–2015]] ** [[PRISM]] ** [[Surveliantia massive]] * [[Information classificate]] * [[CETME]] * [[Unitate militar]] * [[Separation de poteres]] [[af:Gebruiker:Interlingvisto]] [[io:Uzanto:Interlingvisto]] otw0ma5k148hpoih291rwsrjtk0omc7 Categoria:Historia de Espania per thema 14 61191 702356 699059 2026-10-05T13:55:57Z Interlingvisto 60932 702356 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Historia de Espania| ]] [[Categoria:Historia per pais e thema|Espania]] 48k99helh78kcxavnz2eoilbihmp2c8 Categoria:Crise migratori de Ceuta de 2026 14 61356 702355 701053 2026-10-05T13:55:36Z Interlingvisto 60932 702355 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Relationes Espania -Marocco]] [[Categoria:Historia contemporanee de Espania]] [[Categoria:2026]] [[Categoria:Espania in 2026]] [[Categoria:Governamento de Pedro Sánchez]] [[Categoria:Frontiera Espania-Marocco]] [[Categoria:XV legislatura de Espania]] [[Categoria:Ceuta]] 5fd9zvwbb1mkun53mumsdrma0ssp8nv Categoria:Historia contemporanee de Espania 14 61396 702340 700672 2026-10-05T13:51:05Z Interlingvisto 60932 702340 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Historia de Espania]] [[Categoria:Historia contemporanee per pais|Espania]] [[Categoria:Historia contemporanee de Europa]] [[Categoria:Historia de Espania per periodo]] 9gqr7rcw2qnb9icuy5domwiz7x3ggej 702343 702340 2026-10-05T13:52:09Z Interlingvisto 60932 702343 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Historia de Espania]] [[Categoria:Historia contemporanee per pais|Espania]] [[Categoria:Historia contemporanee de Europa]] [[Categoria:Historia de Espania per periodo|C]] bifhcyf6x5zw5u32tazjwxb9eyej8r5 702352 702343 2026-10-05T13:54:50Z Interlingvisto 60932 702352 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Historia contemporanee per pais|Espania]] [[Categoria:Historia contemporanee de Europa]] [[Categoria:Historia de Espania per periodo|C]] sfiliweou795k0o43tu4g7zbvkh0gir Categoria:Historia de Espania per ubication 14 61574 702357 701409 2026-10-05T13:56:08Z Interlingvisto 60932 702357 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Historia per ubication|E]] [[Categoria:Historia de Espania| ]] hkc0s9qgokzzxktbidgl3l0al979wfn Categoria:Historia de Espania per provincia 14 61596 702353 701461 2026-10-05T13:55:08Z Interlingvisto 60932 702353 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Historia de Espania| ]] [[Categoria:Categorias per provincia de Espania]] [[Categoria:Historia territorial de Espania]] 9wgujnprwoyti98d6v1r7fbbdvfoozc Armea de Terra (Espania) 0 61711 702410 702049 2026-10-06T07:43:52Z Interlingvisto 60932 702410 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Armea de Terra de Espania''' es le componente terrestre del [[Fortias Armate de Espania]] e un del tres armeas que constitue le [[Fortias Armate de Espania]], insimul con le [[Marina Espaniol]] e le [[Armea del Aer e del Spatio]]. Su mission principal es contribuer, in le quadro del Fortias Armate, al defense del Stato e al cumprimento del missiones que le Constitution e le legislation attribue al fortias armate. Le Quartel General del Armea de Terra es situate al [[Palacio de Buenavista]] in [[Madrid]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.defensa.gob.es/fuerzasarmadas/et/index.html |titulo=Ejército de Tierra |sitioweb=Ministerio de Defensa |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le Armea de Terra aporta le principal capacitate terrestre del Fortias Armate e dispone de unitates de differente armas, especialitates e nivellos de commandamento. Su organisation actual distingue inter le Quartel General, le Fortia e le Supporto al Fortia, secundo le quadro general establite pro le armeas per le Lege Organic 5/2005 del Defensa National. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2005-18933 |titulo=Ley Orgánica 5/2005, de 17 de noviembre, de la Defensa Nacional |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Mission e functiones == Le Armea de Terra es le fortia terrestre del Espania. Como parte del Fortias Armate, illo contribue al garantir le [[sovranitate]] e le independentia del pais, le integritate territorial e le [[ordine constitutional]]. Le Constitution attribue iste missiones al Fortias Armate como un toto. <ref>{{Cita web |url=https://www.defensa.gob.es/defensa/defensaconstitucion/index.html |titulo=La Defensa en la Constitución |sitioweb=Ministerio de Defensa |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le legislation distingui inter le preparation del Fortia e su empleo in operationes. Le Lege Organic 5/2005 establi que le Fortias Armate ha un structura organic, destinate al preparation del fortias, e un structura operative, destinate al empleo del fortias in le missiones assignate. Le Armea de Terra es un del componentes del structura organic e aporta capacitates basic al structura operative del Fortias Armate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2005-18933 |titulo=Ley Orgánica 5/2005, de 17 de noviembre, de la Defensa Nacional |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Inter le missiones del Armea figura le preparation de unitates terrestre pro operationes national e international. Le Ministerio de Defensa indica etiam missiones como le presentia permanente in le territorio peninsular, insular e in le territorios de Nord Africa de sovranitate espaniol, assi como le supporto al autoritates civil in certe situationes. <ref>{{Cita web |url=https://www.defensa.gob.es/misiones/espanna/ |titulo=Misiones permanentes: Ejército de Tierra |sitioweb=Ministerio de Defensa |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Commandamento == Le Armea de Terra es sub le autoritate del [[Ministerio de Defensa de Espania]]. Le [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] — JEME — exerce le commandamento del Armea sub le autoritate del titular del Ministerio de Defensa. Le Lege Organic 5/2005 attribue al Jefes de Stato Major de cata armea le responsabilitate de developpar le organisation, instruer e adestrar le unitates, administrar le recursos, procurar le supporto logistic e mantener le preparation del Fortia. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2005-18933 |titulo=Ley Orgánica 5/2005, artículos 13 y siguientes |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> In 2026, le cargo de JEME es occupate per le general de armea Amador Enseñat y Berea, qui exerce le function desde octobre 2021. Le Quartel General del Armea de Terra in Madrid es le sede del commandamento e del principale organos de assistentia al JEME. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/personal/jeme/index.html |titulo=Jefe de Estado Mayor del Ejército de Tierra |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Organisation == Le organisation del Armea de Terra es dividite in tres grandes componentes: le Quartel General, le Fortia e le Supporto al Fortia. Iste division corresponde al structura general del armeas establite per le Lege Organic del Defensa National. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2005-18933 |titulo=Ley Orgánica 5/2005, artículo 13 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le Quartel General del Armea de Terra reuni le organos que provide al JEME le medios human e material necessari pro exercitar le commandamento. Illo include le Stato Major e altere organos de assistentia, consilio e supporto. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2003-23288 |titulo=Orden DEF/3537/2003, de 10 de diciembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le Fortia es le conjunto del unitates e medios que se prepara pro le execution de operationes militar. Illo include le principal comandos e formationes operative del Armea. Le Supporto al Fortia se occupa del direction, gestion, administration e controlo del recursos human, material e financiari, assi como del mantenimento e del supporto logistic que permitte le functionamento del unitates. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2005-18933 |titulo=Ley Orgánica 5/2005, artículo 13 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Quartel General == Le Quartel General del Armea de Terra es le principal organo de commandamento del Armea. Su sede es le Palacio de Buenavista in Madrid, un edificio historic que servi como centro del commandamento del Armea. <ref>{{Cita web |url=https://www.defensa.gob.es/fuerzasarmadas/et/index.html |titulo=Ejército de Tierra |sitioweb=Ministerio de Defensa |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le Stato Major del Armea es le principal organo auxiliar del JEME. Su function es provide le elementos de judicio necessari pro le adoption de decisiones, transformar le decisiones in ordines e contribuer al controlo de lor execution. Iste modello es coherente con le organisation general del Quartel General del armeas espaniol. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2003-23288 |titulo=Orden DEF/3537/2003, de 10 de diciembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Fortia == Le organisation actual del Fortia del Armea de Terra es basate super tres grandes comandos de prime nivello: le Cuartel General Terrestre de Alta Disponibilidad, le Fortia Terrestre e le Mando de Canarias del Armea de Terra. Iste organisation esseva developpate per le Orden DEF/708/2020. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/estructura/index2.html |titulo=Organización del Ejército de Tierra |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le Cuartel General Terrestre de Alta Disponibilidad es un quartel general que pote esser empleate pro constituir structuras de commandamento terrestre de nivello superior secundo le necessitates operative. Su sede es in le zona de Valencia. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/estructura/2020/Fuerza.html |titulo=Fuerza del Ejército de Tierra |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le Fortia Terrestre es le principal conjunto de unitates que se prepara pro constituir rapidemente structuras operative terrestre. Illa se articula principalmente in le Division Castillejos, le Division San Marcial e le Mando de Supporto al Manoeuvre. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/estructura/index.html |titulo=Organización del Ejército de Tierra |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le Mando de Canarias reuni le unitates del Armea de Terra con responsabilitates de presentia e vigilantia terrestre in le [[Insulas Canarie]] e include le Quartel General del Mando, le [[Comandancia General de Ceuta]], le [[Comandancia General de Melilla]], le [[Comandancia General de Baleares]] e le [[Brigada Canarias XVI]], insimul con altere unitates que pote esser establite. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/eu/estructura/2020/Fuerza.html |titulo=Fuerza del Ejército de Tierra |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Division Castillejos == Le Division Castillejos es le formation del Fortia Terrestre incaricate principalmente del generation e adestramento del [[brigada]]s de combate attribuite a commitmentes national e international. Illa include diverse brigadas de combate del Armea de Terra. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/estructura/index.html |titulo=Organización del Ejército de Tierra |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Inter le brigadas associate al Division Castillejos se trova le Brigada Aragón I, le Brigada Rey Alfonso XIII II de la Legion, le Brigada Galicia VII, le Brigada Guzmán el Bueno X, le Brigada Extremadura XI e le Brigada Guadarrama XII. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/Galerias/Imagenes/EjercitoTierra/eventos/centenario_legion/NOTICIAS/EL_47_n26.pdf |titulo=Organización básica del Ejército de Tierra |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Division San Marcial == Le Division San Marcial reuni le unitates con capacitates special e con un nivello alte de disponibilitate. Su organisation include formationes de paracadutistas, tropas de montania, operationes special e aviation del Armea de Terra. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/en/unidades/Burgos/san_marcial/Organizacion/index.html |titulo=División San Marcial: Organización y misión |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le Division ha un capacitate de generation rapid de structuras operative que pote esser mittite a disposition del JEMAD secundo le missiones assignate. Le unitates associate al division include le Brigada Almogávares VI de Paracadutistas, le Mando de Tropas de Montania, le Mando de Operationes Special «Órdenes Militares» e le capacitate aerie del Armea de Terra. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/en/unidades/Burgos/san_marcial/Organizacion/index.html |titulo=División San Marcial: Organización y misión |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Mando de Supporto al Manoeuvre == Le Mando de Supporto al Manoeuvre es le componente del Fortia Terrestre que genera e adestra le unitates de supporto al combate e altere capacitates necessari al nivellos de Corpore de Armea e Division. Su areas include, inter altere, le [[artilleria]], le [[genio militar]], le [[transmissiones]], le defensa antiaeree e le supporto logistic. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/estructura/index.html |titulo=Organización del Ejército de Tierra |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Iste organisation permitte concentrar le preparation de capacitates specialisate e facilitar lor integration in le structuras operative que es constituite pro missiones national o multinational. == Supporto al Fortia == Le Supporto al Fortia reuni le organos incaricate de procurar le medios necessari al preparation e al functionamento del Armea. Le sue areas include le gestion del personal, le logistics, le material, le instruction e le infrastructura. Inter le principal organos del Supporto al Fortia se trova le Mando de Personal, le Mando de Supporto Logistic del Armea e le Mando de Adestramento e Doctrina. Le Inspection General del Armea ha responsabilitates concernente le infrastructuras, le functionamento del unitates e altere aspectos del administration e supporto. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/unidades/Barcelona/ige/Organizacion/index.html |titulo=Inspección General del Ejército: Organización y misión |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le Mando de Adestramento e Doctrina es responsabile del areas associate al instruction, al doctrine e al preparation del personal e del unitates. Le supporto al Fortia es dunque essential pro mantener le disponibilitate e le capacitate del formationes operative. == Relation con le Fortias Armate == Le Armea de Terra non opera como un structura operative totalmente separate del altere componentes del Fortias Armate. Le Lege Organic 5/2005 establi un distinction inter le structura organic, sub le responsabilitate del Jefes de Stato Major, e le structura operative, sub le commandamento del [[Capite del Stato Major del Defensa]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2005-18933 |titulo=Ley Orgánica 5/2005, de 17 de noviembre, de la Defensa Nacional |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le JEMAD coordina le Jefes de Stato Major del Armea de Terra, del Marina e del Armea del Aer e del Spatio e da directivas pro orientar le preparation del Fortia e garantir le efficacia operative del Fortias Armate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2005-18933 |titulo=Ley Orgánica 5/2005, artículos 12 y 13 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Operationes international == Le Armea de Terra participa in operationes international in le quadro del [[NATO]], del [[Union Europee]] e del [[Organisation del Nationes Unite]], assi como in altere cooperationes e missiones multinational. Le participation es decidite per le competent autoritates del Stato e es integrate in le structura operative del Fortias Armate. <ref>{{Cita web |url=https://www.defensa.gob.es/fuerzasarmadas/ |titulo=Fuerzas Armadas |sitioweb=Ministerio de Defensa |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le participation in missiones international ha requirite un adaptation del organisation e del preparation del unitates, con le objective de poter operar in structuras multinational e con fortias de altere paises. Le exercitio «Toro 25», per exemplo, esseva usate pro preparar un quartel general terrestre capabile de participar in un structura multinational in 2027. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/de/actualidad/2025/11/10042-jeme-visita-ejercicio-toro.html |titulo=El JEME visita el desarrollo del ejercicio Toro 25 |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Evolution historic == Le Armea de Terra es considerate per le Ministerio de Defensa como un del plus ancian armeas del mundo e su origines institutional es situate in le 15e seculo. Su historia ha essite marcate per le transformationes del organisation militar del monarchia, le evolution del armeas permanent e le successive transformationes del Stato espaniol. <ref>{{Cita web |url=https://www.defensa.gob.es/fuerzasarmadas/et/index.html |titulo=Ejército de Tierra |sitioweb=Ministerio de Defensa |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Durante le 19e e 20e seculos, le Armea ha passate per numerose reformas concernente le reclutamento, le organisation territorial, le armas, le material e le structura del commandamento. In le ultime decennios del 20e seculo, le Fortias Armate initiava un processo de reduction e transformation que abandonava progressivemente le organisation territorial traditional in favor de un organisation plus operative e functional. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/unidades/Barcelona/ige/Historial/index.html |titulo=Historia de la organización del Ejército de Tierra |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le ingresso de Espania in le [[NATO]] in 1982 accelerava iste transformation e le adaptation del Armea a standards e structuras de cooperation multinational. Le transformationes posterior conduceva al actual modelle, basate super un separation plus clar inter preparation organic e empleo operative. <ref>{{Cita web |url=https://www.defensa.gob.es/fuerzasarmadas/et/index.html |titulo=Ejército de Tierra |sitioweb=Ministerio de Defensa |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Professionnalisation == Le Armea de Terra es actualmente formate de personal militar professional. Le Ministerio de Defensa indica que le servizio militar obligatori esseva supprimite in Espania in 2002, post un processo de transformation verso un modelo professionale del Fortias Armate. <ref>{{Cita web |url=https://www.defensa.gob.es/fuerzasarmadas/ |titulo=Fuerzas Armadas |sitioweb=Ministerio de Defensa |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le professionalisation ha permittite le developpamento de un organisation basate super personal militar professional, con systemas de instruction e carriera adaptate al differentes especialitates del Armea. == Preparation e innovation == Le Armea de Terra adapta regularmente su organisation e su medios al nove requisites operative. Le actual organisation del Fortia ha essite concepite pro permitter le generation rapide de capacitate terrestre e lor integration in le structura operative del Fortias Armate. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/actualidad/2020/08/8060-nueva-organizacion-et.html |titulo=El Ministerio de Defensa desarrolla la nueva organización del Ejército de Tierra |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le Armea participa etiam in exercitios national e multinational pro evaluar le preparation del unitates, le interoperabilitate e le capacitate de commandamento. Le exercitio Toro 25 esseva un exemplo de iste orientation, con participation de fuerzas espaniol e portugese e preparation pro operationes multinational. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/de/actualidad/2025/11/10042-jeme-visita-ejercicio-toro.html |titulo=Ejercicio Toro 25 |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Symbolos e tradition == Le Armea de Terra possede un identitate institutional construite super seculos de historia militar. Su unitates ha lor proprie insignias, bandieras, uniformes e traditiones, durante que le Armea como institution es representate per su proprie symbolos e ceremonias militar. Le tradition del Armea es etiam maintenite per le [[Museo del Armea]], le archives e le institutiones del [[Instituto de Historia e Cultura Militar]], que conserva e diffunde le patrimonio historic del Armea e del Fortias Armate. == Situation actual == In 2026, le Armea de Terra es le ramo terrestre del Fortias Armate de Espania e continua a esser organise secundo un modelle basate super le Quartel General, le Fortia e le Supporto al Fortia. Le Fortia es principalemente structurate in le Quartel General Terrestre de Alta Disponibilitate, le Fortia Terrestre e le Mando de Canarias. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/estructura/index2.html |titulo=Organización del Ejército de Tierra |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le JEME actual es le general de armeas Amador Enseñat y Berea. Le organisation es destinate a generar e preparar le capacitate terrestre que pote esser integrate in le structura operative del Fortias Armate pro missiones national e international. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/personal/jeme/index.html |titulo=Jefe de Estado Mayor del Ejército de Tierra |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> [[Categoria:Armea de Terra de Espania]] 3sildmsvcfu4e8l4myibmypaux7k1yb 702411 702410 2026-10-06T07:47:39Z Interlingvisto 60932 /* Referentias */ 702411 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Armea de Terra de Espania''' es le componente terrestre del [[Fortias Armate de Espania]] e un del tres armeas que constitue le [[Fortias Armate de Espania]], insimul con le [[Marina Espaniol]] e le [[Armea del Aer e del Spatio]]. Su mission principal es contribuer, in le quadro del Fortias Armate, al defense del Stato e al cumprimento del missiones que le Constitution e le legislation attribue al fortias armate. Le Quartel General del Armea de Terra es situate al [[Palacio de Buenavista]] in [[Madrid]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.defensa.gob.es/fuerzasarmadas/et/index.html |titulo=Ejército de Tierra |sitioweb=Ministerio de Defensa |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le Armea de Terra aporta le principal capacitate terrestre del Fortias Armate e dispone de unitates de differente armas, especialitates e nivellos de commandamento. Su organisation actual distingue inter le Quartel General, le Fortia e le Supporto al Fortia, secundo le quadro general establite pro le armeas per le Lege Organic 5/2005 del Defensa National. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2005-18933 |titulo=Ley Orgánica 5/2005, de 17 de noviembre, de la Defensa Nacional |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Mission e functiones == Le Armea de Terra es le fortia terrestre del Espania. Como parte del Fortias Armate, illo contribue al garantir le [[sovranitate]] e le independentia del pais, le integritate territorial e le [[ordine constitutional]]. Le Constitution attribue iste missiones al Fortias Armate como un toto. <ref>{{Cita web |url=https://www.defensa.gob.es/defensa/defensaconstitucion/index.html |titulo=La Defensa en la Constitución |sitioweb=Ministerio de Defensa |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le legislation distingui inter le preparation del Fortia e su empleo in operationes. Le Lege Organic 5/2005 establi que le Fortias Armate ha un structura organic, destinate al preparation del fortias, e un structura operative, destinate al empleo del fortias in le missiones assignate. Le Armea de Terra es un del componentes del structura organic e aporta capacitates basic al structura operative del Fortias Armate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2005-18933 |titulo=Ley Orgánica 5/2005, de 17 de noviembre, de la Defensa Nacional |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Inter le missiones del Armea figura le preparation de unitates terrestre pro operationes national e international. Le Ministerio de Defensa indica etiam missiones como le presentia permanente in le territorio peninsular, insular e in le territorios de Nord Africa de sovranitate espaniol, assi como le supporto al autoritates civil in certe situationes. <ref>{{Cita web |url=https://www.defensa.gob.es/misiones/espanna/ |titulo=Misiones permanentes: Ejército de Tierra |sitioweb=Ministerio de Defensa |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Commandamento == Le Armea de Terra es sub le autoritate del [[Ministerio de Defensa de Espania]]. Le [[Capite del Stato Major del Armea de Terra]] — JEME — exerce le commandamento del Armea sub le autoritate del titular del Ministerio de Defensa. Le Lege Organic 5/2005 attribue al Jefes de Stato Major de cata armea le responsabilitate de developpar le organisation, instruer e adestrar le unitates, administrar le recursos, procurar le supporto logistic e mantener le preparation del Fortia. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2005-18933 |titulo=Ley Orgánica 5/2005, artículos 13 y siguientes |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> In 2026, le cargo de JEME es occupate per le general de armea Amador Enseñat y Berea, qui exerce le function desde octobre 2021. Le Quartel General del Armea de Terra in Madrid es le sede del commandamento e del principale organos de assistentia al JEME. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/personal/jeme/index.html |titulo=Jefe de Estado Mayor del Ejército de Tierra |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Organisation == Le organisation del Armea de Terra es dividite in tres grandes componentes: le Quartel General, le Fortia e le Supporto al Fortia. Iste division corresponde al structura general del armeas establite per le Lege Organic del Defensa National. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2005-18933 |titulo=Ley Orgánica 5/2005, artículo 13 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le Quartel General del Armea de Terra reuni le organos que provide al JEME le medios human e material necessari pro exercitar le commandamento. Illo include le Stato Major e altere organos de assistentia, consilio e supporto. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2003-23288 |titulo=Orden DEF/3537/2003, de 10 de diciembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le Fortia es le conjunto del unitates e medios que se prepara pro le execution de operationes militar. Illo include le principal comandos e formationes operative del Armea. Le Supporto al Fortia se occupa del direction, gestion, administration e controlo del recursos human, material e financiari, assi como del mantenimento e del supporto logistic que permitte le functionamento del unitates. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2005-18933 |titulo=Ley Orgánica 5/2005, artículo 13 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Quartel General == Le Quartel General del Armea de Terra es le principal organo de commandamento del Armea. Su sede es le Palacio de Buenavista in Madrid, un edificio historic que servi como centro del commandamento del Armea. <ref>{{Cita web |url=https://www.defensa.gob.es/fuerzasarmadas/et/index.html |titulo=Ejército de Tierra |sitioweb=Ministerio de Defensa |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le Stato Major del Armea es le principal organo auxiliar del JEME. Su function es provide le elementos de judicio necessari pro le adoption de decisiones, transformar le decisiones in ordines e contribuer al controlo de lor execution. Iste modello es coherente con le organisation general del Quartel General del armeas espaniol. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2003-23288 |titulo=Orden DEF/3537/2003, de 10 de diciembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Fortia == Le organisation actual del Fortia del Armea de Terra es basate super tres grandes comandos de prime nivello: le Cuartel General Terrestre de Alta Disponibilidad, le Fortia Terrestre e le Mando de Canarias del Armea de Terra. Iste organisation esseva developpate per le Orden DEF/708/2020. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/estructura/index2.html |titulo=Organización del Ejército de Tierra |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le Cuartel General Terrestre de Alta Disponibilidad es un quartel general que pote esser empleate pro constituir structuras de commandamento terrestre de nivello superior secundo le necessitates operative. Su sede es in le zona de Valencia. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/estructura/2020/Fuerza.html |titulo=Fuerza del Ejército de Tierra |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le Fortia Terrestre es le principal conjunto de unitates que se prepara pro constituir rapidemente structuras operative terrestre. Illa se articula principalmente in le Division Castillejos, le Division San Marcial e le Mando de Supporto al Manoeuvre. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/estructura/index.html |titulo=Organización del Ejército de Tierra |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le Mando de Canarias reuni le unitates del Armea de Terra con responsabilitates de presentia e vigilantia terrestre in le [[Insulas Canarie]] e include le Quartel General del Mando, le [[Comandancia General de Ceuta]], le [[Comandancia General de Melilla]], le [[Comandancia General de Baleares]] e le [[Brigada Canarias XVI]], insimul con altere unitates que pote esser establite. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/eu/estructura/2020/Fuerza.html |titulo=Fuerza del Ejército de Tierra |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Division Castillejos == Le Division Castillejos es le formation del Fortia Terrestre incaricate principalmente del generation e adestramento del [[brigada]]s de combate attribuite a commitmentes national e international. Illa include diverse brigadas de combate del Armea de Terra. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/estructura/index.html |titulo=Organización del Ejército de Tierra |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Inter le brigadas associate al Division Castillejos se trova le Brigada Aragón I, le Brigada Rey Alfonso XIII II de la Legion, le Brigada Galicia VII, le Brigada Guzmán el Bueno X, le Brigada Extremadura XI e le Brigada Guadarrama XII. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/Galerias/Imagenes/EjercitoTierra/eventos/centenario_legion/NOTICIAS/EL_47_n26.pdf |titulo=Organización básica del Ejército de Tierra |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Division San Marcial == Le Division San Marcial reuni le unitates con capacitates special e con un nivello alte de disponibilitate. Su organisation include formationes de paracadutistas, tropas de montania, operationes special e aviation del Armea de Terra. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/en/unidades/Burgos/san_marcial/Organizacion/index.html |titulo=División San Marcial: Organización y misión |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le Division ha un capacitate de generation rapid de structuras operative que pote esser mittite a disposition del JEMAD secundo le missiones assignate. Le unitates associate al division include le Brigada Almogávares VI de Paracadutistas, le Mando de Tropas de Montania, le Mando de Operationes Special «Órdenes Militares» e le capacitate aerie del Armea de Terra. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/en/unidades/Burgos/san_marcial/Organizacion/index.html |titulo=División San Marcial: Organización y misión |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Mando de Supporto al Manoeuvre == Le Mando de Supporto al Manoeuvre es le componente del Fortia Terrestre que genera e adestra le unitates de supporto al combate e altere capacitates necessari al nivellos de Corpore de Armea e Division. Su areas include, inter altere, le [[artilleria]], le [[genio militar]], le [[transmissiones]], le defensa antiaeree e le supporto logistic. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/estructura/index.html |titulo=Organización del Ejército de Tierra |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Iste organisation permitte concentrar le preparation de capacitates specialisate e facilitar lor integration in le structuras operative que es constituite pro missiones national o multinational. == Supporto al Fortia == Le Supporto al Fortia reuni le organos incaricate de procurar le medios necessari al preparation e al functionamento del Armea. Le sue areas include le gestion del personal, le logistics, le material, le instruction e le infrastructura. Inter le principal organos del Supporto al Fortia se trova le Mando de Personal, le Mando de Supporto Logistic del Armea e le Mando de Adestramento e Doctrina. Le Inspection General del Armea ha responsabilitates concernente le infrastructuras, le functionamento del unitates e altere aspectos del administration e supporto. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/unidades/Barcelona/ige/Organizacion/index.html |titulo=Inspección General del Ejército: Organización y misión |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le Mando de Adestramento e Doctrina es responsabile del areas associate al instruction, al doctrine e al preparation del personal e del unitates. Le supporto al Fortia es dunque essential pro mantener le disponibilitate e le capacitate del formationes operative. == Relation con le Fortias Armate == Le Armea de Terra non opera como un structura operative totalmente separate del altere componentes del Fortias Armate. Le Lege Organic 5/2005 establi un distinction inter le structura organic, sub le responsabilitate del Jefes de Stato Major, e le structura operative, sub le commandamento del [[Capite del Stato Major del Defensa]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2005-18933 |titulo=Ley Orgánica 5/2005, de 17 de noviembre, de la Defensa Nacional |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le JEMAD coordina le Jefes de Stato Major del Armea de Terra, del Marina e del Armea del Aer e del Spatio e da directivas pro orientar le preparation del Fortia e garantir le efficacia operative del Fortias Armate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2005-18933 |titulo=Ley Orgánica 5/2005, artículos 12 y 13 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Operationes international == Le Armea de Terra participa in operationes international in le quadro del [[NATO]], del [[Union Europee]] e del [[Organisation del Nationes Unite]], assi como in altere cooperationes e missiones multinational. Le participation es decidite per le competent autoritates del Stato e es integrate in le structura operative del Fortias Armate. <ref>{{Cita web |url=https://www.defensa.gob.es/fuerzasarmadas/ |titulo=Fuerzas Armadas |sitioweb=Ministerio de Defensa |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le participation in missiones international ha requirite un adaptation del organisation e del preparation del unitates, con le objective de poter operar in structuras multinational e con fortias de altere paises. Le exercitio «Toro 25», per exemplo, esseva usate pro preparar un quartel general terrestre capabile de participar in un structura multinational in 2027. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/de/actualidad/2025/11/10042-jeme-visita-ejercicio-toro.html |titulo=El JEME visita el desarrollo del ejercicio Toro 25 |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Evolution historic == Le Armea de Terra es considerate per le Ministerio de Defensa como un del plus ancian armeas del mundo e su origines institutional es situate in le 15e seculo. Su historia ha essite marcate per le transformationes del organisation militar del monarchia, le evolution del armeas permanent e le successive transformationes del Stato espaniol. <ref>{{Cita web |url=https://www.defensa.gob.es/fuerzasarmadas/et/index.html |titulo=Ejército de Tierra |sitioweb=Ministerio de Defensa |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Durante le 19e e 20e seculos, le Armea ha passate per numerose reformas concernente le reclutamento, le organisation territorial, le armas, le material e le structura del commandamento. In le ultime decennios del 20e seculo, le Fortias Armate initiava un processo de reduction e transformation que abandonava progressivemente le organisation territorial traditional in favor de un organisation plus operative e functional. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/unidades/Barcelona/ige/Historial/index.html |titulo=Historia de la organización del Ejército de Tierra |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le ingresso de Espania in le [[NATO]] in 1982 accelerava iste transformation e le adaptation del Armea a standards e structuras de cooperation multinational. Le transformationes posterior conduceva al actual modelle, basate super un separation plus clar inter preparation organic e empleo operative. <ref>{{Cita web |url=https://www.defensa.gob.es/fuerzasarmadas/et/index.html |titulo=Ejército de Tierra |sitioweb=Ministerio de Defensa |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Professionnalisation == Le Armea de Terra es actualmente formate de personal militar professional. Le Ministerio de Defensa indica que le servizio militar obligatori esseva supprimite in Espania in 2002, post un processo de transformation verso un modelo professionale del Fortias Armate. <ref>{{Cita web |url=https://www.defensa.gob.es/fuerzasarmadas/ |titulo=Fuerzas Armadas |sitioweb=Ministerio de Defensa |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le professionalisation ha permittite le developpamento de un organisation basate super personal militar professional, con systemas de instruction e carriera adaptate al differentes especialitates del Armea. == Preparation e innovation == Le Armea de Terra adapta regularmente su organisation e su medios al nove requisites operative. Le actual organisation del Fortia ha essite concepite pro permitter le generation rapide de capacitate terrestre e lor integration in le structura operative del Fortias Armate. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/actualidad/2020/08/8060-nueva-organizacion-et.html |titulo=El Ministerio de Defensa desarrolla la nueva organización del Ejército de Tierra |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le Armea participa etiam in exercitios national e multinational pro evaluar le preparation del unitates, le interoperabilitate e le capacitate de commandamento. Le exercitio Toro 25 esseva un exemplo de iste orientation, con participation de fuerzas espaniol e portugese e preparation pro operationes multinational. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/de/actualidad/2025/11/10042-jeme-visita-ejercicio-toro.html |titulo=Ejercicio Toro 25 |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Symbolos e tradition == Le Armea de Terra possede un identitate institutional construite super seculos de historia militar. Su unitates ha lor proprie insignias, bandieras, uniformes e traditiones, durante que le Armea como institution es representate per su proprie symbolos e ceremonias militar. Le tradition del Armea es etiam maintenite per le [[Museo del Armea]], le archives e le institutiones del [[Instituto de Historia e Cultura Militar]], que conserva e diffunde le patrimonio historic del Armea e del Fortias Armate. == Situation actual == In 2026, le Armea de Terra es le ramo terrestre del Fortias Armate de Espania e continua a esser organise secundo un modelle basate super le Quartel General, le Fortia e le Supporto al Fortia. Le Fortia es principalemente structurate in le Quartel General Terrestre de Alta Disponibilitate, le Fortia Terrestre e le Mando de Canarias. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/estructura/index2.html |titulo=Organización del Ejército de Tierra |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le JEME actual es le general de armeas Amador Enseñat y Berea. Le organisation es destinate a generar e preparar le capacitate terrestre que pote esser integrate in le structura operative del Fortias Armate pro missiones national e international. <ref>{{Cita web |url=https://ejercito.defensa.gob.es/personal/jeme/index.html |titulo=Jefe de Estado Mayor del Ejército de Tierra |sitioweb=Ejército de Tierra |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Categoria:Armea de Terra de Espania]] ahpeeskckpexdx8me40usut2yyfwb94 Viviana Veloz 0 61756 702305 702069 2026-10-05T12:00:56Z Interlingvisto 60932 702305 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} '''Rebeca Viviana Veloz Ramírez''' (Santo Domingo, 7 de novembre 1984) es un politica ecuadorian, membro del [[Assemblea National del Ecuador]] per le provincia de [[Santo Domingo de los Tsáchilas]] e membro del movimento [[Revolución Ciudadana]]. Illa esseva presidente del Assemblea National inter le 2 de octobre 2024 e le 13 de maio 2025. Veloz ha exercite diverse functiones in le Assemblea National e ha occupate positiones in commissiones legislative. Durante le periodo 2021–2023, illa esseva membro del Commission Permanente de Biodiversitate e Recursos Natural e, in 2023, esseva presidente del Commission occasionale incargate del investigation del caso cognoscite como «El Gran Padrino». == Biographia == Viviana Veloz nasceva le 7 de novembre 1984 in [[Santo Domingo]], in le provincia de Santo Domingo de los Tsáchilas. Ante su ingresso al Assemblea National, Veloz esseva active in le politica local. In 2019 illa se presentava como candidata a concejal rural de Santo Domingo per le movimento que posteriormente adoptava le nomine [[Revolución Ciudadana]]. In junio 2020 illa esseva nominate coordinatrice provincial del movimento, cargo que occupava usque al su candidatura al Assemblea National in le electiones de 2021. In le dominio academic, fontes public mentiona su formation in jurisprudential al [[Universidad Católica de Santiago de Guayaquil]] e un diplomate in derectos human ab le [[Universidad de Guanajuato]] in Mexico. == Carriera legislative == In le electiones legislative de 2021, Veloz esseva eligite como asambleista pro le provincia de Santo Domingo de los Tsáchilas per le [[Revolución Ciudadana]]. Durante iste periodo illa esseva membro del Commission Permanente de Biodiversitate e Recursos Natural. In januario 2023, le Pleno del Assemblea National le eligeva presidente del Commission occasionale pro le Veritate, Justitia e Lucta contra le Corruption in le caso «El Gran Padrino». Le commission esseva incargate de investigar allegationes concernente presuntos relationes inter le governamento de [[Guillermo Lasso]] e redes de corruption associate al sector public. Le commission presentava un reporto que recommendava al Assemblea National de initiar le processo de judicio politic contra Lasso. Veloz esseva ulteriormente inter le legislatores que presentava le requesta de judicio politic in martio 2023. Le 17 de maio 2023, Lasso dissolveva le Assemblea National per medio del mecanismo constitutional cognoscite como «morte cruzate», post su comparition ante le Pleno in le processo de judicio politic. Le dissolution conduceva a electiones legislative anticipate. == Reelection e cargos in le Assemblea == In le electiones legislative anticipate del 20 de augusto 2023, Veloz esseva reelecte como asambleista de Santo Domingo de los Tsáchilas. Le nove periodo legislative comenciava in novembre 2023. Le 14 de maio 2023, durante le periodo anterior, illa esseva eligite prime vocal del Consejo de Administración Legislativa (CAL), le organo de administration del Assemblea National. Su mandato in iste position esseva interrompite per le dissolution del Assemblea le 17 de maio. In le nove legislatura, Veloz esseva eligite prime vicepresidenta del Assemblea National le 17 de novembre 2023. Illa esseva etiam associate al direction del bancada de Revolución Ciudadana durante iste periodo. == Presidente del Assemblea National == Le 2 de octobre 2024, post le renunciation de [[Henry Kronfle]] como presidente del Assemblea National e su renunciation al charge de asambleista, Veloz assumeva le preside del Parlamento e prestava juramento ante le Pleno. Su mandato como presidente se extendeba del 2 de octobre 2024 al 13 de maio 2025. Le [[Unión Interparlamentari]] registra Veloz como presidente del Assemblea National durante iste periodo. Durante su preside, illa dirigeva le sessiones del Pleno e le labores institutional del Parlamento. In maio 2025, ante le fin de su mandato, illa presentava un reporto de gestion presidencial. Secundo le reporto official, inter novembre 2023 e septembre 2024 esseva approbate trenta projectos de lege, e altere trenta esseva approbate inter octobre 2024 e maio 2025. Le 13 de maio 2025, su periodo como presidente terminava; le 14 de maio [[Niels Olsen]] esseva eligite nove presidente del Assemblea National. == Activitate posterior al preside == Post le fin de su mandato como presidente del Assemblea, Veloz remaneva membro del Assemblea National como representante de Santo Domingo de los Tsáchilas. Le sito official del Assemblea continua a presentar la como asambleista del [[Revolución Ciudadana]] e publica su agendas e documentos de rendition de contos. In le legislatura 2025–2029, le information institutional del Assemblea indica que Veloz continua a representar Santo Domingo de los Tsáchilas. Un profilo del Observatorio Legislativo le lista como membro del Commission Permanente de Protection Integral al Infantes, Infantes e Adolescentes. == Referentias == <references /> [[Categoria:Assembleistas de Ecuador 2021-2025]] [[Categoria:Assembleistas de Ecuador 2025-2029]] [[Categoria:Revolution Citatan]] [[Categoria:Nascite in Santo Domingo (Ecuador)]] [[Categoria:Socialdemocratas de Ecuador]] [[Categoria:Socialistas democratic]] [[Categoria:Gente ecuadorian]] 2p6zyeatic3m5t8htpdxfmr4iyz2gwv Paola Cabezas 0 61757 702304 701968 2026-10-05T12:00:41Z Interlingvisto 60932 702304 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} '''Janeth Paola Cabezas Castillo''' (Esmeraldas, 1978) es un politica, journalist e communicatrice ecuadorian. Illa es membro del [[Asamblea National del Ecuador]] como asambleista national per le movimento [[Revolución Ciudadana]]. Ante su carriera legislative, illa esseva governatrice del provincia de [[Esmeraldas]] inter 2013 e 2016. <ref>{{Cita web |url=https://www.asambleanacional.gob.ec/sites/default/files/private/asambleanacional/filesasambleanacionalnameuid-18064/INFORME%20DE%20LABORES%202022%20PC%20MODIFICADO.pdf |titulo=Informe de labores 2022: Paola Cabezas Castillo |sitioweb=Asamblea Nacional del Ecuador |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> In le periodo legislative 2025–2029, Cabezas continua como asambleista national e es membro del Commission Specialisate Permanente de Protection Integral a Infantes, Infantes e Adolescentes. <ref>{{Cita web |url=https://www.asambleanacional.gob.ec/es/node/114307 |titulo=Parlamento Abierto 2025–2029 |sitioweb=Asamblea Nacional del Ecuador |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Biographia == Cabezas nasceva in 1978 in [[Esmeraldas]], in le costa septentrional de Ecuador. Illa obteneva le titulo de licenciata in Communication Social al [[Universidad de Guayaquil]] e un magister in Communication e Marketing Politic al [[Universidad del Salvador]] in Buenos Aires, Argentina. <ref>{{Cita web |url=https://www.asambleanacional.gob.ec/sites/default/files/private/asambleanacional/filesasambleanacionalnameuid-18064/INFORME%20DE%20LABORES%202022%20PC%20MODIFICADO.pdf |titulo=Informe de labores 2022: Paola Cabezas Castillo |sitioweb=Asamblea Nacional del Ecuador |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Durante su juventute, illa se implicava in collectivos cultural e in activitates de reivindication social e ethnic. Su formation e experientia in communication le conduceva al administration public, ubi illa laborava in le area de interculturalitate del Secretaria de Pueblos, Movimientos Sociales y Participación Ciudadana e in le Secretaria de la Política. <ref>{{Cita web |url=https://www.asambleanacional.gob.ec/sites/default/files/private/asambleanacional/filesasambleanacionalnameuid-18064/INFORME%20DE%20LABORES%202022%20PC%20MODIFICADO.pdf |titulo=Informe de labores 2022: Paola Cabezas Castillo |sitioweb=Asamblea Nacional del Ecuador |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Carriera in communication == Ante su ingresso al politica, Cabezas laborava como journalist e communicatrice. Su formation academic es in communication social e include un magister in communication e marketing politic. <ref>{{Cita web |url=https://www.asambleanacional.gob.ec/sites/default/files/private/asambleanacional/filesasambleanacionalnameuid-18064/INFORME%20DE%20LABORES%202022%20PC%20MODIFICADO.pdf |titulo=Informe de labores 2022: Paola Cabezas Castillo |sitioweb=Asamblea Nacional del Ecuador |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Carriera politic == In 2013 Cabezas esseva nominate [[Governator|governatrice]] del provincia de Esmeraldas. Illa occupava le cargo inter 2013 e augusto 2016. <ref>{{Cita web |url=https://www.asambleanacional.gob.ec/sites/default/files/private/asambleanacional/filesasambleanacionalnameuid-18064/INFORME%20DE%20LABORES%202022%20PC%20MODIFICADO.pdf |titulo=Informe de labores 2022: Paola Cabezas Castillo |sitioweb=Asamblea Nacional del Ecuador |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> In octobre 2013, le Asamblea National mentionava Cabezas como governatrice de Esmeraldas in un activitate official concernente le population afroecuatorian. <ref>{{Cita web |url=https://www.asambleanacional.gob.ec/es/contenido/zobeida_gudino_nelson_mandela_nos_enseno_que_el_racismo_no_debe_ser_combatido_con |titulo=Zobeida Gudiño participará en conversatorio “Mandela: el camarada y líder” |sitioweb=Asamblea Nacional del Ecuador |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Post su periodo como governatrice, Cabezas continuava su activitate public e politic e entrava in le Parlamento como asambleista alterna. == Asambleista national == In le periodo 2017–2021, Cabezas esseva asambleista national alterna per le [[Revolución Ciudadana]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.asambleanacional.gob.ec/sites/default/files/private/asambleanacional/filesasambleanacionalnameuid-18064/INFORME%20DE%20LABORES%202022%20PC%20MODIFICADO.pdf |titulo=Informe de labores 2022: Paola Cabezas Castillo |sitioweb=Asamblea Nacional del Ecuador |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> In le electiones legislative de 2021, illa esseva eligite como asambleista national per le [[Unión por la Esperanza]] (UNES), con le supporto del movemento Revolución Ciudadana. Durante le legislatura, illa esseva membro del Commission de Garantias Constitutional, Derectos Human, Derectos Collectiv e Interculturalitate e exerceva etiam le coordination del bancada UNES. <ref>{{Cita web |url=https://www.asambleanacional.gob.ec/sites/default/files/private/asambleanacional/filesasambleanacionalnameuid-18064/INFORME%20DE%20LABORES%202022%20PC%20MODIFICADO.pdf |titulo=Informe de labores 2022: Paola Cabezas Castillo |sitioweb=Asamblea Nacional del Ecuador |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Le legislatura 2021–2025 esseva interrompete per le dissolution del Asamblea National in maio 2023. Cabezas esseva reeligite in le electiones legislative anticipate de 2023 pro le nove periodo legislative. <ref>{{Cita web |url=https://www.asambleanacional.gob.ec/sites/default/files/private/asambleanacional/filesasambleanacionalnameuid-18064/INFORME%20DE%20LABORES%202022%20PC%20MODIFICADO.pdf |titulo=Informe de labores 2022: Paola Cabezas Castillo |sitioweb=Asamblea Nacional del Ecuador |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Commission de Garantias Constitutional == Durante le legislatura 2023–2025, Cabezas esseva presidente del Commission Specialisate Permanente de Garantias Constitutional, Derectos Human, Derectos Collectiv e Interculturalitate. Le documentation official del Asamblea confirma su participation in le commission e su activitate legislative. <ref>{{Cita web |url=https://archivo.asambleanacional.gob.ec/uploads/r/archivo-biblioteca-juan-leon-mera-680/b/c/9/bc98a10986aec53c617a1e5b0045696b0dc711a336580fa527ea7da30a9accad/Acta_sesio__n_No._32f-signed_firmado.pdf |titulo=Acta de sesión de la Comisión de Garantías Constitucionales |sitioweb=Asamblea Nacional del Ecuador |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> In 2024, le commission tracta inter altere le reformas al [[Lege Organic de Garantias Jurisdictional e Controlo Constitutional]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.asambleanacional.gob.ec/es/noticia/97434-proyecto-de-ley-de-garantias-jurisdiccionales-y-control |titulo=Proyecto de Ley de Garantías Jurisdiccionales y Control Constitucional |sitioweb=Asamblea Nacional del Ecuador |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Legislatura 2025–2029 == Cabezas es actualmente identificate per le sito official del Asamblea como Asambleista National per Revolución Ciudadana in le legislatura 2025–2029. <ref>{{Cita web |url=https://www.asambleanacional.gob.ec/es/node/114307 |titulo=Parlamento Abierto 2025–2029 |sitioweb=Asamblea Nacional del Ecuador |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> Durante iste legislatura, illa participa in le Commission Specialisate Permanente de Protection Integral a Infantes, Infantes e Adolescentes. Documentos official del commission registra su nomine inter le membros e su participation in votationes. <ref>{{Cita web |url=https://www.asambleanacional.gob.ec/sites/default/files/an-cpna-2025-0445-m.pdf |titulo=Memorando Nro. AN-CPNA-2025-0445-M |sitioweb=Asamblea Nacional del Ecuador |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> In 2025, Cabezas presenta un projecto de lege concernente al caso Furukawa e a le prevention de formas contemporanee de exploitation laboral. <ref>{{Cita web |url=https://www.asambleanacional.gob.ec/es/noticia/105828-paola-cabezas-presento-dos-proyectos-de-ley |titulo=Paola Cabezas presentó dos proyectos de ley relacionados con el caso Furukawa |sitioweb=Asamblea Nacional del Ecuador |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> In novembre 2025, illa presenta etiam un projecto de lege destinate a proteger le voce human contra le usos non autorisate de technologies de [[intelligentia artificial]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.asambleanacional.gob.ec/es/node/110840 |titulo=Proyecto de ley para la protección de las voces humanas frente al uso de inteligencia artificial |sitioweb=Asamblea Nacional del Ecuador |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> In augusto 2025, illa interveniva ante le Commission de Relationes International e Mobilitate Human pro presentar su proposition de reforma del legislation contra le [[tracta de personas]] e le traffico illicite de migrantes. <ref>{{Cita web |url=https://www.asambleanacional.gob.ec/es/noticia/108313-paola-cabezas-sustenta-propuesta-de-reforma-para |titulo=Paola Cabezas sustenta propuesta de reforma para fortalecer la lucha contra la trata de personas |sitioweb=Asamblea Nacional del Ecuador |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Activitate public == Le activitate public de Cabezas include materias relative al derectos human, derectos collectiv, interculturalitate, protection de infantes e adolescentes, e reformas legislative. Le sito official del Asamblea publica regularmente su agenda e le documentos concernente su activitate parlamentar. <ref>{{Cita web |url=https://www.asambleanacional.gob.ec/es/blogs/paola-cabezas-castillo |titulo=Blog de Paola Cabezas Castillo |sitioweb=Asamblea Nacional del Ecuador |accesso=2 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> [[Categoria:Politicos de Ecuador]] [[Categoria:Asambleistas de Ecuador]] [[Categoria:Politicos de Revolución Ciudadana]] [[Categoria:Governatores de provincias de Ecuador]] [[Categoria:Journalistas de Ecuador]] [[Categoria:Mulieres politicos]] [[Categoria:Nascite in 1978]] [[Categoria:Nascite in Esmeraldas (Ecuador)]] [[Categoria:Afroecuatorianos]] [[Categoria:Assembleistas de Ecuador 2025-2029]] [[Categoria:Politicas de Ecuador]] [[Categoria:Communicatores de Ecuador]] [[Categoria:Assembleistas de Ecuador 2021-2025]] [[Categoria:Gubernatores de Esmeraldas]] [[Categoria:Gubernatrices de Ecuador]] [[Categoria:Alumnos de la Universitate de Guayaquil]] [[Categoria:Alumnos de la Universitate del Salvador]] [[Categoria:Gente ecuadorian]] gld2i593yn480zs9cxpdhcqtzpg3hf7 Lege organic (Espania) 0 61786 702316 702089 2026-10-05T12:13:57Z Tortoise0308 17411 articulo principal de cat. 702316 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''lege organic''' es, in le systema juridic espaniol, un categoria de lege que ha un ambito material specific e cuje approbation, modification o abrogation require un majoritate absolute del [[Congresso del Deputatos]] in un votation final super le conjunto del projecto. Le Constitution Espaniol reserva le forma de lege organic a certe materias, inter illos le disveloppamento del derectos fundamental e del libertates public, le [[Statuto de autonomia|Statutos de Autonomia]] e le regime electoral general, plus le altere materias pro le qual le Constitution lo prevede. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-1978-31229 |titulo=Constitución Española, artículo 81 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le lege organic es assi distincte del [[lege ordinari]] non solmente per le majoritate requirite pro su approbation, ma etiam per le materias que le Constitution reserva a iste categoria normative. Le Tribunal Constitutional ha indicate que le reservation al lege organic debe esser interpretate secundo le conditiones del articulo 81 e non pote esser extendite a tote regulationes que ha simplemente un relation indirecte con un derecto fundamental. <ref>{{Cita web |url=https://hj.tribunalconstitucional.es/ca-ES/Resolucion/Show/17119 |titulo=Auto 304/1996 |sitioweb=Tribunal Constitucional |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Constitution e natura juridic == Le Constitution de 1978 establi le figura del lege organic in su articulo 81. Secundo iste disposition, es organicas le leges relative al disveloppamento del derectos fundamental e del libertates public, le leges que approba le Statutos de Autonomia, le leges concernente le regime electoral general e le altere materias que le Constitution explicite como subjectate a iste forma de lege. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-1978-31229 |titulo=Constitución Española, artículo 81 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le lege organic es un lege del [[Cortes General]] e participa del systema general de fontes del derecto con le altere normas con rango de lege. Su specialitate deriva del reservation material e del procedimento reforciate previde per le Constitution. Le existentia de un reservation material significa que non tote materia pote esser regulate per un lege organic. Similemente, le sol facto que un lege tracta un materia con relation a un derecto fundamental non significa automaticamente que le integre contento debe haber le forma de lege organic. Le Tribunal Constitutional ha explicate que le requirement es particularmente ligate al disveloppamento directe del nucleo del derecto o del libertate considerate. <ref>{{Cita web |url=https://hj.tribunalconstitucional.es/ca-ES/Resolucion/Show/17119 |titulo=Auto 304/1996 |sitioweb=Tribunal Constitucional |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Materias reservate al lege organic == Le Constitution reserva al lege organic plure categorias de materias. Le prime categoria es le disveloppamento del derectos fundamental e del libertates public. Iste derectos es principalemente los recognoscite in le section prime del Capitulo II del Titulo I del Constitution. Le reservation concerne le regulation que constitue un disveloppamento del derecto in le sens constitutional del articulo 81. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-1978-31229 |titulo=Constitución Española, artículos 53 y 81 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le secunde categoria es le Statutos de Autonomia, que es approbate per le forma previde per le Constitution e ha le rango de lege organic. Illes constitue le norma institutional basic de cata communitate autonome. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-1978-31229 |titulo=Constitución Española, artículos 81 y 147 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le tertie categoria es le regime electoral general. Le Constitution establi assi que le elementos del regime electoral general subjectate al reservation debe esser regulate per lege organic. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-1978-31229 |titulo=Constitución Española, artículos 81 y 70 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Altere materias pote esser reservate al lege organic per dispositiones constitutional specific. Un exemplo es le regulation del [[Tribunal Constitutional]], cuje organisation, statuto del membros e proceduras debe esser determinate per un lege organic secundo le articulo 165 del Constitution. <ref>{{Cita web |url=https://www.tribunalconstitucional.es/en/tribunal/normativa/Normativa/BOE-012_Tribunal_Constitucional.pdf |titulo=Códigos electrónicos: Tribunal Constitucional, Constitución Española |sitioweb=Tribunal Constitucional |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Procedimento de approbation == Le procedura legislative del lege organic es in general le mesme procedura parlamentar que pro altere leges, ma con un requisito special previde per le articulo 81.2 del Constitution. Le projecto o proposition es debattite e votate in le Cortes General secundo le normas constitutional e regulamentari. Post le interventiones del Congresso e del [[Senato de Espania|Senato]], le texto debe esser approbate in le votation final super le conjunto del projecto per majoritate absolute del membros del Congresso del Deputatos. Iste majoritate es un requisito specific del lege organic. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-1978-31229 |titulo=Constitución Española, artículos 81 y 90 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Constitution establi tamben le participation del Senato in le procedura legislative. Le Senato pote opponer un veto o introducer emendamentos al texto approbate per le Congresso, secundo le conditiones e terminos constitutional. Le Congresso dispone del mecanismos constitutional pro ratificar o acceptar le texto in le casos previde. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-1978-31229 |titulo=Constitución Española, artículos 90 y 81 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le specialitate del lege organic es dunque particularmente visibile in le votation final del Congresso: le Constitution exige le majoritate absolute del membros del Camera, e non simplemente le majoritate del deputados presente. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-1978-31229 |titulo=Constitución Española, artículo 81 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Relation con le lege ordinari == Le lege ordinari es le forma general de legislation pro le materias que non es reservate al lege organic o a altere formas normative constitutional. Le distinction inter le duo es dunque principalmente basate super le materia reservate e super le requisito procedural del lege organic. Le lege organic non es simplemente un lege «plus importante» que un lege ordinari. Le Constitution reserva a illo certe materias e establi un procedimento special de approbation. Un lege ordinari non pote intervenir liberemente in materias que le Constitution reserva al lege organic. Al inverso, le facto que un materia es importante politicemente o socialmente non suffici pro render necessari un lege organic: le criterio es le reservation constitutional. Le Tribunal Constitutional ha sublineate iste character restrictive del reservation organic pro evitar que le legislator transforme in modo general le materias ordinari in materias subjectate al majoritate absolute. <ref>{{Cita web |url=https://hj.tribunalconstitucional.es/ca-ES/Resolucion/Show/17119 |titulo=Auto 304/1996 |sitioweb=Tribunal Constitucional |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Lege organic e derectos fundamental == Le relation inter le lege organic e le derectos fundamental es un del aspectos plus characteristic del systema espaniol. Le Constitution require le forma organic pro le disveloppamento de iste derectos, ma le Tribunal Constitutional ha distinguite inter le disveloppamento directe del derecto e le regulationes que simplemente ha un connexion con illo. Iste distinction evita que tote materia juridic concernente, mesmo indirectemente, un derecto fundamental sia automaticamente transformate in materia de lege organic. Secundo le jurisprudential constitutional, le reservation debe esser interpretate in maniera que le lege organic non deveni un instrumento general pro le regulation de tote le aspectos del ordinamento ligate de longe o de proxime a un derecto fundamental. <ref>{{Cita web |url=https://hj.tribunalconstitucional.es/ca-ES/Resolucion/Show/17119 |titulo=Auto 304/1996 |sitioweb=Tribunal Constitucional |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Controlo de constitutionalitate == Le lege organic es subjectate, como le altere leges, al controlo de constitutionalitate. Le [[Tribunal Constitutional de Espania]] es le organo competente pro examinar le conformitate con le Constitution del leges organic e del altere normas con forza de lege in le proceduras establite per le Constitution e su lege organic. Le [[Lege Organic del Tribunal Constitutional|Lege Organic 2/1979 del Tribunal Constitutional]] include explicitemente le leges organic inter le normas que pote esser objecto de un recurso de inconstitutionalitate. Le Tribunal examina assi si le norma respecte le Constitution e, inter altere aspectos, si le regulation ha essite adoptate in le quadro del reservation material del articulo 81. <ref>{{Cita web |url=https://www.tribunalconstitucional.es/es/tribunal/Composicion-Organizacion/competencias/paginas/01-recurso-de-inconstitucionalidad.aspx |titulo=Le recurso de inconstitucionalitate |sitioweb=Tribunal Constitucional |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Tribunal Constitutional pote assi examinar si un lege ordinari ha regulate materias que le Constitution reserva al lege organic. Le Lege Organic del Tribunal Constitutional prevede explicitemente le possibilitate de declarar inconstitutional un norma que ha regulate materias reservate al lege organic o que modifica o abroga un lege organic sin respectar le reservation constitutional. <ref>{{Cita web |url=https://www.tribunalconstitucional.es/es/tribunal/normativa/Normativa/LOTC-TextoConsolidado.pdf |titulo=Ley Orgánica 2/1979, de 3 de octubre, del Tribunal Constitucional, texto consolidado |sitioweb=Tribunal Constitucional |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Exemplos == Inter le leges organic espaniol se trova normas que regula materias como le [[Poter Judicial]], le [[Tribunal Constitutional]], le regime electoral general e le derectos fundamental in le ambitos previde per le Constitution. Inter altere exemplos se trova le Lege Organic 6/1985 del Poter Judicial, que developpa le organisation del Poter Judicial e le statuto juridic de jueces e magistratos, e le Lege Organic 2/1979 del Tribunal Constitutional, que regula le organisation, le functionamento e le proceduras del Tribunal Constitutional. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-1985-12666 |titulo=Ley Orgánica 6/1985, de 1 de julio, del Poder Judicial |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.tribunalconstitucional.es/es/tribunal/normativa/Normativa/LOTC-TextoConsolidado.pdf |titulo=Ley Orgánica 2/1979, de 3 de octubre, del Tribunal Constitucional |sitioweb=Tribunal Constitucional |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Historia == Le Constitution de 1978 introduciva explicitemente le figura del lege organic in le actual systema constitutional espaniol. Le articulo 81 defini le materias reservate e le majoritate requirite pro su approbation. Desde alora, numerose leges organic ha essite approbate pro developpar le quadro constitutional e regular le institutiones e materias que le Constitution ha subjectate a iste categoria. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-1978-31229 |titulo=Constitución Española |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> [[Categoria:Leges organic de Espania| ]] [[Categoria:Derecto constitutional]] [[Categoria:Legislation de Espania]] [[Categoria:Fontes del derecto]] [[Categoria:Lege]] [[Categoria:Leges organic]] [[Categoria:Leges]] aqvbpr2e0t88nne1mg3qfnfcy2o7lvg Categoria:Leges organic de Espania 14 61788 702317 702090 2026-10-05T12:16:46Z Tortoise0308 17411 catmore. 702317 wikitext text/x-wiki {{catmore|Lege organic (Espania)}} [[Categoria:Derecto de Espania]] [[Categoria:Leges de Espania|organic]] siput6isoc6y1r18igmxqsw9bnlhc4o Categoria:Reconquesta 14 61836 702370 702285 2026-10-05T14:28:01Z Interlingvisto 60932 702370 wikitext text/x-wiki [[Category:Cruciadas]] [[Categoria:Historia militari del christianismo]] [[Category:Historia militar de al-Andalus]] [[Category:Historia del catholicismo in Espania]] [[Category:Historia medieval de Portugal]] [[Category:Historia medieval de Espania]] [[Category:Historia judee de Espania]] [[Category:Unificationes national]] [[Category:Guerras de religion]] [[Category:Guerras implicante Espania]] [[Category:Guerras del Etate Media]] [[Category:Guerras implicante Portugal]] [[Category:Historia militar del christianismo]] [[Category:Violentia christiano-islamic]] a9nc5jmbetaz43r62evf5c5n97pbzp5 702373 702370 2026-10-05T14:29:55Z Interlingvisto 60932 702373 wikitext text/x-wiki [[Category:Cruciadas]] [[Categoria:Historia militari del christianismo]] [[Category:Al-Andalus]] [[Category:Historia del catholicismo in Espania]] [[Category:Historia medieval de Portugal]] [[Category:Historia medieval de Espania]] [[Category:Historia judee de Espania]] [[Category:Unificationes national]] [[Category:Guerras de religion]] [[Category:Guerras implicante Espania]] [[Category:Guerras del Etate Media]] [[Category:Guerras implicante Portugal]] [[Category:Historia militar del christianismo]] [[Category:Violentia christiano-islamic]] bdr3t2l0le4wqzo7fc7squvttp3xucx Guerras de religion in Europa 0 61837 702371 702288 2026-10-05T14:28:51Z Interlingvisto 60932 702371 wikitext text/x-wiki [[File:Schlacht am Weißen Berg C-K 063.jpg|thumb|350px|right|Le [[battalia del Monte Albe]] in [[Bohemia]] (1620), un del battalias decisive del [[guerra del Trenta Annos]], representate a oleo per [[Peter Snayers]]]] Le '''guerras de religion''' in [[Europa]] se succedeva desde 1524 usque a approximativemente 1697, con le initio del [[Reforma protestante]] in [[Europa Occidental]] e le [[Europa Septentrional|norte de Europa]]. Ben que a vices illos non habeva relation inter se, tote le guerras esseva fortemente influentiate per le cambios religiose que occurreva durante iste periodo e le conflicto e le rivalitate a que illos dava loco. Inter le conflictos individual que pote esser identificate in iste topico se trova: * conflictos directemente ligate al [[Reforma protestante]] inter le decennio de 1520 e le decennio de 1540: ** le [[guerra del paisanos german]] (1524-1525); ** le [[guerras de Kappel]] in [[Ancian Confederation Helvetic|Suissa]] (1529 e 1531); ** le [[rebellion anabaptista de Münster]] (1534-1535); e ** le [[guerra de Smalkalda]] (1546-1547) in le [[Sacro Imperio Roman Germanic]] * le [[guerra del Octanta Annos]] (1568-1648) in le [[Provincias Unite del Paises Basse]] * le [[guerras de religion de Francia]] (1562-1598) * le [[rebelliones de Desmond]] (1569-1583) in [[Munster (Irlanda)]] * le [[guerra de Colonia]] (1583-1588) * le [[guerra del Novem Annos (Irlanda)|guerra del Novem Annos]] (1593-1603) in Irlanda * le [[guerra del Trenta Annos]] (1618-1648), que affectava le [[Sacro Imperio Roman Germanic]], includite le conflictos in [[Archiducato de Austria|Austria]] e [[Revolta bohemie|Bohemia]], [[Huguenotes|Francia]], [[Regno de Danmark e Norvegia|Danmark]] e [[Imperio svedese|Svedia]] * le [[rebelliones del huguenotes]] in le [[Regno de Francia (1594-1791)|Regno de Francia]] (1620-1629) * le [[guerras del Tres Regnos]] (1639-1651), que affectava [[Regno de Anglaterra|Anglaterra]], [[Regno de Irlanda|Irlanda]] e [[Regno de Escotia|Escotia]] ** le [[Reforma scotesse]] e le [[Escotia in le Guerras del Tres Regnos|guerras civil]]; ** le [[Reforma anglican]] e le [[Revolution anglese|Guerra Civil]]; e ** le [[guerras confederate de Irlanda]] e le [[conquista de Irlanda per Cromwell]] * le [[secunde guerra nordic]] (1655-1660) * le [[guerra del Novem Annos]] (1688-1697) == Vide etiam == * [[Concordato de Worms]] * [[Reforma anglican]] * [[Guerras hussite]] * [[Reforma protestante in Suissa]] {{Referentias}} * Greengrass, Mark (1998). ''The European Reformation 1500-1618''. Longman. ISBN 0-582-06174-1 * [[Diarmaid MacCulloch|MacCulloch, Diarmaid]] (2003). ''[[The Reformation: A History]]''. Nove York: Penguin. * Mühling, Christian (2018). ''Die europäische Debatte über den Religionskrieg (1679-1714). Konfessionelle Memoria und internationale Politik im Zeitalter Ludwigs XIV''. Gottinga: Vandenhoeck & Ruprecht. ISBN 978-3-525-31054-0. [[Categoria:Guerras europee de religion]] [[Categoria:Reforma protestante]] [[Categoria:Christianismo del seculo XVI]] [[Categoria:Christianismo del seculo XVII]] [[Categoria:Christianismo del seculo XVIII]] 5gv5iwd57bk9y4qbxy3dlf8fdpkv8i0 Conquista normanna de Italia meridional 0 61839 702390 702294 2026-10-05T15:34:04Z Interlingvisto 60932 Redirection a [[Conquesta normanna de Italia meridional]] removite 702390 wikitext text/x-wiki {{delete}} 35r2j9t4ectnt1cmb7mlgcqvwz6h5k6 Republicas maritime 0 61841 702310 2026-10-05T12:08:32Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} Le **republicas maritime** es le denomination traditional date al principal citates maritime italian que, inter le [[Medievo]] e le prime seculos del etate moderne, developpava un forte autonomia politic e construiva lor potentia super le commercio maritime, le navigation e le flotte. Le quatro citates generalmente designate como le principal republicas maritime es **[[Amalfi]]**, **[[Pisa]]**, **[[Genova]]** e **[[Venetia]]**. Le express...” 702310 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le **republicas maritime** es le denomination traditional date al principal citates maritime italian que, inter le [[Medievo]] e le prime seculos del etate moderne, developpava un forte autonomia politic e construiva lor potentia super le commercio maritime, le navigation e le flotte. Le quatro citates generalmente designate como le principal republicas maritime es **[[Amalfi]]**, **[[Pisa]]**, **[[Genova]]** e **[[Venetia]]**. Le expression se refere principalmente al periodo inter le seculos XI e XIV, durante le qual iste citates exercitava un importante influentia super le rotas commercial del [[Mediterraneo]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubbliche-marinare/ |titulo=Repùbbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www2.comune.genova.it/content/info |titulo=Regata e Palio Marinaro di San Pietro |sitioweb=Comune di Genova |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le termines **republica maritime** non designa un unificate systema politic. Le quatro citates habeva institutiones e evolutiones politic distincte. Le expression insiste super lor character maritime, lor autonomia e lor participation al commercio mediterranee. Treccani include etiam **Noli** inter le citates qualificate como republica maritime pro un periodo plus breve. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubbliche-marinare/ |titulo=Repùbbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Origines == Le disveloppamento del republicas maritime esseva ligate al transformationes politic e economic del [[Mediterraneo]] post le prime seculos del Medievo. Le reprise del commercio, le disveloppamento del citates e le reduction progressive del potentia de certe autoritates central permitteva a plure citates portuari de ganiar un grado considerabile de autonomia. Le citates maritime italian habeva un avantage geographic importante: lor portos le poneva al contacto inter Europa occidental, le [[Imperio Bizantin]], le mundo islamic e le rutas commercial verso le [[Levant]]. Le mercantes establiva comptoirs e colonias commercial in numerose portos, developpante redes que connectava le citates italian con le Mediterraneo oriental e occidental. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le expansion del navigation esseva accompagnate per le disveloppamento de institutiones commercial e financiar. Le citates maritime usava monetas, contractos, systemas de credito e formas de contabilitate que facilitava le commercio a longe distantia. <ref>{{Cita web |url=https://www2.comune.genova.it/content/info |titulo=Regata e Palio Marinaro di San Pietro |sitioweb=Comune di Genova |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Amalfi == **Amalfi** esseva un del prime citates italian a attinger un position importante in le commercio mediterranee. Le citate se separava del ducato de [[Napoles]] in le prime parte del seculo IX e deveniva un republica autonome. Le autoritate politic esseva exercite successivemente per contes, prefectos e duces, le ultime conferente al citate un character de ducato autonome. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.amalfi.sa.it/origini.asp?p=2 |titulo=Origini e storia di Amalfi – Organizzazione politica |sitioweb=Comune di Amalfi |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos X e XI, Amalfi developpava un extensive rete commercial in le Mediterraneo. Mercantes amalfitan esseva presente in portos de Sicilia, Puglia, Africa del nord, Egipto, Levante e [[Constantinopole]]. Le citate fungeva como intermediario inter le mundo latin, le mundo bizantin e le mundo arabe. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.amalfi.sa.it/origini.asp |titulo=Origini e storia di Amalfi |sitioweb=Comune di Amalfi |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le **Tabula de Amalfi** (*Tavole Amalfitane*) esseva un collection de normas maritime associate al citate e deveniva un importante codice del derecto maritime medieval. Su normas esseva utilisate in le Mediterraneo durante plure seculos. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/amalfi_%28Dizionario-di-Storia%29/ |titulo=Amalfi |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le potentia de Amalfi comenciava a declinar durante le seculo XII. Le conquista normanne, le perdita de certe positiones commercial e le competition de Pisa, Genova e Venetia contribueva al declino del citate. Le saccheggios pisane de 1135 e 1137 accelerava iste processo. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/amalfi_%28Dizionario-di-Storia%29/ |titulo=Amalfi |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Pisa == **Pisa** deveniva un grande potentia maritime del Mediterraneo occidental inter le seculos XI e XIII. Le citate developpava su flotte in reaction al activitate de piratas saracenes in le [[Mar Tirreno]] e participava a expeditiones contra bases musulman in le Mediterraneo. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In **1015–1016**, Pisa e Genova cooperava in le expulsion del Saracenos de [[Sardinia]] e [[Corsica]]. Pisa participava postea a expeditiones in Sicilia e in le costas de Africa del nord e establishava relationes commercial in le Mediterraneo occidental e oriental. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le periodo del major expansion pisane esseva inter le seculo XI e le fin del seculo XIII. Le citate exerceva influentia super Sardinia, Corsica e le insulas Balearic e possedeva un extensive rete commercial. Le municipalitate de Pisa identifica le periodo inter le seculo XI e le seculo XIII como le periodo de maxime splendore medieval del republica pisane. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.pisa.it/Servizi/Regata-delle-antiche-repubbliche-marinare |titulo=Regata delle antiche repubbliche marinare |sitioweb=Comune di Pisa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le competition con Genova deveniva sempre plus intense. Le derrota pisane al **battalia de Meloria in 1284** constitueva un puncto decisive del declino del potentia maritime de Pisa. Le citate perdeva progressivemente su position dominante in le Mediterraneo occidental. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.pisa.it/Novita/Comunicati/Commemorazione-della-Battaglia-della-Meloria |titulo=Commemorazione della Battaglia della Meloria |sitioweb=Comune di Pisa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Genova == **Genova** deveniva un del principal centros commercial del Mediterraneo occidental durante le seculos XI–XIII. Le citate habeva un forma de governo communal e su vita politic esseva fortemente influentiate per le gruppos mercantil e le familias aristocratic del citate. <ref>{{Cita web |url=https://www2.comune.genova.it/content/info |titulo=Regata e Palio Marinaro di San Pietro |sitioweb=Comune di Genova |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Genova cooperava con Pisa contra le bases saracenic del Mediterraneo, ma le collaboration esseva gradualmente substituite per un forte rivalitate commercial e militar. Le competition inter le duo citates se extenderea al Sardinia, al Corsica e al Mediterraneo occidental. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le participatio genovese al [[Prime Crusada]] contribueva al expansion de su commercio in le Levant. Mercantes genovese establiva bases e quartiers commercial in varie portos del stato cruzate e developpava un grande rete mediterranee. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le victoria genovese super Pisa e le successive competition con Venetia faceva de Genova un del principal potentias maritime del Mediterraneo occidental. Su potentia commercial se extenderea al [[Mar Nere]], le Levant e le costas occidental del Mediterraneo. == Venetia == **Venetia** deveniva le plus longevive del principal republicas maritime. Su position in le [[Adriatico]] le permitteva controlar importante rotas inter Europa central, le Mediterraneo oriental e le mundo bizantin. Le citate esseva inicialmente ligate al [[Imperio Bizantin]], ma developpava progressivemente un grande grado de autonomia. <ref>{{Cita web |url=https://www2.comune.genova.it/content/info |titulo=Regata e Palio Marinaro di San Pietro |sitioweb=Comune di Genova |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le commercio con le Imperio Bizantin e le mundo musulman permitteva al mercantes venetian de importar spices, textilios, metalles e altere productos oriental. Post le [[Prime Crusada]], Venetia augmentava su presentia in le Levant e obteneva privilegios commercial in importante portos. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le **Arsenal de Venetia** esseva un del principal instrumentos del potentia maritime del citate. Illo esseva un grande complexe de construction naval e production associate, ubi esseva fabricate e mantenite naves public, armas, cordas, velas e remos. Su organisation permitteva al republica de disponer de un capacitate naval considerabile. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.venezia.it/it/content/storia-dellarsenale-venezia |titulo=Storia dell'Arsenale |sitioweb=Comune di Venezia |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le potentia venetian se manteneva ben ultra le periodo de predominio del altere citates maritime. Le **Republica de Venetia** esseva dissolvite in **1797**, quando Napoleon Bonaparte occupava le citate e le territorio venetian passava al dominio francese secundo le tractato de Campoformio. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.venezia.it/it/content/viva-san-marco-storia-una-repubblica-marinara-venezia-421-1797 |titulo=Viva San Marco! Storia di una repubblica marinara. Venezia 421-1797 |sitioweb=Comune di Venezia |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Relationes e rivalitates == Le historia del republicas maritime esseva marcate tanto per cooperation como per competition. Le citates poteva aliar se pro proteger lor commercio, combater piratas o supportar expeditiones, ma lor interesses commercial frequentemente conduceva a guerras. Pisa e Genova, per exemplo, collaborava contra le Saracenos al initio del seculo XI, ante devenir rivales pro le dominio del Mediterraneo occidental. Le victoria genovese al Meloria in 1284 contribuiva al declino de Pisa. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Genova e Venetia deveniva postea le principal competitores del Mediterraneo oriental. Lor rivalitate culminava in plure guerras, inter le quales le [[Guerra de Chioggia]] de 1378–1381. Le victoria venetian in iste conflicto confirmava le position de Venetia inter le principal potentias maritime del Mediterraneo. == Le Crusadas e le Mediterraneo oriental == Le [[Crusadas]] creava nove opportunitates pro le citates maritime. Genova, Pisa e Venetia transportava homines e materiales verso le Levant e obteneva in cambio privilegios commercial, quartieres proprie e immunitates fiscal in diverse portos. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le mercantes establiva ver exemplos de colonias commercial: illes poteva disponer de proprie administration, magazinos, ecclesias e molles o portos. Iste reti contribueva al disveloppamento del commercio a longe distantia e al diffusion de practicas commercial e financiare in Europa. == Economia e commercio == Le economia del republicas maritime esseva basate super le commercio de productos a longe distantia. Le naves transportava spece, textilios, seta, metalles, cereales, legno, sal, oleo e altere productos inter le portos del Mediterraneo e le regiones interior. Le citates obteneva profitos non solmente del vendita de mercantias, ma etiam del services portuari, del taxation del commercio e del privilegios obtenite in le portos exterior. Le commercio maritim produceva capital que poteva esser reinvestite in naves, arsenales, fortificationes e edificios public. In le caso de Venetia, le Arsenal representa le exemplo plus importante de un grande infrastructure productive associate al potentia maritime. Le complexo produceva e reparava naves, conservava materias prime e facilitava le organisation del flotta public. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.venezia.it/it/content/storia-dellarsenale-venezia |titulo=Storia dell'Arsenale |sitioweb=Comune di Venezia |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Derecto maritime == Le expansion del commercio requireva normas relative al navigation, al contractos, al responsabilitates del mercantes e al resolution de controversias. Le republicas maritime developpava varie formas de derecto maritime e de documentation commercial. Le **Tabula de Amalfi** es le exemplo plus celebre. Su normas, originante del periodo medieval, esseva utilisate durante longe tempore in le commercio maritime mediterranee. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/amalfi_%28Dizionario-di-Storia%29/ |titulo=Amalfi |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Declino == Le declino del republicas maritime esseva un processo progressive e non occurreva al mesme tempore in tote le citates. Amalfi perdeva su position principal ja durante le seculo XII, in parte como resultato del conquestas normanne e del competition de Pisa, Genova e Venetia. Pisa perdeva su predominio maritime post le battalia de Meloria in 1284 e le citate entrava in un phase de declino politic e economic. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/amalfi_%28Dizionario-di-Storia%29/ |titulo=Amalfi |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.comune.pisa.it/Novita/Comunicati/Commemorazione-della-Battaglia-della-Meloria |titulo=Commemorazione della Battaglia della Meloria |sitioweb=Comune di Pisa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Genova continuava a esser un potentia commercial importante, ma su position esseva affectate per le competition con Venetia, le transformation del rotas commercial e le disveloppamento de nove potentias europee. Venetia, le plus longevive, manteneva su republica usque a 1797. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.venezia.it/it/content/viva-san-marco-storia-una-repubblica-marinara-venezia-421-1797 |titulo=Viva San Marco! Storia di una repubblica marinara. Venezia 421-1797 |sitioweb=Comune di Venezia |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Un factor importante del transformation esseva le progressivo disveloppamento del navigation oceanic e le nove rotas maritime aperte post le voyages atlantic del fin del seculo XV. Le centro de gravitate del commercio international se spostava gradualmente del Mediterraneo verso le Atlantico. == Hereditate == Le republicas maritime ha lassate un importante hereditate in le historia del Mediterraneo e de Europa. Lor portos, arsenales, fortificationes, palatios e ecclesias remane inter le principal testimonios del civilisation maritime medieval e renascentista. Le historia del quatro principal citates es hodie commemorate per le **Regata del Antique Republicas Maritime Italian**, un manifestation historic e sportive create formalmente in **1955**. Le prime edition se teneva a Pisa le **1 de julio 1956**; le evento es alternate inter Amalfi, Genova, Pisa e Venetia. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.amalfi.sa.it/regata/storia.asp |titulo=La Regata Storica delle Antiche Repubbliche Marinare – La Storia |sitioweb=Comune di Amalfi |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.comune.pisa.it/Servizi/Regata-delle-antiche-repubbliche-marinare |titulo=Regata delle antiche repubbliche marinare |sitioweb=Comune di Pisa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le quattro equipages del regata es distinguit per colores e symbolos: **Amalfi** usa le azur e le cavallo alate, **Genova** le blanc e le dracone, **Pisa** le rubie e le aquila, e **Venetia** le verde e le leon alate de Sancte Marco. Le galeones ha un longitude de 11 metros e le percurso del gara es de 2 kilometros. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.amalfi.sa.it/regata/storia.asp |titulo=La Regata Storica delle Antiche Repubbliche Marinare – La Storia |sitioweb=Comune di Amalfi |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le denomination **republicas maritime** remane assi un concept historic utile pro describer un gruppo de citates que, in differente momentos e con differente institutiones, transformava le position maritime e commercial del Italia medieval in un factor major de potentia politic e economic. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubbliche-marinare/ |titulo=Repùbbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> [[Categoria:Republicas maritime]] m4wt11ost0cmrf07a2p4hbqbxo0focj 702311 702310 2026-10-05T12:09:06Z Interlingvisto 60932 702311 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''republicas maritime''' es le denomination traditional date al principal citates maritime italian que, inter le [[Medievo]] e le prime seculos del etate moderne, developpava un forte autonomia politic e construiva lor potentia super le commercio maritime, le navigation e le flotte. Le quatro citates generalmente designate como le principal republicas maritime es [[Amalfi]], [[Pisa]], [[Genova]] e [[Venetia]]. Le expression se refere principalmente al periodo inter le seculos XI e XIV, durante le qual iste citates exercitava un importante influentia super le rotas commercial del [[Mediterraneo]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubbliche-marinare/ |titulo=Repùbbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www2.comune.genova.it/content/info |titulo=Regata e Palio Marinaro di San Pietro |sitioweb=Comune di Genova |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le termines republica maritime non designa un unificate systema politic. Le quatro citates habeva institutiones e evolutiones politic distincte. Le expression insiste super lor character maritime, lor autonomia e lor participation al commercio mediterranee. Treccani include etiam Noli inter le citates qualificate como republica maritime pro un periodo plus breve. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubbliche-marinare/ |titulo=Repùbbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Origines == Le disveloppamento del republicas maritime esseva ligate al transformationes politic e economic del [[Mediterraneo]] post le prime seculos del Medievo. Le reprise del commercio, le disveloppamento del citates e le reduction progressive del potentia de certe autoritates central permitteva a plure citates portuari de ganiar un grado considerabile de autonomia. Le citates maritime italian habeva un avantage geographic importante: lor portos le poneva al contacto inter Europa occidental, le [[Imperio Bizantin]], le mundo islamic e le rutas commercial verso le [[Levant]]. Le mercantes establiva comptoirs e colonias commercial in numerose portos, developpante redes que connectava le citates italian con le Mediterraneo oriental e occidental. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le expansion del navigation esseva accompagnate per le disveloppamento de institutiones commercial e financiar. Le citates maritime usava monetas, contractos, systemas de credito e formas de contabilitate que facilitava le commercio a longe distantia. <ref>{{Cita web |url=https://www2.comune.genova.it/content/info |titulo=Regata e Palio Marinaro di San Pietro |sitioweb=Comune di Genova |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Amalfi == Amalfi esseva un del prime citates italian a attinger un position importante in le commercio mediterranee. Le citate se separava del ducato de [[Napoles]] in le prime parte del seculo IX e deveniva un republica autonome. Le autoritate politic esseva exercite successivemente per contes, prefectos e duces, le ultime conferente al citate un character de ducato autonome. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.amalfi.sa.it/origini.asp?p=2 |titulo=Origini e storia di Amalfi – Organizzazione politica |sitioweb=Comune di Amalfi |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos X e XI, Amalfi developpava un extensive rete commercial in le Mediterraneo. Mercantes amalfitan esseva presente in portos de Sicilia, Puglia, Africa del nord, Egipto, Levante e [[Constantinopole]]. Le citate fungeva como intermediario inter le mundo latin, le mundo bizantin e le mundo arabe. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.amalfi.sa.it/origini.asp |titulo=Origini e storia di Amalfi |sitioweb=Comune di Amalfi |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le Tabula de Amalfi (*Tavole Amalfitane*) esseva un collection de normas maritime associate al citate e deveniva un importante codice del derecto maritime medieval. Su normas esseva utilisate in le Mediterraneo durante plure seculos. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/amalfi_%28Dizionario-di-Storia%29/ |titulo=Amalfi |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le potentia de Amalfi comenciava a declinar durante le seculo XII. Le conquista normanne, le perdita de certe positiones commercial e le competition de Pisa, Genova e Venetia contribueva al declino del citate. Le saccheggios pisane de 1135 e 1137 accelerava iste processo. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/amalfi_%28Dizionario-di-Storia%29/ |titulo=Amalfi |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Pisa == Pisa deveniva un grande potentia maritime del Mediterraneo occidental inter le seculos XI e XIII. Le citate developpava su flotte in reaction al activitate de piratas saracenes in le [[Mar Tirreno]] e participava a expeditiones contra bases musulman in le Mediterraneo. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In 1015–1016, Pisa e Genova cooperava in le expulsion del Saracenos de [[Sardinia]] e [[Corsica]]. Pisa participava postea a expeditiones in Sicilia e in le costas de Africa del nord e establishava relationes commercial in le Mediterraneo occidental e oriental. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le periodo del major expansion pisane esseva inter le seculo XI e le fin del seculo XIII. Le citate exerceva influentia super Sardinia, Corsica e le insulas Balearic e possedeva un extensive rete commercial. Le municipalitate de Pisa identifica le periodo inter le seculo XI e le seculo XIII como le periodo de maxime splendore medieval del republica pisane. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.pisa.it/Servizi/Regata-delle-antiche-repubbliche-marinare |titulo=Regata delle antiche repubbliche marinare |sitioweb=Comune di Pisa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le competition con Genova deveniva sempre plus intense. Le derrota pisane al battalia de Meloria in 1284 constitueva un puncto decisive del declino del potentia maritime de Pisa. Le citate perdeva progressivemente su position dominante in le Mediterraneo occidental. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.pisa.it/Novita/Comunicati/Commemorazione-della-Battaglia-della-Meloria |titulo=Commemorazione della Battaglia della Meloria |sitioweb=Comune di Pisa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Genova == Genova deveniva un del principal centros commercial del Mediterraneo occidental durante le seculos XI–XIII. Le citate habeva un forma de governo communal e su vita politic esseva fortemente influentiate per le gruppos mercantil e le familias aristocratic del citate. <ref>{{Cita web |url=https://www2.comune.genova.it/content/info |titulo=Regata e Palio Marinaro di San Pietro |sitioweb=Comune di Genova |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Genova cooperava con Pisa contra le bases saracenic del Mediterraneo, ma le collaboration esseva gradualmente substituite per un forte rivalitate commercial e militar. Le competition inter le duo citates se extenderea al Sardinia, al Corsica e al Mediterraneo occidental. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le participatio genovese al [[Prime Crusada]] contribueva al expansion de su commercio in le Levant. Mercantes genovese establiva bases e quartiers commercial in varie portos del stato cruzate e developpava un grande rete mediterranee. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le victoria genovese super Pisa e le successive competition con Venetia faceva de Genova un del principal potentias maritime del Mediterraneo occidental. Su potentia commercial se extenderea al [[Mar Nere]], le Levant e le costas occidental del Mediterraneo. == Venetia == Venetia deveniva le plus longevive del principal republicas maritime. Su position in le [[Adriatico]] le permitteva controlar importante rotas inter Europa central, le Mediterraneo oriental e le mundo bizantin. Le citate esseva inicialmente ligate al [[Imperio Bizantin]], ma developpava progressivemente un grande grado de autonomia. <ref>{{Cita web |url=https://www2.comune.genova.it/content/info |titulo=Regata e Palio Marinaro di San Pietro |sitioweb=Comune di Genova |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le commercio con le Imperio Bizantin e le mundo musulman permitteva al mercantes venetian de importar spices, textilios, metalles e altere productos oriental. Post le [[Prime Crusada]], Venetia augmentava su presentia in le Levant e obteneva privilegios commercial in importante portos. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le Arsenal de Venetia esseva un del principal instrumentos del potentia maritime del citate. Illo esseva un grande complexe de construction naval e production associate, ubi esseva fabricate e mantenite naves public, armas, cordas, velas e remos. Su organisation permitteva al republica de disponer de un capacitate naval considerabile. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.venezia.it/it/content/storia-dellarsenale-venezia |titulo=Storia dell'Arsenale |sitioweb=Comune di Venezia |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le potentia venetian se manteneva ben ultra le periodo de predominio del altere citates maritime. Le Republica de Venetia esseva dissolvite in 1797, quando Napoleon Bonaparte occupava le citate e le territorio venetian passava al dominio francese secundo le tractato de Campoformio. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.venezia.it/it/content/viva-san-marco-storia-una-repubblica-marinara-venezia-421-1797 |titulo=Viva San Marco! Storia di una repubblica marinara. Venezia 421-1797 |sitioweb=Comune di Venezia |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Relationes e rivalitates == Le historia del republicas maritime esseva marcate tanto per cooperation como per competition. Le citates poteva aliar se pro proteger lor commercio, combater piratas o supportar expeditiones, ma lor interesses commercial frequentemente conduceva a guerras. Pisa e Genova, per exemplo, collaborava contra le Saracenos al initio del seculo XI, ante devenir rivales pro le dominio del Mediterraneo occidental. Le victoria genovese al Meloria in 1284 contribuiva al declino de Pisa. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Genova e Venetia deveniva postea le principal competitores del Mediterraneo oriental. Lor rivalitate culminava in plure guerras, inter le quales le [[Guerra de Chioggia]] de 1378–1381. Le victoria venetian in iste conflicto confirmava le position de Venetia inter le principal potentias maritime del Mediterraneo. == Le Crusadas e le Mediterraneo oriental == Le [[Crusadas]] creava nove opportunitates pro le citates maritime. Genova, Pisa e Venetia transportava homines e materiales verso le Levant e obteneva in cambio privilegios commercial, quartieres proprie e immunitates fiscal in diverse portos. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le mercantes establiva ver exemplos de colonias commercial: illes poteva disponer de proprie administration, magazinos, ecclesias e molles o portos. Iste reti contribueva al disveloppamento del commercio a longe distantia e al diffusion de practicas commercial e financiare in Europa. == Economia e commercio == Le economia del republicas maritime esseva basate super le commercio de productos a longe distantia. Le naves transportava spece, textilios, seta, metalles, cereales, legno, sal, oleo e altere productos inter le portos del Mediterraneo e le regiones interior. Le citates obteneva profitos non solmente del vendita de mercantias, ma etiam del services portuari, del taxation del commercio e del privilegios obtenite in le portos exterior. Le commercio maritim produceva capital que poteva esser reinvestite in naves, arsenales, fortificationes e edificios public. In le caso de Venetia, le Arsenal representa le exemplo plus importante de un grande infrastructure productive associate al potentia maritime. Le complexo produceva e reparava naves, conservava materias prime e facilitava le organisation del flotta public. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.venezia.it/it/content/storia-dellarsenale-venezia |titulo=Storia dell'Arsenale |sitioweb=Comune di Venezia |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Derecto maritime == Le expansion del commercio requireva normas relative al navigation, al contractos, al responsabilitates del mercantes e al resolution de controversias. Le republicas maritime developpava varie formas de derecto maritime e de documentation commercial. Le Tabula de Amalfi es le exemplo plus celebre. Su normas, originante del periodo medieval, esseva utilisate durante longe tempore in le commercio maritime mediterranee. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/amalfi_%28Dizionario-di-Storia%29/ |titulo=Amalfi |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Declino == Le declino del republicas maritime esseva un processo progressive e non occurreva al mesme tempore in tote le citates. Amalfi perdeva su position principal ja durante le seculo XII, in parte como resultato del conquestas normanne e del competition de Pisa, Genova e Venetia. Pisa perdeva su predominio maritime post le battalia de Meloria in 1284 e le citate entrava in un phase de declino politic e economic. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/amalfi_%28Dizionario-di-Storia%29/ |titulo=Amalfi |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.comune.pisa.it/Novita/Comunicati/Commemorazione-della-Battaglia-della-Meloria |titulo=Commemorazione della Battaglia della Meloria |sitioweb=Comune di Pisa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Genova continuava a esser un potentia commercial importante, ma su position esseva affectate per le competition con Venetia, le transformation del rotas commercial e le disveloppamento de nove potentias europee. Venetia, le plus longevive, manteneva su republica usque a 1797. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.venezia.it/it/content/viva-san-marco-storia-una-repubblica-marinara-venezia-421-1797 |titulo=Viva San Marco! Storia di una repubblica marinara. Venezia 421-1797 |sitioweb=Comune di Venezia |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Un factor importante del transformation esseva le progressivo disveloppamento del navigation oceanic e le nove rotas maritime aperte post le voyages atlantic del fin del seculo XV. Le centro de gravitate del commercio international se spostava gradualmente del Mediterraneo verso le Atlantico. == Hereditate == Le republicas maritime ha lassate un importante hereditate in le historia del Mediterraneo e de Europa. Lor portos, arsenales, fortificationes, palatios e ecclesias remane inter le principal testimonios del civilisation maritime medieval e renascentista. Le historia del quatro principal citates es hodie commemorate per le Regata del Antique Republicas Maritime Italian, un manifestation historic e sportive create formalmente in 1955. Le prime edition se teneva a Pisa le 1 de julio 1956; le evento es alternate inter Amalfi, Genova, Pisa e Venetia. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.amalfi.sa.it/regata/storia.asp |titulo=La Regata Storica delle Antiche Repubbliche Marinare – La Storia |sitioweb=Comune di Amalfi |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.comune.pisa.it/Servizi/Regata-delle-antiche-repubbliche-marinare |titulo=Regata delle antiche repubbliche marinare |sitioweb=Comune di Pisa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le quattro equipages del regata es distinguit per colores e symbolos: Amalfi usa le azur e le cavallo alate, Genova le blanc e le dracone, Pisa le rubie e le aquila, e Venetia le verde e le leon alate de Sancte Marco. Le galeones ha un longitude de 11 metros e le percurso del gara es de 2 kilometros. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.amalfi.sa.it/regata/storia.asp |titulo=La Regata Storica delle Antiche Repubbliche Marinare – La Storia |sitioweb=Comune di Amalfi |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le denomination republicas maritime remane assi un concept historic utile pro describer un gruppo de citates que, in differente momentos e con differente institutiones, transformava le position maritime e commercial del Italia medieval in un factor major de potentia politic e economic. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubbliche-marinare/ |titulo=Repùbbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> [[Categoria:Republicas maritime| ]] f33v0w5eeotxuq12lwwxi7sewha1vgc 702312 702311 2026-10-05T12:10:04Z Interlingvisto 60932 702312 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''republicas maritime''' es le denomination traditional date al principal citates maritime italian que, inter le [[Medievo]] e le prime seculos del etate moderne, developpava un forte autonomia politic e construiva lor potentia super le commercio maritime, le navigation e le flotte. Le quatro citates generalmente designate como le principal republicas maritime es [[Amalfi]], [[Pisa]], [[Genua]] e [[Venetia]]. Le expression se refere principalmente al periodo inter le seculos XI e XIV, durante le qual iste citates exercitava un importante influentia super le rotas commercial del [[Mediterraneo]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubbliche-marinare/ |titulo=Repùbbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www2.comune.genova.it/content/info |titulo=Regata e Palio Marinaro di San Pietro |sitioweb=Comune di Genova |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le termines republica maritime non designa un unificate systema politic. Le quatro citates habeva institutiones e evolutiones politic distincte. Le expression insiste super lor character maritime, lor autonomia e lor participation al commercio mediterranee. Treccani include etiam Noli inter le citates qualificate como republica maritime pro un periodo plus breve. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubbliche-marinare/ |titulo=Repùbbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Origines == Le disveloppamento del republicas maritime esseva ligate al transformationes politic e economic del [[Mediterraneo]] post le prime seculos del Medievo. Le reprise del commercio, le disveloppamento del citates e le reduction progressive del potentia de certe autoritates central permitteva a plure citates portuari de ganiar un grado considerabile de autonomia. Le citates maritime italian habeva un avantage geographic importante: lor portos le poneva al contacto inter Europa occidental, le [[Imperio Bizantin]], le mundo islamic e le rutas commercial verso le [[Levant]]. Le mercantes establiva comptoirs e colonias commercial in numerose portos, developpante redes que connectava le citates italian con le Mediterraneo oriental e occidental. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le expansion del navigation esseva accompagnate per le disveloppamento de institutiones commercial e financiar. Le citates maritime usava monetas, contractos, systemas de credito e formas de contabilitate que facilitava le commercio a longe distantia. <ref>{{Cita web |url=https://www2.comune.genova.it/content/info |titulo=Regata e Palio Marinaro di San Pietro |sitioweb=Comune di Genova |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Amalfi == Amalfi esseva un del prime citates italian a attinger un position importante in le commercio mediterranee. Le citate se separava del ducato de [[Napoles]] in le prime parte del seculo IX e deveniva un republica autonome. Le autoritate politic esseva exercite successivemente per contes, prefectos e duces, le ultime conferente al citate un character de ducato autonome. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.amalfi.sa.it/origini.asp?p=2 |titulo=Origini e storia di Amalfi – Organizzazione politica |sitioweb=Comune di Amalfi |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos X e XI, Amalfi developpava un extensive rete commercial in le Mediterraneo. Mercantes amalfitan esseva presente in portos de Sicilia, Puglia, Africa del nord, Egipto, Levante e [[Constantinopole]]. Le citate fungeva como intermediario inter le mundo latin, le mundo bizantin e le mundo arabe. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.amalfi.sa.it/origini.asp |titulo=Origini e storia di Amalfi |sitioweb=Comune di Amalfi |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le Tabula de Amalfi (*Tavole Amalfitane*) esseva un collection de normas maritime associate al citate e deveniva un importante codice del derecto maritime medieval. Su normas esseva utilisate in le Mediterraneo durante plure seculos. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/amalfi_%28Dizionario-di-Storia%29/ |titulo=Amalfi |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le potentia de Amalfi comenciava a declinar durante le seculo XII. Le conquista normanne, le perdita de certe positiones commercial e le competition de Pisa, Genua e Venetia contribueva al declino del citate. Le saccheggios pisane de 1135 e 1137 accelerava iste processo. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/amalfi_%28Dizionario-di-Storia%29/ |titulo=Amalfi |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Pisa == Pisa deveniva un grande potentia maritime del Mediterraneo occidental inter le seculos XI e XIII. Le citate developpava su flotte in reaction al activitate de piratas saracenes in le [[Mar Tirreno]] e participava a expeditiones contra bases musulman in le Mediterraneo. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In 1015–1016, Pisa e Genua cooperava in le expulsion del Saracenos de [[Sardinia]] e [[Corsica]]. Pisa participava postea a expeditiones in Sicilia e in le costas de Africa del nord e establishava relationes commercial in le Mediterraneo occidental e oriental. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le periodo del major expansion pisane esseva inter le seculo XI e le fin del seculo XIII. Le citate exerceva influentia super Sardinia, Corsica e le insulas Balearic e possedeva un extensive rete commercial. Le municipalitate de Pisa identifica le periodo inter le seculo XI e le seculo XIII como le periodo de maxime splendore medieval del republica pisane. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.pisa.it/Servizi/Regata-delle-antiche-repubbliche-marinare |titulo=Regata delle antiche repubbliche marinare |sitioweb=Comune di Pisa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le competition con Genua deveniva sempre plus intense. Le derrota pisane al battalia de Meloria in 1284 constitueva un puncto decisive del declino del potentia maritime de Pisa. Le citate perdeva progressivemente su position dominante in le Mediterraneo occidental. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.pisa.it/Novita/Comunicati/Commemorazione-della-Battaglia-della-Meloria |titulo=Commemorazione della Battaglia della Meloria |sitioweb=Comune di Pisa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Genua == Genua deveniva un del principal centros commercial del Mediterraneo occidental durante le seculos XI–XIII. Le citate habeva un forma de governo communal e su vita politic esseva fortemente influentiate per le gruppos mercantil e le familias aristocratic del citate. <ref>{{Cita web |url=https://www2.comune.genova.it/content/info |titulo=Regata e Palio Marinaro di San Pietro |sitioweb=Comune di Genova |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Genua cooperava con Pisa contra le bases saracenic del Mediterraneo, ma le collaboration esseva gradualmente substituite per un forte rivalitate commercial e militar. Le competition inter le duo citates se extenderea al Sardinia, al Corsica e al Mediterraneo occidental. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le participatio genovese al [[Prime Crusada]] contribueva al expansion de su commercio in le Levant. Mercantes genovese establiva bases e quartiers commercial in varie portos del stato cruzate e developpava un grande rete mediterranee. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le victoria genovese super Pisa e le successive competition con Venetia faceva de Genua un del principal potentias maritime del Mediterraneo occidental. Su potentia commercial se extenderea al [[Mar Nere]], le Levant e le costas occidental del Mediterraneo. == Venetia == Venetia deveniva le plus longevive del principal republicas maritime. Su position in le [[Adriatico]] le permitteva controlar importante rotas inter Europa central, le Mediterraneo oriental e le mundo bizantin. Le citate esseva inicialmente ligate al [[Imperio Bizantin]], ma developpava progressivemente un grande grado de autonomia. <ref>{{Cita web |url=https://www2.comune.genova.it/content/info |titulo=Regata e Palio Marinaro di San Pietro |sitioweb=Comune di Genova |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le commercio con le Imperio Bizantin e le mundo musulman permitteva al mercantes venetian de importar spices, textilios, metalles e altere productos oriental. Post le [[Prime Crusada]], Venetia augmentava su presentia in le Levant e obteneva privilegios commercial in importante portos. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le Arsenal de Venetia esseva un del principal instrumentos del potentia maritime del citate. Illo esseva un grande complexe de construction naval e production associate, ubi esseva fabricate e mantenite naves public, armas, cordas, velas e remos. Su organisation permitteva al republica de disponer de un capacitate naval considerabile. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.venezia.it/it/content/storia-dellarsenale-venezia |titulo=Storia dell'Arsenale |sitioweb=Comune di Venezia |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le potentia venetian se manteneva ben ultra le periodo de predominio del altere citates maritime. Le Republica de Venetia esseva dissolvite in 1797, quando Napoleon Bonaparte occupava le citate e le territorio venetian passava al dominio francese secundo le tractato de Campoformio. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.venezia.it/it/content/viva-san-marco-storia-una-repubblica-marinara-venezia-421-1797 |titulo=Viva San Marco! Storia di una repubblica marinara. Venezia 421-1797 |sitioweb=Comune di Venezia |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Relationes e rivalitates == Le historia del republicas maritime esseva marcate tanto per cooperation como per competition. Le citates poteva aliar se pro proteger lor commercio, combater piratas o supportar expeditiones, ma lor interesses commercial frequentemente conduceva a guerras. Pisa e Genua, per exemplo, collaborava contra le Saracenos al initio del seculo XI, ante devenir rivales pro le dominio del Mediterraneo occidental. Le victoria genovese al Meloria in 1284 contribuiva al declino de Pisa. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Genua e Venetia deveniva postea le principal competitores del Mediterraneo oriental. Lor rivalitate culminava in plure guerras, inter le quales le [[Guerra de Chioggia]] de 1378–1381. Le victoria venetian in iste conflicto confirmava le position de Venetia inter le principal potentias maritime del Mediterraneo. == Le Crusadas e le Mediterraneo oriental == Le [[Crusadas]] creava nove opportunitates pro le citates maritime. Genua, Pisa e Venetia transportava homines e materiales verso le Levant e obteneva in cambio privilegios commercial, quartieres proprie e immunitates fiscal in diverse portos. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le mercantes establiva ver exemplos de colonias commercial: illes poteva disponer de proprie administration, magazinos, ecclesias e molles o portos. Iste reti contribueva al disveloppamento del commercio a longe distantia e al diffusion de practicas commercial e financiare in Europa. == Economia e commercio == Le economia del republicas maritime esseva basate super le commercio de productos a longe distantia. Le naves transportava spece, textilios, seta, metalles, cereales, legno, sal, oleo e altere productos inter le portos del Mediterraneo e le regiones interior. Le citates obteneva profitos non solmente del vendita de mercantias, ma etiam del services portuari, del taxation del commercio e del privilegios obtenite in le portos exterior. Le commercio maritim produceva capital que poteva esser reinvestite in naves, arsenales, fortificationes e edificios public. In le caso de Venetia, le Arsenal representa le exemplo plus importante de un grande infrastructure productive associate al potentia maritime. Le complexo produceva e reparava naves, conservava materias prime e facilitava le organisation del flotta public. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.venezia.it/it/content/storia-dellarsenale-venezia |titulo=Storia dell'Arsenale |sitioweb=Comune di Venezia |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Derecto maritime == Le expansion del commercio requireva normas relative al navigation, al contractos, al responsabilitates del mercantes e al resolution de controversias. Le republicas maritime developpava varie formas de derecto maritime e de documentation commercial. Le Tabula de Amalfi es le exemplo plus celebre. Su normas, originante del periodo medieval, esseva utilisate durante longe tempore in le commercio maritime mediterranee. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/amalfi_%28Dizionario-di-Storia%29/ |titulo=Amalfi |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Declino == Le declino del republicas maritime esseva un processo progressive e non occurreva al mesme tempore in tote le citates. Amalfi perdeva su position principal ja durante le seculo XII, in parte como resultato del conquestas normanne e del competition de Pisa, Genua e Venetia. Pisa perdeva su predominio maritime post le battalia de Meloria in 1284 e le citate entrava in un phase de declino politic e economic. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/amalfi_%28Dizionario-di-Storia%29/ |titulo=Amalfi |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.comune.pisa.it/Novita/Comunicati/Commemorazione-della-Battaglia-della-Meloria |titulo=Commemorazione della Battaglia della Meloria |sitioweb=Comune di Pisa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Genua continuava a esser un potentia commercial importante, ma su position esseva affectate per le competition con Venetia, le transformation del rotas commercial e le disveloppamento de nove potentias europee. Venetia, le plus longevive, manteneva su republica usque a 1797. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.venezia.it/it/content/viva-san-marco-storia-una-repubblica-marinara-venezia-421-1797 |titulo=Viva San Marco! Storia di una repubblica marinara. Venezia 421-1797 |sitioweb=Comune di Venezia |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Un factor importante del transformation esseva le progressivo disveloppamento del navigation oceanic e le nove rotas maritime aperte post le voyages atlantic del fin del seculo XV. Le centro de gravitate del commercio international se spostava gradualmente del Mediterraneo verso le Atlantico. == Hereditate == Le republicas maritime ha lassate un importante hereditate in le historia del Mediterraneo e de Europa. Lor portos, arsenales, fortificationes, palatios e ecclesias remane inter le principal testimonios del civilisation maritime medieval e renascentista. Le historia del quatro principal citates es hodie commemorate per le Regata del Antique Republicas Maritime Italian, un manifestation historic e sportive create formalmente in 1955. Le prime edition se teneva a Pisa le 1 de julio 1956; le evento es alternate inter Amalfi, Genua, Pisa e Venetia. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.amalfi.sa.it/regata/storia.asp |titulo=La Regata Storica delle Antiche Repubbliche Marinare – La Storia |sitioweb=Comune di Amalfi |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.comune.pisa.it/Servizi/Regata-delle-antiche-repubbliche-marinare |titulo=Regata delle antiche repubbliche marinare |sitioweb=Comune di Pisa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le quattro equipages del regata es distinguit per colores e symbolos: Amalfi usa le azur e le cavallo alate, Genua le blanc e le dracone, Pisa le rubie e le aquila, e Venetia le verde e le leon alate de Sancte Marco. Le galeones ha un longitude de 11 metros e le percurso del gara es de 2 kilometros. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.amalfi.sa.it/regata/storia.asp |titulo=La Regata Storica delle Antiche Repubbliche Marinare – La Storia |sitioweb=Comune di Amalfi |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le denomination republicas maritime remane assi un concept historic utile pro describer un gruppo de citates que, in differente momentos e con differente institutiones, transformava le position maritime e commercial del Italia medieval in un factor major de potentia politic e economic. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubbliche-marinare/ |titulo=Repùbbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> [[Categoria:Republicas maritime| ]] oj9k2ho8htqjbdcvdpnw49rze7sdug8 702314 702312 2026-10-05T12:11:14Z Interlingvisto 60932 /* Origines */ 702314 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''republicas maritime''' es le denomination traditional date al principal citates maritime italian que, inter le [[Medievo]] e le prime seculos del etate moderne, developpava un forte autonomia politic e construiva lor potentia super le commercio maritime, le navigation e le flotte. Le quatro citates generalmente designate como le principal republicas maritime es [[Amalfi]], [[Pisa]], [[Genua]] e [[Venetia]]. Le expression se refere principalmente al periodo inter le seculos XI e XIV, durante le qual iste citates exercitava un importante influentia super le rotas commercial del [[Mediterraneo]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubbliche-marinare/ |titulo=Repùbbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www2.comune.genova.it/content/info |titulo=Regata e Palio Marinaro di San Pietro |sitioweb=Comune di Genova |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le termines republica maritime non designa un unificate systema politic. Le quatro citates habeva institutiones e evolutiones politic distincte. Le expression insiste super lor character maritime, lor autonomia e lor participation al commercio mediterranee. Treccani include etiam Noli inter le citates qualificate como republica maritime pro un periodo plus breve. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubbliche-marinare/ |titulo=Repùbbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Origines == {{Historia de Italia}} Le disveloppamento del republicas maritime esseva ligate al transformationes politic e economic del [[Mediterraneo]] post le prime seculos del Medievo. Le reprise del commercio, le disveloppamento del citates e le reduction progressive del potentia de certe autoritates central permitteva a plure citates portuari de ganiar un grado considerabile de autonomia. Le citates maritime italian habeva un avantage geographic importante: lor portos le poneva al contacto inter Europa occidental, le [[Imperio Bizantin]], le mundo islamic e le rutas commercial verso le [[Levant]]. Le mercantes establiva comptoirs e colonias commercial in numerose portos, developpante redes que connectava le citates italian con le Mediterraneo oriental e occidental. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le expansion del navigation esseva accompagnate per le disveloppamento de institutiones commercial e financiar. Le citates maritime usava monetas, contractos, systemas de credito e formas de contabilitate que facilitava le commercio a longe distantia. <ref>{{Cita web |url=https://www2.comune.genova.it/content/info |titulo=Regata e Palio Marinaro di San Pietro |sitioweb=Comune di Genova |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Amalfi == Amalfi esseva un del prime citates italian a attinger un position importante in le commercio mediterranee. Le citate se separava del ducato de [[Napoles]] in le prime parte del seculo IX e deveniva un republica autonome. Le autoritate politic esseva exercite successivemente per contes, prefectos e duces, le ultime conferente al citate un character de ducato autonome. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.amalfi.sa.it/origini.asp?p=2 |titulo=Origini e storia di Amalfi – Organizzazione politica |sitioweb=Comune di Amalfi |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos X e XI, Amalfi developpava un extensive rete commercial in le Mediterraneo. Mercantes amalfitan esseva presente in portos de Sicilia, Puglia, Africa del nord, Egipto, Levante e [[Constantinopole]]. Le citate fungeva como intermediario inter le mundo latin, le mundo bizantin e le mundo arabe. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.amalfi.sa.it/origini.asp |titulo=Origini e storia di Amalfi |sitioweb=Comune di Amalfi |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le Tabula de Amalfi (*Tavole Amalfitane*) esseva un collection de normas maritime associate al citate e deveniva un importante codice del derecto maritime medieval. Su normas esseva utilisate in le Mediterraneo durante plure seculos. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/amalfi_%28Dizionario-di-Storia%29/ |titulo=Amalfi |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le potentia de Amalfi comenciava a declinar durante le seculo XII. Le conquista normanne, le perdita de certe positiones commercial e le competition de Pisa, Genua e Venetia contribueva al declino del citate. Le saccheggios pisane de 1135 e 1137 accelerava iste processo. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/amalfi_%28Dizionario-di-Storia%29/ |titulo=Amalfi |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Pisa == Pisa deveniva un grande potentia maritime del Mediterraneo occidental inter le seculos XI e XIII. Le citate developpava su flotte in reaction al activitate de piratas saracenes in le [[Mar Tirreno]] e participava a expeditiones contra bases musulman in le Mediterraneo. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In 1015–1016, Pisa e Genua cooperava in le expulsion del Saracenos de [[Sardinia]] e [[Corsica]]. Pisa participava postea a expeditiones in Sicilia e in le costas de Africa del nord e establishava relationes commercial in le Mediterraneo occidental e oriental. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le periodo del major expansion pisane esseva inter le seculo XI e le fin del seculo XIII. Le citate exerceva influentia super Sardinia, Corsica e le insulas Balearic e possedeva un extensive rete commercial. Le municipalitate de Pisa identifica le periodo inter le seculo XI e le seculo XIII como le periodo de maxime splendore medieval del republica pisane. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.pisa.it/Servizi/Regata-delle-antiche-repubbliche-marinare |titulo=Regata delle antiche repubbliche marinare |sitioweb=Comune di Pisa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le competition con Genua deveniva sempre plus intense. Le derrota pisane al battalia de Meloria in 1284 constitueva un puncto decisive del declino del potentia maritime de Pisa. Le citate perdeva progressivemente su position dominante in le Mediterraneo occidental. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.pisa.it/Novita/Comunicati/Commemorazione-della-Battaglia-della-Meloria |titulo=Commemorazione della Battaglia della Meloria |sitioweb=Comune di Pisa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Genua == Genua deveniva un del principal centros commercial del Mediterraneo occidental durante le seculos XI–XIII. Le citate habeva un forma de governo communal e su vita politic esseva fortemente influentiate per le gruppos mercantil e le familias aristocratic del citate. <ref>{{Cita web |url=https://www2.comune.genova.it/content/info |titulo=Regata e Palio Marinaro di San Pietro |sitioweb=Comune di Genova |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Genua cooperava con Pisa contra le bases saracenic del Mediterraneo, ma le collaboration esseva gradualmente substituite per un forte rivalitate commercial e militar. Le competition inter le duo citates se extenderea al Sardinia, al Corsica e al Mediterraneo occidental. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le participatio genovese al [[Prime Crusada]] contribueva al expansion de su commercio in le Levant. Mercantes genovese establiva bases e quartiers commercial in varie portos del stato cruzate e developpava un grande rete mediterranee. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le victoria genovese super Pisa e le successive competition con Venetia faceva de Genua un del principal potentias maritime del Mediterraneo occidental. Su potentia commercial se extenderea al [[Mar Nere]], le Levant e le costas occidental del Mediterraneo. == Venetia == Venetia deveniva le plus longevive del principal republicas maritime. Su position in le [[Adriatico]] le permitteva controlar importante rotas inter Europa central, le Mediterraneo oriental e le mundo bizantin. Le citate esseva inicialmente ligate al [[Imperio Bizantin]], ma developpava progressivemente un grande grado de autonomia. <ref>{{Cita web |url=https://www2.comune.genova.it/content/info |titulo=Regata e Palio Marinaro di San Pietro |sitioweb=Comune di Genova |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le commercio con le Imperio Bizantin e le mundo musulman permitteva al mercantes venetian de importar spices, textilios, metalles e altere productos oriental. Post le [[Prime Crusada]], Venetia augmentava su presentia in le Levant e obteneva privilegios commercial in importante portos. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le Arsenal de Venetia esseva un del principal instrumentos del potentia maritime del citate. Illo esseva un grande complexe de construction naval e production associate, ubi esseva fabricate e mantenite naves public, armas, cordas, velas e remos. Su organisation permitteva al republica de disponer de un capacitate naval considerabile. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.venezia.it/it/content/storia-dellarsenale-venezia |titulo=Storia dell'Arsenale |sitioweb=Comune di Venezia |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le potentia venetian se manteneva ben ultra le periodo de predominio del altere citates maritime. Le Republica de Venetia esseva dissolvite in 1797, quando Napoleon Bonaparte occupava le citate e le territorio venetian passava al dominio francese secundo le tractato de Campoformio. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.venezia.it/it/content/viva-san-marco-storia-una-repubblica-marinara-venezia-421-1797 |titulo=Viva San Marco! Storia di una repubblica marinara. Venezia 421-1797 |sitioweb=Comune di Venezia |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Relationes e rivalitates == Le historia del republicas maritime esseva marcate tanto per cooperation como per competition. Le citates poteva aliar se pro proteger lor commercio, combater piratas o supportar expeditiones, ma lor interesses commercial frequentemente conduceva a guerras. Pisa e Genua, per exemplo, collaborava contra le Saracenos al initio del seculo XI, ante devenir rivales pro le dominio del Mediterraneo occidental. Le victoria genovese al Meloria in 1284 contribuiva al declino de Pisa. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Genua e Venetia deveniva postea le principal competitores del Mediterraneo oriental. Lor rivalitate culminava in plure guerras, inter le quales le [[Guerra de Chioggia]] de 1378–1381. Le victoria venetian in iste conflicto confirmava le position de Venetia inter le principal potentias maritime del Mediterraneo. == Le Crusadas e le Mediterraneo oriental == Le [[Crusadas]] creava nove opportunitates pro le citates maritime. Genua, Pisa e Venetia transportava homines e materiales verso le Levant e obteneva in cambio privilegios commercial, quartieres proprie e immunitates fiscal in diverse portos. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-repubbliche-marinare_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le repubbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le mercantes establiva ver exemplos de colonias commercial: illes poteva disponer de proprie administration, magazinos, ecclesias e molles o portos. Iste reti contribueva al disveloppamento del commercio a longe distantia e al diffusion de practicas commercial e financiare in Europa. == Economia e commercio == Le economia del republicas maritime esseva basate super le commercio de productos a longe distantia. Le naves transportava spece, textilios, seta, metalles, cereales, legno, sal, oleo e altere productos inter le portos del Mediterraneo e le regiones interior. Le citates obteneva profitos non solmente del vendita de mercantias, ma etiam del services portuari, del taxation del commercio e del privilegios obtenite in le portos exterior. Le commercio maritim produceva capital que poteva esser reinvestite in naves, arsenales, fortificationes e edificios public. In le caso de Venetia, le Arsenal representa le exemplo plus importante de un grande infrastructure productive associate al potentia maritime. Le complexo produceva e reparava naves, conservava materias prime e facilitava le organisation del flotta public. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.venezia.it/it/content/storia-dellarsenale-venezia |titulo=Storia dell'Arsenale |sitioweb=Comune di Venezia |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Derecto maritime == Le expansion del commercio requireva normas relative al navigation, al contractos, al responsabilitates del mercantes e al resolution de controversias. Le republicas maritime developpava varie formas de derecto maritime e de documentation commercial. Le Tabula de Amalfi es le exemplo plus celebre. Su normas, originante del periodo medieval, esseva utilisate durante longe tempore in le commercio maritime mediterranee. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/amalfi_%28Dizionario-di-Storia%29/ |titulo=Amalfi |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Declino == Le declino del republicas maritime esseva un processo progressive e non occurreva al mesme tempore in tote le citates. Amalfi perdeva su position principal ja durante le seculo XII, in parte como resultato del conquestas normanne e del competition de Pisa, Genua e Venetia. Pisa perdeva su predominio maritime post le battalia de Meloria in 1284 e le citate entrava in un phase de declino politic e economic. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/amalfi_%28Dizionario-di-Storia%29/ |titulo=Amalfi |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.comune.pisa.it/Novita/Comunicati/Commemorazione-della-Battaglia-della-Meloria |titulo=Commemorazione della Battaglia della Meloria |sitioweb=Comune di Pisa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Genua continuava a esser un potentia commercial importante, ma su position esseva affectate per le competition con Venetia, le transformation del rotas commercial e le disveloppamento de nove potentias europee. Venetia, le plus longevive, manteneva su republica usque a 1797. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.venezia.it/it/content/viva-san-marco-storia-una-repubblica-marinara-venezia-421-1797 |titulo=Viva San Marco! Storia di una repubblica marinara. Venezia 421-1797 |sitioweb=Comune di Venezia |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Un factor importante del transformation esseva le progressivo disveloppamento del navigation oceanic e le nove rotas maritime aperte post le voyages atlantic del fin del seculo XV. Le centro de gravitate del commercio international se spostava gradualmente del Mediterraneo verso le Atlantico. == Hereditate == Le republicas maritime ha lassate un importante hereditate in le historia del Mediterraneo e de Europa. Lor portos, arsenales, fortificationes, palatios e ecclesias remane inter le principal testimonios del civilisation maritime medieval e renascentista. Le historia del quatro principal citates es hodie commemorate per le Regata del Antique Republicas Maritime Italian, un manifestation historic e sportive create formalmente in 1955. Le prime edition se teneva a Pisa le 1 de julio 1956; le evento es alternate inter Amalfi, Genua, Pisa e Venetia. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.amalfi.sa.it/regata/storia.asp |titulo=La Regata Storica delle Antiche Repubbliche Marinare – La Storia |sitioweb=Comune di Amalfi |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.comune.pisa.it/Servizi/Regata-delle-antiche-repubbliche-marinare |titulo=Regata delle antiche repubbliche marinare |sitioweb=Comune di Pisa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le quattro equipages del regata es distinguit per colores e symbolos: Amalfi usa le azur e le cavallo alate, Genua le blanc e le dracone, Pisa le rubie e le aquila, e Venetia le verde e le leon alate de Sancte Marco. Le galeones ha un longitude de 11 metros e le percurso del gara es de 2 kilometros. <ref>{{Cita web |url=https://www.comune.amalfi.sa.it/regata/storia.asp |titulo=La Regata Storica delle Antiche Repubbliche Marinare – La Storia |sitioweb=Comune di Amalfi |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le denomination republicas maritime remane assi un concept historic utile pro describer un gruppo de citates que, in differente momentos e con differente institutiones, transformava le position maritime e commercial del Italia medieval in un factor major de potentia politic e economic. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubbliche-marinare/ |titulo=Repùbbliche marinare |sitioweb=Istituto dell'Enciclopedia Italiana – Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> [[Categoria:Republicas maritime| ]] pq4dldwajhxxo3ayghk05hj61z34doc Guelfos e Ghibellinos 0 61842 702318 2026-10-05T12:31:10Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} Le '''Guelfos e Ghibellinos''' esseva le denominationes date in le Italia medieval al principal factiones politic que se opposiva inter le seculos XIII e XIV, in origine ligate al conflicto inter le Papato e le Imperio. Le distinction habeva su origine in le [[Germania]] del seculo XII, durante le lucta pro le succession al throno inter le Welfen, duces de Bavaria, e le Hohenstaufen, duces de Svevia. In [[Italia]], le nomines deveniva le...” 702318 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Guelfos e Ghibellinos''' esseva le denominationes date in le Italia medieval al principal factiones politic que se opposiva inter le seculos XIII e XIV, in origine ligate al conflicto inter le Papato e le Imperio. Le distinction habeva su origine in le [[Germania]] del seculo XII, durante le lucta pro le succession al throno inter le Welfen, duces de Bavaria, e le Hohenstaufen, duces de Svevia. In [[Italia]], le nomines deveniva le designationes de factiones ligate, in maniera general, al causa papal o imperial, ma lor significato variava multo secundo le citate, le familias e le interesses local. Le guelfismo e le ghibellinismo non esseva partitos politicos moderne con programas uniforme. In multe citates, le distinction se superponeva a rivalitates inter familias, interesses economic, conflictos social e competitiones pro le controlo del governamento communal. Pro isto motivo, le orientation de un citate o de un familia poteva cambiar con le circumstantias politic. == Origine del nomines == {{Historia de Italia}} Le termino guelfo deriva del nomine del casa de Welf, o Welfen, un dynastia de Bavaria e Saxonia. Post le morte del imperator Henrico V in 1125, un conflicto dynastic se developpava in Germania inter le fautores del Welfen e le fautores del casa de Hohenstaufen, ligate al castello de Waiblingen in Svevia. De iste ultime nomine deriva le termino italian ghibellino. Le significato original del términos esseva dunque dynastic e germanic. Illes non esseva originarimente le nomines de un movimento italian pro le [[Papa]] o pro le Imperator. Le adoption del términos in Italia esseva le resultato del transposition del conflicto germanic al contexto politic del citates italian. Sub le regno de Federico II, le guelfos deveniva progressivemente associate con le cooperation con le Papato, durante que le ghibellinos esseva associate con le defensa del autoritate imperial. Ma iste association non esseva absolute e le contento politic del factiones variava secundo le situation local. == Le conflicto inter Papato e Imperio == Le formation del factiones italian esseva intimemente ligate al conflicto inter le duo grande autoritates universal del medievo occidental: le Papa e le Imperator. Le relationes inter illes deveniva particularmente conflictual durante le regno de Federico II, cuje politica imperial in Italia incontrava le opposition del Papato. Le Papato cercava frequentemente accordos con le communes italian pro limitar le potentia de Federico II e del Hohenstaufen. Iste politica contribuiva a introducer le conflicto inter Papato e Imperio in le vita politic interne del citates. Le factiones local poteva utilisar le supporto papal o imperial pro fortificar lor proprie position. In iste contexto, le communes del Italia centro-septentrional deveniva le scena de conflitos in que le questiones local e le rivalitate inter le grande potestates se combinava. Le guelfismo e le ghibellinismo esseva dunque tanto un expression del politica international del epocha como un instrumento de lucta pro le potentia local. == Apparition in le citates italian == Le prime attestations del terminos guelfo e ghibellino in le senso de factiones italian appare in le Firenze del seculo XIII. Secundo le tradition historic studiate per le Treccani, le nomines es documentate in le annos circa 1239–1242, durante que le factiones politic del citate se formava in le contexto del conflicto inter le Papato e le Imperio. Le factiones non esseva tamen simplemente le representationes local del Papa e del Imperator. Le familias aristocratic, le gruppos mercantil e le altere sectores del societate poteva adoptar un parte secundo lor interesses. In multe citates, le conflicto inter guelfos e ghibellinos se transformava in un lucta pro le governamento del commune. Le formation del factiones coincideva con le transformation del commune medieval. Le participation politic se expandiva, le novas associationes del artes ganava importantia e le rivalitates inter familias aristocratic esseva integrate in un conflicto politic plus ample. Le podesta e le altere magistraturas deveniva instrumentos del governamento durante iste periodo de forte instabilitate. == Firenze == Firenze deveniva le principal exemplo del conflicto guelfo-ghibellin. Le citate esseva dividite inter familias e gruppos que cercava le controlo del commune, e le conflicto interne se combinava con le guerras contra citates vicin e con le intervention del potentias externe. In 1248, le intervento del forzas imperial permitteva al ghibellinos de prender le controlo del citate. Post le morte de Federico II, le situation se modificava e le guelfos retornava al potentia. Le momento decisive se produceva con le battalia de Montaperti in 1260, quando le forzas florentin ghibellin, adjutate per Siena e per altere alliatos, vinceva le armata guelfa de Firenze. Le citate passava sub controlo ghibellin. Le victoria del faction ghibellin esseva tamen temporari. Le defaite e morte de Manfredo de Sicilia al Benevento in 1266 e le defaite final del Hohenstaufen a Tagliacozzo in 1268 permitteva al guelfos de recuperar le controlo politic de Firenze. Le pacification inter le factiones promovite per le papa Nicolò III e le cardinal Latino Malabranca in le annos 1278–1280 contribueva al transformation del systema politic florentin. In 1282 le priorato del Artes deveniva le principal institution del governamento del commune. In 1289, le victoria florentin al Campaldino contra le forzas de Arezzo, ligate al campo ghibellin, confirmava le potentia de Firenze in Toscana. == Guelfos Blancos e Guelfos Nigros == Al fin del seculo XIII, le opposition guelfo-ghibellin perdeva parte de su significato originari in Firenze, que deveniva stabilmente guelfa. Le principal conflicto se transferiva al interior del parte guelfa ipse. Circa 1300, le guelfos florentin se divideva in duo factiones appellate Guelfos Blancos e Guelfos Nigros. Le Blancos esseva associate al familia Cerchi, durante que le Nigros esseva associate al Donati. Le division resultava de rivalitates politic e social interne al citate, e non simplemente de un continuation del opposition original inter Papato e Imperio. Le conflicto deveniva plus acute post le intervention del papa Bonifacio VIII e le arrivata a Firenze de Carlo de Valois in 1301. Le Nigros prendeva le controlo del citate e le Blancos esseva expellite. Inter le exiliates se trovava Dante Alighieri, qui esseva condemnate in 1302. Le Guelfos Blancos cercava alora le supporto de gruppos ghibellin e tentava de retornar per le armas. Isto demonstra le complexitate del alliantias del epocha: le factiones poteva collaborar malgrado lor denominationes traditional, quando le interesses politic local lo requireva. == Le factiones in altere citates == Le opposition guelfo-ghibellin se diffundeva a un grande parte del Italia centro-septentrional. Le citates poteva adoptar un orientation prevalentemente guelfa o ghibellina, ma iste classification esseva frequentemente instabile. Le rivalitates inter citates, le commercio, le controlo territorial e le relationes con familias dominant esseva tanto importante como le relationes con le Papa o le Imperator. Le conflictos inter citates poteva assi combinar guerras local con le grande conflicto inter Papato e Imperio. Firenze, Siena, Pisa, Lucca, Bologna, Milano e multe altere citates esseva implicate, in differente momentos, in iste complexe systema de alliances e rivalitates. Le orientation de un citate non esseva sempre permanente. Un commune poteva cambiar de parte quando le equilibrio del potentias regional se modificava o quando un nove gruppo prendeva le controlo del governamento. Per isto, le terminos guelfo e ghibellino debe esser comprendite como categorias politic del momento plus que como identitates fixe. == Relation con le societate communal == Le factionalismo se sviluppava in un periodo in que le communes italian deveniva plus complexe. Le potentia del familias nobil, le expansion del commercio, le crescimento del artes e le participation politic de nove gruppos social modificava le equilibrio del citates. Le conflicto inter guelfos e ghibellinos esseva dunque non solmente un conflicto religiose o diplomatic. In multe citates, illo involveva le question de qui debe governar le commune, qual familias debe haber accesso al magistraturas e qual interesses economic debe esser protegite. In Firenze, per exemplo, le expansion del potentia del mercantes e del artes contribueva al transformation del systema politic. Le priorato del Artes ab 1282 e le Ordinamentos de Justitia del 1293–1295 representa un fase in le consolidation del potentia politic del populo mercantil contra le grande familias. == Declino del distinction traditional == Durante le seculo XIV, le distinction traditional inter guelfos e ghibellinos perdeva gradualmente su function como principal division politic. Le crescente potentia del signorias e le transformation del communes modificava le natura del politica italian. Le identitates de faction remaneva importante in certe regiones, ma le lucta pro le controlo del citates deveniva progressivemente plus ligada a familias dominant e a nove formas de governamento. Le historia de Firenze demonstra iste evolution. Post le victoria del Guelfos Nigros in le prime annos del seculo XIV, le citate non retornava a un simple opposition inter un parte guelfa e un parte ghibellina. Le politica esseva dominate per nove factiones, familias, gruppos mercantil e interesses institutional. == Signification historic == Le guelfismo e le ghibellinismo constitue un del principal phenomenos del historia politic del Italia medieval. Illes ligava le conflictos del communes italian al confrontation plus ample inter le Papato e le Imperio, ma illes esseva etiam le expression de profundas rivalitates local. Le principal importantia historic del factiones reside dunque in lor capacitate de connecter tres nivellos del politica medieval: le conflicto inter le potentias universal, le rivalitates inter citates e le luctas interne al communes. Le mesme denomination poteva assumer significatos differente in citates differente e in periodos differente. Le memoria del guelfos e ghibellinos remaneva importante in le cultura italian, specialmente in le historia de Firenze e in le opera de Dante Alighieri, pro qui le conflictos politic del citate esseva un elemento central del su vita e del su opera. == Le neoguelfismo e le neoghibellinismo == Le vocabulario guelfo e ghibellino esseva reusate etiam in le Risorgimento italian, quando le termino neoguelfismo esseva applicate al programma politic associate con Vincenzo Gioberti, que attribueva al Papato un rolo importante in le construction del nove Stato italian. Su adversarios, particularmente illes hostile al temporal dominio del Papa, poteva esser appellate neoghibellinos. Iste usation esseva distincte del guelfismo e ghibellinismo medieval. == Referentias == <references /> [[Categoria:Religion e politica]] [[Categoria:Historia de Italia medieval]] [[Categoria:Historia de Florentia]] [[Categoria:Historia de Toscana]] m0r6jb2tuydaqzxd2bya05jbo9qbpay Guerra del Octanta Annos 0 61843 702322 2026-10-05T12:42:38Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} Le '''Guerra del Octanta Annos''', etiam appellate '''Revolta del Nederland''' o Guerra de Independentia de Nederland, esseva un grande conflicto politic, religiose e militar que opponeva le [[Nederland]] revoltate al [[Imperio Espaniol]] e al monarchia de [[Filippo II de Espania]]. Le guerra es generalmente datate de 1568 a 1648, con un interruption formal durante le Tregua de Dece-duo Annos inter 1609 e 1621.<ref name="NA-tregua">{{Cita...” 702322 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Guerra del Octanta Annos''', etiam appellate '''Revolta del Nederland''' o Guerra de Independentia de Nederland, esseva un grande conflicto politic, religiose e militar que opponeva le [[Nederland]] revoltate al [[Imperio Espaniol]] e al monarchia de [[Filippo II de Espania]]. Le guerra es generalmente datate de 1568 a 1648, con un interruption formal durante le Tregua de Dece-duo Annos inter 1609 e 1621.<ref name="NA-tregua">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/onderwijs/bronnenbox/het-twaalfjarig-bestand-1609|título=Het Twaalfjarig Bestand (1609)|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Illo terminava con le [[Pace de Münster]], per le qual Espania recognosceva le [[Republica del Septem Provincias Unite]] como stato independente.<ref name="NA-munster">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/onderwijs/bronnenbox/eindelijk-vrede-1648|título=Eindelijk vrede (1648)|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le conflicto non esseva desde le initio un simple guerra inter Espania e un Nederland unite. Durante le prime decennios, illo habeva etiam le character de un guerra civil intra le Nederland, con differentias religiose, politice e regional inter catholicos e protestantes e inter partisanos e adversarios del autoritate de Filippo II.<ref name="NA-pacificatie">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/onderwijs/bronnenbox/pacificatie-van-gent-1576|título=Pacificatie van Gent (1576)|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le independentia del Republica esseva le resultato final del processo, ma non esseva le objectivo commun de tote le revoltatos al initio. == Contexto == Le Nederland del seculo XVI comprendeva un ensemble de provincias e territorios sub le dominio del Habsburgos. In 1555, Filippo II succedeva a su patre [[Carlo V]] como principe de Nederland, e in 1556 deveniva rege de Espania. Su governamento tendeva a reforçar le centralisation politic e a defender le [[Catholicismo]] contra le expansion del [[Protestantismo]], specialmente del [[Calvinismo]]. Iste politica augmentava le opposition de parte del elites e del population de Nederland. Le tensiones religiose culminava in le Iconoclasmo del 1566, quando gruppos protestante destrueva statuas, pinturas e altere objectos religiose in numerose ecclesias e monasterios. Le reaction de Filippo II esseva le invio del [[Duca de Alba]] a Nederland con un armea, con le mission de restablir le autoritate royal e punir le revoltatos.<ref name="Rijksmuseum-revolta">{{Cita web|url=https://www.rijksmuseum.nl/nl/collectie/verzameling/Dutch-revolt-16th-century--4b297535-bb7f-4f07-5181-08dd024ac890|título=Dutch revolt 16th century|sitioweb=Rijksmuseum|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le repression, le persecution religiose, le controversias super le privilegios provincial e le cargas fiscal augmentava le opposition. Le resultato esseva un crise politic que progressivemente transformava le revoltate in un conflicto armate de longa duration. == Initio del guerra == Le prime grande confrontationes militar esseva in 1568. Le prince Guillermo de Orange initiava invasiones de Nederland desde le territorios vicin, e le Batalla de Heiligerlee del 23 maio 1568 es generalmente considerate le prime grande battalia del Guerra del Octanta Annos.<ref name="NA-inicio">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/nieuws/topstukken-nationaal-archief-in-rijksmuseum|título=Topstukken Nationaal Archief in Rijksmuseum|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le armeas revoltate esseva tamen incapace de obtener un successo decisive, e le Duca de Alba manteneva le controlo de grande parte del Nederland. Durante iste prime fase, le revoltatos includeva tanto protestantes como catholicos e le conflictos interne esseva importante. Le guerra non se limitava dunque a un opposition national contra Espania: le fidelitate al rege, le religion e le interesses regional divideva le population del Nederland. == Le Geus e le expansion del revolta == A partir de 1572, le Geus del mar — corsarios e partisanos anti-habsburgic — obteneva bases importante, specialmente in Holland e Zeeland. Le captura de Den Briel le 1 april 1572 provocava un serie de revoltas de citates contra le autoritate espaniol.<ref name="Rijksmuseum-revolta"/> Holland e Zeeland deveniva le principal centro territorial del revolta. Guillermo de Orange assumeva un rol politic e militar central, durante que le autoritates local organisava le defensa del citates e le financiamento del guerra. Le situation esseva aggravate per le violencia exercite per le truppas de ambe lados. Le conflicto produceva assedios, saccheos e destructiones de citates e affectava fortemente le population civil.<ref name="Rijksmuseum-revolta"/> == Pacificatie de Gent == Un importante tentativa de unir le provincias contra le autoritate espaniol esseva le Pacificatie de Gent, signate le 8 novembre 1576. Le revolta e le rebellion del truppas espaniol, post le morte del governator Luis de Requesens, favoriva un rapprochement inter provincias que antea esseva dividite.<ref name="NA-pacificatie"/> Le tractato prevideva le cooperation del provincias contra le truppas espaniol, le suspension del persecutiones religiose e le restauration de certe derectos e possessiones. Holland e Zeeland conservava tamen un situation religiose distincte, con prohibition del culto catholic.<ref name="NA-pacificatie"/> Le Pacificatie esseva un momento importante del tentativa de Guillermo de Orange de mantener unite le Septemdecim Provincias. Le accordo esseva tamen fragile. Le divergentias inter catholicos e calvinistas e le reprise del politica militar espaniol conduceva rapidemente al disintegration del union.<ref name="NA-pacificatie"/> == Union de Utrecht e division de Nederland == Le Union de Utrecht, signate le 23 januario 1579, esseva le principal accordo politic e militar del provincias que continuava le guerra contra Espania. Illo reuniva inicialmente representantes de Gelre, Holland, Zeeland, Utrecht e le Ommelanden, e esseva ulteriormente extendite a altere citates e territorios.<ref name="NA-utrecht">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/onderwijs/bronnenbox/de-unie-van-utrecht-1579|título=De Unie van Utrecht (1579)|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le union establiva cooperation militar e financiari contra inimicos externe. Illo includeva etiam dispositiones super religion: Holland e Zeeland poteva regular le materia secundo lor proprie decisiones, durante que le altere membros acceptava un regime que prohibeva le persecution de personas pro lor fide.<ref name="NA-utrecht"/> In le mesme periodo, plure provincias catholic del sud se reconciliava con Filippo II e formava le Union de Atrecht. Nederland esseva assi progressivemente dividite inter un nucleo septentrional revoltate e un sud majoritariamente catholic que restava sub le monarchia habsburgic.<ref name="NA-utrecht"/> == Acto de Abjuration == Le rupture politic con Filippo II deveniva explicit in le Acto de Abjuration (*Plakkaat van Verlatinge*) del 26 julio 1581. Le Staten-Generaal del provincias revoltate declarava que illes non plus recognosceva Filippo II como lor principe e considerava que ille habeva perdite su derecto a governar Nederland.<ref name="NA-abjuration">{{Cita web|url=https://nationaalarchief.nl/beleven/onderwijs/bronnenbox/plakkaat-van-verlatinge-1581|título=Plakkaat van Verlatinge (1581)|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le documento esseva importante pro le formation posterior del stato nederlandese. In le texto, le Staten-Generaal exponeva le obligationes de un governator verso su subjectos e concludeva que Filippo II habeva perdite su derectos de governamento super le Nederland.<ref name="NA-abjuration"/> Le provincias revoltate tentava initialmente de trovar un nove principe. Illes establiva un accordo con Francesco de Anjou, fratre del rege de Francia, ma iste solution esseva de breve duration. In 1588, post le fallimento de iste tentative e le absentia de un nove monarcha, le provincias septentrional continuava como le Republica del Septem Provincias Unite.<ref name="Rijksmuseum-revolta"/> == Intervento espaniol e reconquista del Sud == Sub le governamento de Alexandro Farnese, duca de Parma, le armea espaniol obteneva importante successos in le annos 1580. Parma recapturava numerose citates del sud e fortificava le position del monarchia in le provincias catholic. Le captura de Antwerpen in 1585 esseva un del eventos decisive del conflicto. Le division inter le Nederlandes septentrional e meridional se consolidava, e le Republica septentrional deveniva un stato sempre plus coherent. Le guerra entrava assi in un nove fase: Espania tentava de reconquistar le provincias revoltate, durante que le Republica organisava un armea permanente, fortificationes e un administration central inter le provincias unite. == Consolidation del Republica == Durante le ultime annos del seculo XVI e le initio del seculo XVII, le Republica esseva fortificate sub le direction militar de Mauritio de Nassau, filio de Guillermo de Orange, e del politico Johan van Oldenbarnevelt. Le armea del Republica introduceva nove methodos de instruction, disciplina e guerra de assedio. Plure citates esseva reconquerite durante le campanias de Mauritio. Le Batalla de Nieuwpoort del 2 julio 1600 esseva un importante victoria militar del Republica, ben que non conduceva a un successo strategic decisive e le guerra continuava.<ref name="Rijksmuseum-nieuwpoort">{{Cita web|url=https://www.rijksmuseum.nl/en/collection/object/De%2BStaatse%2Ben%2BSpaanse%2Blegers%2Btegenover-elkaar-op-het-strand-bij-Nieuwpoort%2C-1600--57edadfc68a4c74312c169df3828ef39|título=De Staatse en Spaanse legers tegenover elkaar op het strand bij Nieuwpoort, 1600|sitioweb=Rijksmuseum|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le Republica deveniva in iste periodo un potentia commercial e maritime. Le guerra esseva de plus in plus connectite con le commercio international, le navigation e le expansion colonial. Le actiones naval e privateer contra le interesses espaniol esseva un importante componente del conflicto.<ref name="NA-munster"/> == Tregua de Dece-duo Annos == Post decennios de guerra, le fatigamento militar e le interesses economic conduceva al apertura de negotiationes. Le Tregua de Dece-duo Annos esseva signate le 9 april 1609 e suspendéva le hostilitate inter Espania e le Republica usque a 1621.<ref name="NA-tregua"/> Le acto del tregua contineva 38 articulos e prevedeva le suspension del guerra durante dece-duo annos. Le Republica esseva recognoscite como un stato independente durante le tregua, dum le accordo etiam regulava commercio, circulation e altere questiones inter le Nederlandes del nord e del sud.<ref name="NA-tregua"/> Durante le tregua, le Republica continuava su expansion economic e commercial, durante que le distinction inter le Republica septentrional e le Nederland meridional sub dominio habsburgic deveniva sempre plus stabil. Le tregua habeva etiam importantes effectos politic interne. Le opposition inter Johan van Oldenbarnevelt e Mauritio de Nassau deveniva un conflicto politic major. Le documentos del Nationaal Archief monstra que le negotiationes del tregua contribueva a deteriorar le relation inter le duo homines.<ref name="NA-oldenbarnevelt">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.14/beschrijving/context|título=Inventaris van het archief van Johan van Oldenbarnevelt|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> == Reprise del guerra == Le hostilitate recommenciava in 1621, quando le Tregua de Dece-duo Annos expirava.<ref name="NA-tregua"/> Le reprise coincideva con le fase del Guerra de Trenta Annos, que habeva comenciate in 1618 in le Imperio Romano-Germanic. Le guerra inter Espania e le Republica deveniva assi parte de un confrontation european plus large. Francia, Anglaterra e altere potentias interveniva directemente o indirectemente, e le conflicto nederlandese esseva intimemente ligate al equilibrio de potentia in Europa. Durante le annos 1620 e 1630, le Republica obteneva nove successos. Le captura de 's-Hertogenbosch in 1629 per le armea de Frederik Hendrik esseva un importante victoria, e le conquista de Maastricht in 1632 extendéva le territorios del Republica in le sud. In le guerra maritime, le Republica obteneva etiam successos contra le flotta espaniol. In 1639, le victoria del almirante Maarten Tromp in le Batalla del Downs constitueva un del successos naval plus importante del ultime periodo del conflicto. Le fatigamento financiar e militar de Espania contribueva al ambiente que permitteva le conclusion del pace.<ref name="NA-munster"/> == Negotiationes de pace == Le negotiationes de pace comenciava in le quadro del grande congresso diplomatic de Münster, in le Westphalia. Un congresso de pace esseva aperite in 1644, e le Republica se jungeva formalmente al negotiationes in 1646.<ref name="NA-munster"/> Le delegation nederlandese includeva inter alteres Adriaan Pauw e Johan de Knuyt. Le negotiationes esseva complexe, perque Espania, Francia e le Republica habeva interesses divergente e le guerra continuava in altere partes de Europa.<ref name="NA-munster"/> In 30 januario 1648, Espania e le Republica concludeva e signava le Tractato de Pace de Münster. Le documento contineva 79 articulos e stabiliva le accordos politic e territorial inter le duo partes.<ref name="NA-munster"/> Le pace esseva ratificate per le rege Filippo IV de Espania e per le Staten-Generaal. Le 15 maio 1648, le delegationes espaniol e nederlandese prestava le juramento solenne super le tractato in le municipio de Münster e le ratificationes esseva cambiate.<ref name="NA-munster"/><ref name="Rijksmuseum-munster">{{Cita web|url=https://www.rijksmuseum.nl/en/collection/object/Ratification-of-the-Peace-of-Münster-between-Spain-and-the-Dutch-Republic-in-the-Town-Hall-of-Münster-15-May-1648--ca0b9c5c43cf436046edf1090690a164|título=Ratification of the Peace of Münster between Spain and the Dutch Republic in the Town Hall of Münster, 15 May 1648|sitioweb=Rijksmuseum|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le pace esseva officialmente proclamate in Nederland le 5 junio 1648.<ref name="NA-munster"/> == Consequentias == Le principal consequentia politic del guerra esseva le recognition international del Republica del Septem Provincias Unite como stato soveran. Espania recognosceva formalmente le independentia del Republica e le separation inter Nederland septentrional e Nederland meridional deveniva stabilite per le accordo.<ref name="NA-munster"/> Le provincias meridional remaneva sub le dominio del Habsburgos espaniol e formava le base del posterior [[Nederland meridional]], que includerea le major parte del actual [[Belgica]] e altere territorios. Le provincias septentrional deveniva le nucleo del Republica del Septem Provincias Unite. Le guerra habeva etiam importantes consequentias economic. Le Republica habeva emergite como un potentia commercial e maritime, con un crescente rol in le navigation international e le commercio extraeuropee. Le conflicto contribueva assi al consolidation del position international de Nederland septentrional in le seculo XVII. Le guerra esseva etiam un del conflictos central del Europa del seculo XVI e XVII e es intimemente ligate al Guerra de Trenta Annos, al conflictos religiose post le Reformation e al competition inter le grande potentias europee. == Memoria historic == Le memoria del Guerra del Octanta Annos occupa un loco central in le historia de Nederland. Le Nationaal Archief conserva documentos fundamental del conflicto, inter illes le Pacificatie de Gent, le Union de Utrecht, le Plakkaat de Abjuration e le tractatos de Münster.<ref name="NA-topstukken">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/nieuws/topstukken-nationaal-archief-in-rijksmuseum|título=Topstukken Nationaal Archief in Rijksmuseum|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le Rijksmuseum conserva numerosas obras ligate al guerra, includente representationes de batalias, assedios e eventos politic. Su collection super le revolta nederlandese include, inter altere cosas, representationes del Batalla del Zuiderzee, le assedio de Haarlem, le Batalla de Nieuwpoort e altere eventos del conflicto.<ref name="Rijksmuseum-revolta"/> Le historia del conflicto ha essite interpretate de manieres differente secundo le traditiones national e regional. In le historiographia contemporanee, le notion de un simple guerra de independentia es completate per le consideration del guerras civil, del conflictos religiose, del interesses regional e del dimension international del conflicto. Le documentation del Nationaal Archief monstra specialmente le complexitate del relationes inter le provincias durante le prime annos del revolta.<ref name="NA-pacificatie"/><ref name="NA-utrecht"/> == Referentias == <references /> [[Categoria del Octanta Annos]] [[Categoria de Nederland]] [[Categoria de Espania]] [[Categoria del seculo XVI]] [[Categoria del seculo XVII]] [[Categoria de independentia]] [[Categoria del Septem Provincias Unite]] [[Categoria de Münster]] [[Categoria nederlandese]] pj0b34iuabc52hg6as3sdhk3ju3mpeo 702323 702322 2026-10-05T12:42:53Z Interlingvisto 60932 702323 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Guerra del Octanta Annos''', etiam appellate '''Revolta del Nederland''' o '''Guerra de Independentia de Nederland''', esseva un grande conflicto politic, religiose e militar que opponeva le [[Nederland]] revoltate al [[Imperio Espaniol]] e al monarchia de [[Filippo II de Espania]]. Le guerra es generalmente datate de 1568 a 1648, con un interruption formal durante le Tregua de Dece-duo Annos inter 1609 e 1621.<ref name="NA-tregua">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/onderwijs/bronnenbox/het-twaalfjarig-bestand-1609|título=Het Twaalfjarig Bestand (1609)|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Illo terminava con le [[Pace de Münster]], per le qual Espania recognosceva le [[Republica del Septem Provincias Unite]] como stato independente.<ref name="NA-munster">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/onderwijs/bronnenbox/eindelijk-vrede-1648|título=Eindelijk vrede (1648)|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le conflicto non esseva desde le initio un simple guerra inter Espania e un Nederland unite. Durante le prime decennios, illo habeva etiam le character de un guerra civil intra le Nederland, con differentias religiose, politice e regional inter catholicos e protestantes e inter partisanos e adversarios del autoritate de Filippo II.<ref name="NA-pacificatie">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/onderwijs/bronnenbox/pacificatie-van-gent-1576|título=Pacificatie van Gent (1576)|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le independentia del Republica esseva le resultato final del processo, ma non esseva le objectivo commun de tote le revoltatos al initio. == Contexto == Le Nederland del seculo XVI comprendeva un ensemble de provincias e territorios sub le dominio del Habsburgos. In 1555, Filippo II succedeva a su patre [[Carlo V]] como principe de Nederland, e in 1556 deveniva rege de Espania. Su governamento tendeva a reforçar le centralisation politic e a defender le [[Catholicismo]] contra le expansion del [[Protestantismo]], specialmente del [[Calvinismo]]. Iste politica augmentava le opposition de parte del elites e del population de Nederland. Le tensiones religiose culminava in le Iconoclasmo del 1566, quando gruppos protestante destrueva statuas, pinturas e altere objectos religiose in numerose ecclesias e monasterios. Le reaction de Filippo II esseva le invio del [[Duca de Alba]] a Nederland con un armea, con le mission de restablir le autoritate royal e punir le revoltatos.<ref name="Rijksmuseum-revolta">{{Cita web|url=https://www.rijksmuseum.nl/nl/collectie/verzameling/Dutch-revolt-16th-century--4b297535-bb7f-4f07-5181-08dd024ac890|título=Dutch revolt 16th century|sitioweb=Rijksmuseum|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le repression, le persecution religiose, le controversias super le privilegios provincial e le cargas fiscal augmentava le opposition. Le resultato esseva un crise politic que progressivemente transformava le revoltate in un conflicto armate de longa duration. == Initio del guerra == Le prime grande confrontationes militar esseva in 1568. Le prince Guillermo de Orange initiava invasiones de Nederland desde le territorios vicin, e le Batalla de Heiligerlee del 23 maio 1568 es generalmente considerate le prime grande battalia del Guerra del Octanta Annos.<ref name="NA-inicio">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/nieuws/topstukken-nationaal-archief-in-rijksmuseum|título=Topstukken Nationaal Archief in Rijksmuseum|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le armeas revoltate esseva tamen incapace de obtener un successo decisive, e le Duca de Alba manteneva le controlo de grande parte del Nederland. Durante iste prime fase, le revoltatos includeva tanto protestantes como catholicos e le conflictos interne esseva importante. Le guerra non se limitava dunque a un opposition national contra Espania: le fidelitate al rege, le religion e le interesses regional divideva le population del Nederland. == Le Geus e le expansion del revolta == A partir de 1572, le Geus del mar — corsarios e partisanos anti-habsburgic — obteneva bases importante, specialmente in Holland e Zeeland. Le captura de Den Briel le 1 april 1572 provocava un serie de revoltas de citates contra le autoritate espaniol.<ref name="Rijksmuseum-revolta"/> Holland e Zeeland deveniva le principal centro territorial del revolta. Guillermo de Orange assumeva un rol politic e militar central, durante que le autoritates local organisava le defensa del citates e le financiamento del guerra. Le situation esseva aggravate per le violencia exercite per le truppas de ambe lados. Le conflicto produceva assedios, saccheos e destructiones de citates e affectava fortemente le population civil.<ref name="Rijksmuseum-revolta"/> == Pacificatie de Gent == Un importante tentativa de unir le provincias contra le autoritate espaniol esseva le Pacificatie de Gent, signate le 8 novembre 1576. Le revolta e le rebellion del truppas espaniol, post le morte del governator Luis de Requesens, favoriva un rapprochement inter provincias que antea esseva dividite.<ref name="NA-pacificatie"/> Le tractato prevideva le cooperation del provincias contra le truppas espaniol, le suspension del persecutiones religiose e le restauration de certe derectos e possessiones. Holland e Zeeland conservava tamen un situation religiose distincte, con prohibition del culto catholic.<ref name="NA-pacificatie"/> Le Pacificatie esseva un momento importante del tentativa de Guillermo de Orange de mantener unite le Septemdecim Provincias. Le accordo esseva tamen fragile. Le divergentias inter catholicos e calvinistas e le reprise del politica militar espaniol conduceva rapidemente al disintegration del union.<ref name="NA-pacificatie"/> == Union de Utrecht e division de Nederland == Le Union de Utrecht, signate le 23 januario 1579, esseva le principal accordo politic e militar del provincias que continuava le guerra contra Espania. Illo reuniva inicialmente representantes de Gelre, Holland, Zeeland, Utrecht e le Ommelanden, e esseva ulteriormente extendite a altere citates e territorios.<ref name="NA-utrecht">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/onderwijs/bronnenbox/de-unie-van-utrecht-1579|título=De Unie van Utrecht (1579)|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le union establiva cooperation militar e financiari contra inimicos externe. Illo includeva etiam dispositiones super religion: Holland e Zeeland poteva regular le materia secundo lor proprie decisiones, durante que le altere membros acceptava un regime que prohibeva le persecution de personas pro lor fide.<ref name="NA-utrecht"/> In le mesme periodo, plure provincias catholic del sud se reconciliava con Filippo II e formava le Union de Atrecht. Nederland esseva assi progressivemente dividite inter un nucleo septentrional revoltate e un sud majoritariamente catholic que restava sub le monarchia habsburgic.<ref name="NA-utrecht"/> == Acto de Abjuration == Le rupture politic con Filippo II deveniva explicit in le Acto de Abjuration (*Plakkaat van Verlatinge*) del 26 julio 1581. Le Staten-Generaal del provincias revoltate declarava que illes non plus recognosceva Filippo II como lor principe e considerava que ille habeva perdite su derecto a governar Nederland.<ref name="NA-abjuration">{{Cita web|url=https://nationaalarchief.nl/beleven/onderwijs/bronnenbox/plakkaat-van-verlatinge-1581|título=Plakkaat van Verlatinge (1581)|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le documento esseva importante pro le formation posterior del stato nederlandese. In le texto, le Staten-Generaal exponeva le obligationes de un governator verso su subjectos e concludeva que Filippo II habeva perdite su derectos de governamento super le Nederland.<ref name="NA-abjuration"/> Le provincias revoltate tentava initialmente de trovar un nove principe. Illes establiva un accordo con Francesco de Anjou, fratre del rege de Francia, ma iste solution esseva de breve duration. In 1588, post le fallimento de iste tentative e le absentia de un nove monarcha, le provincias septentrional continuava como le Republica del Septem Provincias Unite.<ref name="Rijksmuseum-revolta"/> == Intervento espaniol e reconquista del Sud == Sub le governamento de Alexandro Farnese, duca de Parma, le armea espaniol obteneva importante successos in le annos 1580. Parma recapturava numerose citates del sud e fortificava le position del monarchia in le provincias catholic. Le captura de Antwerpen in 1585 esseva un del eventos decisive del conflicto. Le division inter le Nederlandes septentrional e meridional se consolidava, e le Republica septentrional deveniva un stato sempre plus coherent. Le guerra entrava assi in un nove fase: Espania tentava de reconquistar le provincias revoltate, durante que le Republica organisava un armea permanente, fortificationes e un administration central inter le provincias unite. == Consolidation del Republica == Durante le ultime annos del seculo XVI e le initio del seculo XVII, le Republica esseva fortificate sub le direction militar de Mauritio de Nassau, filio de Guillermo de Orange, e del politico Johan van Oldenbarnevelt. Le armea del Republica introduceva nove methodos de instruction, disciplina e guerra de assedio. Plure citates esseva reconquerite durante le campanias de Mauritio. Le Batalla de Nieuwpoort del 2 julio 1600 esseva un importante victoria militar del Republica, ben que non conduceva a un successo strategic decisive e le guerra continuava.<ref name="Rijksmuseum-nieuwpoort">{{Cita web|url=https://www.rijksmuseum.nl/en/collection/object/De%2BStaatse%2Ben%2BSpaanse%2Blegers%2Btegenover-elkaar-op-het-strand-bij-Nieuwpoort%2C-1600--57edadfc68a4c74312c169df3828ef39|título=De Staatse en Spaanse legers tegenover elkaar op het strand bij Nieuwpoort, 1600|sitioweb=Rijksmuseum|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le Republica deveniva in iste periodo un potentia commercial e maritime. Le guerra esseva de plus in plus connectite con le commercio international, le navigation e le expansion colonial. Le actiones naval e privateer contra le interesses espaniol esseva un importante componente del conflicto.<ref name="NA-munster"/> == Tregua de Dece-duo Annos == Post decennios de guerra, le fatigamento militar e le interesses economic conduceva al apertura de negotiationes. Le Tregua de Dece-duo Annos esseva signate le 9 april 1609 e suspendéva le hostilitate inter Espania e le Republica usque a 1621.<ref name="NA-tregua"/> Le acto del tregua contineva 38 articulos e prevedeva le suspension del guerra durante dece-duo annos. Le Republica esseva recognoscite como un stato independente durante le tregua, dum le accordo etiam regulava commercio, circulation e altere questiones inter le Nederlandes del nord e del sud.<ref name="NA-tregua"/> Durante le tregua, le Republica continuava su expansion economic e commercial, durante que le distinction inter le Republica septentrional e le Nederland meridional sub dominio habsburgic deveniva sempre plus stabil. Le tregua habeva etiam importantes effectos politic interne. Le opposition inter Johan van Oldenbarnevelt e Mauritio de Nassau deveniva un conflicto politic major. Le documentos del Nationaal Archief monstra que le negotiationes del tregua contribueva a deteriorar le relation inter le duo homines.<ref name="NA-oldenbarnevelt">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.14/beschrijving/context|título=Inventaris van het archief van Johan van Oldenbarnevelt|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> == Reprise del guerra == Le hostilitate recommenciava in 1621, quando le Tregua de Dece-duo Annos expirava.<ref name="NA-tregua"/> Le reprise coincideva con le fase del Guerra de Trenta Annos, que habeva comenciate in 1618 in le Imperio Romano-Germanic. Le guerra inter Espania e le Republica deveniva assi parte de un confrontation european plus large. Francia, Anglaterra e altere potentias interveniva directemente o indirectemente, e le conflicto nederlandese esseva intimemente ligate al equilibrio de potentia in Europa. Durante le annos 1620 e 1630, le Republica obteneva nove successos. Le captura de 's-Hertogenbosch in 1629 per le armea de Frederik Hendrik esseva un importante victoria, e le conquista de Maastricht in 1632 extendéva le territorios del Republica in le sud. In le guerra maritime, le Republica obteneva etiam successos contra le flotta espaniol. In 1639, le victoria del almirante Maarten Tromp in le Batalla del Downs constitueva un del successos naval plus importante del ultime periodo del conflicto. Le fatigamento financiar e militar de Espania contribueva al ambiente que permitteva le conclusion del pace.<ref name="NA-munster"/> == Negotiationes de pace == Le negotiationes de pace comenciava in le quadro del grande congresso diplomatic de Münster, in le Westphalia. Un congresso de pace esseva aperite in 1644, e le Republica se jungeva formalmente al negotiationes in 1646.<ref name="NA-munster"/> Le delegation nederlandese includeva inter alteres Adriaan Pauw e Johan de Knuyt. Le negotiationes esseva complexe, perque Espania, Francia e le Republica habeva interesses divergente e le guerra continuava in altere partes de Europa.<ref name="NA-munster"/> In 30 januario 1648, Espania e le Republica concludeva e signava le Tractato de Pace de Münster. Le documento contineva 79 articulos e stabiliva le accordos politic e territorial inter le duo partes.<ref name="NA-munster"/> Le pace esseva ratificate per le rege Filippo IV de Espania e per le Staten-Generaal. Le 15 maio 1648, le delegationes espaniol e nederlandese prestava le juramento solenne super le tractato in le municipio de Münster e le ratificationes esseva cambiate.<ref name="NA-munster"/><ref name="Rijksmuseum-munster">{{Cita web|url=https://www.rijksmuseum.nl/en/collection/object/Ratification-of-the-Peace-of-Münster-between-Spain-and-the-Dutch-Republic-in-the-Town-Hall-of-Münster-15-May-1648--ca0b9c5c43cf436046edf1090690a164|título=Ratification of the Peace of Münster between Spain and the Dutch Republic in the Town Hall of Münster, 15 May 1648|sitioweb=Rijksmuseum|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le pace esseva officialmente proclamate in Nederland le 5 junio 1648.<ref name="NA-munster"/> == Consequentias == Le principal consequentia politic del guerra esseva le recognition international del Republica del Septem Provincias Unite como stato soveran. Espania recognosceva formalmente le independentia del Republica e le separation inter Nederland septentrional e Nederland meridional deveniva stabilite per le accordo.<ref name="NA-munster"/> Le provincias meridional remaneva sub le dominio del Habsburgos espaniol e formava le base del posterior [[Nederland meridional]], que includerea le major parte del actual [[Belgica]] e altere territorios. Le provincias septentrional deveniva le nucleo del Republica del Septem Provincias Unite. Le guerra habeva etiam importantes consequentias economic. Le Republica habeva emergite como un potentia commercial e maritime, con un crescente rol in le navigation international e le commercio extraeuropee. Le conflicto contribueva assi al consolidation del position international de Nederland septentrional in le seculo XVII. Le guerra esseva etiam un del conflictos central del Europa del seculo XVI e XVII e es intimemente ligate al Guerra de Trenta Annos, al conflictos religiose post le Reformation e al competition inter le grande potentias europee. == Memoria historic == Le memoria del Guerra del Octanta Annos occupa un loco central in le historia de Nederland. Le Nationaal Archief conserva documentos fundamental del conflicto, inter illes le Pacificatie de Gent, le Union de Utrecht, le Plakkaat de Abjuration e le tractatos de Münster.<ref name="NA-topstukken">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/nieuws/topstukken-nationaal-archief-in-rijksmuseum|título=Topstukken Nationaal Archief in Rijksmuseum|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le Rijksmuseum conserva numerosas obras ligate al guerra, includente representationes de batalias, assedios e eventos politic. Su collection super le revolta nederlandese include, inter altere cosas, representationes del Batalla del Zuiderzee, le assedio de Haarlem, le Batalla de Nieuwpoort e altere eventos del conflicto.<ref name="Rijksmuseum-revolta"/> Le historia del conflicto ha essite interpretate de manieres differente secundo le traditiones national e regional. In le historiographia contemporanee, le notion de un simple guerra de independentia es completate per le consideration del guerras civil, del conflictos religiose, del interesses regional e del dimension international del conflicto. Le documentation del Nationaal Archief monstra specialmente le complexitate del relationes inter le provincias durante le prime annos del revolta.<ref name="NA-pacificatie"/><ref name="NA-utrecht"/> == Referentias == <references /> [[Categoria del Octanta Annos]] [[Categoria de Nederland]] [[Categoria de Espania]] [[Categoria del seculo XVI]] [[Categoria del seculo XVII]] [[Categoria de independentia]] [[Categoria del Septem Provincias Unite]] [[Categoria de Münster]] [[Categoria nederlandese]] 9g9n9qj140apzp7g9frlrtq2rhbt4el 702324 702323 2026-10-05T12:44:10Z Interlingvisto 60932 /* Referentias */ 702324 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Guerra del Octanta Annos''', etiam appellate '''Revolta del Nederland''' o '''Guerra de Independentia de Nederland''', esseva un grande conflicto politic, religiose e militar que opponeva le [[Nederland]] revoltate al [[Imperio Espaniol]] e al monarchia de [[Filippo II de Espania]]. Le guerra es generalmente datate de 1568 a 1648, con un interruption formal durante le Tregua de Dece-duo Annos inter 1609 e 1621.<ref name="NA-tregua">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/onderwijs/bronnenbox/het-twaalfjarig-bestand-1609|título=Het Twaalfjarig Bestand (1609)|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Illo terminava con le [[Pace de Münster]], per le qual Espania recognosceva le [[Republica del Septem Provincias Unite]] como stato independente.<ref name="NA-munster">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/onderwijs/bronnenbox/eindelijk-vrede-1648|título=Eindelijk vrede (1648)|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le conflicto non esseva desde le initio un simple guerra inter Espania e un Nederland unite. Durante le prime decennios, illo habeva etiam le character de un guerra civil intra le Nederland, con differentias religiose, politice e regional inter catholicos e protestantes e inter partisanos e adversarios del autoritate de Filippo II.<ref name="NA-pacificatie">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/onderwijs/bronnenbox/pacificatie-van-gent-1576|título=Pacificatie van Gent (1576)|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le independentia del Republica esseva le resultato final del processo, ma non esseva le objectivo commun de tote le revoltatos al initio. == Contexto == Le Nederland del seculo XVI comprendeva un ensemble de provincias e territorios sub le dominio del Habsburgos. In 1555, Filippo II succedeva a su patre [[Carlo V]] como principe de Nederland, e in 1556 deveniva rege de Espania. Su governamento tendeva a reforçar le centralisation politic e a defender le [[Catholicismo]] contra le expansion del [[Protestantismo]], specialmente del [[Calvinismo]]. Iste politica augmentava le opposition de parte del elites e del population de Nederland. Le tensiones religiose culminava in le Iconoclasmo del 1566, quando gruppos protestante destrueva statuas, pinturas e altere objectos religiose in numerose ecclesias e monasterios. Le reaction de Filippo II esseva le invio del [[Duca de Alba]] a Nederland con un armea, con le mission de restablir le autoritate royal e punir le revoltatos.<ref name="Rijksmuseum-revolta">{{Cita web|url=https://www.rijksmuseum.nl/nl/collectie/verzameling/Dutch-revolt-16th-century--4b297535-bb7f-4f07-5181-08dd024ac890|título=Dutch revolt 16th century|sitioweb=Rijksmuseum|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le repression, le persecution religiose, le controversias super le privilegios provincial e le cargas fiscal augmentava le opposition. Le resultato esseva un crise politic que progressivemente transformava le revoltate in un conflicto armate de longa duration. == Initio del guerra == Le prime grande confrontationes militar esseva in 1568. Le prince Guillermo de Orange initiava invasiones de Nederland desde le territorios vicin, e le Batalla de Heiligerlee del 23 maio 1568 es generalmente considerate le prime grande battalia del Guerra del Octanta Annos.<ref name="NA-inicio">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/nieuws/topstukken-nationaal-archief-in-rijksmuseum|título=Topstukken Nationaal Archief in Rijksmuseum|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le armeas revoltate esseva tamen incapace de obtener un successo decisive, e le Duca de Alba manteneva le controlo de grande parte del Nederland. Durante iste prime fase, le revoltatos includeva tanto protestantes como catholicos e le conflictos interne esseva importante. Le guerra non se limitava dunque a un opposition national contra Espania: le fidelitate al rege, le religion e le interesses regional divideva le population del Nederland. == Le Geus e le expansion del revolta == A partir de 1572, le Geus del mar — corsarios e partisanos anti-habsburgic — obteneva bases importante, specialmente in Holland e Zeeland. Le captura de Den Briel le 1 april 1572 provocava un serie de revoltas de citates contra le autoritate espaniol.<ref name="Rijksmuseum-revolta"/> Holland e Zeeland deveniva le principal centro territorial del revolta. Guillermo de Orange assumeva un rol politic e militar central, durante que le autoritates local organisava le defensa del citates e le financiamento del guerra. Le situation esseva aggravate per le violencia exercite per le truppas de ambe lados. Le conflicto produceva assedios, saccheos e destructiones de citates e affectava fortemente le population civil.<ref name="Rijksmuseum-revolta"/> == Pacificatie de Gent == Un importante tentativa de unir le provincias contra le autoritate espaniol esseva le Pacificatie de Gent, signate le 8 novembre 1576. Le revolta e le rebellion del truppas espaniol, post le morte del governator Luis de Requesens, favoriva un rapprochement inter provincias que antea esseva dividite.<ref name="NA-pacificatie"/> Le tractato prevideva le cooperation del provincias contra le truppas espaniol, le suspension del persecutiones religiose e le restauration de certe derectos e possessiones. Holland e Zeeland conservava tamen un situation religiose distincte, con prohibition del culto catholic.<ref name="NA-pacificatie"/> Le Pacificatie esseva un momento importante del tentativa de Guillermo de Orange de mantener unite le Septemdecim Provincias. Le accordo esseva tamen fragile. Le divergentias inter catholicos e calvinistas e le reprise del politica militar espaniol conduceva rapidemente al disintegration del union.<ref name="NA-pacificatie"/> == Union de Utrecht e division de Nederland == Le Union de Utrecht, signate le 23 januario 1579, esseva le principal accordo politic e militar del provincias que continuava le guerra contra Espania. Illo reuniva inicialmente representantes de Gelre, Holland, Zeeland, Utrecht e le Ommelanden, e esseva ulteriormente extendite a altere citates e territorios.<ref name="NA-utrecht">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/onderwijs/bronnenbox/de-unie-van-utrecht-1579|título=De Unie van Utrecht (1579)|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le union establiva cooperation militar e financiari contra inimicos externe. Illo includeva etiam dispositiones super religion: Holland e Zeeland poteva regular le materia secundo lor proprie decisiones, durante que le altere membros acceptava un regime que prohibeva le persecution de personas pro lor fide.<ref name="NA-utrecht"/> In le mesme periodo, plure provincias catholic del sud se reconciliava con Filippo II e formava le Union de Atrecht. Nederland esseva assi progressivemente dividite inter un nucleo septentrional revoltate e un sud majoritariamente catholic que restava sub le monarchia habsburgic.<ref name="NA-utrecht"/> == Acto de Abjuration == Le rupture politic con Filippo II deveniva explicit in le Acto de Abjuration (*Plakkaat van Verlatinge*) del 26 julio 1581. Le Staten-Generaal del provincias revoltate declarava que illes non plus recognosceva Filippo II como lor principe e considerava que ille habeva perdite su derecto a governar Nederland.<ref name="NA-abjuration">{{Cita web|url=https://nationaalarchief.nl/beleven/onderwijs/bronnenbox/plakkaat-van-verlatinge-1581|título=Plakkaat van Verlatinge (1581)|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le documento esseva importante pro le formation posterior del stato nederlandese. In le texto, le Staten-Generaal exponeva le obligationes de un governator verso su subjectos e concludeva que Filippo II habeva perdite su derectos de governamento super le Nederland.<ref name="NA-abjuration"/> Le provincias revoltate tentava initialmente de trovar un nove principe. Illes establiva un accordo con Francesco de Anjou, fratre del rege de Francia, ma iste solution esseva de breve duration. In 1588, post le fallimento de iste tentative e le absentia de un nove monarcha, le provincias septentrional continuava como le Republica del Septem Provincias Unite.<ref name="Rijksmuseum-revolta"/> == Intervento espaniol e reconquista del Sud == Sub le governamento de Alexandro Farnese, duca de Parma, le armea espaniol obteneva importante successos in le annos 1580. Parma recapturava numerose citates del sud e fortificava le position del monarchia in le provincias catholic. Le captura de Antwerpen in 1585 esseva un del eventos decisive del conflicto. Le division inter le Nederlandes septentrional e meridional se consolidava, e le Republica septentrional deveniva un stato sempre plus coherent. Le guerra entrava assi in un nove fase: Espania tentava de reconquistar le provincias revoltate, durante que le Republica organisava un armea permanente, fortificationes e un administration central inter le provincias unite. == Consolidation del Republica == Durante le ultime annos del seculo XVI e le initio del seculo XVII, le Republica esseva fortificate sub le direction militar de Mauritio de Nassau, filio de Guillermo de Orange, e del politico Johan van Oldenbarnevelt. Le armea del Republica introduceva nove methodos de instruction, disciplina e guerra de assedio. Plure citates esseva reconquerite durante le campanias de Mauritio. Le Batalla de Nieuwpoort del 2 julio 1600 esseva un importante victoria militar del Republica, ben que non conduceva a un successo strategic decisive e le guerra continuava.<ref name="Rijksmuseum-nieuwpoort">{{Cita web|url=https://www.rijksmuseum.nl/en/collection/object/De%2BStaatse%2Ben%2BSpaanse%2Blegers%2Btegenover-elkaar-op-het-strand-bij-Nieuwpoort%2C-1600--57edadfc68a4c74312c169df3828ef39|título=De Staatse en Spaanse legers tegenover elkaar op het strand bij Nieuwpoort, 1600|sitioweb=Rijksmuseum|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le Republica deveniva in iste periodo un potentia commercial e maritime. Le guerra esseva de plus in plus connectite con le commercio international, le navigation e le expansion colonial. Le actiones naval e privateer contra le interesses espaniol esseva un importante componente del conflicto.<ref name="NA-munster"/> == Tregua de Dece-duo Annos == Post decennios de guerra, le fatigamento militar e le interesses economic conduceva al apertura de negotiationes. Le Tregua de Dece-duo Annos esseva signate le 9 april 1609 e suspendéva le hostilitate inter Espania e le Republica usque a 1621.<ref name="NA-tregua"/> Le acto del tregua contineva 38 articulos e prevedeva le suspension del guerra durante dece-duo annos. Le Republica esseva recognoscite como un stato independente durante le tregua, dum le accordo etiam regulava commercio, circulation e altere questiones inter le Nederlandes del nord e del sud.<ref name="NA-tregua"/> Durante le tregua, le Republica continuava su expansion economic e commercial, durante que le distinction inter le Republica septentrional e le Nederland meridional sub dominio habsburgic deveniva sempre plus stabil. Le tregua habeva etiam importantes effectos politic interne. Le opposition inter Johan van Oldenbarnevelt e Mauritio de Nassau deveniva un conflicto politic major. Le documentos del Nationaal Archief monstra que le negotiationes del tregua contribueva a deteriorar le relation inter le duo homines.<ref name="NA-oldenbarnevelt">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.14/beschrijving/context|título=Inventaris van het archief van Johan van Oldenbarnevelt|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> == Reprise del guerra == Le hostilitate recommenciava in 1621, quando le Tregua de Dece-duo Annos expirava.<ref name="NA-tregua"/> Le reprise coincideva con le fase del Guerra de Trenta Annos, que habeva comenciate in 1618 in le Imperio Romano-Germanic. Le guerra inter Espania e le Republica deveniva assi parte de un confrontation european plus large. Francia, Anglaterra e altere potentias interveniva directemente o indirectemente, e le conflicto nederlandese esseva intimemente ligate al equilibrio de potentia in Europa. Durante le annos 1620 e 1630, le Republica obteneva nove successos. Le captura de 's-Hertogenbosch in 1629 per le armea de Frederik Hendrik esseva un importante victoria, e le conquista de Maastricht in 1632 extendéva le territorios del Republica in le sud. In le guerra maritime, le Republica obteneva etiam successos contra le flotta espaniol. In 1639, le victoria del almirante Maarten Tromp in le Batalla del Downs constitueva un del successos naval plus importante del ultime periodo del conflicto. Le fatigamento financiar e militar de Espania contribueva al ambiente que permitteva le conclusion del pace.<ref name="NA-munster"/> == Negotiationes de pace == Le negotiationes de pace comenciava in le quadro del grande congresso diplomatic de Münster, in le Westphalia. Un congresso de pace esseva aperite in 1644, e le Republica se jungeva formalmente al negotiationes in 1646.<ref name="NA-munster"/> Le delegation nederlandese includeva inter alteres Adriaan Pauw e Johan de Knuyt. Le negotiationes esseva complexe, perque Espania, Francia e le Republica habeva interesses divergente e le guerra continuava in altere partes de Europa.<ref name="NA-munster"/> In 30 januario 1648, Espania e le Republica concludeva e signava le Tractato de Pace de Münster. Le documento contineva 79 articulos e stabiliva le accordos politic e territorial inter le duo partes.<ref name="NA-munster"/> Le pace esseva ratificate per le rege Filippo IV de Espania e per le Staten-Generaal. Le 15 maio 1648, le delegationes espaniol e nederlandese prestava le juramento solenne super le tractato in le municipio de Münster e le ratificationes esseva cambiate.<ref name="NA-munster"/><ref name="Rijksmuseum-munster">{{Cita web|url=https://www.rijksmuseum.nl/en/collection/object/Ratification-of-the-Peace-of-Münster-between-Spain-and-the-Dutch-Republic-in-the-Town-Hall-of-Münster-15-May-1648--ca0b9c5c43cf436046edf1090690a164|título=Ratification of the Peace of Münster between Spain and the Dutch Republic in the Town Hall of Münster, 15 May 1648|sitioweb=Rijksmuseum|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le pace esseva officialmente proclamate in Nederland le 5 junio 1648.<ref name="NA-munster"/> == Consequentias == Le principal consequentia politic del guerra esseva le recognition international del Republica del Septem Provincias Unite como stato soveran. Espania recognosceva formalmente le independentia del Republica e le separation inter Nederland septentrional e Nederland meridional deveniva stabilite per le accordo.<ref name="NA-munster"/> Le provincias meridional remaneva sub le dominio del Habsburgos espaniol e formava le base del posterior [[Nederland meridional]], que includerea le major parte del actual [[Belgica]] e altere territorios. Le provincias septentrional deveniva le nucleo del Republica del Septem Provincias Unite. Le guerra habeva etiam importantes consequentias economic. Le Republica habeva emergite como un potentia commercial e maritime, con un crescente rol in le navigation international e le commercio extraeuropee. Le conflicto contribueva assi al consolidation del position international de Nederland septentrional in le seculo XVII. Le guerra esseva etiam un del conflictos central del Europa del seculo XVI e XVII e es intimemente ligate al Guerra de Trenta Annos, al conflictos religiose post le Reformation e al competition inter le grande potentias europee. == Memoria historic == Le memoria del Guerra del Octanta Annos occupa un loco central in le historia de Nederland. Le Nationaal Archief conserva documentos fundamental del conflicto, inter illes le Pacificatie de Gent, le Union de Utrecht, le Plakkaat de Abjuration e le tractatos de Münster.<ref name="NA-topstukken">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/nieuws/topstukken-nationaal-archief-in-rijksmuseum|título=Topstukken Nationaal Archief in Rijksmuseum|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le Rijksmuseum conserva numerosas obras ligate al guerra, includente representationes de batalias, assedios e eventos politic. Su collection super le revolta nederlandese include, inter altere cosas, representationes del Batalla del Zuiderzee, le assedio de Haarlem, le Batalla de Nieuwpoort e altere eventos del conflicto.<ref name="Rijksmuseum-revolta"/> Le historia del conflicto ha essite interpretate de manieres differente secundo le traditiones national e regional. In le historiographia contemporanee, le notion de un simple guerra de independentia es completate per le consideration del guerras civil, del conflictos religiose, del interesses regional e del dimension international del conflicto. Le documentation del Nationaal Archief monstra specialmente le complexitate del relationes inter le provincias durante le prime annos del revolta.<ref name="NA-pacificatie"/><ref name="NA-utrecht"/> == Referentias == <references /> [[Categoria:Territorios del Monarchia Catholic in Europa]] [[Categoria:Casa de Austria]] [[Categoria:Guerras de Belgica|Octanta]] [[Categoria:Guerras de Hispania del seculo XVI|Octanta]] [[Categoria:Guerras del Paises Basse]] [[Categoria:Guerras del Provincias Unite|Octanta]] [[Categoria:Guerras de independentia]] [[Categoria:Guerras del seculo XVI]] [[Categoria:Guerras del seculo XVII]] [[Categoria:Conflictos global]] [[Categoria:Guerras europee de religion|Octanta annos]] [[Categoria:Imperio espaniol in Europa]] [[Categoria:Guerras de Hispania del seculo XVII]] [[Categoria:Calvinismo in le Paises Basse]] [[Categoria:Guerras de Francia del seculo XVI]] [[Categoria:Guerras de Francia del seculo XVII]] [[Categoria:Guerras de Anglaterra del seculo XVI]] [[Categoria:Guerras de Anglaterra del seculo XVII]] 5zfhw104wocaogj1khlbovlzi323a5x 702325 702324 2026-10-05T12:44:30Z Interlingvisto 60932 702325 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Guerra del Octanta Annos''', etiam appellate '''Revolta del Nederland''' o '''Guerra de Independentia de Nederland''', esseva un grande conflicto politic, religiose e militar que opponeva le [[Nederland]] revoltate al [[Imperio Espaniol]] e al monarchia de [[Filippo II de Espania]]. Le guerra es generalmente datate de 1568 a 1648, con un interruption formal durante le Tregua de Dece-duo Annos inter 1609 e 1621.<ref name="NA-tregua">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/onderwijs/bronnenbox/het-twaalfjarig-bestand-1609|título=Het Twaalfjarig Bestand (1609)|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Illo terminava con le [[Pace de Münster]], per le qual Espania recognosceva le [[Republica del Septem Provincias Unite]] como stato independente.<ref name="NA-munster">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/onderwijs/bronnenbox/eindelijk-vrede-1648|título=Eindelijk vrede (1648)|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le conflicto non esseva desde le initio un simple guerra inter Espania e un Nederland unite. Durante le prime decennios, illo habeva etiam le character de un guerra civil intra le Nederland, con differentias religiose, politice e regional inter catholicos e protestantes e inter partisanos e adversarios del autoritate de Filippo II.<ref name="NA-pacificatie">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/onderwijs/bronnenbox/pacificatie-van-gent-1576|título=Pacificatie van Gent (1576)|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le independentia del Republica esseva le resultato final del processo, ma non esseva le objectivo commun de tote le revoltatos al initio. == Contexto == Le Nederland del seculo XVI comprendeva un ensemble de provincias e territorios sub le dominio del Habsburgos. In 1555, Filippo II succedeva a su patre [[Carlo V]] como principe de Nederland, e in 1556 deveniva rege de Espania. Su governamento tendeva a reforçar le centralisation politic e a defender le [[Catholicismo]] contra le expansion del [[Protestantismo]], specialmente del [[Calvinismo]]. Iste politica augmentava le opposition de parte del elites e del population de Nederland. Le tensiones religiose culminava in le Iconoclasmo del 1566, quando gruppos protestante destrueva statuas, pinturas e altere objectos religiose in numerose ecclesias e monasterios. Le reaction de Filippo II esseva le invio del [[Duca de Alba]] a Nederland con un armea, con le mission de restablir le autoritate royal e punir le revoltatos.<ref name="Rijksmuseum-revolta">{{Cita web|url=https://www.rijksmuseum.nl/nl/collectie/verzameling/Dutch-revolt-16th-century--4b297535-bb7f-4f07-5181-08dd024ac890|título=Dutch revolt 16th century|sitioweb=Rijksmuseum|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le repression, le persecution religiose, le controversias super le privilegios provincial e le cargas fiscal augmentava le opposition. Le resultato esseva un crise politic que progressivemente transformava le revoltate in un conflicto armate de longa duration. == Initio del guerra == Le prime grande confrontationes militar esseva in 1568. Le prince Guillermo de Orange initiava invasiones de Nederland desde le territorios vicin, e le Batalla de Heiligerlee del 23 maio 1568 es generalmente considerate le prime grande battalia del Guerra del Octanta Annos.<ref name="NA-inicio">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/nieuws/topstukken-nationaal-archief-in-rijksmuseum|título=Topstukken Nationaal Archief in Rijksmuseum|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le armeas revoltate esseva tamen incapace de obtener un successo decisive, e le Duca de Alba manteneva le controlo de grande parte del Nederland. Durante iste prime fase, le revoltatos includeva tanto protestantes como catholicos e le conflictos interne esseva importante. Le guerra non se limitava dunque a un opposition national contra Espania: le fidelitate al rege, le religion e le interesses regional divideva le population del Nederland. == Le Geus e le expansion del revolta == A partir de 1572, le Geus del mar — corsarios e partisanos anti-habsburgic — obteneva bases importante, specialmente in Holland e Zeeland. Le captura de Den Briel le 1 april 1572 provocava un serie de revoltas de citates contra le autoritate espaniol.<ref name="Rijksmuseum-revolta"/> Holland e Zeeland deveniva le principal centro territorial del revolta. Guillermo de Orange assumeva un rol politic e militar central, durante que le autoritates local organisava le defensa del citates e le financiamento del guerra. Le situation esseva aggravate per le violencia exercite per le truppas de ambe lados. Le conflicto produceva assedios, saccheos e destructiones de citates e affectava fortemente le population civil.<ref name="Rijksmuseum-revolta"/> == Pacificatie de Gent == Un importante tentativa de unir le provincias contra le autoritate espaniol esseva le Pacificatie de Gent, signate le 8 novembre 1576. Le revolta e le rebellion del truppas espaniol, post le morte del governator Luis de Requesens, favoriva un rapprochement inter provincias que antea esseva dividite.<ref name="NA-pacificatie"/> Le tractato prevideva le cooperation del provincias contra le truppas espaniol, le suspension del persecutiones religiose e le restauration de certe derectos e possessiones. Holland e Zeeland conservava tamen un situation religiose distincte, con prohibition del culto catholic.<ref name="NA-pacificatie"/> Le Pacificatie esseva un momento importante del tentativa de Guillermo de Orange de mantener unite le Septemdecim Provincias. Le accordo esseva tamen fragile. Le divergentias inter catholicos e calvinistas e le reprise del politica militar espaniol conduceva rapidemente al disintegration del union.<ref name="NA-pacificatie"/> == Union de Utrecht e division de Nederland == Le Union de Utrecht, signate le 23 januario 1579, esseva le principal accordo politic e militar del provincias que continuava le guerra contra Espania. Illo reuniva inicialmente representantes de Gelre, Holland, Zeeland, Utrecht e le Ommelanden, e esseva ulteriormente extendite a altere citates e territorios.<ref name="NA-utrecht">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/onderwijs/bronnenbox/de-unie-van-utrecht-1579|título=De Unie van Utrecht (1579)|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le union establiva cooperation militar e financiari contra inimicos externe. Illo includeva etiam dispositiones super religion: Holland e Zeeland poteva regular le materia secundo lor proprie decisiones, durante que le altere membros acceptava un regime que prohibeva le persecution de personas pro lor fide.<ref name="NA-utrecht"/> In le mesme periodo, plure provincias catholic del sud se reconciliava con Filippo II e formava le Union de Atrecht. Nederland esseva assi progressivemente dividite inter un nucleo septentrional revoltate e un sud majoritariamente catholic que restava sub le monarchia habsburgic.<ref name="NA-utrecht"/> == Acto de Abjuration == Le rupture politic con Filippo II deveniva explicit in le Acto de Abjuration (*Plakkaat van Verlatinge*) del 26 julio 1581. Le Staten-Generaal del provincias revoltate declarava que illes non plus recognosceva Filippo II como lor principe e considerava que ille habeva perdite su derecto a governar Nederland.<ref name="NA-abjuration">{{Cita web|url=https://nationaalarchief.nl/beleven/onderwijs/bronnenbox/plakkaat-van-verlatinge-1581|título=Plakkaat van Verlatinge (1581)|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le documento esseva importante pro le formation posterior del stato nederlandese. In le texto, le Staten-Generaal exponeva le obligationes de un governator verso su subjectos e concludeva que Filippo II habeva perdite su derectos de governamento super le Nederland.<ref name="NA-abjuration"/> Le provincias revoltate tentava initialmente de trovar un nove principe. Illes establiva un accordo con Francesco de Anjou, fratre del rege de Francia, ma iste solution esseva de breve duration. In 1588, post le fallimento de iste tentative e le absentia de un nove monarcha, le provincias septentrional continuava como le Republica del Septem Provincias Unite.<ref name="Rijksmuseum-revolta"/> == Intervento espaniol e reconquista del Sud == Sub le governamento de Alexandro Farnese, duca de Parma, le armea espaniol obteneva importante successos in le annos 1580. Parma recapturava numerose citates del sud e fortificava le position del monarchia in le provincias catholic. Le captura de Antwerpen in 1585 esseva un del eventos decisive del conflicto. Le division inter le Nederlandes septentrional e meridional se consolidava, e le Republica septentrional deveniva un stato sempre plus coherent. Le guerra entrava assi in un nove fase: Espania tentava de reconquistar le provincias revoltate, durante que le Republica organisava un armea permanente, fortificationes e un administration central inter le provincias unite. == Consolidation del Republica == Durante le ultime annos del seculo XVI e le initio del seculo XVII, le Republica esseva fortificate sub le direction militar de Mauritio de Nassau, filio de Guillermo de Orange, e del politico Johan van Oldenbarnevelt. Le armea del Republica introduceva nove methodos de instruction, disciplina e guerra de assedio. Plure citates esseva reconquerite durante le campanias de Mauritio. Le Batalla de Nieuwpoort del 2 julio 1600 esseva un importante victoria militar del Republica, ben que non conduceva a un successo strategic decisive e le guerra continuava.<ref name="Rijksmuseum-nieuwpoort">{{Cita web|url=https://www.rijksmuseum.nl/en/collection/object/De%2BStaatse%2Ben%2BSpaanse%2Blegers%2Btegenover-elkaar-op-het-strand-bij-Nieuwpoort%2C-1600--57edadfc68a4c74312c169df3828ef39|título=De Staatse en Spaanse legers tegenover elkaar op het strand bij Nieuwpoort, 1600|sitioweb=Rijksmuseum|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le Republica deveniva in iste periodo un potentia commercial e maritime. Le guerra esseva de plus in plus connectite con le commercio international, le navigation e le expansion colonial. Le actiones naval e privateer contra le interesses espaniol esseva un importante componente del conflicto.<ref name="NA-munster"/> == Tregua de Dece-duo Annos == Post decennios de guerra, le fatigamento militar e le interesses economic conduceva al apertura de negotiationes. Le Tregua de Dece-duo Annos esseva signate le 9 april 1609 e suspendéva le hostilitate inter Espania e le Republica usque a 1621.<ref name="NA-tregua"/> Le acto del tregua contineva 38 articulos e prevedeva le suspension del guerra durante dece-duo annos. Le Republica esseva recognoscite como un stato independente durante le tregua, dum le accordo etiam regulava commercio, circulation e altere questiones inter le Nederlandes del nord e del sud.<ref name="NA-tregua"/> Durante le tregua, le Republica continuava su expansion economic e commercial, durante que le distinction inter le Republica septentrional e le Nederland meridional sub dominio habsburgic deveniva sempre plus stabil. Le tregua habeva etiam importantes effectos politic interne. Le opposition inter Johan van Oldenbarnevelt e Mauritio de Nassau deveniva un conflicto politic major. Le documentos del Nationaal Archief monstra que le negotiationes del tregua contribueva a deteriorar le relation inter le duo homines.<ref name="NA-oldenbarnevelt">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.14/beschrijving/context|título=Inventaris van het archief van Johan van Oldenbarnevelt|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> == Reprise del guerra == Le hostilitate recommenciava in 1621, quando le Tregua de Dece-duo Annos expirava.<ref name="NA-tregua"/> Le reprise coincideva con le fase del Guerra de Trenta Annos, que habeva comenciate in 1618 in le Imperio Romano-Germanic. Le guerra inter Espania e le Republica deveniva assi parte de un confrontation european plus large. Francia, Anglaterra e altere potentias interveniva directemente o indirectemente, e le conflicto nederlandese esseva intimemente ligate al equilibrio de potentia in Europa. Durante le annos 1620 e 1630, le Republica obteneva nove successos. Le captura de 's-Hertogenbosch in 1629 per le armea de Frederik Hendrik esseva un importante victoria, e le conquista de Maastricht in 1632 extendéva le territorios del Republica in le sud. In le guerra maritime, le Republica obteneva etiam successos contra le flotta espaniol. In 1639, le victoria del almirante Maarten Tromp in le Batalla del Downs constitueva un del successos naval plus importante del ultime periodo del conflicto. Le fatigamento financiar e militar de Espania contribueva al ambiente que permitteva le conclusion del pace.<ref name="NA-munster"/> == Negotiationes de pace == Le negotiationes de pace comenciava in le quadro del grande congresso diplomatic de Münster, in le Westphalia. Un congresso de pace esseva aperite in 1644, e le Republica se jungeva formalmente al negotiationes in 1646.<ref name="NA-munster"/> Le delegation nederlandese includeva inter alteres Adriaan Pauw e Johan de Knuyt. Le negotiationes esseva complexe, perque Espania, Francia e le Republica habeva interesses divergente e le guerra continuava in altere partes de Europa.<ref name="NA-munster"/> In 30 januario 1648, Espania e le Republica concludeva e signava le Tractato de Pace de Münster. Le documento contineva 79 articulos e stabiliva le accordos politic e territorial inter le duo partes.<ref name="NA-munster"/> Le pace esseva ratificate per le rege Filippo IV de Espania e per le Staten-Generaal. Le 15 maio 1648, le delegationes espaniol e nederlandese prestava le juramento solenne super le tractato in le municipio de Münster e le ratificationes esseva cambiate.<ref name="NA-munster"/><ref name="Rijksmuseum-munster">{{Cita web|url=https://www.rijksmuseum.nl/en/collection/object/Ratification-of-the-Peace-of-Münster-between-Spain-and-the-Dutch-Republic-in-the-Town-Hall-of-Münster-15-May-1648--ca0b9c5c43cf436046edf1090690a164|título=Ratification of the Peace of Münster between Spain and the Dutch Republic in the Town Hall of Münster, 15 May 1648|sitioweb=Rijksmuseum|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le pace esseva officialmente proclamate in Nederland le 5 junio 1648.<ref name="NA-munster"/> == Consequentias == Le principal consequentia politic del guerra esseva le recognition international del Republica del Septem Provincias Unite como stato soveran. Espania recognosceva formalmente le independentia del Republica e le separation inter Nederland septentrional e Nederland meridional deveniva stabilite per le accordo.<ref name="NA-munster"/> Le provincias meridional remaneva sub le dominio del Habsburgos espaniol e formava le base del posterior [[Nederland meridional]], que includerea le major parte del actual [[Belgica]] e altere territorios. Le provincias septentrional deveniva le nucleo del Republica del Septem Provincias Unite. Le guerra habeva etiam importantes consequentias economic. Le Republica habeva emergite como un potentia commercial e maritime, con un crescente rol in le navigation international e le commercio extraeuropee. Le conflicto contribueva assi al consolidation del position international de Nederland septentrional in le seculo XVII. Le guerra esseva etiam un del conflictos central del Europa del seculo XVI e XVII e es intimemente ligate al Guerra de Trenta Annos, al conflictos religiose post le Reformation e al competition inter le grande potentias europee. == Memoria historic == Le memoria del Guerra del Octanta Annos occupa un loco central in le historia de Nederland. Le Nationaal Archief conserva documentos fundamental del conflicto, inter illes le Pacificatie de Gent, le Union de Utrecht, le Plakkaat de Abjuration e le tractatos de Münster.<ref name="NA-topstukken">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/nieuws/topstukken-nationaal-archief-in-rijksmuseum|título=Topstukken Nationaal Archief in Rijksmuseum|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le Rijksmuseum conserva numerosas obras ligate al guerra, includente representationes de batalias, assedios e eventos politic. Su collection super le revolta nederlandese include, inter altere cosas, representationes del Batalla del Zuiderzee, le assedio de Haarlem, le Batalla de Nieuwpoort e altere eventos del conflicto.<ref name="Rijksmuseum-revolta"/> Le historia del conflicto ha essite interpretate de manieres differente secundo le traditiones national e regional. In le historiographia contemporanee, le notion de un simple guerra de independentia es completate per le consideration del guerras civil, del conflictos religiose, del interesses regional e del dimension international del conflicto. Le documentation del Nationaal Archief monstra specialmente le complexitate del relationes inter le provincias durante le prime annos del revolta.<ref name="NA-pacificatie"/><ref name="NA-utrecht"/> == Referentias == <references /> [[Categoria:Territorios del Monarchia Catholic in Europa]] [[Categoria:Casa de Austria]] [[Categoria:Guerras de Belgica|Octanta]] [[Categoria:Guerras de Espania del seculo XVI|Octanta]] [[Categoria:Guerras del Paises Basse]] [[Categoria:Guerras del Provincias Unite|Octanta]] [[Categoria:Guerras de independentia]] [[Categoria:Guerras del seculo XVI]] [[Categoria:Guerras del seculo XVII]] [[Categoria:Conflictos global]] [[Categoria:Guerras europee de religion|Octanta annos]] [[Categoria:Imperio espaniol in Europa]] [[Categoria:Guerras de Espania del seculo XVII]] [[Categoria:Calvinismo in le Paises Basse]] [[Categoria:Guerras de Francia del seculo XVI]] [[Categoria:Guerras de Francia del seculo XVII]] [[Categoria:Guerras de Anglaterra del seculo XVI]] [[Categoria:Guerras de Anglaterra del seculo XVII]] jukbonimp11h3o06767zugrggfreh03 702327 702325 2026-10-05T12:46:01Z Interlingvisto 60932 702327 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Guerra del Octanta Annos''', etiam appellate '''Revolta del Nederland''' o '''Guerra de Independentia de Nederland''', esseva un grande conflicto politic, religiose e militar que opponeva le [[Nederland]] revoltate al [[Imperio Espaniol]] e al monarchia de [[Filippo II de Espania]]. Le guerra es generalmente datate de 1568 a 1648, con un interruption formal durante le Tregua de Dece-duo Annos inter 1609 e 1621.<ref name="NA-tregua">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/onderwijs/bronnenbox/het-twaalfjarig-bestand-1609|título=Het Twaalfjarig Bestand (1609)|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Illo terminava con le [[Pace de Münster]], per le qual Espania recognosceva le [[Republica del Septe Provincias Unite]] como stato independente.<ref name="NA-munster">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/onderwijs/bronnenbox/eindelijk-vrede-1648|título=Eindelijk vrede (1648)|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le conflicto non esseva desde le initio un simple guerra inter Espania e un Nederland unite. Durante le prime decennios, illo habeva etiam le character de un guerra civil intra le Nederland, con differentias religiose, politice e regional inter catholicos e protestantes e inter partisanos e adversarios del autoritate de Filippo II.<ref name="NA-pacificatie">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/onderwijs/bronnenbox/pacificatie-van-gent-1576|título=Pacificatie van Gent (1576)|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le independentia del Republica esseva le resultato final del processo, ma non esseva le objectivo commun de tote le revoltatos al initio. == Contexto == Le Nederland del seculo XVI comprendeva un ensemble de provincias e territorios sub le dominio del Habsburgos. In 1555, Filippo II succedeva a su patre [[Carlo V]] como principe de Nederland, e in 1556 deveniva rege de Espania. Su governamento tendeva a reforçar le centralisation politic e a defender le [[Catholicismo]] contra le expansion del [[Protestantismo]], specialmente del [[Calvinismo]]. Iste politica augmentava le opposition de parte del elites e del population de Nederland. Le tensiones religiose culminava in le Iconoclasmo del 1566, quando gruppos protestante destrueva statuas, pinturas e altere objectos religiose in numerose ecclesias e monasterios. Le reaction de Filippo II esseva le invio del [[Duca de Alba]] a Nederland con un armea, con le mission de restablir le autoritate royal e punir le revoltatos.<ref name="Rijksmuseum-revolta">{{Cita web|url=https://www.rijksmuseum.nl/nl/collectie/verzameling/Dutch-revolt-16th-century--4b297535-bb7f-4f07-5181-08dd024ac890|título=Dutch revolt 16th century|sitioweb=Rijksmuseum|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le repression, le persecution religiose, le controversias super le privilegios provincial e le cargas fiscal augmentava le opposition. Le resultato esseva un crise politic que progressivemente transformava le revoltate in un conflicto armate de longa duration. == Initio del guerra == Le prime grande confrontationes militar esseva in 1568. Le prince Guillermo de Orange initiava invasiones de Nederland desde le territorios vicin, e le Batalla de Heiligerlee del 23 maio 1568 es generalmente considerate le prime grande battalia del Guerra del Octanta Annos.<ref name="NA-inicio">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/nieuws/topstukken-nationaal-archief-in-rijksmuseum|título=Topstukken Nationaal Archief in Rijksmuseum|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le armeas revoltate esseva tamen incapace de obtener un successo decisive, e le Duca de Alba manteneva le controlo de grande parte del Nederland. Durante iste prime fase, le revoltatos includeva tanto protestantes como catholicos e le conflictos interne esseva importante. Le guerra non se limitava dunque a un opposition national contra Espania: le fidelitate al rege, le religion e le interesses regional divideva le population del Nederland. == Le Geus e le expansion del revolta == A partir de 1572, le Geus del mar — corsarios e partisanos anti-habsburgic — obteneva bases importante, specialmente in Holland e Zeeland. Le captura de Den Briel le 1 april 1572 provocava un serie de revoltas de citates contra le autoritate espaniol.<ref name="Rijksmuseum-revolta"/> Holland e Zeeland deveniva le principal centro territorial del revolta. Guillermo de Orange assumeva un rol politic e militar central, durante que le autoritates local organisava le defensa del citates e le financiamento del guerra. Le situation esseva aggravate per le violencia exercite per le truppas de ambe lados. Le conflicto produceva assedios, saccheos e destructiones de citates e affectava fortemente le population civil.<ref name="Rijksmuseum-revolta"/> == Pacificatie de Gent == Un importante tentativa de unir le provincias contra le autoritate espaniol esseva le Pacificatie de Gent, signate le 8 novembre 1576. Le revolta e le rebellion del truppas espaniol, post le morte del governator Luis de Requesens, favoriva un rapprochement inter provincias que antea esseva dividite.<ref name="NA-pacificatie"/> Le tractato prevideva le cooperation del provincias contra le truppas espaniol, le suspension del persecutiones religiose e le restauration de certe derectos e possessiones. [[Hollanda]] e [[Zelanda]] conservava tamen un situation religiose distincte, con prohibition del culto catholic.<ref name="NA-pacificatie"/> Le Pacificatie esseva un momento importante del tentativa de Guillermo de Orange de mantener unite le Septemdecim Provincias. Le accordo esseva tamen fragile. Le divergentias inter catholicos e calvinistas e le reprise del politica militar espaniol conduceva rapidemente al disintegration del union.<ref name="NA-pacificatie"/> == Union de Utrecht e division de Nederland == Le Union de Utrecht, signate le 23 januario 1579, esseva le principal accordo politic e militar del provincias que continuava le guerra contra Espania. Illo reuniva inicialmente representantes de Gelre, Holland, Zeeland, Utrecht e le Ommelanden, e esseva ulteriormente extendite a altere citates e territorios.<ref name="NA-utrecht">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/onderwijs/bronnenbox/de-unie-van-utrecht-1579|título=De Unie van Utrecht (1579)|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le union establiva cooperation militar e financiari contra inimicos externe. Illo includeva etiam dispositiones super religion: Holland e Zeeland poteva regular le materia secundo lor proprie decisiones, durante que le altere membros acceptava un regime que prohibeva le persecution de personas pro lor fide.<ref name="NA-utrecht"/> In le mesme periodo, plure provincias catholic del sud se reconciliava con Filippo II e formava le Union de Atrecht. Nederland esseva assi progressivemente dividite inter un nucleo septentrional revoltate e un sud majoritariamente catholic que restava sub le monarchia habsburgic.<ref name="NA-utrecht"/> == Acto de Abjuration == Le rupture politic con Filippo II deveniva explicit in le Acto de Abjuration (*Plakkaat van Verlatinge*) del 26 julio 1581. Le Staten-Generaal del provincias revoltate declarava que illes non plus recognosceva Filippo II como lor principe e considerava que ille habeva perdite su derecto a governar Nederland.<ref name="NA-abjuration">{{Cita web|url=https://nationaalarchief.nl/beleven/onderwijs/bronnenbox/plakkaat-van-verlatinge-1581|título=Plakkaat van Verlatinge (1581)|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le documento esseva importante pro le formation posterior del stato nederlandese. In le texto, le Staten-Generaal exponeva le obligationes de un governator verso su subjectos e concludeva que Filippo II habeva perdite su derectos de governamento super le Nederland.<ref name="NA-abjuration"/> Le provincias revoltate tentava initialmente de trovar un nove principe. Illes establiva un accordo con Francesco de Anjou, fratre del rege de Francia, ma iste solution esseva de breve duration. In 1588, post le fallimento de iste tentative e le absentia de un nove monarcha, le provincias septentrional continuava como le Republica del Septe Provincias Unite.<ref name="Rijksmuseum-revolta"/> == Intervento espaniol e reconquista del Sud == Sub le governamento de Alexandro Farnese, duca de Parma, le armea espaniol obteneva importante successos in le annos 1580. Parma recapturava numerose citates del sud e fortificava le position del monarchia in le provincias catholic. Le captura de Antwerpen in 1585 esseva un del eventos decisive del conflicto. Le division inter le Nederlandes septentrional e meridional se consolidava, e le Republica septentrional deveniva un stato sempre plus coherent. Le guerra entrava assi in un nove fase: Espania tentava de reconquistar le provincias revoltate, durante que le Republica organisava un armea permanente, fortificationes e un administration central inter le provincias unite. == Consolidation del Republica == Durante le ultime annos del seculo XVI e le initio del seculo XVII, le Republica esseva fortificate sub le direction militar de Mauritio de Nassau, filio de Guillermo de Orange, e del politico Johan van Oldenbarnevelt. Le armea del Republica introduceva nove methodos de instruction, disciplina e guerra de assedio. Plure citates esseva reconquerite durante le campanias de Mauritio. Le Batalla de Nieuwpoort del 2 julio 1600 esseva un importante victoria militar del Republica, ben que non conduceva a un successo strategic decisive e le guerra continuava.<ref name="Rijksmuseum-nieuwpoort">{{Cita web|url=https://www.rijksmuseum.nl/en/collection/object/De%2BStaatse%2Ben%2BSpaanse%2Blegers%2Btegenover-elkaar-op-het-strand-bij-Nieuwpoort%2C-1600--57edadfc68a4c74312c169df3828ef39|título=De Staatse en Spaanse legers tegenover elkaar op het strand bij Nieuwpoort, 1600|sitioweb=Rijksmuseum|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le Republica deveniva in iste periodo un potentia commercial e maritime. Le guerra esseva de plus in plus connectite con le commercio international, le navigation e le expansion colonial. Le actiones naval e privateer contra le interesses espaniol esseva un importante componente del conflicto.<ref name="NA-munster"/> == Tregua de Dece-duo Annos == Post decennios de guerra, le fatigamento militar e le interesses economic conduceva al apertura de negotiationes. Le Tregua de Dece-duo Annos esseva signate le 9 april 1609 e suspendéva le hostilitate inter Espania e le Republica usque a 1621.<ref name="NA-tregua"/> Le acto del tregua contineva 38 articulos e prevedeva le suspension del guerra durante dece-duo annos. Le Republica esseva recognoscite como un stato independente durante le tregua, dum le accordo etiam regulava commercio, circulation e altere questiones inter le Nederlandes del nord e del sud.<ref name="NA-tregua"/> Durante le tregua, le Republica continuava su expansion economic e commercial, durante que le distinction inter le Republica septentrional e le Nederland meridional sub dominio habsburgic deveniva sempre plus stabil. Le tregua habeva etiam importantes effectos politic interne. Le opposition inter Johan van Oldenbarnevelt e Mauritio de Nassau deveniva un conflicto politic major. Le documentos del Nationaal Archief monstra que le negotiationes del tregua contribueva a deteriorar le relation inter le duo homines.<ref name="NA-oldenbarnevelt">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.14/beschrijving/context|título=Inventaris van het archief van Johan van Oldenbarnevelt|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> == Reprise del guerra == Le hostilitate recommenciava in 1621, quando le Tregua de Dece-duo Annos expirava.<ref name="NA-tregua"/> Le reprise coincideva con le fase del Guerra de Trenta Annos, que habeva comenciate in 1618 in le Imperio Romano-Germanic. Le guerra inter Espania e le Republica deveniva assi parte de un confrontation european plus large. Francia, Anglaterra e altere potentias interveniva directemente o indirectemente, e le conflicto nederlandese esseva intimemente ligate al equilibrio de potentia in Europa. Durante le annos 1620 e 1630, le Republica obteneva nove successos. Le captura de 's-Hertogenbosch in 1629 per le armea de Frederik Hendrik esseva un importante victoria, e le conquista de Maastricht in 1632 extendéva le territorios del Republica in le sud. In le guerra maritime, le Republica obteneva etiam successos contra le flotta espaniol. In 1639, le victoria del almirante Maarten Tromp in le Batalla del Downs constitueva un del successos naval plus importante del ultime periodo del conflicto. Le fatigamento financiar e militar de Espania contribueva al ambiente que permitteva le conclusion del pace.<ref name="NA-munster"/> == Negotiationes de pace == Le negotiationes de pace comenciava in le quadro del grande congresso diplomatic de Münster, in le Westphalia. Un congresso de pace esseva aperite in 1644, e le Republica se jungeva formalmente al negotiationes in 1646.<ref name="NA-munster"/> Le delegation nederlandese includeva inter alteres Adriaan Pauw e Johan de Knuyt. Le negotiationes esseva complexe, perque Espania, Francia e le Republica habeva interesses divergente e le guerra continuava in altere partes de Europa.<ref name="NA-munster"/> In 30 januario 1648, Espania e le Republica concludeva e signava le Tractato de Pace de Münster. Le documento contineva 79 articulos e stabiliva le accordos politic e territorial inter le duo partes.<ref name="NA-munster"/> Le pace esseva ratificate per le rege Filippo IV de Espania e per le Staten-Generaal. Le 15 maio 1648, le delegationes espaniol e nederlandese prestava le juramento solenne super le tractato in le municipio de Münster e le ratificationes esseva cambiate.<ref name="NA-munster"/><ref name="Rijksmuseum-munster">{{Cita web|url=https://www.rijksmuseum.nl/en/collection/object/Ratification-of-the-Peace-of-Münster-between-Spain-and-the-Dutch-Republic-in-the-Town-Hall-of-Münster-15-May-1648--ca0b9c5c43cf436046edf1090690a164|título=Ratification of the Peace of Münster between Spain and the Dutch Republic in the Town Hall of Münster, 15 May 1648|sitioweb=Rijksmuseum|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le pace esseva officialmente proclamate in Nederland le 5 junio 1648.<ref name="NA-munster"/> == Consequentias == Le principal consequentia politic del guerra esseva le recognition international del Republica del Septe Provincias Unite como stato soveran. Espania recognosceva formalmente le independentia del Republica e le separation inter Nederland septentrional e Nederland meridional deveniva stabilite per le accordo.<ref name="NA-munster"/> Le provincias meridional remaneva sub le dominio del Habsburgos espaniol e formava le base del posterior [[Nederland meridional]], que includerea le major parte del actual [[Belgica]] e altere territorios. Le provincias septentrional deveniva le nucleo del Republica del Septe Provincias Unite. Le guerra habeva etiam importantes consequentias economic. Le Republica habeva emergite como un potentia commercial e maritime, con un crescente rol in le navigation international e le commercio extraeuropee. Le conflicto contribueva assi al consolidation del position international de Nederland septentrional in le seculo XVII. Le guerra esseva etiam un del conflictos central del Europa del seculo XVI e XVII e es intimemente ligate al Guerra de Trenta Annos, al conflictos religiose post le Reformation e al competition inter le grande potentias europee. == Memoria historic == Le memoria del Guerra del Octanta Annos occupa un loco central in le historia de Nederland. Le Nationaal Archief conserva documentos fundamental del conflicto, inter illes le Pacificatie de Gent, le Union de Utrecht, le Plakkaat de Abjuration e le tractatos de Münster.<ref name="NA-topstukken">{{Cita web|url=https://www.nationaalarchief.nl/beleven/nieuws/topstukken-nationaal-archief-in-rijksmuseum|título=Topstukken Nationaal Archief in Rijksmuseum|sitioweb=Nationaal Archief|fechaacceso=2026-10-05}}</ref> Le Rijksmuseum conserva numerosas obras ligate al guerra, includente representationes de batalias, assedios e eventos politic. Su collection super le revolta nederlandese include, inter altere cosas, representationes del Batalla del Zuiderzee, le assedio de Haarlem, le Batalla de Nieuwpoort e altere eventos del conflicto.<ref name="Rijksmuseum-revolta"/> Le historia del conflicto ha essite interpretate de manieres differente secundo le traditiones national e regional. In le historiographia contemporanee, le notion de un simple guerra de independentia es completate per le consideration del guerras civil, del conflictos religiose, del interesses regional e del dimension international del conflicto. Le documentation del Nationaal Archief monstra specialmente le complexitate del relationes inter le provincias durante le prime annos del revolta.<ref name="NA-pacificatie"/><ref name="NA-utrecht"/> == Referentias == <references /> [[Categoria:Territorios del Monarchia Catholic in Europa]] [[Categoria:Casa de Austria]] [[Categoria:Guerras de Belgica|Octanta]] [[Categoria:Guerras de Espania del seculo XVI|Octanta]] [[Categoria:Guerras del Paises Basse]] [[Categoria:Guerras del Provincias Unite|Octanta]] [[Categoria:Guerras de independentia]] [[Categoria:Guerras del seculo XVI]] [[Categoria:Guerras del seculo XVII]] [[Categoria:Conflictos global]] [[Categoria:Guerras europee de religion|Octanta annos]] [[Categoria:Imperio espaniol in Europa]] [[Categoria:Guerras de Espania del seculo XVII]] [[Categoria:Calvinismo in le Paises Basse]] [[Categoria:Guerras de Francia del seculo XVI]] [[Categoria:Guerras de Francia del seculo XVII]] [[Categoria:Guerras de Anglaterra del seculo XVI]] [[Categoria:Guerras de Anglaterra del seculo XVII]] 37c8cuid3jeixtto0lds2strdg412tz Portugal in le Reconquesta 0 61844 702328 2026-10-05T12:57:03Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} Le '''Reconquesta in le territorio de Portugal''' designa le processo de expansion territorial del regnos e potentias christian del nord del Peninsula Iberic verso le territorios sub dominio musulman, que contribueva al formation e al consolidation del [[Regno de Portugal]]. In le caso portugese, le processo se extendite desde le occupation e repopulation christian del region de Portucale in le seculo IX usque al conquista del [[Algarve]]...” 702328 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Reconquesta in le territorio de Portugal''' designa le processo de expansion territorial del regnos e potentias christian del nord del Peninsula Iberic verso le territorios sub dominio musulman, que contribueva al formation e al consolidation del [[Regno de Portugal]]. In le caso portugese, le processo se extendite desde le occupation e repopulation christian del region de Portucale in le seculo IX usque al conquista del [[Algarve]] in le seculo XIII. Le formation territorial del futuro Portugal esseva intimemente ligate al expansion del regno astur-leonese. Le conde Vímara Peres occupava Portucale in 868, durante le regno de [[Alfonso III de Asturias]], e iste territorio deveniva un del nucleos del nove organisation christian del extremo occidental del Peninsula. Le expansion verso le sud conduceva al occupation de Coimbra in 878 e al consolidation del territorios inter le Minho e le Mondego. <ref>{{Cita web |url=https://dl.uc.pt/bitstream/10316.2/33422/1/rph44_artigo4.pdf |titulo=O Nascimento do Reino de Portugal |sitioweb=Universidade de Coimbra |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le processo non esseva un movimento militar continue. Illo comprendeva conquistas, recapturas, accordos, repopulation, construction de fortificationes e organisation del nove territorios. In le seculos XI e XII, le formation del Condado Portucalense e le action de su governatores ligava progressivemente le expansion territorial con le formation de un potentia politic distincte. == Formation del Condado Portucalense == In le seculo IX, le territorios de Portucale e Coimbra esseva incorporate in le expansion del regno astur-leonese. Vímara Peres, associatte al presúria de Portucale in 868, deveniva le fundador del linea comtal portucalense, durante que Hermenegildo Guterres es associate al occupation de Coimbra in 878. Le condes exerceva functiones politic, administrative, judicial e militar in le frontiera meridional del regno. <ref>{{Cita web |url=https://dl.uc.pt/bitstream/10316.2/33422/1/rph44_artigo4.pdf |titulo=O Nascimento do Reino de Portugal |sitioweb=Universidade de Coimbra |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le territorio esseva successivemente subjecte al regno de Asturias e, postea, al regno de Leon. Le potentia del nobilitate local augmentava, ma le autonomia politic del territorio restava dependente del monarchia leonese. In 1096, le governamento del Condado Portucalense esseva attribuite a Henrique de Borgonha, qui se maritava con Teresa de Leon, filia del rege Alfonso VI. Henrique assumeva le direction del territorio e participa al expansion christian verso le sud. Le condado habeva un extension superior al nucleo portucalense medieval, includente Coimbra e altere territorios meridional. <ref>{{Cita web |url=https://ensina.rtp.pt/explicador/a-ascensao-de-d-afonso-henriques-e-a-transformacao-do-condado-em-reino-h26/ |titulo=D. Afonso Henriques e a transformação do condado em reino |sitioweb=RTP Ensina |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Afonso Henriques e le autonomia del condado == Post le morte de Henrique de Borgonha, Teresa assumeva le governamento del Condado Portucalense durante le minoritate de su filio Afonso Henriques. Le rivalitate inter le factiones politic del condado e le orientation politic de Teresa conduceva al confrontation con le nobiles portucalenses. Le Batalia de São Mamede, le 24 de junio 1128, esseva decisive pro le ascension politic de Afonso Henriques. Secundo le Assembleia del Republica de Portugal, le victoria contra le partidarios de Teresa marca le initio del governamento de Afonso Henriques super le Condado Portucalense. <ref>{{Cita web |url=https://www.parlamento.pt/VisitaParlamento/Paginas/BiogDAfonsoHenriques.aspx |titulo=D. Afonso Henriques |sitioweb=Assembleia da República Portuguesa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Afonso Henriques establiva su centro strategic in Coimbra e orientava su politica verso duo objectivos conjuncte: le consolidation del autonomia del condado e le expansion territorial contra le potentias musulman del sud. Le expansion verso le linea del Tejo deveniva un objective central del sua politica militar. <ref>{{Cita web |url=https://geo.lisboa.pt/atividades-e-difusao/investigacao/detalhe/a-primeira-tentativa-de-conquista-de-lisboa-por-afonso-henriques-em-1142 |titulo=A Primeira tentativa de conquista de Lisboa por Afonso Henriques, em 1142 |sitioweb=Gabinete de Estudos Olisiponenses – Câmara Municipal de Lisboa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Expansion verso le Tejo == Durante le regno de Afonso Henriques, le territorios christian esseva extendite verso le sud. Le fortification de Leiria constitueva un elemento important del nove frontiera, e le controllo de Leiria e del territorios adjacente permitteva preparar operationes contra Santarém e Lisboa. <ref>{{Cita web |url=https://geo.lisboa.pt/atividades-e-difusao/investigacao/detalhe/a-primeira-tentativa-de-conquista-de-lisboa-por-afonso-henriques-em-1142 |titulo=A Primeira tentativa de conquista de Lisboa por Afonso Henriques, em 1142 |sitioweb=Gabinete de Estudos Olisiponenses – Câmara Municipal de Lisboa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le prime tentativa de Afonso Henriques de conquistar Lisboa occurreva circa 1142, ma le expedition non conduceva al occupation del citate. Le preparation del operation esseva ligate al intention de portar le frontiera del condado usque al Tejo e de controlar le principal fortificationes del region. <ref>{{Cita web |url=https://geo.lisboa.pt/atividades-e-difusao/investigacao/detalhe/a-primeira-tentativa-de-conquista-de-lisboa-por-afonso-henriques-em-1142 |titulo=A Primeira tentativa de conquista de Lisboa por Afonso Henriques, em 1142 |sitioweb=Gabinete de Estudos Olisiponenses – Câmara Municipal de Lisboa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Formation del Regno de Portugal == Le expansion territorial esseva accompagnate per un processo de autonomia politic. Le Batalia de Ourique, traditionalmente datate de 1139, occupa un loco importante in le memoria politic del formation del regno. Le Parlamento portugese indica que post iste victoria Afonso Henriques assumeva le titulo de rege, ben que le recognition ecclesiastic del titulo veniva plus tarde. <ref>{{Cita web |url=https://www.parlamento.pt/VisitaParlamento/Paginas/BiogDAfonsoHenriques.aspx |titulo=D. Afonso Henriques |sitioweb=Assembleia da República Portuguesa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le Tractato de Zamora de 1143 constitueva un altere momento fundamental in le relationes inter Afonso Henriques e le monarchia de Leon e Castella. Le Governamento portugese considera iste accordo, insimul con São Mamede, Ourique e le bulla papal de 1179, inter le eventos fundamental del formation e affirmation politic de Portugal. <ref>{{Cita web |url=https://portugal.gov.pt/gc25/comunicacao/noticias/comemoracoes-dos-900-anos-da-fundacao-de-portugal-ja-tem-comissao-executiva- |titulo=Comemorações dos 900 anos da Fundação de Portugal já têm comissão executiva |sitioweb=XXV Governo Constitucional de Portugal |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le recognition del titulo regal per le Santa Sede esseva obtenite in 1179, quando le papa Alexandre III emitteva le bulla *Manifestis Probatum*. Le Parlamento portugese describe iste bulla como le confirmation del titulo de rege de Afonso Henriques per le papa. <ref>{{Cita web |url=https://www.parlamento.pt/VisitaParlamento/Paginas/BiogDAfonsoHenriques.aspx |titulo=D. Afonso Henriques |sitioweb=Assembleia da República Portuguesa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Conquista de Santarém e Lisboa == Le Santarém esseva conquistate per Afonso Henriques in 1147. Le operation esseva un passo important verso le consolidation del territorios a sud del Tejo e precedeva le grande expedition contra Lisboa del mesme anno. <ref>{{Cita web |url=https://www.parlamento.pt/VisitaParlamento/Paginas/BiogDAfonsoHenriques.aspx |titulo=D. Afonso Henriques |sitioweb=Assembleia da República Portuguesa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In le mesme anno, Afonso Henriques assediava Lisboa con le auxilio de un importante contingente de cruciatos del nord de Europa qui se dirigeva verso le Oriente pro le Secunde Cruciata. Le assedio comenciava in le initio de julio e se terminava le 21 de octobre 1147, quando le defensores capitulava. <ref>{{Cita web |url=https://geo.lisboa.pt/atividades-e-difusao/investigacao/detalhe/engenhos-de-aproximacao-no-cerco-de-lisboa-de-1147 |titulo=Engenhos de aproximação no Cerco de Lisboa de 1147 |sitioweb=Gabinete de Estudos Olisiponenses – Câmara Municipal de Lisboa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le conquista de Lisboa esseva un evento major in le expansion territorial portugese. Le Archivo Municipal de Lisboa considera le incorporation del citate al regno de Portugal in 1147 como un evento decisive del historia de Lisboa e del consolidation del nove regno. <ref>{{Cita web |url=https://arquivomunicipal.lisboa.pt/sobre-nos/historia/ |titulo=História |sitioweb=Arquivo Municipal de Lisboa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Expansion in le Alentejo == Post le conquista de Lisboa, le expansion portugese continuava verso le Alentejo. Le controllo del fortificationes e del centros urban del region requireva nove campanhas e accordos con ordines militar, specialmente le Ordine de Santiago, que deveniva un importante actor in le expansion territorial del seculo XII e XIII. Alcácer do Sal esseva conquistate per le portugeses circa 1160, ma le citate esseva recapturate per le Almohades in 1191. Le conquista definitive occurreva in 1217, durante le regno de Afonso II, con le auxilio de forzas cruciate. Post le conquista, Alcácer esseva associate al Ordine de Santiago, que lo usava como un de su principal centros in le Alentejo litoral. <ref>{{Cita web |url=https://cm-alcacerdosal.pt/municipio/concelho/historia/o-dominio-portugues-e-alcacer/ |titulo=O domínio Português e Alcácer |sitioweb=Câmara Municipal de Alcácer do Sal |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le recapture de Alcácer in 1217 es un exemplo del character discontinu del Reconquesta. Le possession christian del citate non esseva irreversible: le fortificationes poteva esser recapturate per le forzas musulman e, plus tarde, reconquestate per le regno portugese. <ref>{{Cita web |url=https://cm-alcacerdosal.pt/locais/castelo-de-alcacer-do-sal-2/ |titulo=Castelo de Alcácer do Sal |sitioweb=Câmara Municipal de Alcácer do Sal |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Ordines militar e repopulation == Le expansion del regno portugese dependeva non solmente del exercito regal, ma etiam del participation de ordines militar, nobiles, milicias municipal e comunidades ecclesiastic. Le ordines esseva particularmente importante in le defense del nove frontieras e in le colonisation e administration del territorios recentemente incorporate. Durante le periodo del Reconquesta, le nove territorios esseva organisate per medio de cartas de foral, fundation de villas, installation de comunidades e donationes a ecclesias e ordines militar. Le ordines militar, inter illes le templarios e le santiagistas, assumeva functiones de defense, fortification e administration territorial. Le caso de Alcácer do Sal illustra iste modelo: post su recaptura in 1217, le castello e le territorio esseva date al Ordine de Santiago, que establiva ibi su sede e exerceva control super un vaste territorio del Alentejo litoral. <ref>{{Cita web |url=https://cm-alcacerdosal.pt/municipio/concelho/historia/o-dominio-portugues-e-alcacer/ |titulo=O domínio Português e Alcácer |sitioweb=Câmara Municipal de Alcácer do Sal |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Conquista del Algarve == Le ultime grande phase del expansion territorial portugese se concentra in le Algarve, o Al-Gharb al-Andalus. Le conquestas del region esseva effectuate durante le regnos de Sancho II e, principalmente, Afonso III. Afonso III, qui deveniva rege in 1248, poursuiveva le expansion verso le sud e concludeva le conquista del territorios musulman del Algarve in 1249. Le Parlamento portugese identifica le conquista del Algarve inter le principal conquestas de Afonso Henriques e le continuation del expansion territorial portugese sub le prime monarches. <ref>{{Cita web |url=https://www.parlamento.pt/VisitaParlamento/Paginas/BiogDAfonsoHenriques.aspx |titulo=D. Afonso Henriques |sitioweb=Assembleia da República Portuguesa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le Algarve esseva incorporate al Corona portugese como un territorio con un statuto particular. In le titulatura regal, Afonso III comenciava a usar le formula «Rei de Portugal e dos Algarves», e le Algarve remaneva mentionate como regno in le titulatura del monarches portugese. <ref>{{Cita web |url=https://www.defesa.gov.pt/pt/defesa/organizacao/comissoes/cphm/rphm/edicoes/ano3/n.5/1 |titulo=Caracterização da Evolução do Território Pátrio durante a Expansão Ultramarina |sitioweb=Ministério da Defesa Nacional de Portugal |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Del conquista al consolidation territorial == Le fin del principal conquestas in le Algarve non significa que le construction territorial del regno esseva immediatemente terminate. Le monarchia debeva consolidar le nove frontiera, organisar le administration e stabilisar le relationes con le regno de Castella. Le Tractato de Alcanises, signate in 1297, fixa le principal frontiera inter Portugal e le regno de Castella e es generalmente considerate un momento decisive in le stabilisation territorial del Portugal continental. Le Ministerio del Defense de Portugal nota que le frontieras continental esseva stabilite post le accordos concernente Riba-Côa e le area del Guadiana. <ref>{{Cita web |url=https://www.defesa.gov.pt/pt/defesa/organizacao/comissoes/cphm/rphm/edicoes/ano3/n.5/1 |titulo=Caracterização da Evolução do Território Pátrio durante a Expansão Ultramarina |sitioweb=Ministério da Defesa Nacional de Portugal |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le period inter le seculo IX e le fin del seculo XIII esseva assi un periodo de transformation profunde: un frontiera del regno astur-leonese deveniva le Condado Portucalense, le condado se transformava in un regno independente e le regno extendeva su territorio usque al Algarve ante de stabilisar su frontiera oriental con Castella. == Chronologia == * 868 — Vímara Peres occupa Portucale e initia le formation del potentia comtal portucalense. <ref>{{Cita web |url=https://dl.uc.pt/bitstream/10316.2/33422/1/rph44_artigo4.pdf |titulo=O Nascimento do Reino de Portugal |sitioweb=Universidade de Coimbra |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> * 878 — Hermenegildo Guterres es associate al occupation de Coimbra e al consolidation del expansion christian in le region. <ref>{{Cita web |url=https://dl.uc.pt/bitstream/10316.2/33422/1/rph44_artigo4.pdf |titulo=O Nascimento do Reino de Portugal |sitioweb=Universidade de Coimbra |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> * 1096 — Henrique de Borgonha recipe le governamento del Condado Portucalense. <ref>{{Cita web |url=https://ensina.rtp.pt/explicador/a-ascensao-de-d-afonso-henriques-e-a-transformacao-do-condado-em-reino-h26/ |titulo=D. Afonso Henriques e a transformação do condado em reino |sitioweb=RTP Ensina |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> * 1128 — Afonso Henriques vence le Batalia de São Mamede e assume le governamento del condado. <ref>{{Cita web |url=https://www.parlamento.pt/VisitaParlamento/Paginas/BiogDAfonsoHenriques.aspx |titulo=D. Afonso Henriques |sitioweb=Assembleia da República Portuguesa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> * 1139 — Batalia de Ourique e proclamation del titulo regal de Afonso Henriques secundo le tradition historic portugese. <ref>{{Cita web |url=https://www.parlamento.pt/VisitaParlamento/Paginas/BiogDAfonsoHenriques.aspx |titulo=D. Afonso Henriques |sitioweb=Assembleia da República Portuguesa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> * 1143 — Tractato de Zamora e recognition politic de Afonso Henriques como rege. <ref>{{Cita web |url=https://portugal.gov.pt/gc25/comunicacao/noticias/comemoracoes-dos-900-anos-da-fundacao-de-portugal-ja-tem-comissao-executiva- |titulo=Comemorações dos 900 anos da Fundação de Portugal já têm comissão executiva |sitioweb=XXV Governo Constitucional de Portugal |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> * 1147 — Santarém e Lisboa es conquistate per Afonso Henriques, con participation de cruciatos in le assedio de Lisboa. <ref>{{Cita web |url=https://geo.lisboa.pt/atividades-e-difusao/investigacao/detalhe/engenhos-de-aproximacao-no-cerco-de-lisboa-de-1147 |titulo=Engenhos de aproximação no Cerco de Lisboa de 1147 |sitioweb=Gabinete de Estudos Olisiponenses – Câmara Municipal de Lisboa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> * 1160 — Alcácer do Sal es conquistate per le portugeses. <ref>{{Cita web |url=https://cm-alcacerdosal.pt/municipio/concelho/historia/o-dominio-portugues-e-alcacer/ |titulo=O domínio Português e Alcácer |sitioweb=Câmara Municipal de Alcácer do Sal |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> * 1191 — Alcácer do Sal recade in le manos del Almohades. <ref>{{Cita web |url=https://cm-alcacerdosal.pt/municipio/concelho/historia/o-dominio-portugues-e-alcacer/ |titulo=O domínio Português e Alcácer |sitioweb=Câmara Municipal de Alcácer do Sal |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> * 1217 — Alcácer do Sal es reconquestate definitivamente per Afonso II con auxilio de cruciatos. <ref>{{Cita web |url=https://cm-alcacerdosal.pt/locais/castelo-de-alcacer-do-sal-2/ |titulo=Castelo de Alcácer do Sal |sitioweb=Câmara Municipal de Alcácer do Sal |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> * 1249 — Afonso III conclude le principal conquestas del Algarve e le expansion territorial portugese attinge le limite meridional del continente. <ref>{{Cita web |url=https://www.defesa.gov.pt/pt/defesa/organizacao/comissoes/cphm/rphm/edicoes/ano3/n.5/1 |titulo=Caracterização da Evolução do Território Pátrio durante a Expansão Ultramarina |sitioweb=Ministério da Defesa Nacional de Portugal |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> * 1297 — Tractato de Alcanises contribue al fixation del frontiera continental inter Portugal e Castella. <ref>{{Cita web |url=https://www.defesa.gov.pt/pt/defesa/organizacao/comissoes/cphm/rphm/edicoes/ano3/n.5/1 |titulo=Caracterização da Evolução do Território Pátrio durante a Expansão Ultramarina |sitioweb=Ministério da Defesa Nacional de Portugal |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Signification historic == Le Reconquesta in le occidente iberic esseva un processo de longe duration e de grande complexitate, in le qual le frontieras cambiava repetitemente e le conquestas esseva accompagnate per repopulation, organisation ecclesiastic, fundation de villas e construction de fortificationes. Pro le historia de Portugal, le processo esseva inseparabile del formation del stato portugese. Le expansion del territorio portucalense forni le base territorial super le qual Afonso Henriques poteva consolidar su autonomia politic, durante que le conquestas del Tejo, del Alentejo e del Algarve extendiva le territorio del nove regno. Le processo non terminava semplicemente con un ultime battalia. Le conquista del Algarve in le seculo XIII esseva sequite per le consolidation administrative e le definition del frontieras con Castella, culminante in le Tractato de Alcanises de 1297. In iste senso, le Reconquesta portugese esseva tanto un processo de expansion militar como un processo de formation territorial e institutional del regno. == Referentias == <references /> [[Categoria:Historia de Portugal]] pctiv33z41s637e0gb4g8ptfd3ou0sr 702329 702328 2026-10-05T12:57:34Z Interlingvisto 60932 702329 wikitext text/x-wiki {{Revision}} {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Reconquesta in le territorio de Portugal''' designa le processo de expansion territorial del regnos e potentias christian del nord del Peninsula Iberic verso le territorios sub dominio musulman, que contribueva al formation e al consolidation del [[Regno de Portugal]]. In le caso portugese, le processo se extendite desde le occupation e repopulation christian del region de Portucale in le seculo IX usque al conquista del [[Algarve]] in le seculo XIII. Le formation territorial del futuro Portugal esseva intimemente ligate al expansion del regno astur-leonese. Le conde Vímara Peres occupava Portucale in 868, durante le regno de [[Alfonso III de Asturias]], e iste territorio deveniva un del nucleos del nove organisation christian del extremo occidental del Peninsula. Le expansion verso le sud conduceva al occupation de Coimbra in 878 e al consolidation del territorios inter le Minho e le Mondego. <ref>{{Cita web |url=https://dl.uc.pt/bitstream/10316.2/33422/1/rph44_artigo4.pdf |titulo=O Nascimento do Reino de Portugal |sitioweb=Universidade de Coimbra |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le processo non esseva un movimento militar continue. Illo comprendeva conquistas, recapturas, accordos, repopulation, construction de fortificationes e organisation del nove territorios. In le seculos XI e XII, le formation del Condado Portucalense e le action de su governatores ligava progressivemente le expansion territorial con le formation de un potentia politic distincte. == Formation del Condado Portucalense == In le seculo IX, le territorios de Portucale e Coimbra esseva incorporate in le expansion del regno astur-leonese. Vímara Peres, associatte al presúria de Portucale in 868, deveniva le fundador del linea comtal portucalense, durante que Hermenegildo Guterres es associate al occupation de Coimbra in 878. Le condes exerceva functiones politic, administrative, judicial e militar in le frontiera meridional del regno. <ref>{{Cita web |url=https://dl.uc.pt/bitstream/10316.2/33422/1/rph44_artigo4.pdf |titulo=O Nascimento do Reino de Portugal |sitioweb=Universidade de Coimbra |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le territorio esseva successivemente subjecte al regno de Asturias e, postea, al regno de Leon. Le potentia del nobilitate local augmentava, ma le autonomia politic del territorio restava dependente del monarchia leonese. In 1096, le governamento del Condado Portucalense esseva attribuite a Henrique de Borgonha, qui se maritava con Teresa de Leon, filia del rege Alfonso VI. Henrique assumeva le direction del territorio e participa al expansion christian verso le sud. Le condado habeva un extension superior al nucleo portucalense medieval, includente Coimbra e altere territorios meridional. <ref>{{Cita web |url=https://ensina.rtp.pt/explicador/a-ascensao-de-d-afonso-henriques-e-a-transformacao-do-condado-em-reino-h26/ |titulo=D. Afonso Henriques e a transformação do condado em reino |sitioweb=RTP Ensina |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Afonso Henriques e le autonomia del condado == Post le morte de Henrique de Borgonha, Teresa assumeva le governamento del Condado Portucalense durante le minoritate de su filio Afonso Henriques. Le rivalitate inter le factiones politic del condado e le orientation politic de Teresa conduceva al confrontation con le nobiles portucalenses. Le Batalia de São Mamede, le 24 de junio 1128, esseva decisive pro le ascension politic de Afonso Henriques. Secundo le Assembleia del Republica de Portugal, le victoria contra le partidarios de Teresa marca le initio del governamento de Afonso Henriques super le Condado Portucalense. <ref>{{Cita web |url=https://www.parlamento.pt/VisitaParlamento/Paginas/BiogDAfonsoHenriques.aspx |titulo=D. Afonso Henriques |sitioweb=Assembleia da República Portuguesa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Afonso Henriques establiva su centro strategic in Coimbra e orientava su politica verso duo objectivos conjuncte: le consolidation del autonomia del condado e le expansion territorial contra le potentias musulman del sud. Le expansion verso le linea del Tejo deveniva un objective central del sua politica militar. <ref>{{Cita web |url=https://geo.lisboa.pt/atividades-e-difusao/investigacao/detalhe/a-primeira-tentativa-de-conquista-de-lisboa-por-afonso-henriques-em-1142 |titulo=A Primeira tentativa de conquista de Lisboa por Afonso Henriques, em 1142 |sitioweb=Gabinete de Estudos Olisiponenses – Câmara Municipal de Lisboa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Expansion verso le Tejo == Durante le regno de Afonso Henriques, le territorios christian esseva extendite verso le sud. Le fortification de Leiria constitueva un elemento important del nove frontiera, e le controllo de Leiria e del territorios adjacente permitteva preparar operationes contra Santarém e Lisboa. <ref>{{Cita web |url=https://geo.lisboa.pt/atividades-e-difusao/investigacao/detalhe/a-primeira-tentativa-de-conquista-de-lisboa-por-afonso-henriques-em-1142 |titulo=A Primeira tentativa de conquista de Lisboa por Afonso Henriques, em 1142 |sitioweb=Gabinete de Estudos Olisiponenses – Câmara Municipal de Lisboa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le prime tentativa de Afonso Henriques de conquistar Lisboa occurreva circa 1142, ma le expedition non conduceva al occupation del citate. Le preparation del operation esseva ligate al intention de portar le frontiera del condado usque al Tejo e de controlar le principal fortificationes del region. <ref>{{Cita web |url=https://geo.lisboa.pt/atividades-e-difusao/investigacao/detalhe/a-primeira-tentativa-de-conquista-de-lisboa-por-afonso-henriques-em-1142 |titulo=A Primeira tentativa de conquista de Lisboa por Afonso Henriques, em 1142 |sitioweb=Gabinete de Estudos Olisiponenses – Câmara Municipal de Lisboa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Formation del Regno de Portugal == Le expansion territorial esseva accompagnate per un processo de autonomia politic. Le Batalia de Ourique, traditionalmente datate de 1139, occupa un loco importante in le memoria politic del formation del regno. Le Parlamento portugese indica que post iste victoria Afonso Henriques assumeva le titulo de rege, ben que le recognition ecclesiastic del titulo veniva plus tarde. <ref>{{Cita web |url=https://www.parlamento.pt/VisitaParlamento/Paginas/BiogDAfonsoHenriques.aspx |titulo=D. Afonso Henriques |sitioweb=Assembleia da República Portuguesa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le Tractato de Zamora de 1143 constitueva un altere momento fundamental in le relationes inter Afonso Henriques e le monarchia de Leon e Castella. Le Governamento portugese considera iste accordo, insimul con São Mamede, Ourique e le bulla papal de 1179, inter le eventos fundamental del formation e affirmation politic de Portugal. <ref>{{Cita web |url=https://portugal.gov.pt/gc25/comunicacao/noticias/comemoracoes-dos-900-anos-da-fundacao-de-portugal-ja-tem-comissao-executiva- |titulo=Comemorações dos 900 anos da Fundação de Portugal já têm comissão executiva |sitioweb=XXV Governo Constitucional de Portugal |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le recognition del titulo regal per le Santa Sede esseva obtenite in 1179, quando le papa Alexandre III emitteva le bulla *Manifestis Probatum*. Le Parlamento portugese describe iste bulla como le confirmation del titulo de rege de Afonso Henriques per le papa. <ref>{{Cita web |url=https://www.parlamento.pt/VisitaParlamento/Paginas/BiogDAfonsoHenriques.aspx |titulo=D. Afonso Henriques |sitioweb=Assembleia da República Portuguesa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Conquista de Santarém e Lisboa == Le Santarém esseva conquistate per Afonso Henriques in 1147. Le operation esseva un passo important verso le consolidation del territorios a sud del Tejo e precedeva le grande expedition contra Lisboa del mesme anno. <ref>{{Cita web |url=https://www.parlamento.pt/VisitaParlamento/Paginas/BiogDAfonsoHenriques.aspx |titulo=D. Afonso Henriques |sitioweb=Assembleia da República Portuguesa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In le mesme anno, Afonso Henriques assediava Lisboa con le auxilio de un importante contingente de cruciatos del nord de Europa qui se dirigeva verso le Oriente pro le Secunde Cruciata. Le assedio comenciava in le initio de julio e se terminava le 21 de octobre 1147, quando le defensores capitulava. <ref>{{Cita web |url=https://geo.lisboa.pt/atividades-e-difusao/investigacao/detalhe/engenhos-de-aproximacao-no-cerco-de-lisboa-de-1147 |titulo=Engenhos de aproximação no Cerco de Lisboa de 1147 |sitioweb=Gabinete de Estudos Olisiponenses – Câmara Municipal de Lisboa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le conquista de Lisboa esseva un evento major in le expansion territorial portugese. Le Archivo Municipal de Lisboa considera le incorporation del citate al regno de Portugal in 1147 como un evento decisive del historia de Lisboa e del consolidation del nove regno. <ref>{{Cita web |url=https://arquivomunicipal.lisboa.pt/sobre-nos/historia/ |titulo=História |sitioweb=Arquivo Municipal de Lisboa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Expansion in le Alentejo == Post le conquista de Lisboa, le expansion portugese continuava verso le Alentejo. Le controllo del fortificationes e del centros urban del region requireva nove campanhas e accordos con ordines militar, specialmente le Ordine de Santiago, que deveniva un importante actor in le expansion territorial del seculo XII e XIII. Alcácer do Sal esseva conquistate per le portugeses circa 1160, ma le citate esseva recapturate per le Almohades in 1191. Le conquista definitive occurreva in 1217, durante le regno de Afonso II, con le auxilio de forzas cruciate. Post le conquista, Alcácer esseva associate al Ordine de Santiago, que lo usava como un de su principal centros in le Alentejo litoral. <ref>{{Cita web |url=https://cm-alcacerdosal.pt/municipio/concelho/historia/o-dominio-portugues-e-alcacer/ |titulo=O domínio Português e Alcácer |sitioweb=Câmara Municipal de Alcácer do Sal |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le recapture de Alcácer in 1217 es un exemplo del character discontinu del Reconquesta. Le possession christian del citate non esseva irreversible: le fortificationes poteva esser recapturate per le forzas musulman e, plus tarde, reconquestate per le regno portugese. <ref>{{Cita web |url=https://cm-alcacerdosal.pt/locais/castelo-de-alcacer-do-sal-2/ |titulo=Castelo de Alcácer do Sal |sitioweb=Câmara Municipal de Alcácer do Sal |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Ordines militar e repopulation == Le expansion del regno portugese dependeva non solmente del exercito regal, ma etiam del participation de ordines militar, nobiles, milicias municipal e comunidades ecclesiastic. Le ordines esseva particularmente importante in le defense del nove frontieras e in le colonisation e administration del territorios recentemente incorporate. Durante le periodo del Reconquesta, le nove territorios esseva organisate per medio de cartas de foral, fundation de villas, installation de comunidades e donationes a ecclesias e ordines militar. Le ordines militar, inter illes le templarios e le santiagistas, assumeva functiones de defense, fortification e administration territorial. Le caso de Alcácer do Sal illustra iste modelo: post su recaptura in 1217, le castello e le territorio esseva date al Ordine de Santiago, que establiva ibi su sede e exerceva control super un vaste territorio del Alentejo litoral. <ref>{{Cita web |url=https://cm-alcacerdosal.pt/municipio/concelho/historia/o-dominio-portugues-e-alcacer/ |titulo=O domínio Português e Alcácer |sitioweb=Câmara Municipal de Alcácer do Sal |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Conquista del Algarve == Le ultime grande phase del expansion territorial portugese se concentra in le Algarve, o Al-Gharb al-Andalus. Le conquestas del region esseva effectuate durante le regnos de Sancho II e, principalmente, Afonso III. Afonso III, qui deveniva rege in 1248, poursuiveva le expansion verso le sud e concludeva le conquista del territorios musulman del Algarve in 1249. Le Parlamento portugese identifica le conquista del Algarve inter le principal conquestas de Afonso Henriques e le continuation del expansion territorial portugese sub le prime monarches. <ref>{{Cita web |url=https://www.parlamento.pt/VisitaParlamento/Paginas/BiogDAfonsoHenriques.aspx |titulo=D. Afonso Henriques |sitioweb=Assembleia da República Portuguesa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le Algarve esseva incorporate al Corona portugese como un territorio con un statuto particular. In le titulatura regal, Afonso III comenciava a usar le formula «Rei de Portugal e dos Algarves», e le Algarve remaneva mentionate como regno in le titulatura del monarches portugese. <ref>{{Cita web |url=https://www.defesa.gov.pt/pt/defesa/organizacao/comissoes/cphm/rphm/edicoes/ano3/n.5/1 |titulo=Caracterização da Evolução do Território Pátrio durante a Expansão Ultramarina |sitioweb=Ministério da Defesa Nacional de Portugal |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Del conquista al consolidation territorial == Le fin del principal conquestas in le Algarve non significa que le construction territorial del regno esseva immediatemente terminate. Le monarchia debeva consolidar le nove frontiera, organisar le administration e stabilisar le relationes con le regno de Castella. Le Tractato de Alcanises, signate in 1297, fixa le principal frontiera inter Portugal e le regno de Castella e es generalmente considerate un momento decisive in le stabilisation territorial del Portugal continental. Le Ministerio del Defense de Portugal nota que le frontieras continental esseva stabilite post le accordos concernente Riba-Côa e le area del Guadiana. <ref>{{Cita web |url=https://www.defesa.gov.pt/pt/defesa/organizacao/comissoes/cphm/rphm/edicoes/ano3/n.5/1 |titulo=Caracterização da Evolução do Território Pátrio durante a Expansão Ultramarina |sitioweb=Ministério da Defesa Nacional de Portugal |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le period inter le seculo IX e le fin del seculo XIII esseva assi un periodo de transformation profunde: un frontiera del regno astur-leonese deveniva le Condado Portucalense, le condado se transformava in un regno independente e le regno extendeva su territorio usque al Algarve ante de stabilisar su frontiera oriental con Castella. == Chronologia == * 868 — Vímara Peres occupa Portucale e initia le formation del potentia comtal portucalense. <ref>{{Cita web |url=https://dl.uc.pt/bitstream/10316.2/33422/1/rph44_artigo4.pdf |titulo=O Nascimento do Reino de Portugal |sitioweb=Universidade de Coimbra |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> * 878 — Hermenegildo Guterres es associate al occupation de Coimbra e al consolidation del expansion christian in le region. <ref>{{Cita web |url=https://dl.uc.pt/bitstream/10316.2/33422/1/rph44_artigo4.pdf |titulo=O Nascimento do Reino de Portugal |sitioweb=Universidade de Coimbra |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> * 1096 — Henrique de Borgonha recipe le governamento del Condado Portucalense. <ref>{{Cita web |url=https://ensina.rtp.pt/explicador/a-ascensao-de-d-afonso-henriques-e-a-transformacao-do-condado-em-reino-h26/ |titulo=D. Afonso Henriques e a transformação do condado em reino |sitioweb=RTP Ensina |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> * 1128 — Afonso Henriques vence le Batalia de São Mamede e assume le governamento del condado. <ref>{{Cita web |url=https://www.parlamento.pt/VisitaParlamento/Paginas/BiogDAfonsoHenriques.aspx |titulo=D. Afonso Henriques |sitioweb=Assembleia da República Portuguesa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> * 1139 — Batalia de Ourique e proclamation del titulo regal de Afonso Henriques secundo le tradition historic portugese. <ref>{{Cita web |url=https://www.parlamento.pt/VisitaParlamento/Paginas/BiogDAfonsoHenriques.aspx |titulo=D. Afonso Henriques |sitioweb=Assembleia da República Portuguesa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> * 1143 — Tractato de Zamora e recognition politic de Afonso Henriques como rege. <ref>{{Cita web |url=https://portugal.gov.pt/gc25/comunicacao/noticias/comemoracoes-dos-900-anos-da-fundacao-de-portugal-ja-tem-comissao-executiva- |titulo=Comemorações dos 900 anos da Fundação de Portugal já têm comissão executiva |sitioweb=XXV Governo Constitucional de Portugal |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> * 1147 — Santarém e Lisboa es conquistate per Afonso Henriques, con participation de cruciatos in le assedio de Lisboa. <ref>{{Cita web |url=https://geo.lisboa.pt/atividades-e-difusao/investigacao/detalhe/engenhos-de-aproximacao-no-cerco-de-lisboa-de-1147 |titulo=Engenhos de aproximação no Cerco de Lisboa de 1147 |sitioweb=Gabinete de Estudos Olisiponenses – Câmara Municipal de Lisboa |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> * 1160 — Alcácer do Sal es conquistate per le portugeses. <ref>{{Cita web |url=https://cm-alcacerdosal.pt/municipio/concelho/historia/o-dominio-portugues-e-alcacer/ |titulo=O domínio Português e Alcácer |sitioweb=Câmara Municipal de Alcácer do Sal |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> * 1191 — Alcácer do Sal recade in le manos del Almohades. <ref>{{Cita web |url=https://cm-alcacerdosal.pt/municipio/concelho/historia/o-dominio-portugues-e-alcacer/ |titulo=O domínio Português e Alcácer |sitioweb=Câmara Municipal de Alcácer do Sal |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> * 1217 — Alcácer do Sal es reconquestate definitivamente per Afonso II con auxilio de cruciatos. <ref>{{Cita web |url=https://cm-alcacerdosal.pt/locais/castelo-de-alcacer-do-sal-2/ |titulo=Castelo de Alcácer do Sal |sitioweb=Câmara Municipal de Alcácer do Sal |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> * 1249 — Afonso III conclude le principal conquestas del Algarve e le expansion territorial portugese attinge le limite meridional del continente. <ref>{{Cita web |url=https://www.defesa.gov.pt/pt/defesa/organizacao/comissoes/cphm/rphm/edicoes/ano3/n.5/1 |titulo=Caracterização da Evolução do Território Pátrio durante a Expansão Ultramarina |sitioweb=Ministério da Defesa Nacional de Portugal |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> * 1297 — Tractato de Alcanises contribue al fixation del frontiera continental inter Portugal e Castella. <ref>{{Cita web |url=https://www.defesa.gov.pt/pt/defesa/organizacao/comissoes/cphm/rphm/edicoes/ano3/n.5/1 |titulo=Caracterização da Evolução do Território Pátrio durante a Expansão Ultramarina |sitioweb=Ministério da Defesa Nacional de Portugal |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Signification historic == Le Reconquesta in le occidente iberic esseva un processo de longe duration e de grande complexitate, in le qual le frontieras cambiava repetitemente e le conquestas esseva accompagnate per repopulation, organisation ecclesiastic, fundation de villas e construction de fortificationes. Pro le historia de Portugal, le processo esseva inseparabile del formation del stato portugese. Le expansion del territorio portucalense forni le base territorial super le qual Afonso Henriques poteva consolidar su autonomia politic, durante que le conquestas del Tejo, del Alentejo e del Algarve extendiva le territorio del nove regno. Le processo non terminava semplicemente con un ultime battalia. Le conquista del Algarve in le seculo XIII esseva sequite per le consolidation administrative e le definition del frontieras con Castella, culminante in le Tractato de Alcanises de 1297. In iste senso, le Reconquesta portugese esseva tanto un processo de expansion militar como un processo de formation territorial e institutional del regno. == Referentias == <references /> [[Categoria:Historia de Portugal]] 3jdtin9ehqwy6kkcq8d6jcgqrpmh3vf Guerras de Italia 0 61845 702332 2026-10-05T13:32:33Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} Le '''Guerras de Italia''' esseva un serie de conflictos militar que habeva como principal teatro le [[Peninsula Italian|peninsula italian]] inter 1494 e 1559. Le guerras comenciava con le expedition de Carlo VIII de Francia contra le Regno de Napoles e deveniva progressivemente un confronto european inter le Valois de Francia e le Habsburgos, con le participation de numerose statos italian e de altere potentias europee. Le conflictos ter...” 702332 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Guerras de Italia''' esseva un serie de conflictos militar que habeva como principal teatro le [[Peninsula Italian|peninsula italian]] inter 1494 e 1559. Le guerras comenciava con le expedition de Carlo VIII de Francia contra le Regno de Napoles e deveniva progressivemente un confronto european inter le Valois de Francia e le Habsburgos, con le participation de numerose statos italian e de altere potentias europee. Le conflictos terminava con le tractatos de Cateau-Cambrésis de 1559, que confirmava le predominio espaniol in grande parte del peninsula. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb119454705 |titulo=Italie -- 1494-1559 (Guerres d'Italie) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.memoiredeshommes.defense.gouv.fr/actualites-culturelles-2/actualites-archivees/actualites-archivees-2022/edition/les-guerres-ditalie-un-conflit-europeen-coedition |titulo=Les guerres d'Italie, un conflit européen |sitioweb=Ministère des Armées – Mémoire des hommes |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le guerras non esseva un sol guerra continue, ma un succession de expeditiones, ligas, tractatos e conflictos inter le principatos italian e le monarchias europee. Le principale protagonistas esseva [[Francia]], le monarchias espaniol e habsburgic, le Stato Pontificie, le Republica de Venitia, le Ducato de Milan, le Republica de Florentia e le Regno de Napoles. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Contexto politic == Al fin del seculo XV, Italia esseva dividite inter numerose entitates politic. Inter le plus importante se trovava le Ducato de Milan, le Republica de Venitia, le Republica de Florentia, le Stato Pontificie e le Regno de Napoles. Le rivalitates inter iste statos creava un systema politic instabile in le qual le governatores italian poteva appellar a potentias extranier pro obtener un avantagio contra lor adversarios. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le peninsula esseva etiam un del regiones le plus ric e urbanisate de Europa. Su importantia economic, le richesse del statos italian e le prestigio del cultura del [[Renascentia]] faceva de Italia un objecto de interesse pro le grande monarchias europee. <ref>{{Cita web |url=[https://www.larousse.fr/encyclopedie/divers/Italie_histoire/185426](https://www.larousse.fr/encyclopedie/divers/Italie_histoire |titulo=Italie : histoire |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le pretensiones dynastic esseva un altere causa importante. Le reges de Francia revendicava derectos super le Regno de Napoles e, con Ludovico XII, super le Ducato de Milan per le herentia de Valentine Visconti. Le Habsburgos, de lor parte, cercava a extender lor position in Italia e in Europa. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb126478397 |titulo=Italie -- 1494-1496 (Expédition de Charles VIII) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Expedition de Carlo VIII == In 1494, le rege Carlo VIII de Francia invadeva Italia con un grande armea pro facer valer le pretensiones francese al Regno de Napoles. Le armea passava le Alpes e traversava le peninsula con rapiditate, arrivante a Napoles in februario 1495. Carlo VIII esseva coronate rege de Napoles. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le successo francese provocava un reaction del altere potentias. In marzo 1495, Milan, Venitia, le Stato Pontificie, Ferdinand II de Aragon e le Imperio formava un coalition contra Francia, cognoscite como le Liga Sancte. Carlo VIII esseva obligate a abandonar Napoles e retornar verso Francia. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb126478397 |titulo=Italie -- 1494-1496 (Expédition de Charles VIII) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le armea francese confrontava le fortias del Liga al battalia de Fornovo in julio 1495. Carlo VIII poteva continuar su retiro, ma le expedition non resultava in un conquista francese durabile de Napoles. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb126478397 |titulo=Italie -- 1494-1496 (Expédition de Charles VIII) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Ludovico XII e le conflicto pro Milan e Napoles == Post le morte de Carlo VIII in 1498, Ludovico XII deveniva rege de Francia. Ille renovava le pretensiones francese in Italia e dirigeva su attention tanto verso Milan como verso Napoles. In 1499, le Francese invadeva le Ducato de Milan e occupava Milan. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Ludovico XII concludeva etiam accordos con Ferdinand II de Aragon pro divider le Regno de Napoles. Le Francese occupava le parte septentrional del regno e le Espanioles le parte meridional, ma le accordo se disfacieva rapidemente e le duo potentias entrava in guerra. In 1504, Francia perdeva su possessiones napolitan. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/dictionnaires/college/guerres_d_Italie/22133 |titulo=Italie (guerres d') |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Liga de Cambrai == Le expansion territorial de Venitia provocava le formation del Liga de Cambrai in 1508, un coalition que reuniva inter alteres le papa Julius II, Francia, le Imperio e le Espania contra le Republica de Venitia. Le battalia de Agnadello in 1509 representa un importante victoria del coalition. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb119454705 |titulo=Italie -- 1494-1559 (Guerres d'Italie) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le alliancees cambiava ulteriormente. Julius II se distanciava de Francia e formava le Liga Sancta de 1511 contra le Francese, con Venitia, Espania e altere adversarios. Le conflictos culminava in nove expeditiones e in le expulsion temporari del Francese de Italia. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb119454705 |titulo=Italie -- 1494-1559 (Guerres d'Italie) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Francisco I e Marignano == Le nove rege francese Francisco I entrava in le conflictos italian in 1515. Ille invadeva le Ducato de Milan e affrontava le fortias de Venitia e de le Confederation Helvetic al battalia de Marignano, le 13 e 14 de septembre 1515. Le victoria francese permitteva al rege de recuperar le controllo del Milanese. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le tractato de Noyon de 1516 confirmava pro un tempore un repartition del interesses: le Regno de Napoles esseva associate al esfera espaniol e le Ducato de Milan al esfera francese. Le equilibrio remaneva fragile e le rivalitate inter Francia e le Habsburgos esseva reaccendite post le election imperial de 1519. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/dictionnaires/college/guerres_d_Italie/22133 |titulo=Italie (guerres d') |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Francisco I e Carlo V == Le election de Carlo V como imperator in 1519 transformava le rivalitate franco-italian in un grande confronto inter le Valois e le Habsburgos. Carlo V controlava le Espania, le Pays-Bas, le territorios hereditari habsburgic e le possessiones italian e esseva etiam rege de Napoles e Sicilia. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le guerra de 1521–1526 culminava con le battalia de Pavie, le 24 de februario 1525. Le armea francese esseva battite e Francisco I esseva capturate per le fortias imperial. Le rege esseva transportate a Madrid e obligate a signar le tractato de Madrid de 1526. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Liga de Cognac e sacco de Roma == Le tractato de Madrid non stabilisava le situation. Le papa Clemente VII, Venitia, Milan, Florentia e Francia formava in 1526 le Liga de Cognac contra Carlo V. Le fortias imperial entrava in Italia e, in maio 1527, occupava e saqueava Roma. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le tractato de Cambrai, signate in 1529, marca un nove accordo inter Francisco I e Carlo V. Le pace confirmava le perdita del principal positiones francese in Italia e renforçava le position habsburgic e espaniol in le peninsula. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Nove guerras de Francisco I == Malgrado le tractatos, Francisco I tentava ancora de modificar le equilibrio. In 1536–1538, Francia interveniva contra Carlo V, principalmente in le contexto del succession e del controllo de territorios in Italia septentrional. Le guerra terminava con le treva de Niza de 1538. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb119454705 |titulo=Italie -- 1494-1559 (Guerres d'Italie) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Un nove guerra inter Francia e le Habsburgos se disveloppava in 1542–1544. Le conflictos culminava con le tractato de Crépy de 1544, ma le rivalitate inter le duo monarchias continuava. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Ultime phase e guerra de 1551–1559 == Post le morte de Francisco I, le nove rege Henri II continuava le lucta contra le Habsburgos. Francia entrava in guerra contra Henri II de un latere e Carlo V, e post 1556 Filippo II de Espania, del altere. Le guerra includeva operationes in Italia, ma le conflicto se extendava etiam al territorio francese e al Europa occidental. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In 1557, le fortias de Filippo II, commandate inter alteres per Emanuele Filiberto de Savoia, vinceva le Francese al battalia de San Quintino. Le immense custos del guerra e le difficultates financial del monarchias faceva plus urgente le conclusion de un pace. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-guerre-d-italia_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le guerre d'Italia |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Cateau-Cambrésis == Le pace esseva establite per duos tractatos signate in april 1559 al Cateau-Cambrésis. Le prime, signate le 2 de april, associava Francia e Anglaterra; le secunde, signate le 3 de april, concludeva le pace inter Francia e Espania. Le BnF identifica iste tractatos como le accordos que poneva fin al guerras d'Italia e al grande confronto inter le Valois e le Habsburgos. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb119704054 |titulo=Traités du Cateau-Cambrésis (1559) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Francia renunciava al su principal ambitiones territorial in Italia. Le Espania confirmava su predominio super le Regno de Napoles, Sicilia, Sardinia e Milan, durante que le sistema politic italian remaneva formalmente dividite inter diverse statos. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-guerre-d-italia_%28Storia_della_civilt%C3%A0_europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le guerre d'Italia |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Evolution del guerra == Le guerras d'Italia coincideva con un transformation importante del arte del guerra. Le artilleria habeva un rolo crescente e le fortificationes esseva adaptate al nove armas de foco. Le infantaria armate de arquebuses deveniva progressivemente plus importante, durante que le cavalleria remaneva un elemento essential ma perdeva su predominio traditional. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le conflictos faceva etiam plus visibile le importantia del fortias mercenari e del condottieri, specialmente in le statos italian. Le guerras involveva armeas composite con soldatos proveniente de plure regiones europee. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Consequentias politic == Le principal consequence politic esseva le perdita del capacitate del monarchia francese de stabilir un dominio durabile in Italia. Post 1559, le Espania deveniva le principal potentia extranier del peninsula e conservava directemente o indirectemente un forte position in le principal regiones italian. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/divers/Italie_histoire/185426 |titulo=Italie : histoire |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le guerras habeva etiam transformate le equilibrio politic europee. Italia, que al initio del periodo esseva un del principal centres del politica european, deveniva progressivemente un territorio ubi le grande potentias extranier exerceva lor rivalitate. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-guerre-d-italia_%28Storia_della_civilt%C3%A0_europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le guerre d'Italia |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Consequentias cultural == Le contactos inter Francia e Italia durante le guerras contribuiva al diffusion del Renascentia italian in Francia. Le monarchas, nobiles, artistas e intellectuales francese entrava in contacto con le architectura, pictura, sculptura, literatura e formas de vita del cortes italian. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le guerras contribuiva assi al formation del Renascentia francese, specialmente durante le regnos de Francisco I e Henri II. Le influentia italian se manifesta in le arte, le architectura, le jardins, le literatura e le cultura de corte. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Chronologia == * 1494 – Carlo VIII invade Italia. * 1495 – Conquesta francese de Napoles; formation del Liga Sancta; battalia de Fornovo. * 1499 – Ludovico XII invade le Ducato de Milan. * 1501–1504 – Guerra franco-espaniol pro le Regno de Napoles. * 1508–1516 – Guerra del Liga de Cambrai e nove conflictos pro le dominio del Italia septentrional. * 1515 – Francisco I vince al Marignano e recupera Milan. * 1519 – Election de Carlo V como imperator; le rivalitate franco-habsburgic deveni un conflicto european. * 1525 – Victoria imperial al Pavie; captura de Francisco I. * 1527 – Sacco de Roma per le fortias imperial. * 1529 – Tractato de Cambrai. * 1536–1538 – Nove guerra inter Francisco I e Carlo V. * 1542–1544 – Nove guerra franco-habsburgic. * 1551–1559 – Ultime grande fase del guerras d'Italia. * 1557 – Victoria espaniol al San Quintino. * 1559 – Tractatos de Cateau-Cambrésis; fin del guerras d'Italia. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb119454705 |titulo=Italie -- 1494-1559 (Guerres d'Italie) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> [[Categoria:Guerras de Italia]] [[Categoria:Historia de Italia]] [[Categoria:Guerras renascentista]] k5lfljsparxf1oel2anriupymtzo27w 702333 702332 2026-10-05T13:33:02Z Interlingvisto 60932 702333 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Guerras de Italia''' esseva un serie de conflictos militar que habeva como principal teatro le [[Peninsula Italian|peninsula italian]] inter 1494 e 1559. Le guerras comenciava con le expedition de Carlo VIII de Francia contra le Regno de Napoles e deveniva progressivemente un confronto european inter le Valois de Francia e le Habsburgos, con le participation de numerose statos italian e de altere potentias europee. Le conflictos terminava con le tractatos de Cateau-Cambrésis de 1559, que confirmava le predominio espaniol in grande parte del peninsula. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb119454705 |titulo=Italie -- 1494-1559 (Guerres d'Italie) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.memoiredeshommes.defense.gouv.fr/actualites-culturelles-2/actualites-archivees/actualites-archivees-2022/edition/les-guerres-ditalie-un-conflit-europeen-coedition |titulo=Les guerres d'Italie, un conflit européen |sitioweb=Ministère des Armées – Mémoire des hommes |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le guerras non esseva un sol guerra continue, ma un succession de expeditiones, ligas, tractatos e conflictos inter le principatos italian e le monarchias europee. Le principale protagonistas esseva [[Francia]], le monarchias espaniol e habsburgic, le Stato Pontificie, le Republica de Venitia, le Ducato de Milan, le Republica de Florentia e le Regno de Napoles. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Contexto politic == Al fin del seculo XV, Italia esseva dividite inter numerose entitates politic. Inter le plus importante se trovava le Ducato de Milan, le Republica de Venitia, le Republica de Florentia, le Stato Pontificie e le Regno de Napoles. Le rivalitates inter iste statos creava un systema politic instabile in le qual le governatores italian poteva appellar a potentias extranier pro obtener un avantagio contra lor adversarios. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le peninsula esseva etiam un del regiones le plus ric e urbanisate de Europa. Su importantia economic, le richesse del statos italian e le prestigio del cultura del [[Renascentia]] faceva de Italia un objecto de interesse pro le grande monarchias europee. <ref>{{Cita web |url=[https://www.larousse.fr/encyclopedie/divers/Italie_histoire/185426](https://www.larousse.fr/encyclopedie/divers/Italie_histoire |titulo=Italie : histoire |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le pretensiones dynastic esseva un altere causa importante. Le reges de Francia revendicava derectos super le Regno de Napoles e, con Ludovico XII, super le Ducato de Milan per le herentia de Valentine Visconti. Le Habsburgos, de lor parte, cercava a extender lor position in Italia e in Europa. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb126478397 |titulo=Italie -- 1494-1496 (Expédition de Charles VIII) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Expedition de Carlo VIII == In 1494, le rege Carlo VIII de Francia invadeva Italia con un grande armea pro facer valer le pretensiones francese al Regno de Napoles. Le armea passava le Alpes e traversava le peninsula con rapiditate, arrivante a Napoles in februario 1495. Carlo VIII esseva coronate rege de Napoles. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le successo francese provocava un reaction del altere potentias. In marzo 1495, Milan, Venitia, le Stato Pontificie, Ferdinand II de Aragon e le Imperio formava un coalition contra Francia, cognoscite como le Liga Sancte. Carlo VIII esseva obligate a abandonar Napoles e retornar verso Francia. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb126478397 |titulo=Italie -- 1494-1496 (Expédition de Charles VIII) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le armea francese confrontava le fortias del Liga al battalia de Fornovo in julio 1495. Carlo VIII poteva continuar su retiro, ma le expedition non resultava in un conquista francese durabile de Napoles. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb126478397 |titulo=Italie -- 1494-1496 (Expédition de Charles VIII) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Ludovico XII e le conflicto pro Milan e Napoles == Post le morte de Carlo VIII in 1498, Ludovico XII deveniva rege de Francia. Ille renovava le pretensiones francese in Italia e dirigeva su attention tanto verso Milan como verso Napoles. In 1499, le Francese invadeva le Ducato de Milan e occupava Milan. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Ludovico XII concludeva etiam accordos con Ferdinand II de Aragon pro divider le Regno de Napoles. Le Francese occupava le parte septentrional del regno e le Espanioles le parte meridional, ma le accordo se disfacieva rapidemente e le duo potentias entrava in guerra. In 1504, Francia perdeva su possessiones napolitan. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/dictionnaires/college/guerres_d_Italie/22133 |titulo=Italie (guerres d') |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Liga de Cambrai == Le expansion territorial de Venitia provocava le formation del Liga de Cambrai in 1508, un coalition que reuniva inter alteres le papa Julius II, Francia, le Imperio e le Espania contra le Republica de Venitia. Le battalia de Agnadello in 1509 representa un importante victoria del coalition. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb119454705 |titulo=Italie -- 1494-1559 (Guerres d'Italie) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le alliancees cambiava ulteriormente. Julius II se distanciava de Francia e formava le Liga Sancta de 1511 contra le Francese, con Venitia, Espania e altere adversarios. Le conflictos culminava in nove expeditiones e in le expulsion temporari del Francese de Italia. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb119454705 |titulo=Italie -- 1494-1559 (Guerres d'Italie) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Francisco I e Marignano == Le nove rege francese Francisco I entrava in le conflictos italian in 1515. Ille invadeva le Ducato de Milan e affrontava le fortias de Venitia e de le Confederation Helvetic al battalia de Marignano, le 13 e 14 de septembre 1515. Le victoria francese permitteva al rege de recuperar le controllo del Milanese. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le tractato de Noyon de 1516 confirmava pro un tempore un repartition del interesses: le Regno de Napoles esseva associate al esfera espaniol e le Ducato de Milan al esfera francese. Le equilibrio remaneva fragile e le rivalitate inter Francia e le Habsburgos esseva reaccendite post le election imperial de 1519. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/dictionnaires/college/guerres_d_Italie/22133 |titulo=Italie (guerres d') |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Francisco I e Carlo V == Le election de Carlo V como imperator in 1519 transformava le rivalitate franco-italian in un grande confronto inter le Valois e le Habsburgos. Carlo V controlava le Espania, le Pays-Bas, le territorios hereditari habsburgic e le possessiones italian e esseva etiam rege de Napoles e Sicilia. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le guerra de 1521–1526 culminava con le battalia de Pavie, le 24 de februario 1525. Le armea francese esseva battite e Francisco I esseva capturate per le fortias imperial. Le rege esseva transportate a Madrid e obligate a signar le tractato de Madrid de 1526. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Liga de Cognac e sacco de Roma == Le tractato de Madrid non stabilisava le situation. Le papa Clemente VII, Venitia, Milan, Florentia e Francia formava in 1526 le Liga de Cognac contra Carlo V. Le fortias imperial entrava in Italia e, in maio 1527, occupava e saqueava Roma. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le tractato de Cambrai, signate in 1529, marca un nove accordo inter Francisco I e Carlo V. Le pace confirmava le perdita del principal positiones francese in Italia e renforçava le position habsburgic e espaniol in le peninsula. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Nove guerras de Francisco I == Malgrado le tractatos, Francisco I tentava ancora de modificar le equilibrio. In 1536–1538, Francia interveniva contra Carlo V, principalmente in le contexto del succession e del controllo de territorios in Italia septentrional. Le guerra terminava con le treva de Niza de 1538. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb119454705 |titulo=Italie -- 1494-1559 (Guerres d'Italie) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Un nove guerra inter Francia e le Habsburgos se disveloppava in 1542–1544. Le conflictos culminava con le tractato de Crépy de 1544, ma le rivalitate inter le duo monarchias continuava. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Ultime phase e guerra de 1551–1559 == Post le morte de Francisco I, le nove rege Henri II continuava le lucta contra le Habsburgos. Francia entrava in guerra contra Henri II de un latere e Carlo V, e post 1556 Filippo II de Espania, del altere. Le guerra includeva operationes in Italia, ma le conflicto se extendava etiam al territorio francese e al Europa occidental. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In 1557, le fortias de Filippo II, commandate inter alteres per Emanuele Filiberto de Savoia, vinceva le Francese al battalia de San Quintino. Le immense custos del guerra e le difficultates financial del monarchias faceva plus urgente le conclusion de un pace. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-guerre-d-italia_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le guerre d'Italia |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Cateau-Cambrésis == Le pace esseva establite per duos tractatos signate in april 1559 al Cateau-Cambrésis. Le prime, signate le 2 de april, associava Francia e Anglaterra; le secunde, signate le 3 de april, concludeva le pace inter Francia e Espania. Le BnF identifica iste tractatos como le accordos que poneva fin al guerras d'Italia e al grande confronto inter le Valois e le Habsburgos. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb119704054 |titulo=Traités du Cateau-Cambrésis (1559) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Francia renunciava al su principal ambitiones territorial in Italia. Le Espania confirmava su predominio super le Regno de Napoles, Sicilia, Sardinia e Milan, durante que le sistema politic italian remaneva formalmente dividite inter diverse statos. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-guerre-d-italia_%28Storia_della_civilt%C3%A0_europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le guerre d'Italia |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Evolution del guerra == Le guerras de Italia coincideva con un transformation importante del arte del guerra. Le artilleria habeva un rolo crescente e le fortificationes esseva adaptate al nove armas de foco. Le infantaria armate de arquebuses deveniva progressivemente plus importante, durante que le cavalleria remaneva un elemento essential ma perdeva su predominio traditional. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le conflictos faceva etiam plus visibile le importantia del fortias mercenari e del condottieri, specialmente in le statos italian. Le guerras involveva armeas composite con soldatos proveniente de plure regiones europee. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Consequentias politic == Le principal consequence politic esseva le perdita del capacitate del monarchia francese de stabilir un dominio durabile in Italia. Post 1559, le Espania deveniva le principal potentia extranier del peninsula e conservava directemente o indirectemente un forte position in le principal regiones italian. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/divers/Italie_histoire/185426 |titulo=Italie : histoire |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le guerras habeva etiam transformate le equilibrio politic europee. Italia, que al initio del periodo esseva un del principal centres del politica european, deveniva progressivemente un territorio ubi le grande potentias extranier exerceva lor rivalitate. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-guerre-d-italia_%28Storia_della_civilt%C3%A0_europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le guerre d'Italia |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Consequentias cultural == Le contactos inter Francia e Italia durante le guerras contribuiva al diffusion del Renascentia italian in Francia. Le monarchas, nobiles, artistas e intellectuales francese entrava in contacto con le architectura, pictura, sculptura, literatura e formas de vita del cortes italian. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le guerras contribuiva assi al formation del Renascentia francese, specialmente durante le regnos de Francisco I e Henri II. Le influentia italian se manifesta in le arte, le architectura, le jardins, le literatura e le cultura de corte. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Chronologia == * 1494 – Carlo VIII invade Italia. * 1495 – Conquesta francese de Napoles; formation del Liga Sancta; battalia de Fornovo. * 1499 – Ludovico XII invade le Ducato de Milan. * 1501–1504 – Guerra franco-espaniol pro le Regno de Napoles. * 1508–1516 – Guerra del Liga de Cambrai e nove conflictos pro le dominio del Italia septentrional. * 1515 – Francisco I vince al Marignano e recupera Milan. * 1519 – Election de Carlo V como imperator; le rivalitate franco-habsburgic deveni un conflicto european. * 1525 – Victoria imperial al Pavie; captura de Francisco I. * 1527 – Sacco de Roma per le fortias imperial. * 1529 – Tractato de Cambrai. * 1536–1538 – Nove guerra inter Francisco I e Carlo V. * 1542–1544 – Nove guerra franco-habsburgic. * 1551–1559 – Ultime grande fase del guerras de Italia. * 1557 – Victoria espaniol al San Quintino. * 1559 – Tractatos de Cateau-Cambrésis; fin del guerras de Italia. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb119454705 |titulo=Italie -- 1494-1559 (Guerres d'Italie) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> [[Categoria:Guerras de Italia]] [[Categoria:Historia de Italia]] [[Categoria:Guerras renascentista]] 5e9hbnq5y2daqlp8u27dvd6z6wgwmfa 702334 702333 2026-10-05T13:33:12Z Interlingvisto 60932 /* Cateau-Cambrésis */ 702334 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Guerras de Italia''' esseva un serie de conflictos militar que habeva como principal teatro le [[Peninsula Italian|peninsula italian]] inter 1494 e 1559. Le guerras comenciava con le expedition de Carlo VIII de Francia contra le Regno de Napoles e deveniva progressivemente un confronto european inter le Valois de Francia e le Habsburgos, con le participation de numerose statos italian e de altere potentias europee. Le conflictos terminava con le tractatos de Cateau-Cambrésis de 1559, que confirmava le predominio espaniol in grande parte del peninsula. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb119454705 |titulo=Italie -- 1494-1559 (Guerres d'Italie) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.memoiredeshommes.defense.gouv.fr/actualites-culturelles-2/actualites-archivees/actualites-archivees-2022/edition/les-guerres-ditalie-un-conflit-europeen-coedition |titulo=Les guerres d'Italie, un conflit européen |sitioweb=Ministère des Armées – Mémoire des hommes |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le guerras non esseva un sol guerra continue, ma un succession de expeditiones, ligas, tractatos e conflictos inter le principatos italian e le monarchias europee. Le principale protagonistas esseva [[Francia]], le monarchias espaniol e habsburgic, le Stato Pontificie, le Republica de Venitia, le Ducato de Milan, le Republica de Florentia e le Regno de Napoles. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Contexto politic == Al fin del seculo XV, Italia esseva dividite inter numerose entitates politic. Inter le plus importante se trovava le Ducato de Milan, le Republica de Venitia, le Republica de Florentia, le Stato Pontificie e le Regno de Napoles. Le rivalitates inter iste statos creava un systema politic instabile in le qual le governatores italian poteva appellar a potentias extranier pro obtener un avantagio contra lor adversarios. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le peninsula esseva etiam un del regiones le plus ric e urbanisate de Europa. Su importantia economic, le richesse del statos italian e le prestigio del cultura del [[Renascentia]] faceva de Italia un objecto de interesse pro le grande monarchias europee. <ref>{{Cita web |url=[https://www.larousse.fr/encyclopedie/divers/Italie_histoire/185426](https://www.larousse.fr/encyclopedie/divers/Italie_histoire |titulo=Italie : histoire |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le pretensiones dynastic esseva un altere causa importante. Le reges de Francia revendicava derectos super le Regno de Napoles e, con Ludovico XII, super le Ducato de Milan per le herentia de Valentine Visconti. Le Habsburgos, de lor parte, cercava a extender lor position in Italia e in Europa. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb126478397 |titulo=Italie -- 1494-1496 (Expédition de Charles VIII) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Expedition de Carlo VIII == In 1494, le rege Carlo VIII de Francia invadeva Italia con un grande armea pro facer valer le pretensiones francese al Regno de Napoles. Le armea passava le Alpes e traversava le peninsula con rapiditate, arrivante a Napoles in februario 1495. Carlo VIII esseva coronate rege de Napoles. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le successo francese provocava un reaction del altere potentias. In marzo 1495, Milan, Venitia, le Stato Pontificie, Ferdinand II de Aragon e le Imperio formava un coalition contra Francia, cognoscite como le Liga Sancte. Carlo VIII esseva obligate a abandonar Napoles e retornar verso Francia. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb126478397 |titulo=Italie -- 1494-1496 (Expédition de Charles VIII) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le armea francese confrontava le fortias del Liga al battalia de Fornovo in julio 1495. Carlo VIII poteva continuar su retiro, ma le expedition non resultava in un conquista francese durabile de Napoles. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb126478397 |titulo=Italie -- 1494-1496 (Expédition de Charles VIII) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Ludovico XII e le conflicto pro Milan e Napoles == Post le morte de Carlo VIII in 1498, Ludovico XII deveniva rege de Francia. Ille renovava le pretensiones francese in Italia e dirigeva su attention tanto verso Milan como verso Napoles. In 1499, le Francese invadeva le Ducato de Milan e occupava Milan. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Ludovico XII concludeva etiam accordos con Ferdinand II de Aragon pro divider le Regno de Napoles. Le Francese occupava le parte septentrional del regno e le Espanioles le parte meridional, ma le accordo se disfacieva rapidemente e le duo potentias entrava in guerra. In 1504, Francia perdeva su possessiones napolitan. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/dictionnaires/college/guerres_d_Italie/22133 |titulo=Italie (guerres d') |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Liga de Cambrai == Le expansion territorial de Venitia provocava le formation del Liga de Cambrai in 1508, un coalition que reuniva inter alteres le papa Julius II, Francia, le Imperio e le Espania contra le Republica de Venitia. Le battalia de Agnadello in 1509 representa un importante victoria del coalition. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb119454705 |titulo=Italie -- 1494-1559 (Guerres d'Italie) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le alliancees cambiava ulteriormente. Julius II se distanciava de Francia e formava le Liga Sancta de 1511 contra le Francese, con Venitia, Espania e altere adversarios. Le conflictos culminava in nove expeditiones e in le expulsion temporari del Francese de Italia. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb119454705 |titulo=Italie -- 1494-1559 (Guerres d'Italie) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Francisco I e Marignano == Le nove rege francese Francisco I entrava in le conflictos italian in 1515. Ille invadeva le Ducato de Milan e affrontava le fortias de Venitia e de le Confederation Helvetic al battalia de Marignano, le 13 e 14 de septembre 1515. Le victoria francese permitteva al rege de recuperar le controllo del Milanese. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le tractato de Noyon de 1516 confirmava pro un tempore un repartition del interesses: le Regno de Napoles esseva associate al esfera espaniol e le Ducato de Milan al esfera francese. Le equilibrio remaneva fragile e le rivalitate inter Francia e le Habsburgos esseva reaccendite post le election imperial de 1519. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/dictionnaires/college/guerres_d_Italie/22133 |titulo=Italie (guerres d') |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Francisco I e Carlo V == Le election de Carlo V como imperator in 1519 transformava le rivalitate franco-italian in un grande confronto inter le Valois e le Habsburgos. Carlo V controlava le Espania, le Pays-Bas, le territorios hereditari habsburgic e le possessiones italian e esseva etiam rege de Napoles e Sicilia. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le guerra de 1521–1526 culminava con le battalia de Pavie, le 24 de februario 1525. Le armea francese esseva battite e Francisco I esseva capturate per le fortias imperial. Le rege esseva transportate a Madrid e obligate a signar le tractato de Madrid de 1526. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Liga de Cognac e sacco de Roma == Le tractato de Madrid non stabilisava le situation. Le papa Clemente VII, Venitia, Milan, Florentia e Francia formava in 1526 le Liga de Cognac contra Carlo V. Le fortias imperial entrava in Italia e, in maio 1527, occupava e saqueava Roma. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le tractato de Cambrai, signate in 1529, marca un nove accordo inter Francisco I e Carlo V. Le pace confirmava le perdita del principal positiones francese in Italia e renforçava le position habsburgic e espaniol in le peninsula. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Nove guerras de Francisco I == Malgrado le tractatos, Francisco I tentava ancora de modificar le equilibrio. In 1536–1538, Francia interveniva contra Carlo V, principalmente in le contexto del succession e del controllo de territorios in Italia septentrional. Le guerra terminava con le treva de Niza de 1538. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb119454705 |titulo=Italie -- 1494-1559 (Guerres d'Italie) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Un nove guerra inter Francia e le Habsburgos se disveloppava in 1542–1544. Le conflictos culminava con le tractato de Crépy de 1544, ma le rivalitate inter le duo monarchias continuava. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Ultime phase e guerra de 1551–1559 == Post le morte de Francisco I, le nove rege Henri II continuava le lucta contra le Habsburgos. Francia entrava in guerra contra Henri II de un latere e Carlo V, e post 1556 Filippo II de Espania, del altere. Le guerra includeva operationes in Italia, ma le conflicto se extendava etiam al territorio francese e al Europa occidental. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In 1557, le fortias de Filippo II, commandate inter alteres per Emanuele Filiberto de Savoia, vinceva le Francese al battalia de San Quintino. Le immense custos del guerra e le difficultates financial del monarchias faceva plus urgente le conclusion de un pace. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-guerre-d-italia_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le guerre d'Italia |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Cateau-Cambrésis == Le pace esseva establite per duos tractatos signate in april 1559 al Cateau-Cambrésis. Le prime, signate le 2 de april, associava Francia e Anglaterra; le secunde, signate le 3 de april, concludeva le pace inter Francia e Espania. Le BnF identifica iste tractatos como le accordos que poneva fin al guerras de Italia e al grande confronto inter le Valois e le Habsburgos. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb119704054 |titulo=Traités du Cateau-Cambrésis (1559) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Francia renunciava al su principal ambitiones territorial in Italia. Le Espania confirmava su predominio super le Regno de Napoles, Sicilia, Sardinia e Milan, durante que le sistema politic italian remaneva formalmente dividite inter diverse statos. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-guerre-d-italia_%28Storia_della_civilt%C3%A0_europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le guerre d'Italia |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Evolution del guerra == Le guerras de Italia coincideva con un transformation importante del arte del guerra. Le artilleria habeva un rolo crescente e le fortificationes esseva adaptate al nove armas de foco. Le infantaria armate de arquebuses deveniva progressivemente plus importante, durante que le cavalleria remaneva un elemento essential ma perdeva su predominio traditional. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le conflictos faceva etiam plus visibile le importantia del fortias mercenari e del condottieri, specialmente in le statos italian. Le guerras involveva armeas composite con soldatos proveniente de plure regiones europee. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Consequentias politic == Le principal consequence politic esseva le perdita del capacitate del monarchia francese de stabilir un dominio durabile in Italia. Post 1559, le Espania deveniva le principal potentia extranier del peninsula e conservava directemente o indirectemente un forte position in le principal regiones italian. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/divers/Italie_histoire/185426 |titulo=Italie : histoire |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le guerras habeva etiam transformate le equilibrio politic europee. Italia, que al initio del periodo esseva un del principal centres del politica european, deveniva progressivemente un territorio ubi le grande potentias extranier exerceva lor rivalitate. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-guerre-d-italia_%28Storia_della_civilt%C3%A0_europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le guerre d'Italia |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Consequentias cultural == Le contactos inter Francia e Italia durante le guerras contribuiva al diffusion del Renascentia italian in Francia. Le monarchas, nobiles, artistas e intellectuales francese entrava in contacto con le architectura, pictura, sculptura, literatura e formas de vita del cortes italian. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le guerras contribuiva assi al formation del Renascentia francese, specialmente durante le regnos de Francisco I e Henri II. Le influentia italian se manifesta in le arte, le architectura, le jardins, le literatura e le cultura de corte. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Chronologia == * 1494 – Carlo VIII invade Italia. * 1495 – Conquesta francese de Napoles; formation del Liga Sancta; battalia de Fornovo. * 1499 – Ludovico XII invade le Ducato de Milan. * 1501–1504 – Guerra franco-espaniol pro le Regno de Napoles. * 1508–1516 – Guerra del Liga de Cambrai e nove conflictos pro le dominio del Italia septentrional. * 1515 – Francisco I vince al Marignano e recupera Milan. * 1519 – Election de Carlo V como imperator; le rivalitate franco-habsburgic deveni un conflicto european. * 1525 – Victoria imperial al Pavie; captura de Francisco I. * 1527 – Sacco de Roma per le fortias imperial. * 1529 – Tractato de Cambrai. * 1536–1538 – Nove guerra inter Francisco I e Carlo V. * 1542–1544 – Nove guerra franco-habsburgic. * 1551–1559 – Ultime grande fase del guerras de Italia. * 1557 – Victoria espaniol al San Quintino. * 1559 – Tractatos de Cateau-Cambrésis; fin del guerras de Italia. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb119454705 |titulo=Italie -- 1494-1559 (Guerres d'Italie) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> [[Categoria:Guerras de Italia]] [[Categoria:Historia de Italia]] [[Categoria:Guerras renascentista]] m9z6b6hajwh30ucgfk614iso5sqd7ec 702337 702334 2026-10-05T13:34:53Z Interlingvisto 60932 /* Contexto politic */ 702337 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Guerras de Italia''' esseva un serie de conflictos militar que habeva como principal teatro le [[Peninsula Italian|peninsula italian]] inter 1494 e 1559. Le guerras comenciava con le expedition de Carlo VIII de Francia contra le Regno de Napoles e deveniva progressivemente un confronto european inter le Valois de Francia e le Habsburgos, con le participation de numerose statos italian e de altere potentias europee. Le conflictos terminava con le tractatos de Cateau-Cambrésis de 1559, que confirmava le predominio espaniol in grande parte del peninsula. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb119454705 |titulo=Italie -- 1494-1559 (Guerres d'Italie) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.memoiredeshommes.defense.gouv.fr/actualites-culturelles-2/actualites-archivees/actualites-archivees-2022/edition/les-guerres-ditalie-un-conflit-europeen-coedition |titulo=Les guerres d'Italie, un conflit européen |sitioweb=Ministère des Armées – Mémoire des hommes |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le guerras non esseva un sol guerra continue, ma un succession de expeditiones, ligas, tractatos e conflictos inter le principatos italian e le monarchias europee. Le principale protagonistas esseva [[Francia]], le monarchias espaniol e habsburgic, le Stato Pontificie, le Republica de Venitia, le Ducato de Milan, le Republica de Florentia e le Regno de Napoles. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Contexto politic == {{Historia de Italia}} Al fin del seculo XV, Italia esseva dividite inter numerose entitates politic. Inter le plus importante se trovava le Ducato de Milan, le Republica de Venitia, le Republica de Florentia, le Stato Pontificie e le Regno de Napoles. Le rivalitates inter iste statos creava un systema politic instabile in le qual le governatores italian poteva appellar a potentias extranier pro obtener un avantagio contra lor adversarios. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le peninsula esseva etiam un del regiones le plus ric e urbanisate de Europa. Su importantia economic, le richesse del statos italian e le prestigio del cultura del [[Renascentia]] faceva de Italia un objecto de interesse pro le grande monarchias europee. <ref>{{Cita web |url=[https://www.larousse.fr/encyclopedie/divers/Italie_histoire/185426](https://www.larousse.fr/encyclopedie/divers/Italie_histoire |titulo=Italie : histoire |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le pretensiones dynastic esseva un altere causa importante. Le reges de Francia revendicava derectos super le Regno de Napoles e, con Ludovico XII, super le Ducato de Milan per le herentia de Valentine Visconti. Le Habsburgos, de lor parte, cercava a extender lor position in Italia e in Europa. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb126478397 |titulo=Italie -- 1494-1496 (Expédition de Charles VIII) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Expedition de Carlo VIII == In 1494, le rege Carlo VIII de Francia invadeva Italia con un grande armea pro facer valer le pretensiones francese al Regno de Napoles. Le armea passava le Alpes e traversava le peninsula con rapiditate, arrivante a Napoles in februario 1495. Carlo VIII esseva coronate rege de Napoles. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le successo francese provocava un reaction del altere potentias. In marzo 1495, Milan, Venitia, le Stato Pontificie, Ferdinand II de Aragon e le Imperio formava un coalition contra Francia, cognoscite como le Liga Sancte. Carlo VIII esseva obligate a abandonar Napoles e retornar verso Francia. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb126478397 |titulo=Italie -- 1494-1496 (Expédition de Charles VIII) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le armea francese confrontava le fortias del Liga al battalia de Fornovo in julio 1495. Carlo VIII poteva continuar su retiro, ma le expedition non resultava in un conquista francese durabile de Napoles. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb126478397 |titulo=Italie -- 1494-1496 (Expédition de Charles VIII) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Ludovico XII e le conflicto pro Milan e Napoles == Post le morte de Carlo VIII in 1498, Ludovico XII deveniva rege de Francia. Ille renovava le pretensiones francese in Italia e dirigeva su attention tanto verso Milan como verso Napoles. In 1499, le Francese invadeva le Ducato de Milan e occupava Milan. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Ludovico XII concludeva etiam accordos con Ferdinand II de Aragon pro divider le Regno de Napoles. Le Francese occupava le parte septentrional del regno e le Espanioles le parte meridional, ma le accordo se disfacieva rapidemente e le duo potentias entrava in guerra. In 1504, Francia perdeva su possessiones napolitan. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/dictionnaires/college/guerres_d_Italie/22133 |titulo=Italie (guerres d') |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Liga de Cambrai == Le expansion territorial de Venitia provocava le formation del Liga de Cambrai in 1508, un coalition que reuniva inter alteres le papa Julius II, Francia, le Imperio e le Espania contra le Republica de Venitia. Le battalia de Agnadello in 1509 representa un importante victoria del coalition. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb119454705 |titulo=Italie -- 1494-1559 (Guerres d'Italie) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le alliancees cambiava ulteriormente. Julius II se distanciava de Francia e formava le Liga Sancta de 1511 contra le Francese, con Venitia, Espania e altere adversarios. Le conflictos culminava in nove expeditiones e in le expulsion temporari del Francese de Italia. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb119454705 |titulo=Italie -- 1494-1559 (Guerres d'Italie) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Francisco I e Marignano == Le nove rege francese Francisco I entrava in le conflictos italian in 1515. Ille invadeva le Ducato de Milan e affrontava le fortias de Venitia e de le Confederation Helvetic al battalia de Marignano, le 13 e 14 de septembre 1515. Le victoria francese permitteva al rege de recuperar le controllo del Milanese. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le tractato de Noyon de 1516 confirmava pro un tempore un repartition del interesses: le Regno de Napoles esseva associate al esfera espaniol e le Ducato de Milan al esfera francese. Le equilibrio remaneva fragile e le rivalitate inter Francia e le Habsburgos esseva reaccendite post le election imperial de 1519. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/dictionnaires/college/guerres_d_Italie/22133 |titulo=Italie (guerres d') |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Francisco I e Carlo V == Le election de Carlo V como imperator in 1519 transformava le rivalitate franco-italian in un grande confronto inter le Valois e le Habsburgos. Carlo V controlava le Espania, le Pays-Bas, le territorios hereditari habsburgic e le possessiones italian e esseva etiam rege de Napoles e Sicilia. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le guerra de 1521–1526 culminava con le battalia de Pavie, le 24 de februario 1525. Le armea francese esseva battite e Francisco I esseva capturate per le fortias imperial. Le rege esseva transportate a Madrid e obligate a signar le tractato de Madrid de 1526. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Liga de Cognac e sacco de Roma == Le tractato de Madrid non stabilisava le situation. Le papa Clemente VII, Venitia, Milan, Florentia e Francia formava in 1526 le Liga de Cognac contra Carlo V. Le fortias imperial entrava in Italia e, in maio 1527, occupava e saqueava Roma. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le tractato de Cambrai, signate in 1529, marca un nove accordo inter Francisco I e Carlo V. Le pace confirmava le perdita del principal positiones francese in Italia e renforçava le position habsburgic e espaniol in le peninsula. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Nove guerras de Francisco I == Malgrado le tractatos, Francisco I tentava ancora de modificar le equilibrio. In 1536–1538, Francia interveniva contra Carlo V, principalmente in le contexto del succession e del controllo de territorios in Italia septentrional. Le guerra terminava con le treva de Niza de 1538. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb119454705 |titulo=Italie -- 1494-1559 (Guerres d'Italie) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Un nove guerra inter Francia e le Habsburgos se disveloppava in 1542–1544. Le conflictos culminava con le tractato de Crépy de 1544, ma le rivalitate inter le duo monarchias continuava. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Ultime phase e guerra de 1551–1559 == Post le morte de Francisco I, le nove rege Henri II continuava le lucta contra le Habsburgos. Francia entrava in guerra contra Henri II de un latere e Carlo V, e post 1556 Filippo II de Espania, del altere. Le guerra includeva operationes in Italia, ma le conflicto se extendava etiam al territorio francese e al Europa occidental. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In 1557, le fortias de Filippo II, commandate inter alteres per Emanuele Filiberto de Savoia, vinceva le Francese al battalia de San Quintino. Le immense custos del guerra e le difficultates financial del monarchias faceva plus urgente le conclusion de un pace. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-guerre-d-italia_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le guerre d'Italia |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Cateau-Cambrésis == Le pace esseva establite per duos tractatos signate in april 1559 al Cateau-Cambrésis. Le prime, signate le 2 de april, associava Francia e Anglaterra; le secunde, signate le 3 de april, concludeva le pace inter Francia e Espania. Le BnF identifica iste tractatos como le accordos que poneva fin al guerras de Italia e al grande confronto inter le Valois e le Habsburgos. <ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb119704054 |titulo=Traités du Cateau-Cambrésis (1559) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Francia renunciava al su principal ambitiones territorial in Italia. Le Espania confirmava su predominio super le Regno de Napoles, Sicilia, Sardinia e Milan, durante que le sistema politic italian remaneva formalmente dividite inter diverse statos. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-guerre-d-italia_%28Storia_della_civilt%C3%A0_europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le guerre d'Italia |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Evolution del guerra == Le guerras de Italia coincideva con un transformation importante del arte del guerra. Le artilleria habeva un rolo crescente e le fortificationes esseva adaptate al nove armas de foco. Le infantaria armate de arquebuses deveniva progressivemente plus importante, durante que le cavalleria remaneva un elemento essential ma perdeva su predominio traditional. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le conflictos faceva etiam plus visibile le importantia del fortias mercenari e del condottieri, specialmente in le statos italian. Le guerras involveva armeas composite con soldatos proveniente de plure regiones europee. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Consequentias politic == Le principal consequence politic esseva le perdita del capacitate del monarchia francese de stabilir un dominio durabile in Italia. Post 1559, le Espania deveniva le principal potentia extranier del peninsula e conservava directemente o indirectemente un forte position in le principal regiones italian. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/divers/Italie_histoire/185426 |titulo=Italie : histoire |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le guerras habeva etiam transformate le equilibrio politic europee. Italia, que al initio del periodo esseva un del principal centres del politica european, deveniva progressivemente un territorio ubi le grande potentias extranier exerceva lor rivalitate. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/le-guerre-d-italia_%28Storia_della_civilt%C3%A0_europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=Le guerre d'Italia |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Consequentias cultural == Le contactos inter Francia e Italia durante le guerras contribuiva al diffusion del Renascentia italian in Francia. Le monarchas, nobiles, artistas e intellectuales francese entrava in contacto con le architectura, pictura, sculptura, literatura e formas de vita del cortes italian. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le guerras contribuiva assi al formation del Renascentia francese, specialmente durante le regnos de Francisco I e Henri II. Le influentia italian se manifesta in le arte, le architectura, le jardins, le literatura e le cultura de corte. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Chronologia == * 1494 – Carlo VIII invade Italia. * 1495 – Conquesta francese de Napoles; formation del Liga Sancta; battalia de Fornovo. * 1499 – Ludovico XII invade le Ducato de Milan. * 1501–1504 – Guerra franco-espaniol pro le Regno de Napoles. * 1508–1516 – Guerra del Liga de Cambrai e nove conflictos pro le dominio del Italia septentrional. * 1515 – Francisco I vince al Marignano e recupera Milan. * 1519 – Election de Carlo V como imperator; le rivalitate franco-habsburgic deveni un conflicto european. * 1525 – Victoria imperial al Pavie; captura de Francisco I. * 1527 – Sacco de Roma per le fortias imperial. * 1529 – Tractato de Cambrai. * 1536–1538 – Nove guerra inter Francisco I e Carlo V. * 1542–1544 – Nove guerra franco-habsburgic. * 1551–1559 – Ultime grande fase del guerras de Italia. * 1557 – Victoria espaniol al San Quintino. * 1559 – Tractatos de Cateau-Cambrésis; fin del guerras de Italia. <ref>{{Cita web |url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/groupe-homonymes/guerres_d_Italie/125327 |titulo=Guerres d'Italie |sitioweb=Larousse |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb119454705 |titulo=Italie -- 1494-1559 (Guerres d'Italie) |sitioweb=Bibliothèque nationale de France |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> [[Categoria:Guerras de Italia]] [[Categoria:Historia de Italia]] [[Categoria:Guerras renascentista]] 5hnk208tmscoufs977niuu74odzncud Categoria:Historia medieval de Espania 14 61846 702338 2026-10-05T13:49:05Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “[[Categoria:Medievo]] [[Categoria:Historia de Espania]]” 702338 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Medievo]] [[Categoria:Historia de Espania]] nf67vbily611w7wgmtsce76qhhg7mgq 702339 702338 2026-10-05T13:50:37Z Interlingvisto 60932 702339 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Medievo]] [[Categoria:Historia de Espania]] [[Categoria:Historia de Espania per periodo]] 0xxt8tti66wmjrq3maftn1extnkejj3 702344 702339 2026-10-05T13:52:25Z Interlingvisto 60932 702344 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Medievo]] [[Categoria:Historia de Espania]] [[Categoria:Historia de Espania per periodo|M]] 3i2b133ix9dtmkdi6mq1oh1bwi2oumu 702354 702344 2026-10-05T13:55:18Z Interlingvisto 60932 702354 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Medievo]] [[Categoria:Historia de Espania per periodo|M]] 7u2h0ls1og90ms3xel03ul84abs8ah8 Categoria:Historia de Espania per periodo 14 61847 702341 2026-10-05T13:51:23Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “[[Categoria:Historia de Espania]] [[Categoria:Historia per periodo]]” 702341 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Historia de Espania]] [[Categoria:Historia per periodo]] scvkonp4596zdh2ld1yhcp8xb7dyqfk 702342 702341 2026-10-05T13:51:45Z Interlingvisto 60932 702342 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Historia de Espania| ]] [[Categoria:Historia per periodo]] 3gmduhiq507npsmdikqxc7am39ze01l Contrareforma 0 61848 702358 2026-10-05T13:57:23Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} Le '''Contrareforma''' es le nomine date al processo de reforma religiose, institutional e doctrinal intra le [[Ecclesia Catholic]] que se developpava principalmente durante le seculo XVI e le prime parte del seculo XVII, in relation con le [[Reformation protestante]]. Le processo includeva le clarification de doctrinas catholic, le reforma del disciplina ecclesiastic, le formation del clero, le renfortio del autoritate ecclesiastic e le...” 702358 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Contrareforma''' es le nomine date al processo de reforma religiose, institutional e doctrinal intra le [[Ecclesia Catholic]] que se developpava principalmente durante le seculo XVI e le prime parte del seculo XVII, in relation con le [[Reformation protestante]]. Le processo includeva le clarification de doctrinas catholic, le reforma del disciplina ecclesiastic, le formation del clero, le renfortio del autoritate ecclesiastic e le developpamento de nove formas de instruction, mission e spiritualitate. Le [[Concilio de Trento]] (1545–1563) esseva le principal evento institutional de iste processo. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/exhibits/vatican/vatican.html |titulo=Rome Reborn: The Vatican Library & Renaissance Culture |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/audiences/2009/documents/hf_ben-xvi_aud_20090204.html |titulo=General Audience of 4 February 2009: Saint Paul (20) |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le expression «Contrareforma» es frequentemente usate pro describer le reaction catholic al expansion del Protestantismo, ma le historiographia distingue frequentemente inter iste dimension e un processo plus longe de reforma catholic, que includeva movimentos de renovation ja presente ante le ruptura con le reformatores protestante. Le historiographia moderne ha assi accordate grande attention al distinction inter «Contrareforma» e «Reforma Catholic». <ref>{{Cita web |url=https://academic.oup.com/book/59764/chapter-abstract/508334508 |titulo=Defining a new movement |sitioweb=Oxford Academic |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-history-of-christianity/redefining-catholicism-trent-and-beyond/0341650920CDDF680AACA8B3D1B61DD2 |titulo=Redefining Catholicism: Trent and Beyond |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le historia del Jesuitas, per exemplo, monstra que le [[Societate de Jesus]] esseva approbate in 1540 e que su prime membros se orientava ja verso le predication, le education e le missiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.jesuits.global/about-us/ |titulo=About Us – The Society of Jesus |sitioweb=Society of Jesus |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Contexto == Le Contrareforma se developpava in un Europa occidental ja profundemente transformate per le Reformation. Le theses de [[Martin Luther]] e le diffusion del ideas reformate provocava rupturas con Roma e le formation de nove ecclesias e confessiones christian. Le [[Calvinismo]] e le [[Reformation in Anglia]] contribueva ulteriormente al pluralisation religiose del Europa. Le crise del seculo XVI involveva assi questiones doctrinal, ecclesiastic e politic. <ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/audiences/2009/documents/hf_ben-xvi_aud_20090204.html |titulo=General Audience of 4 February 2009: Saint Paul (20) |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/exhibits/vatican/vatican.html |titulo=Rome Reborn: The Vatican Library & Renaissance Culture |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le Ecclesia Catholic habeva etiam problemas interne que requireva reformas: question de disciplina del clero, formation insufficientemente uniforme, administration ecclesiastic e diverse practicas que esseva criticabile. Le reforma catholic non se reduceva dunque al opposition al Protestantismo, ma involveva etiam un efforto de reorganisar le vita ecclesiastic e de clarificar le doctrina. Le Concilio de Trento deveniva le principal instrumento de iste efforto. <ref>{{Cita web |url=https://www.saet.ac.uk/Christianity/CouncilofTrent |titulo=The Council of Trent: Doctrine and Reform in Early Modern Catholicism |sitioweb=St Andrews Encyclopaedia of Theology, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Concilio de Trento == Le Concilio de Trento se reuniva in tres periodos inter 1545 e 1563, con vinticinque sessiones. Le prime periodo se teneva inter 1545 e 1547, le secunde in 1551–1552 e le ultime inter 1562 e 1563. Le concilio esseva convocate pro examinar le questiones doctrinal e disciplinari que se presentava al Ecclesia Catholic in le contexto del Reformation. <ref>{{Cita web |url=https://www.saet.ac.uk/Christianity/CouncilofTrent |titulo=The Council of Trent: Doctrine and Reform in Early Modern Catholicism |sitioweb=St Andrews Encyclopaedia of Theology, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/audiences/2009/documents/hf_ben-xvi_aud_20090204.html |titulo=General Audience of 4 February 2009: Saint Paul (20) |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le concilio reaffirmava doctrinas catholic contestate per le reformatores, inter illes super le justification, le sacramentos e le relation inter le Scriptura, le Tradition e le autoritate del Ecclesia. Le decisiones de Trento deveniva un quadro fundamental pro le Catholicismo del epocha moderne. <ref>{{Cita web |url=https://www.saet.ac.uk/Christianity/CouncilofTrent |titulo=The Council of Trent: Doctrine and Reform in Early Modern Catholicism |sitioweb=St Andrews Encyclopaedia of Theology, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/ccdds/documents/rc_con_ccdds_doc_20020513_vers-direttorio_en.html |titulo=Directory on Popular Piety and the Liturgy |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le concilio insisteva etiam super le reforma disciplinari. Un del su effectos esseva le reforciamento del formation del sacerdotes per le creation de seminarios. Le catechesis recipeva un nove importantia e le reforma tridentin conduceva al publication de catechismos destinate a meliorar e organisar le transmission del doctrina catholic. <ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/content/paul-vi/en/speeches/1963/documents/hf_p-vi_spe_19631104_seminari.html |titulo=400th anniversary of the Council of Trent's call for the establishment of seminaries |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/content/catechism/en/prologue/ii_handing_on_the_faith_catechesis.html |titulo=Handing on the Faith: Catechesis |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Reforma del clero e del institutiones ecclesiastic == Post le Concilio de Trento, le reforma del Ecclesia includeva un efforto plus sistematic de formation del clero. Le creation e developpamento de seminarios contribueva al formation intellectual e pastoral del sacerdotes. Le session XXIII del Concilio, in 1563, requireva que le dioceses establiva seminarios pro le formation del futuros sacerdotes. <ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/content/paul-vi/en/speeches/1963/documents/hf_p-vi_spe_19631104_seminari.html |titulo=400th anniversary of the Council of Trent's call for the establishment of seminaries |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le nove disciplina ecclesiastic esseva accompaniate per un efforto de supervision plus stricte del dioceses e del clero. Le implementation del decisiones del concilio esseva gradualmente organisate per le episcopos e per nove institutiones del Curia roman. Le reforma tridentin includeva dunque non solmente definitiones doctrinal, ma etiam un transformation del administration e del instruction del Ecclesia. <ref>{{Cita web |url=https://www.saet.ac.uk/Christianity/CouncilofTrent |titulo=The Council of Trent: Doctrine and Reform in Early Modern Catholicism |sitioweb=St Andrews Encyclopaedia of Theology, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le catechismo, le predication e le formation sacerdotal deveniva instrumentos importante de iste processo. Le Vaticano identifica le Concilio de Trento como un momento decisive pro le organisation plus systematic del catechesis catholic. <ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/content/catechism/en/prologue/ii_handing_on_the_faith_catechesis.html |titulo=Handing on the Faith: Catechesis |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Societate de Jesus == Le Societate de Jesus, fundate per [[Ignatio de Loyola]] e su companiones, esseva approbate per le papa [[Paulo III]] in 1540. Le nove ordine se dedicava al predication, al education, al formation religiose e al missiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.jesuits.global/about-us/ |titulo=About Us – The Society of Jesus |sitioweb=Society of Jesus |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.jesuits.global/2021/09/26/on-27-september-1540-the-society-of-jesus-received-papal-approval/ |titulo=On 27 September 1540, the Society of Jesus received papal approval |sitioweb=Society of Jesus |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le Jesuitas deveniva un del institutiones plus influente del Catholicismo del seculo XVI e del seculos sequente. Illes establiva collegios e institutiones educational in multe partes del Europa e participava in missiones in Asia, America e altere regiones. Lor activitate contribuiva al diffusion del cultura e del doctrina catholic e al expansion del missiones del Ecclesia. <ref>{{Cita web |url=https://www.jesuits.global/about-us/ |titulo=About Us – The Society of Jesus |sitioweb=Society of Jesus |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le relation inter le Jesuitas e le Contrareforma debe tamen esser distinguite: le Societate esseva fundate in 1540, ante le clausura del Concilio de Trento, e le proprie tradition historic del ordine sublinea un vocation missionari e de servicio al Ecclesia que non pote esser reducite al sol reaction contra le Protestantismo. Le historiographia recente usa iste distinction pro estudiar le reforma catholic como un processo plus longe que le sol implementation del decisiones de Trento. <ref>{{Cita web |url=https://academic.oup.com/book/59764/chapter-abstract/508334610 |titulo=The Council of Trent and new soldiers for Christ |sitioweb=Oxford Academic |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Inquisition e controlo doctrinal == Le reforma catholic includeva etiam le reforciamento del instrumentos ecclesiastic destinate a defender le doctrina e a combatter le heresias. In 1542, Paulo III institueva, per le constitution ''Licet ab initio'', un commission de sex cardinales que deveniva le Sacra Congregation del Inquisition Roman e Universal. Su competentia initial concerneva principalmente casos de heresia e schisma. <ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_pro_14071997_en.html |titulo=Dicastery for the Doctrine of the Faith – Historical Notes |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In 1571, papa Pio V creava le Congregation pro le Reforma del Indice del Libros Prohibite. Su function esseva examinar obras suspecte e contribuir al mantenimento del ''Index librorum prohibitorum''. Le Congregation del Indice esseva supprimite como institution autonome in 1917, quando su competentias esseva reintegrate al Sancto Officio. <ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_pro_14071997_en.html |titulo=Dicastery for the Doctrine of the Faith – Historical Notes |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le institutiones del Inquisition e del Indice faceva parte del effortos de controlo doctrinal del epocha, ma lor functiones e institutiones debe esser studiate in le contexto politic, juridic e religiose specific de cata territorio. Le historia del Inquisition roman includeva etiam modificationes successive de su competentias e de su organisation. <ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/storia/documents/rc_con_cfaith_storia_20150319_promuovere-custodire-fede_en.html |titulo=To promote and safeguard the faith: From the Holy Office to the Congregation for the Doctrine of the Faith |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Catechesis e instruction religiose == Un del effectos durabile del reforma tridentin esseva le nove importantia accordate al catechesis. Le Ecclesia cercava a meliorar le instruction religiose del fideles e a uniformisar le transmission del doctrina. Le Catechismo del Ecclesia Catholic indica que le Concilio de Trento accordava un position central al catechesis e initiava un organisation plus systematic de illo. <ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/content/catechism/en/prologue/ii_handing_on_the_faith_catechesis.html |titulo=Handing on the Faith: Catechesis |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le Catechismo Roman, etiam appellate ''Catechismo del Concilio de Trento'', esseva producite post le concilio como synthese del doctrina catholic. Illo esseva publicate in 1566 sub le titulo ''Catechismus ex Decreto Concilii Tridentini ad Parochos'' e esseva destinate in particular al sacerdotes incaricate del instruction del fideles. <ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/content/dam/wss/roman_curia/congregations/cfaith/ccc_documents/rc_con_cfaith_doc_19920625_informative-ccc_en.html |titulo=Informative Dossier – Catechism of the Catholic Church |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le reforma del education religiose includeva etiam le developpamento del collegios e seminarios. Le Jesuitas deveniva particularmente importante in iste campo, creando un extensive rete educational. <ref>{{Cita web |url=https://www.jesuits.global/about-us/ |titulo=About Us – The Society of Jesus |sitioweb=Society of Jesus |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Spiritualitate e nove ordines religiose == Le periodo del Contrareforma esseva marcate per un forte developpamento del nove formas de spiritualitate e de vita religiose. Le Societate de Jesus esseva un exemplo central, ma illo non esseva le sol movimento de renovation catholic. Le formation de nove ordines e le reforma de ordines existente esseva parte del plus longe processo de renovation catholic. <ref>{{Cita web |url=https://academic.oup.com/book/59764/chapter-abstract/508334610 |titulo=The Council of Trent and new soldiers for Christ |sitioweb=Oxford Academic |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le spiritualitate ignatian poneva emphase super le disciplina interior, le discernimento, le instruction e le disponibilitate al mission. Le ''Exercitios Spiritual'' de Ignatio de Loyola deveniva un del instrumentos plus importante de iste tradition. Le Societate de Jesus se presenta historicamente como un ordine dedicate al predication, al sacramentos e al servicio missionari. <ref>{{Cita web |url=https://www.jesuits.global/about-us/ |titulo=About Us – The Society of Jesus |sitioweb=Society of Jesus |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Altere ordines e congregationes participava etiam al reforma del vita catholic, specialmente in le education, le predication, le assistentia al povres e le renovation del vita monastic e sacerdotal. In Espania, le reforma del Carmel associate con [[Teresa de Ávila]] e [[Joan de la Cruce]] es un exemplo importante de renovation religiose del seculo XVI. <ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/audiences/2011/documents/hf_ben-xvi_aud_20110202.html |titulo=General Audience of 2 February 2011: Saint Teresa of Avila |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/audiences/2011/documents/hf_ben-xvi_aud_20110216.html |titulo=General Audience of 16 February 2011: Saint John of the Cross |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Contrareforma e arte == Le reforma catholic habeva un forte effecto super le [[arte europee]]. Le Concilio de Trento reaffirmava le valor del imagines religiose como instrumento de instruction e devotion, dum insisteva super lor correcte uso e super le claritate del representationes sacre. Le decreto tridentin super le imagines sacre tracta explicitemente le invocation, veneration e reliquias del santos e le uso del imagines. <ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/ccdds/documents/rc_con_ccdds_doc_20020513_vers-direttorio_en.html |titulo=Directory on Popular Piety and the Liturgy |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le arte catholic del ultime parte del seculo XVI e del seculo XVII cercava frequentemente a producer un relation plus directe inter le obra e le spectatore. Le pinturas e sculpturas poteva accentuar le emotion, le dramaticitate e le participation affective al narration sacre. Le [[Barocco]] deveniva ulteriormente un del principal linguages artistic associate al cultura catholic del epocha moderne. Le Vaticano nota que le reforma catholic e le opposition al expansion del Protestantismo contribuiva al contexto cultural in le qual le Barocco se developpava. <ref>{{Cita web |url=https://press.vatican.va/roman_curia/congregations/ccdds/documents/rc_con_ccdds_doc_20020513_vers-direttorio_en.html |titulo=Directory on Popular Piety and the Liturgy |sitioweb=Vatican Press Office |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Roma, Italia e Espania deveniva importante centros del iste evolution artistic. Le ecclesias jesuitic, in particular, usava architecture, pintura e sculptura como instrumentos de devotion e communication religiose. Le arte del epocha debe tamen esser considerate in un contexto plus large que includeva etiam commissiones secular e artistic developments independente del reforma catholic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/de/essays/nicolas-poussin-1594-1665 |titulo=Nicolas Poussin (1594–1665) |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Expansion missionari == Le renovation catholic esseva accompaniate per un expansion del missiones. Le nove ordines religiose, in particular le Jesuitas, participava activemente al evangelisation in regiones extra Europa. Le Societate de Jesus esseva desde su origine orientate verso le missiones e esseva approbate per Paulo III in 1540. <ref>{{Cita web |url=https://www.jesuits.global/2021/09/26/on-27-september-1540-the-society-of-jesus-received-papal-approval/ |titulo=On 27 September 1540, the Society of Jesus received papal approval |sitioweb=Society of Jesus |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le Jesuitas esseva concepite desde lor origine como un ordine disponibile pro missiones in differente partes del mundo. Le companiones de Ignatio offereva lor servicio al papa pro le missiones que illes recipeva, e le Societate se expandiva rapidemente post su approbation in 1540. <ref>{{Cita web |url=https://www.jesuits.global/about-us/ |titulo=About Us – The Society of Jesus |sitioweb=Society of Jesus |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le expansion missionari involveva etiam rencontres con culturas e religiones non europee. Illo produceva resultatos diverse, desde conversiones e creation de communitates catholic usque a conflictos cultural e politic. Le activitate missionari del epocha se extendiva a Asia, America e altere regiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/content/dam/wss/roman_curia/synod/documents/rc_synod_doc_01081996_asia-lineam_en.html |titulo=Lineamenta for the Special Assembly for Asia |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Diffusion geographic == Le effectos del Contrareforma esseva particularimente importante in le regiones que remaneva catholic, inter illes Italia, Espania, Portugal, Francia, Polonia e parte del Imperio Habsburgic. Le grado del reforma variava considerabilemente secundo le Stato, le diocesis e le relationes inter autoritates religiose e politiche. Le historiographia actual insistera super le diversitate regional del reforma catholic. <ref>{{Cita web |url=https://academic.oup.com/book/59764/chapter-abstract/508334508 |titulo=Defining a new movement |sitioweb=Oxford Academic |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In le Europa central, le reforme del Ecclesia Catholic contribuiva al stabilisation del confessiones catholic in regiones ubi le Protestantismo habeva etiam un forte presentia. Le processo esseva intimemente ligate al evolution politic del monarchias e del estados europee. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-history-of-christianity/redefining-catholicism-trent-and-beyond/0341650920CDDF680AACA8B3D1B61DD2 |titulo=Redefining Catholicism: Trent and Beyond |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Francia == In [[Francia]], le Contrareforma esseva intimemente associate al [[Guerras de Religion Francese]] e al subsequent consolidation del Catholicismo. Le reforma del clero, le predication, le education e le activitate de nove ordines religiose contribueva al renovation del vita catholic. Le Jesuitas establiva collegios e casas in le principal citates francese e participa activemente al education e al formation religiose. Le developpamento del spiritualitate catholic francese del seculo XVII produceva figuras e institutiones importante, que influentiava le vita religiose del regno. Le situation francese debe esser comprendite in le contexto plus large del confrontos confessionari e del consolidation progressive del Catholicismo post le guerras religiose. <ref>{{Cita web |url=https://academic.oup.com/book/59764/chapter-abstract/508334508 |titulo=Defining a new movement |sitioweb=Oxford Academic |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Espania e Portugal == In [[Espania]] e [[Portugal]], le monarchias remaneva fortemente ligate al Catholicismo e susteneva le implementation del reforma ecclesiastic. Le Inquisition, le ordines religiose e le missiones extra europee esseva importante instrumentos del cultura catholic del epocha. Espania deveniva etiam un del principal centros del spiritualitate catholic del seculo XVI, con figuras como [[Teresa de Ávila]] e [[Joan de la Cruce]]. Le reforma carmelitan e le altere movimentos de renovation monastic esseva parte del vitalitate interne del Catholicismo del epocha. Le reforma de Teresa comenciava in 1562, e le prime communitate del Carmelitas Descalce esseva fundate con Joan de la Cruce in 1568. <ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/audiences/2011/documents/hf_ben-xvi_aud_20110202.html |titulo=General Audience of 2 February 2011: Saint Teresa of Avila |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/audiences/2011/documents/hf_ben-xvi_aud_20110216.html |titulo=General Audience of 16 February 2011: Saint John of the Cross |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Effectos a longe termino == Le Contrareforma contribueva a definir le forma del Catholicismo moderne. Le clarification doctrinal del Concilio de Trento, le melior formation del clero, le developpamento del catechesis e le nove institutiones religiose produceva un Ecclesia plus uniformemente organisate e plus capabile de transmitter su doctrina. Le implementation del reforma se extendiva per le dioceses e per le nove institutiones ecclesiastic. <ref>{{Cita web |url=https://www.saet.ac.uk/Christianity/CouncilofTrent |titulo=The Council of Trent: Doctrine and Reform in Early Modern Catholicism |sitioweb=St Andrews Encyclopaedia of Theology, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le reforma transformava etiam le cultura europee. Le education catholic, le missiones, le architecture ecclesiastic, le musica sacre, le pintura e le sculptura esseva influentiate per le nove orientationes religiose. Le Vaticano considera le reforma catholic como un del factores del contexto cultural del Barocco. <ref>{{Cita web |url=https://press.vatican.va/roman_curia/congregations/ccdds/documents/rc_con_ccdds_doc_20020513_vers-direttorio_en.html |titulo=Directory on Popular Piety and the Liturgy |sitioweb=Vatican Press Office |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le processos associate al Contrareforma habeva etiam un dimension de controlo e repression religiose. Le Inquisition, le censura del libros e le persecution de heresias es parte del historia del epocha e explica le caracter confessional e conflictual del Europa del seculo XVI e del prime seculo XVII. Le institutiones del Inquisition e del Indice ha un historia complex e variabile secundo le epocha e le territorio. <ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/storia/documents/rc_con_cfaith_storia_20150319_promuovere-custodire-fede_en.html |titulo=To promote and safeguard the faith: From the Holy Office to the Congregation for the Doctrine of the Faith |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Historiographia == Le expression Contrareforma esseva traditionalmente usate pro describer le reaction del Ecclesia Catholic al Protestantismo. In le historiographia moderne, tamen, le expression Reforma Catholic es frequentemente usate pro insister super le character interne del renovation catholic e super le effortos de reforma que precedeva o non dependeva directemente del confrontation con le Protestantismo. <ref>{{Cita web |url=https://academic.oup.com/book/59764/chapter-abstract/508334508 |titulo=Defining a new movement |sitioweb=Oxford Academic |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-history-of-christianity/redefining-catholicism-trent-and-beyond/0341650920CDDF680AACA8B3D1B61DD2 |titulo=Redefining Catholicism: Trent and Beyond |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le distinction non significa que le duos processos esseva completemente separate. Le reforma del Ecclesia Catholic e le confrontation con le confessiones protestante esseva frequentemente interconnectite. Le Concilio de Trento, le Jesuitas, le nove formas de catechesis e le reforma disciplinari habeva simultaneemente un dimension de renovation interne e un dimension de confrontation confessionari. <ref>{{Cita web |url=https://www.saet.ac.uk/Christianity/CouncilofTrent |titulo=The Council of Trent: Doctrine and Reform in Early Modern Catholicism |sitioweb=St Andrews Encyclopaedia of Theology, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> [[Categoria:Contrareforma| ]] [[Categoria:Historia del protestantismo]] [[Categoria:Concilio de Trento]] [[Categoria:Etate Moderne]] g97eqawi148ffmo69wtj4gl7q4awymp 702361 702358 2026-10-05T13:58:51Z Interlingvisto 60932 /* Contexto */ 702361 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Contrareforma''' es le nomine date al processo de reforma religiose, institutional e doctrinal intra le [[Ecclesia Catholic]] que se developpava principalmente durante le seculo XVI e le prime parte del seculo XVII, in relation con le [[Reformation protestante]]. Le processo includeva le clarification de doctrinas catholic, le reforma del disciplina ecclesiastic, le formation del clero, le renfortio del autoritate ecclesiastic e le developpamento de nove formas de instruction, mission e spiritualitate. Le [[Concilio de Trento]] (1545–1563) esseva le principal evento institutional de iste processo. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/exhibits/vatican/vatican.html |titulo=Rome Reborn: The Vatican Library & Renaissance Culture |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/audiences/2009/documents/hf_ben-xvi_aud_20090204.html |titulo=General Audience of 4 February 2009: Saint Paul (20) |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le expression «Contrareforma» es frequentemente usate pro describer le reaction catholic al expansion del Protestantismo, ma le historiographia distingue frequentemente inter iste dimension e un processo plus longe de reforma catholic, que includeva movimentos de renovation ja presente ante le ruptura con le reformatores protestante. Le historiographia moderne ha assi accordate grande attention al distinction inter «Contrareforma» e «Reforma Catholic». <ref>{{Cita web |url=https://academic.oup.com/book/59764/chapter-abstract/508334508 |titulo=Defining a new movement |sitioweb=Oxford Academic |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-history-of-christianity/redefining-catholicism-trent-and-beyond/0341650920CDDF680AACA8B3D1B61DD2 |titulo=Redefining Catholicism: Trent and Beyond |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le historia del Jesuitas, per exemplo, monstra que le [[Societate de Jesus]] esseva approbate in 1540 e que su prime membros se orientava ja verso le predication, le education e le missiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.jesuits.global/about-us/ |titulo=About Us – The Society of Jesus |sitioweb=Society of Jesus |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Contexto == {{Historia de Italia}} Le Contrareforma se developpava in un Europa occidental ja profundemente transformate per le Reformation. Le theses de [[Martin Luther]] e le diffusion del ideas reformate provocava rupturas con Roma e le formation de nove ecclesias e confessiones christian. Le [[Calvinismo]] e le [[Reformation in Anglia]] contribueva ulteriormente al pluralisation religiose del Europa. Le crise del seculo XVI involveva assi questiones doctrinal, ecclesiastic e politic. <ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/audiences/2009/documents/hf_ben-xvi_aud_20090204.html |titulo=General Audience of 4 February 2009: Saint Paul (20) |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/exhibits/vatican/vatican.html |titulo=Rome Reborn: The Vatican Library & Renaissance Culture |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le Ecclesia Catholic habeva etiam problemas interne que requireva reformas: question de disciplina del clero, formation insufficientemente uniforme, administration ecclesiastic e diverse practicas que esseva criticabile. Le reforma catholic non se reduceva dunque al opposition al Protestantismo, ma involveva etiam un efforto de reorganisar le vita ecclesiastic e de clarificar le doctrina. Le Concilio de Trento deveniva le principal instrumento de iste efforto. <ref>{{Cita web |url=https://www.saet.ac.uk/Christianity/CouncilofTrent |titulo=The Council of Trent: Doctrine and Reform in Early Modern Catholicism |sitioweb=St Andrews Encyclopaedia of Theology, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Concilio de Trento == Le Concilio de Trento se reuniva in tres periodos inter 1545 e 1563, con vinticinque sessiones. Le prime periodo se teneva inter 1545 e 1547, le secunde in 1551–1552 e le ultime inter 1562 e 1563. Le concilio esseva convocate pro examinar le questiones doctrinal e disciplinari que se presentava al Ecclesia Catholic in le contexto del Reformation. <ref>{{Cita web |url=https://www.saet.ac.uk/Christianity/CouncilofTrent |titulo=The Council of Trent: Doctrine and Reform in Early Modern Catholicism |sitioweb=St Andrews Encyclopaedia of Theology, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/audiences/2009/documents/hf_ben-xvi_aud_20090204.html |titulo=General Audience of 4 February 2009: Saint Paul (20) |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le concilio reaffirmava doctrinas catholic contestate per le reformatores, inter illes super le justification, le sacramentos e le relation inter le Scriptura, le Tradition e le autoritate del Ecclesia. Le decisiones de Trento deveniva un quadro fundamental pro le Catholicismo del epocha moderne. <ref>{{Cita web |url=https://www.saet.ac.uk/Christianity/CouncilofTrent |titulo=The Council of Trent: Doctrine and Reform in Early Modern Catholicism |sitioweb=St Andrews Encyclopaedia of Theology, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/ccdds/documents/rc_con_ccdds_doc_20020513_vers-direttorio_en.html |titulo=Directory on Popular Piety and the Liturgy |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le concilio insisteva etiam super le reforma disciplinari. Un del su effectos esseva le reforciamento del formation del sacerdotes per le creation de seminarios. Le catechesis recipeva un nove importantia e le reforma tridentin conduceva al publication de catechismos destinate a meliorar e organisar le transmission del doctrina catholic. <ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/content/paul-vi/en/speeches/1963/documents/hf_p-vi_spe_19631104_seminari.html |titulo=400th anniversary of the Council of Trent's call for the establishment of seminaries |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/content/catechism/en/prologue/ii_handing_on_the_faith_catechesis.html |titulo=Handing on the Faith: Catechesis |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Reforma del clero e del institutiones ecclesiastic == Post le Concilio de Trento, le reforma del Ecclesia includeva un efforto plus sistematic de formation del clero. Le creation e developpamento de seminarios contribueva al formation intellectual e pastoral del sacerdotes. Le session XXIII del Concilio, in 1563, requireva que le dioceses establiva seminarios pro le formation del futuros sacerdotes. <ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/content/paul-vi/en/speeches/1963/documents/hf_p-vi_spe_19631104_seminari.html |titulo=400th anniversary of the Council of Trent's call for the establishment of seminaries |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le nove disciplina ecclesiastic esseva accompaniate per un efforto de supervision plus stricte del dioceses e del clero. Le implementation del decisiones del concilio esseva gradualmente organisate per le episcopos e per nove institutiones del Curia roman. Le reforma tridentin includeva dunque non solmente definitiones doctrinal, ma etiam un transformation del administration e del instruction del Ecclesia. <ref>{{Cita web |url=https://www.saet.ac.uk/Christianity/CouncilofTrent |titulo=The Council of Trent: Doctrine and Reform in Early Modern Catholicism |sitioweb=St Andrews Encyclopaedia of Theology, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le catechismo, le predication e le formation sacerdotal deveniva instrumentos importante de iste processo. Le Vaticano identifica le Concilio de Trento como un momento decisive pro le organisation plus systematic del catechesis catholic. <ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/content/catechism/en/prologue/ii_handing_on_the_faith_catechesis.html |titulo=Handing on the Faith: Catechesis |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Societate de Jesus == Le Societate de Jesus, fundate per [[Ignatio de Loyola]] e su companiones, esseva approbate per le papa [[Paulo III]] in 1540. Le nove ordine se dedicava al predication, al education, al formation religiose e al missiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.jesuits.global/about-us/ |titulo=About Us – The Society of Jesus |sitioweb=Society of Jesus |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.jesuits.global/2021/09/26/on-27-september-1540-the-society-of-jesus-received-papal-approval/ |titulo=On 27 September 1540, the Society of Jesus received papal approval |sitioweb=Society of Jesus |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le Jesuitas deveniva un del institutiones plus influente del Catholicismo del seculo XVI e del seculos sequente. Illes establiva collegios e institutiones educational in multe partes del Europa e participava in missiones in Asia, America e altere regiones. Lor activitate contribuiva al diffusion del cultura e del doctrina catholic e al expansion del missiones del Ecclesia. <ref>{{Cita web |url=https://www.jesuits.global/about-us/ |titulo=About Us – The Society of Jesus |sitioweb=Society of Jesus |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le relation inter le Jesuitas e le Contrareforma debe tamen esser distinguite: le Societate esseva fundate in 1540, ante le clausura del Concilio de Trento, e le proprie tradition historic del ordine sublinea un vocation missionari e de servicio al Ecclesia que non pote esser reducite al sol reaction contra le Protestantismo. Le historiographia recente usa iste distinction pro estudiar le reforma catholic como un processo plus longe que le sol implementation del decisiones de Trento. <ref>{{Cita web |url=https://academic.oup.com/book/59764/chapter-abstract/508334610 |titulo=The Council of Trent and new soldiers for Christ |sitioweb=Oxford Academic |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Inquisition e controlo doctrinal == Le reforma catholic includeva etiam le reforciamento del instrumentos ecclesiastic destinate a defender le doctrina e a combatter le heresias. In 1542, Paulo III institueva, per le constitution ''Licet ab initio'', un commission de sex cardinales que deveniva le Sacra Congregation del Inquisition Roman e Universal. Su competentia initial concerneva principalmente casos de heresia e schisma. <ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_pro_14071997_en.html |titulo=Dicastery for the Doctrine of the Faith – Historical Notes |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In 1571, papa Pio V creava le Congregation pro le Reforma del Indice del Libros Prohibite. Su function esseva examinar obras suspecte e contribuir al mantenimento del ''Index librorum prohibitorum''. Le Congregation del Indice esseva supprimite como institution autonome in 1917, quando su competentias esseva reintegrate al Sancto Officio. <ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_pro_14071997_en.html |titulo=Dicastery for the Doctrine of the Faith – Historical Notes |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le institutiones del Inquisition e del Indice faceva parte del effortos de controlo doctrinal del epocha, ma lor functiones e institutiones debe esser studiate in le contexto politic, juridic e religiose specific de cata territorio. Le historia del Inquisition roman includeva etiam modificationes successive de su competentias e de su organisation. <ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/storia/documents/rc_con_cfaith_storia_20150319_promuovere-custodire-fede_en.html |titulo=To promote and safeguard the faith: From the Holy Office to the Congregation for the Doctrine of the Faith |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Catechesis e instruction religiose == Un del effectos durabile del reforma tridentin esseva le nove importantia accordate al catechesis. Le Ecclesia cercava a meliorar le instruction religiose del fideles e a uniformisar le transmission del doctrina. Le Catechismo del Ecclesia Catholic indica que le Concilio de Trento accordava un position central al catechesis e initiava un organisation plus systematic de illo. <ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/content/catechism/en/prologue/ii_handing_on_the_faith_catechesis.html |titulo=Handing on the Faith: Catechesis |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le Catechismo Roman, etiam appellate ''Catechismo del Concilio de Trento'', esseva producite post le concilio como synthese del doctrina catholic. Illo esseva publicate in 1566 sub le titulo ''Catechismus ex Decreto Concilii Tridentini ad Parochos'' e esseva destinate in particular al sacerdotes incaricate del instruction del fideles. <ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/content/dam/wss/roman_curia/congregations/cfaith/ccc_documents/rc_con_cfaith_doc_19920625_informative-ccc_en.html |titulo=Informative Dossier – Catechism of the Catholic Church |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le reforma del education religiose includeva etiam le developpamento del collegios e seminarios. Le Jesuitas deveniva particularmente importante in iste campo, creando un extensive rete educational. <ref>{{Cita web |url=https://www.jesuits.global/about-us/ |titulo=About Us – The Society of Jesus |sitioweb=Society of Jesus |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Spiritualitate e nove ordines religiose == Le periodo del Contrareforma esseva marcate per un forte developpamento del nove formas de spiritualitate e de vita religiose. Le Societate de Jesus esseva un exemplo central, ma illo non esseva le sol movimento de renovation catholic. Le formation de nove ordines e le reforma de ordines existente esseva parte del plus longe processo de renovation catholic. <ref>{{Cita web |url=https://academic.oup.com/book/59764/chapter-abstract/508334610 |titulo=The Council of Trent and new soldiers for Christ |sitioweb=Oxford Academic |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le spiritualitate ignatian poneva emphase super le disciplina interior, le discernimento, le instruction e le disponibilitate al mission. Le ''Exercitios Spiritual'' de Ignatio de Loyola deveniva un del instrumentos plus importante de iste tradition. Le Societate de Jesus se presenta historicamente como un ordine dedicate al predication, al sacramentos e al servicio missionari. <ref>{{Cita web |url=https://www.jesuits.global/about-us/ |titulo=About Us – The Society of Jesus |sitioweb=Society of Jesus |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Altere ordines e congregationes participava etiam al reforma del vita catholic, specialmente in le education, le predication, le assistentia al povres e le renovation del vita monastic e sacerdotal. In Espania, le reforma del Carmel associate con [[Teresa de Ávila]] e [[Joan de la Cruce]] es un exemplo importante de renovation religiose del seculo XVI. <ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/audiences/2011/documents/hf_ben-xvi_aud_20110202.html |titulo=General Audience of 2 February 2011: Saint Teresa of Avila |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/audiences/2011/documents/hf_ben-xvi_aud_20110216.html |titulo=General Audience of 16 February 2011: Saint John of the Cross |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Contrareforma e arte == Le reforma catholic habeva un forte effecto super le [[arte europee]]. Le Concilio de Trento reaffirmava le valor del imagines religiose como instrumento de instruction e devotion, dum insisteva super lor correcte uso e super le claritate del representationes sacre. Le decreto tridentin super le imagines sacre tracta explicitemente le invocation, veneration e reliquias del santos e le uso del imagines. <ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/ccdds/documents/rc_con_ccdds_doc_20020513_vers-direttorio_en.html |titulo=Directory on Popular Piety and the Liturgy |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le arte catholic del ultime parte del seculo XVI e del seculo XVII cercava frequentemente a producer un relation plus directe inter le obra e le spectatore. Le pinturas e sculpturas poteva accentuar le emotion, le dramaticitate e le participation affective al narration sacre. Le [[Barocco]] deveniva ulteriormente un del principal linguages artistic associate al cultura catholic del epocha moderne. Le Vaticano nota que le reforma catholic e le opposition al expansion del Protestantismo contribuiva al contexto cultural in le qual le Barocco se developpava. <ref>{{Cita web |url=https://press.vatican.va/roman_curia/congregations/ccdds/documents/rc_con_ccdds_doc_20020513_vers-direttorio_en.html |titulo=Directory on Popular Piety and the Liturgy |sitioweb=Vatican Press Office |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Roma, Italia e Espania deveniva importante centros del iste evolution artistic. Le ecclesias jesuitic, in particular, usava architecture, pintura e sculptura como instrumentos de devotion e communication religiose. Le arte del epocha debe tamen esser considerate in un contexto plus large que includeva etiam commissiones secular e artistic developments independente del reforma catholic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/de/essays/nicolas-poussin-1594-1665 |titulo=Nicolas Poussin (1594–1665) |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Expansion missionari == Le renovation catholic esseva accompaniate per un expansion del missiones. Le nove ordines religiose, in particular le Jesuitas, participava activemente al evangelisation in regiones extra Europa. Le Societate de Jesus esseva desde su origine orientate verso le missiones e esseva approbate per Paulo III in 1540. <ref>{{Cita web |url=https://www.jesuits.global/2021/09/26/on-27-september-1540-the-society-of-jesus-received-papal-approval/ |titulo=On 27 September 1540, the Society of Jesus received papal approval |sitioweb=Society of Jesus |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le Jesuitas esseva concepite desde lor origine como un ordine disponibile pro missiones in differente partes del mundo. Le companiones de Ignatio offereva lor servicio al papa pro le missiones que illes recipeva, e le Societate se expandiva rapidemente post su approbation in 1540. <ref>{{Cita web |url=https://www.jesuits.global/about-us/ |titulo=About Us – The Society of Jesus |sitioweb=Society of Jesus |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le expansion missionari involveva etiam rencontres con culturas e religiones non europee. Illo produceva resultatos diverse, desde conversiones e creation de communitates catholic usque a conflictos cultural e politic. Le activitate missionari del epocha se extendiva a Asia, America e altere regiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/content/dam/wss/roman_curia/synod/documents/rc_synod_doc_01081996_asia-lineam_en.html |titulo=Lineamenta for the Special Assembly for Asia |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Diffusion geographic == Le effectos del Contrareforma esseva particularimente importante in le regiones que remaneva catholic, inter illes Italia, Espania, Portugal, Francia, Polonia e parte del Imperio Habsburgic. Le grado del reforma variava considerabilemente secundo le Stato, le diocesis e le relationes inter autoritates religiose e politiche. Le historiographia actual insistera super le diversitate regional del reforma catholic. <ref>{{Cita web |url=https://academic.oup.com/book/59764/chapter-abstract/508334508 |titulo=Defining a new movement |sitioweb=Oxford Academic |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In le Europa central, le reforme del Ecclesia Catholic contribuiva al stabilisation del confessiones catholic in regiones ubi le Protestantismo habeva etiam un forte presentia. Le processo esseva intimemente ligate al evolution politic del monarchias e del estados europee. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-history-of-christianity/redefining-catholicism-trent-and-beyond/0341650920CDDF680AACA8B3D1B61DD2 |titulo=Redefining Catholicism: Trent and Beyond |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Francia == In [[Francia]], le Contrareforma esseva intimemente associate al [[Guerras de Religion Francese]] e al subsequent consolidation del Catholicismo. Le reforma del clero, le predication, le education e le activitate de nove ordines religiose contribueva al renovation del vita catholic. Le Jesuitas establiva collegios e casas in le principal citates francese e participa activemente al education e al formation religiose. Le developpamento del spiritualitate catholic francese del seculo XVII produceva figuras e institutiones importante, que influentiava le vita religiose del regno. Le situation francese debe esser comprendite in le contexto plus large del confrontos confessionari e del consolidation progressive del Catholicismo post le guerras religiose. <ref>{{Cita web |url=https://academic.oup.com/book/59764/chapter-abstract/508334508 |titulo=Defining a new movement |sitioweb=Oxford Academic |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Espania e Portugal == In [[Espania]] e [[Portugal]], le monarchias remaneva fortemente ligate al Catholicismo e susteneva le implementation del reforma ecclesiastic. Le Inquisition, le ordines religiose e le missiones extra europee esseva importante instrumentos del cultura catholic del epocha. Espania deveniva etiam un del principal centros del spiritualitate catholic del seculo XVI, con figuras como [[Teresa de Ávila]] e [[Joan de la Cruce]]. Le reforma carmelitan e le altere movimentos de renovation monastic esseva parte del vitalitate interne del Catholicismo del epocha. Le reforma de Teresa comenciava in 1562, e le prime communitate del Carmelitas Descalce esseva fundate con Joan de la Cruce in 1568. <ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/audiences/2011/documents/hf_ben-xvi_aud_20110202.html |titulo=General Audience of 2 February 2011: Saint Teresa of Avila |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/audiences/2011/documents/hf_ben-xvi_aud_20110216.html |titulo=General Audience of 16 February 2011: Saint John of the Cross |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Effectos a longe termino == Le Contrareforma contribueva a definir le forma del Catholicismo moderne. Le clarification doctrinal del Concilio de Trento, le melior formation del clero, le developpamento del catechesis e le nove institutiones religiose produceva un Ecclesia plus uniformemente organisate e plus capabile de transmitter su doctrina. Le implementation del reforma se extendiva per le dioceses e per le nove institutiones ecclesiastic. <ref>{{Cita web |url=https://www.saet.ac.uk/Christianity/CouncilofTrent |titulo=The Council of Trent: Doctrine and Reform in Early Modern Catholicism |sitioweb=St Andrews Encyclopaedia of Theology, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le reforma transformava etiam le cultura europee. Le education catholic, le missiones, le architecture ecclesiastic, le musica sacre, le pintura e le sculptura esseva influentiate per le nove orientationes religiose. Le Vaticano considera le reforma catholic como un del factores del contexto cultural del Barocco. <ref>{{Cita web |url=https://press.vatican.va/roman_curia/congregations/ccdds/documents/rc_con_ccdds_doc_20020513_vers-direttorio_en.html |titulo=Directory on Popular Piety and the Liturgy |sitioweb=Vatican Press Office |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le processos associate al Contrareforma habeva etiam un dimension de controlo e repression religiose. Le Inquisition, le censura del libros e le persecution de heresias es parte del historia del epocha e explica le caracter confessional e conflictual del Europa del seculo XVI e del prime seculo XVII. Le institutiones del Inquisition e del Indice ha un historia complex e variabile secundo le epocha e le territorio. <ref>{{Cita web |url=https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/storia/documents/rc_con_cfaith_storia_20150319_promuovere-custodire-fede_en.html |titulo=To promote and safeguard the faith: From the Holy Office to the Congregation for the Doctrine of the Faith |sitioweb=Vatican |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Historiographia == Le expression Contrareforma esseva traditionalmente usate pro describer le reaction del Ecclesia Catholic al Protestantismo. In le historiographia moderne, tamen, le expression Reforma Catholic es frequentemente usate pro insister super le character interne del renovation catholic e super le effortos de reforma que precedeva o non dependeva directemente del confrontation con le Protestantismo. <ref>{{Cita web |url=https://academic.oup.com/book/59764/chapter-abstract/508334508 |titulo=Defining a new movement |sitioweb=Oxford Academic |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-history-of-christianity/redefining-catholicism-trent-and-beyond/0341650920CDDF680AACA8B3D1B61DD2 |titulo=Redefining Catholicism: Trent and Beyond |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le distinction non significa que le duos processos esseva completemente separate. Le reforma del Ecclesia Catholic e le confrontation con le confessiones protestante esseva frequentemente interconnectite. Le Concilio de Trento, le Jesuitas, le nove formas de catechesis e le reforma disciplinari habeva simultaneemente un dimension de renovation interne e un dimension de confrontation confessionari. <ref>{{Cita web |url=https://www.saet.ac.uk/Christianity/CouncilofTrent |titulo=The Council of Trent: Doctrine and Reform in Early Modern Catholicism |sitioweb=St Andrews Encyclopaedia of Theology, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> [[Categoria:Contrareforma| ]] [[Categoria:Historia del protestantismo]] [[Categoria:Concilio de Trento]] [[Categoria:Etate Moderne]] 6s7tporcvjdbt15s0fd8z9gtu52xrlo Republica Italian (1802-1805) 0 61849 702362 2026-10-05T14:13:02Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} Le '''Republica Italian''' esseva un stato preunitari del Italia napoleonica que existeva inter 1802 e 1805. Illa nasceva del transformation del [[Repubblica Cisalpina]] e esseva proclamate le 26 de januario 1802 durante le Consulta de Lione. [[Napoleon Bonaparte]] deveniva presidente del nove republica e [[Francesco Melzi d'Eril]] su vice-presidente. Le republica habeva su centro politic in [[Milan]] e remaneva fortemente dependente del...” 702362 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Republica Italian''' esseva un stato preunitari del Italia napoleonica que existeva inter 1802 e 1805. Illa nasceva del transformation del [[Repubblica Cisalpina]] e esseva proclamate le 26 de januario 1802 durante le Consulta de Lione. [[Napoleon Bonaparte]] deveniva presidente del nove republica e [[Francesco Melzi d'Eril]] su vice-presidente. Le republica habeva su centro politic in [[Milan]] e remaneva fortemente dependente del Francia napoleonic. In 1805, illa esseva transformate in le [[Regno d'Italia (napoleon)|Regno d'Italia]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubblica-italiana/ |titulo=Italiana, Repubblica |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/italia/?search=Italia%2F |titulo=Italia |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Creation == Le nove republica esseva le successor del [[Repubblica Cisalpina]], un stato create per Bonaparte in 1797 e restaurate post le victoria francese del 1800. Le transformation esseva decidite durante le Consulta de Lione, convocate in 1801–1802 pro elaborar le nove constitution del stato. Le constitution esseva approbate e le Republica Italiana proclamate le 26 de januario 1802. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubblica-cisalpina/ |titulo=Cisalpina, Repubblica |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubblica-italiana/ |titulo=Italiana, Repubblica |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le nove regime se presentava formalmente como un republica, ma le constitution attribueva al presidente un position dominant in le institutiones del stato. Napoleon esseva acclamate presidente e designava Francesco Melzi d'Eril como vice-presidente. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubblica-italiana_%28Enciclopedia-Italiana%29/ |titulo=Italiana, Repubblica |sitioweb=Enciclopedia Italiana |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Territorio == Le Republica Italiana comprendeva le principal parte del territorio del ancian Republica Cisalpina. Illa includeva le [[Lombardia]], le [[Valtellina]], le territorio de [[Modena]] e partes del [[Stato Pontificio]]. Su territorio se extendeva etiam verso le Mar Adriatic e possedeva un breve accesso al [[Mar Ligur]], includente le zona de [[Massa e Carrara]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubblica-italiana/ |titulo=Italiana, Repubblica |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le configuration territorial non esseva stabile in le contexto del expansion francese in Italia. Le republica esseva circumdate per altere estados e territorios sub le influentia o le controlo del Francia, e su limites esseva determinate in grande parte per le politica international de Napoleon. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/italia_%28Dizionario-di-Storia%29/ |titulo=Italia |sitioweb=Treccani, Dizionario di Storia |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Constitution e institutiones == Le constitution del Republica esseva elaborate durante le Consulta de Lione. Le systema institutional includeva un presidente, un vice-presidente, un Consilio legislative, un Corpo legislative, un Consulta de Stato e un Tribunal de revisione e cassation. Le nation esseva representate per tres collegios electoral: le collegio del proprietarios, le del commerciante e le del eruditos. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubblica-italiana/ |titulo=Italiana, Repubblica |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le Corpo legislative habeva le function de votar le leges e le budget, ma le systema constitutional reservava al presidente le principal poter executive e un influentia decisive super le direction del stato. Le Consulta de Stato e le altere organos participava al preparation del decisiones legislative e administrative. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubblica-italiana_%28Enciclopedia-Italiana%29/ |titulo=ITALIANA, REPUBBLICA |sitioweb=Enciclopedia Italiana |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le position de Napoleon como presidente face del Republica un stato formalmente republicani ma politicamente subordina al systema francese. Le administration e le institutiones esseva organise secundo modelos influentiate per le regime napoleonic. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/napoleone-i-imperatore_%28Enciclopedia-Italiana%29/ |titulo=Napoleone i imperatore |sitioweb=Enciclopedia Italiana |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Francesco Melzi d'Eril == Francesco Melzi d'Eril esseva le principal figura politic italian del regime post Napoleon. Como vice-presidente, ille dirigeva in grande parte le administration quotidian del Republica, durante que Napoleon, residente principalmente in Francia, conservava le autoritate supreme. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubblica-italiana/ |titulo=Italiana, Repubblica |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Melzi promoveva le consolidation administrative del stato e le development de institutiones proprie. Le periodo esseva marcate per le effortes de centralisation, modernisation juridic e administrative e coordination del diverse partes del territorio. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubblica-italiana_%28Enciclopedia-Italiana%29/ |titulo=ITALIANA, REPUBBLICA |sitioweb=Enciclopedia Italiana |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Administration e politica interne == Le Republica representa un passaggio del systema de republicas italiane del periodo revolutionari a un stato plus centralisate sub influentia francese. Le administration esseva reorganisate e le differentias institutional inter le provincias esseva progressivemente reducite. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubblica-italiana/ |titulo=Italiana, Repubblica |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le stato developpava etiam instrumentos pro le administration del territorio, le fiscalitate e le education. Le periodo esseva accompaniate per le creation o consolidation de institutiones scientific e cultural. Inter le figuras associate al vita cultural del republica esseva [[Alessandro Volta]], [[Vincenzo Monti]], [[Giuseppe Bossi]] e altere representantes del cultura lombarde e italian. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubblica-italiana_%28Enciclopedia-Italiana%29/ |titulo=ITALIANA, REPUBBLICA |sitioweb=Enciclopedia Italiana |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Relation con le Ecclesia catholic == Le relationes inter le Republica e le [[Ecclesia Catholic]] esseva regulate in le quadro del nove organisation politic del Italia napoleonica. Un accordo con le [[Santa Sede]] esseva concluse in 1802, recognoscente le catholicismo como religione del stato e attribuente al presidente un importante rol in le nomination del episcopos. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubblica-italiana_%28Enciclopedia-Italiana%29/ |titulo=ITALIANA, REPUBBLICA |sitioweb=Enciclopedia Italiana |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le politica religiose se insereva in le processo plus large de normalisation del relationes inter le regime napoleonic e le Ecclesia, post le Concordato inter Francia e le Santa Sede de 1801. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/napoleone-i-imperatore_%28Enciclopedia-Italiana%29/ |titulo=Napoleone i imperatore |sitioweb=Enciclopedia Italiana |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Fortias armate == Le Republica disponeva de proprie unitates militar, integrate in le systema militar napoleonico. Le conscription esseva usate pro provider le fortias necessari al stato, e le servicio militar esseva un importante instrumento de integration del populationes del diverse territorios. Le schema de conscription prevideva un contingente que poteva attinger circa 60 000 homines. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubblica-italiana_%28Enciclopedia-Italiana%29/ |titulo=ITALIANA, REPUBBLICA |sitioweb=Enciclopedia Italiana |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le fortias del Republica esseva sub influentia e direction del systema militar francese e participava al operationes del era napoleonica. Le education militar contribueva al formation de un nove elite e al creation de ligamines inter personas proveniente de diverse partes del territorio italian. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubblica-italiana/ |titulo=Italiana, Repubblica |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Economia, obras public e education == Le regime investiva in le modernization del administration e in obras public. Inter le proyectos del periodo esseva le melioramento del communicationes transalpin, includente le development del strata del Sempione, que connectava le region del Milan con le territorio suisse e le Europa central. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubblica-italiana_%28Enciclopedia-Italiana%29/ |titulo=ITALIANA, REPUBBLICA |sitioweb=Enciclopedia Italiana |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le education esseva promovite per le institutiones del stato. Le territorio comprendeva inter su principal centros universitari le [[Universitate de Pavia]] e le [[Universitate de Bologna]], e le regime susteneva etiam scholas scientific, agrari, industrial e classic. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubblica-italiana_%28Enciclopedia-Italiana%29/ |titulo=ITALIANA, REPUBBLICA |sitioweb=Enciclopedia Italiana |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le stato promoveva le creation de un Instituto National, incaricate de incoragiar le scientia, le arte e le innovation. Le institution includeva o associava diverse personalitates scientific e cultural del periodo. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubblica-italiana_%28Enciclopedia-Italiana%29/ |titulo=ITALIANA, REPUBBLICA |sitioweb=Enciclopedia Italiana |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Le fin del Republica == Le transformation del Francia in un imperio in 1804 cambiava le position del Republica Italiana. Napoleon assumeva le corona imperial del Francia e preparava un nove organisation politic del territorios italian sub su influentia. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/napoleone-i-imperatore_%28Enciclopedia-Italiana%29/ |titulo=Napoleone i imperatore |sitioweb=Enciclopedia Italiana |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le 17 de martio 1805, le Republica esseva transformate in Regno d'Italia. Napoleon deveniva rege e le nove monarchia conservava in grande parte le limites territorial del republica, con le exception de [[Massa e Carrara]], que esseva separate e associate al Principato de Lucca. Le coronation de Napoleon como rege de Italia habeva loco in Milan le 26 de maio 1805, e [[Eugenio de Beauharnais]] esseva nominate vice-rege. <ref>{{Cita web |url=[https://www.treccani.it/enciclopedia/regno-di-italia_%28Enciclopedia-Italiana%29/](https://www.treccani.it/enciclopedia/regno-di-italia_%28Enciclopedia-Italiana%29) |titulo=Italia, Regno di |sitioweb=Enciclopedia Italiana |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.senato.it/relazioni-con-i-cittadini/biblioteca/pubblicazioni-testi/minervaweb/i-duecento-anni-dalla-morte-di |titulo=Per i duecento anni dalla morte di Napoleone Bonaparte |sitioweb=Senato della Repubblica |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Signification historic == Le Republica Italiana esseva un stato de duration breve, ma su institutiones habeva un rol in le transformation politic del Italia septentrional durante le periodo napoleonico. Le centralisation administrative, le adoption de institutiones uniforme e le formation de elites politic e militar contribuiva al creation de un quadro politic plus integrate que le precedente mosaico de estados italiane. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubblica-italiana/ |titulo=Italiana, Repubblica |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le Republica esseva etiam un etapa inter le republicas italiane del era revolutionari e le posterior Regno d'Italia napoleonico. Su breve existentie contribueva al evolution del idea de un unitate politic italian, ben que le stato ipse restava subordina al politica exterior e al autoritate de Napoleon. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/italia_%28Dizionario-di-Storia%29/ |titulo=Italia |sitioweb=Treccani, Dizionario di Storia |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> [[Categoria:Historia de Italia]] km3vdzv42jcin98afzr274d0sy5e5cu Regno de Italia (1805-1814) 0 61850 702365 2026-10-05T14:24:02Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} Le '''Regno de Italia''' esseva un monarchia napoleonian create in 1805 per [[Napoleone Bonaparte]] super le base del precedente [[Republica Italian (1802–1805)]]. Illo existeva usque a 1814 e habeva [[Milan]] como capital. Napoleone esseva rege del regno, durante que Eugenio de Beauharnais exerceva le function de vice-rege e establiva su residencia principalmente in [[Monza]]. Le regno esseva fortemente ligate al Primo Imperio France...” 702365 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Regno de Italia''' esseva un monarchia napoleonian create in 1805 per [[Napoleone Bonaparte]] super le base del precedente [[Republica Italian (1802–1805)]]. Illo existeva usque a 1814 e habeva [[Milan]] como capital. Napoleone esseva rege del regno, durante que Eugenio de Beauharnais exerceva le function de vice-rege e establiva su residencia principalmente in [[Monza]]. Le regno esseva fortemente ligate al [[Primo Imperio Francese]], ma disponeva de su proprie administration central, institutiones, legislation e fortias armate. Le [[Archivio di Stato di Milano]] describe le stato como un regno sub le controlo del fortias francese, comprendente grande parte del Italia septentrional e centro-oriental. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-milano&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Creation == Le transformation del Republica Italiana in monarchia esseva preparate in martio 1805. Le nove forma de stato esseva accompagnate per statutos constitutional que adaptava le institutiones del republica al monarchia. Le primo statutos esseva promulgate inter le 15 de martio 1805 e le 15 de martio 1810; in total, nove statutos constitutional esseva successivemente publicate. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le 26 de maio 1805, Napoleone esseva coronate rege del Italia in le [[Duomo de Milan]], usante le [[Corona de ferro|Corona ferree]]. Le ceremonia establiva le nove monarchia e associava le corona italian al monarcha francese. <ref>{{Cita web |url=https://www.napoleon.org/en/history-of-the-two-empires/timelines/napoleons-consecration-and-coronation-in-milan-26-may-1805/ |titulo=Napoleon's consecration and coronation in Milan, 26 May 1805 |sitioweb=Fondation Napoléon |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le 5 de junio 1805, Eugenio de Beauharnais esseva nominate vice-rege. Ille esseva le filio de Josephine de Beauharnais, esposa de Napoleone, e stabiliva su corte vice-regal in [[Monza]]. Le administration del regno remaneva tamen sub le autoritate supreme de Napoleone. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/beauharnais-eugenio-de-vicere-d-italia/ |titulo=Beauharnais, Eugenio de, viceré d'Italia |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Territorio == Le territorio initial del regno correspondeva principalmente al territorio del precedente Republica Italiana, con capital in Milan. Le organisation territorial esseva ulteriormente extendite per le annexion de nove territorios durante le guerras napoleonian. Le territorio del regno includeva progressivemente partes importante del Italia septentrional e centro-oriental. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-milano&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Post le victoria francese super Austria in 1805 e le dissolution del dominio venetian, le territorio del [[Veneto]] esseva incorporate al regno in 1806, insieme con le Istria maritime e le Dalmatia. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubblica-italiana/ |titulo=Repubblica Italiana |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In 1808, le [[Marche]] esseva annexe al Regno de Italia. Le nove territorio esseva organisate in le departamentos de Metauro, Musone e Tronto, con un administration basate super le systema prefectural. <ref>{{Cita web |url=https://inventari-san.cultura.gov.it/inventari/799/pdf |titulo=Comune di Fiastra – Archivio storico |sitioweb=Ministero della Cultura |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le 2 de octobre 1808, esseva aggregate al regno Urbino, Camerino, le territorio del Marca de Ancona, le provincia de Macerata, parte del territorio de Perugia, Fermo, Ascoli e Montalto. Iste territorios esseva organisate in tres departamentos. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-sondrio&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Sondrio – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In 1810, le Tirolo meridional, includente le territorio del actual Trentino, esseva incorporate al regno. Le decreto del 28 de maio 1810 creava le [[Dipartimento del Alto Adige]], dividite in le districte de Bolzano, Cles, Riva, Rovereto e Trento. <ref>{{Cita web |url=https://www.cultura.trentino.it/archivistorici/soggettiproduttori/content/673278 |titulo=Decreto 28 maggio 1810 relativo alla definitiva riunione al Regno d'Italia del Tirolo meridionale |sitioweb=Provincia autonoma di Trento – Archivi storici |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le territorio del regno attingeva assi un extension considerabile ante le crisis militar del 1813–1814, ma le annexiones non esseva uniforme ni permanente. Le modificationes territorial esseva directemente ligate al evolution del dominio napoleonian in Italia e in Europa. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-milano&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Organisation politic e constitutional == Le regno esseva formalmente un monarchia constitutional, ma le potentia politic real esseva fortemente concentrate in le rege. Le nove statutos constitutional adaptava le precedente systema republicane al monarchia e accordava un rol central al monarcha. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le Consilio de Stato esseva create per decreto del 9 de maio 1805. Illo esseva ponite sub le direction e responsabilitate del rege e includeva un Consilio del Consultores, un Consilio Legislative e un Consilio del Auditores. In 1807, le Consilio del Consultores esseva transformate in un Senato Consultive, distincte del Consilio de Stato. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le administration central comprendeva le Secretariato de Stato, le ministerios e altere organos. Inter le principal departamentos se trovava le ministerios del Affaires Interne, del culto, del finantias, del justitia e del thesauro. Le Secretariato de Stato habeva un sede a Milan e un functionario de grado ministerial residente a Paris apud Napoleone. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=74067&RicProgetto=as-milano&TipoPag=prodente |titulo=Segreteria di Stato |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Antonio Aldini esseva le principal coordinator del administration central. Luigi Vaccari, establite a Milan, contrasignava le actos del vice-rege e dirigeva le conservation del archives del regno. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=74067&RicProgetto=as-milano&TipoPag=prodente |titulo=Segreteria di Stato |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Administration territorial == Le organisation territorial esseva reformate secundo le principios del administration napoleonian. Le decreto del 8 de junio 1805 establiva un systema uniforme de communes, cantones, districte e departamentos. Le departamentos esseva dirigite per prefectos, le districte per vice-prefectos e le communes per podestas o sindacos secundo lor classe. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-sondrio&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Sondrio – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le prefecto habeva un position central in le administration departamental. Illo dirigeva le administration e presideva le Consilio de Prefectura, durante que le vice-prefecto dirigeva le districte. Le representationes municipal habeva principalmente functiones consultive, e le autoritates central controla le bilances e le nominationes de multe functionarios local. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-sondrio&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Sondrio – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le centralisation reduceva le autonomia del administrationes local e permetteva al governo de uniformar le fiscalitate, le administration del justitia e le servicios public. Le sistema prefectural deveniva un del elementos plus durabile del administration moderne del territorio italian. <ref>{{Cita web |url=https://www.biblioteche.cultura.gov.it/it/comitati-nazionali/visualizza-i-comitati-nazionali/comitato/Comitato-Nazionale-per-le-celebrazioni-del-bicentenario-della-I-Repubblica-Italiana/ |titulo=Comitato Nazionale per le celebrazioni del bicentenario della I Repubblica Italiana |sitioweb=Ministero della Cultura |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Legislation e reformas == Le periodo del Regno de Italia esseva characterisate per un ample transformation juridic e administrative. Le textos legislative francese esseva adoptate o adaptate al contexto italian, e le administration del justitia esseva reorganisate. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-milano&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In 1806 esseva emanate le regulamento organic del justitia civil e punitive. Le [[Codice Napoleon]] e le altere codices francese esseva progressivemente introducite in le territorio del regno. Le adoption de iste normas contribueva al uniformation del administration juridic. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-milano&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le stato civil esseva institute, durante que le beneficentia e le sanitate esseva rationalisate e submittite a un controlo plus directe del stato. Le reformas administrative esseva parte del processo plus ample de modernisation institutional del Italia napoleonian. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-milano&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Economia e finantias == Le centralisation administrative esseva accompaniate per un reforma del systema fiscal e per un controlo plus directe del finantias public. Le Ministero del Finantias e le administrationes departamental habeva un rol central in le recavation fiscal e le gestion del patrimonio public. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-milano&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le [[Ministerio del Guerra]] disponeva de un vaste administration proprie e de un importante apparato documental. Le Archivos de Stato de Milan conserva le documentation del Ministerio del Guerra del Regno de Italia, includente correspondentia, dispositiones ministerial e matriculas del officiales. <ref>{{Cita web |url=https://www.lombardiabeniculturali.it/archivi/complessi-archivistici/MIBA00254D/ |titulo=Ministero della guerra (1797–1814) |sitioweb=Lombardia Beni Culturali – Archivio di Stato di Milano |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le politica fiscal e le costos del efforto militar habeva un effecto importante super le societate e le economia del regno. Le reformas del periodo esseva accompaniate per un major rationalisation del recavationes e del administration del stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.biblioteche.cultura.gov.it/it/comitati-nazionali/visualizza-i-comitati-nazionali/comitato/Comitato-Nazionale-per-le-celebrazioni-del-bicentenario-della-I-Repubblica-Italiana/ |titulo=Comitato Nazionale per le celebrazioni del bicentenario della I Repubblica Italiana |sitioweb=Ministero della Cultura |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Fortias armate == Le Regno de Italia habeva su proprie fortias armate, ma illas esseva integrate in le systema militar napoleonian e participa regularmente al campanias del Primo Imperio Francese. Le exercito italian disponeva de proprie unitates, officiales e administration militar. <ref>{{Cita web |url=https://www.lombardiabeniculturali.it/archivi/complessi-archivistici/MIBA00254D/ |titulo=Ministero della guerra (1797–1814) |sitioweb=Lombardia Beni Culturali – Archivio di Stato di Milano |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Durante le guerra contra Austria de 1809, le fortias franco-italian esseva commandate per Eugenio de Beauharnais. Le campania comprendeva le battalias de Sacile, del Piave e de Raab e esseva parte del guerra del Quinte Coalition. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/eugenio-de-beauharnais_%28Dizionario-Biografico%29/ |titulo=BEAUHARNAIS, Eugène de |sitioweb=Treccani – Dizionario Biografico degli Italiani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Post le disastro del campania de Russia e le crise del systema napoleonian in 1813, Eugenio retornava a Italia e organisava le defensa del regno. Le exercito esseva tamen confrontate con le advance del fortias austriac e con le disintegration progressive del systema napoleonian in Europa. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/eugenio-de-beauharnais_%28Dizionario-Biografico%29/ |titulo=BEAUHARNAIS, Eugène de |sitioweb=Treccani – Dizionario Biografico degli Italiani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Cultura e vita public == Le capital Milan deveniva un importante centro politic e cultural del Italia napoleonian. Le corte del vice-rege a Milan e Monza reuniva representantes del nobilitate, del administration, del cultura e del artes. Le periodo esseva accompaniate per nove institutiones educational e cultural e per un importante activitate artistic. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/beauharnais-eugenio-de-vicere-d-italia/ |titulo=Beauharnais, Eugenio de, viceré d'Italia |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le reformas napoleonian contribueva etiam al diffusion de principes como le equalitate juridic, le rationalisation del administration e le accesso al cargos public secundo criterios de merito. Le Ministerio della Cultura considera le periodo del prime Republica Italiana e del posterior Regno de Italia como un fase importante de modernisation institutional e de transformation del societate italian. <ref>{{Cita web |url=https://www.biblioteche.cultura.gov.it/it/comitati-nazionali/visualizza-i-comitati-nazionali/comitato/Comitato-Nazionale-per-le-celebrazioni-del-bicentenario-della-I-Repubblica-Italiana/ |titulo=Comitato Nazionale per le celebrazioni del bicentenario della I Repubblica Italiana |sitioweb=Ministero della Cultura |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Fin del regno == Le crise del regno comenciava a devenir decisive post le reverses militar de 1813 e le collapse del systema napoleonian. In novembre 1813, le fortias austriac entrava ja in le departamentos oriental del regno, e un nove administration esseva organisate in le territorios occupate. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In april 1814, le position del vice-rege deveniva insostenibile. Le 16 de april, Eugenio concludeva un armistitie con le fortias austriac a Schiarino-Rizzino. In Milan, le tensiones politic culminava le 20 de april con un insurrection popular durante le qual le ministro del Finantias Giuseppe Prina esseva assassinate. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/antonio-durini_%28Dizionario-Biografico%29/ |titulo=DURINI, Antonio |sitioweb=Treccani – Dizionario Biografico degli Italiani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le 26 de april 1814, Eugenio de Beauharnais abandonava le territorio del regno e le autoritates austriac assumeva progressivemente le controlo. Le Regno de Italia esseva assi disolvite. Le administration austriac manteneva temporarimente parte del structura administrative existente ante de reorganisar le territorio. <ref>{{Cita web |url=https://inventari-san.cultura.gov.it/inventari/1619/pdf |titulo=Prefettura regia di Grosseto – inventario historic |sitioweb=Ministero della Cultura |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le Lombardia e le altere territorios del ancian regno esseva postea integrate in le nove Regno Lombardo-Veneto, sub le dominio del Imperio de Austria. Le Regno de Italia napoleonian non esseva restabilite post le [[Congresso de Vienna]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubblica-italiana/ |titulo=Repubblica Italiana |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Le Regno de Italia e le Risorgimento == Le Regno de Italia de 1805–1814 non debe esser confundite con le [[Regno de Italia (1861–1946)]]. Le prime esseva un monarchia napoleonian pre-unitari, sub le corona de Napoleone e le administration vice-regal de Eugenio de Beauharnais; le secunde esseva le monarchia del stato italian unificate create in 1861. Tamen, le periodo napoleonian habeva effectos durabile super le evolution politic e administrative del peninsula. Le centralisation del administration, le introduction de institutiones uniforme, le codification juridic, le formation de un exercito italian e le creation de un grande structura statal contributeva al transformation del cultura politic italian del seculo XIX. Le Ministerio della Cultura presenta le experientia del Republica Italiana e del Regno de Italia como un fase importante in le modernisation del institutiones e in le formation del condiciones que plus tarde contribueria al [[Risorgimento]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.biblioteche.cultura.gov.it/it/comitati-nazionali/visualizza-i-comitati-nazionali/comitato/Comitato-Nazionale-per-le-celebrazioni-del-bicentenario-della-I-Repubblica-Italiana/ |titulo=Comitato Nazionale per le celebrazioni del bicentenario della I Repubblica Italiana |sitioweb=Ministero della Cultura |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> [[Categoria:Historia de Italia]] mstco73mcqg3nx9xu6l47edcrj80itj 702366 702365 2026-10-05T14:24:36Z Interlingvisto 60932 702366 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Regno de Italia''' esseva un monarchia napoleonian create in 1805 per [[Napoleon Bonaparte]] super le base del precedente [[Republica Italian (1802–1805)]]. Illo existeva usque a 1814 e habeva [[Milan]] como capital. Napoleon esseva rege del regno, durante que Eugenio de Beauharnais exerceva le function de vice-rege e establiva su residencia principalmente in [[Monza]]. Le regno esseva fortemente ligate al [[Primo Imperio Francese]], ma disponeva de su proprie administration central, institutiones, legislation e fortias armate. Le [[Archivio di Stato di Milano]] describe le stato como un regno sub le controlo del fortias francese, comprendente grande parte del Italia septentrional e centro-oriental. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-milano&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Creation == Le transformation del Republica Italiana in monarchia esseva preparate in martio 1805. Le nove forma de stato esseva accompagnate per statutos constitutional que adaptava le institutiones del republica al monarchia. Le primo statutos esseva promulgate inter le 15 de martio 1805 e le 15 de martio 1810; in total, nove statutos constitutional esseva successivemente publicate. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le 26 de maio 1805, Napoleon esseva coronate rege del Italia in le [[Duomo de Milan]], usante le [[Corona de ferro|Corona ferree]]. Le ceremonia establiva le nove monarchia e associava le corona italian al monarcha francese. <ref>{{Cita web |url=https://www.napoleon.org/en/history-of-the-two-empires/timelines/napoleons-consecration-and-coronation-in-milan-26-may-1805/ |titulo=Napoleon's consecration and coronation in Milan, 26 May 1805 |sitioweb=Fondation Napoléon |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le 5 de junio 1805, Eugenio de Beauharnais esseva nominate vice-rege. Ille esseva le filio de Josephine de Beauharnais, esposa de Napoleon, e stabiliva su corte vice-regal in [[Monza]]. Le administration del regno remaneva tamen sub le autoritate supreme de Napoleon. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/beauharnais-eugenio-de-vicere-d-italia/ |titulo=Beauharnais, Eugenio de, viceré d'Italia |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Territorio == Le territorio initial del regno correspondeva principalmente al territorio del precedente Republica Italiana, con capital in Milan. Le organisation territorial esseva ulteriormente extendite per le annexion de nove territorios durante le guerras napoleonian. Le territorio del regno includeva progressivemente partes importante del Italia septentrional e centro-oriental. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-milano&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Post le victoria francese super Austria in 1805 e le dissolution del dominio venetian, le territorio del [[Veneto]] esseva incorporate al regno in 1806, insieme con le Istria maritime e le Dalmatia. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubblica-italiana/ |titulo=Repubblica Italiana |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In 1808, le [[Marche]] esseva annexe al Regno de Italia. Le nove territorio esseva organisate in le departamentos de Metauro, Musone e Tronto, con un administration basate super le systema prefectural. <ref>{{Cita web |url=https://inventari-san.cultura.gov.it/inventari/799/pdf |titulo=Comune di Fiastra – Archivio storico |sitioweb=Ministero della Cultura |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le 2 de octobre 1808, esseva aggregate al regno Urbino, Camerino, le territorio del Marca de Ancona, le provincia de Macerata, parte del territorio de Perugia, Fermo, Ascoli e Montalto. Iste territorios esseva organisate in tres departamentos. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-sondrio&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Sondrio – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In 1810, le Tirolo meridional, includente le territorio del actual Trentino, esseva incorporate al regno. Le decreto del 28 de maio 1810 creava le [[Dipartimento del Alto Adige]], dividite in le districte de Bolzano, Cles, Riva, Rovereto e Trento. <ref>{{Cita web |url=https://www.cultura.trentino.it/archivistorici/soggettiproduttori/content/673278 |titulo=Decreto 28 maggio 1810 relativo alla definitiva riunione al Regno d'Italia del Tirolo meridionale |sitioweb=Provincia autonoma di Trento – Archivi storici |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le territorio del regno attingeva assi un extension considerabile ante le crisis militar del 1813–1814, ma le annexiones non esseva uniforme ni permanente. Le modificationes territorial esseva directemente ligate al evolution del dominio napoleonian in Italia e in Europa. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-milano&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Organisation politic e constitutional == Le regno esseva formalmente un monarchia constitutional, ma le potentia politic real esseva fortemente concentrate in le rege. Le nove statutos constitutional adaptava le precedente systema republicane al monarchia e accordava un rol central al monarcha. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le Consilio de Stato esseva create per decreto del 9 de maio 1805. Illo esseva ponite sub le direction e responsabilitate del rege e includeva un Consilio del Consultores, un Consilio Legislative e un Consilio del Auditores. In 1807, le Consilio del Consultores esseva transformate in un Senato Consultive, distincte del Consilio de Stato. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le administration central comprendeva le Secretariato de Stato, le ministerios e altere organos. Inter le principal departamentos se trovava le ministerios del Affaires Interne, del culto, del finantias, del justitia e del thesauro. Le Secretariato de Stato habeva un sede a Milan e un functionario de grado ministerial residente a Paris apud Napoleon. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=74067&RicProgetto=as-milano&TipoPag=prodente |titulo=Segreteria di Stato |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Antonio Aldini esseva le principal coordinator del administration central. Luigi Vaccari, establite a Milan, contrasignava le actos del vice-rege e dirigeva le conservation del archives del regno. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=74067&RicProgetto=as-milano&TipoPag=prodente |titulo=Segreteria di Stato |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Administration territorial == Le organisation territorial esseva reformate secundo le principios del administration napoleonian. Le decreto del 8 de junio 1805 establiva un systema uniforme de communes, cantones, districte e departamentos. Le departamentos esseva dirigite per prefectos, le districte per vice-prefectos e le communes per podestas o sindacos secundo lor classe. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-sondrio&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Sondrio – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le prefecto habeva un position central in le administration departamental. Illo dirigeva le administration e presideva le Consilio de Prefectura, durante que le vice-prefecto dirigeva le districte. Le representationes municipal habeva principalmente functiones consultive, e le autoritates central controla le bilances e le nominationes de multe functionarios local. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-sondrio&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Sondrio – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le centralisation reduceva le autonomia del administrationes local e permetteva al governo de uniformar le fiscalitate, le administration del justitia e le servicios public. Le sistema prefectural deveniva un del elementos plus durabile del administration moderne del territorio italian. <ref>{{Cita web |url=https://www.biblioteche.cultura.gov.it/it/comitati-nazionali/visualizza-i-comitati-nazionali/comitato/Comitato-Nazionale-per-le-celebrazioni-del-bicentenario-della-I-Repubblica-Italiana/ |titulo=Comitato Nazionale per le celebrazioni del bicentenario della I Repubblica Italiana |sitioweb=Ministero della Cultura |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Legislation e reformas == Le periodo del Regno de Italia esseva characterisate per un ample transformation juridic e administrative. Le textos legislative francese esseva adoptate o adaptate al contexto italian, e le administration del justitia esseva reorganisate. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-milano&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In 1806 esseva emanate le regulamento organic del justitia civil e punitive. Le [[Codice Napoleon]] e le altere codices francese esseva progressivemente introducite in le territorio del regno. Le adoption de iste normas contribueva al uniformation del administration juridic. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-milano&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le stato civil esseva institute, durante que le beneficentia e le sanitate esseva rationalisate e submittite a un controlo plus directe del stato. Le reformas administrative esseva parte del processo plus ample de modernisation institutional del Italia napoleonian. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-milano&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Economia e finantias == Le centralisation administrative esseva accompaniate per un reforma del systema fiscal e per un controlo plus directe del finantias public. Le Ministero del Finantias e le administrationes departamental habeva un rol central in le recavation fiscal e le gestion del patrimonio public. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-milano&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le [[Ministerio del Guerra]] disponeva de un vaste administration proprie e de un importante apparato documental. Le Archivos de Stato de Milan conserva le documentation del Ministerio del Guerra del Regno de Italia, includente correspondentia, dispositiones ministerial e matriculas del officiales. <ref>{{Cita web |url=https://www.lombardiabeniculturali.it/archivi/complessi-archivistici/MIBA00254D/ |titulo=Ministero della guerra (1797–1814) |sitioweb=Lombardia Beni Culturali – Archivio di Stato di Milano |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le politica fiscal e le costos del efforto militar habeva un effecto importante super le societate e le economia del regno. Le reformas del periodo esseva accompaniate per un major rationalisation del recavationes e del administration del stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.biblioteche.cultura.gov.it/it/comitati-nazionali/visualizza-i-comitati-nazionali/comitato/Comitato-Nazionale-per-le-celebrazioni-del-bicentenario-della-I-Repubblica-Italiana/ |titulo=Comitato Nazionale per le celebrazioni del bicentenario della I Repubblica Italiana |sitioweb=Ministero della Cultura |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Fortias armate == Le Regno de Italia habeva su proprie fortias armate, ma illas esseva integrate in le systema militar napoleonian e participa regularmente al campanias del Primo Imperio Francese. Le exercito italian disponeva de proprie unitates, officiales e administration militar. <ref>{{Cita web |url=https://www.lombardiabeniculturali.it/archivi/complessi-archivistici/MIBA00254D/ |titulo=Ministero della guerra (1797–1814) |sitioweb=Lombardia Beni Culturali – Archivio di Stato di Milano |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Durante le guerra contra Austria de 1809, le fortias franco-italian esseva commandate per Eugenio de Beauharnais. Le campania comprendeva le battalias de Sacile, del Piave e de Raab e esseva parte del guerra del Quinte Coalition. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/eugenio-de-beauharnais_%28Dizionario-Biografico%29/ |titulo=BEAUHARNAIS, Eugène de |sitioweb=Treccani – Dizionario Biografico degli Italiani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Post le disastro del campania de Russia e le crise del systema napoleonian in 1813, Eugenio retornava a Italia e organisava le defensa del regno. Le exercito esseva tamen confrontate con le advance del fortias austriac e con le disintegration progressive del systema napoleonian in Europa. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/eugenio-de-beauharnais_%28Dizionario-Biografico%29/ |titulo=BEAUHARNAIS, Eugène de |sitioweb=Treccani – Dizionario Biografico degli Italiani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Cultura e vita public == Le capital Milan deveniva un importante centro politic e cultural del Italia napoleonian. Le corte del vice-rege a Milan e Monza reuniva representantes del nobilitate, del administration, del cultura e del artes. Le periodo esseva accompaniate per nove institutiones educational e cultural e per un importante activitate artistic. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/beauharnais-eugenio-de-vicere-d-italia/ |titulo=Beauharnais, Eugenio de, viceré d'Italia |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le reformas napoleonian contribueva etiam al diffusion de principes como le equalitate juridic, le rationalisation del administration e le accesso al cargos public secundo criterios de merito. Le Ministerio della Cultura considera le periodo del prime Republica Italiana e del posterior Regno de Italia como un fase importante de modernisation institutional e de transformation del societate italian. <ref>{{Cita web |url=https://www.biblioteche.cultura.gov.it/it/comitati-nazionali/visualizza-i-comitati-nazionali/comitato/Comitato-Nazionale-per-le-celebrazioni-del-bicentenario-della-I-Repubblica-Italiana/ |titulo=Comitato Nazionale per le celebrazioni del bicentenario della I Repubblica Italiana |sitioweb=Ministero della Cultura |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Fin del regno == Le crise del regno comenciava a devenir decisive post le reverses militar de 1813 e le collapse del systema napoleonian. In novembre 1813, le fortias austriac entrava ja in le departamentos oriental del regno, e un nove administration esseva organisate in le territorios occupate. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In april 1814, le position del vice-rege deveniva insostenibile. Le 16 de april, Eugenio concludeva un armistitie con le fortias austriac a Schiarino-Rizzino. In Milan, le tensiones politic culminava le 20 de april con un insurrection popular durante le qual le ministro del Finantias Giuseppe Prina esseva assassinate. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/antonio-durini_%28Dizionario-Biografico%29/ |titulo=DURINI, Antonio |sitioweb=Treccani – Dizionario Biografico degli Italiani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le 26 de april 1814, Eugenio de Beauharnais abandonava le territorio del regno e le autoritates austriac assumeva progressivemente le controlo. Le Regno de Italia esseva assi disolvite. Le administration austriac manteneva temporarimente parte del structura administrative existente ante de reorganisar le territorio. <ref>{{Cita web |url=https://inventari-san.cultura.gov.it/inventari/1619/pdf |titulo=Prefettura regia di Grosseto – inventario historic |sitioweb=Ministero della Cultura |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le Lombardia e le altere territorios del ancian regno esseva postea integrate in le nove Regno Lombardo-Veneto, sub le dominio del Imperio de Austria. Le Regno de Italia napoleonian non esseva restabilite post le [[Congresso de Vienna]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubblica-italiana/ |titulo=Repubblica Italiana |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Le Regno de Italia e le Risorgimento == Le Regno de Italia de 1805–1814 non debe esser confundite con le [[Regno de Italia (1861–1946)]]. Le prime esseva un monarchia napoleonian pre-unitari, sub le corona de Napoleon e le administration vice-regal de Eugenio de Beauharnais; le secunde esseva le monarchia del stato italian unificate create in 1861. Tamen, le periodo napoleonian habeva effectos durabile super le evolution politic e administrative del peninsula. Le centralisation del administration, le introduction de institutiones uniforme, le codification juridic, le formation de un exercito italian e le creation de un grande structura statal contributeva al transformation del cultura politic italian del seculo XIX. Le Ministerio della Cultura presenta le experientia del Republica Italiana e del Regno de Italia como un fase importante in le modernisation del institutiones e in le formation del condiciones que plus tarde contribueria al [[Risorgimento]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.biblioteche.cultura.gov.it/it/comitati-nazionali/visualizza-i-comitati-nazionali/comitato/Comitato-Nazionale-per-le-celebrazioni-del-bicentenario-della-I-Repubblica-Italiana/ |titulo=Comitato Nazionale per le celebrazioni del bicentenario della I Repubblica Italiana |sitioweb=Ministero della Cultura |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> [[Categoria:Historia de Italia]] nhmcp86tye4zelbrsuolhrrqz0t786v 702367 702366 2026-10-05T14:25:17Z Interlingvisto 60932 702367 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Regno de Italia''' esseva un monarchia napoleonian create in 1805 per [[Napoleon Bonaparte]] super le base del precedente [[Republica Italian (1802-1805)]]. Illo existeva usque a 1814 e habeva [[Milan]] como capital. Napoleon esseva rege del regno, durante que Eugenio de Beauharnais exerceva le function de vice-rege e establiva su residencia principalmente in [[Monza]]. Le regno esseva fortemente ligate al [[Primo Imperio Francese]], ma disponeva de su proprie administration central, institutiones, legislation e fortias armate. Le [[Archivio di Stato di Milano]] describe le stato como un regno sub le controlo del fortias francese, comprendente grande parte del Italia septentrional e centro-oriental. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-milano&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Creation == Le transformation del Republica Italiana in monarchia esseva preparate in martio 1805. Le nove forma de stato esseva accompagnate per statutos constitutional que adaptava le institutiones del republica al monarchia. Le primo statutos esseva promulgate inter le 15 de martio 1805 e le 15 de martio 1810; in total, nove statutos constitutional esseva successivemente publicate. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le 26 de maio 1805, Napoleon esseva coronate rege del Italia in le [[Duomo de Milan]], usante le [[Corona de ferro|Corona ferree]]. Le ceremonia establiva le nove monarchia e associava le corona italian al monarcha francese. <ref>{{Cita web |url=https://www.napoleon.org/en/history-of-the-two-empires/timelines/napoleons-consecration-and-coronation-in-milan-26-may-1805/ |titulo=Napoleon's consecration and coronation in Milan, 26 May 1805 |sitioweb=Fondation Napoléon |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le 5 de junio 1805, Eugenio de Beauharnais esseva nominate vice-rege. Ille esseva le filio de Josephine de Beauharnais, esposa de Napoleon, e stabiliva su corte vice-regal in [[Monza]]. Le administration del regno remaneva tamen sub le autoritate supreme de Napoleon. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/beauharnais-eugenio-de-vicere-d-italia/ |titulo=Beauharnais, Eugenio de, viceré d'Italia |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Territorio == Le territorio initial del regno correspondeva principalmente al territorio del precedente Republica Italiana, con capital in Milan. Le organisation territorial esseva ulteriormente extendite per le annexion de nove territorios durante le guerras napoleonian. Le territorio del regno includeva progressivemente partes importante del Italia septentrional e centro-oriental. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-milano&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Post le victoria francese super Austria in 1805 e le dissolution del dominio venetian, le territorio del [[Veneto]] esseva incorporate al regno in 1806, insieme con le Istria maritime e le Dalmatia. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubblica-italiana/ |titulo=Repubblica Italiana |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In 1808, le [[Marche]] esseva annexe al Regno de Italia. Le nove territorio esseva organisate in le departamentos de Metauro, Musone e Tronto, con un administration basate super le systema prefectural. <ref>{{Cita web |url=https://inventari-san.cultura.gov.it/inventari/799/pdf |titulo=Comune di Fiastra – Archivio storico |sitioweb=Ministero della Cultura |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le 2 de octobre 1808, esseva aggregate al regno Urbino, Camerino, le territorio del Marca de Ancona, le provincia de Macerata, parte del territorio de Perugia, Fermo, Ascoli e Montalto. Iste territorios esseva organisate in tres departamentos. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-sondrio&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Sondrio – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In 1810, le Tirolo meridional, includente le territorio del actual Trentino, esseva incorporate al regno. Le decreto del 28 de maio 1810 creava le [[Dipartimento del Alto Adige]], dividite in le districte de Bolzano, Cles, Riva, Rovereto e Trento. <ref>{{Cita web |url=https://www.cultura.trentino.it/archivistorici/soggettiproduttori/content/673278 |titulo=Decreto 28 maggio 1810 relativo alla definitiva riunione al Regno d'Italia del Tirolo meridionale |sitioweb=Provincia autonoma di Trento – Archivi storici |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le territorio del regno attingeva assi un extension considerabile ante le crisis militar del 1813–1814, ma le annexiones non esseva uniforme ni permanente. Le modificationes territorial esseva directemente ligate al evolution del dominio napoleonian in Italia e in Europa. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-milano&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Organisation politic e constitutional == Le regno esseva formalmente un monarchia constitutional, ma le potentia politic real esseva fortemente concentrate in le rege. Le nove statutos constitutional adaptava le precedente systema republicane al monarchia e accordava un rol central al monarcha. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le Consilio de Stato esseva create per decreto del 9 de maio 1805. Illo esseva ponite sub le direction e responsabilitate del rege e includeva un Consilio del Consultores, un Consilio Legislative e un Consilio del Auditores. In 1807, le Consilio del Consultores esseva transformate in un Senato Consultive, distincte del Consilio de Stato. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le administration central comprendeva le Secretariato de Stato, le ministerios e altere organos. Inter le principal departamentos se trovava le ministerios del Affaires Interne, del culto, del finantias, del justitia e del thesauro. Le Secretariato de Stato habeva un sede a Milan e un functionario de grado ministerial residente a Paris apud Napoleon. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=74067&RicProgetto=as-milano&TipoPag=prodente |titulo=Segreteria di Stato |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Antonio Aldini esseva le principal coordinator del administration central. Luigi Vaccari, establite a Milan, contrasignava le actos del vice-rege e dirigeva le conservation del archives del regno. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=74067&RicProgetto=as-milano&TipoPag=prodente |titulo=Segreteria di Stato |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Administration territorial == Le organisation territorial esseva reformate secundo le principios del administration napoleonian. Le decreto del 8 de junio 1805 establiva un systema uniforme de communes, cantones, districte e departamentos. Le departamentos esseva dirigite per prefectos, le districte per vice-prefectos e le communes per podestas o sindacos secundo lor classe. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-sondrio&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Sondrio – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le prefecto habeva un position central in le administration departamental. Illo dirigeva le administration e presideva le Consilio de Prefectura, durante que le vice-prefecto dirigeva le districte. Le representationes municipal habeva principalmente functiones consultive, e le autoritates central controla le bilances e le nominationes de multe functionarios local. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-sondrio&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Sondrio – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le centralisation reduceva le autonomia del administrationes local e permetteva al governo de uniformar le fiscalitate, le administration del justitia e le servicios public. Le sistema prefectural deveniva un del elementos plus durabile del administration moderne del territorio italian. <ref>{{Cita web |url=https://www.biblioteche.cultura.gov.it/it/comitati-nazionali/visualizza-i-comitati-nazionali/comitato/Comitato-Nazionale-per-le-celebrazioni-del-bicentenario-della-I-Repubblica-Italiana/ |titulo=Comitato Nazionale per le celebrazioni del bicentenario della I Repubblica Italiana |sitioweb=Ministero della Cultura |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Legislation e reformas == Le periodo del Regno de Italia esseva characterisate per un ample transformation juridic e administrative. Le textos legislative francese esseva adoptate o adaptate al contexto italian, e le administration del justitia esseva reorganisate. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-milano&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In 1806 esseva emanate le regulamento organic del justitia civil e punitive. Le [[Codice Napoleon]] e le altere codices francese esseva progressivemente introducite in le territorio del regno. Le adoption de iste normas contribueva al uniformation del administration juridic. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-milano&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le stato civil esseva institute, durante que le beneficentia e le sanitate esseva rationalisate e submittite a un controlo plus directe del stato. Le reformas administrative esseva parte del processo plus ample de modernisation institutional del Italia napoleonian. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-milano&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Economia e finantias == Le centralisation administrative esseva accompaniate per un reforma del systema fiscal e per un controlo plus directe del finantias public. Le Ministero del Finantias e le administrationes departamental habeva un rol central in le recavation fiscal e le gestion del patrimonio public. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-milano&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le [[Ministerio del Guerra]] disponeva de un vaste administration proprie e de un importante apparato documental. Le Archivos de Stato de Milan conserva le documentation del Ministerio del Guerra del Regno de Italia, includente correspondentia, dispositiones ministerial e matriculas del officiales. <ref>{{Cita web |url=https://www.lombardiabeniculturali.it/archivi/complessi-archivistici/MIBA00254D/ |titulo=Ministero della guerra (1797–1814) |sitioweb=Lombardia Beni Culturali – Archivio di Stato di Milano |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le politica fiscal e le costos del efforto militar habeva un effecto importante super le societate e le economia del regno. Le reformas del periodo esseva accompaniate per un major rationalisation del recavationes e del administration del stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.biblioteche.cultura.gov.it/it/comitati-nazionali/visualizza-i-comitati-nazionali/comitato/Comitato-Nazionale-per-le-celebrazioni-del-bicentenario-della-I-Repubblica-Italiana/ |titulo=Comitato Nazionale per le celebrazioni del bicentenario della I Repubblica Italiana |sitioweb=Ministero della Cultura |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Fortias armate == Le Regno de Italia habeva su proprie fortias armate, ma illas esseva integrate in le systema militar napoleonian e participa regularmente al campanias del Primo Imperio Francese. Le exercito italian disponeva de proprie unitates, officiales e administration militar. <ref>{{Cita web |url=https://www.lombardiabeniculturali.it/archivi/complessi-archivistici/MIBA00254D/ |titulo=Ministero della guerra (1797–1814) |sitioweb=Lombardia Beni Culturali – Archivio di Stato di Milano |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Durante le guerra contra Austria de 1809, le fortias franco-italian esseva commandate per Eugenio de Beauharnais. Le campania comprendeva le battalias de Sacile, del Piave e de Raab e esseva parte del guerra del Quinte Coalition. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/eugenio-de-beauharnais_%28Dizionario-Biografico%29/ |titulo=BEAUHARNAIS, Eugène de |sitioweb=Treccani – Dizionario Biografico degli Italiani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Post le disastro del campania de Russia e le crise del systema napoleonian in 1813, Eugenio retornava a Italia e organisava le defensa del regno. Le exercito esseva tamen confrontate con le advance del fortias austriac e con le disintegration progressive del systema napoleonian in Europa. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/eugenio-de-beauharnais_%28Dizionario-Biografico%29/ |titulo=BEAUHARNAIS, Eugène de |sitioweb=Treccani – Dizionario Biografico degli Italiani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Cultura e vita public == Le capital Milan deveniva un importante centro politic e cultural del Italia napoleonian. Le corte del vice-rege a Milan e Monza reuniva representantes del nobilitate, del administration, del cultura e del artes. Le periodo esseva accompaniate per nove institutiones educational e cultural e per un importante activitate artistic. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/beauharnais-eugenio-de-vicere-d-italia/ |titulo=Beauharnais, Eugenio de, viceré d'Italia |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le reformas napoleonian contribueva etiam al diffusion de principes como le equalitate juridic, le rationalisation del administration e le accesso al cargos public secundo criterios de merito. Le Ministerio della Cultura considera le periodo del prime Republica Italiana e del posterior Regno de Italia como un fase importante de modernisation institutional e de transformation del societate italian. <ref>{{Cita web |url=https://www.biblioteche.cultura.gov.it/it/comitati-nazionali/visualizza-i-comitati-nazionali/comitato/Comitato-Nazionale-per-le-celebrazioni-del-bicentenario-della-I-Repubblica-Italiana/ |titulo=Comitato Nazionale per le celebrazioni del bicentenario della I Repubblica Italiana |sitioweb=Ministero della Cultura |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Fin del regno == Le crise del regno comenciava a devenir decisive post le reverses militar de 1813 e le collapse del systema napoleonian. In novembre 1813, le fortias austriac entrava ja in le departamentos oriental del regno, e un nove administration esseva organisate in le territorios occupate. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In april 1814, le position del vice-rege deveniva insostenibile. Le 16 de april, Eugenio concludeva un armistitie con le fortias austriac a Schiarino-Rizzino. In Milan, le tensiones politic culminava le 20 de april con un insurrection popular durante le qual le ministro del Finantias Giuseppe Prina esseva assassinate. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/antonio-durini_%28Dizionario-Biografico%29/ |titulo=DURINI, Antonio |sitioweb=Treccani – Dizionario Biografico degli Italiani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le 26 de april 1814, Eugenio de Beauharnais abandonava le territorio del regno e le autoritates austriac assumeva progressivemente le controlo. Le Regno de Italia esseva assi disolvite. Le administration austriac manteneva temporarimente parte del structura administrative existente ante de reorganisar le territorio. <ref>{{Cita web |url=https://inventari-san.cultura.gov.it/inventari/1619/pdf |titulo=Prefettura regia di Grosseto – inventario historic |sitioweb=Ministero della Cultura |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le Lombardia e le altere territorios del ancian regno esseva postea integrate in le nove Regno Lombardo-Veneto, sub le dominio del Imperio de Austria. Le Regno de Italia napoleonian non esseva restabilite post le [[Congresso de Vienna]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubblica-italiana/ |titulo=Repubblica Italiana |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Le Regno de Italia e le Risorgimento == Le Regno de Italia de 1805–1814 non debe esser confundite con le [[Regno de Italia (1861–1946)]]. Le prime esseva un monarchia napoleonian pre-unitari, sub le corona de Napoleon e le administration vice-regal de Eugenio de Beauharnais; le secunde esseva le monarchia del stato italian unificate create in 1861. Tamen, le periodo napoleonian habeva effectos durabile super le evolution politic e administrative del peninsula. Le centralisation del administration, le introduction de institutiones uniforme, le codification juridic, le formation de un exercito italian e le creation de un grande structura statal contributeva al transformation del cultura politic italian del seculo XIX. Le Ministerio della Cultura presenta le experientia del Republica Italiana e del Regno de Italia como un fase importante in le modernisation del institutiones e in le formation del condiciones que plus tarde contribueria al [[Risorgimento]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.biblioteche.cultura.gov.it/it/comitati-nazionali/visualizza-i-comitati-nazionali/comitato/Comitato-Nazionale-per-le-celebrazioni-del-bicentenario-della-I-Repubblica-Italiana/ |titulo=Comitato Nazionale per le celebrazioni del bicentenario della I Repubblica Italiana |sitioweb=Ministero della Cultura |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> [[Categoria:Historia de Italia]] kgkjeeifzz1d4zovspzaonk28av48gq 702368 702367 2026-10-05T14:25:36Z Interlingvisto 60932 702368 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Regno de Italia''' esseva un monarchia napoleonian create in 1805 per [[Napoleon Bonaparte]] super le base del precedente [[Republica Italian (1802-1805)|Republica Italian]]. Illo existeva usque a 1814 e habeva [[Milan]] como capital. Napoleon esseva rege del regno, durante que Eugenio de Beauharnais exerceva le function de vice-rege e establiva su residencia principalmente in [[Monza]]. Le regno esseva fortemente ligate al [[Primo Imperio Francese]], ma disponeva de su proprie administration central, institutiones, legislation e fortias armate. Le [[Archivio di Stato di Milano]] describe le stato como un regno sub le controlo del fortias francese, comprendente grande parte del Italia septentrional e centro-oriental. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-milano&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Creation == {{Historia de Italia}} Le transformation del Republica Italiana in monarchia esseva preparate in martio 1805. Le nove forma de stato esseva accompagnate per statutos constitutional que adaptava le institutiones del republica al monarchia. Le primo statutos esseva promulgate inter le 15 de martio 1805 e le 15 de martio 1810; in total, nove statutos constitutional esseva successivemente publicate. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le 26 de maio 1805, Napoleon esseva coronate rege del Italia in le [[Duomo de Milan]], usante le [[Corona de ferro|Corona ferree]]. Le ceremonia establiva le nove monarchia e associava le corona italian al monarcha francese. <ref>{{Cita web |url=https://www.napoleon.org/en/history-of-the-two-empires/timelines/napoleons-consecration-and-coronation-in-milan-26-may-1805/ |titulo=Napoleon's consecration and coronation in Milan, 26 May 1805 |sitioweb=Fondation Napoléon |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le 5 de junio 1805, Eugenio de Beauharnais esseva nominate vice-rege. Ille esseva le filio de Josephine de Beauharnais, esposa de Napoleon, e stabiliva su corte vice-regal in [[Monza]]. Le administration del regno remaneva tamen sub le autoritate supreme de Napoleon. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/beauharnais-eugenio-de-vicere-d-italia/ |titulo=Beauharnais, Eugenio de, viceré d'Italia |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Territorio == Le territorio initial del regno correspondeva principalmente al territorio del precedente Republica Italiana, con capital in Milan. Le organisation territorial esseva ulteriormente extendite per le annexion de nove territorios durante le guerras napoleonian. Le territorio del regno includeva progressivemente partes importante del Italia septentrional e centro-oriental. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-milano&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Post le victoria francese super Austria in 1805 e le dissolution del dominio venetian, le territorio del [[Veneto]] esseva incorporate al regno in 1806, insieme con le Istria maritime e le Dalmatia. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubblica-italiana/ |titulo=Repubblica Italiana |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In 1808, le [[Marche]] esseva annexe al Regno de Italia. Le nove territorio esseva organisate in le departamentos de Metauro, Musone e Tronto, con un administration basate super le systema prefectural. <ref>{{Cita web |url=https://inventari-san.cultura.gov.it/inventari/799/pdf |titulo=Comune di Fiastra – Archivio storico |sitioweb=Ministero della Cultura |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le 2 de octobre 1808, esseva aggregate al regno Urbino, Camerino, le territorio del Marca de Ancona, le provincia de Macerata, parte del territorio de Perugia, Fermo, Ascoli e Montalto. Iste territorios esseva organisate in tres departamentos. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-sondrio&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Sondrio – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In 1810, le Tirolo meridional, includente le territorio del actual Trentino, esseva incorporate al regno. Le decreto del 28 de maio 1810 creava le [[Dipartimento del Alto Adige]], dividite in le districte de Bolzano, Cles, Riva, Rovereto e Trento. <ref>{{Cita web |url=https://www.cultura.trentino.it/archivistorici/soggettiproduttori/content/673278 |titulo=Decreto 28 maggio 1810 relativo alla definitiva riunione al Regno d'Italia del Tirolo meridionale |sitioweb=Provincia autonoma di Trento – Archivi storici |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le territorio del regno attingeva assi un extension considerabile ante le crisis militar del 1813–1814, ma le annexiones non esseva uniforme ni permanente. Le modificationes territorial esseva directemente ligate al evolution del dominio napoleonian in Italia e in Europa. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-milano&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Organisation politic e constitutional == Le regno esseva formalmente un monarchia constitutional, ma le potentia politic real esseva fortemente concentrate in le rege. Le nove statutos constitutional adaptava le precedente systema republicane al monarchia e accordava un rol central al monarcha. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le Consilio de Stato esseva create per decreto del 9 de maio 1805. Illo esseva ponite sub le direction e responsabilitate del rege e includeva un Consilio del Consultores, un Consilio Legislative e un Consilio del Auditores. In 1807, le Consilio del Consultores esseva transformate in un Senato Consultive, distincte del Consilio de Stato. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le administration central comprendeva le Secretariato de Stato, le ministerios e altere organos. Inter le principal departamentos se trovava le ministerios del Affaires Interne, del culto, del finantias, del justitia e del thesauro. Le Secretariato de Stato habeva un sede a Milan e un functionario de grado ministerial residente a Paris apud Napoleon. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=74067&RicProgetto=as-milano&TipoPag=prodente |titulo=Segreteria di Stato |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Antonio Aldini esseva le principal coordinator del administration central. Luigi Vaccari, establite a Milan, contrasignava le actos del vice-rege e dirigeva le conservation del archives del regno. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=74067&RicProgetto=as-milano&TipoPag=prodente |titulo=Segreteria di Stato |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Administration territorial == Le organisation territorial esseva reformate secundo le principios del administration napoleonian. Le decreto del 8 de junio 1805 establiva un systema uniforme de communes, cantones, districte e departamentos. Le departamentos esseva dirigite per prefectos, le districte per vice-prefectos e le communes per podestas o sindacos secundo lor classe. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-sondrio&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Sondrio – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le prefecto habeva un position central in le administration departamental. Illo dirigeva le administration e presideva le Consilio de Prefectura, durante que le vice-prefecto dirigeva le districte. Le representationes municipal habeva principalmente functiones consultive, e le autoritates central controla le bilances e le nominationes de multe functionarios local. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-sondrio&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Sondrio – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le centralisation reduceva le autonomia del administrationes local e permetteva al governo de uniformar le fiscalitate, le administration del justitia e le servicios public. Le sistema prefectural deveniva un del elementos plus durabile del administration moderne del territorio italian. <ref>{{Cita web |url=https://www.biblioteche.cultura.gov.it/it/comitati-nazionali/visualizza-i-comitati-nazionali/comitato/Comitato-Nazionale-per-le-celebrazioni-del-bicentenario-della-I-Repubblica-Italiana/ |titulo=Comitato Nazionale per le celebrazioni del bicentenario della I Repubblica Italiana |sitioweb=Ministero della Cultura |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Legislation e reformas == Le periodo del Regno de Italia esseva characterisate per un ample transformation juridic e administrative. Le textos legislative francese esseva adoptate o adaptate al contexto italian, e le administration del justitia esseva reorganisate. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-milano&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In 1806 esseva emanate le regulamento organic del justitia civil e punitive. Le [[Codice Napoleon]] e le altere codices francese esseva progressivemente introducite in le territorio del regno. Le adoption de iste normas contribueva al uniformation del administration juridic. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-milano&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le stato civil esseva institute, durante que le beneficentia e le sanitate esseva rationalisate e submittite a un controlo plus directe del stato. Le reformas administrative esseva parte del processo plus ample de modernisation institutional del Italia napoleonian. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-milano&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Economia e finantias == Le centralisation administrative esseva accompaniate per un reforma del systema fiscal e per un controlo plus directe del finantias public. Le Ministero del Finantias e le administrationes departamental habeva un rol central in le recavation fiscal e le gestion del patrimonio public. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&RicProgetto=as-milano&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Archivio di Stato di Milano – Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le [[Ministerio del Guerra]] disponeva de un vaste administration proprie e de un importante apparato documental. Le Archivos de Stato de Milan conserva le documentation del Ministerio del Guerra del Regno de Italia, includente correspondentia, dispositiones ministerial e matriculas del officiales. <ref>{{Cita web |url=https://www.lombardiabeniculturali.it/archivi/complessi-archivistici/MIBA00254D/ |titulo=Ministero della guerra (1797–1814) |sitioweb=Lombardia Beni Culturali – Archivio di Stato di Milano |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le politica fiscal e le costos del efforto militar habeva un effecto importante super le societate e le economia del regno. Le reformas del periodo esseva accompaniate per un major rationalisation del recavationes e del administration del stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.biblioteche.cultura.gov.it/it/comitati-nazionali/visualizza-i-comitati-nazionali/comitato/Comitato-Nazionale-per-le-celebrazioni-del-bicentenario-della-I-Repubblica-Italiana/ |titulo=Comitato Nazionale per le celebrazioni del bicentenario della I Repubblica Italiana |sitioweb=Ministero della Cultura |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Fortias armate == Le Regno de Italia habeva su proprie fortias armate, ma illas esseva integrate in le systema militar napoleonian e participa regularmente al campanias del Primo Imperio Francese. Le exercito italian disponeva de proprie unitates, officiales e administration militar. <ref>{{Cita web |url=https://www.lombardiabeniculturali.it/archivi/complessi-archivistici/MIBA00254D/ |titulo=Ministero della guerra (1797–1814) |sitioweb=Lombardia Beni Culturali – Archivio di Stato di Milano |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Durante le guerra contra Austria de 1809, le fortias franco-italian esseva commandate per Eugenio de Beauharnais. Le campania comprendeva le battalias de Sacile, del Piave e de Raab e esseva parte del guerra del Quinte Coalition. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/eugenio-de-beauharnais_%28Dizionario-Biografico%29/ |titulo=BEAUHARNAIS, Eugène de |sitioweb=Treccani – Dizionario Biografico degli Italiani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Post le disastro del campania de Russia e le crise del systema napoleonian in 1813, Eugenio retornava a Italia e organisava le defensa del regno. Le exercito esseva tamen confrontate con le advance del fortias austriac e con le disintegration progressive del systema napoleonian in Europa. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/eugenio-de-beauharnais_%28Dizionario-Biografico%29/ |titulo=BEAUHARNAIS, Eugène de |sitioweb=Treccani – Dizionario Biografico degli Italiani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Cultura e vita public == Le capital Milan deveniva un importante centro politic e cultural del Italia napoleonian. Le corte del vice-rege a Milan e Monza reuniva representantes del nobilitate, del administration, del cultura e del artes. Le periodo esseva accompaniate per nove institutiones educational e cultural e per un importante activitate artistic. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/beauharnais-eugenio-de-vicere-d-italia/ |titulo=Beauharnais, Eugenio de, viceré d'Italia |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le reformas napoleonian contribueva etiam al diffusion de principes como le equalitate juridic, le rationalisation del administration e le accesso al cargos public secundo criterios de merito. Le Ministerio della Cultura considera le periodo del prime Republica Italiana e del posterior Regno de Italia como un fase importante de modernisation institutional e de transformation del societate italian. <ref>{{Cita web |url=https://www.biblioteche.cultura.gov.it/it/comitati-nazionali/visualizza-i-comitati-nazionali/comitato/Comitato-Nazionale-per-le-celebrazioni-del-bicentenario-della-I-Repubblica-Italiana/ |titulo=Comitato Nazionale per le celebrazioni del bicentenario della I Repubblica Italiana |sitioweb=Ministero della Cultura |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Fin del regno == Le crise del regno comenciava a devenir decisive post le reverses militar de 1813 e le collapse del systema napoleonian. In novembre 1813, le fortias austriac entrava ja in le departamentos oriental del regno, e un nove administration esseva organisate in le territorios occupate. <ref>{{Cita web |url=https://sias-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/pagina.pl?Chiave=32&TipoPag=contesto |titulo=Regno d'Italia, 1805–1814 |sitioweb=Sistema informativo degli Archivi di Stato |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In april 1814, le position del vice-rege deveniva insostenibile. Le 16 de april, Eugenio concludeva un armistitie con le fortias austriac a Schiarino-Rizzino. In Milan, le tensiones politic culminava le 20 de april con un insurrection popular durante le qual le ministro del Finantias Giuseppe Prina esseva assassinate. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/antonio-durini_%28Dizionario-Biografico%29/ |titulo=DURINI, Antonio |sitioweb=Treccani – Dizionario Biografico degli Italiani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le 26 de april 1814, Eugenio de Beauharnais abandonava le territorio del regno e le autoritates austriac assumeva progressivemente le controlo. Le Regno de Italia esseva assi disolvite. Le administration austriac manteneva temporarimente parte del structura administrative existente ante de reorganisar le territorio. <ref>{{Cita web |url=https://inventari-san.cultura.gov.it/inventari/1619/pdf |titulo=Prefettura regia di Grosseto – inventario historic |sitioweb=Ministero della Cultura |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le Lombardia e le altere territorios del ancian regno esseva postea integrate in le nove Regno Lombardo-Veneto, sub le dominio del Imperio de Austria. Le Regno de Italia napoleonian non esseva restabilite post le [[Congresso de Vienna]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/repubblica-italiana/ |titulo=Repubblica Italiana |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Le Regno de Italia e le Risorgimento == Le Regno de Italia de 1805–1814 non debe esser confundite con le [[Regno de Italia (1861–1946)]]. Le prime esseva un monarchia napoleonian pre-unitari, sub le corona de Napoleon e le administration vice-regal de Eugenio de Beauharnais; le secunde esseva le monarchia del stato italian unificate create in 1861. Tamen, le periodo napoleonian habeva effectos durabile super le evolution politic e administrative del peninsula. Le centralisation del administration, le introduction de institutiones uniforme, le codification juridic, le formation de un exercito italian e le creation de un grande structura statal contributeva al transformation del cultura politic italian del seculo XIX. Le Ministerio della Cultura presenta le experientia del Republica Italiana e del Regno de Italia como un fase importante in le modernisation del institutiones e in le formation del condiciones que plus tarde contribueria al [[Risorgimento]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.biblioteche.cultura.gov.it/it/comitati-nazionali/visualizza-i-comitati-nazionali/comitato/Comitato-Nazionale-per-le-celebrazioni-del-bicentenario-della-I-Repubblica-Italiana/ |titulo=Comitato Nazionale per le celebrazioni del bicentenario della I Repubblica Italiana |sitioweb=Ministero della Cultura |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> [[Categoria:Historia de Italia]] d0xx2dcvs94d7zh5buvxdp0ox0wa8pi Categoria:Guerras europee de religion 14 61851 702372 2026-10-05T14:29:30Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “[[Categoria:Antiprotestantismo]] [[Categoria:Violentia sectari catholic-protestante]] [[Categoria:Christianismo e politica]] [[Categoria:Christianismo in le prime era moderne]] [[Categoria:Historia militar del christianismo]] [[Categoria:Guerras de religion]] [[Categoria:Guerra in le prime era moderne]] [[Categoria:Categorias de Wikipedia nominate secundo guerras]]” 702372 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Antiprotestantismo]] [[Categoria:Violentia sectari catholic-protestante]] [[Categoria:Christianismo e politica]] [[Categoria:Christianismo in le prime era moderne]] [[Categoria:Historia militar del christianismo]] [[Categoria:Guerras de religion]] [[Categoria:Guerra in le prime era moderne]] [[Categoria:Categorias de Wikipedia nominate secundo guerras]] 9ctzblyk1uslafozhk1bt5x7e3tcl31 702374 702372 2026-10-05T14:29:59Z Interlingvisto 60932 702374 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Historia militari del christianismo]] [[Categoria:Antiprotestantismo]] [[Categoria:Violentia sectari catholic-protestante]] [[Categoria:Christianismo e politica]] [[Categoria:Christianismo in le prime era moderne]] [[Categoria:Historia militar del christianismo]] [[Categoria:Guerras de religion]] [[Categoria:Guerra in le prime era moderne]] 8rspis0fzrun4nyr2661btdizk6no67 Scientia in le mundo islamic medieval 0 61852 702378 2026-10-05T14:59:17Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} Le '''scientia in le mundo islamic medieval''' designa le disveloppamento del mathematica, astronomia, medicina, optica, geographia, alchimia e altere campos del cognoscentia scientific in le societates del mundo islamic durante le Medioevo. Iste tradition intellectual se disveloppava specialmente inter le seculos VIII e XIV, ma continuava a producer obras importante in le seculos posterior. Illo esseva alimentate per le transmission e tr...” 702378 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''scientia in le mundo islamic medieval''' designa le disveloppamento del mathematica, astronomia, medicina, optica, geographia, alchimia e altere campos del cognoscentia scientific in le societates del mundo islamic durante le Medioevo. Iste tradition intellectual se disveloppava specialmente inter le seculos VIII e XIV, ma continuava a producer obras importante in le seculos posterior. Illo esseva alimentate per le transmission e transformation de cognoscentias proveniente de [[Grecia antique]], [[Persia]], [[India]] e altere regiones, e per le nove investigationes de scientistas qui scribeva principalmente in [[arabe]]. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le expression « era auree islamic » es frequentemente usate pro describer le grande florimento intellectual que se extendava approximativemente del seculo IX al XIV, ben que le chronologia e le limites geographic del phenomeno varia secundo le campo studiate. Le centros de studio esseva numerose e includeva [[Baghdad]], [[Damasco]], [[Cairo]], [[Rayy]], [[Isfahan]], [[Bukhara]], [[Maragha]] e altere citates del mundo islamic. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Contexto intellectual == Le expansion del califatos islamic creava un grande spatio cultural in le qual libros, scientistas e technicas circulava inter le Mediterraneo, le Medio Oriente, Asia Central, Africa e le Peninsula Iberic. Le lingua arabe deveniva un importante lingua commun del erudition scientific, permettente que cognoscentias proveniente de traditiones differente poteva esser traducite, comparate e developpate in un mesme ambiente intellectual. <ref>{{Cita web |url=https://blogs.loc.gov/maps/2022/01/al-idrisis-masterpiece-of-medieval-geography/ |titulo=Al-Idrisi’s Masterpiece of Medieval Geography |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le eruditos islamic non se limitava al conservation de textos ancian. Illes traduciva obras grec, persian e sanscrit, ma etiam commentava, criticava, verificava e extendiva lor contento. Le Library of Congress sublinea que le historia moderne del scientia islamic non debe esser reducite al idea que le eruditos islamic simplemente «preservava» le cognoscentia grec pro le posterior Renaissance europee: illes expandava le obras heredate e produceva contributos original. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Translation e centros de cognoscentia == Durante le [[califato Abbaside]], [[Baghdad]] deveniva un del principal centros scientific del mundo. Le movimento de traduction initiava al fin del seculo VIII e continuava durante le seculos sequente. Obras de [[Grecia]], [[Syria]], [[Persia]] e [[India]] esseva traducite in arabe, creando un base commun pro le studio del mathematica, medicina, astronomia, philosophia e altere disciplinas. <ref>{{Cita web |url=https://blogs.loc.gov/maps/2022/01/al-idrisis-masterpiece-of-medieval-geography/ |titulo=Al-Idrisi’s Masterpiece of Medieval Geography |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le institution appellate Casa del Sapientia (''Bayt al-Hikma'') es frequentemente associate al corte Abbaside de Baghdad e al activitate de traduction e studio. Le Library of Congress usa le establimento del Casa del Sapientia sub le califato Abbaside in 832 como un puncto conventional pro le initio del era auree, ma le movimento scientific esseva in realitate plus large e includeva altere bibliothecas, cortes, hospitales e centros de studio. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le traduction non esseva un processo de un sol direction. Le eruditos del mundo islamic combinava traditiones [[grec]], [[iranian]], [[indian]] e altere con observationes e problemas local. In astronomia, per exemplo, le fontes sanscrit, persian e grec esseva usate insimul pro le elaboration de methodos de calculo e de tabulas astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Mathematica == Le mathematica esseva un del campos in le qual le scientistas islamic medieval produceva nove methodos e importante innovationes. === Al-Khwarizmi === [[Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi]] (circa 780–850) esseva un mathematician e astronomo associate al ambiente intellectual de Baghdad. Su obra ''Kitab al-jabr wa-l-muqabala'' dava su nomine al disciplina de algebra e presentava methodos systematic pro resolver problemas de equations linear e quadratic. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Al-Khwarizmi scribeva etiam super le numeration indian e le calculo con un systema positional. Le transmission latin de su nomine, ''Algoritmi'', esseva al origine del parola moderne algorithmo. Su obras includeva etiam tractatos de astronomia, geographia e instrumentos scientific. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le algebra de al-Khwarizmi esseva formulate in linguage rhetoric, sin le notation symbolic moderne. Su methodos tractava le reduction e solution de differentes formas de equations quadratic e includeva applicationes a mensuration, commercio e problemas de hereditate. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Extras/Al-Khwarizmi_quadratics/ |titulo=Al-Khwarizmi and quadratic equations |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> === Developpamentos ulterior === Le tradition algebraic esseva continuate per mathematicianos como Abu Kamil, al-Karaji, al-Samawal e Omar Khayyam. Le mathematica arabe developpava progressivemente le application del algebra a problemas geometric, le manipulation de potencias e le studio de equations de grado superior. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/HistTopics/Arabic_mathematics/ |titulo=Arabic mathematics |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Omar Khayyam, qui es hodie plus cognoscite como poeta, esseva etiam mathematician e astronomo. Ille classificava equations cubic e studiava lor solutiones geometric per intersectiones de sectiones conic. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/DSB/Khayyam.pdf |titulo=Omar Khayyam |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Astronomia == Astronomia occupava un position central in le scientia medieval islamic. Le astronomos laborava super le calculo del position del Sol, Luna e planetas, le construction de calendarios, le determination del direction de [[Mecca]] e le calculation del horaris del prece e del initio e fin del fasting de [[Ramadan]]. Iste demandas religiose contribueva al perfectionamento del observationes e instrumentos astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos IX–XI, astronomos islamic studiava e criticava le modelos geometric de [[Ptolemeo]]. Abd al-Rahman al-Sufi producite un importante catalogo del constellationes e stelle fixe, basate in parte super nove observationes. Al-Biruni scribeva super le movimento del Sol, Luna e planetas, durante que Ibn al-Haytham studiava etiam le effectos del atmosfera super le observation astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/de/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le astrolabio esseva un del instrumentos plus importante. Illo permitteva determinar le altitude de astros e usar iste information pro calcular tempore e position. Le instrumentos astronomic esseva etiam utilisate in le pratica quotidian e religiose, e le tradition del astrolabio islamic influentiava ulteriormente le production de instrumentos in Europa. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/451699 |titulo=Planispheric Astrolabe |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le activitate astronomic non esseva concentrate in un sol citate. Centros de studio existeva in Baghdad, Cairo, Rayy, Isfahan, Maragha, Samarcanda e altere citates. Le observatorios e le instrumentos permetteva observationes systematic e le preparation de tabulas astronomic de grande precision pro lor epocha. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Optica == Le studio del lumine e del vision esseva un altere campo importante. Ibn al-Haytham (circa 965–1040), cognoscite in le Occidente latin como Alhazen, scribeva un importante tractato super le optica e le functionamento del oculo. Le approcho de Ibn al-Haytham combinava observation, experimentation e analyse mathematic. Su obras super le lumine e le vision contribueva al evolution del tradition optica que ulteriormente influentiava le scientia europee. Le Library of Congress nota que le historia del optica que conduce al telescope moderne passa per un serie de scientistas islamic, inter illes al-Kindi, Ibn Sahl e Ibn al-Haytham. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/collections/finding-our-place-in-the-cosmos-with-carl-sagan/articles-and-essays/modeling-the-cosmos/galileo-and-the-telescope |titulo=Galileo and the Telescope |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le tradition optica esseva ligate al studio del geometria, perspective, refraction e comportamento del lumine. Le obras de Ibn al-Haytham esseva posteriormente cognoscite in Europa per traductiones latin. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Medicina == Le medicina esseva un del disciplinas plus desenvolvite del mundo islamic medieval. Le medicos disponeva de un grande corpus de textos grec, specialmente le obras de [[Hippocrate]], [[Galen]] e [[Dioscoride]], traducite e integrate con observationes e practicas medical local. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> === Al-Razi === Abu Bakr Muhammad ibn Zakariya al-Razi (circa 865–925), cognoscite in Europa como Rhazes, esseva un medico e polymathe persian. Su ''Kitab al-Hawi fi al-tibb'', appellate Le Libro comprehensive super le medicina, esseva un grande encyclopedia medical que includeva notas super enfermedades, therapia e pharmacologia, assi como observationes clinic del autor. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666821/ |titulo=The Comprehensive Book on Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Al-Razi usava observation e experientia in su practica medical e realisava etiam experimentos concernente substances e medicamentos. Su obras esseva ulteriormente traducite in latin e circulava in Europa medieval. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666821/ |titulo=The Comprehensive Book on Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> === Ibn Sina === [[Avicenna|Abu Ali al-Husayn ibn Sina]] (980–1037), cognoscite como Avicenna, esseva un medico e polymathe persian. Su principal obra medical, ''Al-Qanun fi al-tibb'' ("Canon del medicina"), esseva dividite in cinque partes e deveniva un del textos medical plus influente del Medioevo. Le obra esseva traducite in latin e remaneva un texto importante del education medical europee usque al seculo XVII. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021667332/ |titulo=The Canon of Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le medicina islamic medieval includeva etiam pharmacologia, chirurgia, oftalmologia e le description systematic de enfermedades. Le transmission de iste obras verso Europa se accelera desde le seculo XII e contribueva al circulation de cognoscentia medical inter le mundo islamic e le Europa latin. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Geographia e cartographia == Le studio del [[geographia]] esseva alimentate per le commercio, le viages, le administration del territorios e le interesse scientific in le forma del Terra. Al-Khwarizmi produceva un obra geographic con coordenatas de milles de localidades, basate in parte super le ''Geographia'' de Ptolemeo ma adaptate al cognoscentias disponibile in le mundo islamic. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In le seculo XII, al-Idrisi compilava pro le corte normanne de Sicilia un grande obra geographic, accompaniate de un representation del mundo. Le tradition geographic islamic esseva influentiate per fontes grec, persian e indian e developpava proprie descriptiones del regiones, citates, routes e conditiones natural. <ref>{{Cita web |url=https://blogs.loc.gov/maps/2022/01/al-idrisis-masterpiece-of-medieval-geography/ |titulo=Al-Idrisi’s Masterpiece of Medieval Geography |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Al-Biruni esseva un del plus versatile eruditos del periodo. Su interesses includeva mathematica, astronomia, geographia, chronologia, linguistica e scientias natural. Illo scribeva etiam un description extensive del India e del cultura indian, que le Library of Congress considera un obra fundamental del studio occidental del India medieval. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666157/ |titulo=Smoothing the Basis for the Investigation of the Meaning of Transits |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666170/ |titulo=Critical Study of What India Says, Whether Accepted by Reason Or Refuted |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Physica, alchimia e technologia == Le tradition scientific islamic comprendeva etiam le studio del materia, del lumine, del calor, del movimento e de numerose transformationes chimic. Le termino medieval alchimia includeva practicas que se trovava al confini inter philosophia natural, medicina, metallurgia e experimentos con substances. Le eruditos explorava methodos de distillation, sublimation, evaporation e filtration, frequentemente in relation con le preparation de medicamentos e le transformation de substances. Al-Razi, per exemplo, combinava medicina e experimentos chimic e esseva associate al studio systematic de substances e remedios. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666821/ |titulo=The Comprehensive Book on Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le scientia medieval non esseva separate completemente del technologia. Astronomia necessitava instrumentos de precision, medicina requireva instrumentos chirurgic e pharmacologic, e le geographia esseva associate al cartographia, navigation e calculo. Le astrolabio es un exemplo del relation inter mathematica, astronomia, arteseanate e usos practic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/451699 |titulo=Planispheric Astrolabe |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Institutiones e patronato == Le developpamento del scientia dependava de un combination de patronato politic, institutiones educative, bibliothecas, hospitales e reti de eruditos. Le califos, sultanos e altere governatores susteneva scientistas e commissionava traductiones, observationes astronomic, libros e instrumentos. Le hospitals esseva etiam importante pro le formation medical. Le practica de medicina includeva tanto le studio de textos como le observation de pacientes e le compilation de casos clinic, como se vide in le obras de al-Razi. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666821/ |titulo=The Comprehensive Book on Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le patronato esseva decentralisate: post le grande centro Abbaside de Baghdad, altere cortes e citates developpava proprie traditiones scientific. Le Met sublinea le importantia de centros como Cairo, Rayy e Isfahan, in addition a Baghdad, pro le studio del astronomia e scientias exacte. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Relation con le religion == Le scientia in le mundo islamic medieval se disveloppava in societates in le qual le religion esseva un componente central del vita intellectual e social. Le relation inter religion e scientia esseva complexe e variava secundo le disciplina e le epocha. In astronomia, le necessitate de determinar le direction de Mecca, le horaris del prece, le initio del Ramadan e le calendario lunar dava problemas practic que stimula le precision del calculationes e observationes astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Al mesme tempore, non tote le practicas intellectual esseva unanimemente acceptate. Le astrologia, per exemplo, esseva practicata e studiate, ma esseva etiam criticate per theologos, juristas e philosophos qui contestava su interpretationes e su compatibilitate con certe conceptiones religiose. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/de/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Transmission verso Europa == Desde le seculo XII, un numero crescente de obras scientific in arabe esseva traducite in latino, specialmente in centros como [[Toledo]] e in le Sicilia normanne. Le obras de al-Khwarizmi, al-Razi, Avicenna, al-Biruni e altere autores entrava assi in le circulation intellectual del Europa latin. Le transmission includeva mathematica, astronomia, medicina, philosophia natural e optica. Le algebra de al-Khwarizmi e le "Canon del medicina" de Avicenna es exemplos particularmente influente: lor obras esseva traducite in latino e remaneva utilisate in Europa durante longe periodos. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021667332/ |titulo=The Canon of Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le transmission non esseva un simple passage del cognoscentia del mundo islamic verso Europa. Le scientia medieval esseva un rete de intercambios in le qual cognoscentias grec, persian, indian, arabic, hebraic e latin se influentiava reciprocamente. Le movimento de traduction in arabe esseva ipse un importante mecanismo de integration de traditiones intellectual diverse. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Evolution posterior == Le expression «era auree» non significa que le activitate scientific cessava post le seculo XIV. Le centros de studio continuava a producer obras de astronomia, mathematica, medicina, geographia e philosophia in le mundo islamic. Le astronomos de [[Maragha]] e [[Samarcanda]], per exemplo, continuava le tradition de observation precise e de construction de instrumentos astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le historia del scientia islamic medieval debe dunque esser comprendite como un processo de longe duration, con periodos de intense patronato e innovation, cambios del centros intellectual e transmissiones inter diverse regiones. Le termino «era auree» es utile pro describer un periodo de particular activitate, ma non corresponde a un ruptura simple ante e post un date precise. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Signification historic == Le scientia del mundo islamic medieval ha un importantia particular in le historia global del cognoscentia per tres rationes principal. Primo, illo integrava traditiones scientific de differente origines in un spatio intellectual commun. Secundo, le scientistas produceva nove methodos, instrumentos e obras original in campos como algebra, astronomia, medicina, optica e geographia. Tertio, un parte importante de iste obras esseva ulteriormente traducite e incorporate al tradition scientific europee. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le legado include tanto conceptos que ha lassate lor nomines in le vocabulario moderne — como algebra e algorithmo — como textos que ha influentiate le education scientific e medical durante plure seculos. Le transmission del mathematica, astronomia, medicina e optica islamic esseva un del plure vias per le qual le cognoscentia scientific medieval circulava inter le culturas de Eurasia e Africa. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021667332/ |titulo=The Canon of Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> {{Historia del scientia}} [[Categoria:Historia del scientia]] [[Categoria:Scientia in le mundo islamic medieval| ]] [[Categoria:Etate de auro islamic|Etate de auro islamic]] [[Categoria:Historia medieval del Oriente Medie]] [[Categoria:Scientia in le Medievo|Mundo islamic]] m2wvqul4z52bvciqmxgasfz2sd7g5lz 702379 702378 2026-10-05T15:01:41Z Interlingvisto 60932 702379 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''scientia in le mundo islamic medieval''' designa le disveloppamento del mathematica, astronomia, medicina, optica, geographia, alchimia e altere campos del cognoscentia scientific in le societates del mundo islamic durante le Medioevo. Iste tradition intellectual se disveloppava specialmente inter le seculos VIII e XIV, ma continuava a producer obras importante in le seculos posterior. Illo esseva alimentate per le transmission e transformation de cognoscentias proveniente de [[Grecia antique]], [[Persia]], [[India]] e altere regiones, e per le nove investigationes de scientistas qui scribeva principalmente in [[arabe]]. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le expression « era auree islamic » es frequentemente usate pro describer le grande florimento intellectual que se extendava approximativemente del seculo IX al XIV, ben que le chronologia e le limites geographic del phenomeno varia secundo le campo studiate. Le centros de studio esseva numerose e includeva [[Baghdad]], [[Damasco]], [[Cairo]], [[Rayy]], [[Isfahan]], [[Bukhara]], [[Maragha]] e altere citates del mundo islamic. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Contexto intellectual == [[File:Map of expansion of Caliphate.svg|thumb|[[Prime conquestas islamic|Expansion islamic]]: {{legend|#a1584e|sub [[Mahoma]], 622–632}} {{legend|#ef9070|sub le [[Caliphato Rashidun|califas Rashidun]], 632–661}} {{legend|#fad07d|sub le [[Caliphato Omeyya|califas omeyya]], 661–750}}]] Le expansion del califatos islamic creava un grande spatio cultural in le qual libros, scientistas e technicas circulava inter le Mediterraneo, le Medio Oriente, Asia Central, Africa e le Peninsula Iberic. Le lingua arabe deveniva un importante lingua commun del erudition scientific, permettente que cognoscentias proveniente de traditiones differente poteva esser traducite, comparate e developpate in un mesme ambiente intellectual. <ref>{{Cita web |url=https://blogs.loc.gov/maps/2022/01/al-idrisis-masterpiece-of-medieval-geography/ |titulo=Al-Idrisi’s Masterpiece of Medieval Geography |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le eruditos islamic non se limitava al conservation de textos ancian. Illes traduciva obras grec, persian e sanscrit, ma etiam commentava, criticava, verificava e extendiva lor contento. Le Library of Congress sublinea que le historia moderne del scientia islamic non debe esser reducite al idea que le eruditos islamic simplemente «preservava» le cognoscentia grec pro le posterior Renaissance europee: illes expandava le obras heredate e produceva contributos original. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Translation e centros de cognoscentia == Durante le [[califato Abbaside]], [[Baghdad]] deveniva un del principal centros scientific del mundo. Le movimento de traduction initiava al fin del seculo VIII e continuava durante le seculos sequente. Obras de [[Grecia]], [[Syria]], [[Persia]] e [[India]] esseva traducite in arabe, creando un base commun pro le studio del mathematica, medicina, astronomia, philosophia e altere disciplinas. <ref>{{Cita web |url=https://blogs.loc.gov/maps/2022/01/al-idrisis-masterpiece-of-medieval-geography/ |titulo=Al-Idrisi’s Masterpiece of Medieval Geography |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le institution appellate Casa del Sapientia (''Bayt al-Hikma'') es frequentemente associate al corte Abbaside de Baghdad e al activitate de traduction e studio. Le Library of Congress usa le establimento del Casa del Sapientia sub le califato Abbaside in 832 como un puncto conventional pro le initio del era auree, ma le movimento scientific esseva in realitate plus large e includeva altere bibliothecas, cortes, hospitales e centros de studio. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le traduction non esseva un processo de un sol direction. Le eruditos del mundo islamic combinava traditiones [[grec]], [[iranian]], [[indian]] e altere con observationes e problemas local. In astronomia, per exemplo, le fontes sanscrit, persian e grec esseva usate insimul pro le elaboration de methodos de calculo e de tabulas astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Mathematica == Le mathematica esseva un del campos in le qual le scientistas islamic medieval produceva nove methodos e importante innovationes. === Al-Khwarizmi === [[Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi]] (circa 780–850) esseva un mathematician e astronomo associate al ambiente intellectual de Baghdad. Su obra ''Kitab al-jabr wa-l-muqabala'' dava su nomine al disciplina de algebra e presentava methodos systematic pro resolver problemas de equations linear e quadratic. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Al-Khwarizmi scribeva etiam super le numeration indian e le calculo con un systema positional. Le transmission latin de su nomine, ''Algoritmi'', esseva al origine del parola moderne algorithmo. Su obras includeva etiam tractatos de astronomia, geographia e instrumentos scientific. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le algebra de al-Khwarizmi esseva formulate in linguage rhetoric, sin le notation symbolic moderne. Su methodos tractava le reduction e solution de differentes formas de equations quadratic e includeva applicationes a mensuration, commercio e problemas de hereditate. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Extras/Al-Khwarizmi_quadratics/ |titulo=Al-Khwarizmi and quadratic equations |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> === Developpamentos ulterior === Le tradition algebraic esseva continuate per mathematicianos como Abu Kamil, al-Karaji, al-Samawal e Omar Khayyam. Le mathematica arabe developpava progressivemente le application del algebra a problemas geometric, le manipulation de potencias e le studio de equations de grado superior. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/HistTopics/Arabic_mathematics/ |titulo=Arabic mathematics |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Omar Khayyam, qui es hodie plus cognoscite como poeta, esseva etiam mathematician e astronomo. Ille classificava equations cubic e studiava lor solutiones geometric per intersectiones de sectiones conic. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/DSB/Khayyam.pdf |titulo=Omar Khayyam |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Astronomia == [[File:Lunar phases al-Biruni.jpg|thumb|Explication de [[al-Biruni]] del [[phase lunar|phases del luna]].]] Astronomia occupava un position central in le scientia medieval islamic. Le astronomos laborava super le calculo del position del Sol, Luna e planetas, le construction de calendarios, le determination del direction de [[Mecca]] e le calculation del horaris del prece e del initio e fin del fasting de [[Ramadan]]. Iste demandas religiose contribueva al perfectionamento del observationes e instrumentos astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos IX–XI, astronomos islamic studiava e criticava le modelos geometric de [[Ptolemeo]]. Abd al-Rahman al-Sufi producite un importante catalogo del constellationes e stelle fixe, basate in parte super nove observationes. Al-Biruni scribeva super le movimento del Sol, Luna e planetas, durante que Ibn al-Haytham studiava etiam le effectos del atmosfera super le observation astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/de/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le astrolabio esseva un del instrumentos plus importante. Illo permitteva determinar le altitude de astros e usar iste information pro calcular tempore e position. Le instrumentos astronomic esseva etiam utilisate in le pratica quotidian e religiose, e le tradition del astrolabio islamic influentiava ulteriormente le production de instrumentos in Europa. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/451699 |titulo=Planispheric Astrolabe |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le activitate astronomic non esseva concentrate in un sol citate. Centros de studio existeva in Baghdad, Cairo, Rayy, Isfahan, Maragha, Samarcanda e altere citates. Le observatorios e le instrumentos permetteva observationes systematic e le preparation de tabulas astronomic de grande precision pro lor epocha. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Optica == Le studio del lumine e del vision esseva un altere campo importante. Ibn al-Haytham (circa 965–1040), cognoscite in le Occidente latin como Alhazen, scribeva un importante tractato super le optica e le functionamento del oculo. Le approcho de Ibn al-Haytham combinava observation, experimentation e analyse mathematic. Su obras super le lumine e le vision contribueva al evolution del tradition optica que ulteriormente influentiava le scientia europee. Le Library of Congress nota que le historia del optica que conduce al telescope moderne passa per un serie de scientistas islamic, inter illes al-Kindi, Ibn Sahl e Ibn al-Haytham. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/collections/finding-our-place-in-the-cosmos-with-carl-sagan/articles-and-essays/modeling-the-cosmos/galileo-and-the-telescope |titulo=Galileo and the Telescope |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le tradition optica esseva ligate al studio del geometria, perspective, refraction e comportamento del lumine. Le obras de Ibn al-Haytham esseva posteriormente cognoscite in Europa per traductiones latin. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Medicina == Le medicina esseva un del disciplinas plus desenvolvite del mundo islamic medieval. Le medicos disponeva de un grande corpus de textos grec, specialmente le obras de [[Hippocrate]], [[Galen]] e [[Dioscoride]], traducite e integrate con observationes e practicas medical local. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> === Al-Razi === Abu Bakr Muhammad ibn Zakariya al-Razi (circa 865–925), cognoscite in Europa como Rhazes, esseva un medico e polymathe persian. Su ''Kitab al-Hawi fi al-tibb'', appellate Le Libro comprehensive super le medicina, esseva un grande encyclopedia medical que includeva notas super enfermedades, therapia e pharmacologia, assi como observationes clinic del autor. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666821/ |titulo=The Comprehensive Book on Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Al-Razi usava observation e experientia in su practica medical e realisava etiam experimentos concernente substances e medicamentos. Su obras esseva ulteriormente traducite in latin e circulava in Europa medieval. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666821/ |titulo=The Comprehensive Book on Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> === Ibn Sina === [[Avicenna|Abu Ali al-Husayn ibn Sina]] (980–1037), cognoscite como Avicenna, esseva un medico e polymathe persian. Su principal obra medical, ''Al-Qanun fi al-tibb'' ("Canon del medicina"), esseva dividite in cinque partes e deveniva un del textos medical plus influente del Medioevo. Le obra esseva traducite in latin e remaneva un texto importante del education medical europee usque al seculo XVII. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021667332/ |titulo=The Canon of Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le medicina islamic medieval includeva etiam pharmacologia, chirurgia, oftalmologia e le description systematic de enfermedades. Le transmission de iste obras verso Europa se accelera desde le seculo XII e contribueva al circulation de cognoscentia medical inter le mundo islamic e le Europa latin. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Geographia e cartographia == Le studio del [[geographia]] esseva alimentate per le commercio, le viages, le administration del territorios e le interesse scientific in le forma del Terra. Al-Khwarizmi produceva un obra geographic con coordenatas de milles de localidades, basate in parte super le ''Geographia'' de Ptolemeo ma adaptate al cognoscentias disponibile in le mundo islamic. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In le seculo XII, al-Idrisi compilava pro le corte normanne de Sicilia un grande obra geographic, accompaniate de un representation del mundo. Le tradition geographic islamic esseva influentiate per fontes grec, persian e indian e developpava proprie descriptiones del regiones, citates, routes e conditiones natural. <ref>{{Cita web |url=https://blogs.loc.gov/maps/2022/01/al-idrisis-masterpiece-of-medieval-geography/ |titulo=Al-Idrisi’s Masterpiece of Medieval Geography |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Al-Biruni esseva un del plus versatile eruditos del periodo. Su interesses includeva mathematica, astronomia, geographia, chronologia, linguistica e scientias natural. Illo scribeva etiam un description extensive del India e del cultura indian, que le Library of Congress considera un obra fundamental del studio occidental del India medieval. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666157/ |titulo=Smoothing the Basis for the Investigation of the Meaning of Transits |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666170/ |titulo=Critical Study of What India Says, Whether Accepted by Reason Or Refuted |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Physica, alchimia e technologia == Le tradition scientific islamic comprendeva etiam le studio del materia, del lumine, del calor, del movimento e de numerose transformationes chimic. Le termino medieval alchimia includeva practicas que se trovava al confini inter philosophia natural, medicina, metallurgia e experimentos con substances. Le eruditos explorava methodos de distillation, sublimation, evaporation e filtration, frequentemente in relation con le preparation de medicamentos e le transformation de substances. Al-Razi, per exemplo, combinava medicina e experimentos chimic e esseva associate al studio systematic de substances e remedios. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666821/ |titulo=The Comprehensive Book on Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le scientia medieval non esseva separate completemente del technologia. Astronomia necessitava instrumentos de precision, medicina requireva instrumentos chirurgic e pharmacologic, e le geographia esseva associate al cartographia, navigation e calculo. Le astrolabio es un exemplo del relation inter mathematica, astronomia, arteseanate e usos practic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/451699 |titulo=Planispheric Astrolabe |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Institutiones e patronato == Le developpamento del scientia dependava de un combination de patronato politic, institutiones educative, bibliothecas, hospitales e reti de eruditos. Le califos, sultanos e altere governatores susteneva scientistas e commissionava traductiones, observationes astronomic, libros e instrumentos. Le hospitals esseva etiam importante pro le formation medical. Le practica de medicina includeva tanto le studio de textos como le observation de pacientes e le compilation de casos clinic, como se vide in le obras de al-Razi. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666821/ |titulo=The Comprehensive Book on Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le patronato esseva decentralisate: post le grande centro Abbaside de Baghdad, altere cortes e citates developpava proprie traditiones scientific. Le Met sublinea le importantia de centros como Cairo, Rayy e Isfahan, in addition a Baghdad, pro le studio del astronomia e scientias exacte. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Relation con le religion == Le scientia in le mundo islamic medieval se disveloppava in societates in le qual le religion esseva un componente central del vita intellectual e social. Le relation inter religion e scientia esseva complexe e variava secundo le disciplina e le epocha. In astronomia, le necessitate de determinar le direction de Mecca, le horaris del prece, le initio del Ramadan e le calendario lunar dava problemas practic que stimula le precision del calculationes e observationes astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Al mesme tempore, non tote le practicas intellectual esseva unanimemente acceptate. Le astrologia, per exemplo, esseva practicata e studiate, ma esseva etiam criticate per theologos, juristas e philosophos qui contestava su interpretationes e su compatibilitate con certe conceptiones religiose. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/de/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Transmission verso Europa == Desde le seculo XII, un numero crescente de obras scientific in arabe esseva traducite in latino, specialmente in centros como [[Toledo]] e in le Sicilia normanne. Le obras de al-Khwarizmi, al-Razi, Avicenna, al-Biruni e altere autores entrava assi in le circulation intellectual del Europa latin. Le transmission includeva mathematica, astronomia, medicina, philosophia natural e optica. Le algebra de al-Khwarizmi e le "Canon del medicina" de Avicenna es exemplos particularmente influente: lor obras esseva traducite in latino e remaneva utilisate in Europa durante longe periodos. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021667332/ |titulo=The Canon of Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le transmission non esseva un simple passage del cognoscentia del mundo islamic verso Europa. Le scientia medieval esseva un rete de intercambios in le qual cognoscentias grec, persian, indian, arabic, hebraic e latin se influentiava reciprocamente. Le movimento de traduction in arabe esseva ipse un importante mecanismo de integration de traditiones intellectual diverse. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Evolution posterior == Le expression «era auree» non significa que le activitate scientific cessava post le seculo XIV. Le centros de studio continuava a producer obras de astronomia, mathematica, medicina, geographia e philosophia in le mundo islamic. Le astronomos de [[Maragha]] e [[Samarcanda]], per exemplo, continuava le tradition de observation precise e de construction de instrumentos astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le historia del scientia islamic medieval debe dunque esser comprendite como un processo de longe duration, con periodos de intense patronato e innovation, cambios del centros intellectual e transmissiones inter diverse regiones. Le termino «era auree» es utile pro describer un periodo de particular activitate, ma non corresponde a un ruptura simple ante e post un date precise. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Signification historic == Le scientia del mundo islamic medieval ha un importantia particular in le historia global del cognoscentia per tres rationes principal. Primo, illo integrava traditiones scientific de differente origines in un spatio intellectual commun. Secundo, le scientistas produceva nove methodos, instrumentos e obras original in campos como algebra, astronomia, medicina, optica e geographia. Tertio, un parte importante de iste obras esseva ulteriormente traducite e incorporate al tradition scientific europee. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le legado include tanto conceptos que ha lassate lor nomines in le vocabulario moderne — como algebra e algorithmo — como textos que ha influentiate le education scientific e medical durante plure seculos. Le transmission del mathematica, astronomia, medicina e optica islamic esseva un del plure vias per le qual le cognoscentia scientific medieval circulava inter le culturas de Eurasia e Africa. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021667332/ |titulo=The Canon of Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> {{Historia del scientia}} [[Categoria:Historia del scientia]] [[Categoria:Scientia in le mundo islamic medieval| ]] [[Categoria:Etate de auro islamic|Etate de auro islamic]] [[Categoria:Historia medieval del Oriente Medie]] [[Categoria:Scientia in le Medievo|Mundo islamic]] 9p2hf91jjiqz7c5pdynlbp0kt24a2qs 702380 702379 2026-10-05T15:02:32Z Interlingvisto 60932 /* Geographia e cartographia */ 702380 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''scientia in le mundo islamic medieval''' designa le disveloppamento del mathematica, astronomia, medicina, optica, geographia, alchimia e altere campos del cognoscentia scientific in le societates del mundo islamic durante le Medioevo. Iste tradition intellectual se disveloppava specialmente inter le seculos VIII e XIV, ma continuava a producer obras importante in le seculos posterior. Illo esseva alimentate per le transmission e transformation de cognoscentias proveniente de [[Grecia antique]], [[Persia]], [[India]] e altere regiones, e per le nove investigationes de scientistas qui scribeva principalmente in [[arabe]]. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le expression « era auree islamic » es frequentemente usate pro describer le grande florimento intellectual que se extendava approximativemente del seculo IX al XIV, ben que le chronologia e le limites geographic del phenomeno varia secundo le campo studiate. Le centros de studio esseva numerose e includeva [[Baghdad]], [[Damasco]], [[Cairo]], [[Rayy]], [[Isfahan]], [[Bukhara]], [[Maragha]] e altere citates del mundo islamic. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Contexto intellectual == [[File:Map of expansion of Caliphate.svg|thumb|[[Prime conquestas islamic|Expansion islamic]]: {{legend|#a1584e|sub [[Mahoma]], 622–632}} {{legend|#ef9070|sub le [[Caliphato Rashidun|califas Rashidun]], 632–661}} {{legend|#fad07d|sub le [[Caliphato Omeyya|califas omeyya]], 661–750}}]] Le expansion del califatos islamic creava un grande spatio cultural in le qual libros, scientistas e technicas circulava inter le Mediterraneo, le Medio Oriente, Asia Central, Africa e le Peninsula Iberic. Le lingua arabe deveniva un importante lingua commun del erudition scientific, permettente que cognoscentias proveniente de traditiones differente poteva esser traducite, comparate e developpate in un mesme ambiente intellectual. <ref>{{Cita web |url=https://blogs.loc.gov/maps/2022/01/al-idrisis-masterpiece-of-medieval-geography/ |titulo=Al-Idrisi’s Masterpiece of Medieval Geography |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le eruditos islamic non se limitava al conservation de textos ancian. Illes traduciva obras grec, persian e sanscrit, ma etiam commentava, criticava, verificava e extendiva lor contento. Le Library of Congress sublinea que le historia moderne del scientia islamic non debe esser reducite al idea que le eruditos islamic simplemente «preservava» le cognoscentia grec pro le posterior Renaissance europee: illes expandava le obras heredate e produceva contributos original. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Translation e centros de cognoscentia == Durante le [[califato Abbaside]], [[Baghdad]] deveniva un del principal centros scientific del mundo. Le movimento de traduction initiava al fin del seculo VIII e continuava durante le seculos sequente. Obras de [[Grecia]], [[Syria]], [[Persia]] e [[India]] esseva traducite in arabe, creando un base commun pro le studio del mathematica, medicina, astronomia, philosophia e altere disciplinas. <ref>{{Cita web |url=https://blogs.loc.gov/maps/2022/01/al-idrisis-masterpiece-of-medieval-geography/ |titulo=Al-Idrisi’s Masterpiece of Medieval Geography |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le institution appellate Casa del Sapientia (''Bayt al-Hikma'') es frequentemente associate al corte Abbaside de Baghdad e al activitate de traduction e studio. Le Library of Congress usa le establimento del Casa del Sapientia sub le califato Abbaside in 832 como un puncto conventional pro le initio del era auree, ma le movimento scientific esseva in realitate plus large e includeva altere bibliothecas, cortes, hospitales e centros de studio. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le traduction non esseva un processo de un sol direction. Le eruditos del mundo islamic combinava traditiones [[grec]], [[iranian]], [[indian]] e altere con observationes e problemas local. In astronomia, per exemplo, le fontes sanscrit, persian e grec esseva usate insimul pro le elaboration de methodos de calculo e de tabulas astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Mathematica == Le mathematica esseva un del campos in le qual le scientistas islamic medieval produceva nove methodos e importante innovationes. === Al-Khwarizmi === [[Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi]] (circa 780–850) esseva un mathematician e astronomo associate al ambiente intellectual de Baghdad. Su obra ''Kitab al-jabr wa-l-muqabala'' dava su nomine al disciplina de algebra e presentava methodos systematic pro resolver problemas de equations linear e quadratic. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Al-Khwarizmi scribeva etiam super le numeration indian e le calculo con un systema positional. Le transmission latin de su nomine, ''Algoritmi'', esseva al origine del parola moderne algorithmo. Su obras includeva etiam tractatos de astronomia, geographia e instrumentos scientific. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le algebra de al-Khwarizmi esseva formulate in linguage rhetoric, sin le notation symbolic moderne. Su methodos tractava le reduction e solution de differentes formas de equations quadratic e includeva applicationes a mensuration, commercio e problemas de hereditate. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Extras/Al-Khwarizmi_quadratics/ |titulo=Al-Khwarizmi and quadratic equations |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> === Developpamentos ulterior === Le tradition algebraic esseva continuate per mathematicianos como Abu Kamil, al-Karaji, al-Samawal e Omar Khayyam. Le mathematica arabe developpava progressivemente le application del algebra a problemas geometric, le manipulation de potencias e le studio de equations de grado superior. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/HistTopics/Arabic_mathematics/ |titulo=Arabic mathematics |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Omar Khayyam, qui es hodie plus cognoscite como poeta, esseva etiam mathematician e astronomo. Ille classificava equations cubic e studiava lor solutiones geometric per intersectiones de sectiones conic. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/DSB/Khayyam.pdf |titulo=Omar Khayyam |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Astronomia == [[File:Lunar phases al-Biruni.jpg|thumb|Explication de [[al-Biruni]] del [[phase lunar|phases del luna]].]] Astronomia occupava un position central in le scientia medieval islamic. Le astronomos laborava super le calculo del position del Sol, Luna e planetas, le construction de calendarios, le determination del direction de [[Mecca]] e le calculation del horaris del prece e del initio e fin del fasting de [[Ramadan]]. Iste demandas religiose contribueva al perfectionamento del observationes e instrumentos astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos IX–XI, astronomos islamic studiava e criticava le modelos geometric de [[Ptolemeo]]. Abd al-Rahman al-Sufi producite un importante catalogo del constellationes e stelle fixe, basate in parte super nove observationes. Al-Biruni scribeva super le movimento del Sol, Luna e planetas, durante que Ibn al-Haytham studiava etiam le effectos del atmosfera super le observation astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/de/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le astrolabio esseva un del instrumentos plus importante. Illo permitteva determinar le altitude de astros e usar iste information pro calcular tempore e position. Le instrumentos astronomic esseva etiam utilisate in le pratica quotidian e religiose, e le tradition del astrolabio islamic influentiava ulteriormente le production de instrumentos in Europa. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/451699 |titulo=Planispheric Astrolabe |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le activitate astronomic non esseva concentrate in un sol citate. Centros de studio existeva in Baghdad, Cairo, Rayy, Isfahan, Maragha, Samarcanda e altere citates. Le observatorios e le instrumentos permetteva observationes systematic e le preparation de tabulas astronomic de grande precision pro lor epocha. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Optica == Le studio del lumine e del vision esseva un altere campo importante. Ibn al-Haytham (circa 965–1040), cognoscite in le Occidente latin como Alhazen, scribeva un importante tractato super le optica e le functionamento del oculo. Le approcho de Ibn al-Haytham combinava observation, experimentation e analyse mathematic. Su obras super le lumine e le vision contribueva al evolution del tradition optica que ulteriormente influentiava le scientia europee. Le Library of Congress nota que le historia del optica que conduce al telescope moderne passa per un serie de scientistas islamic, inter illes al-Kindi, Ibn Sahl e Ibn al-Haytham. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/collections/finding-our-place-in-the-cosmos-with-carl-sagan/articles-and-essays/modeling-the-cosmos/galileo-and-the-telescope |titulo=Galileo and the Telescope |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le tradition optica esseva ligate al studio del geometria, perspective, refraction e comportamento del lumine. Le obras de Ibn al-Haytham esseva posteriormente cognoscite in Europa per traductiones latin. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Medicina == Le medicina esseva un del disciplinas plus desenvolvite del mundo islamic medieval. Le medicos disponeva de un grande corpus de textos grec, specialmente le obras de [[Hippocrate]], [[Galen]] e [[Dioscoride]], traducite e integrate con observationes e practicas medical local. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> === Al-Razi === Abu Bakr Muhammad ibn Zakariya al-Razi (circa 865–925), cognoscite in Europa como Rhazes, esseva un medico e polymathe persian. Su ''Kitab al-Hawi fi al-tibb'', appellate Le Libro comprehensive super le medicina, esseva un grande encyclopedia medical que includeva notas super enfermedades, therapia e pharmacologia, assi como observationes clinic del autor. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666821/ |titulo=The Comprehensive Book on Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Al-Razi usava observation e experientia in su practica medical e realisava etiam experimentos concernente substances e medicamentos. Su obras esseva ulteriormente traducite in latin e circulava in Europa medieval. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666821/ |titulo=The Comprehensive Book on Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> === Ibn Sina === [[Avicenna|Abu Ali al-Husayn ibn Sina]] (980–1037), cognoscite como Avicenna, esseva un medico e polymathe persian. Su principal obra medical, ''Al-Qanun fi al-tibb'' ("Canon del medicina"), esseva dividite in cinque partes e deveniva un del textos medical plus influente del Medioevo. Le obra esseva traducite in latin e remaneva un texto importante del education medical europee usque al seculo XVII. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021667332/ |titulo=The Canon of Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le medicina islamic medieval includeva etiam pharmacologia, chirurgia, oftalmologia e le description systematic de enfermedades. Le transmission de iste obras verso Europa se accelera desde le seculo XII e contribueva al circulation de cognoscentia medical inter le mundo islamic e le Europa latin. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Geographia e cartographia == [[File:Piri reis world map 01.jpg|thumb|upright| Fragmento supervivente del [[Mappa de Piri Reis|prime mappa del mundo]] de [[Piri Reis]] (1513)]] Le studio del [[geographia]] esseva alimentate per le commercio, le viages, le administration del territorios e le interesse scientific in le forma del Terra. Al-Khwarizmi produceva un obra geographic con coordenatas de milles de localidades, basate in parte super le ''Geographia'' de Ptolemeo ma adaptate al cognoscentias disponibile in le mundo islamic. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In le seculo XII, al-Idrisi compilava pro le corte normanne de Sicilia un grande obra geographic, accompaniate de un representation del mundo. Le tradition geographic islamic esseva influentiate per fontes grec, persian e indian e developpava proprie descriptiones del regiones, citates, routes e conditiones natural. <ref>{{Cita web |url=https://blogs.loc.gov/maps/2022/01/al-idrisis-masterpiece-of-medieval-geography/ |titulo=Al-Idrisi’s Masterpiece of Medieval Geography |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Al-Biruni esseva un del plus versatile eruditos del periodo. Su interesses includeva mathematica, astronomia, geographia, chronologia, linguistica e scientias natural. Illo scribeva etiam un description extensive del India e del cultura indian, que le Library of Congress considera un obra fundamental del studio occidental del India medieval. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666157/ |titulo=Smoothing the Basis for the Investigation of the Meaning of Transits |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666170/ |titulo=Critical Study of What India Says, Whether Accepted by Reason Or Refuted |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Physica, alchimia e technologia == Le tradition scientific islamic comprendeva etiam le studio del materia, del lumine, del calor, del movimento e de numerose transformationes chimic. Le termino medieval alchimia includeva practicas que se trovava al confini inter philosophia natural, medicina, metallurgia e experimentos con substances. Le eruditos explorava methodos de distillation, sublimation, evaporation e filtration, frequentemente in relation con le preparation de medicamentos e le transformation de substances. Al-Razi, per exemplo, combinava medicina e experimentos chimic e esseva associate al studio systematic de substances e remedios. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666821/ |titulo=The Comprehensive Book on Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le scientia medieval non esseva separate completemente del technologia. Astronomia necessitava instrumentos de precision, medicina requireva instrumentos chirurgic e pharmacologic, e le geographia esseva associate al cartographia, navigation e calculo. Le astrolabio es un exemplo del relation inter mathematica, astronomia, arteseanate e usos practic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/451699 |titulo=Planispheric Astrolabe |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Institutiones e patronato == Le developpamento del scientia dependava de un combination de patronato politic, institutiones educative, bibliothecas, hospitales e reti de eruditos. Le califos, sultanos e altere governatores susteneva scientistas e commissionava traductiones, observationes astronomic, libros e instrumentos. Le hospitals esseva etiam importante pro le formation medical. Le practica de medicina includeva tanto le studio de textos como le observation de pacientes e le compilation de casos clinic, como se vide in le obras de al-Razi. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666821/ |titulo=The Comprehensive Book on Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le patronato esseva decentralisate: post le grande centro Abbaside de Baghdad, altere cortes e citates developpava proprie traditiones scientific. Le Met sublinea le importantia de centros como Cairo, Rayy e Isfahan, in addition a Baghdad, pro le studio del astronomia e scientias exacte. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Relation con le religion == Le scientia in le mundo islamic medieval se disveloppava in societates in le qual le religion esseva un componente central del vita intellectual e social. Le relation inter religion e scientia esseva complexe e variava secundo le disciplina e le epocha. In astronomia, le necessitate de determinar le direction de Mecca, le horaris del prece, le initio del Ramadan e le calendario lunar dava problemas practic que stimula le precision del calculationes e observationes astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Al mesme tempore, non tote le practicas intellectual esseva unanimemente acceptate. Le astrologia, per exemplo, esseva practicata e studiate, ma esseva etiam criticate per theologos, juristas e philosophos qui contestava su interpretationes e su compatibilitate con certe conceptiones religiose. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/de/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Transmission verso Europa == Desde le seculo XII, un numero crescente de obras scientific in arabe esseva traducite in latino, specialmente in centros como [[Toledo]] e in le Sicilia normanne. Le obras de al-Khwarizmi, al-Razi, Avicenna, al-Biruni e altere autores entrava assi in le circulation intellectual del Europa latin. Le transmission includeva mathematica, astronomia, medicina, philosophia natural e optica. Le algebra de al-Khwarizmi e le "Canon del medicina" de Avicenna es exemplos particularmente influente: lor obras esseva traducite in latino e remaneva utilisate in Europa durante longe periodos. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021667332/ |titulo=The Canon of Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le transmission non esseva un simple passage del cognoscentia del mundo islamic verso Europa. Le scientia medieval esseva un rete de intercambios in le qual cognoscentias grec, persian, indian, arabic, hebraic e latin se influentiava reciprocamente. Le movimento de traduction in arabe esseva ipse un importante mecanismo de integration de traditiones intellectual diverse. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Evolution posterior == Le expression «era auree» non significa que le activitate scientific cessava post le seculo XIV. Le centros de studio continuava a producer obras de astronomia, mathematica, medicina, geographia e philosophia in le mundo islamic. Le astronomos de [[Maragha]] e [[Samarcanda]], per exemplo, continuava le tradition de observation precise e de construction de instrumentos astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le historia del scientia islamic medieval debe dunque esser comprendite como un processo de longe duration, con periodos de intense patronato e innovation, cambios del centros intellectual e transmissiones inter diverse regiones. Le termino «era auree» es utile pro describer un periodo de particular activitate, ma non corresponde a un ruptura simple ante e post un date precise. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Signification historic == Le scientia del mundo islamic medieval ha un importantia particular in le historia global del cognoscentia per tres rationes principal. Primo, illo integrava traditiones scientific de differente origines in un spatio intellectual commun. Secundo, le scientistas produceva nove methodos, instrumentos e obras original in campos como algebra, astronomia, medicina, optica e geographia. Tertio, un parte importante de iste obras esseva ulteriormente traducite e incorporate al tradition scientific europee. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le legado include tanto conceptos que ha lassate lor nomines in le vocabulario moderne — como algebra e algorithmo — como textos que ha influentiate le education scientific e medical durante plure seculos. Le transmission del mathematica, astronomia, medicina e optica islamic esseva un del plure vias per le qual le cognoscentia scientific medieval circulava inter le culturas de Eurasia e Africa. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021667332/ |titulo=The Canon of Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> {{Historia del scientia}} [[Categoria:Historia del scientia]] [[Categoria:Scientia in le mundo islamic medieval| ]] [[Categoria:Etate de auro islamic|Etate de auro islamic]] [[Categoria:Historia medieval del Oriente Medie]] [[Categoria:Scientia in le Medievo|Mundo islamic]] 9kwewl5bg5qvxvege2sioe7xisqyebx 702381 702380 2026-10-05T15:02:40Z Interlingvisto 60932 /* Geographia e cartographia */ 702381 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''scientia in le mundo islamic medieval''' designa le disveloppamento del mathematica, astronomia, medicina, optica, geographia, alchimia e altere campos del cognoscentia scientific in le societates del mundo islamic durante le Medioevo. Iste tradition intellectual se disveloppava specialmente inter le seculos VIII e XIV, ma continuava a producer obras importante in le seculos posterior. Illo esseva alimentate per le transmission e transformation de cognoscentias proveniente de [[Grecia antique]], [[Persia]], [[India]] e altere regiones, e per le nove investigationes de scientistas qui scribeva principalmente in [[arabe]]. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le expression « era auree islamic » es frequentemente usate pro describer le grande florimento intellectual que se extendava approximativemente del seculo IX al XIV, ben que le chronologia e le limites geographic del phenomeno varia secundo le campo studiate. Le centros de studio esseva numerose e includeva [[Baghdad]], [[Damasco]], [[Cairo]], [[Rayy]], [[Isfahan]], [[Bukhara]], [[Maragha]] e altere citates del mundo islamic. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Contexto intellectual == [[File:Map of expansion of Caliphate.svg|thumb|[[Prime conquestas islamic|Expansion islamic]]: {{legend|#a1584e|sub [[Mahoma]], 622–632}} {{legend|#ef9070|sub le [[Caliphato Rashidun|califas Rashidun]], 632–661}} {{legend|#fad07d|sub le [[Caliphato Omeyya|califas omeyya]], 661–750}}]] Le expansion del califatos islamic creava un grande spatio cultural in le qual libros, scientistas e technicas circulava inter le Mediterraneo, le Medio Oriente, Asia Central, Africa e le Peninsula Iberic. Le lingua arabe deveniva un importante lingua commun del erudition scientific, permettente que cognoscentias proveniente de traditiones differente poteva esser traducite, comparate e developpate in un mesme ambiente intellectual. <ref>{{Cita web |url=https://blogs.loc.gov/maps/2022/01/al-idrisis-masterpiece-of-medieval-geography/ |titulo=Al-Idrisi’s Masterpiece of Medieval Geography |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le eruditos islamic non se limitava al conservation de textos ancian. Illes traduciva obras grec, persian e sanscrit, ma etiam commentava, criticava, verificava e extendiva lor contento. Le Library of Congress sublinea que le historia moderne del scientia islamic non debe esser reducite al idea que le eruditos islamic simplemente «preservava» le cognoscentia grec pro le posterior Renaissance europee: illes expandava le obras heredate e produceva contributos original. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Translation e centros de cognoscentia == Durante le [[califato Abbaside]], [[Baghdad]] deveniva un del principal centros scientific del mundo. Le movimento de traduction initiava al fin del seculo VIII e continuava durante le seculos sequente. Obras de [[Grecia]], [[Syria]], [[Persia]] e [[India]] esseva traducite in arabe, creando un base commun pro le studio del mathematica, medicina, astronomia, philosophia e altere disciplinas. <ref>{{Cita web |url=https://blogs.loc.gov/maps/2022/01/al-idrisis-masterpiece-of-medieval-geography/ |titulo=Al-Idrisi’s Masterpiece of Medieval Geography |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le institution appellate Casa del Sapientia (''Bayt al-Hikma'') es frequentemente associate al corte Abbaside de Baghdad e al activitate de traduction e studio. Le Library of Congress usa le establimento del Casa del Sapientia sub le califato Abbaside in 832 como un puncto conventional pro le initio del era auree, ma le movimento scientific esseva in realitate plus large e includeva altere bibliothecas, cortes, hospitales e centros de studio. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le traduction non esseva un processo de un sol direction. Le eruditos del mundo islamic combinava traditiones [[grec]], [[iranian]], [[indian]] e altere con observationes e problemas local. In astronomia, per exemplo, le fontes sanscrit, persian e grec esseva usate insimul pro le elaboration de methodos de calculo e de tabulas astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Mathematica == Le mathematica esseva un del campos in le qual le scientistas islamic medieval produceva nove methodos e importante innovationes. === Al-Khwarizmi === [[Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi]] (circa 780–850) esseva un mathematician e astronomo associate al ambiente intellectual de Baghdad. Su obra ''Kitab al-jabr wa-l-muqabala'' dava su nomine al disciplina de algebra e presentava methodos systematic pro resolver problemas de equations linear e quadratic. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Al-Khwarizmi scribeva etiam super le numeration indian e le calculo con un systema positional. Le transmission latin de su nomine, ''Algoritmi'', esseva al origine del parola moderne algorithmo. Su obras includeva etiam tractatos de astronomia, geographia e instrumentos scientific. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le algebra de al-Khwarizmi esseva formulate in linguage rhetoric, sin le notation symbolic moderne. Su methodos tractava le reduction e solution de differentes formas de equations quadratic e includeva applicationes a mensuration, commercio e problemas de hereditate. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Extras/Al-Khwarizmi_quadratics/ |titulo=Al-Khwarizmi and quadratic equations |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> === Developpamentos ulterior === Le tradition algebraic esseva continuate per mathematicianos como Abu Kamil, al-Karaji, al-Samawal e Omar Khayyam. Le mathematica arabe developpava progressivemente le application del algebra a problemas geometric, le manipulation de potencias e le studio de equations de grado superior. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/HistTopics/Arabic_mathematics/ |titulo=Arabic mathematics |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Omar Khayyam, qui es hodie plus cognoscite como poeta, esseva etiam mathematician e astronomo. Ille classificava equations cubic e studiava lor solutiones geometric per intersectiones de sectiones conic. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/DSB/Khayyam.pdf |titulo=Omar Khayyam |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Astronomia == [[File:Lunar phases al-Biruni.jpg|thumb|Explication de [[al-Biruni]] del [[phase lunar|phases del luna]].]] Astronomia occupava un position central in le scientia medieval islamic. Le astronomos laborava super le calculo del position del Sol, Luna e planetas, le construction de calendarios, le determination del direction de [[Mecca]] e le calculation del horaris del prece e del initio e fin del fasting de [[Ramadan]]. Iste demandas religiose contribueva al perfectionamento del observationes e instrumentos astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos IX–XI, astronomos islamic studiava e criticava le modelos geometric de [[Ptolemeo]]. Abd al-Rahman al-Sufi producite un importante catalogo del constellationes e stelle fixe, basate in parte super nove observationes. Al-Biruni scribeva super le movimento del Sol, Luna e planetas, durante que Ibn al-Haytham studiava etiam le effectos del atmosfera super le observation astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/de/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le astrolabio esseva un del instrumentos plus importante. Illo permitteva determinar le altitude de astros e usar iste information pro calcular tempore e position. Le instrumentos astronomic esseva etiam utilisate in le pratica quotidian e religiose, e le tradition del astrolabio islamic influentiava ulteriormente le production de instrumentos in Europa. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/451699 |titulo=Planispheric Astrolabe |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le activitate astronomic non esseva concentrate in un sol citate. Centros de studio existeva in Baghdad, Cairo, Rayy, Isfahan, Maragha, Samarcanda e altere citates. Le observatorios e le instrumentos permetteva observationes systematic e le preparation de tabulas astronomic de grande precision pro lor epocha. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Optica == Le studio del lumine e del vision esseva un altere campo importante. Ibn al-Haytham (circa 965–1040), cognoscite in le Occidente latin como Alhazen, scribeva un importante tractato super le optica e le functionamento del oculo. Le approcho de Ibn al-Haytham combinava observation, experimentation e analyse mathematic. Su obras super le lumine e le vision contribueva al evolution del tradition optica que ulteriormente influentiava le scientia europee. Le Library of Congress nota que le historia del optica que conduce al telescope moderne passa per un serie de scientistas islamic, inter illes al-Kindi, Ibn Sahl e Ibn al-Haytham. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/collections/finding-our-place-in-the-cosmos-with-carl-sagan/articles-and-essays/modeling-the-cosmos/galileo-and-the-telescope |titulo=Galileo and the Telescope |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le tradition optica esseva ligate al studio del geometria, perspective, refraction e comportamento del lumine. Le obras de Ibn al-Haytham esseva posteriormente cognoscite in Europa per traductiones latin. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Medicina == Le medicina esseva un del disciplinas plus desenvolvite del mundo islamic medieval. Le medicos disponeva de un grande corpus de textos grec, specialmente le obras de [[Hippocrate]], [[Galen]] e [[Dioscoride]], traducite e integrate con observationes e practicas medical local. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> === Al-Razi === Abu Bakr Muhammad ibn Zakariya al-Razi (circa 865–925), cognoscite in Europa como Rhazes, esseva un medico e polymathe persian. Su ''Kitab al-Hawi fi al-tibb'', appellate Le Libro comprehensive super le medicina, esseva un grande encyclopedia medical que includeva notas super enfermedades, therapia e pharmacologia, assi como observationes clinic del autor. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666821/ |titulo=The Comprehensive Book on Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Al-Razi usava observation e experientia in su practica medical e realisava etiam experimentos concernente substances e medicamentos. Su obras esseva ulteriormente traducite in latin e circulava in Europa medieval. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666821/ |titulo=The Comprehensive Book on Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> === Ibn Sina === [[Avicenna|Abu Ali al-Husayn ibn Sina]] (980–1037), cognoscite como Avicenna, esseva un medico e polymathe persian. Su principal obra medical, ''Al-Qanun fi al-tibb'' ("Canon del medicina"), esseva dividite in cinque partes e deveniva un del textos medical plus influente del Medioevo. Le obra esseva traducite in latin e remaneva un texto importante del education medical europee usque al seculo XVII. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021667332/ |titulo=The Canon of Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le medicina islamic medieval includeva etiam pharmacologia, chirurgia, oftalmologia e le description systematic de enfermedades. Le transmission de iste obras verso Europa se accelera desde le seculo XII e contribueva al circulation de cognoscentia medical inter le mundo islamic e le Europa latin. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Geographia e cartographia == [[File:Piri reis world map 01.jpg|thumb|upright| Fragmento supervivente del [[Mappa de Piri Reis|prime mappa del mundo]] de [[Piri Reis]] (1513).]] Le studio del [[geographia]] esseva alimentate per le commercio, le viages, le administration del territorios e le interesse scientific in le forma del Terra. Al-Khwarizmi produceva un obra geographic con coordenatas de milles de localidades, basate in parte super le ''Geographia'' de Ptolemeo ma adaptate al cognoscentias disponibile in le mundo islamic. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In le seculo XII, al-Idrisi compilava pro le corte normanne de Sicilia un grande obra geographic, accompaniate de un representation del mundo. Le tradition geographic islamic esseva influentiate per fontes grec, persian e indian e developpava proprie descriptiones del regiones, citates, routes e conditiones natural. <ref>{{Cita web |url=https://blogs.loc.gov/maps/2022/01/al-idrisis-masterpiece-of-medieval-geography/ |titulo=Al-Idrisi’s Masterpiece of Medieval Geography |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Al-Biruni esseva un del plus versatile eruditos del periodo. Su interesses includeva mathematica, astronomia, geographia, chronologia, linguistica e scientias natural. Illo scribeva etiam un description extensive del India e del cultura indian, que le Library of Congress considera un obra fundamental del studio occidental del India medieval. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666157/ |titulo=Smoothing the Basis for the Investigation of the Meaning of Transits |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666170/ |titulo=Critical Study of What India Says, Whether Accepted by Reason Or Refuted |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Physica, alchimia e technologia == Le tradition scientific islamic comprendeva etiam le studio del materia, del lumine, del calor, del movimento e de numerose transformationes chimic. Le termino medieval alchimia includeva practicas que se trovava al confini inter philosophia natural, medicina, metallurgia e experimentos con substances. Le eruditos explorava methodos de distillation, sublimation, evaporation e filtration, frequentemente in relation con le preparation de medicamentos e le transformation de substances. Al-Razi, per exemplo, combinava medicina e experimentos chimic e esseva associate al studio systematic de substances e remedios. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666821/ |titulo=The Comprehensive Book on Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le scientia medieval non esseva separate completemente del technologia. Astronomia necessitava instrumentos de precision, medicina requireva instrumentos chirurgic e pharmacologic, e le geographia esseva associate al cartographia, navigation e calculo. Le astrolabio es un exemplo del relation inter mathematica, astronomia, arteseanate e usos practic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/451699 |titulo=Planispheric Astrolabe |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Institutiones e patronato == Le developpamento del scientia dependava de un combination de patronato politic, institutiones educative, bibliothecas, hospitales e reti de eruditos. Le califos, sultanos e altere governatores susteneva scientistas e commissionava traductiones, observationes astronomic, libros e instrumentos. Le hospitals esseva etiam importante pro le formation medical. Le practica de medicina includeva tanto le studio de textos como le observation de pacientes e le compilation de casos clinic, como se vide in le obras de al-Razi. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666821/ |titulo=The Comprehensive Book on Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le patronato esseva decentralisate: post le grande centro Abbaside de Baghdad, altere cortes e citates developpava proprie traditiones scientific. Le Met sublinea le importantia de centros como Cairo, Rayy e Isfahan, in addition a Baghdad, pro le studio del astronomia e scientias exacte. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Relation con le religion == Le scientia in le mundo islamic medieval se disveloppava in societates in le qual le religion esseva un componente central del vita intellectual e social. Le relation inter religion e scientia esseva complexe e variava secundo le disciplina e le epocha. In astronomia, le necessitate de determinar le direction de Mecca, le horaris del prece, le initio del Ramadan e le calendario lunar dava problemas practic que stimula le precision del calculationes e observationes astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Al mesme tempore, non tote le practicas intellectual esseva unanimemente acceptate. Le astrologia, per exemplo, esseva practicata e studiate, ma esseva etiam criticate per theologos, juristas e philosophos qui contestava su interpretationes e su compatibilitate con certe conceptiones religiose. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/de/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Transmission verso Europa == Desde le seculo XII, un numero crescente de obras scientific in arabe esseva traducite in latino, specialmente in centros como [[Toledo]] e in le Sicilia normanne. Le obras de al-Khwarizmi, al-Razi, Avicenna, al-Biruni e altere autores entrava assi in le circulation intellectual del Europa latin. Le transmission includeva mathematica, astronomia, medicina, philosophia natural e optica. Le algebra de al-Khwarizmi e le "Canon del medicina" de Avicenna es exemplos particularmente influente: lor obras esseva traducite in latino e remaneva utilisate in Europa durante longe periodos. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021667332/ |titulo=The Canon of Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le transmission non esseva un simple passage del cognoscentia del mundo islamic verso Europa. Le scientia medieval esseva un rete de intercambios in le qual cognoscentias grec, persian, indian, arabic, hebraic e latin se influentiava reciprocamente. Le movimento de traduction in arabe esseva ipse un importante mecanismo de integration de traditiones intellectual diverse. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Evolution posterior == Le expression «era auree» non significa que le activitate scientific cessava post le seculo XIV. Le centros de studio continuava a producer obras de astronomia, mathematica, medicina, geographia e philosophia in le mundo islamic. Le astronomos de [[Maragha]] e [[Samarcanda]], per exemplo, continuava le tradition de observation precise e de construction de instrumentos astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le historia del scientia islamic medieval debe dunque esser comprendite como un processo de longe duration, con periodos de intense patronato e innovation, cambios del centros intellectual e transmissiones inter diverse regiones. Le termino «era auree» es utile pro describer un periodo de particular activitate, ma non corresponde a un ruptura simple ante e post un date precise. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Signification historic == Le scientia del mundo islamic medieval ha un importantia particular in le historia global del cognoscentia per tres rationes principal. Primo, illo integrava traditiones scientific de differente origines in un spatio intellectual commun. Secundo, le scientistas produceva nove methodos, instrumentos e obras original in campos como algebra, astronomia, medicina, optica e geographia. Tertio, un parte importante de iste obras esseva ulteriormente traducite e incorporate al tradition scientific europee. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le legado include tanto conceptos que ha lassate lor nomines in le vocabulario moderne — como algebra e algorithmo — como textos que ha influentiate le education scientific e medical durante plure seculos. Le transmission del mathematica, astronomia, medicina e optica islamic esseva un del plure vias per le qual le cognoscentia scientific medieval circulava inter le culturas de Eurasia e Africa. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021667332/ |titulo=The Canon of Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> {{Historia del scientia}} [[Categoria:Historia del scientia]] [[Categoria:Scientia in le mundo islamic medieval| ]] [[Categoria:Etate de auro islamic|Etate de auro islamic]] [[Categoria:Historia medieval del Oriente Medie]] [[Categoria:Scientia in le Medievo|Mundo islamic]] njpvazgn5h1edicjn4i7skbylpo7k70 702382 702381 2026-10-05T15:03:34Z Interlingvisto 60932 /* Mathematica */ 702382 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''scientia in le mundo islamic medieval''' designa le disveloppamento del mathematica, astronomia, medicina, optica, geographia, alchimia e altere campos del cognoscentia scientific in le societates del mundo islamic durante le Medioevo. Iste tradition intellectual se disveloppava specialmente inter le seculos VIII e XIV, ma continuava a producer obras importante in le seculos posterior. Illo esseva alimentate per le transmission e transformation de cognoscentias proveniente de [[Grecia antique]], [[Persia]], [[India]] e altere regiones, e per le nove investigationes de scientistas qui scribeva principalmente in [[arabe]]. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le expression « era auree islamic » es frequentemente usate pro describer le grande florimento intellectual que se extendava approximativemente del seculo IX al XIV, ben que le chronologia e le limites geographic del phenomeno varia secundo le campo studiate. Le centros de studio esseva numerose e includeva [[Baghdad]], [[Damasco]], [[Cairo]], [[Rayy]], [[Isfahan]], [[Bukhara]], [[Maragha]] e altere citates del mundo islamic. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Contexto intellectual == [[File:Map of expansion of Caliphate.svg|thumb|[[Prime conquestas islamic|Expansion islamic]]: {{legend|#a1584e|sub [[Mahoma]], 622–632}} {{legend|#ef9070|sub le [[Caliphato Rashidun|califas Rashidun]], 632–661}} {{legend|#fad07d|sub le [[Caliphato Omeyya|califas omeyya]], 661–750}}]] Le expansion del califatos islamic creava un grande spatio cultural in le qual libros, scientistas e technicas circulava inter le Mediterraneo, le Medio Oriente, Asia Central, Africa e le Peninsula Iberic. Le lingua arabe deveniva un importante lingua commun del erudition scientific, permettente que cognoscentias proveniente de traditiones differente poteva esser traducite, comparate e developpate in un mesme ambiente intellectual. <ref>{{Cita web |url=https://blogs.loc.gov/maps/2022/01/al-idrisis-masterpiece-of-medieval-geography/ |titulo=Al-Idrisi’s Masterpiece of Medieval Geography |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le eruditos islamic non se limitava al conservation de textos ancian. Illes traduciva obras grec, persian e sanscrit, ma etiam commentava, criticava, verificava e extendiva lor contento. Le Library of Congress sublinea que le historia moderne del scientia islamic non debe esser reducite al idea que le eruditos islamic simplemente «preservava» le cognoscentia grec pro le posterior Renaissance europee: illes expandava le obras heredate e produceva contributos original. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Translation e centros de cognoscentia == Durante le [[califato Abbaside]], [[Baghdad]] deveniva un del principal centros scientific del mundo. Le movimento de traduction initiava al fin del seculo VIII e continuava durante le seculos sequente. Obras de [[Grecia]], [[Syria]], [[Persia]] e [[India]] esseva traducite in arabe, creando un base commun pro le studio del mathematica, medicina, astronomia, philosophia e altere disciplinas. <ref>{{Cita web |url=https://blogs.loc.gov/maps/2022/01/al-idrisis-masterpiece-of-medieval-geography/ |titulo=Al-Idrisi’s Masterpiece of Medieval Geography |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le institution appellate Casa del Sapientia (''Bayt al-Hikma'') es frequentemente associate al corte Abbaside de Baghdad e al activitate de traduction e studio. Le Library of Congress usa le establimento del Casa del Sapientia sub le califato Abbaside in 832 como un puncto conventional pro le initio del era auree, ma le movimento scientific esseva in realitate plus large e includeva altere bibliothecas, cortes, hospitales e centros de studio. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le traduction non esseva un processo de un sol direction. Le eruditos del mundo islamic combinava traditiones [[grec]], [[iranian]], [[indian]] e altere con observationes e problemas local. In astronomia, per exemplo, le fontes sanscrit, persian e grec esseva usate insimul pro le elaboration de methodos de calculo e de tabulas astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Mathematica == [[File:Tusi couple.jpg|thumb|upright=1.5|Le [[cupla de Tusi]], un dispositivo mathematic inventate per le polymatha persa [[Nasir al-Din Tusi]] pro modelar le [[movimento planetari|movimentos del planetas]] non perfectemente circular.]] Le mathematica esseva un del campos in le qual le scientistas islamic medieval produceva nove methodos e importante innovationes. === Al-Khwarizmi === [[Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi]] (circa 780–850) esseva un mathematician e astronomo associate al ambiente intellectual de Baghdad. Su obra ''Kitab al-jabr wa-l-muqabala'' dava su nomine al disciplina de algebra e presentava methodos systematic pro resolver problemas de equations linear e quadratic. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Al-Khwarizmi scribeva etiam super le numeration indian e le calculo con un systema positional. Le transmission latin de su nomine, ''Algoritmi'', esseva al origine del parola moderne algorithmo. Su obras includeva etiam tractatos de astronomia, geographia e instrumentos scientific. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le algebra de al-Khwarizmi esseva formulate in linguage rhetoric, sin le notation symbolic moderne. Su methodos tractava le reduction e solution de differentes formas de equations quadratic e includeva applicationes a mensuration, commercio e problemas de hereditate. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Extras/Al-Khwarizmi_quadratics/ |titulo=Al-Khwarizmi and quadratic equations |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> === Developpamentos ulterior === Le tradition algebraic esseva continuate per mathematicianos como Abu Kamil, al-Karaji, al-Samawal e Omar Khayyam. Le mathematica arabe developpava progressivemente le application del algebra a problemas geometric, le manipulation de potencias e le studio de equations de grado superior. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/HistTopics/Arabic_mathematics/ |titulo=Arabic mathematics |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Omar Khayyam, qui es hodie plus cognoscite como poeta, esseva etiam mathematician e astronomo. Ille classificava equations cubic e studiava lor solutiones geometric per intersectiones de sectiones conic. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/DSB/Khayyam.pdf |titulo=Omar Khayyam |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Astronomia == [[File:Lunar phases al-Biruni.jpg|thumb|Explication de [[al-Biruni]] del [[phase lunar|phases del luna]].]] Astronomia occupava un position central in le scientia medieval islamic. Le astronomos laborava super le calculo del position del Sol, Luna e planetas, le construction de calendarios, le determination del direction de [[Mecca]] e le calculation del horaris del prece e del initio e fin del fasting de [[Ramadan]]. Iste demandas religiose contribueva al perfectionamento del observationes e instrumentos astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos IX–XI, astronomos islamic studiava e criticava le modelos geometric de [[Ptolemeo]]. Abd al-Rahman al-Sufi producite un importante catalogo del constellationes e stelle fixe, basate in parte super nove observationes. Al-Biruni scribeva super le movimento del Sol, Luna e planetas, durante que Ibn al-Haytham studiava etiam le effectos del atmosfera super le observation astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/de/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le astrolabio esseva un del instrumentos plus importante. Illo permitteva determinar le altitude de astros e usar iste information pro calcular tempore e position. Le instrumentos astronomic esseva etiam utilisate in le pratica quotidian e religiose, e le tradition del astrolabio islamic influentiava ulteriormente le production de instrumentos in Europa. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/451699 |titulo=Planispheric Astrolabe |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le activitate astronomic non esseva concentrate in un sol citate. Centros de studio existeva in Baghdad, Cairo, Rayy, Isfahan, Maragha, Samarcanda e altere citates. Le observatorios e le instrumentos permetteva observationes systematic e le preparation de tabulas astronomic de grande precision pro lor epocha. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Optica == Le studio del lumine e del vision esseva un altere campo importante. Ibn al-Haytham (circa 965–1040), cognoscite in le Occidente latin como Alhazen, scribeva un importante tractato super le optica e le functionamento del oculo. Le approcho de Ibn al-Haytham combinava observation, experimentation e analyse mathematic. Su obras super le lumine e le vision contribueva al evolution del tradition optica que ulteriormente influentiava le scientia europee. Le Library of Congress nota que le historia del optica que conduce al telescope moderne passa per un serie de scientistas islamic, inter illes al-Kindi, Ibn Sahl e Ibn al-Haytham. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/collections/finding-our-place-in-the-cosmos-with-carl-sagan/articles-and-essays/modeling-the-cosmos/galileo-and-the-telescope |titulo=Galileo and the Telescope |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le tradition optica esseva ligate al studio del geometria, perspective, refraction e comportamento del lumine. Le obras de Ibn al-Haytham esseva posteriormente cognoscite in Europa per traductiones latin. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Medicina == Le medicina esseva un del disciplinas plus desenvolvite del mundo islamic medieval. Le medicos disponeva de un grande corpus de textos grec, specialmente le obras de [[Hippocrate]], [[Galen]] e [[Dioscoride]], traducite e integrate con observationes e practicas medical local. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> === Al-Razi === Abu Bakr Muhammad ibn Zakariya al-Razi (circa 865–925), cognoscite in Europa como Rhazes, esseva un medico e polymathe persian. Su ''Kitab al-Hawi fi al-tibb'', appellate Le Libro comprehensive super le medicina, esseva un grande encyclopedia medical que includeva notas super enfermedades, therapia e pharmacologia, assi como observationes clinic del autor. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666821/ |titulo=The Comprehensive Book on Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Al-Razi usava observation e experientia in su practica medical e realisava etiam experimentos concernente substances e medicamentos. Su obras esseva ulteriormente traducite in latin e circulava in Europa medieval. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666821/ |titulo=The Comprehensive Book on Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> === Ibn Sina === [[Avicenna|Abu Ali al-Husayn ibn Sina]] (980–1037), cognoscite como Avicenna, esseva un medico e polymathe persian. Su principal obra medical, ''Al-Qanun fi al-tibb'' ("Canon del medicina"), esseva dividite in cinque partes e deveniva un del textos medical plus influente del Medioevo. Le obra esseva traducite in latin e remaneva un texto importante del education medical europee usque al seculo XVII. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021667332/ |titulo=The Canon of Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le medicina islamic medieval includeva etiam pharmacologia, chirurgia, oftalmologia e le description systematic de enfermedades. Le transmission de iste obras verso Europa se accelera desde le seculo XII e contribueva al circulation de cognoscentia medical inter le mundo islamic e le Europa latin. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Geographia e cartographia == [[File:Piri reis world map 01.jpg|thumb|upright| Fragmento supervivente del [[Mappa de Piri Reis|prime mappa del mundo]] de [[Piri Reis]] (1513).]] Le studio del [[geographia]] esseva alimentate per le commercio, le viages, le administration del territorios e le interesse scientific in le forma del Terra. Al-Khwarizmi produceva un obra geographic con coordenatas de milles de localidades, basate in parte super le ''Geographia'' de Ptolemeo ma adaptate al cognoscentias disponibile in le mundo islamic. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In le seculo XII, al-Idrisi compilava pro le corte normanne de Sicilia un grande obra geographic, accompaniate de un representation del mundo. Le tradition geographic islamic esseva influentiate per fontes grec, persian e indian e developpava proprie descriptiones del regiones, citates, routes e conditiones natural. <ref>{{Cita web |url=https://blogs.loc.gov/maps/2022/01/al-idrisis-masterpiece-of-medieval-geography/ |titulo=Al-Idrisi’s Masterpiece of Medieval Geography |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Al-Biruni esseva un del plus versatile eruditos del periodo. Su interesses includeva mathematica, astronomia, geographia, chronologia, linguistica e scientias natural. Illo scribeva etiam un description extensive del India e del cultura indian, que le Library of Congress considera un obra fundamental del studio occidental del India medieval. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666157/ |titulo=Smoothing the Basis for the Investigation of the Meaning of Transits |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666170/ |titulo=Critical Study of What India Says, Whether Accepted by Reason Or Refuted |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Physica, alchimia e technologia == Le tradition scientific islamic comprendeva etiam le studio del materia, del lumine, del calor, del movimento e de numerose transformationes chimic. Le termino medieval alchimia includeva practicas que se trovava al confini inter philosophia natural, medicina, metallurgia e experimentos con substances. Le eruditos explorava methodos de distillation, sublimation, evaporation e filtration, frequentemente in relation con le preparation de medicamentos e le transformation de substances. Al-Razi, per exemplo, combinava medicina e experimentos chimic e esseva associate al studio systematic de substances e remedios. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666821/ |titulo=The Comprehensive Book on Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le scientia medieval non esseva separate completemente del technologia. Astronomia necessitava instrumentos de precision, medicina requireva instrumentos chirurgic e pharmacologic, e le geographia esseva associate al cartographia, navigation e calculo. Le astrolabio es un exemplo del relation inter mathematica, astronomia, arteseanate e usos practic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/451699 |titulo=Planispheric Astrolabe |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Institutiones e patronato == Le developpamento del scientia dependava de un combination de patronato politic, institutiones educative, bibliothecas, hospitales e reti de eruditos. Le califos, sultanos e altere governatores susteneva scientistas e commissionava traductiones, observationes astronomic, libros e instrumentos. Le hospitals esseva etiam importante pro le formation medical. Le practica de medicina includeva tanto le studio de textos como le observation de pacientes e le compilation de casos clinic, como se vide in le obras de al-Razi. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666821/ |titulo=The Comprehensive Book on Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le patronato esseva decentralisate: post le grande centro Abbaside de Baghdad, altere cortes e citates developpava proprie traditiones scientific. Le Met sublinea le importantia de centros como Cairo, Rayy e Isfahan, in addition a Baghdad, pro le studio del astronomia e scientias exacte. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Relation con le religion == Le scientia in le mundo islamic medieval se disveloppava in societates in le qual le religion esseva un componente central del vita intellectual e social. Le relation inter religion e scientia esseva complexe e variava secundo le disciplina e le epocha. In astronomia, le necessitate de determinar le direction de Mecca, le horaris del prece, le initio del Ramadan e le calendario lunar dava problemas practic que stimula le precision del calculationes e observationes astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Al mesme tempore, non tote le practicas intellectual esseva unanimemente acceptate. Le astrologia, per exemplo, esseva practicata e studiate, ma esseva etiam criticate per theologos, juristas e philosophos qui contestava su interpretationes e su compatibilitate con certe conceptiones religiose. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/de/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Transmission verso Europa == Desde le seculo XII, un numero crescente de obras scientific in arabe esseva traducite in latino, specialmente in centros como [[Toledo]] e in le Sicilia normanne. Le obras de al-Khwarizmi, al-Razi, Avicenna, al-Biruni e altere autores entrava assi in le circulation intellectual del Europa latin. Le transmission includeva mathematica, astronomia, medicina, philosophia natural e optica. Le algebra de al-Khwarizmi e le "Canon del medicina" de Avicenna es exemplos particularmente influente: lor obras esseva traducite in latino e remaneva utilisate in Europa durante longe periodos. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021667332/ |titulo=The Canon of Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le transmission non esseva un simple passage del cognoscentia del mundo islamic verso Europa. Le scientia medieval esseva un rete de intercambios in le qual cognoscentias grec, persian, indian, arabic, hebraic e latin se influentiava reciprocamente. Le movimento de traduction in arabe esseva ipse un importante mecanismo de integration de traditiones intellectual diverse. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Evolution posterior == Le expression «era auree» non significa que le activitate scientific cessava post le seculo XIV. Le centros de studio continuava a producer obras de astronomia, mathematica, medicina, geographia e philosophia in le mundo islamic. Le astronomos de [[Maragha]] e [[Samarcanda]], per exemplo, continuava le tradition de observation precise e de construction de instrumentos astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le historia del scientia islamic medieval debe dunque esser comprendite como un processo de longe duration, con periodos de intense patronato e innovation, cambios del centros intellectual e transmissiones inter diverse regiones. Le termino «era auree» es utile pro describer un periodo de particular activitate, ma non corresponde a un ruptura simple ante e post un date precise. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Signification historic == Le scientia del mundo islamic medieval ha un importantia particular in le historia global del cognoscentia per tres rationes principal. Primo, illo integrava traditiones scientific de differente origines in un spatio intellectual commun. Secundo, le scientistas produceva nove methodos, instrumentos e obras original in campos como algebra, astronomia, medicina, optica e geographia. Tertio, un parte importante de iste obras esseva ulteriormente traducite e incorporate al tradition scientific europee. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le legado include tanto conceptos que ha lassate lor nomines in le vocabulario moderne — como algebra e algorithmo — como textos que ha influentiate le education scientific e medical durante plure seculos. Le transmission del mathematica, astronomia, medicina e optica islamic esseva un del plure vias per le qual le cognoscentia scientific medieval circulava inter le culturas de Eurasia e Africa. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021667332/ |titulo=The Canon of Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> {{Historia del scientia}} [[Categoria:Historia del scientia]] [[Categoria:Scientia in le mundo islamic medieval| ]] [[Categoria:Etate de auro islamic|Etate de auro islamic]] [[Categoria:Historia medieval del Oriente Medie]] [[Categoria:Scientia in le Medievo|Mundo islamic]] 67kb1h91rm3t31t2dh7i9yrjzpj6glq 702383 702382 2026-10-05T15:04:09Z Interlingvisto 60932 /* Transmission verso Europa */ 702383 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''scientia in le mundo islamic medieval''' designa le disveloppamento del mathematica, astronomia, medicina, optica, geographia, alchimia e altere campos del cognoscentia scientific in le societates del mundo islamic durante le Medioevo. Iste tradition intellectual se disveloppava specialmente inter le seculos VIII e XIV, ma continuava a producer obras importante in le seculos posterior. Illo esseva alimentate per le transmission e transformation de cognoscentias proveniente de [[Grecia antique]], [[Persia]], [[India]] e altere regiones, e per le nove investigationes de scientistas qui scribeva principalmente in [[arabe]]. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le expression « era auree islamic » es frequentemente usate pro describer le grande florimento intellectual que se extendava approximativemente del seculo IX al XIV, ben que le chronologia e le limites geographic del phenomeno varia secundo le campo studiate. Le centros de studio esseva numerose e includeva [[Baghdad]], [[Damasco]], [[Cairo]], [[Rayy]], [[Isfahan]], [[Bukhara]], [[Maragha]] e altere citates del mundo islamic. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Contexto intellectual == [[File:Map of expansion of Caliphate.svg|thumb|[[Prime conquestas islamic|Expansion islamic]]: {{legend|#a1584e|sub [[Mahoma]], 622–632}} {{legend|#ef9070|sub le [[Caliphato Rashidun|califas Rashidun]], 632–661}} {{legend|#fad07d|sub le [[Caliphato Omeyya|califas omeyya]], 661–750}}]] Le expansion del califatos islamic creava un grande spatio cultural in le qual libros, scientistas e technicas circulava inter le Mediterraneo, le Medio Oriente, Asia Central, Africa e le Peninsula Iberic. Le lingua arabe deveniva un importante lingua commun del erudition scientific, permettente que cognoscentias proveniente de traditiones differente poteva esser traducite, comparate e developpate in un mesme ambiente intellectual. <ref>{{Cita web |url=https://blogs.loc.gov/maps/2022/01/al-idrisis-masterpiece-of-medieval-geography/ |titulo=Al-Idrisi’s Masterpiece of Medieval Geography |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le eruditos islamic non se limitava al conservation de textos ancian. Illes traduciva obras grec, persian e sanscrit, ma etiam commentava, criticava, verificava e extendiva lor contento. Le Library of Congress sublinea que le historia moderne del scientia islamic non debe esser reducite al idea que le eruditos islamic simplemente «preservava» le cognoscentia grec pro le posterior Renaissance europee: illes expandava le obras heredate e produceva contributos original. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Translation e centros de cognoscentia == Durante le [[califato Abbaside]], [[Baghdad]] deveniva un del principal centros scientific del mundo. Le movimento de traduction initiava al fin del seculo VIII e continuava durante le seculos sequente. Obras de [[Grecia]], [[Syria]], [[Persia]] e [[India]] esseva traducite in arabe, creando un base commun pro le studio del mathematica, medicina, astronomia, philosophia e altere disciplinas. <ref>{{Cita web |url=https://blogs.loc.gov/maps/2022/01/al-idrisis-masterpiece-of-medieval-geography/ |titulo=Al-Idrisi’s Masterpiece of Medieval Geography |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le institution appellate Casa del Sapientia (''Bayt al-Hikma'') es frequentemente associate al corte Abbaside de Baghdad e al activitate de traduction e studio. Le Library of Congress usa le establimento del Casa del Sapientia sub le califato Abbaside in 832 como un puncto conventional pro le initio del era auree, ma le movimento scientific esseva in realitate plus large e includeva altere bibliothecas, cortes, hospitales e centros de studio. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le traduction non esseva un processo de un sol direction. Le eruditos del mundo islamic combinava traditiones [[grec]], [[iranian]], [[indian]] e altere con observationes e problemas local. In astronomia, per exemplo, le fontes sanscrit, persian e grec esseva usate insimul pro le elaboration de methodos de calculo e de tabulas astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Mathematica == [[File:Tusi couple.jpg|thumb|upright=1.5|Le [[cupla de Tusi]], un dispositivo mathematic inventate per le polymatha persa [[Nasir al-Din Tusi]] pro modelar le [[movimento planetari|movimentos del planetas]] non perfectemente circular.]] Le mathematica esseva un del campos in le qual le scientistas islamic medieval produceva nove methodos e importante innovationes. === Al-Khwarizmi === [[Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi]] (circa 780–850) esseva un mathematician e astronomo associate al ambiente intellectual de Baghdad. Su obra ''Kitab al-jabr wa-l-muqabala'' dava su nomine al disciplina de algebra e presentava methodos systematic pro resolver problemas de equations linear e quadratic. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Al-Khwarizmi scribeva etiam super le numeration indian e le calculo con un systema positional. Le transmission latin de su nomine, ''Algoritmi'', esseva al origine del parola moderne algorithmo. Su obras includeva etiam tractatos de astronomia, geographia e instrumentos scientific. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le algebra de al-Khwarizmi esseva formulate in linguage rhetoric, sin le notation symbolic moderne. Su methodos tractava le reduction e solution de differentes formas de equations quadratic e includeva applicationes a mensuration, commercio e problemas de hereditate. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Extras/Al-Khwarizmi_quadratics/ |titulo=Al-Khwarizmi and quadratic equations |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> === Developpamentos ulterior === Le tradition algebraic esseva continuate per mathematicianos como Abu Kamil, al-Karaji, al-Samawal e Omar Khayyam. Le mathematica arabe developpava progressivemente le application del algebra a problemas geometric, le manipulation de potencias e le studio de equations de grado superior. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/HistTopics/Arabic_mathematics/ |titulo=Arabic mathematics |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Omar Khayyam, qui es hodie plus cognoscite como poeta, esseva etiam mathematician e astronomo. Ille classificava equations cubic e studiava lor solutiones geometric per intersectiones de sectiones conic. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/DSB/Khayyam.pdf |titulo=Omar Khayyam |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Astronomia == [[File:Lunar phases al-Biruni.jpg|thumb|Explication de [[al-Biruni]] del [[phase lunar|phases del luna]].]] Astronomia occupava un position central in le scientia medieval islamic. Le astronomos laborava super le calculo del position del Sol, Luna e planetas, le construction de calendarios, le determination del direction de [[Mecca]] e le calculation del horaris del prece e del initio e fin del fasting de [[Ramadan]]. Iste demandas religiose contribueva al perfectionamento del observationes e instrumentos astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos IX–XI, astronomos islamic studiava e criticava le modelos geometric de [[Ptolemeo]]. Abd al-Rahman al-Sufi producite un importante catalogo del constellationes e stelle fixe, basate in parte super nove observationes. Al-Biruni scribeva super le movimento del Sol, Luna e planetas, durante que Ibn al-Haytham studiava etiam le effectos del atmosfera super le observation astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/de/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le astrolabio esseva un del instrumentos plus importante. Illo permitteva determinar le altitude de astros e usar iste information pro calcular tempore e position. Le instrumentos astronomic esseva etiam utilisate in le pratica quotidian e religiose, e le tradition del astrolabio islamic influentiava ulteriormente le production de instrumentos in Europa. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/451699 |titulo=Planispheric Astrolabe |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le activitate astronomic non esseva concentrate in un sol citate. Centros de studio existeva in Baghdad, Cairo, Rayy, Isfahan, Maragha, Samarcanda e altere citates. Le observatorios e le instrumentos permetteva observationes systematic e le preparation de tabulas astronomic de grande precision pro lor epocha. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Optica == Le studio del lumine e del vision esseva un altere campo importante. Ibn al-Haytham (circa 965–1040), cognoscite in le Occidente latin como Alhazen, scribeva un importante tractato super le optica e le functionamento del oculo. Le approcho de Ibn al-Haytham combinava observation, experimentation e analyse mathematic. Su obras super le lumine e le vision contribueva al evolution del tradition optica que ulteriormente influentiava le scientia europee. Le Library of Congress nota que le historia del optica que conduce al telescope moderne passa per un serie de scientistas islamic, inter illes al-Kindi, Ibn Sahl e Ibn al-Haytham. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/collections/finding-our-place-in-the-cosmos-with-carl-sagan/articles-and-essays/modeling-the-cosmos/galileo-and-the-telescope |titulo=Galileo and the Telescope |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le tradition optica esseva ligate al studio del geometria, perspective, refraction e comportamento del lumine. Le obras de Ibn al-Haytham esseva posteriormente cognoscite in Europa per traductiones latin. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Medicina == Le medicina esseva un del disciplinas plus desenvolvite del mundo islamic medieval. Le medicos disponeva de un grande corpus de textos grec, specialmente le obras de [[Hippocrate]], [[Galen]] e [[Dioscoride]], traducite e integrate con observationes e practicas medical local. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> === Al-Razi === Abu Bakr Muhammad ibn Zakariya al-Razi (circa 865–925), cognoscite in Europa como Rhazes, esseva un medico e polymathe persian. Su ''Kitab al-Hawi fi al-tibb'', appellate Le Libro comprehensive super le medicina, esseva un grande encyclopedia medical que includeva notas super enfermedades, therapia e pharmacologia, assi como observationes clinic del autor. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666821/ |titulo=The Comprehensive Book on Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Al-Razi usava observation e experientia in su practica medical e realisava etiam experimentos concernente substances e medicamentos. Su obras esseva ulteriormente traducite in latin e circulava in Europa medieval. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666821/ |titulo=The Comprehensive Book on Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> === Ibn Sina === [[Avicenna|Abu Ali al-Husayn ibn Sina]] (980–1037), cognoscite como Avicenna, esseva un medico e polymathe persian. Su principal obra medical, ''Al-Qanun fi al-tibb'' ("Canon del medicina"), esseva dividite in cinque partes e deveniva un del textos medical plus influente del Medioevo. Le obra esseva traducite in latin e remaneva un texto importante del education medical europee usque al seculo XVII. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021667332/ |titulo=The Canon of Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le medicina islamic medieval includeva etiam pharmacologia, chirurgia, oftalmologia e le description systematic de enfermedades. Le transmission de iste obras verso Europa se accelera desde le seculo XII e contribueva al circulation de cognoscentia medical inter le mundo islamic e le Europa latin. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Geographia e cartographia == [[File:Piri reis world map 01.jpg|thumb|upright| Fragmento supervivente del [[Mappa de Piri Reis|prime mappa del mundo]] de [[Piri Reis]] (1513).]] Le studio del [[geographia]] esseva alimentate per le commercio, le viages, le administration del territorios e le interesse scientific in le forma del Terra. Al-Khwarizmi produceva un obra geographic con coordenatas de milles de localidades, basate in parte super le ''Geographia'' de Ptolemeo ma adaptate al cognoscentias disponibile in le mundo islamic. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In le seculo XII, al-Idrisi compilava pro le corte normanne de Sicilia un grande obra geographic, accompaniate de un representation del mundo. Le tradition geographic islamic esseva influentiate per fontes grec, persian e indian e developpava proprie descriptiones del regiones, citates, routes e conditiones natural. <ref>{{Cita web |url=https://blogs.loc.gov/maps/2022/01/al-idrisis-masterpiece-of-medieval-geography/ |titulo=Al-Idrisi’s Masterpiece of Medieval Geography |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Al-Biruni esseva un del plus versatile eruditos del periodo. Su interesses includeva mathematica, astronomia, geographia, chronologia, linguistica e scientias natural. Illo scribeva etiam un description extensive del India e del cultura indian, que le Library of Congress considera un obra fundamental del studio occidental del India medieval. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666157/ |titulo=Smoothing the Basis for the Investigation of the Meaning of Transits |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666170/ |titulo=Critical Study of What India Says, Whether Accepted by Reason Or Refuted |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Physica, alchimia e technologia == Le tradition scientific islamic comprendeva etiam le studio del materia, del lumine, del calor, del movimento e de numerose transformationes chimic. Le termino medieval alchimia includeva practicas que se trovava al confini inter philosophia natural, medicina, metallurgia e experimentos con substances. Le eruditos explorava methodos de distillation, sublimation, evaporation e filtration, frequentemente in relation con le preparation de medicamentos e le transformation de substances. Al-Razi, per exemplo, combinava medicina e experimentos chimic e esseva associate al studio systematic de substances e remedios. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666821/ |titulo=The Comprehensive Book on Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le scientia medieval non esseva separate completemente del technologia. Astronomia necessitava instrumentos de precision, medicina requireva instrumentos chirurgic e pharmacologic, e le geographia esseva associate al cartographia, navigation e calculo. Le astrolabio es un exemplo del relation inter mathematica, astronomia, arteseanate e usos practic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/451699 |titulo=Planispheric Astrolabe |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Institutiones e patronato == Le developpamento del scientia dependava de un combination de patronato politic, institutiones educative, bibliothecas, hospitales e reti de eruditos. Le califos, sultanos e altere governatores susteneva scientistas e commissionava traductiones, observationes astronomic, libros e instrumentos. Le hospitals esseva etiam importante pro le formation medical. Le practica de medicina includeva tanto le studio de textos como le observation de pacientes e le compilation de casos clinic, como se vide in le obras de al-Razi. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666821/ |titulo=The Comprehensive Book on Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le patronato esseva decentralisate: post le grande centro Abbaside de Baghdad, altere cortes e citates developpava proprie traditiones scientific. Le Met sublinea le importantia de centros como Cairo, Rayy e Isfahan, in addition a Baghdad, pro le studio del astronomia e scientias exacte. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Relation con le religion == Le scientia in le mundo islamic medieval se disveloppava in societates in le qual le religion esseva un componente central del vita intellectual e social. Le relation inter religion e scientia esseva complexe e variava secundo le disciplina e le epocha. In astronomia, le necessitate de determinar le direction de Mecca, le horaris del prece, le initio del Ramadan e le calendario lunar dava problemas practic que stimula le precision del calculationes e observationes astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Al mesme tempore, non tote le practicas intellectual esseva unanimemente acceptate. Le astrologia, per exemplo, esseva practicata e studiate, ma esseva etiam criticate per theologos, juristas e philosophos qui contestava su interpretationes e su compatibilitate con certe conceptiones religiose. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/de/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Transmission verso Europa == {{AP|Transmission del classicos grec}} Desde le seculo XII, un numero crescente de obras scientific in arabe esseva traducite in latino, specialmente in centros como [[Toledo]] e in le Sicilia normanne. Le obras de al-Khwarizmi, al-Razi, Avicenna, al-Biruni e altere autores entrava assi in le circulation intellectual del Europa latin. Le transmission includeva mathematica, astronomia, medicina, philosophia natural e optica. Le algebra de al-Khwarizmi e le "Canon del medicina" de Avicenna es exemplos particularmente influente: lor obras esseva traducite in latino e remaneva utilisate in Europa durante longe periodos. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021667332/ |titulo=The Canon of Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le transmission non esseva un simple passage del cognoscentia del mundo islamic verso Europa. Le scientia medieval esseva un rete de intercambios in le qual cognoscentias grec, persian, indian, arabic, hebraic e latin se influentiava reciprocamente. Le movimento de traduction in arabe esseva ipse un importante mecanismo de integration de traditiones intellectual diverse. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Evolution posterior == Le expression «era auree» non significa que le activitate scientific cessava post le seculo XIV. Le centros de studio continuava a producer obras de astronomia, mathematica, medicina, geographia e philosophia in le mundo islamic. Le astronomos de [[Maragha]] e [[Samarcanda]], per exemplo, continuava le tradition de observation precise e de construction de instrumentos astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le historia del scientia islamic medieval debe dunque esser comprendite como un processo de longe duration, con periodos de intense patronato e innovation, cambios del centros intellectual e transmissiones inter diverse regiones. Le termino «era auree» es utile pro describer un periodo de particular activitate, ma non corresponde a un ruptura simple ante e post un date precise. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Signification historic == Le scientia del mundo islamic medieval ha un importantia particular in le historia global del cognoscentia per tres rationes principal. Primo, illo integrava traditiones scientific de differente origines in un spatio intellectual commun. Secundo, le scientistas produceva nove methodos, instrumentos e obras original in campos como algebra, astronomia, medicina, optica e geographia. Tertio, un parte importante de iste obras esseva ulteriormente traducite e incorporate al tradition scientific europee. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le legado include tanto conceptos que ha lassate lor nomines in le vocabulario moderne — como algebra e algorithmo — como textos que ha influentiate le education scientific e medical durante plure seculos. Le transmission del mathematica, astronomia, medicina e optica islamic esseva un del plure vias per le qual le cognoscentia scientific medieval circulava inter le culturas de Eurasia e Africa. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021667332/ |titulo=The Canon of Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> {{Historia del scientia}} [[Categoria:Historia del scientia]] [[Categoria:Scientia in le mundo islamic medieval| ]] [[Categoria:Etate de auro islamic|Etate de auro islamic]] [[Categoria:Historia medieval del Oriente Medie]] [[Categoria:Scientia in le Medievo|Mundo islamic]] 9thgu096ejc4rsz77esj78ohbelquyg 702384 702383 2026-10-05T15:04:47Z Interlingvisto 60932 702384 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''scientia in le mundo islamic medieval''' designa le disveloppamento del mathematica, astronomia, medicina, optica, geographia, alchimia e altere campos del cognoscentia scientific in le societates del mundo islamic durante le Medioevo. Iste tradition intellectual se disveloppava specialmente inter le seculos VIII e XIV, ma continuava a producer obras importante in le seculos posterior. Illo esseva alimentate per le transmission e transformation de cognoscentias proveniente de [[Grecia antique]], [[Persia]], [[India]] e altere regiones, e per le nove investigationes de scientistas qui scribeva principalmente in [[arabe]]. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le expression « era auree islamic » es frequentemente usate pro describer le grande florimento intellectual que se extendava approximativemente del seculo IX al XIV, ben que le chronologia e le limites geographic del phenomeno varia secundo le campo studiate. Le centros de studio esseva numerose e includeva [[Baghdad]], [[Damasco]], [[Cairo]], [[Rayy]], [[Isfahan]], [[Bukhara]], [[Maragha]] e altere citates del mundo islamic. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Contexto intellectual == [[File:Map of expansion of Caliphate.svg|thumb|[[Prime conquestas islamic|Expansion islamic]]: {{legend|#a1584e|sub [[Mahoma]], 622–632}} {{legend|#ef9070|sub le [[Caliphato Rashidun|califas Rashidun]], 632–661}} {{legend|#fad07d|sub le [[Caliphato Omeyya|califas omeyya]], 661–750}}]] Le expansion del califatos islamic creava un grande spatio cultural in le qual libros, scientistas e technicas circulava inter le Mediterraneo, le Medio Oriente, Asia Central, Africa e le Peninsula Iberic. Le lingua arabe deveniva un importante lingua commun del erudition scientific, permettente que cognoscentias proveniente de traditiones differente poteva esser traducite, comparate e developpate in un mesme ambiente intellectual. <ref>{{Cita web |url=https://blogs.loc.gov/maps/2022/01/al-idrisis-masterpiece-of-medieval-geography/ |titulo=Al-Idrisi’s Masterpiece of Medieval Geography |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le eruditos islamic non se limitava al conservation de textos ancian. Illes traduciva obras grec, persian e sanscrit, ma etiam commentava, criticava, verificava e extendiva lor contento. Le Library of Congress sublinea que le historia moderne del scientia islamic non debe esser reducite al idea que le eruditos islamic simplemente «preservava» le cognoscentia grec pro le posterior Renaissance europee: illes expandava le obras heredate e produceva contributos original. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Translation e centros de cognoscentia == Durante le [[califato Abbaside]], [[Baghdad]] deveniva un del principal centros scientific del mundo. Le movimento de traduction initiava al fin del seculo VIII e continuava durante le seculos sequente. Obras de [[Grecia]], [[Syria]], [[Persia]] e [[India]] esseva traducite in arabe, creando un base commun pro le studio del mathematica, medicina, astronomia, philosophia e altere disciplinas. <ref>{{Cita web |url=https://blogs.loc.gov/maps/2022/01/al-idrisis-masterpiece-of-medieval-geography/ |titulo=Al-Idrisi’s Masterpiece of Medieval Geography |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le institution appellate Casa del Sapientia (''Bayt al-Hikma'') es frequentemente associate al corte Abbaside de Baghdad e al activitate de traduction e studio. Le Library of Congress usa le establimento del Casa del Sapientia sub le califato Abbaside in 832 como un puncto conventional pro le initio del era auree, ma le movimento scientific esseva in realitate plus large e includeva altere bibliothecas, cortes, hospitales e centros de studio. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le traduction non esseva un processo de un sol direction. Le eruditos del mundo islamic combinava traditiones [[grec]], [[iranian]], [[indian]] e altere con observationes e problemas local. In astronomia, per exemplo, le fontes sanscrit, persian e grec esseva usate insimul pro le elaboration de methodos de calculo e de tabulas astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Mathematica == [[File:Tusi couple.jpg|thumb|upright=1.5|Le [[cupla de Tusi]], un dispositivo mathematic inventate per le polymatha persa [[Nasir al-Din Tusi]] pro modelar le [[movimento planetari|movimentos del planetas]] non perfectemente circular.]] Le mathematica esseva un del campos in le qual le scientistas islamic medieval produceva nove methodos e importante innovationes. === Al-Khwarizmi === [[Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi]] (circa 780–850) esseva un mathematician e astronomo associate al ambiente intellectual de Baghdad. Su obra ''Kitab al-jabr wa-l-muqabala'' dava su nomine al disciplina de algebra e presentava methodos systematic pro resolver problemas de equations linear e quadratic. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Al-Khwarizmi scribeva etiam super le numeration indian e le calculo con un systema positional. Le transmission latin de su nomine, ''Algoritmi'', esseva al origine del parola moderne algorithmo. Su obras includeva etiam tractatos de astronomia, geographia e instrumentos scientific. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le algebra de al-Khwarizmi esseva formulate in linguage rhetoric, sin le notation symbolic moderne. Su methodos tractava le reduction e solution de differentes formas de equations quadratic e includeva applicationes a mensuration, commercio e problemas de hereditate. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Extras/Al-Khwarizmi_quadratics/ |titulo=Al-Khwarizmi and quadratic equations |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> === Developpamentos ulterior === Le tradition algebraic esseva continuate per mathematicianos como Abu Kamil, al-Karaji, al-Samawal e Omar Khayyam. Le mathematica arabe developpava progressivemente le application del algebra a problemas geometric, le manipulation de potencias e le studio de equations de grado superior. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/HistTopics/Arabic_mathematics/ |titulo=Arabic mathematics |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Omar Khayyam, qui es hodie plus cognoscite como poeta, esseva etiam mathematician e astronomo. Ille classificava equations cubic e studiava lor solutiones geometric per intersectiones de sectiones conic. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/DSB/Khayyam.pdf |titulo=Omar Khayyam |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Astronomia == [[File:Lunar phases al-Biruni.jpg|thumb|Explication de [[al-Biruni]] del [[phase lunar|phases del luna]].]] Astronomia occupava un position central in le scientia medieval islamic. Le astronomos laborava super le calculo del position del Sol, Luna e planetas, le construction de calendarios, le determination del direction de [[Mecca]] e le calculation del horaris del prece e del initio e fin del fasting de [[Ramadan]]. Iste demandas religiose contribueva al perfectionamento del observationes e instrumentos astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos IX–XI, astronomos islamic studiava e criticava le modelos geometric de [[Ptolemeo]]. Abd al-Rahman al-Sufi producite un importante catalogo del constellationes e stelle fixe, basate in parte super nove observationes. Al-Biruni scribeva super le movimento del Sol, Luna e planetas, durante que Ibn al-Haytham studiava etiam le effectos del atmosfera super le observation astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/de/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le astrolabio esseva un del instrumentos plus importante. Illo permitteva determinar le altitude de astros e usar iste information pro calcular tempore e position. Le instrumentos astronomic esseva etiam utilisate in le pratica quotidian e religiose, e le tradition del astrolabio islamic influentiava ulteriormente le production de instrumentos in Europa. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/451699 |titulo=Planispheric Astrolabe |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le activitate astronomic non esseva concentrate in un sol citate. Centros de studio existeva in Baghdad, Cairo, Rayy, Isfahan, Maragha, Samarcanda e altere citates. Le observatorios e le instrumentos permetteva observationes systematic e le preparation de tabulas astronomic de grande precision pro lor epocha. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Optica == Le studio del lumine e del vision esseva un altere campo importante. Ibn al-Haytham (circa 965–1040), cognoscite in le Occidente latin como Alhazen, scribeva un importante tractato super le optica e le functionamento del oculo. Le approcho de Ibn al-Haytham combinava observation, experimentation e analyse mathematic. Su obras super le lumine e le vision contribueva al evolution del tradition optica que ulteriormente influentiava le scientia europee. Le Library of Congress nota que le historia del optica que conduce al telescope moderne passa per un serie de scientistas islamic, inter illes al-Kindi, Ibn Sahl e Ibn al-Haytham. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/collections/finding-our-place-in-the-cosmos-with-carl-sagan/articles-and-essays/modeling-the-cosmos/galileo-and-the-telescope |titulo=Galileo and the Telescope |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le tradition optica esseva ligate al studio del geometria, perspective, refraction e comportamento del lumine. Le obras de Ibn al-Haytham esseva posteriormente cognoscite in Europa per traductiones latin. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Medicina == Le medicina esseva un del disciplinas plus desenvolvite del mundo islamic medieval. Le medicos disponeva de un grande corpus de textos grec, specialmente le obras de [[Hippocrate]], [[Galen]] e [[Dioscoride]], traducite e integrate con observationes e practicas medical local. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> === Al-Razi === Abu Bakr Muhammad ibn Zakariya al-Razi (circa 865–925), cognoscite in Europa como Rhazes, esseva un medico e polymathe persian. Su ''Kitab al-Hawi fi al-tibb'', appellate Le Libro comprehensive super le medicina, esseva un grande encyclopedia medical que includeva notas super enfermedades, therapia e pharmacologia, assi como observationes clinic del autor. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666821/ |titulo=The Comprehensive Book on Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Al-Razi usava observation e experientia in su practica medical e realisava etiam experimentos concernente substances e medicamentos. Su obras esseva ulteriormente traducite in latin e circulava in Europa medieval. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666821/ |titulo=The Comprehensive Book on Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> === Ibn Sina === [[Avicenna|Abu Ali al-Husayn ibn Sina]] (980–1037), cognoscite como Avicenna, esseva un medico e polymathe persian. Su principal obra medical, ''Al-Qanun fi al-tibb'' ("Canon del medicina"), esseva dividite in cinque partes e deveniva un del textos medical plus influente del Medioevo. Le obra esseva traducite in latin e remaneva un texto importante del education medical europee usque al seculo XVII. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021667332/ |titulo=The Canon of Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le medicina islamic medieval includeva etiam pharmacologia, chirurgia, oftalmologia e le description systematic de enfermedades. Le transmission de iste obras verso Europa se accelera desde le seculo XII e contribueva al circulation de cognoscentia medical inter le mundo islamic e le Europa latin. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Geographia e cartographia == [[File:Piri reis world map 01.jpg|thumb|upright| Fragmento supervivente del [[Mappa de Piri Reis|prime mappa del mundo]] de [[Piri Reis]] (1513).]] Le studio del [[geographia]] esseva alimentate per le commercio, le viages, le administration del territorios e le interesse scientific in le forma del Terra. Al-Khwarizmi produceva un obra geographic con coordenatas de milles de localidades, basate in parte super le ''Geographia'' de Ptolemeo ma adaptate al cognoscentias disponibile in le mundo islamic. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In le seculo XII, al-Idrisi compilava pro le corte normanne de Sicilia un grande obra geographic, accompaniate de un representation del mundo. Le tradition geographic islamic esseva influentiate per fontes grec, persian e indian e developpava proprie descriptiones del regiones, citates, routes e conditiones natural. <ref>{{Cita web |url=https://blogs.loc.gov/maps/2022/01/al-idrisis-masterpiece-of-medieval-geography/ |titulo=Al-Idrisi’s Masterpiece of Medieval Geography |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Al-Biruni esseva un del plus versatile eruditos del periodo. Su interesses includeva mathematica, astronomia, geographia, chronologia, linguistica e scientias natural. Illo scribeva etiam un description extensive del India e del cultura indian, que le Library of Congress considera un obra fundamental del studio occidental del India medieval. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666157/ |titulo=Smoothing the Basis for the Investigation of the Meaning of Transits |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666170/ |titulo=Critical Study of What India Says, Whether Accepted by Reason Or Refuted |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Physica, alchimia e technologia == Le tradition scientific islamic comprendeva etiam le studio del materia, del lumine, del calor, del movimento e de numerose transformationes chimic. Le termino medieval alchimia includeva practicas que se trovava al confini inter philosophia natural, medicina, metallurgia e experimentos con substances. Le eruditos explorava methodos de distillation, sublimation, evaporation e filtration, frequentemente in relation con le preparation de medicamentos e le transformation de substances. Al-Razi, per exemplo, combinava medicina e experimentos chimic e esseva associate al studio systematic de substances e remedios. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666821/ |titulo=The Comprehensive Book on Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le scientia medieval non esseva separate completemente del technologia. Astronomia necessitava instrumentos de precision, medicina requireva instrumentos chirurgic e pharmacologic, e le geographia esseva associate al cartographia, navigation e calculo. Le astrolabio es un exemplo del relation inter mathematica, astronomia, arteseanate e usos practic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/451699 |titulo=Planispheric Astrolabe |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Institutiones e patronato == Le developpamento del scientia dependava de un combination de patronato politic, institutiones educative, bibliothecas, hospitales e reti de eruditos. Le califos, sultanos e altere governatores susteneva scientistas e commissionava traductiones, observationes astronomic, libros e instrumentos. Le hospitals esseva etiam importante pro le formation medical. Le practica de medicina includeva tanto le studio de textos como le observation de pacientes e le compilation de casos clinic, como se vide in le obras de al-Razi. <ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021666821/ |titulo=The Comprehensive Book on Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le patronato esseva decentralisate: post le grande centro Abbaside de Baghdad, altere cortes e citates developpava proprie traditiones scientific. Le Met sublinea le importantia de centros como Cairo, Rayy e Isfahan, in addition a Baghdad, pro le studio del astronomia e scientias exacte. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Relation con le religion == Le scientia in le mundo islamic medieval se disveloppava in societates in le qual le religion esseva un componente central del vita intellectual e social. Le relation inter religion e scientia esseva complexe e variava secundo le disciplina e le epocha. In astronomia, le necessitate de determinar le direction de Mecca, le horaris del prece, le initio del Ramadan e le calendario lunar dava problemas practic que stimula le precision del calculationes e observationes astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/ja/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Al mesme tempore, non tote le practicas intellectual esseva unanimemente acceptate. Le astrologia, per exemplo, esseva practicata e studiate, ma esseva etiam criticate per theologos, juristas e philosophos qui contestava su interpretationes e su compatibilitate con certe conceptiones religiose. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/de/essays/astronomy-and-astrology-in-the-medieval-islamic-world |titulo=Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Transmission verso Europa == Desde le seculo XII, un numero crescente de obras scientific in arabe esseva traducite in latino, specialmente in centros como [[Toledo]] e in le Sicilia normanne. Le obras de al-Khwarizmi, al-Razi, Avicenna, al-Biruni e altere autores entrava assi in le circulation intellectual del Europa latin. Le transmission includeva mathematica, astronomia, medicina, philosophia natural e optica. Le algebra de al-Khwarizmi e le "Canon del medicina" de Avicenna es exemplos particularmente influente: lor obras esseva traducite in latino e remaneva utilisate in Europa durante longe periodos. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021667332/ |titulo=The Canon of Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le transmission non esseva un simple passage del cognoscentia del mundo islamic verso Europa. Le scientia medieval esseva un rete de intercambios in le qual cognoscentias grec, persian, indian, arabic, hebraic e latin se influentiava reciprocamente. Le movimento de traduction in arabe esseva ipse un importante mecanismo de integration de traditiones intellectual diverse. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Evolution posterior == Le expression «era auree» non significa que le activitate scientific cessava post le seculo XIV. Le centros de studio continuava a producer obras de astronomia, mathematica, medicina, geographia e philosophia in le mundo islamic. Le astronomos de [[Maragha]] e [[Samarcanda]], per exemplo, continuava le tradition de observation precise e de construction de instrumentos astronomic. <ref>{{Cita web |url=https://www.metmuseum.org/learn/educators/curriculum-resources/art-of-the-islamic-world/~/media/Files/Learn/For%20Educators/Publications%20for%20Educators/Islamic%20Teacher%20Resource/Unit4.pdf |titulo=Science and the Art of the Islamic World |sitioweb=The Metropolitan Museum of Art |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le historia del scientia islamic medieval debe dunque esser comprendite como un processo de longe duration, con periodos de intense patronato e innovation, cambios del centros intellectual e transmissiones inter diverse regiones. Le termino «era auree» es utile pro describer un periodo de particular activitate, ma non corresponde a un ruptura simple ante e post un date precise. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Signification historic == Le scientia del mundo islamic medieval ha un importantia particular in le historia global del cognoscentia per tres rationes principal. Primo, illo integrava traditiones scientific de differente origines in un spatio intellectual commun. Secundo, le scientistas produceva nove methodos, instrumentos e obras original in campos como algebra, astronomia, medicina, optica e geographia. Tertio, un parte importante de iste obras esseva ulteriormente traducite e incorporate al tradition scientific europee. <ref>{{Cita web |url=https://guides.loc.gov/medieval-islamic-science |titulo=Medieval Islamic Science: A Resource Guide |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le legado include tanto conceptos que ha lassate lor nomines in le vocabulario moderne — como algebra e algorithmo — como textos que ha influentiate le education scientific e medical durante plure seculos. Le transmission del mathematica, astronomia, medicina e optica islamic esseva un del plure vias per le qual le cognoscentia scientific medieval circulava inter le culturas de Eurasia e Africa. <ref>{{Cita web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Khwarizmi/ |titulo=Al-Khwarizmi |sitioweb=MacTutor History of Mathematics Archive, University of St Andrews |accesso=5 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.loc.gov/item/2021667332/ |titulo=The Canon of Medicine |sitioweb=Library of Congress |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> {{Ref}} {{Historia del scientia}} [[Categoria:Historia del scientia]] [[Categoria:Scientia in le mundo islamic medieval| ]] [[Categoria:Etate de auro islamic|Etate de auro islamic]] [[Categoria:Historia medieval del Oriente Medie]] [[Categoria:Scientia in le Medievo|Mundo islamic]] qjy91trveqni1m3m3rjlp2b9y5mry8x Italia meridional 0 61853 702387 2026-10-05T15:26:09Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} '''Italia meridional''' (in [[italiano]]: ''Italia meridionale'', etiam cognoscite como ''Mezzogiorno'') es le parte meridional del territorio italian. In le classification geographic del [[Istituto Nazional de Statistica]] (ISTAT), le [[Italia meridional]] corresponde al macroarea Sud, comprendente le regiones de [[Abruzzo]], [[Molise]], [[Campania]], [[Puglia]], [[Basilicata]] e [[Calabria]]. Le [[Sicilia]] e le [[Sardinia]] constitue,...” 702387 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} '''Italia meridional''' (in [[italiano]]: ''Italia meridionale'', etiam cognoscite como ''Mezzogiorno'') es le parte meridional del territorio italian. In le classification geographic del [[Istituto Nazional de Statistica]] (ISTAT), le [[Italia meridional]] corresponde al macroarea Sud, comprendente le regiones de [[Abruzzo]], [[Molise]], [[Campania]], [[Puglia]], [[Basilicata]] e [[Calabria]]. Le [[Sicilia]] e le [[Sardinia]] constitue, in iste classification, le macroarea distincte del [[Italia insular]]. <ref>{{Cita web |url=https://seriestoriche.istat.it/fileadmin/documenti/11_Glossary_Households%20economic%20conditions.pdf |titulo=Glossario – Ripartizioni geografiche |sitioweb=Istituto Nazional de Statistica |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In le usage historic e cultural, tamen, le expression ''Mezzogiorno'' es plus ample e include generalmente le sex regiones del Sud plus Sicilia e Sardinia. Le Governo italian usa iste definition del ''Mezzogiorno'' in plure de su politicas territorial e documentes de politica public. <ref>{{Cita web |url=[https://step.gov.it/it/politica-di-coesione/misurazione-valutazione-e-trasparenza/la-misurazione-delle-politiche-di-coesione/conti-pubblici-territoriali-cpt/metodologia/area-geografica/](https://step.gov.it/it/politica-di-coesione/misurazione-valutazione-e-trasparenza/la-misurazione-delle-politiche-di-coesione/cpt/metodologia/area-geografica/) |titulo=Area geografica |sitioweb=Governo italian – Politica de coesione |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Geographia == Le Italia meridional se extende inter le [[Mar Tyrrhenian]], le [[Mar Adriatic]] e le [[Mar Ionic]], al sud del centro del peninsula italian. Le territorio comprende partes continental e peninsular del Italia, con grande varietate de paisages, del costas e planities al zonas montuose del [[Apenninos]]. Le Abruzzo occupa le parte oriental del Apenninos central e ha un territorio characterisate per montanias, altiplanos e costas al Mar Adriatic. Le Molise, plus parve, se trova inter Abruzzo, Campania e Puglia e presenta un territorio principalmente montuose e collinar. Le Campania es dominate per le planitie litoral del [[Golfo de Neapole]], le [[Vesuvio]] e le zonas montuose del Apenninos. Le Puglia occupa le extremitate oriental del peninsula e es le region italian le plus extendite in direction del sud-est, con costas super le Adriatic e le Ionic. Le Basilicata occupa un territorio in grande parte montuose e collinar inter le Mar Ionic e le zonas interior del Apenninos. Le Calabria forma le extremitate meridional del peninsula italian e es separate del Sicilia per le [[Estretto de Messina]]. Le insulas de Sicilia e Sardinia, ben que constituente un macroarea distincte in le classification ISTAT, es generalmente includite in le concepto plus ample del Italia meridional. <ref>{{Cita web |url=https://seriestoriche.istat.it/fileadmin/documenti/11_Glossary_Households%20economic%20conditions.pdf |titulo=Glossario – Ripartizioni geografiche |sitioweb=Istituto Nazional de Statistica |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Regiones == Le classification administrative del Sud comprende sex regiones: * [[Abruzzo]], con capital in [[L'Aquila]]; * [[Molise]], con capital in [[Campobasso]]; * [[Campania]], con capital in [[Neapole]]; * [[Apulia]], con capital in [[Bari]]; * [[Basilicata]], con capital in [[Potenza]]; * [[Calabria]], con capital in [[Catanzaro]]. Italia meridional in le senso plus ample include etiam: * Sicilia, con capital in [[Palermo]]; * Sardinia, con capital in [[Cagliari]]. Le Governo italian presenta iste octo regiones insimul como le regiones del Sud in le quadro del Strategia National pro le Areas Interne. <ref>{{Cita web |url=https://www.politichecoesione.governo.it/it/politica-di-coesione/strategie-tematiche-e-territoriali/strategie-territoriali/strategia-nazionale-aree-interne-snai/le-aree-interne-2021-2027/documentazione-strategica-regioni-e-pa/regioni-del-sud/ |titulo=Regiones del Sud |sitioweb=Governo italian – Politica de coesione |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Historia antique == Le historia del Italia meridional ha essite profundemente influentiate per su position in le centro del Mediterraneo. Desde le Antiquitate, le costas del Sud esseva un zona de contactos inter le mundos grec, italico, fenicie, punic e posteriormente roman. A partir del seculo VIII a.C., colones grec fundava numerose citates in le Italia meridional e Sicilia. Le region deveniva un del principal areas del [[Magna Grecia]], con citates como [[Taranto]], [[Sybaris]], [[Crotone]], [[Locri]] e [[Metaponto]]. Le cultura grec exerceva un forte influentia super le lingua, religion, arte, philosophia e organisation urban del region. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/civilta-del-mediterraneo_%28Enciclopedia-dei-ragazzi%29/ |titulo=Civiltà del Mediterraneo |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le [[Roma antique|Romani]] incorporateva progressivemente le citates e territorios del Sud in le Republica Roman e postea in le Imperio. Le position maritime del region favoriva le commercio e le communicationes inter Italia, Grecia e le altere partes del Mediterraneo. === Medievo === Post le cadita del Imperio Roman occidental, le Italia meridional deveniva un territorio politicemente fragmentate. Differente zonas esseva influentiate per le [[Imperio Bizantin]], per principatos [[Lombardos]], per comunidades grecophone e, in Sicilia, per le domination [[Islam|musulman]]. Inter le seculos IX e XI, Sicilia esseva in grande parte sub domination musulman, durante que partes del Italia continental remaneva sub influentia bizantine o lombarde. Le region deveniva ulteriormente un del principal centros del expansion normanne. In le seculo XI, le [[Normandos]] consolidava lor dominio super grande parte del Italia meridional. In 1130, [[Ruggero II de Sicilia]] esseva coronate rege de Sicilia, establiente un regno que comprendeva Sicilia e grande parte del Italia meridional. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/i-normanni-nel-mezzogiorno-e-in-sicilia_%28Storia-della-civilta-Europea%29/ |titulo=I Normanni nel Mezzogiorno e in Sicilia |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le regno esseva governate successive per le dynastias sveve, angevine e aragonese. Durante le Medievo tardive e le initio del era moderne, le partes continental e insular del Mezzogiorno passava per differente formas de dominio e relationes politic con le potentias del Mediterraneo. === Regno de Neapole e Regno de Sicilia === Post le division politic del regno normanno, le Sicilia e le Italia meridional continental esseva associate a differente entitates. Le parte continental deveniva le nucleo del Regno de Neapole, durante que Sicilia se desenvolveva como un regno distincte. In le seculo XV, le Regno de Neapole esseva incorporate al systema politic aragonese. Alfonso V de Aragon conquistava Neapole in 1442, inaugurante un nove periodo del historia del regno. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/l-italia-meridionale_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=L'Italia meridionale |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos XVI–XVIII, le Regno de Neapole e le Regno de Sicilia esseva sub diverse dynastias europee, specialmente sub dominio espagnol, austriac e finalmente borbonic. In 1734, le Borbones assumeva le dominio del regnos de Neapole e Sicilia, que esseva ulteriormente reunite politicemente sub un monarchia independente. In 1816 le duo regnos esseva formalmente reunite como le Regno del Due Sicilie. === Unification italian === Le [[Unification de Italia]] transformava radicalmente le position politic del Mezzogiorno. In 1860, le expedition de [[Giuseppe Garibaldi]] conducesse al cadita del regime borbonic e al incorporation del Regno del Due Sicilie in le nove Stato italian. Le unification esseva completate in 1861 con le proclamation del [[Regno de Italia]], durante que Roma esseva annexe al Stato italian in 1870. Le integration del Mezzogiorno in le nove Stato national produceva importante transformationes administrative, economic e social. Al mesme tempore, le differentias inter le regiones del nord e del sud deveniva un tema central del historia politic e economic italian. == Questione meridional == Le expression questione meridional designa le insimul de problemas economic, social, politic e administrative associate al disveloppamento del Mezzogiorno post le unification italian. Le debate sur iste question comenciava praticamente con le formation del Stato unitari e deveniva particularmente importante a partir del fin del seculo XIX, quando le differentia inter le areas industrialisate del Nord e le areas ancora largemente agricultural del Sud se accentuava. Le meridionalismo produceva un grande numero de analyses e propositiones super le causas del differentias territorial e super le formas de intervention public. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/questione-meridionale_%28Enciclopedia-delle-scienze-sociali%29/ |titulo=Questione meridionale |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In le seculo XX, le Stato italian introduceva differente politicas pro promover le industrialisation, le infrastructure e le disveloppamento del Sud. Le Cassa per il Mezzogiorno, create post le Secunde Guerra Mundial, deveniva un importante instrumento de iste politicas. Le question territorial remaneva un tema relevante del politica economic italian, ben que le situation del differente regiones del Mezzogiorno esseva e es heterogenee. == Demographia == Le Mezzogiorno es un del principal macroareas demographic del Italia, ma su population ha affrontate in le ultime decennios un processo de declino e de vieillissement. Secundo le ISTAT, al 31 de decembre 2024, le population residente diminuiva de 2,5 per mille in le Sud e de 2,8 per mille in le Isole, durante que le population national diminuiva de 0,5 per mille. Tote le regiones del Mezzogiorno registrava un diminution del population in 2024. <ref>{{Cita web |url=https://www.istat.it/comunicato-stampa/censimento-e-dinamica-della-popolazione-anno-2024/ |titulo=Censimento e dinamica della popolazione – Anno 2024 |sitioweb=Istituto Nazional de Statistica |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le dynamique demographic non es uniforme: le grande areas urban e metropolitane, specialmente circa Neapole, Bari, Palermo, Catania e Cagliari, presenta structuras demographic differente de multe areas rural, montuose o interior. == Economia == Le economia del Italia meridional es diversificate e include agricultura, industria, construction, services, commercio, transportes, energia e turismo. Le agricultura ha un importante rolo in plure regiones. Le clima mediterranee e le differentias territorial favori le production de olive, uva, citros, tomates, tritico, fructos e altere culturas specialisate. Puglia es particularmente importante pro le production agricole e olivicola, durante que Sicilia e Campania ha important productiones horticole e fructicole. Le industria es concentrate specialmente circa le grande areas urban, portuar e industrial. Inter le principal sectores se trova automobile, aerospace, petrochemical, mechanica, agroalimentari e construction naval. == Transportes e communication == Le position del Mezzogiorno in le Mediterraneo ha facite del transportes maritime un elemento historicemente important. Le principal portos serve le commercio, le transportes de personas, le industria e le connexiones con le insulas e le altere paises mediterranee. Le portos de [[Neapole]], [[Bari]], [[Taranto]], [[Brindisi]], [[Gioia Tauro]], [[Palermo]] e [[Catania]] ha un rolo importante in le commercio maritime e le communicationes con le altere partes del Mediterraneo. Le rete ferroviari e routier conecta le grande citates del Sud con le Centro e Nord del Italia. Le aeroportos de Neapole, Bari, Brindisi, Lamezia Terme, Catania, Palermo, Cagliari e altere citates sustene le mobilitate national e international. === Turismo === Le Mezzogiorno possede un importante patrimonio natural, historic e cultural. Le costas mediterranee, le insulas, le sitios archeologic, le citates historic e le patrimonio gastronomic attrahe visitantes italian e international. Inter le principal destinos turistic se trova [[Neapole]], le [[Costa Amalfitana]], [[Pompeii]], [[Paestum]], [[Matera]], [[Alberobello]], [[Lecce]], [[Palermo]], [[Catania]], [[Taormina]], [[Siracusa]], [[Cagliari]] e le costas de Sardinia e Puglia. Le datos del ISTAT pro 2024 indica que le Sud registrava 57,6 milliones de presencias turistic, equivalente a 12,3 % del total national, durante que le Isole attingeva 33,0 milliones. Le presencias cresceva de 3,8 % in le Sud e de 7,5 % in le Isole comparate con 2023. <ref>{{Cita web |url=https://www.istat.it/comunicato-stampa/i-flussi-turistici-anno-2024/ |titulo=I flussi turistici – Anno 2024 |sitioweb=Istituto Nazional de Statistica |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Cultura == Le cultura del Italia meridional es le resultato de un longa succession de contactos inter differentes civilisationes mediterranee. Le patrimonio grec, roman, bizantin, arabe, normanne, sveve, angevine, aragonese e borbonic ha lassate traces in le architectura, arte, linguas, musica, religion e gastronomia del region. Le traditiones cultural varie fortemente inter regiones e citates. Neapole ha un forte tradition teatral e musical, Sicilia conserva un patrimonio con influentias grec, roman, arabe e normanne, Puglia es recognoscite pro su architectura rural e baroc, e Basilicata e Calabria conserva numerose traditiones legate al comunidades rural e al cultura mediterranee. Le gastronomia meridional include specialitates como pasta, pizza, pane, olive e oleo de oliva, tomates, formages, pisce, fructos de mare, citros e diverse preparationes regional. Le cuisine varia considerabilemente de un territorio al altere. === Lingue e dialectos === Le italiano es le lingua official del Stato, ma le Italia meridional presenta un grande diversitate linguistic. Le varietates regional del italiano se accompania con numerose varietates romanice e altere traditiones linguistic. In Campania, Puglia, Calabria, Basilicata e Sicilia existe varietates del dominio meridional del gruppo romanice, frequentemente denominate dialectos italian. In Sardinia, le varietates linguistic ha characteristicas distincte e le [[sardo]] es recognoscite como un lingua regional historic. In plure areas existe etiam minoritates linguistic protegite per le legislation italian, inter le quales le comunidades [[greco-italophone]], [[arbëresh]] e catalan in certe partes del Mezzogiorno. == Patrimonio e archeologia == Le Italia meridional possede un patrimonio archeologic particularmente importante. Le vestigios del Magna Grecia, del mundo roman, del periodo grec de Sicilia e del dominio normanno constitue un elemento central del patrimonio cultural. Inter le sitios plus importante se trova le areas archeologic de [[Pompeii]] e [[Herculaneum]], le temples grec de [[Paestum]] e [[Agrigento]], le area archeologic de [[Siracusa]] e le numerosos centros historic del Sicilia, Puglia, Campania, Basilicata e Calabria. Le patrimonio del region include etiam le [[Sassi de Matera]], le trulli de [[Alberobello]], le centros historic de Neapole e Palermo e numerose ecclesias, castellos, palatios e monasterios. == Natura == Le territorio meridional include numerosas areas natural protegite, parcos national e paisages costal e montuose. Inter le principal areas natural se trova le [[Parco National del Cilento, Vallo di Diano e Alburni]], le [[Parco National del Pollino]], le [[Parco National del Aspromonte]], le [[Parco National del Gargano]], le [[Parco National del Vesuvio]] e le [[Parco National del Gran Sasso e Monti della Laga]], partialmente situate in Abruzzo. Le insulas Sicilia e Sardinia ha etiam importante areas natural e maritime protegite, con ecosistemas mediterranee e grande biodiversitate. == Citates principal == Inter le principal citates del Italia meridional e del Mezzogiorno se trova: * Neapole – principal centro urban e cultural de Campania e un importante porto mediterranee; * Bari – capital de Puglia e un importante centro administrative, commercial e portuar; * Palermo – capital de Sicilia e un del principal centros historic e cultural del Mediterraneo; * Catania – grande centro urban del Sicilia oriental, situate al pede del Etna; * Messina – citate portuar al Estretto de Messina; * Reggio Calabria – centro del Calabria meridional; * Taranto – importante centro portuar e industrial de Puglia; * Lecce – importante centro historic e artistic del Salento; * Salerno – centro portuar e universitari de Campania; * Foggia – centro agricultural del Tavoliere; * Matera – citate historic de Basilicata, celebre pro le Sassi; * Potenza – capital de Basilicata; * Cosenza – importante centro del Calabria; * L'Aquila – capital de Abruzzo; * Pescara – importante centro economic e portuar de Abruzzo; * Campobasso – capital de Molise; * Cagliari – capital de Sardinia e principal centro urban del insula. == Le Mezzogiorno contemporanee == In le Italia contemporanee, le distinction inter Sud, Isole e le concepto plus ample de Mezzogiorno remane importante in le statistica e in le politica territorial. Le official classification del ISTAT distingue le macroarea Sud del macroarea Isole, durante que multe politicas national usa le concepto de Mezzogiorno pro referer-se a tote le octo regiones meridional e insular. <ref>{{Cita web |url=[https://step.gov.it/it/politica-di-coesione/misurazione-valutazione-e-trasparenza/la-misurazione-delle-politiche-di-coesione/conti-pubblici-territoriali-cpt/metodologia/area-geografica/](https://step.gov.it/it/politica-di-coesione/misurazione-valutazione-e-trasparenza/la-misurazione-delle-politiche-di-coesione/cpt/metodologia/area-geografica/) |titulo=Area geografica |sitioweb=Governo italian – Politica de coesione |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le situation socio-economic del Mezzogiorno es heterogenee. Le differencias inter regiones, inter areas urban e rural e inter sectores economic es importante, e le evolution del region non pote esser reducite a un sol modello de disveloppamento. {{Ref}} [[Categoria:Italia meridional| ]] [[Categoria:Geografia de Italia]] [[Categoria:Territorios de Italia]] 562pr09fbtia3o0v7wamutdb33hinll 702388 702387 2026-10-05T15:27:06Z Interlingvisto 60932 702388 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} '''Italia meridional''' (in [[italiano]]: ''Italia meridionale'', etiam cognoscite como ''Mezzogiorno'') es le parte meridional del territorio italian. In le classification geographic del [[Istituto Nazional de Statistica]] (ISTAT), le [[Italia meridional]] corresponde al macroarea Sud, comprendente le regiones de [[Abruzzo]], [[Molise]], [[Campania]], [[Apulia]], [[Basilicata]] e [[Calabria]]. Le [[Sicilia]] e le [[Sardinia]] constitue, in iste classification, le macroarea distincte del [[Italia insular]]. <ref>{{Cita web |url=https://seriestoriche.istat.it/fileadmin/documenti/11_Glossary_Households%20economic%20conditions.pdf |titulo=Glossario – Ripartizioni geografiche |sitioweb=Istituto Nazional de Statistica |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In le usage historic e cultural, tamen, le expression ''Mezzogiorno'' es plus ample e include generalmente le sex regiones del Sud plus Sicilia e Sardinia. Le Governo italian usa iste definition del ''Mezzogiorno'' in plure de su politicas territorial e documentes de politica public. <ref>{{Cita web |url=[https://step.gov.it/it/politica-di-coesione/misurazione-valutazione-e-trasparenza/la-misurazione-delle-politiche-di-coesione/conti-pubblici-territoriali-cpt/metodologia/area-geografica/](https://step.gov.it/it/politica-di-coesione/misurazione-valutazione-e-trasparenza/la-misurazione-delle-politiche-di-coesione/cpt/metodologia/area-geografica/) |titulo=Area geografica |sitioweb=Governo italian – Politica de coesione |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Geographia == Le Italia meridional se extende inter le [[Mar Tyrrhenian]], le [[Mar Adriatic]] e le [[Mar Ionic]], al sud del centro del peninsula italian. Le territorio comprende partes continental e peninsular del Italia, con grande varietate de paisages, del costas e planities al zonas montuose del [[Apenninos]]. Abruzzo occupa le parte oriental del Apenninos central e ha un territorio characterisate per montanias, altiplanos e costas al Mar Adriatic. Le Molise, plus parve, se trova inter Abruzzo, Campania e Apulia e presenta un territorio principalmente montuose e collinar. Campania es dominate per le planitie litoral del [[Golfo de Neapole]], le [[Vesuvio]] e le zonas montuose del Apenninos. Apulia occupa le extremitate oriental del peninsula e es le region italian le plus extendite in direction del sud-est, con costas super le Adriatic e le Ionic. Basilicata occupa un territorio in grande parte montuose e collinar inter le Mar Ionic e le zonas interior del Apenninos. Le Calabria forma le extremitate meridional del peninsula italian e es separate del Sicilia per le [[Estretto de Messina]]. Le insulas de Sicilia e Sardinia, ben que constituente un macroarea distincte in le classification ISTAT, es generalmente includite in le concepto plus ample del Italia meridional. <ref>{{Cita web |url=https://seriestoriche.istat.it/fileadmin/documenti/11_Glossary_Households%20economic%20conditions.pdf |titulo=Glossario – Ripartizioni geografiche |sitioweb=Istituto Nazional de Statistica |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Regiones == Le classification administrative del Sud comprende sex regiones: * [[Abruzzo]], con capital in [[L'Aquila]]; * [[Molise]], con capital in [[Campobasso]]; * [[Campania]], con capital in [[Neapole]]; * [[Apulia]], con capital in [[Bari]]; * [[Basilicata]], con capital in [[Potenza]]; * [[Calabria]], con capital in [[Catanzaro]]. Italia meridional in le senso plus ample include etiam: * Sicilia, con capital in [[Palermo]]; * Sardinia, con capital in [[Cagliari]]. Le Governo italian presenta iste octo regiones insimul como le regiones del Sud in le quadro del Strategia National pro le Areas Interne. <ref>{{Cita web |url=https://www.politichecoesione.governo.it/it/politica-di-coesione/strategie-tematiche-e-territoriali/strategie-territoriali/strategia-nazionale-aree-interne-snai/le-aree-interne-2021-2027/documentazione-strategica-regioni-e-pa/regioni-del-sud/ |titulo=Regiones del Sud |sitioweb=Governo italian – Politica de coesione |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Historia antique == Le historia del Italia meridional ha essite profundemente influentiate per su position in le centro del Mediterraneo. Desde le Antiquitate, le costas del Sud esseva un zona de contactos inter le mundos grec, italico, fenicie, punic e posteriormente roman. A partir del seculo VIII a.C., colones grec fundava numerose citates in le Italia meridional e Sicilia. Le region deveniva un del principal areas del [[Magna Grecia]], con citates como [[Taranto]], [[Sybaris]], [[Crotone]], [[Locri]] e [[Metaponto]]. Le cultura grec exerceva un forte influentia super le lingua, religion, arte, philosophia e organisation urban del region. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/civilta-del-mediterraneo_%28Enciclopedia-dei-ragazzi%29/ |titulo=Civiltà del Mediterraneo |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le [[Roma antique|Romani]] incorporateva progressivemente le citates e territorios del Sud in le Republica Roman e postea in le Imperio. Le position maritime del region favoriva le commercio e le communicationes inter Italia, Grecia e le altere partes del Mediterraneo. === Medievo === Post le cadita del Imperio Roman occidental, le Italia meridional deveniva un territorio politicemente fragmentate. Differente zonas esseva influentiate per le [[Imperio Bizantin]], per principatos [[Lombardos]], per comunidades grecophone e, in Sicilia, per le domination [[Islam|musulman]]. Inter le seculos IX e XI, Sicilia esseva in grande parte sub domination musulman, durante que partes del Italia continental remaneva sub influentia bizantine o lombarde. Le region deveniva ulteriormente un del principal centros del expansion normanne. In le seculo XI, le [[Normandos]] consolidava lor dominio super grande parte del Italia meridional. In 1130, [[Ruggero II de Sicilia]] esseva coronate rege de Sicilia, establiente un regno que comprendeva Sicilia e grande parte del Italia meridional. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/i-normanni-nel-mezzogiorno-e-in-sicilia_%28Storia-della-civilta-Europea%29/ |titulo=I Normanni nel Mezzogiorno e in Sicilia |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le regno esseva governate successive per le dynastias sveve, angevine e aragonese. Durante le Medievo tardive e le initio del era moderne, le partes continental e insular del Mezzogiorno passava per differente formas de dominio e relationes politic con le potentias del Mediterraneo. === Regno de Neapole e Regno de Sicilia === Post le division politic del regno normanno, le Sicilia e le Italia meridional continental esseva associate a differente entitates. Le parte continental deveniva le nucleo del Regno de Neapole, durante que Sicilia se desenvolveva como un regno distincte. In le seculo XV, le Regno de Neapole esseva incorporate al systema politic aragonese. Alfonso V de Aragon conquistava Neapole in 1442, inaugurante un nove periodo del historia del regno. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/l-italia-meridionale_%28Storia-della-civilt%C3%A0-europea-a-cura-di-Umberto-Eco%29/ |titulo=L'Italia meridionale |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos XVI–XVIII, le Regno de Neapole e le Regno de Sicilia esseva sub diverse dynastias europee, specialmente sub dominio espagnol, austriac e finalmente borbonic. In 1734, le Borbones assumeva le dominio del regnos de Neapole e Sicilia, que esseva ulteriormente reunite politicemente sub un monarchia independente. In 1816 le duo regnos esseva formalmente reunite como le Regno del Due Sicilie. === Unification italian === Le [[Unification de Italia]] transformava radicalmente le position politic del Mezzogiorno. In 1860, le expedition de [[Giuseppe Garibaldi]] conducesse al cadita del regime borbonic e al incorporation del Regno del Due Sicilie in le nove Stato italian. Le unification esseva completate in 1861 con le proclamation del [[Regno de Italia]], durante que Roma esseva annexe al Stato italian in 1870. Le integration del Mezzogiorno in le nove Stato national produceva importante transformationes administrative, economic e social. Al mesme tempore, le differentias inter le regiones del nord e del sud deveniva un tema central del historia politic e economic italian. == Questione meridional == Le expression questione meridional designa le insimul de problemas economic, social, politic e administrative associate al disveloppamento del Mezzogiorno post le unification italian. Le debate sur iste question comenciava praticamente con le formation del Stato unitari e deveniva particularmente importante a partir del fin del seculo XIX, quando le differentia inter le areas industrialisate del Nord e le areas ancora largemente agricultural del Sud se accentuava. Le meridionalismo produceva un grande numero de analyses e propositiones super le causas del differentias territorial e super le formas de intervention public. <ref>{{Cita web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/questione-meridionale_%28Enciclopedia-delle-scienze-sociali%29/ |titulo=Questione meridionale |sitioweb=Treccani |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> In le seculo XX, le Stato italian introduceva differente politicas pro promover le industrialisation, le infrastructure e le disveloppamento del Sud. Le Cassa per il Mezzogiorno, create post le Secunde Guerra Mundial, deveniva un importante instrumento de iste politicas. Le question territorial remaneva un tema relevante del politica economic italian, ben que le situation del differente regiones del Mezzogiorno esseva e es heterogenee. == Demographia == Le Mezzogiorno es un del principal macroareas demographic del Italia, ma su population ha affrontate in le ultime decennios un processo de declino e de vieillissement. Secundo le ISTAT, al 31 de decembre 2024, le population residente diminuiva de 2,5 per mille in le Sud e de 2,8 per mille in le Isole, durante que le population national diminuiva de 0,5 per mille. Tote le regiones del Mezzogiorno registrava un diminution del population in 2024. <ref>{{Cita web |url=https://www.istat.it/comunicato-stampa/censimento-e-dinamica-della-popolazione-anno-2024/ |titulo=Censimento e dinamica della popolazione – Anno 2024 |sitioweb=Istituto Nazional de Statistica |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le dynamique demographic non es uniforme: le grande areas urban e metropolitane, specialmente circa Neapole, Bari, Palermo, Catania e Cagliari, presenta structuras demographic differente de multe areas rural, montuose o interior. == Economia == Le economia del Italia meridional es diversificate e include agricultura, industria, construction, services, commercio, transportes, energia e turismo. Le agricultura ha un importante rolo in plure regiones. Le clima mediterranee e le differentias territorial favori le production de olive, uva, citros, tomates, tritico, fructos e altere culturas specialisate. Apulia es particularmente importante pro le production agricole e olivicola, durante que Sicilia e Campania ha important productiones horticole e fructicole. Le industria es concentrate specialmente circa le grande areas urban, portuar e industrial. Inter le principal sectores se trova automobile, aerospace, petrochemical, mechanica, agroalimentari e construction naval. == Transportes e communication == Le position del Mezzogiorno in le Mediterraneo ha facite del transportes maritime un elemento historicemente important. Le principal portos serve le commercio, le transportes de personas, le industria e le connexiones con le insulas e le altere paises mediterranee. Le portos de [[Neapole]], [[Bari]], [[Taranto]], [[Brindisi]], [[Gioia Tauro]], [[Palermo]] e [[Catania]] ha un rolo importante in le commercio maritime e le communicationes con le altere partes del Mediterraneo. Le rete ferroviari e routier conecta le grande citates del Sud con le Centro e Nord del Italia. Le aeroportos de Neapole, Bari, Brindisi, Lamezia Terme, Catania, Palermo, Cagliari e altere citates sustene le mobilitate national e international. === Turismo === Le Mezzogiorno possede un importante patrimonio natural, historic e cultural. Le costas mediterranee, le insulas, le sitios archeologic, le citates historic e le patrimonio gastronomic attrahe visitantes italian e international. Inter le principal destinos turistic se trova [[Neapole]], le [[Costa Amalfitana]], [[Pompeii]], [[Paestum]], [[Matera]], [[Alberobello]], [[Lecce]], [[Palermo]], [[Catania]], [[Taormina]], [[Siracusa]], [[Cagliari]] e le costas de Sardinia e Apulia. Le datos del ISTAT pro 2024 indica que le Sud registrava 57,6 milliones de presencias turistic, equivalente a 12,3 % del total national, durante que le Isole attingeva 33,0 milliones. Le presencias cresceva de 3,8 % in le Sud e de 7,5 % in le Isole comparate con 2023. <ref>{{Cita web |url=https://www.istat.it/comunicato-stampa/i-flussi-turistici-anno-2024/ |titulo=I flussi turistici – Anno 2024 |sitioweb=Istituto Nazional de Statistica |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> == Cultura == Le cultura del Italia meridional es le resultato de un longa succession de contactos inter differentes civilisationes mediterranee. Le patrimonio grec, roman, bizantin, arabe, normanne, sveve, angevine, aragonese e borbonic ha lassate traces in le architectura, arte, linguas, musica, religion e gastronomia del region. Le traditiones cultural varie fortemente inter regiones e citates. Neapole ha un forte tradition teatral e musical, Sicilia conserva un patrimonio con influentias grec, roman, arabe e normanne, Apulia es recognoscite pro su architectura rural e baroc, e Basilicata e Calabria conserva numerose traditiones legate al comunidades rural e al cultura mediterranee. Le gastronomia meridional include specialitates como pasta, pizza, pane, olive e oleo de oliva, tomates, formages, pisce, fructos de mare, citros e diverse preparationes regional. Le cuisine varia considerabilemente de un territorio al altere. === Lingue e dialectos === Le italiano es le lingua official del Stato, ma le Italia meridional presenta un grande diversitate linguistic. Le varietates regional del italiano se accompania con numerose varietates romanice e altere traditiones linguistic. In Campania, Apulia, Calabria, Basilicata e Sicilia existe varietates del dominio meridional del gruppo romanice, frequentemente denominate dialectos italian. In Sardinia, le varietates linguistic ha characteristicas distincte e le [[sardo]] es recognoscite como un lingua regional historic. In plure areas existe etiam minoritates linguistic protegite per le legislation italian, inter le quales le comunidades [[greco-italophone]], [[arbëresh]] e catalan in certe partes del Mezzogiorno. == Patrimonio e archeologia == Le Italia meridional possede un patrimonio archeologic particularmente importante. Le vestigios del Magna Grecia, del mundo roman, del periodo grec de Sicilia e del dominio normanno constitue un elemento central del patrimonio cultural. Inter le sitios plus importante se trova le areas archeologic de [[Pompeii]] e [[Herculaneum]], le temples grec de [[Paestum]] e [[Agrigento]], le area archeologic de [[Siracusa]] e le numerosos centros historic del Sicilia, Apulia, Campania, Basilicata e Calabria. Le patrimonio del region include etiam le [[Sassi de Matera]], le trulli de [[Alberobello]], le centros historic de Neapole e Palermo e numerose ecclesias, castellos, palatios e monasterios. == Natura == Le territorio meridional include numerosas areas natural protegite, parcos national e paisages costal e montuose. Inter le principal areas natural se trova le [[Parco National del Cilento, Vallo di Diano e Alburni]], le [[Parco National del Pollino]], le [[Parco National del Aspromonte]], le [[Parco National del Gargano]], le [[Parco National del Vesuvio]] e le [[Parco National del Gran Sasso e Monti della Laga]], partialmente situate in Abruzzo. Le insulas Sicilia e Sardinia ha etiam importante areas natural e maritime protegite, con ecosistemas mediterranee e grande biodiversitate. == Citates principal == Inter le principal citates del Italia meridional e del Mezzogiorno se trova: * Neapole – principal centro urban e cultural de Campania e un importante porto mediterranee; * Bari – capital de Apulia e un importante centro administrative, commercial e portuar; * Palermo – capital de Sicilia e un del principal centros historic e cultural del Mediterraneo; * Catania – grande centro urban del Sicilia oriental, situate al pede del Etna; * Messina – citate portuar al Estretto de Messina; * Reggio Calabria – centro del Calabria meridional; * Taranto – importante centro portuar e industrial de Apulia; * Lecce – importante centro historic e artistic del Salento; * Salerno – centro portuar e universitari de Campania; * Foggia – centro agricultural del Tavoliere; * Matera – citate historic de Basilicata, celebre pro le Sassi; * Potenza – capital de Basilicata; * Cosenza – importante centro del Calabria; * L'Aquila – capital de Abruzzo; * Pescara – importante centro economic e portuar de Abruzzo; * Campobasso – capital de Molise; * Cagliari – capital de Sardinia e principal centro urban del insula. == Le Mezzogiorno contemporanee == In le Italia contemporanee, le distinction inter Sud, Isole e le concepto plus ample de Mezzogiorno remane importante in le statistica e in le politica territorial. Le official classification del ISTAT distingue le macroarea Sud del macroarea Isole, durante que multe politicas national usa le concepto de Mezzogiorno pro referer-se a tote le octo regiones meridional e insular. <ref>{{Cita web |url=[https://step.gov.it/it/politica-di-coesione/misurazione-valutazione-e-trasparenza/la-misurazione-delle-politiche-di-coesione/conti-pubblici-territoriali-cpt/metodologia/area-geografica/](https://step.gov.it/it/politica-di-coesione/misurazione-valutazione-e-trasparenza/la-misurazione-delle-politiche-di-coesione/cpt/metodologia/area-geografica/) |titulo=Area geografica |sitioweb=Governo italian – Politica de coesione |accesso=5 de octobre 2026}}</ref> Le situation socio-economic del Mezzogiorno es heterogenee. Le differencias inter regiones, inter areas urban e rural e inter sectores economic es importante, e le evolution del region non pote esser reducite a un sol modello de disveloppamento. {{Ref}} [[Categoria:Italia meridional| ]] [[Categoria:Geografia de Italia]] [[Categoria:Territorios de Italia]] 7hnz6kcqy61wat8gjm3ybjul2vfhger Mandeismo 0 61854 702392 2026-10-06T07:31:19Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} Le Mandeismo es un religion monotheistic del Medio Oriente, practicata per le Mandaeos, un parve communitate ethno-religiose cuje origines historic es associate con le Mesopotamia meridional e le sud-west de Iran. Le religion es caracterisate per le centralitate del aqua currente, le baptismo ritual, un ric tradition litterari in le lingua [[mandeano]] e un cosmologia centrate super le opposition inter le mundo del [[lumine]] e le mundo d...” 702392 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le Mandeismo es un religion monotheistic del Medio Oriente, practicata per le Mandaeos, un parve communitate ethno-religiose cuje origines historic es associate con le Mesopotamia meridional e le sud-west de Iran. Le religion es caracterisate per le centralitate del aqua currente, le baptismo ritual, un ric tradition litterari in le lingua [[mandeano]] e un cosmologia centrate super le opposition inter le mundo del [[lumine]] e le mundo del tenebras. Le Mandaeos considera [[Johannes le Baptista]] un de lor principal profetas, ma non le fondator del religion. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandeismo es frequentemente studiate in relation con le correntes religiose e intellectual del [[Antiquitate Tarde]], specialmente le [[gnosticismo]], ma le historia del formation del religion es complexe. Le fontes academic indica influentias e contactos con traditiones judaic, christian, mesopotamic e iranian, ma le religion developpava su proprie systema theologic e ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Nomine e identitate == Le parola Mandeismo deriva del nomine occidental del religion e del nomine Mandaeos. Secundo le traditiones mandean, le proprie communitate se designava inter alteres como Nasuraiyi, que significa approximate "guardianos" o "custodes", e como "electos del rectitude". Le termino ''manda'' es associate con le idea de [[cognition]] o [[gnosis]], e "Mandean" es devenite le nomine commun in le litteratura moderne. ita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In le fontes islamic, le Mandaeos es associate con le Sabianos (''Ṣābiʾun''), un communitate mentionate in le [[Corano]]. Le relation exacte inter le Sabianos del fontes medieval e le Mandaeos historic es un materia de discussion inter le historicos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandaeos non se considera simplemente como "Christianos de Johannes le Baptista". In le theologia mandean, Johannes es un profeta e maestro eminent, ma le tradition religiose es presentate como multo plus ancian e remontante, in le narrationes sacre, al prime homine [[Adam]]. Le fontes academic nota tamen que le question del origines e del formation historic del religion remane disputate. url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia == Le origines exacte del Mandeismo es difficile a establir, proque le fontes interne contine textos mythologic e liturgic plus que narrationes historic. Le historia del formation del tradition es subjecte a debate, e le datazione del corpus canonic es difficultate per le longe transmission manuscript e per le incorporation de textos de differente epoches. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le investigation historic suggere que le tradition mandean se formava per un processo complexe in le qual elementos [[judaic]], [[christian]], [[gnostic]] e [[iranian]] se combina con traditiones mesopotamic plus ancian. Le hypothese de un origine directe e simple in un sol movimento religiose non es unanimemente acceptate. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos, le Mandaeos viveva principalmente in le regiones del sud de [[Iraq]] e in [[Khuzestan]], al sud-west de [[Iran]]. Le communitate esseva frequentemente vulnerabile al cambios politic e religiose del region. Desde le guerra Iran-Iraq (1980–1988) e le successive conflictos in Iraq, un grande parte del population emigrava verso Europa, America del Nord, Australia e altere regiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora ha devenite un elemento central del vita mandean contemporanee. Le communitate mantegne su religion, lingua, rituales e litteratura in nove ambientes, ma le dispersion geographic pone problemas pro le transmission del traditiones e le accesso al aqua currente necessari pro le rituales. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Theologia == Le Mandeismo es monotheistic. Le supreme divinitate es appellate Hayyi Rabbi, "le Grande Vita" o "le Grande Vivente". Le divinitate es considerate le fonte supreme del vita, del lumine e del universo. ita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean distingue principalmente inter le Mundo del Lumine e le Mundo del Tenebras. Le alma human ha su origine in le dominio del lumine, ma se trova in le mundo material. Le salvation consiste in le retorno del alma verso su origine celestial. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mundo del lumine es populate per esseres divine o celestial appellate uthras. Inter le principal figuras del tradition es Manda d-Haiyi, le "Cognition del Vita", assi como Hibil, Šitil e Anuš, correspondent in le traditiones occidental a Abel, Seth e Enos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean accorda un grande importantia al alma. Post le morte, le alma debe traversar un serie de stationes o etapas ante attinger le Mundo del Lumine. Le rituales del morte, specialmente le ''masiqta'', es destinate a adjutar le alma in iste percurso. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Johannes le Baptista == Johannes le Baptista es un del figuras plus importante del Mandeismo. Le Mandaeos lo considera un grande profeta, maestro e representante del veritate, ma non le fundador del religion. Le tradition mandean lo integra in un historia religiose plus ancian que le christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le importantia de Johannes es particularmente visibile in le ritual del baptismo. Le Mandaeos considera le immersion in aqua currente un pratica fundamental del religion, e le traditiones occidental ha frequentemente describite le Mandaeos como "discepulos de Johannes". Le fontes moderne tracta tamen con cautela le idea de un relation directe inter le Mandeismo historic e un communitate del prime christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Rituales == Le baptismo, appellate masbuta, es le ritual central del Mandeismo. Illo es normalemente celebrate in aqua currente, appellate ''yardna'', un termino que significa "Jordan". Le aqua es considerate un manifestation del vita e un medio de purification e connexion con le Mundo del Lumine. url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le ''masbuta'' es tradicionalmente celebrate con le participation de un sacerdote. Le ritual involve immersiones in le aqua e altere gestos ritual, includente le uso de un corona de myrto e le gesto de ''kushta'', associate con le idea del "man del veritate". Le participantes porta le veste ritual blanc appellate ''rasta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> A differentia del baptismo christian como rito unic de initiation, le baptismo mandean pote esser repetite durante le vita. Le purification ritual ha un rolo central in le vita religiose e es associate con le preparation del alma pro su retorno al mundo del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Altere rituales de purification include le ''tamasha'', un immersion simple que pote esser effectuate sin sacerdote, e le ''rishama'', un ablution ritual. Le secunde grande ritual es le masiqta, frequentemente describite como le "ascension del alma" o un ceremonia pro le mortos. Illo combina preces, rituales e un ceremonia alimentari que ha como objectivo adjutar le alma del defuncte durante su percurso verso le Mundo del Lumine. Secundo le description academic de le ritual, le percurso del alma es associate con un serie de "watchhouses" celeste e un periodo de ascension. Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Sanctuarios == Le loco traditional de culto es appellate mandi o ''beth manda''. Le sanctuarios esseva traditionalmente situate presso aquas currente, perque le baptismo require aqua considerate "vivente". In le diaspora, centros cultural e cultual ha essite create pro permitter le continuation del vita religiose, includente le rituales associate con le aqua. =https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandaeos accorda un grande valor al rios. Le aqua es associate con le Vita e le Lumine, e le rios apto pro le rituales es appellate ''yardana'', o "Jordans". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Clero e organisation == Le communitate mandean es traditionalmente dividite inter sacerdotes e laicos. Le sacerdotio ha plure grados. Inter le titulos traditional se trova le tarmida, un sacerdote o "disipulo"; le ganzibra, un rango superior associate con le function de "tesorero"; e le rishama, le "capite del populo". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le sacerdote ha un rolo indispensable in le major rituales, specialmente le ''masbuta'' e le ''masiqta''. Le transmission del sacerdotio e del traditiones ritual require un continuitate de formation e de genealogia sacerdotal. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Litteratura sacre == [[File:كنزا ربا .jpg|297px|thumb|right|Un copia del Ginza Rabba in traduction arabic.]] Le Mandeismo possede un corpus litterari importante in lingua mandean, un forma de [[arameo]] oriental scribite in un script proprie. Le textos include liturgias, hymnos, preces, commentarios, textos mythologic, tractatos theologic e material ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le principal texto sacre es le Ginza Rba, o ''Ginza Rabba'', que significa "Grande Tesoro". Illo es dividite in duo partes, le ''Ginza Yamina'' o Ginza dextere e le ''Ginza Smala'' o Ginza sinistre. Le prime es un collection de tractatos con contento cosmologic, theologic e didactic; le secunde es centrate super le ascension del alma al realm del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere obra importante es le Libro de Johannes (''Draša d-Yahya''), un collection de textos mythologic e narrative concernente inter alteres Johannes le Baptista, le figura de Anuš e altere narrationes del tradition mandean. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Qulasta, o libro canonic de preces, contine hymnos e instructiones pro le principal ceremonias, specialmente le baptismo e le rituales pro le mortos. Le duo prime partes del libro corresponde al liturgia del ''masbuta'' e al ''masiqta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le tradition litterari mandean es difficile de datar con precision, proque textos de epoches differente esseva incorporate in collections e compilations ulterior. Cambridge University Press nota que le manuscritos conservate del Ginza e del Libro de Johannes non es plus ancian que le seculo XVI, durante que le collections ipse es considerate multo plus ancian; le datazione del compilation del canon resta un subjecto de debate. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le transmission manuscript ha essite importante pro le preservation del corpus. Un studio del Royal Asiatic Society observa que le Ginza es le plus voluminose del textos mandean cognoscite e que le manuscritos contine frequentemente colophons que documenta le transmission del textos e le scribes. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-the-royal-asiatic-society/article/abs/colophons-in-h-petermanns-sidrarabba/16B8984FF6EC3AF45C380F2 |titulo=The Colophons in H. Petermann's SidraRabba |sitioweb=Journal of the Royal Asiatic Society |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Ethica e vita social == Le religion pone emphase super le purification, le rectitude moral, le prece, le cognition religiose e le practica del bon obras. Le credente debe evitar le actos considerate nocive al anima e cultivar le puritate physic e spiritual. Le textos mandean combina le ideas de cognition, purification e ritual como elementos del via verso le salvation. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le familia e le matrimonio ha un importantia central in le vita social mandean. Le communitate es ethno-religiose e su continuitate depende largemente del transmission familial del lingua, del rituales e del identitate religiose. Le tradition mandean attribue etiam un importantia particular al integritate del corpore. Le circumcision es generalmente prohibite, in concordantia con le idea que le corpore human debe esser mantenite integre. == Lingua == Le lingua sacre del Mandeismo es le Mandeano, un forma de [[arameo oriental]]. Le script mandean es distincte e esseva usate pro le conservation e transmission del textos religiose. Le fontes academic describe le Mandeano como un dialecto oriental del arameo e le script mandean como le systema de scriptura del litteratura religiose. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le lingua mandean ha un importantia particular pro le identitate religiose, perque le major parte del litteratura sacre esseva transmitte in iste lingua. Le diaspora tamen ha reducite le numero de personas qui usa le lingua in le vita quotidian, e le traductiones ha devenite importante pro le transmission del religion inter le nove generationes. Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Population e diaspora == Le Mandaeos ha historicamente habitate principalmente le sud de Iraq e le sud-west de Iran. Le guerras, le persecutiones e le instabilitate politic del region desde le fin del seculo XX ha provocate un grande diaspora. Hodie communitates mandean existe in plure paises de Europa, America del Nord e Australia. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le numero exacte del Mandaeos es difficile a determinar. Encyclopaedia Iranica estimava plus de 50 000 personas in le mundo in su analyse del communitate, ma le migrationes e le dispersion del population rende le cifras approximative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora presenta nove problemas pro le preservation del religion, specialmente le accesso al aqua currente pro le baptismo, le formation de sacerdotes, le transmission del Mandeano e le mantenimento del identitate intra le communitate. Le dispersion ha etiam stimulate le creation de nove centros cultural e cultual foras del regiones historic. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Relationes con altere religiones == Le Mandeismo ha numerose elementos que lo pone in relation con le traditiones religiose del antique Medio Oriente. Le aqua ritual e le baptismo lo face particularmente proxime, in aspecto ritual, al traditiones baptismal del [[Judaïsmo]] antique e al christianismo primitive, ma le theologia mandean es distincte. url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le religion presenta etiam un cosmologia dualistic e un vocabulario de cognition e salvation que ha facite que le scholars lo compara con le [[gnosticismo]] del Antiquitate Tarde. Totevia, le classification del Mandeismo simplemente como un religion "gnostic" debe esser tractate con precau­tion, perque le religion es un tradition autonome con un historia e un litteratura proprie. Le fontes academic tracta le relation inter Mandeismo e gnosticismo como un question de historia del religion e non como un identitate absolute inter le duo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le traditiones iranian, includente elementos associate al [[Zoroastrianismo]], ha etiam lassate traces in le cosmologia e le terminologia mandean secundo le analyse historic comparative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Situation contemporanee == Le Mandeismo es un del religion minoritari le plus parve del Medio Oriente e ha subite un forte reduction del population in su regiones historic. Le principal communitates contemporanee es repartite inter Iraq, Iran e le diaspora international. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le preservation del religion depende del mantenimento del sacerdotio, del practica del rituales in aqua, del transmission del Mandeano e del conservation del textos sacre. Le diaspora ha permittite al communitate de crear nove centros religiose e cultural, ma le dispersion continua a presentar un importante desafio pro le continuitate del tradition. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Category:Mandeismo| ]] [[Category:Religiones abrahamic]] [[Category:Religiones semitic antique]] [[Category:Religiones e sectas gnostic]] [[Category:Sectas gnostic judeo-israelita]] [[Category:Cultura mandee]] [[Category:Religiones del Oriente Medie]] [[Category:Religiones monotheistic]] [[Category:Religion in Iran]] [[Category:Religion in Iraq]] [[Category:Religion in le Imperio Sasanida]] 6d0jveosc4720pyffht4qky0tw4k6mp 702393 702392 2026-10-06T07:31:57Z Interlingvisto 60932 702393 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le Mandeismo es un religion monotheistic del Medio Oriente, practicata per le Mandaeos, un parve communitate ethno-religiose cuje origines historic es associate con le Mesopotamia meridional e le sud-west de Iran. Le religion es caracterisate per le centralitate del aqua currente, le baptismo ritual, un ric tradition litterari in le lingua [[mandeano]] e un cosmologia centrate super le opposition inter le mundo del [[lumine]] e le mundo del tenebras. Le Mandaeos considera [[Johannes le Baptista]] un de lor principal profetas, ma non le fondator del religion.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandeismo es frequentemente studiate in relation con le correntes religiose e intellectual del [[Antiquitate Tarde]], specialmente le [[gnosticismo]], ma le historia del formation del religion es complexe. Le fontes academic indica influentias e contactos con traditiones judaic, christian, mesopotamic e iranian, ma le religion developpava su proprie systema theologic e ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Nomine e identitate == Le parola Mandeismo deriva del nomine occidental del religion e del nomine Mandaeos. Secundo le traditiones mandean, le proprie communitate se designava inter alteres como Nasuraiyi, que significa approximate "guardianos" o "custodes", e como "electos del rectitude". Le termino ''manda'' es associate con le idea de [[cognition]] o [[gnosis]], e "Mandean" es devenite le nomine commun in le litteratura moderne. <ref>{{Citaweb |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In le fontes islamic, le Mandaeos es associate con le Sabianos (''Ṣābiʾun''), un communitate mentionate in le [[Corano]]. Le relation exacte inter le Sabianos del fontes medieval e le Mandaeos historic es un materia de discussion inter le historicos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandaeos non se considera simplemente como "Christianos de Johannes le Baptista". In le theologia mandean, Johannes es un profeta e maestro eminent, ma le tradition religiose es presentate como multo plus ancian e remontante, in le narrationes sacre, al prime homine [[Adam]]. Le fontes academic nota tamen que le question del origines e del formation historic del religion remane disputate. url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia == Le origines exacte del Mandeismo es difficile a establir, proque le fontes interne contine textos mythologic e liturgic plus que narrationes historic. Le historia del formation del tradition es subjecte a debate, e le datazione del corpus canonic es difficultate per le longe transmission manuscript e per le incorporation de textos de differente epoches. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le investigation historic suggere que le tradition mandean se formava per un processo complexe in le qual elementos [[judaic]], [[christian]], [[gnostic]] e [[iranian]] se combina con traditiones mesopotamic plus ancian. Le hypothese de un origine directe e simple in un sol movimento religiose non es unanimemente acceptate. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos, le Mandaeos viveva principalmente in le regiones del sud de [[Iraq]] e in [[Khuzestan]], al sud-west de [[Iran]]. Le communitate esseva frequentemente vulnerabile al cambios politic e religiose del region. Desde le guerra Iran-Iraq (1980–1988) e le successive conflictos in Iraq, un grande parte del population emigrava verso Europa, America del Nord, Australia e altere regiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora ha devenite un elemento central del vita mandean contemporanee. Le communitate mantegne su religion, lingua, rituales e litteratura in nove ambientes, ma le dispersion geographic pone problemas pro le transmission del traditiones e le accesso al aqua currente necessari pro le rituales. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Theologia == Le Mandeismo es monotheistic. Le supreme divinitate es appellate Hayyi Rabbi, "le Grande Vita" o "le Grande Vivente". Le divinitate es considerate le fonte supreme del vita, del lumine e del universo. ita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean distingue principalmente inter le Mundo del Lumine e le Mundo del Tenebras. Le alma human ha su origine in le dominio del lumine, ma se trova in le mundo material. Le salvation consiste in le retorno del alma verso su origine celestial. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mundo del lumine es populate per esseres divine o celestial appellate uthras. Inter le principal figuras del tradition es Manda d-Haiyi, le "Cognition del Vita", assi como Hibil, Šitil e Anuš, correspondent in le traditiones occidental a Abel, Seth e Enos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean accorda un grande importantia al alma. Post le morte, le alma debe traversar un serie de stationes o etapas ante attinger le Mundo del Lumine. Le rituales del morte, specialmente le ''masiqta'', es destinate a adjutar le alma in iste percurso. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Johannes le Baptista == Johannes le Baptista es un del figuras plus importante del Mandeismo. Le Mandaeos lo considera un grande profeta, maestro e representante del veritate, ma non le fundador del religion. Le tradition mandean lo integra in un historia religiose plus ancian que le christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le importantia de Johannes es particularmente visibile in le ritual del baptismo. Le Mandaeos considera le immersion in aqua currente un pratica fundamental del religion, e le traditiones occidental ha frequentemente describite le Mandaeos como "discepulos de Johannes". Le fontes moderne tracta tamen con cautela le idea de un relation directe inter le Mandeismo historic e un communitate del prime christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Rituales == Le baptismo, appellate masbuta, es le ritual central del Mandeismo. Illo es normalemente celebrate in aqua currente, appellate ''yardna'', un termino que significa "Jordan". Le aqua es considerate un manifestation del vita e un medio de purification e connexion con le Mundo del Lumine. url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le ''masbuta'' es tradicionalmente celebrate con le participation de un sacerdote. Le ritual involve immersiones in le aqua e altere gestos ritual, includente le uso de un corona de myrto e le gesto de ''kushta'', associate con le idea del "man del veritate". Le participantes porta le veste ritual blanc appellate ''rasta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> A differentia del baptismo christian como rito unic de initiation, le baptismo mandean pote esser repetite durante le vita. Le purification ritual ha un rolo central in le vita religiose e es associate con le preparation del alma pro su retorno al mundo del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Altere rituales de purification include le ''tamasha'', un immersion simple que pote esser effectuate sin sacerdote, e le ''rishama'', un ablution ritual. Le secunde grande ritual es le masiqta, frequentemente describite como le "ascension del alma" o un ceremonia pro le mortos. Illo combina preces, rituales e un ceremonia alimentari que ha como objectivo adjutar le alma del defuncte durante su percurso verso le Mundo del Lumine. Secundo le description academic de le ritual, le percurso del alma es associate con un serie de "watchhouses" celeste e un periodo de ascension. Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Sanctuarios == Le loco traditional de culto es appellate mandi o ''beth manda''. Le sanctuarios esseva traditionalmente situate presso aquas currente, perque le baptismo require aqua considerate "vivente". In le diaspora, centros cultural e cultual ha essite create pro permitter le continuation del vita religiose, includente le rituales associate con le aqua. =https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandaeos accorda un grande valor al rios. Le aqua es associate con le Vita e le Lumine, e le rios apto pro le rituales es appellate ''yardana'', o "Jordans". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Clero e organisation == Le communitate mandean es traditionalmente dividite inter sacerdotes e laicos. Le sacerdotio ha plure grados. Inter le titulos traditional se trova le tarmida, un sacerdote o "disipulo"; le ganzibra, un rango superior associate con le function de "tesorero"; e le rishama, le "capite del populo". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le sacerdote ha un rolo indispensable in le major rituales, specialmente le ''masbuta'' e le ''masiqta''. Le transmission del sacerdotio e del traditiones ritual require un continuitate de formation e de genealogia sacerdotal. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Litteratura sacre == [[File:كنزا ربا .jpg|297px|thumb|right|Un copia del Ginza Rabba in traduction arabic.]] Le Mandeismo possede un corpus litterari importante in lingua mandean, un forma de [[arameo]] oriental scribite in un script proprie. Le textos include liturgias, hymnos, preces, commentarios, textos mythologic, tractatos theologic e material ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le principal texto sacre es le Ginza Rba, o ''Ginza Rabba'', que significa "Grande Tesoro". Illo es dividite in duo partes, le ''Ginza Yamina'' o Ginza dextere e le ''Ginza Smala'' o Ginza sinistre. Le prime es un collection de tractatos con contento cosmologic, theologic e didactic; le secunde es centrate super le ascension del alma al realm del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere obra importante es le Libro de Johannes (''Draša d-Yahya''), un collection de textos mythologic e narrative concernente inter alteres Johannes le Baptista, le figura de Anuš e altere narrationes del tradition mandean. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Qulasta, o libro canonic de preces, contine hymnos e instructiones pro le principal ceremonias, specialmente le baptismo e le rituales pro le mortos. Le duo prime partes del libro corresponde al liturgia del ''masbuta'' e al ''masiqta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le tradition litterari mandean es difficile de datar con precision, proque textos de epoches differente esseva incorporate in collections e compilations ulterior. Cambridge University Press nota que le manuscritos conservate del Ginza e del Libro de Johannes non es plus ancian que le seculo XVI, durante que le collections ipse es considerate multo plus ancian; le datazione del compilation del canon resta un subjecto de debate. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le transmission manuscript ha essite importante pro le preservation del corpus. Un studio del Royal Asiatic Society observa que le Ginza es le plus voluminose del textos mandean cognoscite e que le manuscritos contine frequentemente colophons que documenta le transmission del textos e le scribes. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-the-royal-asiatic-society/article/abs/colophons-in-h-petermanns-sidrarabba/16B8984FF6EC3AF45C380F2 |titulo=The Colophons in H. Petermann's SidraRabba |sitioweb=Journal of the Royal Asiatic Society |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Ethica e vita social == Le religion pone emphase super le purification, le rectitude moral, le prece, le cognition religiose e le practica del bon obras. Le credente debe evitar le actos considerate nocive al anima e cultivar le puritate physic e spiritual. Le textos mandean combina le ideas de cognition, purification e ritual como elementos del via verso le salvation. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le familia e le matrimonio ha un importantia central in le vita social mandean. Le communitate es ethno-religiose e su continuitate depende largemente del transmission familial del lingua, del rituales e del identitate religiose. Le tradition mandean attribue etiam un importantia particular al integritate del corpore. Le circumcision es generalmente prohibite, in concordantia con le idea que le corpore human debe esser mantenite integre. == Lingua == Le lingua sacre del Mandeismo es le Mandeano, un forma de [[arameo oriental]]. Le script mandean es distincte e esseva usate pro le conservation e transmission del textos religiose. Le fontes academic describe le Mandeano como un dialecto oriental del arameo e le script mandean como le systema de scriptura del litteratura religiose. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le lingua mandean ha un importantia particular pro le identitate religiose, perque le major parte del litteratura sacre esseva transmitte in iste lingua. Le diaspora tamen ha reducite le numero de personas qui usa le lingua in le vita quotidian, e le traductiones ha devenite importante pro le transmission del religion inter le nove generationes. Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Population e diaspora == Le Mandaeos ha historicamente habitate principalmente le sud de Iraq e le sud-west de Iran. Le guerras, le persecutiones e le instabilitate politic del region desde le fin del seculo XX ha provocate un grande diaspora. Hodie communitates mandean existe in plure paises de Europa, America del Nord e Australia. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le numero exacte del Mandaeos es difficile a determinar. Encyclopaedia Iranica estimava plus de 50 000 personas in le mundo in su analyse del communitate, ma le migrationes e le dispersion del population rende le cifras approximative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora presenta nove problemas pro le preservation del religion, specialmente le accesso al aqua currente pro le baptismo, le formation de sacerdotes, le transmission del Mandeano e le mantenimento del identitate intra le communitate. Le dispersion ha etiam stimulate le creation de nove centros cultural e cultual foras del regiones historic. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Relationes con altere religiones == Le Mandeismo ha numerose elementos que lo pone in relation con le traditiones religiose del antique Medio Oriente. Le aqua ritual e le baptismo lo face particularmente proxime, in aspecto ritual, al traditiones baptismal del [[Judaïsmo]] antique e al christianismo primitive, ma le theologia mandean es distincte. url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le religion presenta etiam un cosmologia dualistic e un vocabulario de cognition e salvation que ha facite que le scholars lo compara con le [[gnosticismo]] del Antiquitate Tarde. Totevia, le classification del Mandeismo simplemente como un religion "gnostic" debe esser tractate con precau­tion, perque le religion es un tradition autonome con un historia e un litteratura proprie. Le fontes academic tracta le relation inter Mandeismo e gnosticismo como un question de historia del religion e non como un identitate absolute inter le duo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le traditiones iranian, includente elementos associate al [[Zoroastrianismo]], ha etiam lassate traces in le cosmologia e le terminologia mandean secundo le analyse historic comparative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Situation contemporanee == Le Mandeismo es un del religion minoritari le plus parve del Medio Oriente e ha subite un forte reduction del population in su regiones historic. Le principal communitates contemporanee es repartite inter Iraq, Iran e le diaspora international. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le preservation del religion depende del mantenimento del sacerdotio, del practica del rituales in aqua, del transmission del Mandeano e del conservation del textos sacre. Le diaspora ha permittite al communitate de crear nove centros religiose e cultural, ma le dispersion continua a presentar un importante desafio pro le continuitate del tradition. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Category:Mandeismo| ]] [[Category:Religiones abrahamic]] [[Category:Religiones semitic antique]] [[Category:Religiones e sectas gnostic]] [[Category:Sectas gnostic judeo-israelita]] [[Category:Cultura mandee]] [[Category:Religiones del Oriente Medie]] [[Category:Religiones monotheistic]] [[Category:Religion in Iran]] [[Category:Religion in Iraq]] [[Category:Religion in le Imperio Sasanida]] 213gviaqmb99xtcpnvd4cu7v91d9bwh 702394 702393 2026-10-06T07:32:19Z Interlingvisto 60932 702394 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le Mandeismo es un religion monotheistic del Medio Oriente, practicata per le Mandaeos, un parve communitate ethno-religiose cuje origines historic es associate con le Mesopotamia meridional e le sud-west de Iran. Le religion es caracterisate per le centralitate del aqua currente, le baptismo ritual, un ric tradition litterari in le lingua [[mandeano]] e un cosmologia centrate super le opposition inter le mundo del [[lumine]] e le mundo del tenebras. Le Mandaeos considera [[Johannes le Baptista]] un de lor principal profetas, ma non le fondator del religion.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandeismo es frequentemente studiate in relation con le correntes religiose e intellectual del [[Antiquitate Tarde]], specialmente le [[gnosticismo]], ma le historia del formation del religion es complexe. Le fontes academic indica influentias e contactos con traditiones judaic, christian, mesopotamic e iranian, ma le religion developpava su proprie systema theologic e ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Nomine e identitate == Le parola Mandeismo deriva del nomine occidental del religion e del nomine Mandaeos. Secundo le traditiones mandean, le proprie communitate se designava inter alteres como Nasuraiyi, que significa approximate "guardianos" o "custodes", e como "electos del rectitude". Le termino ''manda'' es associate con le idea de [[cognition]] o [[gnosis]], e "Mandean" es devenite le nomine commun in le litteratura moderne. <ref>{{Citaweb |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In le fontes islamic, le Mandaeos es associate con le Sabianos (''Ṣābiʾun''), un communitate mentionate in le [[Corano]]. Le relation exacte inter le Sabianos del fontes medieval e le Mandaeos historic es un materia de discussion inter le historicos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandaeos non se considera simplemente como "Christianos de Johannes le Baptista". In le theologia mandean, Johannes es un profeta e maestro eminent, ma le tradition religiose es presentate como multo plus ancian e remontante, in le narrationes sacre, al prime homine [[Adam]]. Le fontes academic nota tamen que le question del origines e del formation historic del religion remane disputate. url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia == Le origines exacte del Mandeismo es difficile a establir, proque le fontes interne contine textos mythologic e liturgic plus que narrationes historic. Le historia del formation del tradition es subjecte a debate, e le datazione del corpus canonic es difficultate per le longe transmission manuscript e per le incorporation de textos de differente epoches. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le investigation historic suggere que le tradition mandean se formava per un processo complexe in le qual elementos [[judaic]], [[christian]], [[gnostic]] e [[iranian]] se combina con traditiones mesopotamic plus ancian. Le hypothese de un origine directe e simple in un sol movimento religiose non es unanimemente acceptate. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos, le Mandaeos viveva principalmente in le regiones del sud de [[Iraq]] e in [[Khuzestan]], al sud-west de [[Iran]]. Le communitate esseva frequentemente vulnerabile al cambios politic e religiose del region. Desde le guerra Iran-Iraq (1980–1988) e le successive conflictos in Iraq, un grande parte del population emigrava verso Europa, America del Nord, Australia e altere regiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora ha devenite un elemento central del vita mandean contemporanee. Le communitate mantegne su religion, lingua, rituales e litteratura in nove ambientes, ma le dispersion geographic pone problemas pro le transmission del traditiones e le accesso al aqua currente necessari pro le rituales. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Theologia == Le Mandeismo es monotheistic. Le supreme divinitate es appellate Hayyi Rabbi, "le Grande Vita" o "le Grande Vivente". Le divinitate es considerate le fonte supreme del vita, del lumine e del universo.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean distingue principalmente inter le Mundo del Lumine e le Mundo del Tenebras. Le alma human ha su origine in le dominio del lumine, ma se trova in le mundo material. Le salvation consiste in le retorno del alma verso su origine celestial. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mundo del lumine es populate per esseres divine o celestial appellate uthras. Inter le principal figuras del tradition es Manda d-Haiyi, le "Cognition del Vita", assi como Hibil, Šitil e Anuš, correspondent in le traditiones occidental a Abel, Seth e Enos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean accorda un grande importantia al alma. Post le morte, le alma debe traversar un serie de stationes o etapas ante attinger le Mundo del Lumine. Le rituales del morte, specialmente le ''masiqta'', es destinate a adjutar le alma in iste percurso. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Johannes le Baptista == Johannes le Baptista es un del figuras plus importante del Mandeismo. Le Mandaeos lo considera un grande profeta, maestro e representante del veritate, ma non le fundador del religion. Le tradition mandean lo integra in un historia religiose plus ancian que le christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le importantia de Johannes es particularmente visibile in le ritual del baptismo. Le Mandaeos considera le immersion in aqua currente un pratica fundamental del religion, e le traditiones occidental ha frequentemente describite le Mandaeos como "discepulos de Johannes". Le fontes moderne tracta tamen con cautela le idea de un relation directe inter le Mandeismo historic e un communitate del prime christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Rituales == Le baptismo, appellate masbuta, es le ritual central del Mandeismo. Illo es normalemente celebrate in aqua currente, appellate ''yardna'', un termino que significa "Jordan". Le aqua es considerate un manifestation del vita e un medio de purification e connexion con le Mundo del Lumine. url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le ''masbuta'' es tradicionalmente celebrate con le participation de un sacerdote. Le ritual involve immersiones in le aqua e altere gestos ritual, includente le uso de un corona de myrto e le gesto de ''kushta'', associate con le idea del "man del veritate". Le participantes porta le veste ritual blanc appellate ''rasta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> A differentia del baptismo christian como rito unic de initiation, le baptismo mandean pote esser repetite durante le vita. Le purification ritual ha un rolo central in le vita religiose e es associate con le preparation del alma pro su retorno al mundo del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Altere rituales de purification include le ''tamasha'', un immersion simple que pote esser effectuate sin sacerdote, e le ''rishama'', un ablution ritual. Le secunde grande ritual es le masiqta, frequentemente describite como le "ascension del alma" o un ceremonia pro le mortos. Illo combina preces, rituales e un ceremonia alimentari que ha como objectivo adjutar le alma del defuncte durante su percurso verso le Mundo del Lumine. Secundo le description academic de le ritual, le percurso del alma es associate con un serie de "watchhouses" celeste e un periodo de ascension. Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Sanctuarios == Le loco traditional de culto es appellate mandi o ''beth manda''. Le sanctuarios esseva traditionalmente situate presso aquas currente, perque le baptismo require aqua considerate "vivente". In le diaspora, centros cultural e cultual ha essite create pro permitter le continuation del vita religiose, includente le rituales associate con le aqua. =https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandaeos accorda un grande valor al rios. Le aqua es associate con le Vita e le Lumine, e le rios apto pro le rituales es appellate ''yardana'', o "Jordans". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Clero e organisation == Le communitate mandean es traditionalmente dividite inter sacerdotes e laicos. Le sacerdotio ha plure grados. Inter le titulos traditional se trova le tarmida, un sacerdote o "disipulo"; le ganzibra, un rango superior associate con le function de "tesorero"; e le rishama, le "capite del populo". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le sacerdote ha un rolo indispensable in le major rituales, specialmente le ''masbuta'' e le ''masiqta''. Le transmission del sacerdotio e del traditiones ritual require un continuitate de formation e de genealogia sacerdotal. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Litteratura sacre == [[File:كنزا ربا .jpg|297px|thumb|right|Un copia del Ginza Rabba in traduction arabic.]] Le Mandeismo possede un corpus litterari importante in lingua mandean, un forma de [[arameo]] oriental scribite in un script proprie. Le textos include liturgias, hymnos, preces, commentarios, textos mythologic, tractatos theologic e material ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le principal texto sacre es le Ginza Rba, o ''Ginza Rabba'', que significa "Grande Tesoro". Illo es dividite in duo partes, le ''Ginza Yamina'' o Ginza dextere e le ''Ginza Smala'' o Ginza sinistre. Le prime es un collection de tractatos con contento cosmologic, theologic e didactic; le secunde es centrate super le ascension del alma al realm del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere obra importante es le Libro de Johannes (''Draša d-Yahya''), un collection de textos mythologic e narrative concernente inter alteres Johannes le Baptista, le figura de Anuš e altere narrationes del tradition mandean. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Qulasta, o libro canonic de preces, contine hymnos e instructiones pro le principal ceremonias, specialmente le baptismo e le rituales pro le mortos. Le duo prime partes del libro corresponde al liturgia del ''masbuta'' e al ''masiqta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le tradition litterari mandean es difficile de datar con precision, proque textos de epoches differente esseva incorporate in collections e compilations ulterior. Cambridge University Press nota que le manuscritos conservate del Ginza e del Libro de Johannes non es plus ancian que le seculo XVI, durante que le collections ipse es considerate multo plus ancian; le datazione del compilation del canon resta un subjecto de debate. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le transmission manuscript ha essite importante pro le preservation del corpus. Un studio del Royal Asiatic Society observa que le Ginza es le plus voluminose del textos mandean cognoscite e que le manuscritos contine frequentemente colophons que documenta le transmission del textos e le scribes. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-the-royal-asiatic-society/article/abs/colophons-in-h-petermanns-sidrarabba/16B8984FF6EC3AF45C380F2 |titulo=The Colophons in H. Petermann's SidraRabba |sitioweb=Journal of the Royal Asiatic Society |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Ethica e vita social == Le religion pone emphase super le purification, le rectitude moral, le prece, le cognition religiose e le practica del bon obras. Le credente debe evitar le actos considerate nocive al anima e cultivar le puritate physic e spiritual. Le textos mandean combina le ideas de cognition, purification e ritual como elementos del via verso le salvation. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le familia e le matrimonio ha un importantia central in le vita social mandean. Le communitate es ethno-religiose e su continuitate depende largemente del transmission familial del lingua, del rituales e del identitate religiose. Le tradition mandean attribue etiam un importantia particular al integritate del corpore. Le circumcision es generalmente prohibite, in concordantia con le idea que le corpore human debe esser mantenite integre. == Lingua == Le lingua sacre del Mandeismo es le Mandeano, un forma de [[arameo oriental]]. Le script mandean es distincte e esseva usate pro le conservation e transmission del textos religiose. Le fontes academic describe le Mandeano como un dialecto oriental del arameo e le script mandean como le systema de scriptura del litteratura religiose. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le lingua mandean ha un importantia particular pro le identitate religiose, perque le major parte del litteratura sacre esseva transmitte in iste lingua. Le diaspora tamen ha reducite le numero de personas qui usa le lingua in le vita quotidian, e le traductiones ha devenite importante pro le transmission del religion inter le nove generationes. Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Population e diaspora == Le Mandaeos ha historicamente habitate principalmente le sud de Iraq e le sud-west de Iran. Le guerras, le persecutiones e le instabilitate politic del region desde le fin del seculo XX ha provocate un grande diaspora. Hodie communitates mandean existe in plure paises de Europa, America del Nord e Australia. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le numero exacte del Mandaeos es difficile a determinar. Encyclopaedia Iranica estimava plus de 50 000 personas in le mundo in su analyse del communitate, ma le migrationes e le dispersion del population rende le cifras approximative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora presenta nove problemas pro le preservation del religion, specialmente le accesso al aqua currente pro le baptismo, le formation de sacerdotes, le transmission del Mandeano e le mantenimento del identitate intra le communitate. Le dispersion ha etiam stimulate le creation de nove centros cultural e cultual foras del regiones historic. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Relationes con altere religiones == Le Mandeismo ha numerose elementos que lo pone in relation con le traditiones religiose del antique Medio Oriente. Le aqua ritual e le baptismo lo face particularmente proxime, in aspecto ritual, al traditiones baptismal del [[Judaïsmo]] antique e al christianismo primitive, ma le theologia mandean es distincte. url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le religion presenta etiam un cosmologia dualistic e un vocabulario de cognition e salvation que ha facite que le scholars lo compara con le [[gnosticismo]] del Antiquitate Tarde. Totevia, le classification del Mandeismo simplemente como un religion "gnostic" debe esser tractate con precau­tion, perque le religion es un tradition autonome con un historia e un litteratura proprie. Le fontes academic tracta le relation inter Mandeismo e gnosticismo como un question de historia del religion e non como un identitate absolute inter le duo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le traditiones iranian, includente elementos associate al [[Zoroastrianismo]], ha etiam lassate traces in le cosmologia e le terminologia mandean secundo le analyse historic comparative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Situation contemporanee == Le Mandeismo es un del religion minoritari le plus parve del Medio Oriente e ha subite un forte reduction del population in su regiones historic. Le principal communitates contemporanee es repartite inter Iraq, Iran e le diaspora international. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le preservation del religion depende del mantenimento del sacerdotio, del practica del rituales in aqua, del transmission del Mandeano e del conservation del textos sacre. Le diaspora ha permittite al communitate de crear nove centros religiose e cultural, ma le dispersion continua a presentar un importante desafio pro le continuitate del tradition. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Category:Mandeismo| ]] [[Category:Religiones abrahamic]] [[Category:Religiones semitic antique]] [[Category:Religiones e sectas gnostic]] [[Category:Sectas gnostic judeo-israelita]] [[Category:Cultura mandee]] [[Category:Religiones del Oriente Medie]] [[Category:Religiones monotheistic]] [[Category:Religion in Iran]] [[Category:Religion in Iraq]] [[Category:Religion in le Imperio Sasanida]] q92xip15psxxsykbm3qose8pobifgz9 702395 702394 2026-10-06T07:32:33Z Interlingvisto 60932 /* Nomine e identitate */ 702395 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le Mandeismo es un religion monotheistic del Medio Oriente, practicata per le Mandaeos, un parve communitate ethno-religiose cuje origines historic es associate con le Mesopotamia meridional e le sud-west de Iran. Le religion es caracterisate per le centralitate del aqua currente, le baptismo ritual, un ric tradition litterari in le lingua [[mandeano]] e un cosmologia centrate super le opposition inter le mundo del [[lumine]] e le mundo del tenebras. Le Mandaeos considera [[Johannes le Baptista]] un de lor principal profetas, ma non le fondator del religion.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandeismo es frequentemente studiate in relation con le correntes religiose e intellectual del [[Antiquitate Tarde]], specialmente le [[gnosticismo]], ma le historia del formation del religion es complexe. Le fontes academic indica influentias e contactos con traditiones judaic, christian, mesopotamic e iranian, ma le religion developpava su proprie systema theologic e ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Nomine e identitate == Le parola Mandeismo deriva del nomine occidental del religion e del nomine Mandaeos. Secundo le traditiones mandean, le proprie communitate se designava inter alteres como Nasuraiyi, que significa approximate "guardianos" o "custodes", e como "electos del rectitude". Le termino ''manda'' es associate con le idea de [[cognition]] o [[gnosis]], e "Mandean" es devenite le nomine commun in le litteratura moderne. <ref>{{Citaweb |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In le fontes islamic, le Mandaeos es associate con le Sabianos (''Ṣābiʾun''), un communitate mentionate in le [[Corano]]. Le relation exacte inter le Sabianos del fontes medieval e le Mandaeos historic es un materia de discussion inter le historicos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandaeos non se considera simplemente como "Christianos de Johannes le Baptista". In le theologia mandean, Johannes es un profeta e maestro eminent, ma le tradition religiose es presentate como multo plus ancian e remontante, in le narrationes sacre, al prime homine [[Adam]]. Le fontes academic nota tamen que le question del origines e del formation historic del religion remane disputate. <ref>{{Cita web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia == Le origines exacte del Mandeismo es difficile a establir, proque le fontes interne contine textos mythologic e liturgic plus que narrationes historic. Le historia del formation del tradition es subjecte a debate, e le datazione del corpus canonic es difficultate per le longe transmission manuscript e per le incorporation de textos de differente epoches. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le investigation historic suggere que le tradition mandean se formava per un processo complexe in le qual elementos [[judaic]], [[christian]], [[gnostic]] e [[iranian]] se combina con traditiones mesopotamic plus ancian. Le hypothese de un origine directe e simple in un sol movimento religiose non es unanimemente acceptate. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos, le Mandaeos viveva principalmente in le regiones del sud de [[Iraq]] e in [[Khuzestan]], al sud-west de [[Iran]]. Le communitate esseva frequentemente vulnerabile al cambios politic e religiose del region. Desde le guerra Iran-Iraq (1980–1988) e le successive conflictos in Iraq, un grande parte del population emigrava verso Europa, America del Nord, Australia e altere regiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora ha devenite un elemento central del vita mandean contemporanee. Le communitate mantegne su religion, lingua, rituales e litteratura in nove ambientes, ma le dispersion geographic pone problemas pro le transmission del traditiones e le accesso al aqua currente necessari pro le rituales. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Theologia == Le Mandeismo es monotheistic. Le supreme divinitate es appellate Hayyi Rabbi, "le Grande Vita" o "le Grande Vivente". Le divinitate es considerate le fonte supreme del vita, del lumine e del universo.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean distingue principalmente inter le Mundo del Lumine e le Mundo del Tenebras. Le alma human ha su origine in le dominio del lumine, ma se trova in le mundo material. Le salvation consiste in le retorno del alma verso su origine celestial. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mundo del lumine es populate per esseres divine o celestial appellate uthras. Inter le principal figuras del tradition es Manda d-Haiyi, le "Cognition del Vita", assi como Hibil, Šitil e Anuš, correspondent in le traditiones occidental a Abel, Seth e Enos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean accorda un grande importantia al alma. Post le morte, le alma debe traversar un serie de stationes o etapas ante attinger le Mundo del Lumine. Le rituales del morte, specialmente le ''masiqta'', es destinate a adjutar le alma in iste percurso. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Johannes le Baptista == Johannes le Baptista es un del figuras plus importante del Mandeismo. Le Mandaeos lo considera un grande profeta, maestro e representante del veritate, ma non le fundador del religion. Le tradition mandean lo integra in un historia religiose plus ancian que le christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le importantia de Johannes es particularmente visibile in le ritual del baptismo. Le Mandaeos considera le immersion in aqua currente un pratica fundamental del religion, e le traditiones occidental ha frequentemente describite le Mandaeos como "discepulos de Johannes". Le fontes moderne tracta tamen con cautela le idea de un relation directe inter le Mandeismo historic e un communitate del prime christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Rituales == Le baptismo, appellate masbuta, es le ritual central del Mandeismo. Illo es normalemente celebrate in aqua currente, appellate ''yardna'', un termino que significa "Jordan". Le aqua es considerate un manifestation del vita e un medio de purification e connexion con le Mundo del Lumine. url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le ''masbuta'' es tradicionalmente celebrate con le participation de un sacerdote. Le ritual involve immersiones in le aqua e altere gestos ritual, includente le uso de un corona de myrto e le gesto de ''kushta'', associate con le idea del "man del veritate". Le participantes porta le veste ritual blanc appellate ''rasta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> A differentia del baptismo christian como rito unic de initiation, le baptismo mandean pote esser repetite durante le vita. Le purification ritual ha un rolo central in le vita religiose e es associate con le preparation del alma pro su retorno al mundo del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Altere rituales de purification include le ''tamasha'', un immersion simple que pote esser effectuate sin sacerdote, e le ''rishama'', un ablution ritual. Le secunde grande ritual es le masiqta, frequentemente describite como le "ascension del alma" o un ceremonia pro le mortos. Illo combina preces, rituales e un ceremonia alimentari que ha como objectivo adjutar le alma del defuncte durante su percurso verso le Mundo del Lumine. Secundo le description academic de le ritual, le percurso del alma es associate con un serie de "watchhouses" celeste e un periodo de ascension. Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Sanctuarios == Le loco traditional de culto es appellate mandi o ''beth manda''. Le sanctuarios esseva traditionalmente situate presso aquas currente, perque le baptismo require aqua considerate "vivente". In le diaspora, centros cultural e cultual ha essite create pro permitter le continuation del vita religiose, includente le rituales associate con le aqua. =https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandaeos accorda un grande valor al rios. Le aqua es associate con le Vita e le Lumine, e le rios apto pro le rituales es appellate ''yardana'', o "Jordans". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Clero e organisation == Le communitate mandean es traditionalmente dividite inter sacerdotes e laicos. Le sacerdotio ha plure grados. Inter le titulos traditional se trova le tarmida, un sacerdote o "disipulo"; le ganzibra, un rango superior associate con le function de "tesorero"; e le rishama, le "capite del populo". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le sacerdote ha un rolo indispensable in le major rituales, specialmente le ''masbuta'' e le ''masiqta''. Le transmission del sacerdotio e del traditiones ritual require un continuitate de formation e de genealogia sacerdotal. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Litteratura sacre == [[File:كنزا ربا .jpg|297px|thumb|right|Un copia del Ginza Rabba in traduction arabic.]] Le Mandeismo possede un corpus litterari importante in lingua mandean, un forma de [[arameo]] oriental scribite in un script proprie. Le textos include liturgias, hymnos, preces, commentarios, textos mythologic, tractatos theologic e material ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le principal texto sacre es le Ginza Rba, o ''Ginza Rabba'', que significa "Grande Tesoro". Illo es dividite in duo partes, le ''Ginza Yamina'' o Ginza dextere e le ''Ginza Smala'' o Ginza sinistre. Le prime es un collection de tractatos con contento cosmologic, theologic e didactic; le secunde es centrate super le ascension del alma al realm del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere obra importante es le Libro de Johannes (''Draša d-Yahya''), un collection de textos mythologic e narrative concernente inter alteres Johannes le Baptista, le figura de Anuš e altere narrationes del tradition mandean. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Qulasta, o libro canonic de preces, contine hymnos e instructiones pro le principal ceremonias, specialmente le baptismo e le rituales pro le mortos. Le duo prime partes del libro corresponde al liturgia del ''masbuta'' e al ''masiqta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le tradition litterari mandean es difficile de datar con precision, proque textos de epoches differente esseva incorporate in collections e compilations ulterior. Cambridge University Press nota que le manuscritos conservate del Ginza e del Libro de Johannes non es plus ancian que le seculo XVI, durante que le collections ipse es considerate multo plus ancian; le datazione del compilation del canon resta un subjecto de debate. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le transmission manuscript ha essite importante pro le preservation del corpus. Un studio del Royal Asiatic Society observa que le Ginza es le plus voluminose del textos mandean cognoscite e que le manuscritos contine frequentemente colophons que documenta le transmission del textos e le scribes. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-the-royal-asiatic-society/article/abs/colophons-in-h-petermanns-sidrarabba/16B8984FF6EC3AF45C380F2 |titulo=The Colophons in H. Petermann's SidraRabba |sitioweb=Journal of the Royal Asiatic Society |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Ethica e vita social == Le religion pone emphase super le purification, le rectitude moral, le prece, le cognition religiose e le practica del bon obras. Le credente debe evitar le actos considerate nocive al anima e cultivar le puritate physic e spiritual. Le textos mandean combina le ideas de cognition, purification e ritual como elementos del via verso le salvation. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le familia e le matrimonio ha un importantia central in le vita social mandean. Le communitate es ethno-religiose e su continuitate depende largemente del transmission familial del lingua, del rituales e del identitate religiose. Le tradition mandean attribue etiam un importantia particular al integritate del corpore. Le circumcision es generalmente prohibite, in concordantia con le idea que le corpore human debe esser mantenite integre. == Lingua == Le lingua sacre del Mandeismo es le Mandeano, un forma de [[arameo oriental]]. Le script mandean es distincte e esseva usate pro le conservation e transmission del textos religiose. Le fontes academic describe le Mandeano como un dialecto oriental del arameo e le script mandean como le systema de scriptura del litteratura religiose. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le lingua mandean ha un importantia particular pro le identitate religiose, perque le major parte del litteratura sacre esseva transmitte in iste lingua. Le diaspora tamen ha reducite le numero de personas qui usa le lingua in le vita quotidian, e le traductiones ha devenite importante pro le transmission del religion inter le nove generationes. Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Population e diaspora == Le Mandaeos ha historicamente habitate principalmente le sud de Iraq e le sud-west de Iran. Le guerras, le persecutiones e le instabilitate politic del region desde le fin del seculo XX ha provocate un grande diaspora. Hodie communitates mandean existe in plure paises de Europa, America del Nord e Australia. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le numero exacte del Mandaeos es difficile a determinar. Encyclopaedia Iranica estimava plus de 50 000 personas in le mundo in su analyse del communitate, ma le migrationes e le dispersion del population rende le cifras approximative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora presenta nove problemas pro le preservation del religion, specialmente le accesso al aqua currente pro le baptismo, le formation de sacerdotes, le transmission del Mandeano e le mantenimento del identitate intra le communitate. Le dispersion ha etiam stimulate le creation de nove centros cultural e cultual foras del regiones historic. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Relationes con altere religiones == Le Mandeismo ha numerose elementos que lo pone in relation con le traditiones religiose del antique Medio Oriente. Le aqua ritual e le baptismo lo face particularmente proxime, in aspecto ritual, al traditiones baptismal del [[Judaïsmo]] antique e al christianismo primitive, ma le theologia mandean es distincte. url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le religion presenta etiam un cosmologia dualistic e un vocabulario de cognition e salvation que ha facite que le scholars lo compara con le [[gnosticismo]] del Antiquitate Tarde. Totevia, le classification del Mandeismo simplemente como un religion "gnostic" debe esser tractate con precau­tion, perque le religion es un tradition autonome con un historia e un litteratura proprie. Le fontes academic tracta le relation inter Mandeismo e gnosticismo como un question de historia del religion e non como un identitate absolute inter le duo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le traditiones iranian, includente elementos associate al [[Zoroastrianismo]], ha etiam lassate traces in le cosmologia e le terminologia mandean secundo le analyse historic comparative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Situation contemporanee == Le Mandeismo es un del religion minoritari le plus parve del Medio Oriente e ha subite un forte reduction del population in su regiones historic. Le principal communitates contemporanee es repartite inter Iraq, Iran e le diaspora international. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le preservation del religion depende del mantenimento del sacerdotio, del practica del rituales in aqua, del transmission del Mandeano e del conservation del textos sacre. Le diaspora ha permittite al communitate de crear nove centros religiose e cultural, ma le dispersion continua a presentar un importante desafio pro le continuitate del tradition. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Category:Mandeismo| ]] [[Category:Religiones abrahamic]] [[Category:Religiones semitic antique]] [[Category:Religiones e sectas gnostic]] [[Category:Sectas gnostic judeo-israelita]] [[Category:Cultura mandee]] [[Category:Religiones del Oriente Medie]] [[Category:Religiones monotheistic]] [[Category:Religion in Iran]] [[Category:Religion in Iraq]] [[Category:Religion in le Imperio Sasanida]] c9vfnbnge8ftm6uxnxout1q01kcsjyh 702396 702395 2026-10-06T07:32:47Z Interlingvisto 60932 /* Rituales */ 702396 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le Mandeismo es un religion monotheistic del Medio Oriente, practicata per le Mandaeos, un parve communitate ethno-religiose cuje origines historic es associate con le Mesopotamia meridional e le sud-west de Iran. Le religion es caracterisate per le centralitate del aqua currente, le baptismo ritual, un ric tradition litterari in le lingua [[mandeano]] e un cosmologia centrate super le opposition inter le mundo del [[lumine]] e le mundo del tenebras. Le Mandaeos considera [[Johannes le Baptista]] un de lor principal profetas, ma non le fondator del religion.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandeismo es frequentemente studiate in relation con le correntes religiose e intellectual del [[Antiquitate Tarde]], specialmente le [[gnosticismo]], ma le historia del formation del religion es complexe. Le fontes academic indica influentias e contactos con traditiones judaic, christian, mesopotamic e iranian, ma le religion developpava su proprie systema theologic e ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Nomine e identitate == Le parola Mandeismo deriva del nomine occidental del religion e del nomine Mandaeos. Secundo le traditiones mandean, le proprie communitate se designava inter alteres como Nasuraiyi, que significa approximate "guardianos" o "custodes", e como "electos del rectitude". Le termino ''manda'' es associate con le idea de [[cognition]] o [[gnosis]], e "Mandean" es devenite le nomine commun in le litteratura moderne. <ref>{{Citaweb |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In le fontes islamic, le Mandaeos es associate con le Sabianos (''Ṣābiʾun''), un communitate mentionate in le [[Corano]]. Le relation exacte inter le Sabianos del fontes medieval e le Mandaeos historic es un materia de discussion inter le historicos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandaeos non se considera simplemente como "Christianos de Johannes le Baptista". In le theologia mandean, Johannes es un profeta e maestro eminent, ma le tradition religiose es presentate como multo plus ancian e remontante, in le narrationes sacre, al prime homine [[Adam]]. Le fontes academic nota tamen que le question del origines e del formation historic del religion remane disputate. <ref>{{Cita web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia == Le origines exacte del Mandeismo es difficile a establir, proque le fontes interne contine textos mythologic e liturgic plus que narrationes historic. Le historia del formation del tradition es subjecte a debate, e le datazione del corpus canonic es difficultate per le longe transmission manuscript e per le incorporation de textos de differente epoches. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le investigation historic suggere que le tradition mandean se formava per un processo complexe in le qual elementos [[judaic]], [[christian]], [[gnostic]] e [[iranian]] se combina con traditiones mesopotamic plus ancian. Le hypothese de un origine directe e simple in un sol movimento religiose non es unanimemente acceptate. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos, le Mandaeos viveva principalmente in le regiones del sud de [[Iraq]] e in [[Khuzestan]], al sud-west de [[Iran]]. Le communitate esseva frequentemente vulnerabile al cambios politic e religiose del region. Desde le guerra Iran-Iraq (1980–1988) e le successive conflictos in Iraq, un grande parte del population emigrava verso Europa, America del Nord, Australia e altere regiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora ha devenite un elemento central del vita mandean contemporanee. Le communitate mantegne su religion, lingua, rituales e litteratura in nove ambientes, ma le dispersion geographic pone problemas pro le transmission del traditiones e le accesso al aqua currente necessari pro le rituales. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Theologia == Le Mandeismo es monotheistic. Le supreme divinitate es appellate Hayyi Rabbi, "le Grande Vita" o "le Grande Vivente". Le divinitate es considerate le fonte supreme del vita, del lumine e del universo.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean distingue principalmente inter le Mundo del Lumine e le Mundo del Tenebras. Le alma human ha su origine in le dominio del lumine, ma se trova in le mundo material. Le salvation consiste in le retorno del alma verso su origine celestial. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mundo del lumine es populate per esseres divine o celestial appellate uthras. Inter le principal figuras del tradition es Manda d-Haiyi, le "Cognition del Vita", assi como Hibil, Šitil e Anuš, correspondent in le traditiones occidental a Abel, Seth e Enos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean accorda un grande importantia al alma. Post le morte, le alma debe traversar un serie de stationes o etapas ante attinger le Mundo del Lumine. Le rituales del morte, specialmente le ''masiqta'', es destinate a adjutar le alma in iste percurso. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Johannes le Baptista == Johannes le Baptista es un del figuras plus importante del Mandeismo. Le Mandaeos lo considera un grande profeta, maestro e representante del veritate, ma non le fundador del religion. Le tradition mandean lo integra in un historia religiose plus ancian que le christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le importantia de Johannes es particularmente visibile in le ritual del baptismo. Le Mandaeos considera le immersion in aqua currente un pratica fundamental del religion, e le traditiones occidental ha frequentemente describite le Mandaeos como "discepulos de Johannes". Le fontes moderne tracta tamen con cautela le idea de un relation directe inter le Mandeismo historic e un communitate del prime christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Rituales == Le baptismo, appellate masbuta, es le ritual central del Mandeismo. Illo es normalemente celebrate in aqua currente, appellate ''yardna'', un termino que significa "Jordan". Le aqua es considerate un manifestation del vita e un medio de purification e connexion con le Mundo del Lumine. url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le ''masbuta'' es tradicionalmente celebrate con le participation de un sacerdote. Le ritual involve immersiones in le aqua e altere gestos ritual, includente le uso de un corona de myrto e le gesto de ''kushta'', associate con le idea del "man del veritate". Le participantes porta le veste ritual blanc appellate ''rasta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> A differentia del baptismo christian como rito unic de initiation, le baptismo mandean pote esser repetite durante le vita. Le purification ritual ha un rolo central in le vita religiose e es associate con le preparation del alma pro su retorno al mundo del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Altere rituales de purification include le ''tamasha'', un immersion simple que pote esser effectuate sin sacerdote, e le ''rishama'', un ablution ritual. Le secunde grande ritual es le masiqta, frequentemente describite como le "ascension del alma" o un ceremonia pro le mortos. Illo combina preces, rituales e un ceremonia alimentari que ha como objectivo adjutar le alma del defuncte durante su percurso verso le Mundo del Lumine. Secundo le description academic de le ritual, le percurso del alma es associate con un serie de "watchhouses" celeste e un periodo de ascension. {{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Sanctuarios == Le loco traditional de culto es appellate mandi o ''beth manda''. Le sanctuarios esseva traditionalmente situate presso aquas currente, perque le baptismo require aqua considerate "vivente". In le diaspora, centros cultural e cultual ha essite create pro permitter le continuation del vita religiose, includente le rituales associate con le aqua. =https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandaeos accorda un grande valor al rios. Le aqua es associate con le Vita e le Lumine, e le rios apto pro le rituales es appellate ''yardana'', o "Jordans". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Clero e organisation == Le communitate mandean es traditionalmente dividite inter sacerdotes e laicos. Le sacerdotio ha plure grados. Inter le titulos traditional se trova le tarmida, un sacerdote o "disipulo"; le ganzibra, un rango superior associate con le function de "tesorero"; e le rishama, le "capite del populo". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le sacerdote ha un rolo indispensable in le major rituales, specialmente le ''masbuta'' e le ''masiqta''. Le transmission del sacerdotio e del traditiones ritual require un continuitate de formation e de genealogia sacerdotal. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Litteratura sacre == [[File:كنزا ربا .jpg|297px|thumb|right|Un copia del Ginza Rabba in traduction arabic.]] Le Mandeismo possede un corpus litterari importante in lingua mandean, un forma de [[arameo]] oriental scribite in un script proprie. Le textos include liturgias, hymnos, preces, commentarios, textos mythologic, tractatos theologic e material ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le principal texto sacre es le Ginza Rba, o ''Ginza Rabba'', que significa "Grande Tesoro". Illo es dividite in duo partes, le ''Ginza Yamina'' o Ginza dextere e le ''Ginza Smala'' o Ginza sinistre. Le prime es un collection de tractatos con contento cosmologic, theologic e didactic; le secunde es centrate super le ascension del alma al realm del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere obra importante es le Libro de Johannes (''Draša d-Yahya''), un collection de textos mythologic e narrative concernente inter alteres Johannes le Baptista, le figura de Anuš e altere narrationes del tradition mandean. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Qulasta, o libro canonic de preces, contine hymnos e instructiones pro le principal ceremonias, specialmente le baptismo e le rituales pro le mortos. Le duo prime partes del libro corresponde al liturgia del ''masbuta'' e al ''masiqta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le tradition litterari mandean es difficile de datar con precision, proque textos de epoches differente esseva incorporate in collections e compilations ulterior. Cambridge University Press nota que le manuscritos conservate del Ginza e del Libro de Johannes non es plus ancian que le seculo XVI, durante que le collections ipse es considerate multo plus ancian; le datazione del compilation del canon resta un subjecto de debate. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le transmission manuscript ha essite importante pro le preservation del corpus. Un studio del Royal Asiatic Society observa que le Ginza es le plus voluminose del textos mandean cognoscite e que le manuscritos contine frequentemente colophons que documenta le transmission del textos e le scribes. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-the-royal-asiatic-society/article/abs/colophons-in-h-petermanns-sidrarabba/16B8984FF6EC3AF45C380F2 |titulo=The Colophons in H. Petermann's SidraRabba |sitioweb=Journal of the Royal Asiatic Society |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Ethica e vita social == Le religion pone emphase super le purification, le rectitude moral, le prece, le cognition religiose e le practica del bon obras. Le credente debe evitar le actos considerate nocive al anima e cultivar le puritate physic e spiritual. Le textos mandean combina le ideas de cognition, purification e ritual como elementos del via verso le salvation. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le familia e le matrimonio ha un importantia central in le vita social mandean. Le communitate es ethno-religiose e su continuitate depende largemente del transmission familial del lingua, del rituales e del identitate religiose. Le tradition mandean attribue etiam un importantia particular al integritate del corpore. Le circumcision es generalmente prohibite, in concordantia con le idea que le corpore human debe esser mantenite integre. == Lingua == Le lingua sacre del Mandeismo es le Mandeano, un forma de [[arameo oriental]]. Le script mandean es distincte e esseva usate pro le conservation e transmission del textos religiose. Le fontes academic describe le Mandeano como un dialecto oriental del arameo e le script mandean como le systema de scriptura del litteratura religiose. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le lingua mandean ha un importantia particular pro le identitate religiose, perque le major parte del litteratura sacre esseva transmitte in iste lingua. Le diaspora tamen ha reducite le numero de personas qui usa le lingua in le vita quotidian, e le traductiones ha devenite importante pro le transmission del religion inter le nove generationes. Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Population e diaspora == Le Mandaeos ha historicamente habitate principalmente le sud de Iraq e le sud-west de Iran. Le guerras, le persecutiones e le instabilitate politic del region desde le fin del seculo XX ha provocate un grande diaspora. Hodie communitates mandean existe in plure paises de Europa, America del Nord e Australia. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le numero exacte del Mandaeos es difficile a determinar. Encyclopaedia Iranica estimava plus de 50 000 personas in le mundo in su analyse del communitate, ma le migrationes e le dispersion del population rende le cifras approximative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora presenta nove problemas pro le preservation del religion, specialmente le accesso al aqua currente pro le baptismo, le formation de sacerdotes, le transmission del Mandeano e le mantenimento del identitate intra le communitate. Le dispersion ha etiam stimulate le creation de nove centros cultural e cultual foras del regiones historic. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Relationes con altere religiones == Le Mandeismo ha numerose elementos que lo pone in relation con le traditiones religiose del antique Medio Oriente. Le aqua ritual e le baptismo lo face particularmente proxime, in aspecto ritual, al traditiones baptismal del [[Judaïsmo]] antique e al christianismo primitive, ma le theologia mandean es distincte. url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le religion presenta etiam un cosmologia dualistic e un vocabulario de cognition e salvation que ha facite que le scholars lo compara con le [[gnosticismo]] del Antiquitate Tarde. Totevia, le classification del Mandeismo simplemente como un religion "gnostic" debe esser tractate con precau­tion, perque le religion es un tradition autonome con un historia e un litteratura proprie. Le fontes academic tracta le relation inter Mandeismo e gnosticismo como un question de historia del religion e non como un identitate absolute inter le duo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le traditiones iranian, includente elementos associate al [[Zoroastrianismo]], ha etiam lassate traces in le cosmologia e le terminologia mandean secundo le analyse historic comparative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Situation contemporanee == Le Mandeismo es un del religion minoritari le plus parve del Medio Oriente e ha subite un forte reduction del population in su regiones historic. Le principal communitates contemporanee es repartite inter Iraq, Iran e le diaspora international. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le preservation del religion depende del mantenimento del sacerdotio, del practica del rituales in aqua, del transmission del Mandeano e del conservation del textos sacre. Le diaspora ha permittite al communitate de crear nove centros religiose e cultural, ma le dispersion continua a presentar un importante desafio pro le continuitate del tradition. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Category:Mandeismo| ]] [[Category:Religiones abrahamic]] [[Category:Religiones semitic antique]] [[Category:Religiones e sectas gnostic]] [[Category:Sectas gnostic judeo-israelita]] [[Category:Cultura mandee]] [[Category:Religiones del Oriente Medie]] [[Category:Religiones monotheistic]] [[Category:Religion in Iran]] [[Category:Religion in Iraq]] [[Category:Religion in le Imperio Sasanida]] 9gqm7zzhd4fs9wo8hdksv7nyizcgoo2 702397 702396 2026-10-06T07:33:14Z Interlingvisto 60932 /* Rituales */ 702397 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le Mandeismo es un religion monotheistic del Medio Oriente, practicata per le Mandaeos, un parve communitate ethno-religiose cuje origines historic es associate con le Mesopotamia meridional e le sud-west de Iran. Le religion es caracterisate per le centralitate del aqua currente, le baptismo ritual, un ric tradition litterari in le lingua [[mandeano]] e un cosmologia centrate super le opposition inter le mundo del [[lumine]] e le mundo del tenebras. Le Mandaeos considera [[Johannes le Baptista]] un de lor principal profetas, ma non le fondator del religion.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandeismo es frequentemente studiate in relation con le correntes religiose e intellectual del [[Antiquitate Tarde]], specialmente le [[gnosticismo]], ma le historia del formation del religion es complexe. Le fontes academic indica influentias e contactos con traditiones judaic, christian, mesopotamic e iranian, ma le religion developpava su proprie systema theologic e ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Nomine e identitate == Le parola Mandeismo deriva del nomine occidental del religion e del nomine Mandaeos. Secundo le traditiones mandean, le proprie communitate se designava inter alteres como Nasuraiyi, que significa approximate "guardianos" o "custodes", e como "electos del rectitude". Le termino ''manda'' es associate con le idea de [[cognition]] o [[gnosis]], e "Mandean" es devenite le nomine commun in le litteratura moderne. <ref>{{Citaweb |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In le fontes islamic, le Mandaeos es associate con le Sabianos (''Ṣābiʾun''), un communitate mentionate in le [[Corano]]. Le relation exacte inter le Sabianos del fontes medieval e le Mandaeos historic es un materia de discussion inter le historicos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandaeos non se considera simplemente como "Christianos de Johannes le Baptista". In le theologia mandean, Johannes es un profeta e maestro eminent, ma le tradition religiose es presentate como multo plus ancian e remontante, in le narrationes sacre, al prime homine [[Adam]]. Le fontes academic nota tamen que le question del origines e del formation historic del religion remane disputate. <ref>{{Cita web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia == Le origines exacte del Mandeismo es difficile a establir, proque le fontes interne contine textos mythologic e liturgic plus que narrationes historic. Le historia del formation del tradition es subjecte a debate, e le datazione del corpus canonic es difficultate per le longe transmission manuscript e per le incorporation de textos de differente epoches. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le investigation historic suggere que le tradition mandean se formava per un processo complexe in le qual elementos [[judaic]], [[christian]], [[gnostic]] e [[iranian]] se combina con traditiones mesopotamic plus ancian. Le hypothese de un origine directe e simple in un sol movimento religiose non es unanimemente acceptate. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos, le Mandaeos viveva principalmente in le regiones del sud de [[Iraq]] e in [[Khuzestan]], al sud-west de [[Iran]]. Le communitate esseva frequentemente vulnerabile al cambios politic e religiose del region. Desde le guerra Iran-Iraq (1980–1988) e le successive conflictos in Iraq, un grande parte del population emigrava verso Europa, America del Nord, Australia e altere regiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora ha devenite un elemento central del vita mandean contemporanee. Le communitate mantegne su religion, lingua, rituales e litteratura in nove ambientes, ma le dispersion geographic pone problemas pro le transmission del traditiones e le accesso al aqua currente necessari pro le rituales. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Theologia == Le Mandeismo es monotheistic. Le supreme divinitate es appellate Hayyi Rabbi, "le Grande Vita" o "le Grande Vivente". Le divinitate es considerate le fonte supreme del vita, del lumine e del universo.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean distingue principalmente inter le Mundo del Lumine e le Mundo del Tenebras. Le alma human ha su origine in le dominio del lumine, ma se trova in le mundo material. Le salvation consiste in le retorno del alma verso su origine celestial. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mundo del lumine es populate per esseres divine o celestial appellate uthras. Inter le principal figuras del tradition es Manda d-Haiyi, le "Cognition del Vita", assi como Hibil, Šitil e Anuš, correspondent in le traditiones occidental a Abel, Seth e Enos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean accorda un grande importantia al alma. Post le morte, le alma debe traversar un serie de stationes o etapas ante attinger le Mundo del Lumine. Le rituales del morte, specialmente le ''masiqta'', es destinate a adjutar le alma in iste percurso. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Johannes le Baptista == Johannes le Baptista es un del figuras plus importante del Mandeismo. Le Mandaeos lo considera un grande profeta, maestro e representante del veritate, ma non le fundador del religion. Le tradition mandean lo integra in un historia religiose plus ancian que le christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le importantia de Johannes es particularmente visibile in le ritual del baptismo. Le Mandaeos considera le immersion in aqua currente un pratica fundamental del religion, e le traditiones occidental ha frequentemente describite le Mandaeos como "discepulos de Johannes". Le fontes moderne tracta tamen con cautela le idea de un relation directe inter le Mandeismo historic e un communitate del prime christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Rituales == Le baptismo, appellate masbuta, es le ritual central del Mandeismo. Illo es normalemente celebrate in aqua currente, appellate ''yardna'', un termino que significa "Jordan". Le aqua es considerate un manifestation del vita e un medio de purification e connexion con le Mundo del Lumine. <ref>{{Cita web| url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le ''masbuta'' es tradicionalmente celebrate con le participation de un sacerdote. Le ritual involve immersiones in le aqua e altere gestos ritual, includente le uso de un corona de myrto e le gesto de ''kushta'', associate con le idea del "man del veritate". Le participantes porta le veste ritual blanc appellate ''rasta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> A differentia del baptismo christian como rito unic de initiation, le baptismo mandean pote esser repetite durante le vita. Le purification ritual ha un rolo central in le vita religiose e es associate con le preparation del alma pro su retorno al mundo del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Altere rituales de purification include le ''tamasha'', un immersion simple que pote esser effectuate sin sacerdote, e le ''rishama'', un ablution ritual. Le secunde grande ritual es le masiqta, frequentemente describite como le "ascension del alma" o un ceremonia pro le mortos. Illo combina preces, rituales e un ceremonia alimentari que ha como objectivo adjutar le alma del defuncte durante su percurso verso le Mundo del Lumine. Secundo le description academic de le ritual, le percurso del alma es associate con un serie de "watchhouses" celeste e un periodo de ascension. {{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Sanctuarios == Le loco traditional de culto es appellate mandi o ''beth manda''. Le sanctuarios esseva traditionalmente situate presso aquas currente, perque le baptismo require aqua considerate "vivente". In le diaspora, centros cultural e cultual ha essite create pro permitter le continuation del vita religiose, includente le rituales associate con le aqua. =https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandaeos accorda un grande valor al rios. Le aqua es associate con le Vita e le Lumine, e le rios apto pro le rituales es appellate ''yardana'', o "Jordans". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Clero e organisation == Le communitate mandean es traditionalmente dividite inter sacerdotes e laicos. Le sacerdotio ha plure grados. Inter le titulos traditional se trova le tarmida, un sacerdote o "disipulo"; le ganzibra, un rango superior associate con le function de "tesorero"; e le rishama, le "capite del populo". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le sacerdote ha un rolo indispensable in le major rituales, specialmente le ''masbuta'' e le ''masiqta''. Le transmission del sacerdotio e del traditiones ritual require un continuitate de formation e de genealogia sacerdotal. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Litteratura sacre == [[File:كنزا ربا .jpg|297px|thumb|right|Un copia del Ginza Rabba in traduction arabic.]] Le Mandeismo possede un corpus litterari importante in lingua mandean, un forma de [[arameo]] oriental scribite in un script proprie. Le textos include liturgias, hymnos, preces, commentarios, textos mythologic, tractatos theologic e material ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le principal texto sacre es le Ginza Rba, o ''Ginza Rabba'', que significa "Grande Tesoro". Illo es dividite in duo partes, le ''Ginza Yamina'' o Ginza dextere e le ''Ginza Smala'' o Ginza sinistre. Le prime es un collection de tractatos con contento cosmologic, theologic e didactic; le secunde es centrate super le ascension del alma al realm del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere obra importante es le Libro de Johannes (''Draša d-Yahya''), un collection de textos mythologic e narrative concernente inter alteres Johannes le Baptista, le figura de Anuš e altere narrationes del tradition mandean. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Qulasta, o libro canonic de preces, contine hymnos e instructiones pro le principal ceremonias, specialmente le baptismo e le rituales pro le mortos. Le duo prime partes del libro corresponde al liturgia del ''masbuta'' e al ''masiqta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le tradition litterari mandean es difficile de datar con precision, proque textos de epoches differente esseva incorporate in collections e compilations ulterior. Cambridge University Press nota que le manuscritos conservate del Ginza e del Libro de Johannes non es plus ancian que le seculo XVI, durante que le collections ipse es considerate multo plus ancian; le datazione del compilation del canon resta un subjecto de debate. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le transmission manuscript ha essite importante pro le preservation del corpus. Un studio del Royal Asiatic Society observa que le Ginza es le plus voluminose del textos mandean cognoscite e que le manuscritos contine frequentemente colophons que documenta le transmission del textos e le scribes. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-the-royal-asiatic-society/article/abs/colophons-in-h-petermanns-sidrarabba/16B8984FF6EC3AF45C380F2 |titulo=The Colophons in H. Petermann's SidraRabba |sitioweb=Journal of the Royal Asiatic Society |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Ethica e vita social == Le religion pone emphase super le purification, le rectitude moral, le prece, le cognition religiose e le practica del bon obras. Le credente debe evitar le actos considerate nocive al anima e cultivar le puritate physic e spiritual. Le textos mandean combina le ideas de cognition, purification e ritual como elementos del via verso le salvation. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le familia e le matrimonio ha un importantia central in le vita social mandean. Le communitate es ethno-religiose e su continuitate depende largemente del transmission familial del lingua, del rituales e del identitate religiose. Le tradition mandean attribue etiam un importantia particular al integritate del corpore. Le circumcision es generalmente prohibite, in concordantia con le idea que le corpore human debe esser mantenite integre. == Lingua == Le lingua sacre del Mandeismo es le Mandeano, un forma de [[arameo oriental]]. Le script mandean es distincte e esseva usate pro le conservation e transmission del textos religiose. Le fontes academic describe le Mandeano como un dialecto oriental del arameo e le script mandean como le systema de scriptura del litteratura religiose. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le lingua mandean ha un importantia particular pro le identitate religiose, perque le major parte del litteratura sacre esseva transmitte in iste lingua. Le diaspora tamen ha reducite le numero de personas qui usa le lingua in le vita quotidian, e le traductiones ha devenite importante pro le transmission del religion inter le nove generationes. Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Population e diaspora == Le Mandaeos ha historicamente habitate principalmente le sud de Iraq e le sud-west de Iran. Le guerras, le persecutiones e le instabilitate politic del region desde le fin del seculo XX ha provocate un grande diaspora. Hodie communitates mandean existe in plure paises de Europa, America del Nord e Australia. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le numero exacte del Mandaeos es difficile a determinar. Encyclopaedia Iranica estimava plus de 50 000 personas in le mundo in su analyse del communitate, ma le migrationes e le dispersion del population rende le cifras approximative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora presenta nove problemas pro le preservation del religion, specialmente le accesso al aqua currente pro le baptismo, le formation de sacerdotes, le transmission del Mandeano e le mantenimento del identitate intra le communitate. Le dispersion ha etiam stimulate le creation de nove centros cultural e cultual foras del regiones historic. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Relationes con altere religiones == Le Mandeismo ha numerose elementos que lo pone in relation con le traditiones religiose del antique Medio Oriente. Le aqua ritual e le baptismo lo face particularmente proxime, in aspecto ritual, al traditiones baptismal del [[Judaïsmo]] antique e al christianismo primitive, ma le theologia mandean es distincte. url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le religion presenta etiam un cosmologia dualistic e un vocabulario de cognition e salvation que ha facite que le scholars lo compara con le [[gnosticismo]] del Antiquitate Tarde. Totevia, le classification del Mandeismo simplemente como un religion "gnostic" debe esser tractate con precau­tion, perque le religion es un tradition autonome con un historia e un litteratura proprie. Le fontes academic tracta le relation inter Mandeismo e gnosticismo como un question de historia del religion e non como un identitate absolute inter le duo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le traditiones iranian, includente elementos associate al [[Zoroastrianismo]], ha etiam lassate traces in le cosmologia e le terminologia mandean secundo le analyse historic comparative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Situation contemporanee == Le Mandeismo es un del religion minoritari le plus parve del Medio Oriente e ha subite un forte reduction del population in su regiones historic. Le principal communitates contemporanee es repartite inter Iraq, Iran e le diaspora international. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le preservation del religion depende del mantenimento del sacerdotio, del practica del rituales in aqua, del transmission del Mandeano e del conservation del textos sacre. Le diaspora ha permittite al communitate de crear nove centros religiose e cultural, ma le dispersion continua a presentar un importante desafio pro le continuitate del tradition. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Category:Mandeismo| ]] [[Category:Religiones abrahamic]] [[Category:Religiones semitic antique]] [[Category:Religiones e sectas gnostic]] [[Category:Sectas gnostic judeo-israelita]] [[Category:Cultura mandee]] [[Category:Religiones del Oriente Medie]] [[Category:Religiones monotheistic]] [[Category:Religion in Iran]] [[Category:Religion in Iraq]] [[Category:Religion in le Imperio Sasanida]] fukxj1pe4dov8trj6b80aztpd40d1zh 702398 702397 2026-10-06T07:33:26Z Interlingvisto 60932 /* Rituales */ 702398 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le Mandeismo es un religion monotheistic del Medio Oriente, practicata per le Mandaeos, un parve communitate ethno-religiose cuje origines historic es associate con le Mesopotamia meridional e le sud-west de Iran. Le religion es caracterisate per le centralitate del aqua currente, le baptismo ritual, un ric tradition litterari in le lingua [[mandeano]] e un cosmologia centrate super le opposition inter le mundo del [[lumine]] e le mundo del tenebras. Le Mandaeos considera [[Johannes le Baptista]] un de lor principal profetas, ma non le fondator del religion.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandeismo es frequentemente studiate in relation con le correntes religiose e intellectual del [[Antiquitate Tarde]], specialmente le [[gnosticismo]], ma le historia del formation del religion es complexe. Le fontes academic indica influentias e contactos con traditiones judaic, christian, mesopotamic e iranian, ma le religion developpava su proprie systema theologic e ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Nomine e identitate == Le parola Mandeismo deriva del nomine occidental del religion e del nomine Mandaeos. Secundo le traditiones mandean, le proprie communitate se designava inter alteres como Nasuraiyi, que significa approximate "guardianos" o "custodes", e como "electos del rectitude". Le termino ''manda'' es associate con le idea de [[cognition]] o [[gnosis]], e "Mandean" es devenite le nomine commun in le litteratura moderne. <ref>{{Citaweb |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In le fontes islamic, le Mandaeos es associate con le Sabianos (''Ṣābiʾun''), un communitate mentionate in le [[Corano]]. Le relation exacte inter le Sabianos del fontes medieval e le Mandaeos historic es un materia de discussion inter le historicos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandaeos non se considera simplemente como "Christianos de Johannes le Baptista". In le theologia mandean, Johannes es un profeta e maestro eminent, ma le tradition religiose es presentate como multo plus ancian e remontante, in le narrationes sacre, al prime homine [[Adam]]. Le fontes academic nota tamen que le question del origines e del formation historic del religion remane disputate. <ref>{{Cita web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia == Le origines exacte del Mandeismo es difficile a establir, proque le fontes interne contine textos mythologic e liturgic plus que narrationes historic. Le historia del formation del tradition es subjecte a debate, e le datazione del corpus canonic es difficultate per le longe transmission manuscript e per le incorporation de textos de differente epoches. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le investigation historic suggere que le tradition mandean se formava per un processo complexe in le qual elementos [[judaic]], [[christian]], [[gnostic]] e [[iranian]] se combina con traditiones mesopotamic plus ancian. Le hypothese de un origine directe e simple in un sol movimento religiose non es unanimemente acceptate. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos, le Mandaeos viveva principalmente in le regiones del sud de [[Iraq]] e in [[Khuzestan]], al sud-west de [[Iran]]. Le communitate esseva frequentemente vulnerabile al cambios politic e religiose del region. Desde le guerra Iran-Iraq (1980–1988) e le successive conflictos in Iraq, un grande parte del population emigrava verso Europa, America del Nord, Australia e altere regiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora ha devenite un elemento central del vita mandean contemporanee. Le communitate mantegne su religion, lingua, rituales e litteratura in nove ambientes, ma le dispersion geographic pone problemas pro le transmission del traditiones e le accesso al aqua currente necessari pro le rituales. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Theologia == Le Mandeismo es monotheistic. Le supreme divinitate es appellate Hayyi Rabbi, "le Grande Vita" o "le Grande Vivente". Le divinitate es considerate le fonte supreme del vita, del lumine e del universo.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean distingue principalmente inter le Mundo del Lumine e le Mundo del Tenebras. Le alma human ha su origine in le dominio del lumine, ma se trova in le mundo material. Le salvation consiste in le retorno del alma verso su origine celestial. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mundo del lumine es populate per esseres divine o celestial appellate uthras. Inter le principal figuras del tradition es Manda d-Haiyi, le "Cognition del Vita", assi como Hibil, Šitil e Anuš, correspondent in le traditiones occidental a Abel, Seth e Enos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean accorda un grande importantia al alma. Post le morte, le alma debe traversar un serie de stationes o etapas ante attinger le Mundo del Lumine. Le rituales del morte, specialmente le ''masiqta'', es destinate a adjutar le alma in iste percurso. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Johannes le Baptista == Johannes le Baptista es un del figuras plus importante del Mandeismo. Le Mandaeos lo considera un grande profeta, maestro e representante del veritate, ma non le fundador del religion. Le tradition mandean lo integra in un historia religiose plus ancian que le christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le importantia de Johannes es particularmente visibile in le ritual del baptismo. Le Mandaeos considera le immersion in aqua currente un pratica fundamental del religion, e le traditiones occidental ha frequentemente describite le Mandaeos como "discepulos de Johannes". Le fontes moderne tracta tamen con cautela le idea de un relation directe inter le Mandeismo historic e un communitate del prime christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Rituales == Le baptismo, appellate masbuta, es le ritual central del Mandeismo. Illo es normalemente celebrate in aqua currente, appellate ''yardna'', un termino que significa "Jordan". Le aqua es considerate un manifestation del vita e un medio de purification e connexion con le Mundo del Lumine. <ref>{{Cita web| url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le ''masbuta'' es tradicionalmente celebrate con le participation de un sacerdote. Le ritual involve immersiones in le aqua e altere gestos ritual, includente le uso de un corona de myrto e le gesto de ''kushta'', associate con le idea del "man del veritate". Le participantes porta le veste ritual blanc appellate ''rasta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> A differentia del baptismo christian como rito unic de initiation, le baptismo mandean pote esser repetite durante le vita. Le purification ritual ha un rolo central in le vita religiose e es associate con le preparation del alma pro su retorno al mundo del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Altere rituales de purification include le ''tamasha'', un immersion simple que pote esser effectuate sin sacerdote, e le ''rishama'', un ablution ritual. Le secunde grande ritual es le masiqta, frequentemente describite como le "ascension del alma" o un ceremonia pro le mortos. Illo combina preces, rituales e un ceremonia alimentari que ha como objectivo adjutar le alma del defuncte durante su percurso verso le Mundo del Lumine. Secundo le description academic de le ritual, le percurso del alma es associate con un serie de "watchhouses" celeste e un periodo de ascension. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Sanctuarios == Le loco traditional de culto es appellate mandi o ''beth manda''. Le sanctuarios esseva traditionalmente situate presso aquas currente, perque le baptismo require aqua considerate "vivente". In le diaspora, centros cultural e cultual ha essite create pro permitter le continuation del vita religiose, includente le rituales associate con le aqua. =https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandaeos accorda un grande valor al rios. Le aqua es associate con le Vita e le Lumine, e le rios apto pro le rituales es appellate ''yardana'', o "Jordans". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Clero e organisation == Le communitate mandean es traditionalmente dividite inter sacerdotes e laicos. Le sacerdotio ha plure grados. Inter le titulos traditional se trova le tarmida, un sacerdote o "disipulo"; le ganzibra, un rango superior associate con le function de "tesorero"; e le rishama, le "capite del populo". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le sacerdote ha un rolo indispensable in le major rituales, specialmente le ''masbuta'' e le ''masiqta''. Le transmission del sacerdotio e del traditiones ritual require un continuitate de formation e de genealogia sacerdotal. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Litteratura sacre == [[File:كنزا ربا .jpg|297px|thumb|right|Un copia del Ginza Rabba in traduction arabic.]] Le Mandeismo possede un corpus litterari importante in lingua mandean, un forma de [[arameo]] oriental scribite in un script proprie. Le textos include liturgias, hymnos, preces, commentarios, textos mythologic, tractatos theologic e material ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le principal texto sacre es le Ginza Rba, o ''Ginza Rabba'', que significa "Grande Tesoro". Illo es dividite in duo partes, le ''Ginza Yamina'' o Ginza dextere e le ''Ginza Smala'' o Ginza sinistre. Le prime es un collection de tractatos con contento cosmologic, theologic e didactic; le secunde es centrate super le ascension del alma al realm del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere obra importante es le Libro de Johannes (''Draša d-Yahya''), un collection de textos mythologic e narrative concernente inter alteres Johannes le Baptista, le figura de Anuš e altere narrationes del tradition mandean. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Qulasta, o libro canonic de preces, contine hymnos e instructiones pro le principal ceremonias, specialmente le baptismo e le rituales pro le mortos. Le duo prime partes del libro corresponde al liturgia del ''masbuta'' e al ''masiqta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le tradition litterari mandean es difficile de datar con precision, proque textos de epoches differente esseva incorporate in collections e compilations ulterior. Cambridge University Press nota que le manuscritos conservate del Ginza e del Libro de Johannes non es plus ancian que le seculo XVI, durante que le collections ipse es considerate multo plus ancian; le datazione del compilation del canon resta un subjecto de debate. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le transmission manuscript ha essite importante pro le preservation del corpus. Un studio del Royal Asiatic Society observa que le Ginza es le plus voluminose del textos mandean cognoscite e que le manuscritos contine frequentemente colophons que documenta le transmission del textos e le scribes. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-the-royal-asiatic-society/article/abs/colophons-in-h-petermanns-sidrarabba/16B8984FF6EC3AF45C380F2 |titulo=The Colophons in H. Petermann's SidraRabba |sitioweb=Journal of the Royal Asiatic Society |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Ethica e vita social == Le religion pone emphase super le purification, le rectitude moral, le prece, le cognition religiose e le practica del bon obras. Le credente debe evitar le actos considerate nocive al anima e cultivar le puritate physic e spiritual. Le textos mandean combina le ideas de cognition, purification e ritual como elementos del via verso le salvation. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le familia e le matrimonio ha un importantia central in le vita social mandean. Le communitate es ethno-religiose e su continuitate depende largemente del transmission familial del lingua, del rituales e del identitate religiose. Le tradition mandean attribue etiam un importantia particular al integritate del corpore. Le circumcision es generalmente prohibite, in concordantia con le idea que le corpore human debe esser mantenite integre. == Lingua == Le lingua sacre del Mandeismo es le Mandeano, un forma de [[arameo oriental]]. Le script mandean es distincte e esseva usate pro le conservation e transmission del textos religiose. Le fontes academic describe le Mandeano como un dialecto oriental del arameo e le script mandean como le systema de scriptura del litteratura religiose. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le lingua mandean ha un importantia particular pro le identitate religiose, perque le major parte del litteratura sacre esseva transmitte in iste lingua. Le diaspora tamen ha reducite le numero de personas qui usa le lingua in le vita quotidian, e le traductiones ha devenite importante pro le transmission del religion inter le nove generationes. Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Population e diaspora == Le Mandaeos ha historicamente habitate principalmente le sud de Iraq e le sud-west de Iran. Le guerras, le persecutiones e le instabilitate politic del region desde le fin del seculo XX ha provocate un grande diaspora. Hodie communitates mandean existe in plure paises de Europa, America del Nord e Australia. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le numero exacte del Mandaeos es difficile a determinar. Encyclopaedia Iranica estimava plus de 50 000 personas in le mundo in su analyse del communitate, ma le migrationes e le dispersion del population rende le cifras approximative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora presenta nove problemas pro le preservation del religion, specialmente le accesso al aqua currente pro le baptismo, le formation de sacerdotes, le transmission del Mandeano e le mantenimento del identitate intra le communitate. Le dispersion ha etiam stimulate le creation de nove centros cultural e cultual foras del regiones historic. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Relationes con altere religiones == Le Mandeismo ha numerose elementos que lo pone in relation con le traditiones religiose del antique Medio Oriente. Le aqua ritual e le baptismo lo face particularmente proxime, in aspecto ritual, al traditiones baptismal del [[Judaïsmo]] antique e al christianismo primitive, ma le theologia mandean es distincte. url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le religion presenta etiam un cosmologia dualistic e un vocabulario de cognition e salvation que ha facite que le scholars lo compara con le [[gnosticismo]] del Antiquitate Tarde. Totevia, le classification del Mandeismo simplemente como un religion "gnostic" debe esser tractate con precau­tion, perque le religion es un tradition autonome con un historia e un litteratura proprie. Le fontes academic tracta le relation inter Mandeismo e gnosticismo como un question de historia del religion e non como un identitate absolute inter le duo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le traditiones iranian, includente elementos associate al [[Zoroastrianismo]], ha etiam lassate traces in le cosmologia e le terminologia mandean secundo le analyse historic comparative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Situation contemporanee == Le Mandeismo es un del religion minoritari le plus parve del Medio Oriente e ha subite un forte reduction del population in su regiones historic. Le principal communitates contemporanee es repartite inter Iraq, Iran e le diaspora international. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le preservation del religion depende del mantenimento del sacerdotio, del practica del rituales in aqua, del transmission del Mandeano e del conservation del textos sacre. Le diaspora ha permittite al communitate de crear nove centros religiose e cultural, ma le dispersion continua a presentar un importante desafio pro le continuitate del tradition. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Category:Mandeismo| ]] [[Category:Religiones abrahamic]] [[Category:Religiones semitic antique]] [[Category:Religiones e sectas gnostic]] [[Category:Sectas gnostic judeo-israelita]] [[Category:Cultura mandee]] [[Category:Religiones del Oriente Medie]] [[Category:Religiones monotheistic]] [[Category:Religion in Iran]] [[Category:Religion in Iraq]] [[Category:Religion in le Imperio Sasanida]] 37p3tiy66h8wht6dz0s6h9vxvgtz21a 702399 702398 2026-10-06T07:33:43Z Interlingvisto 60932 /* Sanctuarios */ 702399 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le Mandeismo es un religion monotheistic del Medio Oriente, practicata per le Mandaeos, un parve communitate ethno-religiose cuje origines historic es associate con le Mesopotamia meridional e le sud-west de Iran. Le religion es caracterisate per le centralitate del aqua currente, le baptismo ritual, un ric tradition litterari in le lingua [[mandeano]] e un cosmologia centrate super le opposition inter le mundo del [[lumine]] e le mundo del tenebras. Le Mandaeos considera [[Johannes le Baptista]] un de lor principal profetas, ma non le fondator del religion.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandeismo es frequentemente studiate in relation con le correntes religiose e intellectual del [[Antiquitate Tarde]], specialmente le [[gnosticismo]], ma le historia del formation del religion es complexe. Le fontes academic indica influentias e contactos con traditiones judaic, christian, mesopotamic e iranian, ma le religion developpava su proprie systema theologic e ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Nomine e identitate == Le parola Mandeismo deriva del nomine occidental del religion e del nomine Mandaeos. Secundo le traditiones mandean, le proprie communitate se designava inter alteres como Nasuraiyi, que significa approximate "guardianos" o "custodes", e como "electos del rectitude". Le termino ''manda'' es associate con le idea de [[cognition]] o [[gnosis]], e "Mandean" es devenite le nomine commun in le litteratura moderne. <ref>{{Citaweb |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In le fontes islamic, le Mandaeos es associate con le Sabianos (''Ṣābiʾun''), un communitate mentionate in le [[Corano]]. Le relation exacte inter le Sabianos del fontes medieval e le Mandaeos historic es un materia de discussion inter le historicos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandaeos non se considera simplemente como "Christianos de Johannes le Baptista". In le theologia mandean, Johannes es un profeta e maestro eminent, ma le tradition religiose es presentate como multo plus ancian e remontante, in le narrationes sacre, al prime homine [[Adam]]. Le fontes academic nota tamen que le question del origines e del formation historic del religion remane disputate. <ref>{{Cita web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia == Le origines exacte del Mandeismo es difficile a establir, proque le fontes interne contine textos mythologic e liturgic plus que narrationes historic. Le historia del formation del tradition es subjecte a debate, e le datazione del corpus canonic es difficultate per le longe transmission manuscript e per le incorporation de textos de differente epoches. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le investigation historic suggere que le tradition mandean se formava per un processo complexe in le qual elementos [[judaic]], [[christian]], [[gnostic]] e [[iranian]] se combina con traditiones mesopotamic plus ancian. Le hypothese de un origine directe e simple in un sol movimento religiose non es unanimemente acceptate. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos, le Mandaeos viveva principalmente in le regiones del sud de [[Iraq]] e in [[Khuzestan]], al sud-west de [[Iran]]. Le communitate esseva frequentemente vulnerabile al cambios politic e religiose del region. Desde le guerra Iran-Iraq (1980–1988) e le successive conflictos in Iraq, un grande parte del population emigrava verso Europa, America del Nord, Australia e altere regiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora ha devenite un elemento central del vita mandean contemporanee. Le communitate mantegne su religion, lingua, rituales e litteratura in nove ambientes, ma le dispersion geographic pone problemas pro le transmission del traditiones e le accesso al aqua currente necessari pro le rituales. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Theologia == Le Mandeismo es monotheistic. Le supreme divinitate es appellate Hayyi Rabbi, "le Grande Vita" o "le Grande Vivente". Le divinitate es considerate le fonte supreme del vita, del lumine e del universo.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean distingue principalmente inter le Mundo del Lumine e le Mundo del Tenebras. Le alma human ha su origine in le dominio del lumine, ma se trova in le mundo material. Le salvation consiste in le retorno del alma verso su origine celestial. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mundo del lumine es populate per esseres divine o celestial appellate uthras. Inter le principal figuras del tradition es Manda d-Haiyi, le "Cognition del Vita", assi como Hibil, Šitil e Anuš, correspondent in le traditiones occidental a Abel, Seth e Enos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean accorda un grande importantia al alma. Post le morte, le alma debe traversar un serie de stationes o etapas ante attinger le Mundo del Lumine. Le rituales del morte, specialmente le ''masiqta'', es destinate a adjutar le alma in iste percurso. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Johannes le Baptista == Johannes le Baptista es un del figuras plus importante del Mandeismo. Le Mandaeos lo considera un grande profeta, maestro e representante del veritate, ma non le fundador del religion. Le tradition mandean lo integra in un historia religiose plus ancian que le christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le importantia de Johannes es particularmente visibile in le ritual del baptismo. Le Mandaeos considera le immersion in aqua currente un pratica fundamental del religion, e le traditiones occidental ha frequentemente describite le Mandaeos como "discepulos de Johannes". Le fontes moderne tracta tamen con cautela le idea de un relation directe inter le Mandeismo historic e un communitate del prime christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Rituales == Le baptismo, appellate masbuta, es le ritual central del Mandeismo. Illo es normalemente celebrate in aqua currente, appellate ''yardna'', un termino que significa "Jordan". Le aqua es considerate un manifestation del vita e un medio de purification e connexion con le Mundo del Lumine. <ref>{{Cita web| url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le ''masbuta'' es tradicionalmente celebrate con le participation de un sacerdote. Le ritual involve immersiones in le aqua e altere gestos ritual, includente le uso de un corona de myrto e le gesto de ''kushta'', associate con le idea del "man del veritate". Le participantes porta le veste ritual blanc appellate ''rasta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> A differentia del baptismo christian como rito unic de initiation, le baptismo mandean pote esser repetite durante le vita. Le purification ritual ha un rolo central in le vita religiose e es associate con le preparation del alma pro su retorno al mundo del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Altere rituales de purification include le ''tamasha'', un immersion simple que pote esser effectuate sin sacerdote, e le ''rishama'', un ablution ritual. Le secunde grande ritual es le masiqta, frequentemente describite como le "ascension del alma" o un ceremonia pro le mortos. Illo combina preces, rituales e un ceremonia alimentari que ha como objectivo adjutar le alma del defuncte durante su percurso verso le Mundo del Lumine. Secundo le description academic de le ritual, le percurso del alma es associate con un serie de "watchhouses" celeste e un periodo de ascension. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Sanctuarios == Le loco traditional de culto es appellate mandi o ''beth manda''. Le sanctuarios esseva traditionalmente situate presso aquas currente, perque le baptismo require aqua considerate "vivente". In le diaspora, centros cultural e cultual ha essite create pro permitter le continuation del vita religiose, includente le rituales associate con le aqua. <ref>{{Cita web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandaeos accorda un grande valor al rios. Le aqua es associate con le Vita e le Lumine, e le rios apto pro le rituales es appellate ''yardana'', o "Jordans". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Clero e organisation == Le communitate mandean es traditionalmente dividite inter sacerdotes e laicos. Le sacerdotio ha plure grados. Inter le titulos traditional se trova le tarmida, un sacerdote o "disipulo"; le ganzibra, un rango superior associate con le function de "tesorero"; e le rishama, le "capite del populo". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le sacerdote ha un rolo indispensable in le major rituales, specialmente le ''masbuta'' e le ''masiqta''. Le transmission del sacerdotio e del traditiones ritual require un continuitate de formation e de genealogia sacerdotal. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Litteratura sacre == [[File:كنزا ربا .jpg|297px|thumb|right|Un copia del Ginza Rabba in traduction arabic.]] Le Mandeismo possede un corpus litterari importante in lingua mandean, un forma de [[arameo]] oriental scribite in un script proprie. Le textos include liturgias, hymnos, preces, commentarios, textos mythologic, tractatos theologic e material ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le principal texto sacre es le Ginza Rba, o ''Ginza Rabba'', que significa "Grande Tesoro". Illo es dividite in duo partes, le ''Ginza Yamina'' o Ginza dextere e le ''Ginza Smala'' o Ginza sinistre. Le prime es un collection de tractatos con contento cosmologic, theologic e didactic; le secunde es centrate super le ascension del alma al realm del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere obra importante es le Libro de Johannes (''Draša d-Yahya''), un collection de textos mythologic e narrative concernente inter alteres Johannes le Baptista, le figura de Anuš e altere narrationes del tradition mandean. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Qulasta, o libro canonic de preces, contine hymnos e instructiones pro le principal ceremonias, specialmente le baptismo e le rituales pro le mortos. Le duo prime partes del libro corresponde al liturgia del ''masbuta'' e al ''masiqta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le tradition litterari mandean es difficile de datar con precision, proque textos de epoches differente esseva incorporate in collections e compilations ulterior. Cambridge University Press nota que le manuscritos conservate del Ginza e del Libro de Johannes non es plus ancian que le seculo XVI, durante que le collections ipse es considerate multo plus ancian; le datazione del compilation del canon resta un subjecto de debate. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le transmission manuscript ha essite importante pro le preservation del corpus. Un studio del Royal Asiatic Society observa que le Ginza es le plus voluminose del textos mandean cognoscite e que le manuscritos contine frequentemente colophons que documenta le transmission del textos e le scribes. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-the-royal-asiatic-society/article/abs/colophons-in-h-petermanns-sidrarabba/16B8984FF6EC3AF45C380F2 |titulo=The Colophons in H. Petermann's SidraRabba |sitioweb=Journal of the Royal Asiatic Society |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Ethica e vita social == Le religion pone emphase super le purification, le rectitude moral, le prece, le cognition religiose e le practica del bon obras. Le credente debe evitar le actos considerate nocive al anima e cultivar le puritate physic e spiritual. Le textos mandean combina le ideas de cognition, purification e ritual como elementos del via verso le salvation. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le familia e le matrimonio ha un importantia central in le vita social mandean. Le communitate es ethno-religiose e su continuitate depende largemente del transmission familial del lingua, del rituales e del identitate religiose. Le tradition mandean attribue etiam un importantia particular al integritate del corpore. Le circumcision es generalmente prohibite, in concordantia con le idea que le corpore human debe esser mantenite integre. == Lingua == Le lingua sacre del Mandeismo es le Mandeano, un forma de [[arameo oriental]]. Le script mandean es distincte e esseva usate pro le conservation e transmission del textos religiose. Le fontes academic describe le Mandeano como un dialecto oriental del arameo e le script mandean como le systema de scriptura del litteratura religiose. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le lingua mandean ha un importantia particular pro le identitate religiose, perque le major parte del litteratura sacre esseva transmitte in iste lingua. Le diaspora tamen ha reducite le numero de personas qui usa le lingua in le vita quotidian, e le traductiones ha devenite importante pro le transmission del religion inter le nove generationes. Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Population e diaspora == Le Mandaeos ha historicamente habitate principalmente le sud de Iraq e le sud-west de Iran. Le guerras, le persecutiones e le instabilitate politic del region desde le fin del seculo XX ha provocate un grande diaspora. Hodie communitates mandean existe in plure paises de Europa, America del Nord e Australia. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le numero exacte del Mandaeos es difficile a determinar. Encyclopaedia Iranica estimava plus de 50 000 personas in le mundo in su analyse del communitate, ma le migrationes e le dispersion del population rende le cifras approximative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora presenta nove problemas pro le preservation del religion, specialmente le accesso al aqua currente pro le baptismo, le formation de sacerdotes, le transmission del Mandeano e le mantenimento del identitate intra le communitate. Le dispersion ha etiam stimulate le creation de nove centros cultural e cultual foras del regiones historic. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Relationes con altere religiones == Le Mandeismo ha numerose elementos que lo pone in relation con le traditiones religiose del antique Medio Oriente. Le aqua ritual e le baptismo lo face particularmente proxime, in aspecto ritual, al traditiones baptismal del [[Judaïsmo]] antique e al christianismo primitive, ma le theologia mandean es distincte. url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le religion presenta etiam un cosmologia dualistic e un vocabulario de cognition e salvation que ha facite que le scholars lo compara con le [[gnosticismo]] del Antiquitate Tarde. Totevia, le classification del Mandeismo simplemente como un religion "gnostic" debe esser tractate con precau­tion, perque le religion es un tradition autonome con un historia e un litteratura proprie. Le fontes academic tracta le relation inter Mandeismo e gnosticismo como un question de historia del religion e non como un identitate absolute inter le duo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le traditiones iranian, includente elementos associate al [[Zoroastrianismo]], ha etiam lassate traces in le cosmologia e le terminologia mandean secundo le analyse historic comparative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Situation contemporanee == Le Mandeismo es un del religion minoritari le plus parve del Medio Oriente e ha subite un forte reduction del population in su regiones historic. Le principal communitates contemporanee es repartite inter Iraq, Iran e le diaspora international. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le preservation del religion depende del mantenimento del sacerdotio, del practica del rituales in aqua, del transmission del Mandeano e del conservation del textos sacre. Le diaspora ha permittite al communitate de crear nove centros religiose e cultural, ma le dispersion continua a presentar un importante desafio pro le continuitate del tradition. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Category:Mandeismo| ]] [[Category:Religiones abrahamic]] [[Category:Religiones semitic antique]] [[Category:Religiones e sectas gnostic]] [[Category:Sectas gnostic judeo-israelita]] [[Category:Cultura mandee]] [[Category:Religiones del Oriente Medie]] [[Category:Religiones monotheistic]] [[Category:Religion in Iran]] [[Category:Religion in Iraq]] [[Category:Religion in le Imperio Sasanida]] q1o1s3u5s4g7m2bqwpsso7s6caa88qf 702400 702399 2026-10-06T07:33:59Z Interlingvisto 60932 /* Lingua */ 702400 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le Mandeismo es un religion monotheistic del Medio Oriente, practicata per le Mandaeos, un parve communitate ethno-religiose cuje origines historic es associate con le Mesopotamia meridional e le sud-west de Iran. Le religion es caracterisate per le centralitate del aqua currente, le baptismo ritual, un ric tradition litterari in le lingua [[mandeano]] e un cosmologia centrate super le opposition inter le mundo del [[lumine]] e le mundo del tenebras. Le Mandaeos considera [[Johannes le Baptista]] un de lor principal profetas, ma non le fondator del religion.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandeismo es frequentemente studiate in relation con le correntes religiose e intellectual del [[Antiquitate Tarde]], specialmente le [[gnosticismo]], ma le historia del formation del religion es complexe. Le fontes academic indica influentias e contactos con traditiones judaic, christian, mesopotamic e iranian, ma le religion developpava su proprie systema theologic e ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Nomine e identitate == Le parola Mandeismo deriva del nomine occidental del religion e del nomine Mandaeos. Secundo le traditiones mandean, le proprie communitate se designava inter alteres como Nasuraiyi, que significa approximate "guardianos" o "custodes", e como "electos del rectitude". Le termino ''manda'' es associate con le idea de [[cognition]] o [[gnosis]], e "Mandean" es devenite le nomine commun in le litteratura moderne. <ref>{{Citaweb |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In le fontes islamic, le Mandaeos es associate con le Sabianos (''Ṣābiʾun''), un communitate mentionate in le [[Corano]]. Le relation exacte inter le Sabianos del fontes medieval e le Mandaeos historic es un materia de discussion inter le historicos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandaeos non se considera simplemente como "Christianos de Johannes le Baptista". In le theologia mandean, Johannes es un profeta e maestro eminent, ma le tradition religiose es presentate como multo plus ancian e remontante, in le narrationes sacre, al prime homine [[Adam]]. Le fontes academic nota tamen que le question del origines e del formation historic del religion remane disputate. <ref>{{Cita web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia == Le origines exacte del Mandeismo es difficile a establir, proque le fontes interne contine textos mythologic e liturgic plus que narrationes historic. Le historia del formation del tradition es subjecte a debate, e le datazione del corpus canonic es difficultate per le longe transmission manuscript e per le incorporation de textos de differente epoches. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le investigation historic suggere que le tradition mandean se formava per un processo complexe in le qual elementos [[judaic]], [[christian]], [[gnostic]] e [[iranian]] se combina con traditiones mesopotamic plus ancian. Le hypothese de un origine directe e simple in un sol movimento religiose non es unanimemente acceptate. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos, le Mandaeos viveva principalmente in le regiones del sud de [[Iraq]] e in [[Khuzestan]], al sud-west de [[Iran]]. Le communitate esseva frequentemente vulnerabile al cambios politic e religiose del region. Desde le guerra Iran-Iraq (1980–1988) e le successive conflictos in Iraq, un grande parte del population emigrava verso Europa, America del Nord, Australia e altere regiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora ha devenite un elemento central del vita mandean contemporanee. Le communitate mantegne su religion, lingua, rituales e litteratura in nove ambientes, ma le dispersion geographic pone problemas pro le transmission del traditiones e le accesso al aqua currente necessari pro le rituales. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Theologia == Le Mandeismo es monotheistic. Le supreme divinitate es appellate Hayyi Rabbi, "le Grande Vita" o "le Grande Vivente". Le divinitate es considerate le fonte supreme del vita, del lumine e del universo.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean distingue principalmente inter le Mundo del Lumine e le Mundo del Tenebras. Le alma human ha su origine in le dominio del lumine, ma se trova in le mundo material. Le salvation consiste in le retorno del alma verso su origine celestial. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mundo del lumine es populate per esseres divine o celestial appellate uthras. Inter le principal figuras del tradition es Manda d-Haiyi, le "Cognition del Vita", assi como Hibil, Šitil e Anuš, correspondent in le traditiones occidental a Abel, Seth e Enos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean accorda un grande importantia al alma. Post le morte, le alma debe traversar un serie de stationes o etapas ante attinger le Mundo del Lumine. Le rituales del morte, specialmente le ''masiqta'', es destinate a adjutar le alma in iste percurso. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Johannes le Baptista == Johannes le Baptista es un del figuras plus importante del Mandeismo. Le Mandaeos lo considera un grande profeta, maestro e representante del veritate, ma non le fundador del religion. Le tradition mandean lo integra in un historia religiose plus ancian que le christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le importantia de Johannes es particularmente visibile in le ritual del baptismo. Le Mandaeos considera le immersion in aqua currente un pratica fundamental del religion, e le traditiones occidental ha frequentemente describite le Mandaeos como "discepulos de Johannes". Le fontes moderne tracta tamen con cautela le idea de un relation directe inter le Mandeismo historic e un communitate del prime christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Rituales == Le baptismo, appellate masbuta, es le ritual central del Mandeismo. Illo es normalemente celebrate in aqua currente, appellate ''yardna'', un termino que significa "Jordan". Le aqua es considerate un manifestation del vita e un medio de purification e connexion con le Mundo del Lumine. <ref>{{Cita web| url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le ''masbuta'' es tradicionalmente celebrate con le participation de un sacerdote. Le ritual involve immersiones in le aqua e altere gestos ritual, includente le uso de un corona de myrto e le gesto de ''kushta'', associate con le idea del "man del veritate". Le participantes porta le veste ritual blanc appellate ''rasta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> A differentia del baptismo christian como rito unic de initiation, le baptismo mandean pote esser repetite durante le vita. Le purification ritual ha un rolo central in le vita religiose e es associate con le preparation del alma pro su retorno al mundo del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Altere rituales de purification include le ''tamasha'', un immersion simple que pote esser effectuate sin sacerdote, e le ''rishama'', un ablution ritual. Le secunde grande ritual es le masiqta, frequentemente describite como le "ascension del alma" o un ceremonia pro le mortos. Illo combina preces, rituales e un ceremonia alimentari que ha como objectivo adjutar le alma del defuncte durante su percurso verso le Mundo del Lumine. Secundo le description academic de le ritual, le percurso del alma es associate con un serie de "watchhouses" celeste e un periodo de ascension. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Sanctuarios == Le loco traditional de culto es appellate mandi o ''beth manda''. Le sanctuarios esseva traditionalmente situate presso aquas currente, perque le baptismo require aqua considerate "vivente". In le diaspora, centros cultural e cultual ha essite create pro permitter le continuation del vita religiose, includente le rituales associate con le aqua. <ref>{{Cita web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandaeos accorda un grande valor al rios. Le aqua es associate con le Vita e le Lumine, e le rios apto pro le rituales es appellate ''yardana'', o "Jordans". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Clero e organisation == Le communitate mandean es traditionalmente dividite inter sacerdotes e laicos. Le sacerdotio ha plure grados. Inter le titulos traditional se trova le tarmida, un sacerdote o "disipulo"; le ganzibra, un rango superior associate con le function de "tesorero"; e le rishama, le "capite del populo". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le sacerdote ha un rolo indispensable in le major rituales, specialmente le ''masbuta'' e le ''masiqta''. Le transmission del sacerdotio e del traditiones ritual require un continuitate de formation e de genealogia sacerdotal. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Litteratura sacre == [[File:كنزا ربا .jpg|297px|thumb|right|Un copia del Ginza Rabba in traduction arabic.]] Le Mandeismo possede un corpus litterari importante in lingua mandean, un forma de [[arameo]] oriental scribite in un script proprie. Le textos include liturgias, hymnos, preces, commentarios, textos mythologic, tractatos theologic e material ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le principal texto sacre es le Ginza Rba, o ''Ginza Rabba'', que significa "Grande Tesoro". Illo es dividite in duo partes, le ''Ginza Yamina'' o Ginza dextere e le ''Ginza Smala'' o Ginza sinistre. Le prime es un collection de tractatos con contento cosmologic, theologic e didactic; le secunde es centrate super le ascension del alma al realm del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere obra importante es le Libro de Johannes (''Draša d-Yahya''), un collection de textos mythologic e narrative concernente inter alteres Johannes le Baptista, le figura de Anuš e altere narrationes del tradition mandean. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Qulasta, o libro canonic de preces, contine hymnos e instructiones pro le principal ceremonias, specialmente le baptismo e le rituales pro le mortos. Le duo prime partes del libro corresponde al liturgia del ''masbuta'' e al ''masiqta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le tradition litterari mandean es difficile de datar con precision, proque textos de epoches differente esseva incorporate in collections e compilations ulterior. Cambridge University Press nota que le manuscritos conservate del Ginza e del Libro de Johannes non es plus ancian que le seculo XVI, durante que le collections ipse es considerate multo plus ancian; le datazione del compilation del canon resta un subjecto de debate. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le transmission manuscript ha essite importante pro le preservation del corpus. Un studio del Royal Asiatic Society observa que le Ginza es le plus voluminose del textos mandean cognoscite e que le manuscritos contine frequentemente colophons que documenta le transmission del textos e le scribes. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-the-royal-asiatic-society/article/abs/colophons-in-h-petermanns-sidrarabba/16B8984FF6EC3AF45C380F2 |titulo=The Colophons in H. Petermann's SidraRabba |sitioweb=Journal of the Royal Asiatic Society |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Ethica e vita social == Le religion pone emphase super le purification, le rectitude moral, le prece, le cognition religiose e le practica del bon obras. Le credente debe evitar le actos considerate nocive al anima e cultivar le puritate physic e spiritual. Le textos mandean combina le ideas de cognition, purification e ritual como elementos del via verso le salvation. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le familia e le matrimonio ha un importantia central in le vita social mandean. Le communitate es ethno-religiose e su continuitate depende largemente del transmission familial del lingua, del rituales e del identitate religiose. Le tradition mandean attribue etiam un importantia particular al integritate del corpore. Le circumcision es generalmente prohibite, in concordantia con le idea que le corpore human debe esser mantenite integre. == Lingua == Le lingua sacre del Mandeismo es le Mandeano, un forma de [[arameo oriental]]. Le script mandean es distincte e esseva usate pro le conservation e transmission del textos religiose. Le fontes academic describe le Mandeano como un dialecto oriental del arameo e le script mandean como le systema de scriptura del litteratura religiose. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le lingua mandean ha un importantia particular pro le identitate religiose, perque le major parte del litteratura sacre esseva transmitte in iste lingua. Le diaspora tamen ha reducite le numero de personas qui usa le lingua in le vita quotidian, e le traductiones ha devenite importante pro le transmission del religion inter le nove generationes. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Population e diaspora == Le Mandaeos ha historicamente habitate principalmente le sud de Iraq e le sud-west de Iran. Le guerras, le persecutiones e le instabilitate politic del region desde le fin del seculo XX ha provocate un grande diaspora. Hodie communitates mandean existe in plure paises de Europa, America del Nord e Australia. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le numero exacte del Mandaeos es difficile a determinar. Encyclopaedia Iranica estimava plus de 50 000 personas in le mundo in su analyse del communitate, ma le migrationes e le dispersion del population rende le cifras approximative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora presenta nove problemas pro le preservation del religion, specialmente le accesso al aqua currente pro le baptismo, le formation de sacerdotes, le transmission del Mandeano e le mantenimento del identitate intra le communitate. Le dispersion ha etiam stimulate le creation de nove centros cultural e cultual foras del regiones historic. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Relationes con altere religiones == Le Mandeismo ha numerose elementos que lo pone in relation con le traditiones religiose del antique Medio Oriente. Le aqua ritual e le baptismo lo face particularmente proxime, in aspecto ritual, al traditiones baptismal del [[Judaïsmo]] antique e al christianismo primitive, ma le theologia mandean es distincte. url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le religion presenta etiam un cosmologia dualistic e un vocabulario de cognition e salvation que ha facite que le scholars lo compara con le [[gnosticismo]] del Antiquitate Tarde. Totevia, le classification del Mandeismo simplemente como un religion "gnostic" debe esser tractate con precau­tion, perque le religion es un tradition autonome con un historia e un litteratura proprie. Le fontes academic tracta le relation inter Mandeismo e gnosticismo como un question de historia del religion e non como un identitate absolute inter le duo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le traditiones iranian, includente elementos associate al [[Zoroastrianismo]], ha etiam lassate traces in le cosmologia e le terminologia mandean secundo le analyse historic comparative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Situation contemporanee == Le Mandeismo es un del religion minoritari le plus parve del Medio Oriente e ha subite un forte reduction del population in su regiones historic. Le principal communitates contemporanee es repartite inter Iraq, Iran e le diaspora international. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le preservation del religion depende del mantenimento del sacerdotio, del practica del rituales in aqua, del transmission del Mandeano e del conservation del textos sacre. Le diaspora ha permittite al communitate de crear nove centros religiose e cultural, ma le dispersion continua a presentar un importante desafio pro le continuitate del tradition. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Category:Mandeismo| ]] [[Category:Religiones abrahamic]] [[Category:Religiones semitic antique]] [[Category:Religiones e sectas gnostic]] [[Category:Sectas gnostic judeo-israelita]] [[Category:Cultura mandee]] [[Category:Religiones del Oriente Medie]] [[Category:Religiones monotheistic]] [[Category:Religion in Iran]] [[Category:Religion in Iraq]] [[Category:Religion in le Imperio Sasanida]] e70fo455hjb9hr38p8udhwwt913qj8q 702401 702400 2026-10-06T07:34:10Z Interlingvisto 60932 /* Relationes con altere religiones */ 702401 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le Mandeismo es un religion monotheistic del Medio Oriente, practicata per le Mandaeos, un parve communitate ethno-religiose cuje origines historic es associate con le Mesopotamia meridional e le sud-west de Iran. Le religion es caracterisate per le centralitate del aqua currente, le baptismo ritual, un ric tradition litterari in le lingua [[mandeano]] e un cosmologia centrate super le opposition inter le mundo del [[lumine]] e le mundo del tenebras. Le Mandaeos considera [[Johannes le Baptista]] un de lor principal profetas, ma non le fondator del religion.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandeismo es frequentemente studiate in relation con le correntes religiose e intellectual del [[Antiquitate Tarde]], specialmente le [[gnosticismo]], ma le historia del formation del religion es complexe. Le fontes academic indica influentias e contactos con traditiones judaic, christian, mesopotamic e iranian, ma le religion developpava su proprie systema theologic e ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Nomine e identitate == Le parola Mandeismo deriva del nomine occidental del religion e del nomine Mandaeos. Secundo le traditiones mandean, le proprie communitate se designava inter alteres como Nasuraiyi, que significa approximate "guardianos" o "custodes", e como "electos del rectitude". Le termino ''manda'' es associate con le idea de [[cognition]] o [[gnosis]], e "Mandean" es devenite le nomine commun in le litteratura moderne. <ref>{{Citaweb |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In le fontes islamic, le Mandaeos es associate con le Sabianos (''Ṣābiʾun''), un communitate mentionate in le [[Corano]]. Le relation exacte inter le Sabianos del fontes medieval e le Mandaeos historic es un materia de discussion inter le historicos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandaeos non se considera simplemente como "Christianos de Johannes le Baptista". In le theologia mandean, Johannes es un profeta e maestro eminent, ma le tradition religiose es presentate como multo plus ancian e remontante, in le narrationes sacre, al prime homine [[Adam]]. Le fontes academic nota tamen que le question del origines e del formation historic del religion remane disputate. <ref>{{Cita web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia == Le origines exacte del Mandeismo es difficile a establir, proque le fontes interne contine textos mythologic e liturgic plus que narrationes historic. Le historia del formation del tradition es subjecte a debate, e le datazione del corpus canonic es difficultate per le longe transmission manuscript e per le incorporation de textos de differente epoches. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le investigation historic suggere que le tradition mandean se formava per un processo complexe in le qual elementos [[judaic]], [[christian]], [[gnostic]] e [[iranian]] se combina con traditiones mesopotamic plus ancian. Le hypothese de un origine directe e simple in un sol movimento religiose non es unanimemente acceptate. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos, le Mandaeos viveva principalmente in le regiones del sud de [[Iraq]] e in [[Khuzestan]], al sud-west de [[Iran]]. Le communitate esseva frequentemente vulnerabile al cambios politic e religiose del region. Desde le guerra Iran-Iraq (1980–1988) e le successive conflictos in Iraq, un grande parte del population emigrava verso Europa, America del Nord, Australia e altere regiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora ha devenite un elemento central del vita mandean contemporanee. Le communitate mantegne su religion, lingua, rituales e litteratura in nove ambientes, ma le dispersion geographic pone problemas pro le transmission del traditiones e le accesso al aqua currente necessari pro le rituales. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Theologia == Le Mandeismo es monotheistic. Le supreme divinitate es appellate Hayyi Rabbi, "le Grande Vita" o "le Grande Vivente". Le divinitate es considerate le fonte supreme del vita, del lumine e del universo.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean distingue principalmente inter le Mundo del Lumine e le Mundo del Tenebras. Le alma human ha su origine in le dominio del lumine, ma se trova in le mundo material. Le salvation consiste in le retorno del alma verso su origine celestial. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mundo del lumine es populate per esseres divine o celestial appellate uthras. Inter le principal figuras del tradition es Manda d-Haiyi, le "Cognition del Vita", assi como Hibil, Šitil e Anuš, correspondent in le traditiones occidental a Abel, Seth e Enos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean accorda un grande importantia al alma. Post le morte, le alma debe traversar un serie de stationes o etapas ante attinger le Mundo del Lumine. Le rituales del morte, specialmente le ''masiqta'', es destinate a adjutar le alma in iste percurso. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Johannes le Baptista == Johannes le Baptista es un del figuras plus importante del Mandeismo. Le Mandaeos lo considera un grande profeta, maestro e representante del veritate, ma non le fundador del religion. Le tradition mandean lo integra in un historia religiose plus ancian que le christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le importantia de Johannes es particularmente visibile in le ritual del baptismo. Le Mandaeos considera le immersion in aqua currente un pratica fundamental del religion, e le traditiones occidental ha frequentemente describite le Mandaeos como "discepulos de Johannes". Le fontes moderne tracta tamen con cautela le idea de un relation directe inter le Mandeismo historic e un communitate del prime christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Rituales == Le baptismo, appellate masbuta, es le ritual central del Mandeismo. Illo es normalemente celebrate in aqua currente, appellate ''yardna'', un termino que significa "Jordan". Le aqua es considerate un manifestation del vita e un medio de purification e connexion con le Mundo del Lumine. <ref>{{Cita web| url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le ''masbuta'' es tradicionalmente celebrate con le participation de un sacerdote. Le ritual involve immersiones in le aqua e altere gestos ritual, includente le uso de un corona de myrto e le gesto de ''kushta'', associate con le idea del "man del veritate". Le participantes porta le veste ritual blanc appellate ''rasta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> A differentia del baptismo christian como rito unic de initiation, le baptismo mandean pote esser repetite durante le vita. Le purification ritual ha un rolo central in le vita religiose e es associate con le preparation del alma pro su retorno al mundo del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Altere rituales de purification include le ''tamasha'', un immersion simple que pote esser effectuate sin sacerdote, e le ''rishama'', un ablution ritual. Le secunde grande ritual es le masiqta, frequentemente describite como le "ascension del alma" o un ceremonia pro le mortos. Illo combina preces, rituales e un ceremonia alimentari que ha como objectivo adjutar le alma del defuncte durante su percurso verso le Mundo del Lumine. Secundo le description academic de le ritual, le percurso del alma es associate con un serie de "watchhouses" celeste e un periodo de ascension. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Sanctuarios == Le loco traditional de culto es appellate mandi o ''beth manda''. Le sanctuarios esseva traditionalmente situate presso aquas currente, perque le baptismo require aqua considerate "vivente". In le diaspora, centros cultural e cultual ha essite create pro permitter le continuation del vita religiose, includente le rituales associate con le aqua. <ref>{{Cita web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandaeos accorda un grande valor al rios. Le aqua es associate con le Vita e le Lumine, e le rios apto pro le rituales es appellate ''yardana'', o "Jordans". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Clero e organisation == Le communitate mandean es traditionalmente dividite inter sacerdotes e laicos. Le sacerdotio ha plure grados. Inter le titulos traditional se trova le tarmida, un sacerdote o "disipulo"; le ganzibra, un rango superior associate con le function de "tesorero"; e le rishama, le "capite del populo". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le sacerdote ha un rolo indispensable in le major rituales, specialmente le ''masbuta'' e le ''masiqta''. Le transmission del sacerdotio e del traditiones ritual require un continuitate de formation e de genealogia sacerdotal. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Litteratura sacre == [[File:كنزا ربا .jpg|297px|thumb|right|Un copia del Ginza Rabba in traduction arabic.]] Le Mandeismo possede un corpus litterari importante in lingua mandean, un forma de [[arameo]] oriental scribite in un script proprie. Le textos include liturgias, hymnos, preces, commentarios, textos mythologic, tractatos theologic e material ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le principal texto sacre es le Ginza Rba, o ''Ginza Rabba'', que significa "Grande Tesoro". Illo es dividite in duo partes, le ''Ginza Yamina'' o Ginza dextere e le ''Ginza Smala'' o Ginza sinistre. Le prime es un collection de tractatos con contento cosmologic, theologic e didactic; le secunde es centrate super le ascension del alma al realm del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere obra importante es le Libro de Johannes (''Draša d-Yahya''), un collection de textos mythologic e narrative concernente inter alteres Johannes le Baptista, le figura de Anuš e altere narrationes del tradition mandean. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Qulasta, o libro canonic de preces, contine hymnos e instructiones pro le principal ceremonias, specialmente le baptismo e le rituales pro le mortos. Le duo prime partes del libro corresponde al liturgia del ''masbuta'' e al ''masiqta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le tradition litterari mandean es difficile de datar con precision, proque textos de epoches differente esseva incorporate in collections e compilations ulterior. Cambridge University Press nota que le manuscritos conservate del Ginza e del Libro de Johannes non es plus ancian que le seculo XVI, durante que le collections ipse es considerate multo plus ancian; le datazione del compilation del canon resta un subjecto de debate. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le transmission manuscript ha essite importante pro le preservation del corpus. Un studio del Royal Asiatic Society observa que le Ginza es le plus voluminose del textos mandean cognoscite e que le manuscritos contine frequentemente colophons que documenta le transmission del textos e le scribes. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-the-royal-asiatic-society/article/abs/colophons-in-h-petermanns-sidrarabba/16B8984FF6EC3AF45C380F2 |titulo=The Colophons in H. Petermann's SidraRabba |sitioweb=Journal of the Royal Asiatic Society |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Ethica e vita social == Le religion pone emphase super le purification, le rectitude moral, le prece, le cognition religiose e le practica del bon obras. Le credente debe evitar le actos considerate nocive al anima e cultivar le puritate physic e spiritual. Le textos mandean combina le ideas de cognition, purification e ritual como elementos del via verso le salvation. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le familia e le matrimonio ha un importantia central in le vita social mandean. Le communitate es ethno-religiose e su continuitate depende largemente del transmission familial del lingua, del rituales e del identitate religiose. Le tradition mandean attribue etiam un importantia particular al integritate del corpore. Le circumcision es generalmente prohibite, in concordantia con le idea que le corpore human debe esser mantenite integre. == Lingua == Le lingua sacre del Mandeismo es le Mandeano, un forma de [[arameo oriental]]. Le script mandean es distincte e esseva usate pro le conservation e transmission del textos religiose. Le fontes academic describe le Mandeano como un dialecto oriental del arameo e le script mandean como le systema de scriptura del litteratura religiose. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le lingua mandean ha un importantia particular pro le identitate religiose, perque le major parte del litteratura sacre esseva transmitte in iste lingua. Le diaspora tamen ha reducite le numero de personas qui usa le lingua in le vita quotidian, e le traductiones ha devenite importante pro le transmission del religion inter le nove generationes. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Population e diaspora == Le Mandaeos ha historicamente habitate principalmente le sud de Iraq e le sud-west de Iran. Le guerras, le persecutiones e le instabilitate politic del region desde le fin del seculo XX ha provocate un grande diaspora. Hodie communitates mandean existe in plure paises de Europa, America del Nord e Australia. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le numero exacte del Mandaeos es difficile a determinar. Encyclopaedia Iranica estimava plus de 50 000 personas in le mundo in su analyse del communitate, ma le migrationes e le dispersion del population rende le cifras approximative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora presenta nove problemas pro le preservation del religion, specialmente le accesso al aqua currente pro le baptismo, le formation de sacerdotes, le transmission del Mandeano e le mantenimento del identitate intra le communitate. Le dispersion ha etiam stimulate le creation de nove centros cultural e cultual foras del regiones historic. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Relationes con altere religiones == Le Mandeismo ha numerose elementos que lo pone in relation con le traditiones religiose del antique Medio Oriente. Le aqua ritual e le baptismo lo face particularmente proxime, in aspecto ritual, al traditiones baptismal del [[Judaïsmo]] antique e al christianismo primitive, ma le theologia mandean es distincte.{{Cita web| url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le religion presenta etiam un cosmologia dualistic e un vocabulario de cognition e salvation que ha facite que le scholars lo compara con le [[gnosticismo]] del Antiquitate Tarde. Totevia, le classification del Mandeismo simplemente como un religion "gnostic" debe esser tractate con precau­tion, perque le religion es un tradition autonome con un historia e un litteratura proprie. Le fontes academic tracta le relation inter Mandeismo e gnosticismo como un question de historia del religion e non como un identitate absolute inter le duo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le traditiones iranian, includente elementos associate al [[Zoroastrianismo]], ha etiam lassate traces in le cosmologia e le terminologia mandean secundo le analyse historic comparative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Situation contemporanee == Le Mandeismo es un del religion minoritari le plus parve del Medio Oriente e ha subite un forte reduction del population in su regiones historic. Le principal communitates contemporanee es repartite inter Iraq, Iran e le diaspora international. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le preservation del religion depende del mantenimento del sacerdotio, del practica del rituales in aqua, del transmission del Mandeano e del conservation del textos sacre. Le diaspora ha permittite al communitate de crear nove centros religiose e cultural, ma le dispersion continua a presentar un importante desafio pro le continuitate del tradition. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Category:Mandeismo| ]] [[Category:Religiones abrahamic]] [[Category:Religiones semitic antique]] [[Category:Religiones e sectas gnostic]] [[Category:Sectas gnostic judeo-israelita]] [[Category:Cultura mandee]] [[Category:Religiones del Oriente Medie]] [[Category:Religiones monotheistic]] [[Category:Religion in Iran]] [[Category:Religion in Iraq]] [[Category:Religion in le Imperio Sasanida]] 9frdxxchjerdob15u1wo0gj3vv2lwvt 702402 702401 2026-10-06T07:34:22Z Interlingvisto 60932 /* Relationes con altere religiones */ 702402 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le Mandeismo es un religion monotheistic del Medio Oriente, practicata per le Mandaeos, un parve communitate ethno-religiose cuje origines historic es associate con le Mesopotamia meridional e le sud-west de Iran. Le religion es caracterisate per le centralitate del aqua currente, le baptismo ritual, un ric tradition litterari in le lingua [[mandeano]] e un cosmologia centrate super le opposition inter le mundo del [[lumine]] e le mundo del tenebras. Le Mandaeos considera [[Johannes le Baptista]] un de lor principal profetas, ma non le fondator del religion.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandeismo es frequentemente studiate in relation con le correntes religiose e intellectual del [[Antiquitate Tarde]], specialmente le [[gnosticismo]], ma le historia del formation del religion es complexe. Le fontes academic indica influentias e contactos con traditiones judaic, christian, mesopotamic e iranian, ma le religion developpava su proprie systema theologic e ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Nomine e identitate == Le parola Mandeismo deriva del nomine occidental del religion e del nomine Mandaeos. Secundo le traditiones mandean, le proprie communitate se designava inter alteres como Nasuraiyi, que significa approximate "guardianos" o "custodes", e como "electos del rectitude". Le termino ''manda'' es associate con le idea de [[cognition]] o [[gnosis]], e "Mandean" es devenite le nomine commun in le litteratura moderne. <ref>{{Citaweb |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In le fontes islamic, le Mandaeos es associate con le Sabianos (''Ṣābiʾun''), un communitate mentionate in le [[Corano]]. Le relation exacte inter le Sabianos del fontes medieval e le Mandaeos historic es un materia de discussion inter le historicos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandaeos non se considera simplemente como "Christianos de Johannes le Baptista". In le theologia mandean, Johannes es un profeta e maestro eminent, ma le tradition religiose es presentate como multo plus ancian e remontante, in le narrationes sacre, al prime homine [[Adam]]. Le fontes academic nota tamen que le question del origines e del formation historic del religion remane disputate. <ref>{{Cita web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia == Le origines exacte del Mandeismo es difficile a establir, proque le fontes interne contine textos mythologic e liturgic plus que narrationes historic. Le historia del formation del tradition es subjecte a debate, e le datazione del corpus canonic es difficultate per le longe transmission manuscript e per le incorporation de textos de differente epoches. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le investigation historic suggere que le tradition mandean se formava per un processo complexe in le qual elementos [[judaic]], [[christian]], [[gnostic]] e [[iranian]] se combina con traditiones mesopotamic plus ancian. Le hypothese de un origine directe e simple in un sol movimento religiose non es unanimemente acceptate. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos, le Mandaeos viveva principalmente in le regiones del sud de [[Iraq]] e in [[Khuzestan]], al sud-west de [[Iran]]. Le communitate esseva frequentemente vulnerabile al cambios politic e religiose del region. Desde le guerra Iran-Iraq (1980–1988) e le successive conflictos in Iraq, un grande parte del population emigrava verso Europa, America del Nord, Australia e altere regiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora ha devenite un elemento central del vita mandean contemporanee. Le communitate mantegne su religion, lingua, rituales e litteratura in nove ambientes, ma le dispersion geographic pone problemas pro le transmission del traditiones e le accesso al aqua currente necessari pro le rituales. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Theologia == Le Mandeismo es monotheistic. Le supreme divinitate es appellate Hayyi Rabbi, "le Grande Vita" o "le Grande Vivente". Le divinitate es considerate le fonte supreme del vita, del lumine e del universo.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean distingue principalmente inter le Mundo del Lumine e le Mundo del Tenebras. Le alma human ha su origine in le dominio del lumine, ma se trova in le mundo material. Le salvation consiste in le retorno del alma verso su origine celestial. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mundo del lumine es populate per esseres divine o celestial appellate uthras. Inter le principal figuras del tradition es Manda d-Haiyi, le "Cognition del Vita", assi como Hibil, Šitil e Anuš, correspondent in le traditiones occidental a Abel, Seth e Enos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean accorda un grande importantia al alma. Post le morte, le alma debe traversar un serie de stationes o etapas ante attinger le Mundo del Lumine. Le rituales del morte, specialmente le ''masiqta'', es destinate a adjutar le alma in iste percurso. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Johannes le Baptista == Johannes le Baptista es un del figuras plus importante del Mandeismo. Le Mandaeos lo considera un grande profeta, maestro e representante del veritate, ma non le fundador del religion. Le tradition mandean lo integra in un historia religiose plus ancian que le christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le importantia de Johannes es particularmente visibile in le ritual del baptismo. Le Mandaeos considera le immersion in aqua currente un pratica fundamental del religion, e le traditiones occidental ha frequentemente describite le Mandaeos como "discepulos de Johannes". Le fontes moderne tracta tamen con cautela le idea de un relation directe inter le Mandeismo historic e un communitate del prime christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Rituales == Le baptismo, appellate masbuta, es le ritual central del Mandeismo. Illo es normalemente celebrate in aqua currente, appellate ''yardna'', un termino que significa "Jordan". Le aqua es considerate un manifestation del vita e un medio de purification e connexion con le Mundo del Lumine. <ref>{{Cita web| url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le ''masbuta'' es tradicionalmente celebrate con le participation de un sacerdote. Le ritual involve immersiones in le aqua e altere gestos ritual, includente le uso de un corona de myrto e le gesto de ''kushta'', associate con le idea del "man del veritate". Le participantes porta le veste ritual blanc appellate ''rasta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> A differentia del baptismo christian como rito unic de initiation, le baptismo mandean pote esser repetite durante le vita. Le purification ritual ha un rolo central in le vita religiose e es associate con le preparation del alma pro su retorno al mundo del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Altere rituales de purification include le ''tamasha'', un immersion simple que pote esser effectuate sin sacerdote, e le ''rishama'', un ablution ritual. Le secunde grande ritual es le masiqta, frequentemente describite como le "ascension del alma" o un ceremonia pro le mortos. Illo combina preces, rituales e un ceremonia alimentari que ha como objectivo adjutar le alma del defuncte durante su percurso verso le Mundo del Lumine. Secundo le description academic de le ritual, le percurso del alma es associate con un serie de "watchhouses" celeste e un periodo de ascension. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Sanctuarios == Le loco traditional de culto es appellate mandi o ''beth manda''. Le sanctuarios esseva traditionalmente situate presso aquas currente, perque le baptismo require aqua considerate "vivente". In le diaspora, centros cultural e cultual ha essite create pro permitter le continuation del vita religiose, includente le rituales associate con le aqua. <ref>{{Cita web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandaeos accorda un grande valor al rios. Le aqua es associate con le Vita e le Lumine, e le rios apto pro le rituales es appellate ''yardana'', o "Jordans". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Clero e organisation == Le communitate mandean es traditionalmente dividite inter sacerdotes e laicos. Le sacerdotio ha plure grados. Inter le titulos traditional se trova le tarmida, un sacerdote o "disipulo"; le ganzibra, un rango superior associate con le function de "tesorero"; e le rishama, le "capite del populo". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le sacerdote ha un rolo indispensable in le major rituales, specialmente le ''masbuta'' e le ''masiqta''. Le transmission del sacerdotio e del traditiones ritual require un continuitate de formation e de genealogia sacerdotal. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Litteratura sacre == [[File:كنزا ربا .jpg|297px|thumb|right|Un copia del Ginza Rabba in traduction arabic.]] Le Mandeismo possede un corpus litterari importante in lingua mandean, un forma de [[arameo]] oriental scribite in un script proprie. Le textos include liturgias, hymnos, preces, commentarios, textos mythologic, tractatos theologic e material ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le principal texto sacre es le Ginza Rba, o ''Ginza Rabba'', que significa "Grande Tesoro". Illo es dividite in duo partes, le ''Ginza Yamina'' o Ginza dextere e le ''Ginza Smala'' o Ginza sinistre. Le prime es un collection de tractatos con contento cosmologic, theologic e didactic; le secunde es centrate super le ascension del alma al realm del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere obra importante es le Libro de Johannes (''Draša d-Yahya''), un collection de textos mythologic e narrative concernente inter alteres Johannes le Baptista, le figura de Anuš e altere narrationes del tradition mandean. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Qulasta, o libro canonic de preces, contine hymnos e instructiones pro le principal ceremonias, specialmente le baptismo e le rituales pro le mortos. Le duo prime partes del libro corresponde al liturgia del ''masbuta'' e al ''masiqta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le tradition litterari mandean es difficile de datar con precision, proque textos de epoches differente esseva incorporate in collections e compilations ulterior. Cambridge University Press nota que le manuscritos conservate del Ginza e del Libro de Johannes non es plus ancian que le seculo XVI, durante que le collections ipse es considerate multo plus ancian; le datazione del compilation del canon resta un subjecto de debate. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le transmission manuscript ha essite importante pro le preservation del corpus. Un studio del Royal Asiatic Society observa que le Ginza es le plus voluminose del textos mandean cognoscite e que le manuscritos contine frequentemente colophons que documenta le transmission del textos e le scribes. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-the-royal-asiatic-society/article/abs/colophons-in-h-petermanns-sidrarabba/16B8984FF6EC3AF45C380F2 |titulo=The Colophons in H. Petermann's SidraRabba |sitioweb=Journal of the Royal Asiatic Society |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Ethica e vita social == Le religion pone emphase super le purification, le rectitude moral, le prece, le cognition religiose e le practica del bon obras. Le credente debe evitar le actos considerate nocive al anima e cultivar le puritate physic e spiritual. Le textos mandean combina le ideas de cognition, purification e ritual como elementos del via verso le salvation. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le familia e le matrimonio ha un importantia central in le vita social mandean. Le communitate es ethno-religiose e su continuitate depende largemente del transmission familial del lingua, del rituales e del identitate religiose. Le tradition mandean attribue etiam un importantia particular al integritate del corpore. Le circumcision es generalmente prohibite, in concordantia con le idea que le corpore human debe esser mantenite integre. == Lingua == Le lingua sacre del Mandeismo es le Mandeano, un forma de [[arameo oriental]]. Le script mandean es distincte e esseva usate pro le conservation e transmission del textos religiose. Le fontes academic describe le Mandeano como un dialecto oriental del arameo e le script mandean como le systema de scriptura del litteratura religiose. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le lingua mandean ha un importantia particular pro le identitate religiose, perque le major parte del litteratura sacre esseva transmitte in iste lingua. Le diaspora tamen ha reducite le numero de personas qui usa le lingua in le vita quotidian, e le traductiones ha devenite importante pro le transmission del religion inter le nove generationes. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Population e diaspora == Le Mandaeos ha historicamente habitate principalmente le sud de Iraq e le sud-west de Iran. Le guerras, le persecutiones e le instabilitate politic del region desde le fin del seculo XX ha provocate un grande diaspora. Hodie communitates mandean existe in plure paises de Europa, America del Nord e Australia. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le numero exacte del Mandaeos es difficile a determinar. Encyclopaedia Iranica estimava plus de 50 000 personas in le mundo in su analyse del communitate, ma le migrationes e le dispersion del population rende le cifras approximative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora presenta nove problemas pro le preservation del religion, specialmente le accesso al aqua currente pro le baptismo, le formation de sacerdotes, le transmission del Mandeano e le mantenimento del identitate intra le communitate. Le dispersion ha etiam stimulate le creation de nove centros cultural e cultual foras del regiones historic. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Relationes con altere religiones == Le Mandeismo ha numerose elementos que lo pone in relation con le traditiones religiose del antique Medio Oriente. Le aqua ritual e le baptismo lo face particularmente proxime, in aspecto ritual, al traditiones baptismal del [[Judaïsmo]] antique e al christianismo primitive, ma le theologia mandean es distincte.<ref>{{Cita web| url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le religion presenta etiam un cosmologia dualistic e un vocabulario de cognition e salvation que ha facite que le scholars lo compara con le [[gnosticismo]] del Antiquitate Tarde. Totevia, le classification del Mandeismo simplemente como un religion "gnostic" debe esser tractate con precau­tion, perque le religion es un tradition autonome con un historia e un litteratura proprie. Le fontes academic tracta le relation inter Mandeismo e gnosticismo como un question de historia del religion e non como un identitate absolute inter le duo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le traditiones iranian, includente elementos associate al [[Zoroastrianismo]], ha etiam lassate traces in le cosmologia e le terminologia mandean secundo le analyse historic comparative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Situation contemporanee == Le Mandeismo es un del religion minoritari le plus parve del Medio Oriente e ha subite un forte reduction del population in su regiones historic. Le principal communitates contemporanee es repartite inter Iraq, Iran e le diaspora international. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le preservation del religion depende del mantenimento del sacerdotio, del practica del rituales in aqua, del transmission del Mandeano e del conservation del textos sacre. Le diaspora ha permittite al communitate de crear nove centros religiose e cultural, ma le dispersion continua a presentar un importante desafio pro le continuitate del tradition. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Category:Mandeismo| ]] [[Category:Religiones abrahamic]] [[Category:Religiones semitic antique]] [[Category:Religiones e sectas gnostic]] [[Category:Sectas gnostic judeo-israelita]] [[Category:Cultura mandee]] [[Category:Religiones del Oriente Medie]] [[Category:Religiones monotheistic]] [[Category:Religion in Iran]] [[Category:Religion in Iraq]] [[Category:Religion in le Imperio Sasanida]] c7wm411edygw35q6ugrtmgcta1szewl 702403 702402 2026-10-06T07:34:34Z Interlingvisto 60932 /* Relationes con altere religiones */ 702403 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le Mandeismo es un religion monotheistic del Medio Oriente, practicata per le Mandaeos, un parve communitate ethno-religiose cuje origines historic es associate con le Mesopotamia meridional e le sud-west de Iran. Le religion es caracterisate per le centralitate del aqua currente, le baptismo ritual, un ric tradition litterari in le lingua [[mandeano]] e un cosmologia centrate super le opposition inter le mundo del [[lumine]] e le mundo del tenebras. Le Mandaeos considera [[Johannes le Baptista]] un de lor principal profetas, ma non le fondator del religion.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandeismo es frequentemente studiate in relation con le correntes religiose e intellectual del [[Antiquitate Tarde]], specialmente le [[gnosticismo]], ma le historia del formation del religion es complexe. Le fontes academic indica influentias e contactos con traditiones judaic, christian, mesopotamic e iranian, ma le religion developpava su proprie systema theologic e ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Nomine e identitate == Le parola Mandeismo deriva del nomine occidental del religion e del nomine Mandaeos. Secundo le traditiones mandean, le proprie communitate se designava inter alteres como Nasuraiyi, que significa approximate "guardianos" o "custodes", e como "electos del rectitude". Le termino ''manda'' es associate con le idea de [[cognition]] o [[gnosis]], e "Mandean" es devenite le nomine commun in le litteratura moderne. <ref>{{Citaweb |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In le fontes islamic, le Mandaeos es associate con le Sabianos (''Ṣābiʾun''), un communitate mentionate in le [[Corano]]. Le relation exacte inter le Sabianos del fontes medieval e le Mandaeos historic es un materia de discussion inter le historicos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandaeos non se considera simplemente como "Christianos de Johannes le Baptista". In le theologia mandean, Johannes es un profeta e maestro eminent, ma le tradition religiose es presentate como multo plus ancian e remontante, in le narrationes sacre, al prime homine [[Adam]]. Le fontes academic nota tamen que le question del origines e del formation historic del religion remane disputate. <ref>{{Cita web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia == Le origines exacte del Mandeismo es difficile a establir, proque le fontes interne contine textos mythologic e liturgic plus que narrationes historic. Le historia del formation del tradition es subjecte a debate, e le datazione del corpus canonic es difficultate per le longe transmission manuscript e per le incorporation de textos de differente epoches. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le investigation historic suggere que le tradition mandean se formava per un processo complexe in le qual elementos [[judaic]], [[christian]], [[gnostic]] e [[iranian]] se combina con traditiones mesopotamic plus ancian. Le hypothese de un origine directe e simple in un sol movimento religiose non es unanimemente acceptate. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos, le Mandaeos viveva principalmente in le regiones del sud de [[Iraq]] e in [[Khuzestan]], al sud-west de [[Iran]]. Le communitate esseva frequentemente vulnerabile al cambios politic e religiose del region. Desde le guerra Iran-Iraq (1980–1988) e le successive conflictos in Iraq, un grande parte del population emigrava verso Europa, America del Nord, Australia e altere regiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora ha devenite un elemento central del vita mandean contemporanee. Le communitate mantegne su religion, lingua, rituales e litteratura in nove ambientes, ma le dispersion geographic pone problemas pro le transmission del traditiones e le accesso al aqua currente necessari pro le rituales. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Theologia == Le Mandeismo es monotheistic. Le supreme divinitate es appellate Hayyi Rabbi, "le Grande Vita" o "le Grande Vivente". Le divinitate es considerate le fonte supreme del vita, del lumine e del universo.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean distingue principalmente inter le Mundo del Lumine e le Mundo del Tenebras. Le alma human ha su origine in le dominio del lumine, ma se trova in le mundo material. Le salvation consiste in le retorno del alma verso su origine celestial. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mundo del lumine es populate per esseres divine o celestial appellate uthras. Inter le principal figuras del tradition es Manda d-Haiyi, le "Cognition del Vita", assi como Hibil, Šitil e Anuš, correspondent in le traditiones occidental a Abel, Seth e Enos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean accorda un grande importantia al alma. Post le morte, le alma debe traversar un serie de stationes o etapas ante attinger le Mundo del Lumine. Le rituales del morte, specialmente le ''masiqta'', es destinate a adjutar le alma in iste percurso. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Johannes le Baptista == Johannes le Baptista es un del figuras plus importante del Mandeismo. Le Mandaeos lo considera un grande profeta, maestro e representante del veritate, ma non le fundador del religion. Le tradition mandean lo integra in un historia religiose plus ancian que le christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le importantia de Johannes es particularmente visibile in le ritual del baptismo. Le Mandaeos considera le immersion in aqua currente un pratica fundamental del religion, e le traditiones occidental ha frequentemente describite le Mandaeos como "discepulos de Johannes". Le fontes moderne tracta tamen con cautela le idea de un relation directe inter le Mandeismo historic e un communitate del prime christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Rituales == Le baptismo, appellate masbuta, es le ritual central del Mandeismo. Illo es normalemente celebrate in aqua currente, appellate ''yardna'', un termino que significa "Jordan". Le aqua es considerate un manifestation del vita e un medio de purification e connexion con le Mundo del Lumine. <ref>{{Cita web| url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le ''masbuta'' es tradicionalmente celebrate con le participation de un sacerdote. Le ritual involve immersiones in le aqua e altere gestos ritual, includente le uso de un corona de myrto e le gesto de ''kushta'', associate con le idea del "man del veritate". Le participantes porta le veste ritual blanc appellate ''rasta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> A differentia del baptismo christian como rito unic de initiation, le baptismo mandean pote esser repetite durante le vita. Le purification ritual ha un rolo central in le vita religiose e es associate con le preparation del alma pro su retorno al mundo del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Altere rituales de purification include le ''tamasha'', un immersion simple que pote esser effectuate sin sacerdote, e le ''rishama'', un ablution ritual. Le secunde grande ritual es le masiqta, frequentemente describite como le "ascension del alma" o un ceremonia pro le mortos. Illo combina preces, rituales e un ceremonia alimentari que ha como objectivo adjutar le alma del defuncte durante su percurso verso le Mundo del Lumine. Secundo le description academic de le ritual, le percurso del alma es associate con un serie de "watchhouses" celeste e un periodo de ascension. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Sanctuarios == Le loco traditional de culto es appellate mandi o ''beth manda''. Le sanctuarios esseva traditionalmente situate presso aquas currente, perque le baptismo require aqua considerate "vivente". In le diaspora, centros cultural e cultual ha essite create pro permitter le continuation del vita religiose, includente le rituales associate con le aqua. <ref>{{Cita web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Mandaeos accorda un grande valor al rios. Le aqua es associate con le Vita e le Lumine, e le rios apto pro le rituales es appellate ''yardana'', o "Jordans". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Clero e organisation == Le communitate mandean es traditionalmente dividite inter sacerdotes e laicos. Le sacerdotio ha plure grados. Inter le titulos traditional se trova le tarmida, un sacerdote o "disipulo"; le ganzibra, un rango superior associate con le function de "tesorero"; e le rishama, le "capite del populo". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le sacerdote ha un rolo indispensable in le major rituales, specialmente le ''masbuta'' e le ''masiqta''. Le transmission del sacerdotio e del traditiones ritual require un continuitate de formation e de genealogia sacerdotal. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Litteratura sacre == [[File:كنزا ربا .jpg|297px|thumb|right|Un copia del Ginza Rabba in traduction arabic.]] Le Mandeismo possede un corpus litterari importante in lingua mandean, un forma de [[arameo]] oriental scribite in un script proprie. Le textos include liturgias, hymnos, preces, commentarios, textos mythologic, tractatos theologic e material ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le principal texto sacre es le Ginza Rba, o ''Ginza Rabba'', que significa "Grande Tesoro". Illo es dividite in duo partes, le ''Ginza Yamina'' o Ginza dextere e le ''Ginza Smala'' o Ginza sinistre. Le prime es un collection de tractatos con contento cosmologic, theologic e didactic; le secunde es centrate super le ascension del alma al realm del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere obra importante es le Libro de Johannes (''Draša d-Yahya''), un collection de textos mythologic e narrative concernente inter alteres Johannes le Baptista, le figura de Anuš e altere narrationes del tradition mandean. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Qulasta, o libro canonic de preces, contine hymnos e instructiones pro le principal ceremonias, specialmente le baptismo e le rituales pro le mortos. Le duo prime partes del libro corresponde al liturgia del ''masbuta'' e al ''masiqta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le tradition litterari mandean es difficile de datar con precision, proque textos de epoches differente esseva incorporate in collections e compilations ulterior. Cambridge University Press nota que le manuscritos conservate del Ginza e del Libro de Johannes non es plus ancian que le seculo XVI, durante que le collections ipse es considerate multo plus ancian; le datazione del compilation del canon resta un subjecto de debate. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le transmission manuscript ha essite importante pro le preservation del corpus. Un studio del Royal Asiatic Society observa que le Ginza es le plus voluminose del textos mandean cognoscite e que le manuscritos contine frequentemente colophons que documenta le transmission del textos e le scribes. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-the-royal-asiatic-society/article/abs/colophons-in-h-petermanns-sidrarabba/16B8984FF6EC3AF45C380F2 |titulo=The Colophons in H. Petermann's SidraRabba |sitioweb=Journal of the Royal Asiatic Society |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Ethica e vita social == Le religion pone emphase super le purification, le rectitude moral, le prece, le cognition religiose e le practica del bon obras. Le credente debe evitar le actos considerate nocive al anima e cultivar le puritate physic e spiritual. Le textos mandean combina le ideas de cognition, purification e ritual como elementos del via verso le salvation. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le familia e le matrimonio ha un importantia central in le vita social mandean. Le communitate es ethno-religiose e su continuitate depende largemente del transmission familial del lingua, del rituales e del identitate religiose. Le tradition mandean attribue etiam un importantia particular al integritate del corpore. Le circumcision es generalmente prohibite, in concordantia con le idea que le corpore human debe esser mantenite integre. == Lingua == Le lingua sacre del Mandeismo es le Mandeano, un forma de [[arameo oriental]]. Le script mandean es distincte e esseva usate pro le conservation e transmission del textos religiose. Le fontes academic describe le Mandeano como un dialecto oriental del arameo e le script mandean como le systema de scriptura del litteratura religiose. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le lingua mandean ha un importantia particular pro le identitate religiose, perque le major parte del litteratura sacre esseva transmitte in iste lingua. Le diaspora tamen ha reducite le numero de personas qui usa le lingua in le vita quotidian, e le traductiones ha devenite importante pro le transmission del religion inter le nove generationes. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Population e diaspora == Le Mandaeos ha historicamente habitate principalmente le sud de Iraq e le sud-west de Iran. Le guerras, le persecutiones e le instabilitate politic del region desde le fin del seculo XX ha provocate un grande diaspora. Hodie communitates mandean existe in plure paises de Europa, America del Nord e Australia. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le numero exacte del Mandaeos es difficile a determinar. Encyclopaedia Iranica estimava plus de 50 000 personas in le mundo in su analyse del communitate, ma le migrationes e le dispersion del population rende le cifras approximative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora presenta nove problemas pro le preservation del religion, specialmente le accesso al aqua currente pro le baptismo, le formation de sacerdotes, le transmission del Mandeano e le mantenimento del identitate intra le communitate. Le dispersion ha etiam stimulate le creation de nove centros cultural e cultual foras del regiones historic. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Relationes con altere religiones == Le Mandeismo ha numerose elementos que lo pone in relation con le traditiones religiose del antique Medio Oriente. Le aqua ritual e le baptismo lo face particularmente proxime, in aspecto ritual, al traditiones baptismal del [[Judaismo]] antique e al christianismo primitive, ma le theologia mandean es distincte.<ref>{{Cita web| url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le religion presenta etiam un cosmologia dualistic e un vocabulario de cognition e salvation que ha facite que le scholars lo compara con le [[gnosticismo]] del Antiquitate Tarde. Totevia, le classification del Mandeismo simplemente como un religion "gnostic" debe esser tractate con precau­tion, perque le religion es un tradition autonome con un historia e un litteratura proprie. Le fontes academic tracta le relation inter Mandeismo e gnosticismo como un question de historia del religion e non como un identitate absolute inter le duo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le traditiones iranian, includente elementos associate al [[Zoroastrianismo]], ha etiam lassate traces in le cosmologia e le terminologia mandean secundo le analyse historic comparative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Situation contemporanee == Le Mandeismo es un del religion minoritari le plus parve del Medio Oriente e ha subite un forte reduction del population in su regiones historic. Le principal communitates contemporanee es repartite inter Iraq, Iran e le diaspora international. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le preservation del religion depende del mantenimento del sacerdotio, del practica del rituales in aqua, del transmission del Mandeano e del conservation del textos sacre. Le diaspora ha permittite al communitate de crear nove centros religiose e cultural, ma le dispersion continua a presentar un importante desafio pro le continuitate del tradition. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Category:Mandeismo| ]] [[Category:Religiones abrahamic]] [[Category:Religiones semitic antique]] [[Category:Religiones e sectas gnostic]] [[Category:Sectas gnostic judeo-israelita]] [[Category:Cultura mandee]] [[Category:Religiones del Oriente Medie]] [[Category:Religiones monotheistic]] [[Category:Religion in Iran]] [[Category:Religion in Iraq]] [[Category:Religion in le Imperio Sasanida]] plrpi1nnuz83lmwc0ums3kv3y9381lc 702404 702403 2026-10-06T07:37:54Z Interlingvisto 60932 702404 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''mandeismo''' es un religion monotheistic del Medio Oriente, practicata per le mandeos, un parve communitate ethno-religiose cuje origines historic es associate con le [[Mesopotamia]] meridional e le sud-west de Iran. Le religion es characterisate per le centralitate del aqua currente, le baptismo ritual, un ric tradition litterari in le [[lingua mandean]] e un cosmologia centrate super le opposition inter le mundo del [[lumine]] e le mundo del tenebras. Le mandeos considera [[Johannes le Baptista]] un de lor principal profetas, ma non le fondator del religion.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mandeismo es frequentemente studiate in relation con le correntes religiose e intellectual del [[Antiquitate Tarde]], specialmente le [[gnosticismo]], ma le historia del formation del religion es complexe. Le fontes academic indica influentias e contactos con traditiones judaic, christian, mesopotamic e iranian, ma le religion developpava su proprie systema theologic e ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Nomine e identitate == Le parola "mandeismo" deriva del nomine occidental del religion e del nomine mandeos. Secundo le traditiones mandean, le proprie communitate se designava inter alteres como Nasuraiyi, que significa approximate "guardianos" o "custodes", e como "electos del rectitude". Le termino ''manda'' es associate con le idea de [[cognition]] o [[gnosis]], e "Mandean" es devenite le nomine commun in le litteratura moderne. <ref>{{Citaweb |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In le fontes islamic, le mandeos es associate con le Sabianos (''Ṣābiʾun''), un communitate mentionate in le [[Corano]]. Le relation exacte inter le Sabianos del fontes medieval e le mandeos historic es un materia de discussion inter le historicos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mandeos non se considera simplemente como "Christianos de Johannes le Baptista". In le theologia mandean, Johannes es un profeta e maestro eminent, ma le tradition religiose es presentate como multo plus ancian e remontante, in le narrationes sacre, al prime homine [[Adam]]. Le fontes academic nota tamen que le question del origines e del formation historic del religion remane disputate. <ref>{{Cita web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia == Le origines exacte del mandeismo es difficile a establir, proque le fontes interne contine textos mythologic e liturgic plus que narrationes historic. Le historia del formation del tradition es subjecte a debate, e le datazione del corpus canonic es difficultate per le longe transmission manuscript e per le incorporation de textos de differente epoches. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le investigation historic suggere que le tradition mandean se formava per un processo complexe in le qual elementos [[judaic]], [[christian]], [[gnostic]] e [[iranian]] se combina con traditiones mesopotamic plus ancian. Le hypothese de un origine directe e simple in un sol movimento religiose non es unanimemente acceptate. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos, le mandeos viveva principalmente in le regiones del sud de [[Iraq]] e in [[Khuzestan]], al sud-west de [[Iran]]. Le communitate esseva frequentemente vulnerabile al cambios politic e religiose del region. Desde le guerra Iran-Iraq (1980–1988) e le successive conflictos in Iraq, un grande parte del population emigrava verso Europa, America del Nord, Australia e altere regiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> === Situation contemporanee === Le mandeismo es un del religion minoritari le plus parve del Medio Oriente e ha subite un forte reduction del population in su regiones historic. Le principal communitates contemporanee es repartite inter Iraq, Iran e le diaspora international. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le preservation del religion depende del mantenimento del sacerdotio, del practica del rituales in aqua, del transmission del mandeano e del conservation del textos sacre. Le diaspora ha permittite al communitate de crear nove centros religiose e cultural, ma le dispersion continua a presentar un importante desafio pro le continuitate del tradition. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora ha devenite un elemento central del vita mandean contemporanee. Le communitate mantegne su religion, lingua, rituales e litteratura in nove ambientes, ma le dispersion geographic pone problemas pro le transmission del traditiones e le accesso al aqua currente necessari pro le rituales. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Theologia == Le mandeismo es monotheistic. Le supreme divinitate es appellate Hayyi Rabbi, "le Grande Vita" o "le Grande Vivente". Le divinitate es considerate le fonte supreme del vita, del lumine e del universo.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean distingue principalmente inter le Mundo del Lumine e le Mundo del Tenebras. Le alma human ha su origine in le dominio del lumine, ma se trova in le mundo material. Le salvation consiste in le retorno del alma verso su origine celestial. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mundo del lumine es populate per esseres divine o celestial appellate uthras. Inter le principal figuras del tradition es Manda d-Haiyi, le "Cognition del Vita", assi como Hibil, Šitil e Anuš, correspondent in le traditiones occidental a Abel, Seth e Enos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean accorda un grande importantia al alma. Post le morte, le alma debe traversar un serie de stationes o etapas ante attinger le Mundo del Lumine. Le rituales del morte, specialmente le ''masiqta'', es destinate a adjutar le alma in iste percurso. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Johannes le Baptista == Johannes le Baptista es un del figuras plus importante del Mandeismo. Le mandeos lo considera un grande profeta, maestro e representante del veritate, ma non le fundador del religion. Le tradition mandean lo integra in un historia religiose plus ancian que le christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le importantia de Johannes es particularmente visibile in le ritual del baptismo. Le mandeos considera le immersion in aqua currente un pratica fundamental del religion, e le traditiones occidental ha frequentemente describite le mandeos como "discepulos de Johannes". Le fontes moderne tracta tamen con cautela le idea de un relation directe inter le mandeismo historic e un communitate del prime christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Rituales == Le baptismo, appellate masbuta, es le ritual central del Mandeismo. Illo es normalemente celebrate in aqua currente, appellate ''yardna'', un termino que significa "Jordan". Le aqua es considerate un manifestation del vita e un medio de purification e connexion con le Mundo del Lumine. <ref>{{Cita web| url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le ''masbuta'' es tradicionalmente celebrate con le participation de un sacerdote. Le ritual involve immersiones in le aqua e altere gestos ritual, includente le uso de un corona de myrto e le gesto de ''kushta'', associate con le idea del "man del veritate". Le participantes porta le veste ritual blanc appellate ''rasta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> A differentia del baptismo christian como rito unic de initiation, le baptismo mandean pote esser repetite durante le vita. Le purification ritual ha un rolo central in le vita religiose e es associate con le preparation del alma pro su retorno al mundo del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Altere rituales de purification include le ''tamasha'', un immersion simple que pote esser effectuate sin sacerdote, e le ''rishama'', un ablution ritual. Le secunde grande ritual es le masiqta, frequentemente describite como le "ascension del alma" o un ceremonia pro le mortos. Illo combina preces, rituales e un ceremonia alimentari que ha como objectivo adjutar le alma del defuncte durante su percurso verso le Mundo del Lumine. Secundo le description academic de le ritual, le percurso del alma es associate con un serie de "watchhouses" celeste e un periodo de ascension. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Sanctuarios == Le loco traditional de culto es appellate mandi o ''beth manda''. Le sanctuarios esseva traditionalmente situate presso aquas currente, perque le baptismo require aqua considerate "vivente". In le diaspora, centros cultural e cultual ha essite create pro permitter le continuation del vita religiose, includente le rituales associate con le aqua. <ref>{{Cita web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mandeos accorda un grande valor al rios. Le aqua es associate con le Vita e le Lumine, e le rios apto pro le rituales es appellate ''yardana'', o "Jordans". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Clero e organisation == Le communitate mandean es traditionalmente dividite inter sacerdotes e laicos. Le sacerdotio ha plure grados. Inter le titulos traditional se trova le tarmida, un sacerdote o "disipulo"; le ganzibra, un rango superior associate con le function de "tesorero"; e le rishama, le "capite del populo". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le sacerdote ha un rolo indispensable in le major rituales, specialmente le ''masbuta'' e le ''masiqta''. Le transmission del sacerdotio e del traditiones ritual require un continuitate de formation e de genealogia sacerdotal. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Litteratura sacre == [[File:كنزا ربا .jpg|297px|thumb|right|Un copia del Ginza Rabba in traduction arabic.]] Le mandeismo possede un corpus litterari importante in lingua mandean, un forma de [[arameo]] oriental scribite in un script proprie. Le textos include liturgias, hymnos, preces, commentarios, textos mythologic, tractatos theologic e material ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le principal texto sacre es le Ginza Rba, o ''Ginza Rabba'', que significa "Grande Tesoro". Illo es dividite in duo partes, le ''Ginza Yamina'' o Ginza dextere e le ''Ginza Smala'' o Ginza sinistre. Le prime es un collection de tractatos con contento cosmologic, theologic e didactic; le secunde es centrate super le ascension del alma al realm del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere obra importante es le Libro de Johannes (''Draša d-Yahya''), un collection de textos mythologic e narrative concernente inter alteres Johannes le Baptista, le figura de Anuš e altere narrationes del tradition mandean. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Qulasta, o libro canonic de preces, contine hymnos e instructiones pro le principal ceremonias, specialmente le baptismo e le rituales pro le mortos. Le duo prime partes del libro corresponde al liturgia del ''masbuta'' e al ''masiqta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le tradition litterari mandean es difficile de datar con precision, proque textos de epoches differente esseva incorporate in collections e compilations ulterior. Cambridge University Press nota que le manuscritos conservate del Ginza e del Libro de Johannes non es plus ancian que le 16e seculo, durante que le collections ipse es considerate multo plus ancian; le datazione del compilation del canon resta un subjecto de debate. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le transmission manuscript ha essite importante pro le preservation del corpus. Un studio del Royal Asiatic Society observa que le Ginza es le plus voluminose del textos mandean cognoscite e que le manuscritos contine frequentemente colophons que documenta le transmission del textos e le scribes. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-the-royal-asiatic-society/article/abs/colophons-in-h-petermanns-sidrarabba/16B8984FF6EC3AF45C380F2 |titulo=The Colophons in H. Petermann's SidraRabba |sitioweb=Journal of the Royal Asiatic Society |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Ethica e vita social == Le religion pone emphase super le purification, le rectitude moral, le prece, le cognition religiose e le practica del bon obras. Le credente debe evitar le actos considerate nocive al anima e cultivar le puritate physic e spiritual. Le textos mandean combina le ideas de cognition, purification e ritual como elementos del via verso le salvation. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le familia e le matrimonio ha un importantia central in le vita social mandean. Le communitate es ethno-religiose e su continuitate depende largemente del transmission familial del lingua, del rituales e del identitate religiose. Le tradition mandean attribue etiam un importantia particular al integritate del corpore. Le circumcision es generalmente prohibite, in concordantia con le idea que le corpore human debe esser mantenite integre. == Lingua == Le lingua sacre del mandeismo es le mandeano, un forma de [[arameo oriental]]. Le alphabeto mandean es distincte e esseva usate pro le conservation e transmission del textos religiose. Le fontes academic describe le mandeano como un dialecto oriental del arameo e le script mandean como le systema de scriptura del litteratura religiose. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le lingua mandean ha un importantia particular pro le identitate religiose, perque le major parte del litteratura sacre esseva transmitte in iste lingua. Le diaspora tamen ha reducite le numero de personas qui usa le lingua in le vita quotidian, e le traductiones ha devenite importante pro le transmission del religion inter le nove generationes. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Population e diaspora == Le mandeos ha historicamente habitate principalmente le sud de Iraq e le sud-west de Iran. Le guerras, le persecutiones e le instabilitate politic del region desde le fin del 20e seculo ha provocate un grande diaspora. Hodie communitates mandean existe in plure paises de Europa, America del Nord e Australia. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le numero exacte del mandeos es difficile a determinar. Encyclopaedia Iranica estimava plus de 50 000 personas in le mundo in su analyse del communitate, ma le migrationes e le dispersion del population rende le cifras approximative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora presenta nove problemas pro le preservation del religion, specialmente le accesso al aqua currente pro le baptismo, le formation de sacerdotes, le transmission del mandeano e le mantenimento del identitate intra le communitate. Le dispersion ha etiam stimulate le creation de nove centros cultural e cultual foras del regiones historic. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Relationes con altere religiones == Le mandeismo ha numerose elementos que lo pone in relation con le traditiones religiose del antique Medio Oriente. Le aqua ritual e le baptismo lo face particularmente proxime, in aspecto ritual, al traditiones baptismal del [[Judaismo]] antique e al christianismo primitive, ma le theologia mandean es distincte.<ref>{{Cita web| url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le religion presenta etiam un cosmologia dualistic e un vocabulario de cognition e salvation que ha facite que le scholars lo compara con le [[gnosticismo]] del Antiquitate Tarde. Totevia, le classification del mandeismo simplemente como un religion "gnostic" debe esser tractate con precau­tion, perque le religion es un tradition autonome con un historia e un litteratura proprie. Le fontes academic tracta le relation inter mandeismo e gnosticismo como un question de historia del religion e non como un identitate absolute inter le duo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le traditiones iranian, includente elementos associate al [[Zoroastrianismo]], ha etiam lassate traces in le cosmologia e le terminologia mandean secundo le analyse historic comparative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Category:Mandeismo| ]] [[Category:Religiones abrahamic]] [[Category:Religiones semitic antique]] [[Category:Religiones e sectas gnostic]] [[Category:Sectas gnostic judeo-israelita]] [[Category:Cultura mandee]] [[Category:Religiones del Oriente Medie]] [[Category:Religiones monotheistic]] [[Category:Religion in Iran]] [[Category:Religion in Iraq]] [[Category:Religion in le Imperio Sasanida]] pqwu4lum1oki9q7iz89sl87h44fk9a6 702405 702404 2026-10-06T07:38:13Z Interlingvisto 60932 /* Johannes le Baptista */ 702405 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''mandeismo''' es un religion monotheistic del Medio Oriente, practicata per le mandeos, un parve communitate ethno-religiose cuje origines historic es associate con le [[Mesopotamia]] meridional e le sud-west de Iran. Le religion es characterisate per le centralitate del aqua currente, le baptismo ritual, un ric tradition litterari in le [[lingua mandean]] e un cosmologia centrate super le opposition inter le mundo del [[lumine]] e le mundo del tenebras. Le mandeos considera [[Johannes le Baptista]] un de lor principal profetas, ma non le fondator del religion.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mandeismo es frequentemente studiate in relation con le correntes religiose e intellectual del [[Antiquitate Tarde]], specialmente le [[gnosticismo]], ma le historia del formation del religion es complexe. Le fontes academic indica influentias e contactos con traditiones judaic, christian, mesopotamic e iranian, ma le religion developpava su proprie systema theologic e ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Nomine e identitate == Le parola "mandeismo" deriva del nomine occidental del religion e del nomine mandeos. Secundo le traditiones mandean, le proprie communitate se designava inter alteres como Nasuraiyi, que significa approximate "guardianos" o "custodes", e como "electos del rectitude". Le termino ''manda'' es associate con le idea de [[cognition]] o [[gnosis]], e "Mandean" es devenite le nomine commun in le litteratura moderne. <ref>{{Citaweb |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In le fontes islamic, le mandeos es associate con le Sabianos (''Ṣābiʾun''), un communitate mentionate in le [[Corano]]. Le relation exacte inter le Sabianos del fontes medieval e le mandeos historic es un materia de discussion inter le historicos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mandeos non se considera simplemente como "Christianos de Johannes le Baptista". In le theologia mandean, Johannes es un profeta e maestro eminent, ma le tradition religiose es presentate como multo plus ancian e remontante, in le narrationes sacre, al prime homine [[Adam]]. Le fontes academic nota tamen que le question del origines e del formation historic del religion remane disputate. <ref>{{Cita web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia == Le origines exacte del mandeismo es difficile a establir, proque le fontes interne contine textos mythologic e liturgic plus que narrationes historic. Le historia del formation del tradition es subjecte a debate, e le datazione del corpus canonic es difficultate per le longe transmission manuscript e per le incorporation de textos de differente epoches. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le investigation historic suggere que le tradition mandean se formava per un processo complexe in le qual elementos [[judaic]], [[christian]], [[gnostic]] e [[iranian]] se combina con traditiones mesopotamic plus ancian. Le hypothese de un origine directe e simple in un sol movimento religiose non es unanimemente acceptate. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos, le mandeos viveva principalmente in le regiones del sud de [[Iraq]] e in [[Khuzestan]], al sud-west de [[Iran]]. Le communitate esseva frequentemente vulnerabile al cambios politic e religiose del region. Desde le guerra Iran-Iraq (1980–1988) e le successive conflictos in Iraq, un grande parte del population emigrava verso Europa, America del Nord, Australia e altere regiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> === Situation contemporanee === Le mandeismo es un del religion minoritari le plus parve del Medio Oriente e ha subite un forte reduction del population in su regiones historic. Le principal communitates contemporanee es repartite inter Iraq, Iran e le diaspora international. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le preservation del religion depende del mantenimento del sacerdotio, del practica del rituales in aqua, del transmission del mandeano e del conservation del textos sacre. Le diaspora ha permittite al communitate de crear nove centros religiose e cultural, ma le dispersion continua a presentar un importante desafio pro le continuitate del tradition. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora ha devenite un elemento central del vita mandean contemporanee. Le communitate mantegne su religion, lingua, rituales e litteratura in nove ambientes, ma le dispersion geographic pone problemas pro le transmission del traditiones e le accesso al aqua currente necessari pro le rituales. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Theologia == Le mandeismo es monotheistic. Le supreme divinitate es appellate Hayyi Rabbi, "le Grande Vita" o "le Grande Vivente". Le divinitate es considerate le fonte supreme del vita, del lumine e del universo.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean distingue principalmente inter le Mundo del Lumine e le Mundo del Tenebras. Le alma human ha su origine in le dominio del lumine, ma se trova in le mundo material. Le salvation consiste in le retorno del alma verso su origine celestial. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mundo del lumine es populate per esseres divine o celestial appellate uthras. Inter le principal figuras del tradition es Manda d-Haiyi, le "Cognition del Vita", assi como Hibil, Šitil e Anuš, correspondent in le traditiones occidental a Abel, Seth e Enos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean accorda un grande importantia al alma. Post le morte, le alma debe traversar un serie de stationes o etapas ante attinger le Mundo del Lumine. Le rituales del morte, specialmente le ''masiqta'', es destinate a adjutar le alma in iste percurso. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Johannes le Baptista == [[File:TitianStJohn.jpg|thumb|upright|''[[Sancte Johannes le Baptista (Tiziano)|Johannes le Baptista]]'', per [[Tiziano]].]] Johannes le Baptista es un del figuras plus importante del Mandeismo. Le mandeos lo considera un grande profeta, maestro e representante del veritate, ma non le fundador del religion. Le tradition mandean lo integra in un historia religiose plus ancian que le christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le importantia de Johannes es particularmente visibile in le ritual del baptismo. Le mandeos considera le immersion in aqua currente un pratica fundamental del religion, e le traditiones occidental ha frequentemente describite le mandeos como "discepulos de Johannes". Le fontes moderne tracta tamen con cautela le idea de un relation directe inter le mandeismo historic e un communitate del prime christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Rituales == Le baptismo, appellate masbuta, es le ritual central del Mandeismo. Illo es normalemente celebrate in aqua currente, appellate ''yardna'', un termino que significa "Jordan". Le aqua es considerate un manifestation del vita e un medio de purification e connexion con le Mundo del Lumine. <ref>{{Cita web| url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le ''masbuta'' es tradicionalmente celebrate con le participation de un sacerdote. Le ritual involve immersiones in le aqua e altere gestos ritual, includente le uso de un corona de myrto e le gesto de ''kushta'', associate con le idea del "man del veritate". Le participantes porta le veste ritual blanc appellate ''rasta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> A differentia del baptismo christian como rito unic de initiation, le baptismo mandean pote esser repetite durante le vita. Le purification ritual ha un rolo central in le vita religiose e es associate con le preparation del alma pro su retorno al mundo del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Altere rituales de purification include le ''tamasha'', un immersion simple que pote esser effectuate sin sacerdote, e le ''rishama'', un ablution ritual. Le secunde grande ritual es le masiqta, frequentemente describite como le "ascension del alma" o un ceremonia pro le mortos. Illo combina preces, rituales e un ceremonia alimentari que ha como objectivo adjutar le alma del defuncte durante su percurso verso le Mundo del Lumine. Secundo le description academic de le ritual, le percurso del alma es associate con un serie de "watchhouses" celeste e un periodo de ascension. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Sanctuarios == Le loco traditional de culto es appellate mandi o ''beth manda''. Le sanctuarios esseva traditionalmente situate presso aquas currente, perque le baptismo require aqua considerate "vivente". In le diaspora, centros cultural e cultual ha essite create pro permitter le continuation del vita religiose, includente le rituales associate con le aqua. <ref>{{Cita web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mandeos accorda un grande valor al rios. Le aqua es associate con le Vita e le Lumine, e le rios apto pro le rituales es appellate ''yardana'', o "Jordans". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Clero e organisation == Le communitate mandean es traditionalmente dividite inter sacerdotes e laicos. Le sacerdotio ha plure grados. Inter le titulos traditional se trova le tarmida, un sacerdote o "disipulo"; le ganzibra, un rango superior associate con le function de "tesorero"; e le rishama, le "capite del populo". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le sacerdote ha un rolo indispensable in le major rituales, specialmente le ''masbuta'' e le ''masiqta''. Le transmission del sacerdotio e del traditiones ritual require un continuitate de formation e de genealogia sacerdotal. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Litteratura sacre == [[File:كنزا ربا .jpg|297px|thumb|right|Un copia del Ginza Rabba in traduction arabic.]] Le mandeismo possede un corpus litterari importante in lingua mandean, un forma de [[arameo]] oriental scribite in un script proprie. Le textos include liturgias, hymnos, preces, commentarios, textos mythologic, tractatos theologic e material ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le principal texto sacre es le Ginza Rba, o ''Ginza Rabba'', que significa "Grande Tesoro". Illo es dividite in duo partes, le ''Ginza Yamina'' o Ginza dextere e le ''Ginza Smala'' o Ginza sinistre. Le prime es un collection de tractatos con contento cosmologic, theologic e didactic; le secunde es centrate super le ascension del alma al realm del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere obra importante es le Libro de Johannes (''Draša d-Yahya''), un collection de textos mythologic e narrative concernente inter alteres Johannes le Baptista, le figura de Anuš e altere narrationes del tradition mandean. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Qulasta, o libro canonic de preces, contine hymnos e instructiones pro le principal ceremonias, specialmente le baptismo e le rituales pro le mortos. Le duo prime partes del libro corresponde al liturgia del ''masbuta'' e al ''masiqta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le tradition litterari mandean es difficile de datar con precision, proque textos de epoches differente esseva incorporate in collections e compilations ulterior. Cambridge University Press nota que le manuscritos conservate del Ginza e del Libro de Johannes non es plus ancian que le 16e seculo, durante que le collections ipse es considerate multo plus ancian; le datazione del compilation del canon resta un subjecto de debate. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le transmission manuscript ha essite importante pro le preservation del corpus. Un studio del Royal Asiatic Society observa que le Ginza es le plus voluminose del textos mandean cognoscite e que le manuscritos contine frequentemente colophons que documenta le transmission del textos e le scribes. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-the-royal-asiatic-society/article/abs/colophons-in-h-petermanns-sidrarabba/16B8984FF6EC3AF45C380F2 |titulo=The Colophons in H. Petermann's SidraRabba |sitioweb=Journal of the Royal Asiatic Society |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Ethica e vita social == Le religion pone emphase super le purification, le rectitude moral, le prece, le cognition religiose e le practica del bon obras. Le credente debe evitar le actos considerate nocive al anima e cultivar le puritate physic e spiritual. Le textos mandean combina le ideas de cognition, purification e ritual como elementos del via verso le salvation. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le familia e le matrimonio ha un importantia central in le vita social mandean. Le communitate es ethno-religiose e su continuitate depende largemente del transmission familial del lingua, del rituales e del identitate religiose. Le tradition mandean attribue etiam un importantia particular al integritate del corpore. Le circumcision es generalmente prohibite, in concordantia con le idea que le corpore human debe esser mantenite integre. == Lingua == Le lingua sacre del mandeismo es le mandeano, un forma de [[arameo oriental]]. Le alphabeto mandean es distincte e esseva usate pro le conservation e transmission del textos religiose. Le fontes academic describe le mandeano como un dialecto oriental del arameo e le script mandean como le systema de scriptura del litteratura religiose. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le lingua mandean ha un importantia particular pro le identitate religiose, perque le major parte del litteratura sacre esseva transmitte in iste lingua. Le diaspora tamen ha reducite le numero de personas qui usa le lingua in le vita quotidian, e le traductiones ha devenite importante pro le transmission del religion inter le nove generationes. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Population e diaspora == Le mandeos ha historicamente habitate principalmente le sud de Iraq e le sud-west de Iran. Le guerras, le persecutiones e le instabilitate politic del region desde le fin del 20e seculo ha provocate un grande diaspora. Hodie communitates mandean existe in plure paises de Europa, America del Nord e Australia. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le numero exacte del mandeos es difficile a determinar. Encyclopaedia Iranica estimava plus de 50 000 personas in le mundo in su analyse del communitate, ma le migrationes e le dispersion del population rende le cifras approximative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora presenta nove problemas pro le preservation del religion, specialmente le accesso al aqua currente pro le baptismo, le formation de sacerdotes, le transmission del mandeano e le mantenimento del identitate intra le communitate. Le dispersion ha etiam stimulate le creation de nove centros cultural e cultual foras del regiones historic. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Relationes con altere religiones == Le mandeismo ha numerose elementos que lo pone in relation con le traditiones religiose del antique Medio Oriente. Le aqua ritual e le baptismo lo face particularmente proxime, in aspecto ritual, al traditiones baptismal del [[Judaismo]] antique e al christianismo primitive, ma le theologia mandean es distincte.<ref>{{Cita web| url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le religion presenta etiam un cosmologia dualistic e un vocabulario de cognition e salvation que ha facite que le scholars lo compara con le [[gnosticismo]] del Antiquitate Tarde. Totevia, le classification del mandeismo simplemente como un religion "gnostic" debe esser tractate con precau­tion, perque le religion es un tradition autonome con un historia e un litteratura proprie. Le fontes academic tracta le relation inter mandeismo e gnosticismo como un question de historia del religion e non como un identitate absolute inter le duo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le traditiones iranian, includente elementos associate al [[Zoroastrianismo]], ha etiam lassate traces in le cosmologia e le terminologia mandean secundo le analyse historic comparative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Category:Mandeismo| ]] [[Category:Religiones abrahamic]] [[Category:Religiones semitic antique]] [[Category:Religiones e sectas gnostic]] [[Category:Sectas gnostic judeo-israelita]] [[Category:Cultura mandee]] [[Category:Religiones del Oriente Medie]] [[Category:Religiones monotheistic]] [[Category:Religion in Iran]] [[Category:Religion in Iraq]] [[Category:Religion in le Imperio Sasanida]] gdfl0tgars8a3fovbag4woczsorxf1g 702406 702405 2026-10-06T07:38:59Z Interlingvisto 60932 702406 wikitext text/x-wiki {{Infobox}} Le '''mandeismo''' es un religion monotheistic del Medio Oriente, practicata per le mandeos, un parve communitate ethno-religiose cuje origines historic es associate con le [[Mesopotamia]] meridional e le sud-west de Iran. Le religion es characterisate per le centralitate del aqua currente, le baptismo ritual, un ric tradition litterari in le [[lingua mandean]] e un cosmologia centrate super le opposition inter le mundo del [[lumine]] e le mundo del tenebras. Le mandeos considera [[Johannes le Baptista]] un de lor principal profetas, ma non le fondator del religion.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mandeismo es frequentemente studiate in relation con le correntes religiose e intellectual del [[Antiquitate Tarde]], specialmente le [[gnosticismo]], ma le historia del formation del religion es complexe. Le fontes academic indica influentias e contactos con traditiones judaic, christian, mesopotamic e iranian, ma le religion developpava su proprie systema theologic e ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Nomine e identitate == Le parola "mandeismo" deriva del nomine occidental del religion e del nomine mandeos. Secundo le traditiones mandean, le proprie communitate se designava inter alteres como Nasuraiyi, que significa approximate "guardianos" o "custodes", e como "electos del rectitude". Le termino ''manda'' es associate con le idea de [[cognition]] o [[gnosis]], e "Mandean" es devenite le nomine commun in le litteratura moderne. <ref>{{Citaweb |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In le fontes islamic, le mandeos es associate con le Sabianos (''Ṣābiʾun''), un communitate mentionate in le [[Corano]]. Le relation exacte inter le Sabianos del fontes medieval e le mandeos historic es un materia de discussion inter le historicos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mandeos non se considera simplemente como "Christianos de Johannes le Baptista". In le theologia mandean, Johannes es un profeta e maestro eminent, ma le tradition religiose es presentate como multo plus ancian e remontante, in le narrationes sacre, al prime homine [[Adam]]. Le fontes academic nota tamen que le question del origines e del formation historic del religion remane disputate. <ref>{{Cita web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia == Le origines exacte del mandeismo es difficile a establir, proque le fontes interne contine textos mythologic e liturgic plus que narrationes historic. Le historia del formation del tradition es subjecte a debate, e le datazione del corpus canonic es difficultate per le longe transmission manuscript e per le incorporation de textos de differente epoches. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le investigation historic suggere que le tradition mandean se formava per un processo complexe in le qual elementos [[judaic]], [[christian]], [[gnostic]] e [[iranian]] se combina con traditiones mesopotamic plus ancian. Le hypothese de un origine directe e simple in un sol movimento religiose non es unanimemente acceptate. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos, le mandeos viveva principalmente in le regiones del sud de [[Iraq]] e in [[Khuzestan]], al sud-west de [[Iran]]. Le communitate esseva frequentemente vulnerabile al cambios politic e religiose del region. Desde le guerra Iran-Iraq (1980–1988) e le successive conflictos in Iraq, un grande parte del population emigrava verso Europa, America del Nord, Australia e altere regiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> === Situation contemporanee === Le mandeismo es un del religion minoritari le plus parve del Medio Oriente e ha subite un forte reduction del population in su regiones historic. Le principal communitates contemporanee es repartite inter Iraq, Iran e le diaspora international. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le preservation del religion depende del mantenimento del sacerdotio, del practica del rituales in aqua, del transmission del mandeano e del conservation del textos sacre. Le diaspora ha permittite al communitate de crear nove centros religiose e cultural, ma le dispersion continua a presentar un importante desafio pro le continuitate del tradition. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora ha devenite un elemento central del vita mandean contemporanee. Le communitate mantegne su religion, lingua, rituales e litteratura in nove ambientes, ma le dispersion geographic pone problemas pro le transmission del traditiones e le accesso al aqua currente necessari pro le rituales. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Theologia == Le mandeismo es monotheistic. Le supreme divinitate es appellate Hayyi Rabbi, "le Grande Vita" o "le Grande Vivente". Le divinitate es considerate le fonte supreme del vita, del lumine e del universo.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean distingue principalmente inter le Mundo del Lumine e le Mundo del Tenebras. Le alma human ha su origine in le dominio del lumine, ma se trova in le mundo material. Le salvation consiste in le retorno del alma verso su origine celestial. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mundo del lumine es populate per esseres divine o celestial appellate uthras. Inter le principal figuras del tradition es Manda d-Haiyi, le "Cognition del Vita", assi como Hibil, Šitil e Anuš, correspondent in le traditiones occidental a Abel, Seth e Enos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean accorda un grande importantia al alma. Post le morte, le alma debe traversar un serie de stationes o etapas ante attinger le Mundo del Lumine. Le rituales del morte, specialmente le ''masiqta'', es destinate a adjutar le alma in iste percurso. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Johannes le Baptista == [[File:TitianStJohn.jpg|thumb|upright|''[[Sancte Johannes le Baptista (Tiziano)|Johannes le Baptista]]'', per [[Tiziano]].]] Johannes le Baptista es un del figuras plus importante del Mandeismo. Le mandeos lo considera un grande profeta, maestro e representante del veritate, ma non le fundador del religion. Le tradition mandean lo integra in un historia religiose plus ancian que le christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le importantia de Johannes es particularmente visibile in le ritual del baptismo. Le mandeos considera le immersion in aqua currente un pratica fundamental del religion, e le traditiones occidental ha frequentemente describite le mandeos como "discepulos de Johannes". Le fontes moderne tracta tamen con cautela le idea de un relation directe inter le mandeismo historic e un communitate del prime christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Rituales == Le baptismo, appellate masbuta, es le ritual central del Mandeismo. Illo es normalemente celebrate in aqua currente, appellate ''yardna'', un termino que significa "Jordan". Le aqua es considerate un manifestation del vita e un medio de purification e connexion con le Mundo del Lumine. <ref>{{Cita web| url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le ''masbuta'' es tradicionalmente celebrate con le participation de un sacerdote. Le ritual involve immersiones in le aqua e altere gestos ritual, includente le uso de un corona de myrto e le gesto de ''kushta'', associate con le idea del "man del veritate". Le participantes porta le veste ritual blanc appellate ''rasta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> A differentia del baptismo christian como rito unic de initiation, le baptismo mandean pote esser repetite durante le vita. Le purification ritual ha un rolo central in le vita religiose e es associate con le preparation del alma pro su retorno al mundo del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Altere rituales de purification include le ''tamasha'', un immersion simple que pote esser effectuate sin sacerdote, e le ''rishama'', un ablution ritual. Le secunde grande ritual es le masiqta, frequentemente describite como le "ascension del alma" o un ceremonia pro le mortos. Illo combina preces, rituales e un ceremonia alimentari que ha como objectivo adjutar le alma del defuncte durante su percurso verso le Mundo del Lumine. Secundo le description academic de le ritual, le percurso del alma es associate con un serie de "watchhouses" celeste e un periodo de ascension. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Sanctuarios == Le loco traditional de culto es appellate mandi o ''beth manda''. Le sanctuarios esseva traditionalmente situate presso aquas currente, perque le baptismo require aqua considerate "vivente". In le diaspora, centros cultural e cultual ha essite create pro permitter le continuation del vita religiose, includente le rituales associate con le aqua. <ref>{{Cita web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mandeos accorda un grande valor al rios. Le aqua es associate con le Vita e le Lumine, e le rios apto pro le rituales es appellate ''yardana'', o "Jordans". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Clero e organisation == Le communitate mandean es traditionalmente dividite inter sacerdotes e laicos. Le sacerdotio ha plure grados. Inter le titulos traditional se trova le tarmida, un sacerdote o "disipulo"; le ganzibra, un rango superior associate con le function de "tesorero"; e le rishama, le "capite del populo". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le sacerdote ha un rolo indispensable in le major rituales, specialmente le ''masbuta'' e le ''masiqta''. Le transmission del sacerdotio e del traditiones ritual require un continuitate de formation e de genealogia sacerdotal. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Litteratura sacre == [[File:كنزا ربا .jpg|297px|thumb|right|Un copia del Ginza Rabba in traduction arabic.]] Le mandeismo possede un corpus litterari importante in lingua mandean, un forma de [[arameo]] oriental scribite in un script proprie. Le textos include liturgias, hymnos, preces, commentarios, textos mythologic, tractatos theologic e material ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le principal texto sacre es le Ginza Rba, o ''Ginza Rabba'', que significa "Grande Tesoro". Illo es dividite in duo partes, le ''Ginza Yamina'' o Ginza dextere e le ''Ginza Smala'' o Ginza sinistre. Le prime es un collection de tractatos con contento cosmologic, theologic e didactic; le secunde es centrate super le ascension del alma al realm del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere obra importante es le Libro de Johannes (''Draša d-Yahya''), un collection de textos mythologic e narrative concernente inter alteres Johannes le Baptista, le figura de Anuš e altere narrationes del tradition mandean. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Qulasta, o libro canonic de preces, contine hymnos e instructiones pro le principal ceremonias, specialmente le baptismo e le rituales pro le mortos. Le duo prime partes del libro corresponde al liturgia del ''masbuta'' e al ''masiqta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le tradition litterari mandean es difficile de datar con precision, proque textos de epoches differente esseva incorporate in collections e compilations ulterior. Cambridge University Press nota que le manuscritos conservate del Ginza e del Libro de Johannes non es plus ancian que le 16e seculo, durante que le collections ipse es considerate multo plus ancian; le datazione del compilation del canon resta un subjecto de debate. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le transmission manuscript ha essite importante pro le preservation del corpus. Un studio del Royal Asiatic Society observa que le Ginza es le plus voluminose del textos mandean cognoscite e que le manuscritos contine frequentemente colophons que documenta le transmission del textos e le scribes. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-the-royal-asiatic-society/article/abs/colophons-in-h-petermanns-sidrarabba/16B8984FF6EC3AF45C380F2 |titulo=The Colophons in H. Petermann's SidraRabba |sitioweb=Journal of the Royal Asiatic Society |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Ethica e vita social == Le religion pone emphase super le purification, le rectitude moral, le prece, le cognition religiose e le practica del bon obras. Le credente debe evitar le actos considerate nocive al anima e cultivar le puritate physic e spiritual. Le textos mandean combina le ideas de cognition, purification e ritual como elementos del via verso le salvation. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le familia e le matrimonio ha un importantia central in le vita social mandean. Le communitate es ethno-religiose e su continuitate depende largemente del transmission familial del lingua, del rituales e del identitate religiose. Le tradition mandean attribue etiam un importantia particular al integritate del corpore. Le circumcision es generalmente prohibite, in concordantia con le idea que le corpore human debe esser mantenite integre. == Lingua == Le lingua sacre del mandeismo es le mandeano, un forma de [[arameo oriental]]. Le alphabeto mandean es distincte e esseva usate pro le conservation e transmission del textos religiose. Le fontes academic describe le mandeano como un dialecto oriental del arameo e le script mandean como le systema de scriptura del litteratura religiose. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le lingua mandean ha un importantia particular pro le identitate religiose, perque le major parte del litteratura sacre esseva transmitte in iste lingua. Le diaspora tamen ha reducite le numero de personas qui usa le lingua in le vita quotidian, e le traductiones ha devenite importante pro le transmission del religion inter le nove generationes. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Population e diaspora == Le mandeos ha historicamente habitate principalmente le sud de Iraq e le sud-west de Iran. Le guerras, le persecutiones e le instabilitate politic del region desde le fin del 20e seculo ha provocate un grande diaspora. Hodie communitates mandean existe in plure paises de Europa, America del Nord e Australia. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le numero exacte del mandeos es difficile a determinar. Encyclopaedia Iranica estimava plus de 50 000 personas in le mundo in su analyse del communitate, ma le migrationes e le dispersion del population rende le cifras approximative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora presenta nove problemas pro le preservation del religion, specialmente le accesso al aqua currente pro le baptismo, le formation de sacerdotes, le transmission del mandeano e le mantenimento del identitate intra le communitate. Le dispersion ha etiam stimulate le creation de nove centros cultural e cultual foras del regiones historic. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Relationes con altere religiones == Le mandeismo ha numerose elementos que lo pone in relation con le traditiones religiose del antique Medio Oriente. Le aqua ritual e le baptismo lo face particularmente proxime, in aspecto ritual, al traditiones baptismal del [[Judaismo]] antique e al christianismo primitive, ma le theologia mandean es distincte.<ref>{{Cita web| url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le religion presenta etiam un cosmologia dualistic e un vocabulario de cognition e salvation que ha facite que le scholars lo compara con le [[gnosticismo]] del Antiquitate Tarde. Totevia, le classification del mandeismo simplemente como un religion "gnostic" debe esser tractate con precau­tion, perque le religion es un tradition autonome con un historia e un litteratura proprie. Le fontes academic tracta le relation inter mandeismo e gnosticismo como un question de historia del religion e non como un identitate absolute inter le duo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le traditiones iranian, includente elementos associate al [[Zoroastrianismo]], ha etiam lassate traces in le cosmologia e le terminologia mandean secundo le analyse historic comparative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Category:Mandeismo| ]] [[Category:Religiones abrahamic]] [[Category:Religiones semitic antique]] [[Category:Religiones e sectas gnostic]] [[Category:Sectas gnostic judeo-israelita]] [[Category:Cultura mandee]] [[Category:Religiones del Oriente Medie]] [[Category:Religiones monotheistic]] [[Category:Religion in Iran]] [[Category:Religion in Iraq]] [[Category:Religion in le Imperio Sasanida]] c97yyo0w8emkkhk2ydwfgs2f1qpt834 702407 702406 2026-10-06T07:40:13Z Interlingvisto 60932 702407 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''mandeismo''' es un religion monotheistic del Medio Oriente, practicata per le mandeos, un parve communitate ethno-religiose cuje origines historic es associate con le [[Mesopotamia]] meridional e le sud-west de Iran. Le religion es characterisate per le centralitate del aqua currente, le baptismo ritual, un ric tradition litterari in le [[lingua mandean]] e un cosmologia centrate super le opposition inter le mundo del [[lumine]] e le mundo del tenebras. Le mandeos considera [[Johannes le Baptista]] un de lor principal profetas, ma non le fondator del religion.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mandeismo es frequentemente studiate in relation con le correntes religiose e intellectual del [[Antiquitate Tarde]], specialmente le [[gnosticismo]], ma le historia del formation del religion es complexe. Le fontes academic indica influentias e contactos con traditiones judaic, christian, mesopotamic e iranian, ma le religion developpava su proprie systema theologic e ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Nomine e identitate == Le parola "mandeismo" deriva del nomine occidental del religion e del nomine mandeos. Secundo le traditiones mandean, le proprie communitate se designava inter alteres como Nasuraiyi, que significa approximate "guardianos" o "custodes", e como "electos del rectitude". Le termino ''manda'' es associate con le idea de [[cognition]] o [[gnosis]], e "Mandean" es devenite le nomine commun in le litteratura moderne. <ref>{{Citaweb |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In le fontes islamic, le mandeos es associate con le Sabianos (''Ṣābiʾun''), un communitate mentionate in le [[Corano]]. Le relation exacte inter le Sabianos del fontes medieval e le mandeos historic es un materia de discussion inter le historicos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mandeos non se considera simplemente como "Christianos de Johannes le Baptista". In le theologia mandean, Johannes es un profeta e maestro eminent, ma le tradition religiose es presentate como multo plus ancian e remontante, in le narrationes sacre, al prime homine [[Adam]]. Le fontes academic nota tamen que le question del origines e del formation historic del religion remane disputate. <ref>{{Cita web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia == Le origines exacte del mandeismo es difficile a establir, proque le fontes interne contine textos mythologic e liturgic plus que narrationes historic. Le historia del formation del tradition es subjecte a debate, e le datazione del corpus canonic es difficultate per le longe transmission manuscript e per le incorporation de textos de differente epoches. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le investigation historic suggere que le tradition mandean se formava per un processo complexe in le qual elementos [[judaic]], [[christian]], [[gnostic]] e [[iranian]] se combina con traditiones mesopotamic plus ancian. Le hypothese de un origine directe e simple in un sol movimento religiose non es unanimemente acceptate. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos, le mandeos viveva principalmente in le regiones del sud de [[Iraq]] e in [[Khuzestan]], al sud-west de [[Iran]]. Le communitate esseva frequentemente vulnerabile al cambios politic e religiose del region. Desde le guerra Iran-Iraq (1980–1988) e le successive conflictos in Iraq, un grande parte del population emigrava verso Europa, America del Nord, Australia e altere regiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> === Situation contemporanee === Le mandeismo es un del religion minoritari le plus parve del Medio Oriente e ha subite un forte reduction del population in su regiones historic. Le principal communitates contemporanee es repartite inter Iraq, Iran e le diaspora international. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le preservation del religion depende del mantenimento del sacerdotio, del practica del rituales in aqua, del transmission del mandeano e del conservation del textos sacre. Le diaspora ha permittite al communitate de crear nove centros religiose e cultural, ma le dispersion continua a presentar un importante desafio pro le continuitate del tradition. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora ha devenite un elemento central del vita mandean contemporanee. Le communitate mantegne su religion, lingua, rituales e litteratura in nove ambientes, ma le dispersion geographic pone problemas pro le transmission del traditiones e le accesso al aqua currente necessari pro le rituales. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Theologia == Le mandeismo es monotheistic. Le supreme divinitate es appellate Hayyi Rabbi, "le Grande Vita" o "le Grande Vivente". Le divinitate es considerate le fonte supreme del vita, del lumine e del universo.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean distingue principalmente inter le Mundo del Lumine e le Mundo del Tenebras. Le alma human ha su origine in le dominio del lumine, ma se trova in le mundo material. Le salvation consiste in le retorno del alma verso su origine celestial. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mundo del lumine es populate per esseres divine o celestial appellate uthras. Inter le principal figuras del tradition es Manda d-Haiyi, le "Cognition del Vita", assi como Hibil, Šitil e Anuš, correspondent in le traditiones occidental a Abel, Seth e Enos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean accorda un grande importantia al alma. Post le morte, le alma debe traversar un serie de stationes o etapas ante attinger le Mundo del Lumine. Le rituales del morte, specialmente le ''masiqta'', es destinate a adjutar le alma in iste percurso. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Johannes le Baptista == [[File:TitianStJohn.jpg|thumb|upright|''[[Sancte Johannes le Baptista (Tiziano)|Johannes le Baptista]]'', per [[Tiziano]].]] Johannes le Baptista es un del figuras plus importante del Mandeismo. Le mandeos lo considera un grande profeta, maestro e representante del veritate, ma non le fundador del religion. Le tradition mandean lo integra in un historia religiose plus ancian que le christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le importantia de Johannes es particularmente visibile in le ritual del baptismo. Le mandeos considera le immersion in aqua currente un pratica fundamental del religion, e le traditiones occidental ha frequentemente describite le mandeos como "discepulos de Johannes". Le fontes moderne tracta tamen con cautela le idea de un relation directe inter le mandeismo historic e un communitate del prime christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Rituales == Le baptismo, appellate masbuta, es le ritual central del Mandeismo. Illo es normalemente celebrate in aqua currente, appellate ''yardna'', un termino que significa "Jordan". Le aqua es considerate un manifestation del vita e un medio de purification e connexion con le Mundo del Lumine. <ref>{{Cita web| url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le ''masbuta'' es tradicionalmente celebrate con le participation de un sacerdote. Le ritual involve immersiones in le aqua e altere gestos ritual, includente le uso de un corona de myrto e le gesto de ''kushta'', associate con le idea del "man del veritate". Le participantes porta le veste ritual blanc appellate ''rasta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> A differentia del baptismo christian como rito unic de initiation, le baptismo mandean pote esser repetite durante le vita. Le purification ritual ha un rolo central in le vita religiose e es associate con le preparation del alma pro su retorno al mundo del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Altere rituales de purification include le ''tamasha'', un immersion simple que pote esser effectuate sin sacerdote, e le ''rishama'', un ablution ritual. Le secunde grande ritual es le masiqta, frequentemente describite como le "ascension del alma" o un ceremonia pro le mortos. Illo combina preces, rituales e un ceremonia alimentari que ha como objectivo adjutar le alma del defuncte durante su percurso verso le Mundo del Lumine. Secundo le description academic de le ritual, le percurso del alma es associate con un serie de "watchhouses" celeste e un periodo de ascension. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Sanctuarios == Le loco traditional de culto es appellate mandi o ''beth manda''. Le sanctuarios esseva traditionalmente situate presso aquas currente, perque le baptismo require aqua considerate "vivente". In le diaspora, centros cultural e cultual ha essite create pro permitter le continuation del vita religiose, includente le rituales associate con le aqua. <ref>{{Cita web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mandeos accorda un grande valor al rios. Le aqua es associate con le Vita e le Lumine, e le rios apto pro le rituales es appellate ''yardana'', o "Jordans". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Clero e organisation == Le communitate mandean es traditionalmente dividite inter sacerdotes e laicos. Le sacerdotio ha plure grados. Inter le titulos traditional se trova le tarmida, un sacerdote o "disipulo"; le ganzibra, un rango superior associate con le function de "tesorero"; e le rishama, le "capite del populo". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le sacerdote ha un rolo indispensable in le major rituales, specialmente le ''masbuta'' e le ''masiqta''. Le transmission del sacerdotio e del traditiones ritual require un continuitate de formation e de genealogia sacerdotal. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Litteratura sacre == [[File:كنزا ربا .jpg|297px|thumb|right|Un copia del Ginza Rabba in traduction arabic.]] Le mandeismo possede un corpus litterari importante in lingua mandean, un forma de [[arameo]] oriental scribite in un script proprie. Le textos include liturgias, hymnos, preces, commentarios, textos mythologic, tractatos theologic e material ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le principal texto sacre es le Ginza Rba, o ''Ginza Rabba'', que significa "Grande Tesoro". Illo es dividite in duo partes, le ''Ginza Yamina'' o Ginza dextere e le ''Ginza Smala'' o Ginza sinistre. Le prime es un collection de tractatos con contento cosmologic, theologic e didactic; le secunde es centrate super le ascension del alma al realm del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere obra importante es le Libro de Johannes (''Draša d-Yahya''), un collection de textos mythologic e narrative concernente inter alteres Johannes le Baptista, le figura de Anuš e altere narrationes del tradition mandean. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Qulasta, o libro canonic de preces, contine hymnos e instructiones pro le principal ceremonias, specialmente le baptismo e le rituales pro le mortos. Le duo prime partes del libro corresponde al liturgia del ''masbuta'' e al ''masiqta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le tradition litterari mandean es difficile de datar con precision, proque textos de epoches differente esseva incorporate in collections e compilations ulterior. Cambridge University Press nota que le manuscritos conservate del Ginza e del Libro de Johannes non es plus ancian que le 16e seculo, durante que le collections ipse es considerate multo plus ancian; le datazione del compilation del canon resta un subjecto de debate. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le transmission manuscript ha essite importante pro le preservation del corpus. Un studio del Royal Asiatic Society observa que le Ginza es le plus voluminose del textos mandean cognoscite e que le manuscritos contine frequentemente colophons que documenta le transmission del textos e le scribes. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-the-royal-asiatic-society/article/abs/colophons-in-h-petermanns-sidrarabba/16B8984FF6EC3AF45C380F2 |titulo=The Colophons in H. Petermann's SidraRabba |sitioweb=Journal of the Royal Asiatic Society |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Ethica e vita social == Le religion pone emphase super le purification, le rectitude moral, le prece, le cognition religiose e le practica del bon obras. Le credente debe evitar le actos considerate nocive al anima e cultivar le puritate physic e spiritual. Le textos mandean combina le ideas de cognition, purification e ritual como elementos del via verso le salvation. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le familia e le matrimonio ha un importantia central in le vita social mandean. Le communitate es ethno-religiose e su continuitate depende largemente del transmission familial del lingua, del rituales e del identitate religiose. Le tradition mandean attribue etiam un importantia particular al integritate del corpore. Le circumcision es generalmente prohibite, in concordantia con le idea que le corpore human debe esser mantenite integre. == Lingua == Le lingua sacre del mandeismo es le mandeano, un forma de [[arameo oriental]]. Le alphabeto mandean es distincte e esseva usate pro le conservation e transmission del textos religiose. Le fontes academic describe le mandeano como un dialecto oriental del arameo e le script mandean como le systema de scriptura del litteratura religiose. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le lingua mandean ha un importantia particular pro le identitate religiose, perque le major parte del litteratura sacre esseva transmitte in iste lingua. Le diaspora tamen ha reducite le numero de personas qui usa le lingua in le vita quotidian, e le traductiones ha devenite importante pro le transmission del religion inter le nove generationes. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Population e diaspora == Le mandeos ha historicamente habitate principalmente le sud de Iraq e le sud-west de Iran. Le guerras, le persecutiones e le instabilitate politic del region desde le fin del 20e seculo ha provocate un grande diaspora. Hodie communitates mandean existe in plure paises de Europa, America del Nord e Australia. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le numero exacte del mandeos es difficile a determinar. Encyclopaedia Iranica estimava plus de 50 000 personas in le mundo in su analyse del communitate, ma le migrationes e le dispersion del population rende le cifras approximative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora presenta nove problemas pro le preservation del religion, specialmente le accesso al aqua currente pro le baptismo, le formation de sacerdotes, le transmission del mandeano e le mantenimento del identitate intra le communitate. Le dispersion ha etiam stimulate le creation de nove centros cultural e cultual foras del regiones historic. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Relationes con altere religiones == Le mandeismo ha numerose elementos que lo pone in relation con le traditiones religiose del antique Medio Oriente. Le aqua ritual e le baptismo lo face particularmente proxime, in aspecto ritual, al traditiones baptismal del [[Judaismo]] antique e al christianismo primitive, ma le theologia mandean es distincte.<ref>{{Cita web| url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le religion presenta etiam un cosmologia dualistic e un vocabulario de cognition e salvation que ha facite que le scholars lo compara con le [[gnosticismo]] del Antiquitate Tarde. Totevia, le classification del mandeismo simplemente como un religion "gnostic" debe esser tractate con precau­tion, perque le religion es un tradition autonome con un historia e un litteratura proprie. Le fontes academic tracta le relation inter mandeismo e gnosticismo como un question de historia del religion e non como un identitate absolute inter le duo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le traditiones iranian, includente elementos associate al [[Zoroastrianismo]], ha etiam lassate traces in le cosmologia e le terminologia mandean secundo le analyse historic comparative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Category:Mandeismo| ]] [[Category:Religiones abrahamic]] [[Category:Religiones semitic antique]] [[Category:Religiones e sectas gnostic]] [[Category:Sectas gnostic judeo-israelita]] [[Category:Cultura mandee]] [[Category:Religiones del Oriente Medie]] [[Category:Religiones monotheistic]] [[Category:Religion in Iran]] [[Category:Religion in Iraq]] [[Category:Religion in le Imperio Sasanida]] gdfl0tgars8a3fovbag4woczsorxf1g 702408 702407 2026-10-06T07:40:33Z Interlingvisto 60932 702408 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''mandeismo''' es un religion monotheistic del Medio Oriente, practicata per le mandeos, un parve communitate ethno-religiose cuje origines historic es associate con le [[Mesopotamia]] meridional e le sud-west de Iran. Le religion es characterisate per le centralitate del aqua currente, le baptismo ritual, un ric tradition litterari in le [[lingua mandean]] e un cosmologia centrate super le opposition inter le mundo del [[lumine]] e le mundo del tenebras. Le mandeos considera [[Johannes le Baptista]] un de lor principal profetas, ma non le fondator del religion.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mandeismo es frequentemente studiate in relation con le correntes religiose e intellectual del [[Antiquitate Tarde]], specialmente le [[gnosticismo]], ma le historia del formation del religion es complexe. Le fontes academic indica influentias e contactos con traditiones judaic, christian, mesopotamic e iranian, ma le religion developpava su proprie systema theologic e ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Nomine e identitate == Le parola "mandeismo" deriva del nomine occidental del religion e del nomine mandeos. Secundo le traditiones mandean, le proprie communitate se designava inter alteres como Nasuraiyi, que significa approximate "guardianos" o "custodes", e como "electos del rectitude". Le termino ''manda'' es associate con le idea de [[cognition]] o [[gnosis]], e "Mandean" es devenite le nomine commun in le litteratura moderne. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In le fontes islamic, le mandeos es associate con le Sabianos (''Ṣābiʾun''), un communitate mentionate in le [[Corano]]. Le relation exacte inter le Sabianos del fontes medieval e le mandeos historic es un materia de discussion inter le historicos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mandeos non se considera simplemente como "Christianos de Johannes le Baptista". In le theologia mandean, Johannes es un profeta e maestro eminent, ma le tradition religiose es presentate como multo plus ancian e remontante, in le narrationes sacre, al prime homine [[Adam]]. Le fontes academic nota tamen que le question del origines e del formation historic del religion remane disputate. <ref>{{Cita web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia == Le origines exacte del mandeismo es difficile a establir, proque le fontes interne contine textos mythologic e liturgic plus que narrationes historic. Le historia del formation del tradition es subjecte a debate, e le datazione del corpus canonic es difficultate per le longe transmission manuscript e per le incorporation de textos de differente epoches. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le investigation historic suggere que le tradition mandean se formava per un processo complexe in le qual elementos [[judaic]], [[christian]], [[gnostic]] e [[iranian]] se combina con traditiones mesopotamic plus ancian. Le hypothese de un origine directe e simple in un sol movimento religiose non es unanimemente acceptate. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos, le mandeos viveva principalmente in le regiones del sud de [[Iraq]] e in [[Khuzestan]], al sud-west de [[Iran]]. Le communitate esseva frequentemente vulnerabile al cambios politic e religiose del region. Desde le guerra Iran-Iraq (1980–1988) e le successive conflictos in Iraq, un grande parte del population emigrava verso Europa, America del Nord, Australia e altere regiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> === Situation contemporanee === Le mandeismo es un del religion minoritari le plus parve del Medio Oriente e ha subite un forte reduction del population in su regiones historic. Le principal communitates contemporanee es repartite inter Iraq, Iran e le diaspora international. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le preservation del religion depende del mantenimento del sacerdotio, del practica del rituales in aqua, del transmission del mandeano e del conservation del textos sacre. Le diaspora ha permittite al communitate de crear nove centros religiose e cultural, ma le dispersion continua a presentar un importante desafio pro le continuitate del tradition. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora ha devenite un elemento central del vita mandean contemporanee. Le communitate mantegne su religion, lingua, rituales e litteratura in nove ambientes, ma le dispersion geographic pone problemas pro le transmission del traditiones e le accesso al aqua currente necessari pro le rituales. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Theologia == Le mandeismo es monotheistic. Le supreme divinitate es appellate Hayyi Rabbi, "le Grande Vita" o "le Grande Vivente". Le divinitate es considerate le fonte supreme del vita, del lumine e del universo.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean distingue principalmente inter le Mundo del Lumine e le Mundo del Tenebras. Le alma human ha su origine in le dominio del lumine, ma se trova in le mundo material. Le salvation consiste in le retorno del alma verso su origine celestial. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mundo del lumine es populate per esseres divine o celestial appellate uthras. Inter le principal figuras del tradition es Manda d-Haiyi, le "Cognition del Vita", assi como Hibil, Šitil e Anuš, correspondent in le traditiones occidental a Abel, Seth e Enos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean accorda un grande importantia al alma. Post le morte, le alma debe traversar un serie de stationes o etapas ante attinger le Mundo del Lumine. Le rituales del morte, specialmente le ''masiqta'', es destinate a adjutar le alma in iste percurso. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Johannes le Baptista == [[File:TitianStJohn.jpg|thumb|upright|''[[Sancte Johannes le Baptista (Tiziano)|Johannes le Baptista]]'', per [[Tiziano]].]] Johannes le Baptista es un del figuras plus importante del Mandeismo. Le mandeos lo considera un grande profeta, maestro e representante del veritate, ma non le fundador del religion. Le tradition mandean lo integra in un historia religiose plus ancian que le christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le importantia de Johannes es particularmente visibile in le ritual del baptismo. Le mandeos considera le immersion in aqua currente un pratica fundamental del religion, e le traditiones occidental ha frequentemente describite le mandeos como "discepulos de Johannes". Le fontes moderne tracta tamen con cautela le idea de un relation directe inter le mandeismo historic e un communitate del prime christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Rituales == Le baptismo, appellate masbuta, es le ritual central del Mandeismo. Illo es normalemente celebrate in aqua currente, appellate ''yardna'', un termino que significa "Jordan". Le aqua es considerate un manifestation del vita e un medio de purification e connexion con le Mundo del Lumine. <ref>{{Cita web| url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le ''masbuta'' es tradicionalmente celebrate con le participation de un sacerdote. Le ritual involve immersiones in le aqua e altere gestos ritual, includente le uso de un corona de myrto e le gesto de ''kushta'', associate con le idea del "man del veritate". Le participantes porta le veste ritual blanc appellate ''rasta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> A differentia del baptismo christian como rito unic de initiation, le baptismo mandean pote esser repetite durante le vita. Le purification ritual ha un rolo central in le vita religiose e es associate con le preparation del alma pro su retorno al mundo del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Altere rituales de purification include le ''tamasha'', un immersion simple que pote esser effectuate sin sacerdote, e le ''rishama'', un ablution ritual. Le secunde grande ritual es le masiqta, frequentemente describite como le "ascension del alma" o un ceremonia pro le mortos. Illo combina preces, rituales e un ceremonia alimentari que ha como objectivo adjutar le alma del defuncte durante su percurso verso le Mundo del Lumine. Secundo le description academic de le ritual, le percurso del alma es associate con un serie de "watchhouses" celeste e un periodo de ascension. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Sanctuarios == Le loco traditional de culto es appellate mandi o ''beth manda''. Le sanctuarios esseva traditionalmente situate presso aquas currente, perque le baptismo require aqua considerate "vivente". In le diaspora, centros cultural e cultual ha essite create pro permitter le continuation del vita religiose, includente le rituales associate con le aqua. <ref>{{Cita web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mandeos accorda un grande valor al rios. Le aqua es associate con le Vita e le Lumine, e le rios apto pro le rituales es appellate ''yardana'', o "Jordans". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Clero e organisation == Le communitate mandean es traditionalmente dividite inter sacerdotes e laicos. Le sacerdotio ha plure grados. Inter le titulos traditional se trova le tarmida, un sacerdote o "disipulo"; le ganzibra, un rango superior associate con le function de "tesorero"; e le rishama, le "capite del populo". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le sacerdote ha un rolo indispensable in le major rituales, specialmente le ''masbuta'' e le ''masiqta''. Le transmission del sacerdotio e del traditiones ritual require un continuitate de formation e de genealogia sacerdotal. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Litteratura sacre == [[File:كنزا ربا .jpg|297px|thumb|right|Un copia del Ginza Rabba in traduction arabic.]] Le mandeismo possede un corpus litterari importante in lingua mandean, un forma de [[arameo]] oriental scribite in un script proprie. Le textos include liturgias, hymnos, preces, commentarios, textos mythologic, tractatos theologic e material ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le principal texto sacre es le Ginza Rba, o ''Ginza Rabba'', que significa "Grande Tesoro". Illo es dividite in duo partes, le ''Ginza Yamina'' o Ginza dextere e le ''Ginza Smala'' o Ginza sinistre. Le prime es un collection de tractatos con contento cosmologic, theologic e didactic; le secunde es centrate super le ascension del alma al realm del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere obra importante es le Libro de Johannes (''Draša d-Yahya''), un collection de textos mythologic e narrative concernente inter alteres Johannes le Baptista, le figura de Anuš e altere narrationes del tradition mandean. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Qulasta, o libro canonic de preces, contine hymnos e instructiones pro le principal ceremonias, specialmente le baptismo e le rituales pro le mortos. Le duo prime partes del libro corresponde al liturgia del ''masbuta'' e al ''masiqta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le tradition litterari mandean es difficile de datar con precision, proque textos de epoches differente esseva incorporate in collections e compilations ulterior. Cambridge University Press nota que le manuscritos conservate del Ginza e del Libro de Johannes non es plus ancian que le 16e seculo, durante que le collections ipse es considerate multo plus ancian; le datazione del compilation del canon resta un subjecto de debate. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le transmission manuscript ha essite importante pro le preservation del corpus. Un studio del Royal Asiatic Society observa que le Ginza es le plus voluminose del textos mandean cognoscite e que le manuscritos contine frequentemente colophons que documenta le transmission del textos e le scribes. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-the-royal-asiatic-society/article/abs/colophons-in-h-petermanns-sidrarabba/16B8984FF6EC3AF45C380F2 |titulo=The Colophons in H. Petermann's SidraRabba |sitioweb=Journal of the Royal Asiatic Society |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Ethica e vita social == Le religion pone emphase super le purification, le rectitude moral, le prece, le cognition religiose e le practica del bon obras. Le credente debe evitar le actos considerate nocive al anima e cultivar le puritate physic e spiritual. Le textos mandean combina le ideas de cognition, purification e ritual como elementos del via verso le salvation. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le familia e le matrimonio ha un importantia central in le vita social mandean. Le communitate es ethno-religiose e su continuitate depende largemente del transmission familial del lingua, del rituales e del identitate religiose. Le tradition mandean attribue etiam un importantia particular al integritate del corpore. Le circumcision es generalmente prohibite, in concordantia con le idea que le corpore human debe esser mantenite integre. == Lingua == Le lingua sacre del mandeismo es le mandeano, un forma de [[arameo oriental]]. Le alphabeto mandean es distincte e esseva usate pro le conservation e transmission del textos religiose. Le fontes academic describe le mandeano como un dialecto oriental del arameo e le script mandean como le systema de scriptura del litteratura religiose. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le lingua mandean ha un importantia particular pro le identitate religiose, perque le major parte del litteratura sacre esseva transmitte in iste lingua. Le diaspora tamen ha reducite le numero de personas qui usa le lingua in le vita quotidian, e le traductiones ha devenite importante pro le transmission del religion inter le nove generationes. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Population e diaspora == Le mandeos ha historicamente habitate principalmente le sud de Iraq e le sud-west de Iran. Le guerras, le persecutiones e le instabilitate politic del region desde le fin del 20e seculo ha provocate un grande diaspora. Hodie communitates mandean existe in plure paises de Europa, America del Nord e Australia. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le numero exacte del mandeos es difficile a determinar. Encyclopaedia Iranica estimava plus de 50 000 personas in le mundo in su analyse del communitate, ma le migrationes e le dispersion del population rende le cifras approximative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora presenta nove problemas pro le preservation del religion, specialmente le accesso al aqua currente pro le baptismo, le formation de sacerdotes, le transmission del mandeano e le mantenimento del identitate intra le communitate. Le dispersion ha etiam stimulate le creation de nove centros cultural e cultual foras del regiones historic. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Relationes con altere religiones == Le mandeismo ha numerose elementos que lo pone in relation con le traditiones religiose del antique Medio Oriente. Le aqua ritual e le baptismo lo face particularmente proxime, in aspecto ritual, al traditiones baptismal del [[Judaismo]] antique e al christianismo primitive, ma le theologia mandean es distincte.<ref>{{Cita web| url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le religion presenta etiam un cosmologia dualistic e un vocabulario de cognition e salvation que ha facite que le scholars lo compara con le [[gnosticismo]] del Antiquitate Tarde. Totevia, le classification del mandeismo simplemente como un religion "gnostic" debe esser tractate con precau­tion, perque le religion es un tradition autonome con un historia e un litteratura proprie. Le fontes academic tracta le relation inter mandeismo e gnosticismo como un question de historia del religion e non como un identitate absolute inter le duo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le traditiones iranian, includente elementos associate al [[Zoroastrianismo]], ha etiam lassate traces in le cosmologia e le terminologia mandean secundo le analyse historic comparative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Category:Mandeismo| ]] [[Category:Religiones abrahamic]] [[Category:Religiones semitic antique]] [[Category:Religiones e sectas gnostic]] [[Category:Sectas gnostic judeo-israelita]] [[Category:Cultura mandee]] [[Category:Religiones del Oriente Medie]] [[Category:Religiones monotheistic]] [[Category:Religion in Iran]] [[Category:Religion in Iraq]] [[Category:Religion in le Imperio Sasanida]] 7yuhs0b7jtv1le5ox9lu62pqrv8130s 702416 702408 2026-10-06T07:53:54Z Interlingvisto 60932 /* Historia */ 702416 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''mandeismo''' es un religion monotheistic del Medio Oriente, practicata per le mandeos, un parve communitate ethno-religiose cuje origines historic es associate con le [[Mesopotamia]] meridional e le sud-west de Iran. Le religion es characterisate per le centralitate del aqua currente, le baptismo ritual, un ric tradition litterari in le [[lingua mandean]] e un cosmologia centrate super le opposition inter le mundo del [[lumine]] e le mundo del tenebras. Le mandeos considera [[Johannes le Baptista]] un de lor principal profetas, ma non le fondator del religion.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mandeismo es frequentemente studiate in relation con le correntes religiose e intellectual del [[Antiquitate Tarde]], specialmente le [[gnosticismo]], ma le historia del formation del religion es complexe. Le fontes academic indica influentias e contactos con traditiones judaic, christian, mesopotamic e iranian, ma le religion developpava su proprie systema theologic e ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Nomine e identitate == Le parola "mandeismo" deriva del nomine occidental del religion e del nomine mandeos. Secundo le traditiones mandean, le proprie communitate se designava inter alteres como Nasuraiyi, que significa approximate "guardianos" o "custodes", e como "electos del rectitude". Le termino ''manda'' es associate con le idea de [[cognition]] o [[gnosis]], e "Mandean" es devenite le nomine commun in le litteratura moderne. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In le fontes islamic, le mandeos es associate con le Sabianos (''Ṣābiʾun''), un communitate mentionate in le [[Corano]]. Le relation exacte inter le Sabianos del fontes medieval e le mandeos historic es un materia de discussion inter le historicos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mandeos non se considera simplemente como "Christianos de Johannes le Baptista". In le theologia mandean, Johannes es un profeta e maestro eminent, ma le tradition religiose es presentate como multo plus ancian e remontante, in le narrationes sacre, al prime homine [[Adam]]. Le fontes academic nota tamen que le question del origines e del formation historic del religion remane disputate. <ref>{{Cita web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia == {{Mandeismo}} Le origines exacte del mandeismo es difficile a establir, proque le fontes interne contine textos mythologic e liturgic plus que narrationes historic. Le historia del formation del tradition es subjecte a debate, e le datazione del corpus canonic es difficultate per le longe transmission manuscript e per le incorporation de textos de differente epoches. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le investigation historic suggere que le tradition mandean se formava per un processo complexe in le qual elementos [[judaic]], [[christian]], [[gnostic]] e [[iranian]] se combina con traditiones mesopotamic plus ancian. Le hypothese de un origine directe e simple in un sol movimento religiose non es unanimemente acceptate. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Durante le seculos, le mandeos viveva principalmente in le regiones del sud de [[Iraq]] e in [[Khuzestan]], al sud-west de [[Iran]]. Le communitate esseva frequentemente vulnerabile al cambios politic e religiose del region. Desde le guerra Iran-Iraq (1980–1988) e le successive conflictos in Iraq, un grande parte del population emigrava verso Europa, America del Nord, Australia e altere regiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> === Situation contemporanee === Le mandeismo es un del religion minoritari le plus parve del Medio Oriente e ha subite un forte reduction del population in su regiones historic. Le principal communitates contemporanee es repartite inter Iraq, Iran e le diaspora international. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le preservation del religion depende del mantenimento del sacerdotio, del practica del rituales in aqua, del transmission del mandeano e del conservation del textos sacre. Le diaspora ha permittite al communitate de crear nove centros religiose e cultural, ma le dispersion continua a presentar un importante desafio pro le continuitate del tradition. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora ha devenite un elemento central del vita mandean contemporanee. Le communitate mantegne su religion, lingua, rituales e litteratura in nove ambientes, ma le dispersion geographic pone problemas pro le transmission del traditiones e le accesso al aqua currente necessari pro le rituales. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Theologia == Le mandeismo es monotheistic. Le supreme divinitate es appellate Hayyi Rabbi, "le Grande Vita" o "le Grande Vivente". Le divinitate es considerate le fonte supreme del vita, del lumine e del universo.<ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean distingue principalmente inter le Mundo del Lumine e le Mundo del Tenebras. Le alma human ha su origine in le dominio del lumine, ma se trova in le mundo material. Le salvation consiste in le retorno del alma verso su origine celestial. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mundo del lumine es populate per esseres divine o celestial appellate uthras. Inter le principal figuras del tradition es Manda d-Haiyi, le "Cognition del Vita", assi como Hibil, Šitil e Anuš, correspondent in le traditiones occidental a Abel, Seth e Enos. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le cosmologia mandean accorda un grande importantia al alma. Post le morte, le alma debe traversar un serie de stationes o etapas ante attinger le Mundo del Lumine. Le rituales del morte, specialmente le ''masiqta'', es destinate a adjutar le alma in iste percurso. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Johannes le Baptista == [[File:TitianStJohn.jpg|thumb|upright|''[[Sancte Johannes le Baptista (Tiziano)|Johannes le Baptista]]'', per [[Tiziano]].]] Johannes le Baptista es un del figuras plus importante del Mandeismo. Le mandeos lo considera un grande profeta, maestro e representante del veritate, ma non le fundador del religion. Le tradition mandean lo integra in un historia religiose plus ancian que le christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le importantia de Johannes es particularmente visibile in le ritual del baptismo. Le mandeos considera le immersion in aqua currente un pratica fundamental del religion, e le traditiones occidental ha frequentemente describite le mandeos como "discepulos de Johannes". Le fontes moderne tracta tamen con cautela le idea de un relation directe inter le mandeismo historic e un communitate del prime christianismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Rituales == Le baptismo, appellate masbuta, es le ritual central del Mandeismo. Illo es normalemente celebrate in aqua currente, appellate ''yardna'', un termino que significa "Jordan". Le aqua es considerate un manifestation del vita e un medio de purification e connexion con le Mundo del Lumine. <ref>{{Cita web| url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le ''masbuta'' es tradicionalmente celebrate con le participation de un sacerdote. Le ritual involve immersiones in le aqua e altere gestos ritual, includente le uso de un corona de myrto e le gesto de ''kushta'', associate con le idea del "man del veritate". Le participantes porta le veste ritual blanc appellate ''rasta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> A differentia del baptismo christian como rito unic de initiation, le baptismo mandean pote esser repetite durante le vita. Le purification ritual ha un rolo central in le vita religiose e es associate con le preparation del alma pro su retorno al mundo del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Altere rituales de purification include le ''tamasha'', un immersion simple que pote esser effectuate sin sacerdote, e le ''rishama'', un ablution ritual. Le secunde grande ritual es le masiqta, frequentemente describite como le "ascension del alma" o un ceremonia pro le mortos. Illo combina preces, rituales e un ceremonia alimentari que ha como objectivo adjutar le alma del defuncte durante su percurso verso le Mundo del Lumine. Secundo le description academic de le ritual, le percurso del alma es associate con un serie de "watchhouses" celeste e un periodo de ascension. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Sanctuarios == Le loco traditional de culto es appellate mandi o ''beth manda''. Le sanctuarios esseva traditionalmente situate presso aquas currente, perque le baptismo require aqua considerate "vivente". In le diaspora, centros cultural e cultual ha essite create pro permitter le continuation del vita religiose, includente le rituales associate con le aqua. <ref>{{Cita web|url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le mandeos accorda un grande valor al rios. Le aqua es associate con le Vita e le Lumine, e le rios apto pro le rituales es appellate ''yardana'', o "Jordans". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Clero e organisation == Le communitate mandean es traditionalmente dividite inter sacerdotes e laicos. Le sacerdotio ha plure grados. Inter le titulos traditional se trova le tarmida, un sacerdote o "disipulo"; le ganzibra, un rango superior associate con le function de "tesorero"; e le rishama, le "capite del populo". <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le sacerdote ha un rolo indispensable in le major rituales, specialmente le ''masbuta'' e le ''masiqta''. Le transmission del sacerdotio e del traditiones ritual require un continuitate de formation e de genealogia sacerdotal. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Litteratura sacre == [[File:كنزا ربا .jpg|297px|thumb|right|Un copia del Ginza Rabba in traduction arabic.]] Le mandeismo possede un corpus litterari importante in lingua mandean, un forma de [[arameo]] oriental scribite in un script proprie. Le textos include liturgias, hymnos, preces, commentarios, textos mythologic, tractatos theologic e material ritual. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le principal texto sacre es le Ginza Rba, o ''Ginza Rabba'', que significa "Grande Tesoro". Illo es dividite in duo partes, le ''Ginza Yamina'' o Ginza dextere e le ''Ginza Smala'' o Ginza sinistre. Le prime es un collection de tractatos con contento cosmologic, theologic e didactic; le secunde es centrate super le ascension del alma al realm del lumine. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere obra importante es le Libro de Johannes (''Draša d-Yahya''), un collection de textos mythologic e narrative concernente inter alteres Johannes le Baptista, le figura de Anuš e altere narrationes del tradition mandean. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Qulasta, o libro canonic de preces, contine hymnos e instructiones pro le principal ceremonias, specialmente le baptismo e le rituales pro le mortos. Le duo prime partes del libro corresponde al liturgia del ''masbuta'' e al ''masiqta''. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le tradition litterari mandean es difficile de datar con precision, proque textos de epoches differente esseva incorporate in collections e compilations ulterior. Cambridge University Press nota que le manuscritos conservate del Ginza e del Libro de Johannes non es plus ancian que le 16e seculo, durante que le collections ipse es considerate multo plus ancian; le datazione del compilation del canon resta un subjecto de debate. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/interpretation-of-the-fourth-gospel/mandaism/3B55E624DA1C61ED9528870931E2395E |titulo=Mandaism |sitioweb=Cambridge University Press |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le transmission manuscript ha essite importante pro le preservation del corpus. Un studio del Royal Asiatic Society observa que le Ginza es le plus voluminose del textos mandean cognoscite e que le manuscritos contine frequentemente colophons que documenta le transmission del textos e le scribes. <ref>{{Cita web |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-the-royal-asiatic-society/article/abs/colophons-in-h-petermanns-sidrarabba/16B8984FF6EC3AF45C380F2 |titulo=The Colophons in H. Petermann's SidraRabba |sitioweb=Journal of the Royal Asiatic Society |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Ethica e vita social == Le religion pone emphase super le purification, le rectitude moral, le prece, le cognition religiose e le practica del bon obras. Le credente debe evitar le actos considerate nocive al anima e cultivar le puritate physic e spiritual. Le textos mandean combina le ideas de cognition, purification e ritual como elementos del via verso le salvation. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le familia e le matrimonio ha un importantia central in le vita social mandean. Le communitate es ethno-religiose e su continuitate depende largemente del transmission familial del lingua, del rituales e del identitate religiose. Le tradition mandean attribue etiam un importantia particular al integritate del corpore. Le circumcision es generalmente prohibite, in concordantia con le idea que le corpore human debe esser mantenite integre. == Lingua == Le lingua sacre del mandeismo es le mandeano, un forma de [[arameo oriental]]. Le alphabeto mandean es distincte e esseva usate pro le conservation e transmission del textos religiose. Le fontes academic describe le mandeano como un dialecto oriental del arameo e le script mandean como le systema de scriptura del litteratura religiose. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le lingua mandean ha un importantia particular pro le identitate religiose, perque le major parte del litteratura sacre esseva transmitte in iste lingua. Le diaspora tamen ha reducite le numero de personas qui usa le lingua in le vita quotidian, e le traductiones ha devenite importante pro le transmission del religion inter le nove generationes. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Population e diaspora == Le mandeos ha historicamente habitate principalmente le sud de Iraq e le sud-west de Iran. Le guerras, le persecutiones e le instabilitate politic del region desde le fin del 20e seculo ha provocate un grande diaspora. Hodie communitates mandean existe in plure paises de Europa, America del Nord e Australia. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le numero exacte del mandeos es difficile a determinar. Encyclopaedia Iranica estimava plus de 50 000 personas in le mundo in su analyse del communitate, ma le migrationes e le dispersion del population rende le cifras approximative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/ |titulo=Mandaeans |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le diaspora presenta nove problemas pro le preservation del religion, specialmente le accesso al aqua currente pro le baptismo, le formation de sacerdotes, le transmission del mandeano e le mantenimento del identitate intra le communitate. Le dispersion ha etiam stimulate le creation de nove centros cultural e cultual foras del regiones historic. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Relationes con altere religiones == Le mandeismo ha numerose elementos que lo pone in relation con le traditiones religiose del antique Medio Oriente. Le aqua ritual e le baptismo lo face particularmente proxime, in aspecto ritual, al traditiones baptismal del [[Judaismo]] antique e al christianismo primitive, ma le theologia mandean es distincte.<ref>{{Cita web| url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le religion presenta etiam un cosmologia dualistic e un vocabulario de cognition e salvation que ha facite que le scholars lo compara con le [[gnosticismo]] del Antiquitate Tarde. Totevia, le classification del mandeismo simplemente como un religion "gnostic" debe esser tractate con precau­tion, perque le religion es un tradition autonome con un historia e un litteratura proprie. Le fontes academic tracta le relation inter mandeismo e gnosticismo como un question de historia del religion e non como un identitate absolute inter le duo. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le traditiones iranian, includente elementos associate al [[Zoroastrianismo]], ha etiam lassate traces in le cosmologia e le terminologia mandean secundo le analyse historic comparative. <ref>{{Cita web |url=https://www.iranicaonline.org/articles/mandaeans/mandaeans-ii-the-mandaean-religion/ |titulo=Mandaeans ii. The Mandaean Religion |sitioweb=Encyclopaedia Iranica |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Category:Mandeismo| ]] [[Category:Religiones abrahamic]] [[Category:Religiones semitic antique]] [[Category:Religiones e sectas gnostic]] [[Category:Sectas gnostic judeo-israelita]] [[Category:Cultura mandee]] [[Category:Religiones del Oriente Medie]] [[Category:Religiones monotheistic]] [[Category:Religion in Iran]] [[Category:Religion in Iraq]] [[Category:Religion in le Imperio Sasanida]] 9shuxkmazbauz1vnd7vwvfp3embpgw8 Patrono:Mandeismo 10 61855 702413 2026-10-06T07:52:20Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Capsa seriei | latitudo_capsae = 230px | titulo = [[Mandeísmo]] | imago = Darfash - Mandaean cross.svg | grex1 = Prophetes | index1 = * [[Adam]] * [[Seth]] * [[Noah]] * [[Shem]] * [[John the Baptist]] | grex2 = Nomines adherentium | index2 = * [[Mandeos]] * [[Sabianos]] * [[Nazareni|Nasoreanos]] * [[Gnosticismo|Gnosticos]] | grex3 = Scripturas | index3 = * ''[[Ginza Rabba]]'' ** ''[[Ginza dextere]]'' ** ''[[Ginza sinistre]]'' * ''[[Libro mandean de Johannes]]''...” 702413 wikitext text/x-wiki {{Capsa seriei | latitudo_capsae = 230px | titulo = [[Mandeísmo]] | imago = Darfash - Mandaean cross.svg | grex1 = Prophetes | index1 = * [[Adam]] * [[Seth]] * [[Noah]] * [[Shem]] * [[John the Baptist]] | grex2 = Nomines adherentium | index2 = * [[Mandeos]] * [[Sabianos]] * [[Nazareni|Nasoreanos]] * [[Gnosticismo|Gnosticos]] | grex3 = Scripturas | index3 = * ''[[Ginza Rabba]]'' ** ''[[Ginza dextere]]'' ** ''[[Ginza sinistre]]'' * ''[[Libro mandean de Johannes]]'' * ''[[Qulasta]]'' * ''[[Haran Gawaita]]'' * ''[[Nuptias del Grande Shishlam]]'' * ''[[Baptismo de Hibil Ziwa]]'' * ''[[Diwan Abatur]]'' * ''[[Mille e dece-duo questiones]]'' * ''[[Rollulo del Regno exaltate]]'' * ''[[Coronation del Grande Shishlam]]'' * ''[[Alma Rišaia Rba]]'' * ''[[Alma Rišaia Zuṭa]]'' * ''[[Zihrun Raza Kasia]]'' * ''[[Rollulo del Parwanaya]]'' * ''[[Libro del Zodiaco]]'' * ''[[Dmut Kušṭa]]'' * ''[[Rollulo del Rivers]]'' * ''[[Secrets del Ancestres]]'' * ''[[Rollulo del Ancestres]]'' | grex4 = Sacerdotes | index4 = * [[Rishama]] * [[Ganzibra]] * [[Tarmida]] * [[Shganda]] | grex5 = Conductores individual | index5 = * [[Miriai]] * [[Shlama beth Qidra]] * [[Zazai de Gawazta]] * [[Anush Bar Danqa]] * [[Yahya Bihram]] * [[Dakhil Aidan]] * [[Jabbar Choheili]] * [[Sattar Jabbar Hilow]] * [[Najah Choheili]] * [[Salah Choheili]] * [[Brikha Nasoraia]] | grex6 = Ritus | index6 = * [[Masbuta]] * [[Masiqta]] * [[Tamasha]] * [[Rishama]] * [[Kushta]] * [[Qabin]] * [[Misha]] | grex7 = Cibo e bibita ritual | index7 = * [[Mambuha]] * [[Halalta]] * [[Hamra]] * [[Pihta]] * [[Fatira]] * [[Zidqa brikha]] * [[Lofani]] * [[Sa]] * [[Dukrana]] | grex8 = Practicas | index8 = * [[Hayyi Rabbi|Creder in le Unitate de Deo]] * [[Brakha|Oration quotidian]] * [[Masbuta|Baptismo]] * [[Sauma|Jejunio]] * [[Zidqa|Eleemosyna]] | grex9 = Objectos e symbolos | index9 = * [[Drabsha]] * [[Rasta]] * [[Burzinqa]] * [[Pandama]] * [[Klila]] * [[Taga]] * [[Riha]] * [[Skandola]] | grex10 = Cosmologia | index10 = * [[Hayyi Rabbi]] * [[Mundo del Lumine]] * [[Mana]] * [[Manda]] * [[Uthra]] * [[Manda d-Hayyi]] * [[Yushamin]] * [[Abatur]] * [[Ptahil]] * [[Hibil]] * [[Shitil]] * [[Anush]] * [[Sam Ziwa]] * [[Bihram Rabba]] * [[Adathan]] * [[Yadathan]] * [[Shilmai]] * [[Nidbai]] * [[Yawar Ziwa]] * [[Simat Hayyi]] * [[Yufin-Yufafin]] * [[Nsab]] * [[Nbat]] * [[Gubran]] * [[Shihlun]] * [[Urfeil]] * [[Marfeil]] * [[Saureil]] * [[Zihrun]] * [[Etinsib Ziwa]] * [[Piriawis]] * [[Tarwan]] * [[Yura]] * [[Yurba]] * [[Yukashar]] * [[Ziwa]] * [[Shahrat]] * [[Malwasha]] * [[Nishimta]] * [[Dinanukht]] * [[Shishlam]] * [[Ezlat]] * ''[[Škina]]'' * [[Dmuta]] * [[Mshunia Kushta]] * [[Adam kasia]] * [[Adam pagria]] * [[Shatrin]] * [[Laufa]] * [[Hitfun]] * [[Tibil]] * [[Mundo del Tenebres]] * [[Mare de Suf]] * [[Siniawis]] * [[Matarta]] * [[Ruha]] * [[Ur]] * [[Krun]] * [[Gaf]] * [[Qin]] * [[Zahreil]] * [[Anathan]] * [[Giu]] * [[Shdum]] * [[Zartai-Zartanai]] * [[Hag]] * [[Mag]] | grex11 = Festivales | index11 = * [[Parwanaya]] * [[Dehwa Rabba]] * [[Dehwa d-Shishlam Rabba]] * [[Dehwa Daimana]] * [[Dehwa Hanina]] * [[Abu al-Haris]] * [[Ead Fel]] | grex12 = Locos | index12 = * [[Yardena]] * [[Beth Manda]] * [[Shkinta]] * [[Andiruna]] | grex13 = Orationes | index13 = * [[Sidra d-Nishmata]] * [[Asut Malkia]] * [[Rushuma]] * [[Rahma]] * [[Tabahatan]] * [[Shumhata]] * [[Bshuma]] | vide_etiam = }} <noinclude> [[Categoria:Patronos de religion]] </noinclude> qjxt007vzd4b2smup52w64xj1cezhch 702414 702413 2026-10-06T07:53:17Z Interlingvisto 60932 702414 wikitext text/x-wiki {{Capsa seriei | latitudo_capsae = 230px | titulo = [[Mandeismo]] | imago = Darfash - Mandaean cross.svg | grex1 = Prophetas | index1 = * [[Adam]] * [[Seth]] * [[Noah]] * [[Shem]] * [[Johannes le Baptista]] | grex2 = Nomines del adherentes | index2 = * [[Mandeanos]] * [[Sabianos]] * [[Nasoreanos]] * [[Gnosticismo|Gnosticos]] | grex3 = Scripturas | index3 = * ''[[Ginza Rabba]]'' ** ''[[Ginza dextra]]'' ** ''[[Ginza sinistra]]'' * ''[[Libro mandeano de Johannes]]'' * ''[[Qulasta]]'' * ''[[Haran Gawaita]]'' * ''[[Nuptias del Grande Shishlam]]'' * ''[[Baptismo de Hibil Ziwa]]'' * ''[[Diwan Abatur]]'' * ''[[Le mille e dece-duo questiones]]'' * ''[[Rollulo del Regno Exaltate]]'' * ''[[Coronation del Grande Shishlam]]'' * ''[[Alma Rišaia Rba]]'' * ''[[Alma Rišaia Zuṭa]]'' * ''[[Zihrun Raza Kasia]]'' * ''[[Rollulo del Parwanaya]]'' * ''[[Libro del Zodiaco]]'' * ''[[Dmut Kušṭa]]'' * ''[[Rollulo del Rivers]]'' * ''[[Secrets del Ancestres]]'' * ''[[Rollulo del Ancestres]]'' | grex4 = Sacerdotes | index4 = * [[Rishama]] * [[Ganzibra]] * [[Tarmida]] * [[Shganda]] | grex5 = Conductores individual | index5 = * [[Miriai]] * [[Shlama beth Qidra]] * [[Zazai de Gawazta]] * [[Anush Bar Danqa]] * [[Yahya Bihram]] * [[Dakhil Aidan]] * [[Jabbar Choheili]] * [[Sattar Jabbar Hilow]] * [[Najah Choheili]] * [[Salah Choheili]] * [[Brikha Nasoraia]] | grex6 = Ritos | index6 = * [[Masbuta]] * [[Masiqta]] * [[Tamasha]] * [[Rishama]] * [[Kushta]] * [[Qabin]] * [[Misha]] | grex7 = Alimentos e bibitas ritual | index7 = * [[Mambuha]] * [[Halalta]] * [[Hamra]] * [[Pihta]] * [[Fatira]] * [[Zidqa brikha]] * [[Lofani]] * [[Sa]] * [[Dukrana]] | grex8 = Practicas | index8 = * [[Hayyi Rabbi|Creder in le Unitate de Deo]] * [[Brakha|Oration quotidian]] * [[Masbuta|Baptismo]] * [[Sauma|Jejunio]] * [[Zidqa|Eleemosyna]] | grex9 = Objectos e symbolos | index9 = * [[Drabsha]] * [[Rasta]] * [[Burzinqa]] * [[Pandama]] * [[Klila]] * [[Taga]] * [[Riha]] * [[Skandola]] | grex10 = Cosmologia | index10 = * [[Hayyi Rabbi]] * [[Mundo del Lumine]] * [[Mana]] * [[Manda]] * [[Uthra]] * [[Manda d-Hayyi]] * [[Yushamin]] * [[Abatur]] * [[Ptahil]] * [[Hibil]] * [[Shitil]] * [[Anush]] * [[Sam Ziwa]] * [[Bihram Rabba]] * [[Adathan]] * [[Yadathan]] * [[Shilmai]] * [[Nidbai]] * [[Yawar Ziwa]] * [[Simat Hayyi]] * [[Yufin-Yufafin]] * [[Nsab]] * [[Nbat]] * [[Gubran]] * [[Shihlun]] * [[Urfeil]] * [[Marfeil]] * [[Saureil]] * [[Zihrun]] * [[Etinsib Ziwa]] * [[Piriawis]] * [[Tarwan]] * [[Yura]] * [[Yurba]] * [[Yukashar]] * [[Ziwa]] * [[Shahrat]] * [[Malwasha]] * [[Nishimta]] * [[Dinanukht]] * [[Shishlam]] * [[Ezlat]] * ''[[Škina]]'' * [[Dmuta]] * [[Mshunia Kushta]] * [[Adam kasia]] * [[Adam pagria]] * [[Shatrin]] * [[Laufa]] * [[Hitfun]] * [[Tibil]] * [[Mundo del Tenebres]] * [[Mare de Suf]] * [[Siniawis]] * [[Matarta]] * [[Ruha]] * [[Ur]] * [[Krun]] * [[Gaf]] * [[Qin]] * [[Zahreil]] * [[Anathan]] * [[Giu]] * [[Shdum]] * [[Zartai-Zartanai]] * [[Hag]] * [[Mag]] | grex11 = Festivales | index11 = * [[Parwanaya]] * [[Dehwa Rabba]] * [[Dehwa d-Shishlam Rabba]] * [[Dehwa Daimana]] * [[Dehwa Hanina]] * [[Abu al-Haris]] * [[Ead Fel]] | grex12 = Locos | index12 = * [[Yardena]] * [[Beth Manda]] * [[Shkinta]] * [[Andiruna]] | grex13 = Orationes | index13 = * [[Sidra d-Nishmata]] * [[Asut Malkia]] * [[Rushuma]] * [[Rahma]] * [[Tabahatan]] * [[Shumhata]] * [[Bshuma]] | vide_etiam = }} <noinclude> [[Categoria:Patronos de religion]] [[Categoria:Patronos de religiones e credentias]] </noinclude> 360abj79dey2wrglqyluc7sr62yq6nj 702415 702414 2026-10-06T07:53:29Z Interlingvisto 60932 702415 wikitext text/x-wiki {{Capsa seriei | latitudo_capsae = 230px | titulo = [[Mandeismo]] | imago = Darfash - Mandaean cross.svg | grex1 = Prophetas | index1 = * [[Adam]] * [[Seth]] * [[Noah]] * [[Shem]] * [[Johannes le Baptista]] | grex2 = Nomines del adherentes | index2 = * [[Mandeanos]] * [[Sabianos]] * [[Nasoreanos]] * [[Gnosticismo|Gnosticos]] | grex3 = Scripturas | index3 = * ''[[Ginza Rabba]]'' ** ''[[Ginza dextra]]'' ** ''[[Ginza sinistra]]'' * ''[[Libro mandeano de Johannes]]'' * ''[[Qulasta]]'' * ''[[Haran Gawaita]]'' * ''[[Nuptias del Grande Shishlam]]'' * ''[[Baptismo de Hibil Ziwa]]'' * ''[[Diwan Abatur]]'' * ''[[Le mille e dece-duo questiones]]'' * ''[[Rollulo del Regno Exaltate]]'' * ''[[Coronation del Grande Shishlam]]'' * ''[[Alma Rišaia Rba]]'' * ''[[Alma Rišaia Zuṭa]]'' * ''[[Zihrun Raza Kasia]]'' * ''[[Rollulo del Parwanaya]]'' * ''[[Libro del Zodiaco]]'' * ''[[Dmut Kušṭa]]'' * ''[[Rollulo del Rivers]]'' * ''[[Secrets del Ancestres]]'' * ''[[Rollulo del Ancestres]]'' | grex4 = Sacerdotes | index4 = * [[Rishama]] * [[Ganzibra]] * [[Tarmida]] * [[Shganda]] | grex5 = Conductores individual | index5 = * [[Miriai]] * [[Shlama beth Qidra]] * [[Zazai de Gawazta]] * [[Anush Bar Danqa]] * [[Yahya Bihram]] * [[Dakhil Aidan]] * [[Jabbar Choheili]] * [[Sattar Jabbar Hilow]] * [[Najah Choheili]] * [[Salah Choheili]] * [[Brikha Nasoraia]] | grex6 = Ritos | index6 = * [[Masbuta]] * [[Masiqta]] * [[Tamasha]] * [[Rishama]] * [[Kushta]] * [[Qabin]] * [[Misha]] | grex7 = Alimentos e bibitas ritual | index7 = * [[Mambuha]] * [[Halalta]] * [[Hamra]] * [[Pihta]] * [[Fatira]] * [[Zidqa brikha]] * [[Lofani]] * [[Sa]] * [[Dukrana]] | grex8 = Practicas | index8 = * [[Hayyi Rabbi|Creder in le Unitate de Deo]] * [[Brakha|Oration quotidian]] * [[Masbuta|Baptismo]] * [[Sauma|Jejunio]] * [[Zidqa|Eleemosyna]] | grex9 = Objectos e symbolos | index9 = * [[Drabsha]] * [[Rasta]] * [[Burzinqa]] * [[Pandama]] * [[Klila]] * [[Taga]] * [[Riha]] * [[Skandola]] | grex10 = Cosmologia | index10 = * [[Hayyi Rabbi]] * [[Mundo del Lumine]] * [[Mana]] * [[Manda]] * [[Uthra]] * [[Manda d-Hayyi]] * [[Yushamin]] * [[Abatur]] * [[Ptahil]] * [[Hibil]] * [[Shitil]] * [[Anush]] * [[Sam Ziwa]] * [[Bihram Rabba]] * [[Adathan]] * [[Yadathan]] * [[Shilmai]] * [[Nidbai]] * [[Yawar Ziwa]] * [[Simat Hayyi]] * [[Yufin-Yufafin]] * [[Nsab]] * [[Nbat]] * [[Gubran]] * [[Shihlun]] * [[Urfeil]] * [[Marfeil]] * [[Saureil]] * [[Zihrun]] * [[Etinsib Ziwa]] * [[Piriawis]] * [[Tarwan]] * [[Yura]] * [[Yurba]] * [[Yukashar]] * [[Ziwa]] * [[Shahrat]] * [[Malwasha]] * [[Nishimta]] * [[Dinanukht]] * [[Shishlam]] * [[Ezlat]] * ''[[Škina]]'' * [[Dmuta]] * [[Mshunia Kushta]] * [[Adam kasia]] * [[Adam pagria]] * [[Shatrin]] * [[Laufa]] * [[Hitfun]] * [[Tibil]] * [[Mundo del Tenebres]] * [[Mare de Suf]] * [[Siniawis]] * [[Matarta]] * [[Ruha]] * [[Ur]] * [[Krun]] * [[Gaf]] * [[Qin]] * [[Zahreil]] * [[Anathan]] * [[Giu]] * [[Shdum]] * [[Zartai-Zartanai]] * [[Hag]] * [[Mag]] | grex11 = Festivales | index11 = * [[Parwanaya]] * [[Dehwa Rabba]] * [[Dehwa d-Shishlam Rabba]] * [[Dehwa Daimana]] * [[Dehwa Hanina]] * [[Abu al-Haris]] * [[Ead Fel]] | grex12 = Locos | index12 = * [[Yardena]] * [[Beth Manda]] * [[Shkinta]] * [[Andiruna]] | grex13 = Orationes | index13 = * [[Sidra d-Nishmata]] * [[Asut Malkia]] * [[Rushuma]] * [[Rahma]] * [[Tabahatan]] * [[Shumhata]] * [[Bshuma]] | vide_etiam = }} <noinclude> [[Categoria:Patronos de religion]] </noinclude> 9tc0p6alg58u263k2ymxmie8gjad5bs Platonismo 0 61856 702417 2026-10-06T08:11:18Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} Le '''platonismo''' es le nomine date al insimile de correntes philosophic que deriva del pensamento de [[Plato]] e del tradition intellectual que se developpava in le [[Academia de Athenas]]. Con le tempore, iste tradition se diffundeva in le mundo greco-romano e exerceva un influentia importante super le philosophia medieval e moderne. Le termino ha, tamen, plus de un senso. In le historia del philosophia, illo pote designar le traditi...” 702417 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''platonismo''' es le nomine date al insimile de correntes philosophic que deriva del pensamento de [[Plato]] e del tradition intellectual que se developpava in le [[Academia de Athenas]]. Con le tempore, iste tradition se diffundeva in le mundo greco-romano e exerceva un influentia importante super le philosophia medieval e moderne. Le termino ha, tamen, plus de un senso. In le historia del philosophia, illo pote designar le tradition que interpreta e developpa le ideas de Plato. In le metaphysica contemporanee, le parola es usate in un senso plus precise pro referer al position secundo le qual existe objectos abstracte independente del mente e del mundo physic, per exemplo numeros, propositiones o universales. Iste ultime uso non debe esser confundite simplemente con le philosophia historic de Plato.<ref name="SEPPlatonism">{{cite encyclopedia |title=Platonism in Metaphysics |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |year=2024 |url= |access-date=2026-10-06}}</ref> Le platonismo historic non ha constituite un doctrina uniforme durante tote su historia. Desde le prime successoros de Plato usque al philosophos del [[Antiquitate tarde]], del [[Medievo]] e del [[Renascentia]], le interpretation del textos platonic ha variate considerabilemente. Le [[neoplatonismo]] de [[Plotino]] e [[Proclo]], per exemplo, es un del formas que prendeva le philosophia platonic e le combinava con elementos proveniente de altere traditiones philosophic e religiose.<ref name="SEPNeoplatonism">{{cite encyclopedia |title=Neoplatonism |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |year=2022 |url= |access-date=2026-10-06}}</ref> == Plato e le origines del platonismo == Le philosophia de Plato es conservate principalmente in forma de [[dialogo philosophic]]. Su obras tracta temas multo diverse, inter illos le metaphysica, le [[epistemologia]], le ethica, le politica e le natura del anima. Un del aspectos que ha habite le plus grande influentia es le doctrina del Formas, o Ideas. Secundo le interpretation traditional, le Formas es realitates intelligibile, eternal e immutabile, que possede un status plus fundamental que le objectos particular que nos percipe per le sensos.<ref name="SEPPlatoMetaphysics">{{cite encyclopedia |title=Plato's Middle Period Metaphysics and Epistemology |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |year=2025 |url= |access-date=2026-10-06}}</ref> In le dialogos del periodo medio, Plato parla, inter altere cosas, de Formas como le Beauty, le Equalitate e le Justitia. Le objectos particular del mundo sensibile es in un certe relation con iste Formas, relation que Plato associa a ideas como participation o approximation. Le maniera exacte de comprender iste doctrina remane, tamen, un subjecto de discussion inter le especialistas. Specialmente disputate es le question de qualmente le doctrina se modifica o se presenta differente in le varie dialogos.<ref name="SEPPlatoMetaphysics"/> Le [[Republica]], le [[Phaedon]], le [[Symposion]], le [[Timaeo]], le [[Parmenide]] e le [[Sophista]] deveniva fontes importante pro le tradition platonista. Non existe in le obras de Plato un exposition complete e uniforme de tote su doctrinas. Pro iste ration, le relation inter le ideas presentate in le differente periodos de su obra continua a esser discutite in le historia moderne del philosophia.<ref name="SEPPlatoMetaphysics"/> == Le Academia e le platonismo antique == Post le morte de Plato, le [[Academia]] continuava a functionar sub le direction de su successoros. Inter le prime capites del schola esseva [[Speusippo]] e [[Xenocrate]]. Le periodo associate con illes es usualmente appellate Academia Ancian. Iste philosophos continuava le tradition initiate per Plato, ma lor interpretationes non correspondeva sempre exactemente al positiones que nos trova in le dialogos de Plato. Durante le tertie e secunde seculos a.C., le Academia prendeva gradualmente un orientation plus [[sceptic]]. Iste cambio es associate specialmente con [[Arcesilao]] e [[Carneade]]. Illes poneva in question le possibilitate de attinger un cognoscimento certe e insisteva super le difficultates que accompania le cognition human. Le expression «Nove Academia» es usate in le historiographia moderne pro describer iste fase del historia del schola.<ref name="SEPArcesilaus">{{cite encyclopedia |title=Arcesilaus |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |year=2024 |url= |access-date=2026-10-06}}</ref><ref name="SEPCarneades">{{cite encyclopedia |title=Carneades |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |year=2025 |url= |access-date=2026-10-06}}</ref> Le distinction inter Academia Ancian, Academia Medie e Nove Academia debe esser comprendite con prudentia. Le nomines serviva a distinguer differente phases del orientation philosophic del schola e non necessariemente institutiones completemente separate.<ref name="SEPCarneades"/> Le historia del Academia monstra assi que le platonismo non esseva, desde su initio, simplemente un transmission literal del ideas de Plato. Le interpretation del maestro dava loco a debattos e a solutiones philosophic differente. == Medio platonismo == Le expression «medio platonismo» es un termino del historiographia moderne. Illo se refere generalmente al periodo que va desde le philosophia de [[Antioco de Ascalon]], in le prime seculo a.C., usque al apparition del philosophia de Plotino in le tertie seculo d.C. Le philosophos includite sub iste termino non formava un schola completamente uniforme. Illes tentava, in manieras differente, de reinterpreter Plato in relation con altere traditiones, inter illas le [[Aristotelismo]], le [[Stoicismo]] e le [[Pythagorismo]].<ref name="IEPMiddlePlatonism">{{cite encyclopedia |title=Platonism, Middle |encyclopedia=Internet Encyclopedia of Philosophy |access-date=2026-10-06}}</ref> Antioco de Ascalon cercava, per exemplo, a establir un accordo inter le philosophia platonic, le philosophia peripatetic e le stoicismo, ben que le interpretation exacte de su position remane subjecte a debatto inter le especialistas.<ref name="SEPAntiochus">{{cite encyclopedia |title=Antiochus of Ascalon |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |year=2020 |url= |access-date=2026-10-06}}</ref> In le seculos sequente, autores como [[Plutarcho de Cheronea]], [[Filon de Alexandria]] e [[Numenio de Apamea]] developpava interpretationes in le quales le metaphysica e le aspectos religiose del platonismo habeva un rolo plus importante. Numenio, in particular, exerceva un influentia importante super le platonismo posterior, specialmente super Plotino, ben que su obras ha sobrevivite solmente in fragmentos e testimonios.<ref name="IEPMiddlePlatonism"/><ref name="SEPNumenius">{{cite encyclopedia |title=Numenius |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |year=2024 |url= |access-date=2026-10-06}}</ref> Le medio platonismo occupa assi un position inter le philosophia del Academia antique e le sistemas que apparerea durante le Antiquitate tarde. == Neoplatonismo == Le neoplatonismo es le nomine que le historiographia moderne da a un forma del platonismo developpate in le [[Antiquitate tarde]], a partir del tertie seculo d.C. Illo deveniva un del sistemas philosophic importante del mundo greco-romano del periodo tarde.<ref name="SEPNeoplatonism"/> Le termino «neoplatonismo» es posterior al periodo in question. Philosophos como Plotino non se considerava fundatores de un nove religion o de un tradition completemente distincte. Illes se comprendeva principalmente como interpretes e continuatores del philosophia de Plato. Le uso del termino «neoplatonismo» es assi un designation historiographic moderne.<ref name="SEPNeoplatonism"/><ref name="SEPNumenius"/> === Plotino === [[Plotino]] (circa 204/205–270) es generalmente considerate le figura central del forma del platonismo que hodie nos appella neoplatonismo. Su metaphysica presenta un hierarchia del realitate in le qual le Uno ocupa le position supreme, sequite per le Intellecto (*Nous*) e le Anima.<ref name="SEPNeoplatonism"/> Pro Plotino, le Uno es le principio ultime de tote le realitate. Le Intellecto contine le Formas e le Anima es le principio del vita e del ordine del mundo sensibile. Le realitates inferior pote esser comprendite in relation con le principio supreme, de que illas procede per un processo que es usualmente appellate emanation.<ref name="SEPNeoplatonism"/> Le anima human ha, in iste quadro, le possibilitate de retornar verso le intelligibile per medio del contemplation. Plotino presentava su proprie philosophia como un interpretation plus profunde del tradition platonic, e non como un ruptura con illo.<ref name="SEPNeoplatonism"/> Su obra principal, le *Enneades*, non esseva arrangiate per ipse. Post su morte, su discipulo [[Porfirio]] compilava, divideva e ordinava le textos que formava le collection. === Successores de Plotino === Post Plotino, le tradition platonista del Antiquitate tarde continuava a developpar se con autores como Porfirio, [[Iamblico]] e [[Proclo]]. Lor interpretationes non esseva identic: illes habeva opiniones differente super le metaphysica, le natura del anima e le rolo del practicas religiose. Tamen, illes compartiva un orientation general verso un realitate intelligibile superior al mundo physic.<ref name="SEPNeoplatonism"/> Con Proclo, le systema metaphysic deveniva ancora plus elaborate. Le tradition platonista in [[Athenas]] continuava usque al clausura del schola philosophic in 529, durante le regno del imperator [[Justiniano I]]. Le schola de iste periodo non esseva le continuation institutional directe del Academia original de Plato, ma se presentava como continuatrice del tradition platonic.<ref name="SEPSyrianus">{{cite encyclopedia |title=Syrianus |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |year=2026 |url= |access-date=2026-10-06}}</ref> == Platonismo e Christianismo == Le philosophia platonic e le traditiones que se developpava a partir de illo habeva un influentia importante super le philosophia christian del [[Antiquitate tarde]] e del [[Medievo]]. Autores christian adoptava certe ideas platonic e los reinterpretava in le quadro de lor proprie theologia. Inter le temas que passava a iste tradition esseva le natura del anima, le distinction inter le mundo sensibile e le realitate intelligibile, le ordine del cosmos e le question del veritate.<ref name="SEPNeoplatonism"/> [[Augustino de Hippona]] esseva particularmente influentiate per le platonismo tarde. In su philosophia, le ideas intelligibile pote esser comprendite in relation con le mente divine. Le influentia neoplatonic es ben documentate in su conception del Deo, del anima, del distinction inter le intelligibile e le sensibile e del ascension del mente verso le veritate.<ref name="SEPAugustine">{{cite encyclopedia |title=Saint Augustine |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |year=2019 |url= |access-date=2026-10-06}}</ref> Le influentia del neoplatonismo se trova etiam in autores como [[Pseudo-Dionysio Areopagita]]. Su textos representa un integration importante del neoplatonismo antique, specialmente del tradition associate con Plotino e Proclo, in un contexto christian.<ref name="SEPPseudoDionysius">{{cite encyclopedia |title=Pseudo-Dionysius the Areopagite |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |year=2018 |url= |access-date=2026-10-06}}</ref> == Platonismo medieval == Durante le [[Medievo]], le philosophia de Plato non esseva disponibile in le Europa latin in tote su extension. Le transmission del textos esseva partial, e certe obras circulava multo plus que alteres. Le [[Timaeo]], per exemplo, habeva un influentia importante durante longe periodos. Le platonismo medieval non formava un movimento unic ni un schola ben definite. Elementos platonic e neoplatonic appareva in diverse correntes del philosophia e del theologia, sovente in combination con ideas proveniente de altere traditiones. Le influentia de Augustino e de Pseudo-Dionysio esseva particularmente importante in le transmission de ideas platonic e neoplatonic in le tradition christian medieval.<ref name="SEPAugustine"/><ref name="SEPPseudoDionysius"/> Le interpretation medieval de Plato esseva assi frequentemente indirecte. Autores christian cognosceva le philosophia platonic non solmente per le textos del ipse Plato, ma etiam per le autores posterior qui habeva ja interpretate e transformate su ideas.<ref name="SEPPseudoDionysius"/> == Platonismo del Renascentia == Le [[Renascentia]] apportava un nove interesse pro le philosophia de Plato e pro le neoplatonismo. Le recuperation del philosophia grec e le activitate de eruditos como [[Georgios Gemistos Plethon]] e [[Marsilio Ficino]] contribueva al nove diffusion del platonismo in Europa occidental.<ref name="SEPNeoplatonism"/> [[Georgios Gemistos Plethon]] esseva un del figuras importante de iste processo. Su interesse pro Plato se manifesta etiam in le contexto intellectual del [[Concilium de Florence]] de 1439. In le Italia del quattrocento, le studio de Plato prendeva un position particularmente importante in le circulo del [[Academia Platonic de Florence]], associate con [[Marsilio Ficino]]. Ficino traduceva e commentava obras de Plato e de Plotino, e su interpretation del platonismo habeva influentia super le philosophia, le arte e le litteratura del Renascentia.<ref name="SEPNeoplatonism"/> Le platonismo del Renascentia non esseva dunque un simple retorno al philosophia antique. Le pensatores del periodo combinava le textos de Plato con elementos neoplatonic e christian. Iste tradition influentiava non solmente le philosophia e le theologia, ma etiam le cultura humanista del epoca.<ref name="SEPNeoplatonism"/> == Platonismo moderne == In le philosophia moderne, le parola «platonismo» pote esser usate in duo sentidos principal. Illo pote continuar a designar le tradition historic que deriva del philosophia de Plato, ma pote etiam referer a un position metaphysic specific concernente le existentia de objectos abstracte.<ref name="SEPPlatonism"/> In iste ultime senso, le platonista sostiene que certe entidades, como numeros, propositiones o universales, existe independente del mente human e del mundo physic. Illos non dependeria assi del facto que existe seres human qui los pensa o los describe.<ref name="SEPPlatonism"/> Iste uso contemporanee debe esser distinguite del philosophia de Plato ipse. Le Stanford Encyclopedia of Philosophy usa le minuscula *platonism* pro referer al position metaphysic moderne e assi evita de supponer que Plato ipse acceptava le definition contemporanee del platonismo.<ref name="SEPPlatonism"/> Un version moderne del platonismo metaphysic esseva defendite per philosophos como [[Gottlob Frege]]. Elementos platonista appare etiam in le pensamento de [[Kurt Gödel]], [[Bertrand Russell]] e [[W. V. O. Quine]], ben que lor opiniones super le natura del objectos abstracte e lor existentia non es identic.<ref name="SEPPlatonism"/> == Platonismo in mathematica == Le platonismo ha un application particularmente importante in le [[philosophia del mathematica]]. Secundo le platonismo mathematic, numeros e altere objectos mathematic non es creationes del mente human. Illos existe independente del humanos, del linguage e del processus physic mediante le quales nos los studia e describe.<ref name="SEPMathPlatonism">{{cite encyclopedia |title=Platonism in the Philosophy of Mathematics |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |year=2015 |url= |access-date=2026-10-06}}</ref> Iste position es un forma de realismo mathematic forte. Le attraction del platonismo consiste inter altere cosas in le idea que le mathematicas parla de objectos que non depende del nostre imagination o de nostre linguage. Tamen, iste position crea un problema epistemologic: si le objectos mathematic non se trova in spatio e tempore e non pote entrar in relationes causal con nos, como pote le humanos attinger cognoscimento de illos?<ref name="SEPMathPlatonism"/> Le problema es sovente presentate como un problema epistemologic del platonismo. Un teoria que afirma le existentia independente de objectos abstracte debe explicar etiam le maniera in le qual un mente human, que es un ente physic e temporal, pote cognoscer tal objectos. Le problema del accesso epistemic al objectos abstracte es un del principal difficultates discutite in le philosophia contemporanee del platonismo.<ref name="SEPAbstractObjects">{{cite encyclopedia |title=Abstract Objects |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |url= |access-date=2026-10-06}}</ref> == Criticas del platonismo == Le platonismo ha essite criticate desde le philosophia antique. Un del difficultates classic concernente le doctrina del Formas es le maniera de explicar le relation inter le Formas e le objectos particular. Si le objectos particular debe participar in un Forma, resta a determinar exactemente in que consiste iste participation e qual consequentias illo ha.<ref name="SEPPlatoMetaphysics"/> Le dialogo [[Parmenide]] de Plato ipse presenta varie objectiones contra certe formulationes del doctrina del Formas. Un del argumentos que appare in iste contexto es cognoscite como le «Tertie Homine». Le interpretation de iste passage, tamen, remane disputate e le especialistas non concorda super su intention exacte.<ref name="SEPPlatoMetaphysics"/> In le philosophia contemporanee, le platonismo metaphysic es frequentemente comparate con positiones como le nominalismo, le conceptualismo e le realismo immanente. Le [[nominalismo]] nega, in varie formas, que universales o altere objectos abstracte debe esser admittite como entidades independente. Le [[conceptualismo]] explica iste entidades per medio del conceptos o del activitates del mente. Le realismo immanente accepta un realitate independente del mente pro certe proprietates o objectos, ma situa iste realitate in le mundo physic o in le cosas particular.<ref name="SEPPlatonism"/> Un altere problema importante es de natura epistemologic. Si le objectos abstracte es non-spatial, non-temporal e non-causal, il es difficile explicar como un esser human pote cognoscer los. Le problema non concerne solmente le mathematicas: illo se presenta plus generalmente pro tote position que postula un dominio de entidades abstracte independente del mundo physic.<ref name="SEPAbstractObjects"/> Le platonistas ha proponite varie responsas a iste objectiones. Alcun tenta explicar le cognition del objectos abstracte per un forma de intuition intellectual; alteres pone le accent super le natura del veritate mathematic e logic. Non existe un solution universalmente acceptate al problema.<ref name="SEPAbstractObjects"/> == Influencia == Le platonismo ha habite un influentia longe e durabile super le philosophia occidental. Le distinction inter le intelligibile e le sensibile, le doctrina del Formas, le importantia accordate al ration e le reflexiones super le anima, le veritate e le ben ha lassate un marca profunde super multe traditiones philosophic.<ref name="SEPNeoplatonism"/> Le neoplatonismo contribueva a extender iste influentia. Su metaphysica esseva incorporate, con modificationes importante, in diverse correntes del Christianismo e influentiava etiam le philosophia del mundo islamic. Plus tarde, le recuperation del textos platonic durante le [[Renascentia]] dava nove impulso al studio del philosophia antique e al cultura humanista.<ref name="SEPNeoplatonism"/> Le platonismo continua a haber un rolo in le philosophia contemporanee. Su version metaphysic es particularmente visibile in le debates super le natura del numeros, del objectos mathematic e del altere entidades abstracte. Le question de si tal objectos existe independente del mente remane un del problemas central del [[philosophia del mathematica]].<ref name="SEPPlatonism"/><ref name="SEPMathPlatonism"/> == Relation inter le usos del termino == Le parola «platonismo» debe esser interpretate secundo le contexto in le qual illo es usate. In le historia del philosophia, illo pote designar le longe tradition de interpretation e de developpamento del pensamento de Plato, desde le [[Academia]] antique e le medio platonismo usque al neoplatonismo, al platonismo medieval e al Renascentia. In le metaphysica contemporanee, le termino ha un senso plus restricte. Ille refere al position que existe objectos abstracte independente del mente, como numeros o certe universales. Le duo usos ha un relation historic, ma illos non es synonymos. Un philosopho pote esser platonista in le senso historic sin defender le platonismo metaphysic contemporanee, e vice versa.<ref name="SEPPlatonism"/> == Referentias == <references /> [[Categoria:Platonismo| Platonismo]] [[Categoria:Theismo classic]] [[Categoria:Scholas e traditiones philosophic]] hxcvbzynas9qskl0vtx045ux2953upq 702421 702417 2026-10-06T08:26:58Z Interlingvisto 60932 /* Influencia */ 702421 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''platonismo''' es le nomine date al insimile de correntes philosophic que deriva del pensamento de [[Plato]] e del tradition intellectual que se developpava in le [[Academia de Athenas]]. Con le tempore, iste tradition se diffundeva in le mundo greco-romano e exerceva un influentia importante super le philosophia medieval e moderne. Le termino ha, tamen, plus de un senso. In le historia del philosophia, illo pote designar le tradition que interpreta e developpa le ideas de Plato. In le metaphysica contemporanee, le parola es usate in un senso plus precise pro referer al position secundo le qual existe objectos abstracte independente del mente e del mundo physic, per exemplo numeros, propositiones o universales. Iste ultime uso non debe esser confundite simplemente con le philosophia historic de Plato.<ref name="SEPPlatonism">{{cite encyclopedia |title=Platonism in Metaphysics |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |year=2024 |url= |access-date=2026-10-06}}</ref> Le platonismo historic non ha constituite un doctrina uniforme durante tote su historia. Desde le prime successoros de Plato usque al philosophos del [[Antiquitate tarde]], del [[Medievo]] e del [[Renascentia]], le interpretation del textos platonic ha variate considerabilemente. Le [[neoplatonismo]] de [[Plotino]] e [[Proclo]], per exemplo, es un del formas que prendeva le philosophia platonic e le combinava con elementos proveniente de altere traditiones philosophic e religiose.<ref name="SEPNeoplatonism">{{cite encyclopedia |title=Neoplatonism |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |year=2022 |url= |access-date=2026-10-06}}</ref> == Plato e le origines del platonismo == Le philosophia de Plato es conservate principalmente in forma de [[dialogo philosophic]]. Su obras tracta temas multo diverse, inter illos le metaphysica, le [[epistemologia]], le ethica, le politica e le natura del anima. Un del aspectos que ha habite le plus grande influentia es le doctrina del Formas, o Ideas. Secundo le interpretation traditional, le Formas es realitates intelligibile, eternal e immutabile, que possede un status plus fundamental que le objectos particular que nos percipe per le sensos.<ref name="SEPPlatoMetaphysics">{{cite encyclopedia |title=Plato's Middle Period Metaphysics and Epistemology |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |year=2025 |url= |access-date=2026-10-06}}</ref> In le dialogos del periodo medio, Plato parla, inter altere cosas, de Formas como le Beauty, le Equalitate e le Justitia. Le objectos particular del mundo sensibile es in un certe relation con iste Formas, relation que Plato associa a ideas como participation o approximation. Le maniera exacte de comprender iste doctrina remane, tamen, un subjecto de discussion inter le especialistas. Specialmente disputate es le question de qualmente le doctrina se modifica o se presenta differente in le varie dialogos.<ref name="SEPPlatoMetaphysics"/> Le [[Republica]], le [[Phaedon]], le [[Symposion]], le [[Timaeo]], le [[Parmenide]] e le [[Sophista]] deveniva fontes importante pro le tradition platonista. Non existe in le obras de Plato un exposition complete e uniforme de tote su doctrinas. Pro iste ration, le relation inter le ideas presentate in le differente periodos de su obra continua a esser discutite in le historia moderne del philosophia.<ref name="SEPPlatoMetaphysics"/> == Le Academia e le platonismo antique == Post le morte de Plato, le [[Academia]] continuava a functionar sub le direction de su successoros. Inter le prime capites del schola esseva [[Speusippo]] e [[Xenocrate]]. Le periodo associate con illes es usualmente appellate Academia Ancian. Iste philosophos continuava le tradition initiate per Plato, ma lor interpretationes non correspondeva sempre exactemente al positiones que nos trova in le dialogos de Plato. Durante le tertie e secunde seculos a.C., le Academia prendeva gradualmente un orientation plus [[sceptic]]. Iste cambio es associate specialmente con [[Arcesilao]] e [[Carneade]]. Illes poneva in question le possibilitate de attinger un cognoscimento certe e insisteva super le difficultates que accompania le cognition human. Le expression «Nove Academia» es usate in le historiographia moderne pro describer iste fase del historia del schola.<ref name="SEPArcesilaus">{{cite encyclopedia |title=Arcesilaus |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |year=2024 |url= |access-date=2026-10-06}}</ref><ref name="SEPCarneades">{{cite encyclopedia |title=Carneades |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |year=2025 |url= |access-date=2026-10-06}}</ref> Le distinction inter Academia Ancian, Academia Medie e Nove Academia debe esser comprendite con prudentia. Le nomines serviva a distinguer differente phases del orientation philosophic del schola e non necessariemente institutiones completemente separate.<ref name="SEPCarneades"/> Le historia del Academia monstra assi que le platonismo non esseva, desde su initio, simplemente un transmission literal del ideas de Plato. Le interpretation del maestro dava loco a debattos e a solutiones philosophic differente. == Medio platonismo == Le expression «medio platonismo» es un termino del historiographia moderne. Illo se refere generalmente al periodo que va desde le philosophia de [[Antioco de Ascalon]], in le prime seculo a.C., usque al apparition del philosophia de Plotino in le tertie seculo d.C. Le philosophos includite sub iste termino non formava un schola completamente uniforme. Illes tentava, in manieras differente, de reinterpreter Plato in relation con altere traditiones, inter illas le [[Aristotelismo]], le [[Stoicismo]] e le [[Pythagorismo]].<ref name="IEPMiddlePlatonism">{{cite encyclopedia |title=Platonism, Middle |encyclopedia=Internet Encyclopedia of Philosophy |access-date=2026-10-06}}</ref> Antioco de Ascalon cercava, per exemplo, a establir un accordo inter le philosophia platonic, le philosophia peripatetic e le stoicismo, ben que le interpretation exacte de su position remane subjecte a debatto inter le especialistas.<ref name="SEPAntiochus">{{cite encyclopedia |title=Antiochus of Ascalon |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |year=2020 |url= |access-date=2026-10-06}}</ref> In le seculos sequente, autores como [[Plutarcho de Cheronea]], [[Filon de Alexandria]] e [[Numenio de Apamea]] developpava interpretationes in le quales le metaphysica e le aspectos religiose del platonismo habeva un rolo plus importante. Numenio, in particular, exerceva un influentia importante super le platonismo posterior, specialmente super Plotino, ben que su obras ha sobrevivite solmente in fragmentos e testimonios.<ref name="IEPMiddlePlatonism"/><ref name="SEPNumenius">{{cite encyclopedia |title=Numenius |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |year=2024 |url= |access-date=2026-10-06}}</ref> Le medio platonismo occupa assi un position inter le philosophia del Academia antique e le sistemas que apparerea durante le Antiquitate tarde. == Neoplatonismo == Le neoplatonismo es le nomine que le historiographia moderne da a un forma del platonismo developpate in le [[Antiquitate tarde]], a partir del tertie seculo d.C. Illo deveniva un del sistemas philosophic importante del mundo greco-romano del periodo tarde.<ref name="SEPNeoplatonism"/> Le termino «neoplatonismo» es posterior al periodo in question. Philosophos como Plotino non se considerava fundatores de un nove religion o de un tradition completemente distincte. Illes se comprendeva principalmente como interpretes e continuatores del philosophia de Plato. Le uso del termino «neoplatonismo» es assi un designation historiographic moderne.<ref name="SEPNeoplatonism"/><ref name="SEPNumenius"/> === Plotino === [[Plotino]] (circa 204/205–270) es generalmente considerate le figura central del forma del platonismo que hodie nos appella neoplatonismo. Su metaphysica presenta un hierarchia del realitate in le qual le Uno ocupa le position supreme, sequite per le Intellecto (*Nous*) e le Anima.<ref name="SEPNeoplatonism"/> Pro Plotino, le Uno es le principio ultime de tote le realitate. Le Intellecto contine le Formas e le Anima es le principio del vita e del ordine del mundo sensibile. Le realitates inferior pote esser comprendite in relation con le principio supreme, de que illas procede per un processo que es usualmente appellate emanation.<ref name="SEPNeoplatonism"/> Le anima human ha, in iste quadro, le possibilitate de retornar verso le intelligibile per medio del contemplation. Plotino presentava su proprie philosophia como un interpretation plus profunde del tradition platonic, e non como un ruptura con illo.<ref name="SEPNeoplatonism"/> Su obra principal, le *Enneades*, non esseva arrangiate per ipse. Post su morte, su discipulo [[Porfirio]] compilava, divideva e ordinava le textos que formava le collection. === Successores de Plotino === Post Plotino, le tradition platonista del Antiquitate tarde continuava a developpar se con autores como Porfirio, [[Iamblico]] e [[Proclo]]. Lor interpretationes non esseva identic: illes habeva opiniones differente super le metaphysica, le natura del anima e le rolo del practicas religiose. Tamen, illes compartiva un orientation general verso un realitate intelligibile superior al mundo physic.<ref name="SEPNeoplatonism"/> Con Proclo, le systema metaphysic deveniva ancora plus elaborate. Le tradition platonista in [[Athenas]] continuava usque al clausura del schola philosophic in 529, durante le regno del imperator [[Justiniano I]]. Le schola de iste periodo non esseva le continuation institutional directe del Academia original de Plato, ma se presentava como continuatrice del tradition platonic.<ref name="SEPSyrianus">{{cite encyclopedia |title=Syrianus |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |year=2026 |url= |access-date=2026-10-06}}</ref> == Platonismo e Christianismo == Le philosophia platonic e le traditiones que se developpava a partir de illo habeva un influentia importante super le philosophia christian del [[Antiquitate tarde]] e del [[Medievo]]. Autores christian adoptava certe ideas platonic e los reinterpretava in le quadro de lor proprie theologia. Inter le temas que passava a iste tradition esseva le natura del anima, le distinction inter le mundo sensibile e le realitate intelligibile, le ordine del cosmos e le question del veritate.<ref name="SEPNeoplatonism"/> [[Augustino de Hippona]] esseva particularmente influentiate per le platonismo tarde. In su philosophia, le ideas intelligibile pote esser comprendite in relation con le mente divine. Le influentia neoplatonic es ben documentate in su conception del Deo, del anima, del distinction inter le intelligibile e le sensibile e del ascension del mente verso le veritate.<ref name="SEPAugustine">{{cite encyclopedia |title=Saint Augustine |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |year=2019 |url= |access-date=2026-10-06}}</ref> Le influentia del neoplatonismo se trova etiam in autores como [[Pseudo-Dionysio Areopagita]]. Su textos representa un integration importante del neoplatonismo antique, specialmente del tradition associate con Plotino e Proclo, in un contexto christian.<ref name="SEPPseudoDionysius">{{cite encyclopedia |title=Pseudo-Dionysius the Areopagite |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |year=2018 |url= |access-date=2026-10-06}}</ref> == Platonismo medieval == Durante le [[Medievo]], le philosophia de Plato non esseva disponibile in le Europa latin in tote su extension. Le transmission del textos esseva partial, e certe obras circulava multo plus que alteres. Le [[Timaeo]], per exemplo, habeva un influentia importante durante longe periodos. Le platonismo medieval non formava un movimento unic ni un schola ben definite. Elementos platonic e neoplatonic appareva in diverse correntes del philosophia e del theologia, sovente in combination con ideas proveniente de altere traditiones. Le influentia de Augustino e de Pseudo-Dionysio esseva particularmente importante in le transmission de ideas platonic e neoplatonic in le tradition christian medieval.<ref name="SEPAugustine"/><ref name="SEPPseudoDionysius"/> Le interpretation medieval de Plato esseva assi frequentemente indirecte. Autores christian cognosceva le philosophia platonic non solmente per le textos del ipse Plato, ma etiam per le autores posterior qui habeva ja interpretate e transformate su ideas.<ref name="SEPPseudoDionysius"/> == Platonismo del Renascentia == Le [[Renascentia]] apportava un nove interesse pro le philosophia de Plato e pro le neoplatonismo. Le recuperation del philosophia grec e le activitate de eruditos como [[Georgios Gemistos Plethon]] e [[Marsilio Ficino]] contribueva al nove diffusion del platonismo in Europa occidental.<ref name="SEPNeoplatonism"/> [[Georgios Gemistos Plethon]] esseva un del figuras importante de iste processo. Su interesse pro Plato se manifesta etiam in le contexto intellectual del [[Concilium de Florence]] de 1439. In le Italia del quattrocento, le studio de Plato prendeva un position particularmente importante in le circulo del [[Academia Platonic de Florence]], associate con [[Marsilio Ficino]]. Ficino traduceva e commentava obras de Plato e de Plotino, e su interpretation del platonismo habeva influentia super le philosophia, le arte e le litteratura del Renascentia.<ref name="SEPNeoplatonism"/> Le platonismo del Renascentia non esseva dunque un simple retorno al philosophia antique. Le pensatores del periodo combinava le textos de Plato con elementos neoplatonic e christian. Iste tradition influentiava non solmente le philosophia e le theologia, ma etiam le cultura humanista del epoca.<ref name="SEPNeoplatonism"/> == Platonismo moderne == In le philosophia moderne, le parola «platonismo» pote esser usate in duo sentidos principal. Illo pote continuar a designar le tradition historic que deriva del philosophia de Plato, ma pote etiam referer a un position metaphysic specific concernente le existentia de objectos abstracte.<ref name="SEPPlatonism"/> In iste ultime senso, le platonista sostiene que certe entidades, como numeros, propositiones o universales, existe independente del mente human e del mundo physic. Illos non dependeria assi del facto que existe seres human qui los pensa o los describe.<ref name="SEPPlatonism"/> Iste uso contemporanee debe esser distinguite del philosophia de Plato ipse. Le Stanford Encyclopedia of Philosophy usa le minuscula *platonism* pro referer al position metaphysic moderne e assi evita de supponer que Plato ipse acceptava le definition contemporanee del platonismo.<ref name="SEPPlatonism"/> Un version moderne del platonismo metaphysic esseva defendite per philosophos como [[Gottlob Frege]]. Elementos platonista appare etiam in le pensamento de [[Kurt Gödel]], [[Bertrand Russell]] e [[W. V. O. Quine]], ben que lor opiniones super le natura del objectos abstracte e lor existentia non es identic.<ref name="SEPPlatonism"/> == Platonismo in mathematica == Le platonismo ha un application particularmente importante in le [[philosophia del mathematica]]. Secundo le platonismo mathematic, numeros e altere objectos mathematic non es creationes del mente human. Illos existe independente del humanos, del linguage e del processus physic mediante le quales nos los studia e describe.<ref name="SEPMathPlatonism">{{cite encyclopedia |title=Platonism in the Philosophy of Mathematics |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |year=2015 |url= |access-date=2026-10-06}}</ref> Iste position es un forma de realismo mathematic forte. Le attraction del platonismo consiste inter altere cosas in le idea que le mathematicas parla de objectos que non depende del nostre imagination o de nostre linguage. Tamen, iste position crea un problema epistemologic: si le objectos mathematic non se trova in spatio e tempore e non pote entrar in relationes causal con nos, como pote le humanos attinger cognoscimento de illos?<ref name="SEPMathPlatonism"/> Le problema es sovente presentate como un problema epistemologic del platonismo. Un teoria que afirma le existentia independente de objectos abstracte debe explicar etiam le maniera in le qual un mente human, que es un ente physic e temporal, pote cognoscer tal objectos. Le problema del accesso epistemic al objectos abstracte es un del principal difficultates discutite in le philosophia contemporanee del platonismo.<ref name="SEPAbstractObjects">{{cite encyclopedia |title=Abstract Objects |encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy |url= |access-date=2026-10-06}}</ref> == Criticas del platonismo == Le platonismo ha essite criticate desde le philosophia antique. Un del difficultates classic concernente le doctrina del Formas es le maniera de explicar le relation inter le Formas e le objectos particular. Si le objectos particular debe participar in un Forma, resta a determinar exactemente in que consiste iste participation e qual consequentias illo ha.<ref name="SEPPlatoMetaphysics"/> Le dialogo [[Parmenide]] de Plato ipse presenta varie objectiones contra certe formulationes del doctrina del Formas. Un del argumentos que appare in iste contexto es cognoscite como le «Tertie Homine». Le interpretation de iste passage, tamen, remane disputate e le especialistas non concorda super su intention exacte.<ref name="SEPPlatoMetaphysics"/> In le philosophia contemporanee, le platonismo metaphysic es frequentemente comparate con positiones como le nominalismo, le conceptualismo e le realismo immanente. Le [[nominalismo]] nega, in varie formas, que universales o altere objectos abstracte debe esser admittite como entidades independente. Le [[conceptualismo]] explica iste entidades per medio del conceptos o del activitates del mente. Le realismo immanente accepta un realitate independente del mente pro certe proprietates o objectos, ma situa iste realitate in le mundo physic o in le cosas particular.<ref name="SEPPlatonism"/> Un altere problema importante es de natura epistemologic. Si le objectos abstracte es non-spatial, non-temporal e non-causal, il es difficile explicar como un esser human pote cognoscer los. Le problema non concerne solmente le mathematicas: illo se presenta plus generalmente pro tote position que postula un dominio de entidades abstracte independente del mundo physic.<ref name="SEPAbstractObjects"/> Le platonistas ha proponite varie responsas a iste objectiones. Alcun tenta explicar le cognition del objectos abstracte per un forma de intuition intellectual; alteres pone le accent super le natura del veritate mathematic e logic. Non existe un solution universalmente acceptate al problema.<ref name="SEPAbstractObjects"/> == Influentia == Le platonismo ha habite un influentia longe e durabile super le philosophia occidental. Le distinction inter le intelligibile e le sensibile, le doctrina del Formas, le importantia accordate al ration e le reflexiones super le anima, le veritate e le ben ha lassate un marca profunde super multe traditiones philosophic.<ref name="SEPNeoplatonism"/> Le neoplatonismo contribueva a extender iste influentia. Su metaphysica esseva incorporate, con modificationes importante, in diverse correntes del Christianismo e influentiava etiam le philosophia del mundo islamic. Plus tarde, le recuperation del textos platonic durante le [[Renascentia]] dava nove impulso al studio del philosophia antique e al cultura humanista.<ref name="SEPNeoplatonism"/> Le platonismo continua a haber un rolo in le philosophia contemporanee. Su version metaphysic es particularmente visibile in le debates super le natura del numeros, del objectos mathematic e del altere entidades abstracte. Le question de si tal objectos existe independente del mente remane un del problemas central del [[philosophia del mathematica]].<ref name="SEPPlatonism"/><ref name="SEPMathPlatonism"/> == Relation inter le usos del termino == Le parola «platonismo» debe esser interpretate secundo le contexto in le qual illo es usate. In le historia del philosophia, illo pote designar le longe tradition de interpretation e de developpamento del pensamento de Plato, desde le [[Academia]] antique e le medio platonismo usque al neoplatonismo, al platonismo medieval e al Renascentia. In le metaphysica contemporanee, le termino ha un senso plus restricte. Ille refere al position que existe objectos abstracte independente del mente, como numeros o certe universales. Le duo usos ha un relation historic, ma illos non es synonymos. Un philosopho pote esser platonista in le senso historic sin defender le platonismo metaphysic contemporanee, e vice versa.<ref name="SEPPlatonism"/> == Referentias == <references /> [[Categoria:Platonismo| Platonismo]] [[Categoria:Theismo classic]] [[Categoria:Scholas e traditiones philosophic]] tdiijykjfyh7z48asjk2b8h8l755z0x Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile 0 61857 702419 2026-10-06T08:23:40Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} Le Secretariato de Stato de Transportes e Mobilitate Sustenibile es le organo superior del Ministerio de Transportes e Mobilitate Sustenibile de [[Espania]]. Sub le direction del ministro, illo es directemente responsabile del definition e proposition del politicas del Ministerio concernente le planification, definition, proposition e execution del politicas relative al infrastructuras de transportes, al mobilitate secur e sustenibile e a...” 702419 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le Secretariato de Stato de Transportes e Mobilitate Sustenibile es le organo superior del Ministerio de Transportes e Mobilitate Sustenibile de [[Espania]]. Sub le direction del ministro, illo es directemente responsabile del definition e proposition del politicas del Ministerio concernente le planification, definition, proposition e execution del politicas relative al infrastructuras de transportes, al mobilitate secur e sustenibile e al regulation general del transportes terrestre, maritime e aeree de competentia estatal. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Secretariato de Stato coordina assi le principal politicas estatal concernente le infrastructuras e le servicios de transportes, includente le mobilitate active e le dimensiones social, economic e environmental del mobilitate. Su competentias es exercite per su organos dependente e per le entidades e organismos public attachate al Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia == Le actual Secretariato de Stato es le resultato del reorganisation del Ministerio effectuate post le formation del actual Governamento in 2023. Le Real Decreto 829/2023, de 20 de novembre, attribueva al nove Ministerio de Transportes e Mobilitate Sustenibile le proposition e execution del politicas del Governamento in materia de infrastructuras, transport terrestre de competentia estatal, transport aeree e maritime, con le objectivo de garantir un mobilitate juste e sustenibile, e establiva le Secretariato de Stato como organo superior del departamento. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2023/11/20/829/con |titulo=Real Decreto 829/2023, de 20 de noviembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Real Decreto 1009/2023, de 5 de decembre, developpava le nove organisation del Ministerio. Le reorganisation reuniva in nove organos le politicas concernente le infrastructuras e le regulation del transportes per modo de transport, per medio del Secretariato General de Transport Terrestre, le Secretariato General de Transportes Aeree e Maritime e, ulteriormente, le Secretariato General de Mobilitate Sustenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2023-24842 |titulo=Real Decreto 1009/2023, de 5 de diciembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Real Decreto 253/2024 completava iste organisation usque al nivello de subdirection general. Illo transformava le anterior Comissariato Special pro le Transport e le Mobilitate Sustenibile in le nove Secretariato General de Mobilitate Sustenibile e creava le Direction General de Strategies de Mobilitate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le organisation esseva ulteriormente adaptate per le Real Decreto 690/2025, que substitueva le anterior Unitate de Emergentias, Securitate e Gestion de Crises per le Observatorio pro le coordination e prevention de crises e le attention al victimas de accidentes e incidentes in le modos de transporte. Le nove organo es directemente dependente del titular del Secretariato de Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2025-15753 |titulo=Real Decreto 690/2025, de 29 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In 2026, le Real Decreto 141/2026 establiva le Statuto organic del Autoritate Administrative Independente pro le Investigation Technic de Accidentes e Incidentes ferroviari, maritime e de aviation civil e modificava le Real Decreto 253/2024 pro attribuer al Ministerio, per medio del Secretariato de Stato, le relationes con iste autoritate e le coordination de certe materias relative al investigation technic. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2026/02/25/141 |titulo=Real Decreto 141/2026, de 25 de febrero |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Functiones == Le principal function del Secretariato de Stato es definir e proponer le politicas del Ministerio in le campos de: * planification e execution del infrastructuras de transportes; * mobilitate secur e sustenibile in su dimensiones social, economic e environmental; * promotion del [[mobilitate active]]; * regulation general del transportes terrestre, maritime e aeree de competentia del Stato; * coordination del politicas de mobilitate e de transportes; * supervision strategic del organismos e entidades public attachate al Ministerio. Le Secretariato exerce etiam, super le unidades que depende de illo, le competentias que le [[Lege 40/2015]] attribue al titulares de un Secretariato de Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2015-10566 |titulo=Ley 40/2015, de 1 de octubre, de Régimen Jurídico del Sector Público |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Inter le competentias specific del Secretariato se trova le formulation, revision e sequentia del planification strategic del Ministerio in materia de infrastructuras e servicios de transportes; le planification e programmation del infrastructuras e servicios ante su elevation al Consilio de Ministros; le sequentia del rete ferroviari; le ordination general del transportes de competentia estatal; le promotion del intermodalitate; le programmation de investimentos in infrastructuras e mobilitate; e le coordination del organos e entidades que depende de illo. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 2 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere responsabilitate es le coordination del reaction del Ministerio ante crises e emergentias concernente le infrastructuras e servicios de transportes. Le Observatorio pro le coordination e prevention de crises e le attention al victimas de accidentes e incidentes in le modos de transporte depende directemente del titular del Secretariato e ha inter su functiones le coordination e supervision del situationes de crise, le prevention de riscos e le attention al victimas e lor familias. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2025-15753 |titulo=Real Decreto 690/2025, de 29 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Organisation == Secundo le organisation establite per le Real Decreto 253/2024, le Secretariato de Stato dispone de tres organos directivos principal: * le Secretariato General de Transport Terrestre; * le Secretariato General de Transportes Aeree e Maritime; * le Secretariato General de Mobilitate Sustenibile. Le Secretariato dispone etiam de un Gabinete con rango organic de subdirection general, que provide supporto e assistentia immediate al titular. Le Observatorio pro le coordination e prevention de crises e le attention al victimas de accidentes e incidentes in le modos de transporte depende directemente del titular del Secretariato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2025-15753 |titulo=Real Decreto 690/2025, de 29 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Secretariato General de Transport Terrestre == Le Secretariato General de Transport Terrestre coordina le politicas concernente le infrastructuras e servicios de transport terrestre. Su organisation include le Direction General de Carreteras, le Direction General del Sector Ferroviari e le Direction General de Transport per Carretera e Ferrovia. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General de Carreteras tracta le planification, construction, conservation e gestion del [[rete routier]] de competentia estatal. Le Direction General del Sector Ferroviari tracta le planification e regulation del rete ferroviari de interesse general, durante que le Direction General de Transport per Carretera e Ferrovia tracta le ordination e gestion del transportes terrestre in le campos de su competentia. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In septembre 2026, Sara Hernández del Olmo esseva nominate Secretaria General de Transport Terrestre, post haber essite Secretaria General de Mobilitate Sustenibile. Le nomination esseva formalizate per le Real Decreto 714/2026 del 1 de septembre 2026; le mesme die esseva etiam disponite su cessation como Secretaria General de Mobilitate Sustenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2026-18440 |titulo=Real Decreto 714/2026, de 1 de septiembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/boe/dias/2026/09/02/index.php |titulo=Sumario del BOE del 2 de septiembre de 2026 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Secretariato General de Transportes Aeree e Maritime == Le Secretariato General de Transportes Aeree e Maritime coordina le politicas estatal concernente le transport aeree e maritime. Su organos principal include le Direction General de Aviation Civil e le Direction General del Marina Mercante. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General de Aviation Civil exerce le competentias del Stato in materia de aviation civil e transport aeree, e le reorganisation del 2024 attribueva etiam nove competentias concernente le transport spatial. Le Direction General del Marina Mercante tracta le regulation del transport maritime, le navigation mercantil e le altere competentias estatal in materia maritime, includente le application del obligationes international e europee relative al reduction del emissiones del transport maritime. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Secretariato General de Mobilitate Sustenibile == Le Secretariato General de Mobilitate Sustenibile esseva create per le Real Decreto 253/2024 como un nove organo directivo incaricate de reunir le functiones transversal e intermodal concernente le mobilitate sustenibile. Inter su competentias se trova le coordination del initiatives de mobilitate sustenibile inter le organos del Ministerio e con altere departamentos e administrationes public. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Secretariato General propone etiam criterios pro le processos de planification, le planes de mobilitate sustenibile e le strategies concernente un mobilitate secur, san e sustenibile. De illo depende le Direction General de Strategies de Mobilitate, incaricate inter altere del planification strategic, del coordination de politicas de mobilitate e del gestion de instrumentos economic e subvention pro promover le mobilitate sustenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In septembre 2026, Sara Hernández del Olmo cessava formalmente como Secretaria General de Mobilitate Sustenibile e esseva nominate Secretaria General de Transport Terrestre. Le BOE publicava le cessation e le nove nomination le 2 de septembre 2026. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/boe/dias/2026/09/02/index.php |titulo=Sumario del BOE del 2 de septiembre de 2026 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Entitates e organismos attachate == A traverso le Secretariato de Stato, le Ministerio exerce le direction strategic, evaluation e controlo del resultatos de plure entidades e organismos public. Le organisation del Ministerio e le normas specific de cata organismo determina le relation precise de adscription e direction. Inter le principal entidades ligate al Ministerio se trova: * le Puertos del Stato e le Autoritates Portuari; * le Administrator de Infrastructuras Ferroviari (ADIF); * ADIF-Alta Velocitate; * Renfe-Operadora; * Enaire; * le Centro de Studios e Experimentation de Obras Public (CEDEX). Le Secretariato coordina e supervisiona iste entidades in le quadro del competentias attribuite al organos del Ministerio e secundo le regules specific applicabile a cata organismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Investigation de accidentes e crises == Le Secretariato ha un papel in le coordination del investigation technic de accidentes e incidentes in le transportes. Le organisation vigente establi le relationes del Ministerio con le Autoritate Administrative Independente pro le Investigation Technic de Accidentes e Incidentes ferroviari, maritime e de aviation civil. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2026/02/25/141 |titulo=Real Decreto 141/2026, de 25 de febrero |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Observatorio dependente directemente del Secretariato es destinate a facilitar un vision global del situationes de crise e emergentia que pote affectar simultaneemente plure modos de transport. Le observatorio supporta le coordination del responsa del Ministerio, le prevention del riscos e le attention al victimas e lor familias. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2025-15753 |titulo=Real Decreto 690/2025, de 29 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Situation actual == In 2026, le Secretariato de Stato continua a esser le principal organo superior del Ministerio de Transportes e Mobilitate Sustenibile pro le coordination del politicas estatal de infrastructuras, transportes e mobilitate. Le quadro juridic principal es le Real Decreto 253/2024, modificate in 2025 per le Real Decreto 690/2025 e in 2026 per le Real Decreto 141/2026. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidato |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2025-15753 |titulo=Real Decreto 690/2025, de 29 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2026/02/25/141 |titulo=Real Decreto 141/2026, de 25 de febrero |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le organisation del Ministerio es orientate al integration del infrastructuras e del servicios de transport per modo, al promotion del mobilitate sustenibile e al coordination intermodal del systema de transportes. Le actual titular del Secretariato es José Antonio Santano Clavero. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2026-15639 |titulo=Resolución de 10 de junio de 2026 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Referentias <references /> [[Categoria:Secretariatos de Stato de Espania]] 5mglg7p6pb4sfr8dv73803683igyvkp 702420 702419 2026-10-06T08:26:30Z Interlingvisto 60932 702420 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile''' es le organo superior del [[Ministerio de Transportos (Espania)|Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] de [[Espania]]. Sub le direction del ministro, illo es directemente responsabile del definition e proposition del politicas del Ministerio concernente le planification, definition, proposition e execution del politicas relative al infrastructuras de transportos, al mobilitate secur e sostenibile e al regulation general del transportos terrestre, maritime e aeree de competentia estatal. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Secretariato de Stato coordina assi le principal politicas estatal concernente le infrastructuras e le servicios de transportos, includente le mobilitate active e le dimensiones social, economic e environmental del mobilitate. Su competentias es exercite per su organos dependente e per le entidades e organismos public attachate al Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia == Le actual Secretariato de Stato es le resultato del reorganisation del Ministerio effectuate post le formation del actual Governamento in 2023. Le Real Decreto 829/2023, de 20 de novembre, attribueva al nove Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile le proposition e execution del politicas del Governamento in materia de infrastructuras, transport terrestre de competentia estatal, transport aeree e maritime, con le objectivo de garantir un mobilitate juste e sostenibile, e establiva le Secretariato de Stato como organo superior del departamento. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2023/11/20/829/con |titulo=Real Decreto 829/2023, de 20 de noviembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Real Decreto 1009/2023, de 5 de decembre, developpava le nove organisation del Ministerio. Le reorganisation reuniva in nove organos le politicas concernente le infrastructuras e le regulation del transportos per modo de transport, per medio del Secretariato General de Transport Terrestre, le Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime e, ulteriormente, le Secretariato General de Mobilitate Sostenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2023-24842 |titulo=Real Decreto 1009/2023, de 5 de diciembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Real Decreto 253/2024 completava iste organisation usque al nivello de subdirection general. Illo transformava le anterior Comissariato Special pro le Transport e le Mobilitate Sostenibile in le nove Secretariato General de Mobilitate Sostenibile e creava le Direction General de Strategies de Mobilitate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le organisation esseva ulteriormente adaptate per le Real Decreto 690/2025, que substitueva le anterior Unitate de Emergentias, Securitate e Gestion de Crises per le Observatorio pro le coordination e prevention de crises e le attention al victimas de accidentes e incidentes in le modos de transporto. Le nove organo es directemente dependente del titular del Secretariato de Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2025-15753 |titulo=Real Decreto 690/2025, de 29 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In 2026, le Real Decreto 141/2026 establiva le Statuto organic del Autoritate Administrative Independente pro le Investigation Technic de Accidentes e Incidentes ferroviari, maritime e de aviation civil e modificava le Real Decreto 253/2024 pro attribuer al Ministerio, per medio del Secretariato de Stato, le relationes con iste autoritate e le coordination de certe materias relative al investigation technic. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2026/02/25/141 |titulo=Real Decreto 141/2026, de 25 de febrero |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Functiones == Le principal function del Secretariato de Stato es definir e proponer le politicas del Ministerio in le campos de: * planification e execution del infrastructuras de transportos; * mobilitate secur e sostenibile in su dimensiones social, economic e environmental; * promotion del [[mobilitate active]]; * regulation general del transportos terrestre, maritime e aeree de competentia del Stato; * coordination del politicas de mobilitate e de transportos; * supervision strategic del organismos e entidades public attachate al Ministerio. Le Secretariato exerce etiam, super le unidades que depende de illo, le competentias que le [[Lege 40/2015]] attribue al titulares de un Secretariato de Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2015-10566 |titulo=Ley 40/2015, de 1 de octubre, de Régimen Jurídico del Sector Público |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Inter le competentias specific del Secretariato se trova le formulation, revision e sequentia del planification strategic del Ministerio in materia de infrastructuras e servicios de transportos; le planification e programmation del infrastructuras e servicios ante su elevation al Consilio de Ministros; le sequentia del rete ferroviari; le ordination general del transportos de competentia estatal; le promotion del intermodalitate; le programmation de investimentos in infrastructuras e mobilitate; e le coordination del organos e entidades que depende de illo. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 2 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere responsabilitate es le coordination del reaction del Ministerio ante crises e emergentias concernente le infrastructuras e servicios de transportos. Le Observatorio pro le coordination e prevention de crises e le attention al victimas de accidentes e incidentes in le modos de transporto depende directemente del titular del Secretariato e ha inter su functiones le coordination e supervision del situationes de crise, le prevention de riscos e le attention al victimas e lor familias. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2025-15753 |titulo=Real Decreto 690/2025, de 29 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Organisation == Secundo le organisation establite per le Real Decreto 253/2024, le Secretariato de Stato dispone de tres organos directivos principal: * le Secretariato General de Transport Terrestre; * le Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime; * le Secretariato General de Mobilitate Sostenibile. Le Secretariato dispone etiam de un Gabinete con rango organic de subdirection general, que provide supporto e assistentia immediate al titular. Le Observatorio pro le coordination e prevention de crises e le attention al victimas de accidentes e incidentes in le modos de transporto depende directemente del titular del Secretariato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2025-15753 |titulo=Real Decreto 690/2025, de 29 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Secretariato General de Transport Terrestre == Le Secretariato General de Transport Terrestre coordina le politicas concernente le infrastructuras e servicios de transport terrestre. Su organisation include le Direction General de Carreteras, le Direction General del Sector Ferroviari e le Direction General de Transport per Carretera e Ferrovia. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General de Carreteras tracta le planification, construction, conservation e gestion del [[rete routier]] de competentia estatal. Le Direction General del Sector Ferroviari tracta le planification e regulation del rete ferroviari de interesse general, durante que le Direction General de Transport per Carretera e Ferrovia tracta le ordination e gestion del transportos terrestre in le campos de su competentia. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In septembre 2026, Sara Hernández del Olmo esseva nominate Secretaria General de Transport Terrestre, post haber essite Secretaria General de Mobilitate Sostenibile. Le nomination esseva formalizate per le Real Decreto 714/2026 del 1 de septembre 2026; le mesme die esseva etiam disponite su cessation como Secretaria General de Mobilitate Sostenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2026-18440 |titulo=Real Decreto 714/2026, de 1 de septiembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/boe/dias/2026/09/02/index.php |titulo=Sumario del BOE del 2 de septiembre de 2026 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime == Le Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime coordina le politicas estatal concernente le transport aeree e maritime. Su organos principal include le Direction General de Aviation Civil e le Direction General del Marina Mercante. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General de Aviation Civil exerce le competentias del Stato in materia de aviation civil e transport aeree, e le reorganisation del 2024 attribueva etiam nove competentias concernente le transport spatial. Le Direction General del Marina Mercante tracta le regulation del transport maritime, le navigation mercantil e le altere competentias estatal in materia maritime, includente le application del obligationes international e europee relative al reduction del emissiones del transport maritime. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Secretariato General de Mobilitate Sostenibile == Le Secretariato General de Mobilitate Sostenibile esseva create per le Real Decreto 253/2024 como un nove organo directivo incaricate de reunir le functiones transversal e intermodal concernente le mobilitate sostenibile. Inter su competentias se trova le coordination del initiatives de mobilitate sostenibile inter le organos del Ministerio e con altere departamentos e administrationes public. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Secretariato General propone etiam criterios pro le processos de planification, le planes de mobilitate sostenibile e le strategies concernente un mobilitate secur, san e sostenibile. De illo depende le Direction General de Strategies de Mobilitate, incaricate inter altere del planification strategic, del coordination de politicas de mobilitate e del gestion de instrumentos economic e subvention pro promover le mobilitate sostenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In septembre 2026, Sara Hernández del Olmo cessava formalmente como Secretaria General de Mobilitate Sostenibile e esseva nominate Secretaria General de Transport Terrestre. Le BOE publicava le cessation e le nove nomination le 2 de septembre 2026. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/boe/dias/2026/09/02/index.php |titulo=Sumario del BOE del 2 de septiembre de 2026 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Entitates e organismos attachate == A traverso le Secretariato de Stato, le Ministerio exerce le direction strategic, evaluation e controlo del resultatos de plure entidades e organismos public. Le organisation del Ministerio e le normas specific de cata organismo determina le relation precise de adscription e direction. Inter le principal entidades ligate al Ministerio se trova: * le Puertos del Stato e le Autoritates Portuari; * le Administrator de Infrastructuras Ferroviari (ADIF); * ADIF-Alta Velocitate; * Renfe-Operadora; * Enaire; * le Centro de Studios e Experimentation de Obras Public (CEDEX). Le Secretariato coordina e supervisiona iste entidades in le quadro del competentias attribuite al organos del Ministerio e secundo le regules specific applicabile a cata organismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Investigation de accidentes e crises == Le Secretariato ha un papel in le coordination del investigation technic de accidentes e incidentes in le transportos. Le organisation vigente establi le relationes del Ministerio con le Autoritate Administrative Independente pro le Investigation Technic de Accidentes e Incidentes ferroviari, maritime e de aviation civil. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2026/02/25/141 |titulo=Real Decreto 141/2026, de 25 de febrero |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Observatorio dependente directemente del Secretariato es destinate a facilitar un vision global del situationes de crise e emergentia que pote affectar simultaneemente plure modos de transport. Le observatorio supporta le coordination del responsa del Ministerio, le prevention del riscos e le attention al victimas e lor familias. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2025-15753 |titulo=Real Decreto 690/2025, de 29 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Situation actual == In 2026, le Secretariato de Stato continua a esser le principal organo superior del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile pro le coordination del politicas estatal de infrastructuras, transportos e mobilitate. Le quadro juridic principal es le Real Decreto 253/2024, modificate in 2025 per le Real Decreto 690/2025 e in 2026 per le Real Decreto 141/2026. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidato |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2025-15753 |titulo=Real Decreto 690/2025, de 29 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2026/02/25/141 |titulo=Real Decreto 141/2026, de 25 de febrero |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le organisation del Ministerio es orientate al integration del infrastructuras e del servicios de transport per modo, al promotion del mobilitate sostenibile e al coordination intermodal del systema de transportos. Le actual titular del Secretariato es José Antonio Santano Clavero. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2026-15639 |titulo=Resolución de 10 de junio de 2026 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Referentias <references /> [[Categoria:Secretariatos de Stato de Espania]] 0sn9diybrk8tn9qddja65kgoamihynd 702423 702420 2026-10-06T08:28:24Z Interlingvisto 60932 /* Situation actual */ 702423 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile''' es le organo superior del [[Ministerio de Transportos (Espania)|Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] de [[Espania]]. Sub le direction del ministro, illo es directemente responsabile del definition e proposition del politicas del Ministerio concernente le planification, definition, proposition e execution del politicas relative al infrastructuras de transportos, al mobilitate secur e sostenibile e al regulation general del transportos terrestre, maritime e aeree de competentia estatal. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Secretariato de Stato coordina assi le principal politicas estatal concernente le infrastructuras e le servicios de transportos, includente le mobilitate active e le dimensiones social, economic e environmental del mobilitate. Su competentias es exercite per su organos dependente e per le entidades e organismos public attachate al Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia == Le actual Secretariato de Stato es le resultato del reorganisation del Ministerio effectuate post le formation del actual Governamento in 2023. Le Real Decreto 829/2023, de 20 de novembre, attribueva al nove Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile le proposition e execution del politicas del Governamento in materia de infrastructuras, transport terrestre de competentia estatal, transport aeree e maritime, con le objectivo de garantir un mobilitate juste e sostenibile, e establiva le Secretariato de Stato como organo superior del departamento. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2023/11/20/829/con |titulo=Real Decreto 829/2023, de 20 de noviembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Real Decreto 1009/2023, de 5 de decembre, developpava le nove organisation del Ministerio. Le reorganisation reuniva in nove organos le politicas concernente le infrastructuras e le regulation del transportos per modo de transport, per medio del Secretariato General de Transport Terrestre, le Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime e, ulteriormente, le Secretariato General de Mobilitate Sostenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2023-24842 |titulo=Real Decreto 1009/2023, de 5 de diciembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Real Decreto 253/2024 completava iste organisation usque al nivello de subdirection general. Illo transformava le anterior Comissariato Special pro le Transport e le Mobilitate Sostenibile in le nove Secretariato General de Mobilitate Sostenibile e creava le Direction General de Strategies de Mobilitate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le organisation esseva ulteriormente adaptate per le Real Decreto 690/2025, que substitueva le anterior Unitate de Emergentias, Securitate e Gestion de Crises per le Observatorio pro le coordination e prevention de crises e le attention al victimas de accidentes e incidentes in le modos de transporto. Le nove organo es directemente dependente del titular del Secretariato de Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2025-15753 |titulo=Real Decreto 690/2025, de 29 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In 2026, le Real Decreto 141/2026 establiva le Statuto organic del Autoritate Administrative Independente pro le Investigation Technic de Accidentes e Incidentes ferroviari, maritime e de aviation civil e modificava le Real Decreto 253/2024 pro attribuer al Ministerio, per medio del Secretariato de Stato, le relationes con iste autoritate e le coordination de certe materias relative al investigation technic. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2026/02/25/141 |titulo=Real Decreto 141/2026, de 25 de febrero |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Functiones == Le principal function del Secretariato de Stato es definir e proponer le politicas del Ministerio in le campos de: * planification e execution del infrastructuras de transportos; * mobilitate secur e sostenibile in su dimensiones social, economic e environmental; * promotion del [[mobilitate active]]; * regulation general del transportos terrestre, maritime e aeree de competentia del Stato; * coordination del politicas de mobilitate e de transportos; * supervision strategic del organismos e entidades public attachate al Ministerio. Le Secretariato exerce etiam, super le unidades que depende de illo, le competentias que le [[Lege 40/2015]] attribue al titulares de un Secretariato de Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2015-10566 |titulo=Ley 40/2015, de 1 de octubre, de Régimen Jurídico del Sector Público |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Inter le competentias specific del Secretariato se trova le formulation, revision e sequentia del planification strategic del Ministerio in materia de infrastructuras e servicios de transportos; le planification e programmation del infrastructuras e servicios ante su elevation al Consilio de Ministros; le sequentia del rete ferroviari; le ordination general del transportos de competentia estatal; le promotion del intermodalitate; le programmation de investimentos in infrastructuras e mobilitate; e le coordination del organos e entidades que depende de illo. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 2 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere responsabilitate es le coordination del reaction del Ministerio ante crises e emergentias concernente le infrastructuras e servicios de transportos. Le Observatorio pro le coordination e prevention de crises e le attention al victimas de accidentes e incidentes in le modos de transporto depende directemente del titular del Secretariato e ha inter su functiones le coordination e supervision del situationes de crise, le prevention de riscos e le attention al victimas e lor familias. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2025-15753 |titulo=Real Decreto 690/2025, de 29 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Organisation == Secundo le organisation establite per le Real Decreto 253/2024, le Secretariato de Stato dispone de tres organos directivos principal: * le Secretariato General de Transport Terrestre; * le Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime; * le Secretariato General de Mobilitate Sostenibile. Le Secretariato dispone etiam de un Gabinete con rango organic de subdirection general, que provide supporto e assistentia immediate al titular. Le Observatorio pro le coordination e prevention de crises e le attention al victimas de accidentes e incidentes in le modos de transporto depende directemente del titular del Secretariato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2025-15753 |titulo=Real Decreto 690/2025, de 29 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Secretariato General de Transport Terrestre == Le Secretariato General de Transport Terrestre coordina le politicas concernente le infrastructuras e servicios de transport terrestre. Su organisation include le Direction General de Carreteras, le Direction General del Sector Ferroviari e le Direction General de Transport per Carretera e Ferrovia. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General de Carreteras tracta le planification, construction, conservation e gestion del [[rete routier]] de competentia estatal. Le Direction General del Sector Ferroviari tracta le planification e regulation del rete ferroviari de interesse general, durante que le Direction General de Transport per Carretera e Ferrovia tracta le ordination e gestion del transportos terrestre in le campos de su competentia. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In septembre 2026, Sara Hernández del Olmo esseva nominate Secretaria General de Transport Terrestre, post haber essite Secretaria General de Mobilitate Sostenibile. Le nomination esseva formalizate per le Real Decreto 714/2026 del 1 de septembre 2026; le mesme die esseva etiam disponite su cessation como Secretaria General de Mobilitate Sostenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2026-18440 |titulo=Real Decreto 714/2026, de 1 de septiembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/boe/dias/2026/09/02/index.php |titulo=Sumario del BOE del 2 de septiembre de 2026 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime == Le Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime coordina le politicas estatal concernente le transport aeree e maritime. Su organos principal include le Direction General de Aviation Civil e le Direction General del Marina Mercante. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General de Aviation Civil exerce le competentias del Stato in materia de aviation civil e transport aeree, e le reorganisation del 2024 attribueva etiam nove competentias concernente le transport spatial. Le Direction General del Marina Mercante tracta le regulation del transport maritime, le navigation mercantil e le altere competentias estatal in materia maritime, includente le application del obligationes international e europee relative al reduction del emissiones del transport maritime. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Secretariato General de Mobilitate Sostenibile == Le Secretariato General de Mobilitate Sostenibile esseva create per le Real Decreto 253/2024 como un nove organo directivo incaricate de reunir le functiones transversal e intermodal concernente le mobilitate sostenibile. Inter su competentias se trova le coordination del initiatives de mobilitate sostenibile inter le organos del Ministerio e con altere departamentos e administrationes public. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Secretariato General propone etiam criterios pro le processos de planification, le planes de mobilitate sostenibile e le strategies concernente un mobilitate secur, san e sostenibile. De illo depende le Direction General de Strategies de Mobilitate, incaricate inter altere del planification strategic, del coordination de politicas de mobilitate e del gestion de instrumentos economic e subvention pro promover le mobilitate sostenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In septembre 2026, Sara Hernández del Olmo cessava formalmente como Secretaria General de Mobilitate Sostenibile e esseva nominate Secretaria General de Transport Terrestre. Le BOE publicava le cessation e le nove nomination le 2 de septembre 2026. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/boe/dias/2026/09/02/index.php |titulo=Sumario del BOE del 2 de septiembre de 2026 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Entitates e organismos attachate == A traverso le Secretariato de Stato, le Ministerio exerce le direction strategic, evaluation e controlo del resultatos de plure entidades e organismos public. Le organisation del Ministerio e le normas specific de cata organismo determina le relation precise de adscription e direction. Inter le principal entidades ligate al Ministerio se trova: * le Puertos del Stato e le Autoritates Portuari; * le Administrator de Infrastructuras Ferroviari (ADIF); * ADIF-Alta Velocitate; * Renfe-Operadora; * Enaire; * le Centro de Studios e Experimentation de Obras Public (CEDEX). Le Secretariato coordina e supervisiona iste entidades in le quadro del competentias attribuite al organos del Ministerio e secundo le regules specific applicabile a cata organismo. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Investigation de accidentes e crises == Le Secretariato ha un papel in le coordination del investigation technic de accidentes e incidentes in le transportos. Le organisation vigente establi le relationes del Ministerio con le Autoritate Administrative Independente pro le Investigation Technic de Accidentes e Incidentes ferroviari, maritime e de aviation civil. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2026/02/25/141 |titulo=Real Decreto 141/2026, de 25 de febrero |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Observatorio dependente directemente del Secretariato es destinate a facilitar un vision global del situationes de crise e emergentia que pote affectar simultaneemente plure modos de transport. Le observatorio supporta le coordination del responsa del Ministerio, le prevention del riscos e le attention al victimas e lor familias. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2025-15753 |titulo=Real Decreto 690/2025, de 29 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Situation actual == In 2026, le Secretariato de Stato continua a esser le principal organo superior del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile pro le coordination del politicas estatal de infrastructuras, transportos e mobilitate. Le quadro juridic principal es le Real Decreto 253/2024, modificate in 2025 per le Real Decreto 690/2025 e in 2026 per le Real Decreto 141/2026. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidato |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2025-15753 |titulo=Real Decreto 690/2025, de 29 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2026/02/25/141 |titulo=Real Decreto 141/2026, de 25 de febrero |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le organisation del Ministerio es orientate al integration del infrastructuras e del servicios de transport per modo, al promotion del mobilitate sostenibile e al coordination intermodal del systema de transportos. Le actual titular del Secretariato es José Antonio Santano Clavero. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2026-15639 |titulo=Resolución de 10 de junio de 2026 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Categoria:Secretariatos de Stato de Espania]] hj9td1frplp5757iivfrgbyhw10t88z Subsecretariato de Transportos 0 61858 702424 2026-10-06T08:46:28Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} Le '''Subsecretariato de Transportos e Mobilitate Sostenibile''' es un organo directivo del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile de Espania. Illo es le organo immediatemente dependente del titular del Ministerio incaricate del direction, impulsion e supervision del organos que depende directemente de illo, assi como del coordination de numerose services commun e materias administrative del departamento. Su organisation actua...” 702424 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Subsecretariato de Transportos e Mobilitate Sostenibile''' es un organo directivo del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile de Espania. Illo es le organo immediatemente dependente del titular del Ministerio incaricate del direction, impulsion e supervision del organos que depende directemente de illo, assi como del coordination de numerose services commun e materias administrative del departamento. Su organisation actual es definite principalmente per le Real Decreto 253/2024, de 12 de martio, que developpa le structura organic del Ministerio usque al nivello de subdirection general. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Natura e position institutional == Le Subsecretariato es un del organos directivos que depende directemente del Ministro de Transportos e Mobilitate Sostenibile. Le structura general del Ministerio include, de un latere, le Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile, con su tres secretariatos general, e, del altere, le Subsecretariato de Transportos e Mobilitate Sostenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In le quadro del administration general del Stato, le Subsecretariatos exerce le functiones general que le articulo 63 del Lege 40/2015, de 1 de octobre, del Regime Juridic del Sector Public attribue a illes. Le Subsecretario exerce etiam le direction, impulsion e supervision del organos que depende directemente de su organo. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2015-10566 |titulo=Ley 40/2015, de 1 de octubre, de Régimen Jurídico del Sector Público |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia recente == Le actual Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile esseva establite in le reorganisation del departamentos ministerial del 20 de novembre 2023, que substitueva le anterior Ministerio de Transportos, Mobilitate e Agenda Urban. Le nove denomination reflecteva le orientation del departamento verso le transportos e le mobilitate sostenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2023-23537 |titulo=Real Decreto 829/2023, de 20 de noviembre, por el que se reestructuran los departamentos ministeriales |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Real Decreto 253/2024 developpava le nove structura del Ministerio usque al nivello de subdirection general. Le norma confirmava le Subsecretariato de Transportos e Mobilitate Sostenibile como organo directemente dependente del titular del departamento e defini su organos directivos e competentias. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le structura esseva ulteriormente actualisate. Le texto consolidate del Real Decreto 253/2024 indica como ultime modification le 27 de februario 2026; inter le cambios figura le modification del dependentia del Consilio de Obras Public per le Real Decreto 141/2026. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Functiones == Le Subsecretariato ha le responsabilitate del programmazione e budgetisation del recursos economic e financiari del Ministerio, le sequentia de lor execution e le controlo del complimento del politica de investimento. Illo administra tamben certe creditos del departamento e exerce competentias in materia de subvenciones e ayudas secundo le limites establite per le titular del Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere area importante concerne le geographia e le coordination del cartographia, astronomia, geodesia e geophysica, materias que son gestionate principalmente per le Direction General del Instituto Geographic National. Le Subsecretariato ha etiam competentias in communication e publicitate institutional, sistemas de information e technologias del information e communicationes del Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Subsecretariato coordina etiam le services administrative commun, inter illes le ressources human, le patrimonio, le acquisitiones, le services general, le administration financiari, le inspection del services, le attention al citatanos, le protection del datos e le transformation digital. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Organisation == Le Subsecretariato ha quatro organos directivos que depende directemente del Subsecretario: * le Secretariato General Technic; * le Direction General de Programmation Economic e Budgetes; * le Direction General de Organisation e Inspection; * le Direction General del Instituto Geographic National. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Subsecretariato dispone etiam de un Gabinete Technic, con nivello organic de subdirection general, que serve como organo de coordination, supporto e assistentia immediat al Subsecretario. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Secretariato General Technic == Le Secretariato General Technic presta supporto juridic e technic al Ministerio e al Subsecretariato. Inter su functiones se trova le coordination del activitate normative, le elaboration e informe de dispositiones general, le preparation del asuntos destinate al organos collegial del Governamento, le studi juridic e administrative e le tractamento de recursos administrative. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Secretariato General Technic tracta etiam le question del relationes juridic con le [[Union Europee]], le preparation de conventiones e accordos international, le publicationes official del Ministerio e le materias relative al servicio postal universal. Illo se divide in le Vicesecretariato General Technic, le Subdirection General de Legislation, le Subdirection General de Normativa e Studios Technic, le Subdirection General de Recursos e le Subdirection General de Regime Postal. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Direction General de Programmation Economic e Budgetes == Le Direction General de Programmation Economic e Budgetes es responsabile del elaboration del avantprojecto del budget del Ministerio, del coordination del budgetes de su entitates dependente e del tractamento del modificationes budgetari. Illo seque le activitate economic, financiari e budgetari del departamento e su entitates. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General coordina etiam le activitate statistic del departamento e elabora le statisticas general que corresponde a illo. Illo se structura in le Officio Budgetari, le Subdirection General de Sequentia Economic, le Subdirection General de Coordination Economic e le Subdirection General de Studios Economic e Statisticas. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Direction General de Organisation e Inspection == Le Direction General de Organisation e Inspection gere le regime interne e le services general del organos central e peripheral del Ministerio. Su competentias include le administration del recursos human, le preparation del offerta de empleo public, le formation del personal, le relationes con le organisationes syndical, le prevention de riscos laboral e le administration del patrimonio e acquisitiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Illo exerce etiam le inspection e supervision del services, le evaluation del complimento de planos e programas, le attention al citatanos, le coordination del protection de datos, le transformation digital e le administration del sistemas informatic del departamento. Le Direction General se structura in le Officio Major, le Subdirection General de Recursos Human, le Subdirection General de Administration e Gestion Financiari, le Subdirection General de Inspection del Services e Attention al Citatanos, le Subdirection General de Technologias del Information e Administration Digital e le Subdirection General de Controlo del Qualitate e Inspection Technic. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Instituto Geographic National == Le Direction General del Instituto Geographic National (IGN) es le organo del Ministerio incaricate de un large campo de activitates scientific e technic relative al astronomia, geodesia, geophysica, observation del territorio e cartographia. Illo planifica e gere le instrumentos e infrastructuras astronomic del Stato e le rete geodesic e gravimetric national. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le IGN coordina tamben le sistemas de surveillance sismologic, vulcanologic e de tsunamis, participa in redes international e produce e actualisa le cartographia national. Illo gere inter alteres le Plan Cartographic National, le Atlas National de Espania e le bases de datos geospatial del Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.ign.es/web/ign/portal/inicio |titulo=Instituto Geográfico Nacional |sitioweb=Instituto Geográfico Nacional |accesso=6 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le IGN se structura in un Secretariato General, le Subdirection General de Astronomia e Geodesia, le Subdirection General de Vigilantia, Alerta e Studios Geophysic e le Subdirection General de Cartographia e Observation del Territorio. Le organo autonome Centro National de Information Geographic (CNIG) depende del Subsecretariato per medio del IGN. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Organos attachate == Le Abogacia del Stato in le Ministerio es attachate al Subsecretariato, ma remane organic e functionalmente dependente del Abogacia General del Stato. Le Intervention Delegate in le Ministerio es attachate al Subsecretariato e depende del Intervention General del Administration del Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Intervention Delegate es structurate in tres areas: Fiscalisation, Audit e Contabilitate, cata un sub le direction de un Interventor, con un Interventor Delegate Chef al testa del organo. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Consilio de Obras Public es attachate al Ministerio per medio del Subsecretariato. Le Centro National de Information Geographic es un organo autonome que depende del Subsecretariato per medio del IGN. Le director general del IGN es presidente del CNIG. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Post le modification entrate in vigor in 2026, le Consilio de Obras Public es formalmente attachate al Ministerio per medio del Subsecretariato. Le Consilio e le CEDEX ha tamen un duple dependentia functional inter le Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile e le Ministerio pro le Transition Ecologic e le Desafio Demographic, secundo le materias de lor competentia. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Relation con le altere organos del Ministerio == Le Subsecretariato se distingue del Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile, que es responsabile principalmente del definition e execution del politicas concernente le infrastructuras, le transportos e le mobilitate. Le Subsecretariato concentra plus tosto le functiones transversal administrative, economic, juridic, human e technic del departamento. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Iste separation permitte que le organos superior del Ministerio se concentra super le elaboration e execution del politicas sectorial, durante que le Subsecretariato coordina le servicios commun e le recursos necessari pro le functionamento del departamento. == Sede e titular == Le Subsecretariato ha su sede in Paseo de la Castellana, 67, 28071 Madrid, in le complexe del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile. Documentos official del Ministerio indica iste adresse como le sede del Subsecretariato. <ref>{{Cita web |url=https://cdn.transportes.gob.es/portal-web-transportes/ministerio/empleo-publico/2025/laboral/sgal-pf-gpm1-iv-ccu-age/res.-designacion-organo-de-seleccion_vi.pdf |titulo=Resolución de la Subsecretaría del Ministerio de Transportes y Movilidad Sostenible |sitioweb=Ministerio de Transportes y Movilidad Sostenible |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> [[Categoria:Ministerio de Fomento (Espania)]] [[Categoria:Subsecretariatos de Espania]] efjomr5guo80v3h0rwlrir56kjq09sx 702425 702424 2026-10-06T08:46:51Z Interlingvisto 60932 /* Functiones */ 702425 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Subsecretariato de Transportos e Mobilitate Sostenibile''' es un organo directivo del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile de Espania. Illo es le organo immediatemente dependente del titular del Ministerio incaricate del direction, impulsion e supervision del organos que depende directemente de illo, assi como del coordination de numerose services commun e materias administrative del departamento. Su organisation actual es definite principalmente per le Real Decreto 253/2024, de 12 de martio, que developpa le structura organic del Ministerio usque al nivello de subdirection general. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Natura e position institutional == Le Subsecretariato es un del organos directivos que depende directemente del Ministro de Transportos e Mobilitate Sostenibile. Le structura general del Ministerio include, de un latere, le Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile, con su tres secretariatos general, e, del altere, le Subsecretariato de Transportos e Mobilitate Sostenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In le quadro del administration general del Stato, le Subsecretariatos exerce le functiones general que le articulo 63 del Lege 40/2015, de 1 de octobre, del Regime Juridic del Sector Public attribue a illes. Le Subsecretario exerce etiam le direction, impulsion e supervision del organos que depende directemente de su organo. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2015-10566 |titulo=Ley 40/2015, de 1 de octubre, de Régimen Jurídico del Sector Público |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia recente == Le actual Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile esseva establite in le reorganisation del departamentos ministerial del 20 de novembre 2023, que substitueva le anterior Ministerio de Transportos, Mobilitate e Agenda Urban. Le nove denomination reflecteva le orientation del departamento verso le transportos e le mobilitate sostenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2023-23537 |titulo=Real Decreto 829/2023, de 20 de noviembre, por el que se reestructuran los departamentos ministeriales |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Real Decreto 253/2024 developpava le nove structura del Ministerio usque al nivello de subdirection general. Le norma confirmava le Subsecretariato de Transportos e Mobilitate Sostenibile como organo directemente dependente del titular del departamento e defini su organos directivos e competentias. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le structura esseva ulteriormente actualisate. Le texto consolidate del Real Decreto 253/2024 indica como ultime modification le 27 de februario 2026; inter le cambios figura le modification del dependentia del Consilio de Obras Public per le Real Decreto 141/2026. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Functiones == Le Subsecretariato ha le responsabilitate del programmation e budgetisation del recursos economic e financiari del Ministerio, le sequentia de lor execution e le controlo del complimento del politica de investimento. Illo administra tamben certe creditos del departamento e exerce competentias in materia de subvenciones e ayudas secundo le limites establite per le titular del Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere area importante concerne le geographia e le coordination del cartographia, astronomia, geodesia e geophysica, materias que son gestionate principalmente per le Direction General del Instituto Geographic National. Le Subsecretariato ha etiam competentias in communication e publicitate institutional, sistemas de information e technologias del information e communicationes del Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Subsecretariato coordina etiam le services administrative commun, inter illes le ressources human, le patrimonio, le acquisitiones, le services general, le administration financiari, le inspection del services, le attention al citatanos, le protection del datos e le transformation digital. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Organisation == Le Subsecretariato ha quatro organos directivos que depende directemente del Subsecretario: * le Secretariato General Technic; * le Direction General de Programmation Economic e Budgetes; * le Direction General de Organisation e Inspection; * le Direction General del Instituto Geographic National. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Subsecretariato dispone etiam de un Gabinete Technic, con nivello organic de subdirection general, que serve como organo de coordination, supporto e assistentia immediat al Subsecretario. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Secretariato General Technic == Le Secretariato General Technic presta supporto juridic e technic al Ministerio e al Subsecretariato. Inter su functiones se trova le coordination del activitate normative, le elaboration e informe de dispositiones general, le preparation del asuntos destinate al organos collegial del Governamento, le studi juridic e administrative e le tractamento de recursos administrative. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Secretariato General Technic tracta etiam le question del relationes juridic con le [[Union Europee]], le preparation de conventiones e accordos international, le publicationes official del Ministerio e le materias relative al servicio postal universal. Illo se divide in le Vicesecretariato General Technic, le Subdirection General de Legislation, le Subdirection General de Normativa e Studios Technic, le Subdirection General de Recursos e le Subdirection General de Regime Postal. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Direction General de Programmation Economic e Budgetes == Le Direction General de Programmation Economic e Budgetes es responsabile del elaboration del avantprojecto del budget del Ministerio, del coordination del budgetes de su entitates dependente e del tractamento del modificationes budgetari. Illo seque le activitate economic, financiari e budgetari del departamento e su entitates. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General coordina etiam le activitate statistic del departamento e elabora le statisticas general que corresponde a illo. Illo se structura in le Officio Budgetari, le Subdirection General de Sequentia Economic, le Subdirection General de Coordination Economic e le Subdirection General de Studios Economic e Statisticas. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Direction General de Organisation e Inspection == Le Direction General de Organisation e Inspection gere le regime interne e le services general del organos central e peripheral del Ministerio. Su competentias include le administration del recursos human, le preparation del offerta de empleo public, le formation del personal, le relationes con le organisationes syndical, le prevention de riscos laboral e le administration del patrimonio e acquisitiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Illo exerce etiam le inspection e supervision del services, le evaluation del complimento de planos e programas, le attention al citatanos, le coordination del protection de datos, le transformation digital e le administration del sistemas informatic del departamento. Le Direction General se structura in le Officio Major, le Subdirection General de Recursos Human, le Subdirection General de Administration e Gestion Financiari, le Subdirection General de Inspection del Services e Attention al Citatanos, le Subdirection General de Technologias del Information e Administration Digital e le Subdirection General de Controlo del Qualitate e Inspection Technic. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Instituto Geographic National == Le Direction General del Instituto Geographic National (IGN) es le organo del Ministerio incaricate de un large campo de activitates scientific e technic relative al astronomia, geodesia, geophysica, observation del territorio e cartographia. Illo planifica e gere le instrumentos e infrastructuras astronomic del Stato e le rete geodesic e gravimetric national. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le IGN coordina tamben le sistemas de surveillance sismologic, vulcanologic e de tsunamis, participa in redes international e produce e actualisa le cartographia national. Illo gere inter alteres le Plan Cartographic National, le Atlas National de Espania e le bases de datos geospatial del Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.ign.es/web/ign/portal/inicio |titulo=Instituto Geográfico Nacional |sitioweb=Instituto Geográfico Nacional |accesso=6 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le IGN se structura in un Secretariato General, le Subdirection General de Astronomia e Geodesia, le Subdirection General de Vigilantia, Alerta e Studios Geophysic e le Subdirection General de Cartographia e Observation del Territorio. Le organo autonome Centro National de Information Geographic (CNIG) depende del Subsecretariato per medio del IGN. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Organos attachate == Le Abogacia del Stato in le Ministerio es attachate al Subsecretariato, ma remane organic e functionalmente dependente del Abogacia General del Stato. Le Intervention Delegate in le Ministerio es attachate al Subsecretariato e depende del Intervention General del Administration del Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Intervention Delegate es structurate in tres areas: Fiscalisation, Audit e Contabilitate, cata un sub le direction de un Interventor, con un Interventor Delegate Chef al testa del organo. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Consilio de Obras Public es attachate al Ministerio per medio del Subsecretariato. Le Centro National de Information Geographic es un organo autonome que depende del Subsecretariato per medio del IGN. Le director general del IGN es presidente del CNIG. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Post le modification entrate in vigor in 2026, le Consilio de Obras Public es formalmente attachate al Ministerio per medio del Subsecretariato. Le Consilio e le CEDEX ha tamen un duple dependentia functional inter le Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile e le Ministerio pro le Transition Ecologic e le Desafio Demographic, secundo le materias de lor competentia. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Relation con le altere organos del Ministerio == Le Subsecretariato se distingue del Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile, que es responsabile principalmente del definition e execution del politicas concernente le infrastructuras, le transportos e le mobilitate. Le Subsecretariato concentra plus tosto le functiones transversal administrative, economic, juridic, human e technic del departamento. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Iste separation permitte que le organos superior del Ministerio se concentra super le elaboration e execution del politicas sectorial, durante que le Subsecretariato coordina le servicios commun e le recursos necessari pro le functionamento del departamento. == Sede e titular == Le Subsecretariato ha su sede in Paseo de la Castellana, 67, 28071 Madrid, in le complexe del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile. Documentos official del Ministerio indica iste adresse como le sede del Subsecretariato. <ref>{{Cita web |url=https://cdn.transportes.gob.es/portal-web-transportes/ministerio/empleo-publico/2025/laboral/sgal-pf-gpm1-iv-ccu-age/res.-designacion-organo-de-seleccion_vi.pdf |titulo=Resolución de la Subsecretaría del Ministerio de Transportes y Movilidad Sostenible |sitioweb=Ministerio de Transportes y Movilidad Sostenible |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> [[Categoria:Ministerio de Fomento (Espania)]] [[Categoria:Subsecretariatos de Espania]] 6i8ptetlt8a30ywgpio3wpnp6cskxi0 702426 702425 2026-10-06T08:49:11Z Interlingvisto 60932 702426 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Subsecretariato de Transportos e Mobilitate Sostenibile''' es un organo directivo del [[Ministerio de Transportos (Espania)|Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] de Espania. Illo es le organo immediatemente dependente del titular del Ministerio incaricate del direction, impulsion e supervision del organos que depende directemente de illo, assi como del coordination de numerose services commun e materias administrative del departamento. Su organisation actual es definite principalmente per le Real Decreto 253/2024, de 12 de martio, que developpa le structura organic del Ministerio usque al nivello de subdirection general. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Natura e position institutional == Le Subsecretariato es un del organos directivos que depende directemente del Ministro de Transportos e Mobilitate Sostenibile. Le structura general del Ministerio include, de un latere, le Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile, con su tres secretariatos general, e, del altere, le Subsecretariato de Transportos e Mobilitate Sostenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In le quadro del administration general del Stato, le Subsecretariatos exerce le functiones general que le articulo 63 del Lege 40/2015, de 1 de octobre, del Regime Juridic del Sector Public attribue a illes. Le Subsecretario exerce etiam le direction, impulsion e supervision del organos que depende directemente de su organo. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2015-10566 |titulo=Ley 40/2015, de 1 de octubre, de Régimen Jurídico del Sector Público |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia recente == Le actual Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile esseva establite in le reorganisation del departamentos ministerial del 20 de novembre 2023, que substitueva le anterior Ministerio de Transportos, Mobilitate e Agenda Urban. Le nove denomination reflecteva le orientation del departamento verso le transportos e le mobilitate sostenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2023-23537 |titulo=Real Decreto 829/2023, de 20 de noviembre, por el que se reestructuran los departamentos ministeriales |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Real Decreto 253/2024 developpava le nove structura del Ministerio usque al nivello de subdirection general. Le norma confirmava le Subsecretariato de Transportos e Mobilitate Sostenibile como organo directemente dependente del titular del departamento e defini su organos directivos e competentias. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le structura esseva ulteriormente actualisate. Le texto consolidate del Real Decreto 253/2024 indica como ultime modification le 27 de februario 2026; inter le cambios figura le modification del dependentia del Consilio de Obras Public per le Real Decreto 141/2026. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Functiones == Le Subsecretariato ha le responsabilitate del programmation e budgetisation del recursos economic e financiari del Ministerio, le sequentia de lor execution e le controlo del complimento del politica de investimento. Illo administra tamben certe creditos del departamento e exerce competentias in materia de subvenciones e ayudas secundo le limites establite per le titular del Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere area importante concerne le geographia e le coordination del cartographia, astronomia, geodesia e geophysica, materias que son gestionate principalmente per le Direction General del Instituto Geographic National. Le Subsecretariato ha etiam competentias in communication e publicitate institutional, sistemas de information e technologias del information e communicationes del Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Subsecretariato coordina etiam le services administrative commun, inter illes le ressources human, le patrimonio, le acquisitiones, le services general, le administration financiari, le inspection del services, le attention al citatanos, le protection del datos e le transformation digital. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Organisation == Le Subsecretariato ha quatro organos directivos que depende directemente del Subsecretario: * le Secretariato General Technic; * le Direction General de Programmation Economic e Budgetes; * le Direction General de Organisation e Inspection; * le Direction General del Instituto Geographic National. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Subsecretariato dispone etiam de un Gabinete Technic, con nivello organic de subdirection general, que serve como organo de coordination, supporto e assistentia immediat al Subsecretario. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Secretariato General Technic == Le Secretariato General Technic presta supporto juridic e technic al Ministerio e al Subsecretariato. Inter su functiones se trova le coordination del activitate normative, le elaboration e informe de dispositiones general, le preparation del asuntos destinate al organos collegial del Governamento, le studi juridic e administrative e le tractamento de recursos administrative. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Secretariato General Technic tracta etiam le question del relationes juridic con le [[Union Europee]], le preparation de conventiones e accordos international, le publicationes official del Ministerio e le materias relative al servicio postal universal. Illo se divide in le Vicesecretariato General Technic, le Subdirection General de Legislation, le Subdirection General de Normativa e Studios Technic, le Subdirection General de Recursos e le Subdirection General de Regime Postal. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Direction General de Programmation Economic e Budgetes == Le Direction General de Programmation Economic e Budgetes es responsabile del elaboration del avantprojecto del budget del Ministerio, del coordination del budgetes de su entitates dependente e del tractamento del modificationes budgetari. Illo seque le activitate economic, financiari e budgetari del departamento e su entitates. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General coordina etiam le activitate statistic del departamento e elabora le statisticas general que corresponde a illo. Illo se structura in le Officio Budgetari, le Subdirection General de Sequentia Economic, le Subdirection General de Coordination Economic e le Subdirection General de Studios Economic e Statisticas. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Direction General de Organisation e Inspection == Le Direction General de Organisation e Inspection gere le regime interne e le services general del organos central e peripheral del Ministerio. Su competentias include le administration del recursos human, le preparation del offerta de empleo public, le formation del personal, le relationes con le organisationes syndical, le prevention de riscos laboral e le administration del patrimonio e acquisitiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Illo exerce etiam le inspection e supervision del services, le evaluation del complimento de planos e programas, le attention al citatanos, le coordination del protection de datos, le transformation digital e le administration del sistemas informatic del departamento. Le Direction General se structura in le Officio Major, le Subdirection General de Recursos Human, le Subdirection General de Administration e Gestion Financiari, le Subdirection General de Inspection del Services e Attention al Citatanos, le Subdirection General de Technologias del Information e Administration Digital e le Subdirection General de Controlo del Qualitate e Inspection Technic. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Instituto Geographic National == Le Direction General del Instituto Geographic National (IGN) es le organo del Ministerio incaricate de un large campo de activitates scientific e technic relative al astronomia, geodesia, geophysica, observation del territorio e cartographia. Illo planifica e gere le instrumentos e infrastructuras astronomic del Stato e le rete geodesic e gravimetric national. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le IGN coordina tamben le sistemas de surveillance sismologic, vulcanologic e de tsunamis, participa in redes international e produce e actualisa le cartographia national. Illo gere inter alteres le Plan Cartographic National, le Atlas National de Espania e le bases de datos geospatial del Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.ign.es/web/ign/portal/inicio |titulo=Instituto Geográfico Nacional |sitioweb=Instituto Geográfico Nacional |accesso=6 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le IGN se structura in un Secretariato General, le Subdirection General de Astronomia e Geodesia, le Subdirection General de Vigilantia, Alerta e Studios Geophysic e le Subdirection General de Cartographia e Observation del Territorio. Le organo autonome Centro National de Information Geographic (CNIG) depende del Subsecretariato per medio del IGN. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Organos attachate == Le Abogacia del Stato in le Ministerio es attachate al Subsecretariato, ma remane organic e functionalmente dependente del Abogacia General del Stato. Le Intervention Delegate in le Ministerio es attachate al Subsecretariato e depende del Intervention General del Administration del Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Intervention Delegate es structurate in tres areas: Fiscalisation, Audit e Contabilitate, cata un sub le direction de un Interventor, con un Interventor Delegate Chef al testa del organo. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Consilio de Obras Public es attachate al Ministerio per medio del Subsecretariato. Le Centro National de Information Geographic es un organo autonome que depende del Subsecretariato per medio del IGN. Le director general del IGN es presidente del CNIG. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Post le modification entrate in vigor in 2026, le Consilio de Obras Public es formalmente attachate al Ministerio per medio del Subsecretariato. Le Consilio e le CEDEX ha tamen un duple dependentia functional inter le Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile e le Ministerio pro le Transition Ecologic e le Desafio Demographic, secundo le materias de lor competentia. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Relation con le altere organos del Ministerio == Le Subsecretariato se distingue del Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile, que es responsabile principalmente del definition e execution del politicas concernente le infrastructuras, le transportos e le mobilitate. Le Subsecretariato concentra plus tosto le functiones transversal administrative, economic, juridic, human e technic del departamento. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Iste separation permitte que le organos superior del Ministerio se concentra super le elaboration e execution del politicas sectorial, durante que le Subsecretariato coordina le servicios commun e le recursos necessari pro le functionamento del departamento. == Sede e titular == Le Subsecretariato ha su sede in Paseo de la Castellana, 67, 28071 Madrid, in le complexe del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile. Documentos official del Ministerio indica iste adresse como le sede del Subsecretariato. <ref>{{Cita web |url=https://cdn.transportes.gob.es/portal-web-transportes/ministerio/empleo-publico/2025/laboral/sgal-pf-gpm1-iv-ccu-age/res.-designacion-organo-de-seleccion_vi.pdf |titulo=Resolución de la Subsecretaría del Ministerio de Transportes y Movilidad Sostenible |sitioweb=Ministerio de Transportes y Movilidad Sostenible |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> [[Categoria:Ministerio de Fomento (Espania)]] [[Categoria:Subsecretariatos de Espania]] l0dfp7piilcnzn1m2pqpdr7lyig91rg Secretariato General de Transporto Terrestre 0 61859 702428 2026-10-06T09:02:11Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} Le Secretariato General de Transporto Terrestre es un organo superior del [[Ministerio de Transportos (Espania)|Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] de Espania, con rango de subsecretariato, que depende del [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]]. Su ambito de competentia comprende le impulsion del investimentos in infrastructuras de transporto per strata, le planification e evaluation del Red F...” 702428 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le Secretariato General de Transporto Terrestre es un organo superior del [[Ministerio de Transportos (Espania)|Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] de Espania, con rango de subsecretariato, que depende del [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]]. Su ambito de competentia comprende le impulsion del investimentos in infrastructuras de transporto per strata, le planification e evaluation del [[Red Ferroviari de Interesse General]], e le ordination general del transporto per strata e del servicios de transporto ferroviari de competentia del Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Secretariato General es un del organos dependente del Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile e coordina le directiones general que tracta le infrastructuras viari e ferroviari e le servicios de transporto terrestre. Le actual quadro organic deriva del [[Real Decreto 253/2024]], cuje texto consolidate ha essite actualisate le 27 de februario 2026. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, por el que se desarrolla la estructura orgánica básica del Ministerio de Transportes y Movilidad Sostenible |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia == Le competentias del Stato in materia de transporto terrestre ha essite exercite per differente departamentos ministerial desde le creation del moderne administration del transportos. In le ultime decennios, le organisation del competentias ha essite regularmente modificate conforme al evolution del politica de transportos e del structura del departamentos ministerial. In le [[Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile]], le actual Secretariato General de Transporto Terrestre succede a structuras anterior dedicate al regulation del transporto terrestre e al coordination del differentes modos de transporte. Le denomination e le distribution precise de competentias ha variate con le successive reorganisationes del Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2020-7508 |titulo=Real Decreto 645/2020, de 7 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Real Decreto 645/2020 establiva un Secretariato General de Transportos e Mobilitate con competentia super le ordination general del transporto terrestre, maritime e aerie de competentia estatal. In iste structura, le Direction General de Transporto Terrestre esseva un del organos directivamente dependente del Secretariato General. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2020-7508 |titulo=Real Decreto 645/2020, de 7 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Con le reorganisation del Ministerio in 2024, le competentias del transporto terrestre esseva reunite in un Secretariato General de Transporto Terrestre, distincte del Secretariato General de Transportos Aerie e Maritime e del Secretariato General de Mobilitate Sostenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Competentias == Le principal function del Secretariato General es impulsar le realization del investimentos in infrastructuras del transporto per strata e participar in le planification e evaluation del [[Red Ferroviari de Interesse General]]. Illo exerce etiam le ordination general, in le quadro del competentias del Stato, del transporto per strata e del servicios de transporto ferroviari. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le regulation del transporto terrestre debe tener in consideration le prioritate accordate per le legislation al securitate, al mantenimento e al amelioration del mobilitate quotidian, assi como al [[technification]] e al [[intermodalitate]]. Le Secretariato General coordina iste objectivos con le infrastructuras que supporta le servicios de transporte. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Inter le altere competentias del Secretariato General se trova: * le direction e coordination del activitate del directiones general que depende de illo; * le proposition del objectivos e planos de action de iste directiones; * le controlo del execution del projectos de investimento; * le coordination del differentes actiones concernente le transporto e le infrastructuras que lo supporta; * le coordination del actiones del organos e entidades dependente del Secretariato General; * le impulsion del iniciativas concernente le perspective de genere in le infrastructuras e le transporto viari e ferroviari. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Secretariato General participa etiam al controlo e coordination del execution del programas de investimento del directiones general e de altere unitates sub su dependentia, con le objectivo de garantir que le investimentos se conforma al planos establite. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Organisation == Del Secretariato General de Transporto Terrestre depende tres organos directivos principal: * le Direction General de Carreteras; * le Direction General del Sector Ferroviari; * le Direction General de Transporto per Strata e Ferrovia. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Secretariato General ha etiam un Gabinete Technic, con nivello organic de subdirection general, que funciona como organo de coordination, supporto e assistentia immediate al titular del Secretariato General. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Direction General de Carreteras == Le Direction General de Carreteras es le organo responsabile del infrastructuras viari del Stato. Illo se ocupa del planification, construction, conservation e exploitation del [[Red de Carreteras del Stato]], in le quadro del politica general del Ministerio. Su activitate es integrate con le function del Secretariato General concernente le investments in infrastructuras del transporto per strata e con le objectivo de priorisar le securitate, le mantenimento e le amelioration del mobilitate quotidian. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Direction General del Sector Ferroviari == Le Direction General del Sector Ferroviari exerce le competentias del Ministerio in relation al infrastructuras e al planification del sector ferroviari. Illo participa al planification e evaluation del [[Red Ferroviari de Interesse General]] e al preparation del politicas concernente le infrastructuras ferroviari de competentia estatal. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le direction participa etiam al coordination del planification ferroviari con le investimento public e con le principios de securitate, mantenimento, technification e intermodalitate. == Direction General de Transporto per Strata e Ferrovia == Le Direction General de Transporto per Strata e Ferrovia es le organo responsabile del ordination general del servicios de transporto per strata e del servicios de transporto ferroviari in le quadro del competentias del Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le direction participa al elaboration del normas e al application del quadro regulatory del transporto terrestre, includente le regulation del mercato del transporto per strata e del servicios ferroviari. Illo coordina etiam le competentias del Stato in relation con le sectores de viageatores e mercantias e con le differentes modalidades del transporto terrestre. == Delegation del Governamento in le concessionarios de autostratas == Le titular del Secretariato General de Transporto Terrestre es etiam le titular del Delegation del Governamento in le Societates Concessionari de Autostratas National de Pedagio. Iste function corresponde al organo secundo le legislation vigente super le concessionarios de autostratas national. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Sub le dependentia directe del titular del Secretariato General existe un Subdelegation del Governamento in le Societates Concessionari de Autostratas National de Pedagio, con nivello organic determinate in le relation de postos de labor. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Relation con SEITTSA == Le Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile exerce, per medio del Secretariato General de Transporto Terrestre, le tutela del Societate Estatal de Infrastructuras del Transporto Terrestre, S.A. (SEITTSA), secundo le conditiones previde per le legislation del patrimonio del Administrationes Public. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le tutela include le relation institutional e le controlo que corresponde al Ministerio in le quadro del legislation concernente le societates statal e le infrastructuras del transporto terrestre. == Agencia Estatal de Securitate Ferroviari == Le Agencia Estatal de Securitate Ferroviari es attachate al Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile per medio del Secretariato General de Transporto Terrestre. Le Agencia dispone de autonomia functional pro le exercitio de su competentias. Su adscription al Secretariato General lo situa in le structura institutional del transporto ferroviari, durante que su autonomia functional garanti le exercitio de su competentias secundo le quadro juridic applicabile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Relation con le Secretariato de Stato == Le Secretariato General de Transporto Terrestre depende del Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile, que es le organo directamente responsabile, sub le direction del Ministro, del definition e proposition del politicas del Ministerio in materia de infrastructuras del transporte, mobilitate e ordination general del transporto de competentia estatal. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Secretariato General es dunque un organo de direction e coordination specialisate, situate inter le Secretariato de Stato e le directiones general incaricate del infrastructuras e servicios de transporto terrestre. == Position in le Administration General del Stato == Le Secretariato General de Transporto Terrestre ha rango de subsecretariato, ma su titular opera sub le superior direction del Secretario de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile. Le rango de subsecretariato reflecte le position del organo in le structura superior del Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le organo coordina le competentias del transporto terrestre con le investmentos in infrastructuras e procura integrar le dimensiones viari e ferroviari in le planification del Ministerio. == Situation actual == Secundo le quadro organic actualmente in vigor, le Secretariato General de Transporto Terrestre es responsabile del coordination del principal politicas statal concernente le transporto per strata, le infrastructuras viari e le sector ferroviari. Le texto consolidate del Real Decreto 253/2024 ha essite actualisate le 27 de februario 2026, e es le base juridic del structura actualmente vigente. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, última actualización de 27 de febrero de 2026 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Secretariato General continua a coordinar le investments, le planification ferroviari, le regulation del transporto terrestre e le activitate del directiones general e entidades que depende de illo, in le quadro del politica estatal de mobilitate e transportos. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> [[Categoria:Ministerio de Fomento (Espania)]] [[Categoria:Secretariatos General de Espania]] t181j2av79yi55tuq1e18re49qsz0mo 702429 702428 2026-10-06T09:02:27Z Interlingvisto 60932 702429 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Secretariato General de Transporto Terrestre''' es un organo superior del [[Ministerio de Transportos (Espania)|Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] de Espania, con rango de subsecretariato, que depende del [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]]. Su ambito de competentia comprende le impulsion del investimentos in infrastructuras de transporto per strata, le planification e evaluation del [[Red Ferroviari de Interesse General]], e le ordination general del transporto per strata e del servicios de transporto ferroviari de competentia del Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Secretariato General es un del organos dependente del Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile e coordina le directiones general que tracta le infrastructuras viari e ferroviari e le servicios de transporto terrestre. Le actual quadro organic deriva del [[Real Decreto 253/2024]], cuje texto consolidate ha essite actualisate le 27 de februario 2026. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, por el que se desarrolla la estructura orgánica básica del Ministerio de Transportes y Movilidad Sostenible |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia == Le competentias del Stato in materia de transporto terrestre ha essite exercite per differente departamentos ministerial desde le creation del moderne administration del transportos. In le ultime decennios, le organisation del competentias ha essite regularmente modificate conforme al evolution del politica de transportos e del structura del departamentos ministerial. In le [[Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile]], le actual Secretariato General de Transporto Terrestre succede a structuras anterior dedicate al regulation del transporto terrestre e al coordination del differentes modos de transporte. Le denomination e le distribution precise de competentias ha variate con le successive reorganisationes del Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2020-7508 |titulo=Real Decreto 645/2020, de 7 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Real Decreto 645/2020 establiva un Secretariato General de Transportos e Mobilitate con competentia super le ordination general del transporto terrestre, maritime e aerie de competentia estatal. In iste structura, le Direction General de Transporto Terrestre esseva un del organos directivamente dependente del Secretariato General. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2020-7508 |titulo=Real Decreto 645/2020, de 7 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Con le reorganisation del Ministerio in 2024, le competentias del transporto terrestre esseva reunite in un Secretariato General de Transporto Terrestre, distincte del Secretariato General de Transportos Aerie e Maritime e del Secretariato General de Mobilitate Sostenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Competentias == Le principal function del Secretariato General es impulsar le realization del investimentos in infrastructuras del transporto per strata e participar in le planification e evaluation del [[Red Ferroviari de Interesse General]]. Illo exerce etiam le ordination general, in le quadro del competentias del Stato, del transporto per strata e del servicios de transporto ferroviari. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le regulation del transporto terrestre debe tener in consideration le prioritate accordate per le legislation al securitate, al mantenimento e al amelioration del mobilitate quotidian, assi como al [[technification]] e al [[intermodalitate]]. Le Secretariato General coordina iste objectivos con le infrastructuras que supporta le servicios de transporte. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Inter le altere competentias del Secretariato General se trova: * le direction e coordination del activitate del directiones general que depende de illo; * le proposition del objectivos e planos de action de iste directiones; * le controlo del execution del projectos de investimento; * le coordination del differentes actiones concernente le transporto e le infrastructuras que lo supporta; * le coordination del actiones del organos e entidades dependente del Secretariato General; * le impulsion del iniciativas concernente le perspective de genere in le infrastructuras e le transporto viari e ferroviari. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Secretariato General participa etiam al controlo e coordination del execution del programas de investimento del directiones general e de altere unitates sub su dependentia, con le objectivo de garantir que le investimentos se conforma al planos establite. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Organisation == Del Secretariato General de Transporto Terrestre depende tres organos directivos principal: * le Direction General de Carreteras; * le Direction General del Sector Ferroviari; * le Direction General de Transporto per Strata e Ferrovia. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Secretariato General ha etiam un Gabinete Technic, con nivello organic de subdirection general, que funciona como organo de coordination, supporto e assistentia immediate al titular del Secretariato General. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Direction General de Carreteras == Le Direction General de Carreteras es le organo responsabile del infrastructuras viari del Stato. Illo se ocupa del planification, construction, conservation e exploitation del [[Red de Carreteras del Stato]], in le quadro del politica general del Ministerio. Su activitate es integrate con le function del Secretariato General concernente le investments in infrastructuras del transporto per strata e con le objectivo de priorisar le securitate, le mantenimento e le amelioration del mobilitate quotidian. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Direction General del Sector Ferroviari == Le Direction General del Sector Ferroviari exerce le competentias del Ministerio in relation al infrastructuras e al planification del sector ferroviari. Illo participa al planification e evaluation del [[Red Ferroviari de Interesse General]] e al preparation del politicas concernente le infrastructuras ferroviari de competentia estatal. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le direction participa etiam al coordination del planification ferroviari con le investimento public e con le principios de securitate, mantenimento, technification e intermodalitate. == Direction General de Transporto per Strata e Ferrovia == Le Direction General de Transporto per Strata e Ferrovia es le organo responsabile del ordination general del servicios de transporto per strata e del servicios de transporto ferroviari in le quadro del competentias del Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le direction participa al elaboration del normas e al application del quadro regulatory del transporto terrestre, includente le regulation del mercato del transporto per strata e del servicios ferroviari. Illo coordina etiam le competentias del Stato in relation con le sectores de viageatores e mercantias e con le differentes modalidades del transporto terrestre. == Delegation del Governamento in le concessionarios de autostratas == Le titular del Secretariato General de Transporto Terrestre es etiam le titular del Delegation del Governamento in le Societates Concessionari de Autostratas National de Pedagio. Iste function corresponde al organo secundo le legislation vigente super le concessionarios de autostratas national. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Sub le dependentia directe del titular del Secretariato General existe un Subdelegation del Governamento in le Societates Concessionari de Autostratas National de Pedagio, con nivello organic determinate in le relation de postos de labor. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Relation con SEITTSA == Le Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile exerce, per medio del Secretariato General de Transporto Terrestre, le tutela del Societate Estatal de Infrastructuras del Transporto Terrestre, S.A. (SEITTSA), secundo le conditiones previde per le legislation del patrimonio del Administrationes Public. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le tutela include le relation institutional e le controlo que corresponde al Ministerio in le quadro del legislation concernente le societates statal e le infrastructuras del transporto terrestre. == Agencia Estatal de Securitate Ferroviari == Le Agencia Estatal de Securitate Ferroviari es attachate al Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile per medio del Secretariato General de Transporto Terrestre. Le Agencia dispone de autonomia functional pro le exercitio de su competentias. Su adscription al Secretariato General lo situa in le structura institutional del transporto ferroviari, durante que su autonomia functional garanti le exercitio de su competentias secundo le quadro juridic applicabile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Relation con le Secretariato de Stato == Le Secretariato General de Transporto Terrestre depende del Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile, que es le organo directamente responsabile, sub le direction del Ministro, del definition e proposition del politicas del Ministerio in materia de infrastructuras del transporte, mobilitate e ordination general del transporto de competentia estatal. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Secretariato General es dunque un organo de direction e coordination specialisate, situate inter le Secretariato de Stato e le directiones general incaricate del infrastructuras e servicios de transporto terrestre. == Position in le Administration General del Stato == Le Secretariato General de Transporto Terrestre ha rango de subsecretariato, ma su titular opera sub le superior direction del Secretario de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile. Le rango de subsecretariato reflecte le position del organo in le structura superior del Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le organo coordina le competentias del transporto terrestre con le investmentos in infrastructuras e procura integrar le dimensiones viari e ferroviari in le planification del Ministerio. == Situation actual == Secundo le quadro organic actualmente in vigor, le Secretariato General de Transporto Terrestre es responsabile del coordination del principal politicas statal concernente le transporto per strata, le infrastructuras viari e le sector ferroviari. Le texto consolidate del Real Decreto 253/2024 ha essite actualisate le 27 de februario 2026, e es le base juridic del structura actualmente vigente. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, última actualización de 27 de febrero de 2026 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Secretariato General continua a coordinar le investments, le planification ferroviari, le regulation del transporto terrestre e le activitate del directiones general e entidades que depende de illo, in le quadro del politica estatal de mobilitate e transportos. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Referentias == <references /> [[Categoria:Ministerio de Fomento (Espania)]] [[Categoria:Secretariatos General de Espania]] 813edoaorcizjjfaj7h43r367urdpm3 Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime 0 61860 702431 2026-10-06T09:11:08Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} Le '''Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime''' es un organo directorial del [[Ministerio de Transportos (Espania)|Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] de Espania, dependente del [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]]. Illo ha rango de subsecretariato e es incaricate del ordination general del transporte aeree e maritime de competentia estatal, con le objectivo de garantir un mobili...” 702431 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime''' es un organo directorial del [[Ministerio de Transportos (Espania)|Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] de Espania, dependente del [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]]. Illo ha rango de subsecretariato e es incaricate del ordination general del transporte aeree e maritime de competentia estatal, con le objectivo de garantir un mobilitate secur e sostenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le organo es un del tres secretariatos general que depende del Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile, insimul con le [[Secretariato General de Transporte Terrestre]] e le [[Secretariato General de Mobilitate Sostenibile]]. Le actual structura esseva establite per le reorganisation del Ministerio effectuate inter 2023 e 2024. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Creation e evolution == Le actual Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime esseva create con le reorganisation del departamentos ministerial approbate in decembre 2023. Le Real Decreto 1009/2023 establi nove secretariatos general specialisate per modos de transporte, distinguente le transporte terrestre del transporte aeree e maritime. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2023-24842 |titulo=Real Decreto 1009/2023, de 5 de diciembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le nove structura divideva le competentias que ante esseva reunite in un sol Secretariato General de Transportos. Le reforma conservava in le nove organo le competentias concernente le transporte aeree e maritime, durante que le transporte terrestre esseva attribuite al nove Secretariato General de Transporte Terrestre. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le structura organic esseva developate per le Real Decreto 253/2024, de 12 de martio, que defini le functiones, organos dependente e entitates associate al Secretariato General. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Functiones == Le function principal del Secretariato General es le ordination general del transporte maritime e aeree de competentia estatal, in le quadro del politica de mobilitate secur e sostenibile del Governamento. <ref>{{Cita web |url=https://transparencia.gob.es/publicidad-activa/por-materias/organizacion-empleo/funciones/funciones-mtrm |titulo=Funciones del Ministerio de Transportes y Movilidad Sostenible |sitioweb=Portal de Transparencia del Gobierno de España |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Inter su competentias es le direction e coordination del activitate del Direction General de Aviación Civil e del Direction General de le Marina Mercante, assi como le proposition de lor objectivos e planos de action. Illo assiste le Secretariato de Stato in le supervision del programas plurianual e del gestion de organismos e entitates dependente del area. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 7 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Secretariato controla etiam le execution del projectos de investimento del directiones general que depende de illo e impulsa le proceduras de contractation e gestion necessari pro attinger le objectivos fixate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 7 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le organo adopta le planos de evaluation del rendimento del systema de navigation aeree e del aeroportos in le quadro del politicas national e europee e seque le attingimento del objectivos per le organismos public dependente. Illo coordina etiam le participation del organos directorial del area in le application del normativa europee e international concernente le transportos aeree e maritime. <ref>{{Cita web |url=https://transparencia.gob.es/publicidad-activa/por-materias/organizacion-empleo/funciones/funciones-mtrm |titulo=Funciones del Ministerio de Transportes y Movilidad Sostenible |sitioweb=Portal de Transparencia del Gobierno de España |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Inter le altere competentias figura le proposition del servicios minime obligatori pro garantir le prestation de servicios essential de transporte aeree e maritime, le promotion de medidas contra le cambiamento climatic e pro le efficacitate energetic, e le coordination de initiatives concernente le perspectiva de genere in iste sectores. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 7 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Secretariato gere etiam le actiones attribuite al Ministerio concernente le bonificationes al transporte de merces con le territorios non peninsular. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 7 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Organisation == Del Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime depende duo organos directorial principal: * le Direction General de Aviación Civil; * le Direction General del Marina Mercante. Directemente dependente del titular del Secretariato existe un Gabinete Technic, con nivello organic de subsecretariato general, que exerce functiones de coordination, supporto e assistentia immediate al titular. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 7 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Direction General de Aviación Civil == Le Direction General de Aviación Civil es le organo del Ministerio incaricate de formular propositiones de strategia pro le disveloppamento del sector aeree, diriger le politica aeronautic del Governamento e coordinar, quando necessari, le activitate del organismos e entitates con competentias in materia de aviation civil. Illo exerce etiam functiones de regulator del sector aeree in le quadro del competentias del Administration General del Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 8 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Su competentias include le elaboration de studios e propositiones super le politica e strategia del sector aeree, includente innovation, sostenibilitate, efficacitate energetic e cambiamento climatic. Illo tracta etiam le planification e ordination del navigation aeree, transporte aeree, aeroportos de competentia estatal, aeronaves sin pilot e aviation general e sportive. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 8 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Direction General del Marina Mercante == Le Direction General del Marina Mercante es le organo del Ministerio competente pro le ordination general del transporte maritime, le marina mercante e le securitate del navigation maritime in le quadro del competentias del Stato. Illo exerce functiones de regulation, planification e controlo del activitate maritime. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General coordina etiam le activitate del servicios maritime del Stato e le application del normativa national, europee e international concernente le navigation e le transporte maritime. == Entitates associate == Le Agencia Estatal de Seguridad Aérea (AESA) es adscripte al Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile per medio del Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime. Como supervisor del sector aeree, AESA conserva autonomia functional pro le exercitio de su competentias. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 7 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Societate Public Empresarial de Salvamento e Securitate Maritime (SASEMAR) es adscripte al Secretariato General, sub le superior direction del titular del Secretariato de Stato e a traverso del Direction General del Marina Mercante. SASEMAR es le entitate public responsabile de servicios de salvamento maritime e securitate maritime in le quadro del competentias del Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 7 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Commission National de Salvamento Maritime es etiam adscripte al Secretariato General per medio del Direction General del Marina Mercante. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 7 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Relation con le Secretariato de Stato == Le Secretariato General opera sub le superior direction del Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile. Le Secretariato de Stato establi le direction politic e strategic del sector, durante que le Secretariato General coordina e executa le competentias sectorial concernente le transporte aeree e maritime. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Iste organisation distingue le direction politic general del Ministerio del gestion e regulation specific del transporte aeree e maritime. == Referentias == <references /> [[Categoria:Ministerio de Fomento (Espania)]] [[Categoria:Organisationes fundate in 2023]] [[Categoria:Secretariatos General de Espania]] 4k92wni0o45yqeba5wfy8lzrppnnzqn 702432 702431 2026-10-06T09:12:07Z Interlingvisto 60932 702432 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime''' es un organo directorial del [[Ministerio de Transportos (Espania)|Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] de Espania, dependente del [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]]. Illo ha rango de subsecretariato e es incaricate del ordination general del transporto aeree e maritime de competentia estatal, con le objectivo de garantir un mobilitate secur e sostenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le organo es un del tres secretariatos general que depende del Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile, insimul con le [[Secretariato General de Transporto Terrestre]] e le [[Secretariato General de Mobilitate Sostenibile]]. Le actual structura esseva establite per le reorganisation del Ministerio effectuate inter 2023 e 2024. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Creation e evolution == Le actual Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime esseva create con le reorganisation del departamentos ministerial approbate in decembre 2023. Le Real Decreto 1009/2023 establi nove secretariatos general specialisate per modos de transporto, distinguente le transporto terrestre del transporto aeree e maritime. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2023-24842 |titulo=Real Decreto 1009/2023, de 5 de diciembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le nove structura divideva le competentias que ante esseva reunite in un sol Secretariato General de Transportos. Le reforma conservava in le nove organo le competentias concernente le transporto aeree e maritime, durante que le transporto terrestre esseva attribuite al nove Secretariato General de Transporto Terrestre. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le structura organic esseva developate per le Real Decreto 253/2024, de 12 de martio, que defini le functiones, organos dependente e entitates associate al Secretariato General. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Functiones == Le function principal del Secretariato General es le ordination general del transporto maritime e aeree de competentia estatal, in le quadro del politica de mobilitate secur e sostenibile del Governamento. <ref>{{Cita web |url=https://transparencia.gob.es/publicidad-activa/por-materias/organizacion-empleo/funciones/funciones-mtrm |titulo=Funciones del Ministerio de Transportes y Movilidad Sostenible |sitioweb=Portal de Transparencia del Gobierno de España |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Inter su competentias es le direction e coordination del activitate del Direction General de Aviación Civil e del Direction General de le Marina Mercante, assi como le proposition de lor objectivos e planos de action. Illo assiste le Secretariato de Stato in le supervision del programas plurianual e del gestion de organismos e entitates dependente del area. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 7 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Secretariato controla etiam le execution del projectos de investimento del directiones general que depende de illo e impulsa le proceduras de contractation e gestion necessari pro attinger le objectivos fixate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 7 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le organo adopta le planos de evaluation del rendimento del systema de navigation aeree e del aeroportos in le quadro del politicas national e europee e seque le attingimento del objectivos per le organismos public dependente. Illo coordina etiam le participation del organos directorial del area in le application del normativa europee e international concernente le transportos aeree e maritime. <ref>{{Cita web |url=https://transparencia.gob.es/publicidad-activa/por-materias/organizacion-empleo/funciones/funciones-mtrm |titulo=Funciones del Ministerio de Transportes y Movilidad Sostenible |sitioweb=Portal de Transparencia del Gobierno de España |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Inter le altere competentias figura le proposition del servicios minime obligatori pro garantir le prestation de servicios essential de transporto aeree e maritime, le promotion de medidas contra le cambiamento climatic e pro le efficacitate energetic, e le coordination de initiatives concernente le perspectiva de genere in iste sectores. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 7 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Secretariato gere etiam le actiones attribuite al Ministerio concernente le bonificationes al transporto de merces con le territorios non peninsular. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 7 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Organisation == Del Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime depende duo organos directorial principal: * le Direction General de Aviación Civil; * le Direction General del Marina Mercante. Directemente dependente del titular del Secretariato existe un Gabinete Technic, con nivello organic de subsecretariato general, que exerce functiones de coordination, supporto e assistentia immediate al titular. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 7 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Direction General de Aviación Civil == Le Direction General de Aviación Civil es le organo del Ministerio incaricate de formular propositiones de strategia pro le disveloppamento del sector aeree, diriger le politica aeronautic del Governamento e coordinar, quando necessari, le activitate del organismos e entitates con competentias in materia de aviation civil. Illo exerce etiam functiones de regulator del sector aeree in le quadro del competentias del Administration General del Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 8 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Su competentias include le elaboration de studios e propositiones super le politica e strategia del sector aeree, includente innovation, sostenibilitate, efficacitate energetic e cambiamento climatic. Illo tracta etiam le planification e ordination del navigation aeree, transporto aeree, aeroportos de competentia estatal, aeronaves sin pilot e aviation general e sportive. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 8 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Direction General del Marina Mercante == Le Direction General del Marina Mercante es le organo del Ministerio competente pro le ordination general del transporto maritime, le marina mercante e le securitate del navigation maritime in le quadro del competentias del Stato. Illo exerce functiones de regulation, planification e controlo del activitate maritime. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General coordina etiam le activitate del servicios maritime del Stato e le application del normativa national, europee e international concernente le navigation e le transporto maritime. == Entitates associate == Le Agencia Estatal de Seguridad Aérea (AESA) es adscripte al Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile per medio del Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime. Como supervisor del sector aeree, AESA conserva autonomia functional pro le exercitio de su competentias. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 7 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Societate Public Empresarial de Salvamento e Securitate Maritime (SASEMAR) es adscripte al Secretariato General, sub le superior direction del titular del Secretariato de Stato e a traverso del Direction General del Marina Mercante. SASEMAR es le entitate public responsabile de servicios de salvamento maritime e securitate maritime in le quadro del competentias del Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 7 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Commission National de Salvamento Maritime es etiam adscripte al Secretariato General per medio del Direction General del Marina Mercante. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 7 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Relation con le Secretariato de Stato == Le Secretariato General opera sub le superior direction del Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile. Le Secretariato de Stato establi le direction politic e strategic del sector, durante que le Secretariato General coordina e executa le competentias sectorial concernente le transporto aeree e maritime. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Iste organisation distingue le direction politic general del Ministerio del gestion e regulation specific del transporto aeree e maritime. == Referentias == <references /> [[Categoria:Ministerio de Fomento (Espania)]] [[Categoria:Organisationes fundate in 2023]] [[Categoria:Secretariatos General de Espania]] mao27bdg8dhewhyhq7pbie4rj716svk Directorio General de Stratas 0 61861 702434 2026-10-06T09:26:43Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} Le '''Direction General de Stratas''' es un organo directivo del [[Ministerio de Transportes e Mobilitate Sostenibile]] de [[Espania]], incaricate del administration del [[Rete de Stratas del Stato]] e del exercitio del competentias statal in materia de infrastructuras routier. Illa depende del [[Secretariato General de Transporte Terrestre]], que ha rango de subsecretariato e es sub le direction del Secretariato de Stato de Transportes...” 702434 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Direction General de Stratas''' es un organo directivo del [[Ministerio de Transportes e Mobilitate Sostenibile]] de [[Espania]], incaricate del administration del [[Rete de Stratas del Stato]] e del exercitio del competentias statal in materia de infrastructuras routier. Illa depende del [[Secretariato General de Transporte Terrestre]], que ha rango de subsecretariato e es sub le direction del [[Secretariato de Stato de Transportes e Mobilitate Sostenibile]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General es responsabile del planification, projecto, construction, conservation e exploitation del stratas del Stato. Le normativa vigente integra iste activitates con objectivos de securitate routier, descarbonisation, mobilitate sostenibile, resiliente al cambio climatic e adaptation del infrastructuras. <ref>{{Cita web |url=https://sede.transportes.gob.es/areas-actividad/carreteras |titulo=Carreteras |sitioweb=Ministerio de Transportes e Movilidad Sostenible |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia e quadro institutional == Le administration del stratas del Stato ha essite traditionally un del principal areas del politica del infrastructuras public de Espania. Le actual quadro institutional del Direction General es definite per le Lege 37/2015, de Stratas e per le regulamentos que developpa le organisation del Ministerio de Transportes e Mobilitate Sostenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2015-10439 |titulo=Ley 37/2015, de 29 de septiembre, de carreteras |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Real Decreto 253/2024 developpa le structura organic del Ministerio usque al nivello de subdirection general e establi le actual distribution del competentias del Direction General de Stratas. Le texto ha essite ulteriormente modificate, con un ultime actualisation publicate le 27 de februario 2026. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In le structura ministerial actual, le Direction General depende del Secretariato General de Transporte Terrestre insimul con le Direction General del Sector Ferroviari e le Direction General de Transporto per Strata e Ferrovias. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Competentias == Le principal function del Direction General es le administration del [[Rete de Stratas del Stato]]. Illa developpa e seque le planification del rete conforme al instrumentos previde per le Lege 37/2015 e altere instrumentos de planification. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Inter su competentias se trova le elaboration, supervision e approbation del studios prealabile e informative, le analyses de rentabilitate socio-ambiental e le studios de rentabilitate economic, social, ambiental e financiari. Iste activitates include etiam le tramitation ambiental necessari pro le projectos routier. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General tracta etiam le studios de viabilitate de concessiones routier e le inspection e controlo de stratas exploitate per concession o altere formas de gestion indirecte. Illa coordina etiam le concessiones de areas de servicio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere area importante es le gestion del patrimonio routier. Isto include le defense e uso correcte del zonas de dominio public, servitute, affection e influentia del , assi como le gestion del transferimento de tramos al municipalitates e del cambios de titularitate inter administrationes public. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Projectos e construction == Le Direction General prepara, seque e controla le anteprojectos e projectos de construction concernente nove traciatos, adaptationes, duplicationes de carregiata e stratas de configuration 2+1. Illa tracta etiam le projectos de rehabilitation, reparo e melioramento del infrastructuras existente. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General es responsabile del gestion e controlo del construction e del qualitate del obras, includente le sequimento technic e le controlo economic del execution e del incidencias del projectos. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le organismo realisa etiam auditorias de securitate routier del projectos e del fases precedente al entrata in servicio, in le quadro del legislation super le gestion del securitate del infrastructuras routier. Iste competentias es exercite sin pregiudicio del competentias del Ministerio del Affaires Interne in materia de regulation e vigilancia del traffico. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2022-1425 |titulo=Real Decreto 61/2022, de 25 de enero |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Conservation e gestion del rete == Le conservation del stratas del Stato es un del principal functiones del Direction General. Illa include le operationes de viabilitate, conservation ordinari, reparo e altere interventiones necessari pro garantir le qualitate del servicio public routier. <ref>{{Cita web |url=https://sede.transportes.gob.es/areas-actividad/carreteras |titulo=Carreteras |sitioweb=Ministerio de Transportes e Movilidad Sostenible |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General ha implementate un politica de gestion de activos routier, basate super standards internationalmente recognoscite. Illa realisa inspectiones e recognitiones del stato del elementos del strata e programma melioramentos, reparationes e rehabilitationes secundo le information obtenite del sistemas de gestion. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le competentias include tamben le gestion del rumor routier, le elaboration del mapas de rumor e le correspondente planos de action. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General mantene le inventario del rete e realisa analyses e statisticas del accidentes routier. Illa contribue al evaluation e gestion del securitate del infrastructuras routier in servicio e coordina le formation del auditores de securitate routier. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Sostenibilitate e innovation == Le politica del Direction General include le adaptation del rete al cambio climatic, le descarbonisation e le efficacitate energetic. Illa elabora e controla strategias concernente le efficacitate energetic del Rete de Stratas del Stato e le resiliente e adaptation del infrastructuras. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere linea de activitate es le promotion del mobilitate cyclabile. Le Direction General promueve infrastructuras que permitte un rete continue e secur pro le cyclistas e collabora con le Ministerio de Allogiamento e Agenda Urban e altere administrationes public pro coordinar iste politicas. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General developpa etiam innovationes technologic e le digitalisation del gestion del rete. Isto include le gestion del datos durante tote le ciclo de vita del strata e le utilisation de metodologias [[BIM]] pro studios, projectos e obras. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General participa tamben al politicas national e europee de [[recerca, disveloppamento e innovation]] in materia de stratas e representa le Ministerio in programas, foros e organisationes specialisate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Organisation == Le Direction General de Stratas depende del Secretariato General de Transporte Terrestre. Le regulation organic divide su activitates inter cinque subdirectiones general. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Subdirection General de Planification e Exploitation exerce le competentias concernente le planification del rete, le studios preliminar e informative, le concessiones, le patrimonio routier e le exploitation. Le Subdirection General de Projectos e Obras se ocupa del projectos de nove infrastructuras, adaptationes, duplicationes, stratas 2+1 e del construction e controlo del obras. Le Subdirection General de Conservation e Gestion de Activos es responsabile del conservation, gestion de activos, securitate routier in servicio, rumor e analyses de accidentalitate. Le Subdirection General de Sostenibilitate e Innovation tracta le mobilitate cyclabile, efficacitate energetic, descarbonisation, resiliente, adaptation al cambio climatic, innovation e recerca. Le Subdirection General de Coordination tracta le materias concernente le budget, contractos, acquisitiones, expropriationes, fundos europee e conventiones e protocollos del Direction General. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Demarcationes de Stratas == Le Direction General coordina le activitate del Demarcationes de Stratas, que constitue le structura territorial del administration statal del rete routier. Illas participa in le implementation territorial del planos, projectos, conservation e exploitation del infrastructuras. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General establi methodologies e criterios commun pro le implementation coordinata de planos strategic, lineas de action e projectos per le differente Demarcationes. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Rete de Stratas del Stato == Le Direction General administra le infrastructuras routier que forma parte del Rete de Stratas del Stato, distincte del retes routier dependente del Communitates Autonome, deputationes provincial e municipalitates. Le administration statal se concentra super le vias que ha un function de interesse general e que es de competentia del Stato conforme al quadro constitutional e al Lege 37/2015. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2015-10439 |titulo=Ley 37/2015, de 29 de septiembre, de stratas |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le rete include autovias, autopistas, stratas conventional e altere traciatos routier del Stato. Le Direction General assume le responsabilitate super lor planification, construction, conservation e exploitation secundo le competentias previde per le lege e le structura organic del Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://sede.transportes.gob.es/areas-actividad/carreteras |titulo=Carreteras |sitioweb=Ministerio de Transportes e Movilidad Sostenible |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Securitate e coordination interadministrative == Le Direction General participa in le coordination con le autoritates competente in materia de regulation, ordination, gestion, vigilance e disciplina del traffico. Su competentia concerne principalmente le infrastructura routier, durante que le securitate del traffico in su dimension de regulation e vigilance pertine etiam a altere organos del Administration del Stato e al administrationes territorial secundo lor competentias. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In casos de emergentia, le Direction General pote participar in le organos de coordination constitute pro le gestion del incidentes que afecta le infrastructuras routier. Illa collabora con le autoritates competente pro mantener le viabilitate e le securitate del rete. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Sede == Le Direction General de Stratas ha su sede administrative in Paseo de la Castellana 67, 28071 Madrid. Le adresse figura in le documentation official del BOE concernente le contrationes del organo. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-B-2024-47113 |titulo=Anuncio de licitación de la Dirección General de Carreteras |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Situation actual == In 2026, le Direction General de Stratas es le principal organo del Ministerio de Transportes e Mobilitate Sostenibile pro le administration del stratas de competentia statal. Le structura vigente, definite per le Real Decreto 253/2024 e su modificationes ulterior, combina le planification e construction traditional con le conservation del activos, securitate infrastructural, descarbonisation, innovation e digitalisation del rete. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://sede.transportes.gob.es/areas-actividad/carreteras |titulo=Carreteras |sitioweb=Ministerio de Transportes e Movilidad Sostenible |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General continua a esser le organo incaricate de garantir que le Rete de Stratas del Stato es planificate, construite, conservate e exploitate secundo le normas technic e administrative applicabile. {{Ref}} [[Categoria:Direction General de Stratas| ]] [[Categoria:Directiones General de Espania]] [[Categoria:Organisationes fundate in 1785]] 7m8ut12a7g4pw7sywqoo6grho4hrptw 702435 702434 2026-10-06T09:27:24Z Interlingvisto 60932 702435 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Direction General de Stratas''' es un organo directivo del [[Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] de [[Espania]], incaricate del administration del [[Rete de Stratas del Stato]] e del exercitio del competentias statal in materia de infrastructuras routier. Illa depende del [[Secretariato General de Transporte Terrestre]], que ha rango de subsecretariato e es sub le direction del [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General es responsabile del planification, projecto, construction, conservation e exploitation del stratas del Stato. Le normativa vigente integra iste activitates con objectivos de securitate routier, descarbonisation, mobilitate sostenibile, resiliente al cambio climatic e adaptation del infrastructuras. <ref>{{Cita web |url=https://sede.transportes.gob.es/areas-actividad/carreteras |titulo=Carreteras |sitioweb=Ministerio de Transportes e Movilidad Sostenible |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia e quadro institutional == Le administration del stratas del Stato ha essite traditionally un del principal areas del politica del infrastructuras public de Espania. Le actual quadro institutional del Direction General es definite per le Lege 37/2015, de Stratas e per le regulamentos que developpa le organisation del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2015-10439 |titulo=Ley 37/2015, de 29 de septiembre, de carreteras |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Real Decreto 253/2024 developpa le structura organic del Ministerio usque al nivello de subdirection general e establi le actual distribution del competentias del Direction General de Stratas. Le texto ha essite ulteriormente modificate, con un ultime actualisation publicate le 27 de februario 2026. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In le structura ministerial actual, le Direction General depende del Secretariato General de Transporte Terrestre insimul con le Direction General del Sector Ferroviari e le Direction General de Transporto per Strata e Ferrovias. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Competentias == Le principal function del Direction General es le administration del [[Rete de Stratas del Stato]]. Illa developpa e seque le planification del rete conforme al instrumentos previde per le Lege 37/2015 e altere instrumentos de planification. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Inter su competentias se trova le elaboration, supervision e approbation del studios prealabile e informative, le analyses de rentabilitate socio-ambiental e le studios de rentabilitate economic, social, ambiental e financiari. Iste activitates include etiam le tramitation ambiental necessari pro le projectos routier. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General tracta etiam le studios de viabilitate de concessiones routier e le inspection e controlo de stratas exploitate per concession o altere formas de gestion indirecte. Illa coordina etiam le concessiones de areas de servicio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere area importante es le gestion del patrimonio routier. Isto include le defense e uso correcte del zonas de dominio public, servitute, affection e influentia del , assi como le gestion del transferimento de tramos al municipalitates e del cambios de titularitate inter administrationes public. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Projectos e construction == Le Direction General prepara, seque e controla le anteprojectos e projectos de construction concernente nove traciatos, adaptationes, duplicationes de carregiata e stratas de configuration 2+1. Illa tracta etiam le projectos de rehabilitation, reparo e melioramento del infrastructuras existente. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General es responsabile del gestion e controlo del construction e del qualitate del obras, includente le sequimento technic e le controlo economic del execution e del incidencias del projectos. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le organismo realisa etiam auditorias de securitate routier del projectos e del fases precedente al entrata in servicio, in le quadro del legislation super le gestion del securitate del infrastructuras routier. Iste competentias es exercite sin pregiudicio del competentias del Ministerio del Affaires Interne in materia de regulation e vigilancia del traffico. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2022-1425 |titulo=Real Decreto 61/2022, de 25 de enero |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Conservation e gestion del rete == Le conservation del stratas del Stato es un del principal functiones del Direction General. Illa include le operationes de viabilitate, conservation ordinari, reparo e altere interventiones necessari pro garantir le qualitate del servicio public routier. <ref>{{Cita web |url=https://sede.transportes.gob.es/areas-actividad/carreteras |titulo=Carreteras |sitioweb=Ministerio de Transportes e Movilidad Sostenible |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General ha implementate un politica de gestion de activos routier, basate super standards internationalmente recognoscite. Illa realisa inspectiones e recognitiones del stato del elementos del strata e programma melioramentos, reparationes e rehabilitationes secundo le information obtenite del sistemas de gestion. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le competentias include tamben le gestion del rumor routier, le elaboration del mapas de rumor e le correspondente planos de action. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General mantene le inventario del rete e realisa analyses e statisticas del accidentes routier. Illa contribue al evaluation e gestion del securitate del infrastructuras routier in servicio e coordina le formation del auditores de securitate routier. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Sostenibilitate e innovation == Le politica del Direction General include le adaptation del rete al cambio climatic, le descarbonisation e le efficacitate energetic. Illa elabora e controla strategias concernente le efficacitate energetic del Rete de Stratas del Stato e le resiliente e adaptation del infrastructuras. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere linea de activitate es le promotion del mobilitate cyclabile. Le Direction General promueve infrastructuras que permitte un rete continue e secur pro le cyclistas e collabora con le Ministerio de Allogiamento e Agenda Urban e altere administrationes public pro coordinar iste politicas. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General developpa etiam innovationes technologic e le digitalisation del gestion del rete. Isto include le gestion del datos durante tote le ciclo de vita del strata e le utilisation de metodologias [[BIM]] pro studios, projectos e obras. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General participa tamben al politicas national e europee de [[recerca, disveloppamento e innovation]] in materia de stratas e representa le Ministerio in programas, foros e organisationes specialisate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Organisation == Le Direction General de Stratas depende del Secretariato General de Transporte Terrestre. Le regulation organic divide su activitates inter cinque subdirectiones general. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Subdirection General de Planification e Exploitation exerce le competentias concernente le planification del rete, le studios preliminar e informative, le concessiones, le patrimonio routier e le exploitation. Le Subdirection General de Projectos e Obras se ocupa del projectos de nove infrastructuras, adaptationes, duplicationes, stratas 2+1 e del construction e controlo del obras. Le Subdirection General de Conservation e Gestion de Activos es responsabile del conservation, gestion de activos, securitate routier in servicio, rumor e analyses de accidentalitate. Le Subdirection General de Sostenibilitate e Innovation tracta le mobilitate cyclabile, efficacitate energetic, descarbonisation, resiliente, adaptation al cambio climatic, innovation e recerca. Le Subdirection General de Coordination tracta le materias concernente le budget, contractos, acquisitiones, expropriationes, fundos europee e conventiones e protocollos del Direction General. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Demarcationes de Stratas == Le Direction General coordina le activitate del Demarcationes de Stratas, que constitue le structura territorial del administration statal del rete routier. Illas participa in le implementation territorial del planos, projectos, conservation e exploitation del infrastructuras. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General establi methodologies e criterios commun pro le implementation coordinata de planos strategic, lineas de action e projectos per le differente Demarcationes. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Rete de Stratas del Stato == Le Direction General administra le infrastructuras routier que forma parte del Rete de Stratas del Stato, distincte del retes routier dependente del Communitates Autonome, deputationes provincial e municipalitates. Le administration statal se concentra super le vias que ha un function de interesse general e que es de competentia del Stato conforme al quadro constitutional e al Lege 37/2015. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2015-10439 |titulo=Ley 37/2015, de 29 de septiembre, de stratas |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le rete include autovias, autopistas, stratas conventional e altere traciatos routier del Stato. Le Direction General assume le responsabilitate super lor planification, construction, conservation e exploitation secundo le competentias previde per le lege e le structura organic del Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://sede.transportes.gob.es/areas-actividad/carreteras |titulo=Carreteras |sitioweb=Ministerio de Transportes e Movilidad Sostenible |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Securitate e coordination interadministrative == Le Direction General participa in le coordination con le autoritates competente in materia de regulation, ordination, gestion, vigilance e disciplina del traffico. Su competentia concerne principalmente le infrastructura routier, durante que le securitate del traffico in su dimension de regulation e vigilance pertine etiam a altere organos del Administration del Stato e al administrationes territorial secundo lor competentias. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In casos de emergentia, le Direction General pote participar in le organos de coordination constitute pro le gestion del incidentes que afecta le infrastructuras routier. Illa collabora con le autoritates competente pro mantener le viabilitate e le securitate del rete. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Sede == Le Direction General de Stratas ha su sede administrative in Paseo de la Castellana 67, 28071 Madrid. Le adresse figura in le documentation official del BOE concernente le contrationes del organo. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-B-2024-47113 |titulo=Anuncio de licitación de la Dirección General de Carreteras |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Situation actual == In 2026, le Direction General de Stratas es le principal organo del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile pro le administration del stratas de competentia statal. Le structura vigente, definite per le Real Decreto 253/2024 e su modificationes ulterior, combina le planification e construction traditional con le conservation del activos, securitate infrastructural, descarbonisation, innovation e digitalisation del rete. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://sede.transportes.gob.es/areas-actividad/carreteras |titulo=Carreteras |sitioweb=Ministerio de Transportes e Movilidad Sostenible |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General continua a esser le organo incaricate de garantir que le Rete de Stratas del Stato es planificate, construite, conservate e exploitate secundo le normas technic e administrative applicabile. {{Ref}} [[Categoria:Direction General de Stratas| ]] [[Categoria:Directiones General de Espania]] [[Categoria:Organisationes fundate in 1785]] 5svijfy8sgnzs04m7401249g268vkk5 702436 702435 2026-10-06T09:28:10Z Interlingvisto 60932 702436 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Direction General de Stratas''' es un organo directivo del [[Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] de [[Espania]], incaricate del administration del [[Rete de Stratas del Stato]] e del exercitio del competentias statal in materia de infrastructuras routier. Illa depende del [[Secretariato General de Transporto Terrestre]], que ha rango de subsecretariato e es sub le direction del [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General es responsabile del planification, projecto, construction, conservation e exploitation del stratas del Stato. Le normativa vigente integra iste activitates con objectivos de securitate routier, descarbonisation, mobilitate sostenibile, resiliente al cambio climatic e adaptation del infrastructuras. <ref>{{Cita web |url=https://sede.transportes.gob.es/areas-actividad/carreteras |titulo=Carreteras |sitioweb=Ministerio de Transportes e Movilidad Sostenible |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Historia e quadro institutional == Le administration del stratas del Stato ha essite traditionally un del principal areas del politica del infrastructuras public de Espania. Le actual quadro institutional del Direction General es definite per le Lege 37/2015, de Stratas e per le regulamentos que developpa le organisation del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2015-10439 |titulo=Ley 37/2015, de 29 de septiembre, de carreteras |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Real Decreto 253/2024 developpa le structura organic del Ministerio usque al nivello de subdirection general e establi le actual distribution del competentias del Direction General de Stratas. Le texto ha essite ulteriormente modificate, con un ultime actualisation publicate le 27 de februario 2026. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In le structura ministerial actual, le Direction General depende del Secretariato General de Transporto Terrestre insimul con le Direction General del Sector Ferroviari e le Direction General de Transporto per Strata e Ferrovias. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Competentias == Le principal function del Direction General es le administration del [[Rete de Stratas del Stato]]. Illa developpa e seque le planification del rete conforme al instrumentos previde per le Lege 37/2015 e altere instrumentos de planification. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Inter su competentias se trova le elaboration, supervision e approbation del studios prealabile e informative, le analyses de rentabilitate socio-ambiental e le studios de rentabilitate economic, social, ambiental e financiari. Iste activitates include etiam le tramitation ambiental necessari pro le projectos routier. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General tracta etiam le studios de viabilitate de concessiones routier e le inspection e controlo de stratas exploitate per concession o altere formas de gestion indirecte. Illa coordina etiam le concessiones de areas de servicio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere area importante es le gestion del patrimonio routier. Isto include le defense e uso correcte del zonas de dominio public, servitute, affection e influentia del , assi como le gestion del transferimento de tramos al municipalitates e del cambios de titularitate inter administrationes public. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Projectos e construction == Le Direction General prepara, seque e controla le anteprojectos e projectos de construction concernente nove traciatos, adaptationes, duplicationes de carregiata e stratas de configuration 2+1. Illa tracta etiam le projectos de rehabilitation, reparo e melioramento del infrastructuras existente. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General es responsabile del gestion e controlo del construction e del qualitate del obras, includente le sequimento technic e le controlo economic del execution e del incidencias del projectos. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le organismo realisa etiam auditorias de securitate routier del projectos e del fases precedente al entrata in servicio, in le quadro del legislation super le gestion del securitate del infrastructuras routier. Iste competentias es exercite sin pregiudicio del competentias del Ministerio del Affaires Interne in materia de regulation e vigilancia del traffico. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2022-1425 |titulo=Real Decreto 61/2022, de 25 de enero |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Conservation e gestion del rete == Le conservation del stratas del Stato es un del principal functiones del Direction General. Illa include le operationes de viabilitate, conservation ordinari, reparo e altere interventiones necessari pro garantir le qualitate del servicio public routier. <ref>{{Cita web |url=https://sede.transportes.gob.es/areas-actividad/carreteras |titulo=Carreteras |sitioweb=Ministerio de Transportes e Movilidad Sostenible |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General ha implementate un politica de gestion de activos routier, basate super standards internationalmente recognoscite. Illa realisa inspectiones e recognitiones del stato del elementos del strata e programma melioramentos, reparationes e rehabilitationes secundo le information obtenite del sistemas de gestion. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le competentias include tamben le gestion del rumor routier, le elaboration del mapas de rumor e le correspondente planos de action. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General mantene le inventario del rete e realisa analyses e statisticas del accidentes routier. Illa contribue al evaluation e gestion del securitate del infrastructuras routier in servicio e coordina le formation del auditores de securitate routier. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Sostenibilitate e innovation == Le politica del Direction General include le adaptation del rete al cambio climatic, le descarbonisation e le efficacitate energetic. Illa elabora e controla strategias concernente le efficacitate energetic del Rete de Stratas del Stato e le resiliente e adaptation del infrastructuras. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Un altere linea de activitate es le promotion del mobilitate cyclabile. Le Direction General promueve infrastructuras que permitte un rete continue e secur pro le cyclistas e collabora con le Ministerio de Allogiamento e Agenda Urban e altere administrationes public pro coordinar iste politicas. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General developpa etiam innovationes technologic e le digitalisation del gestion del rete. Isto include le gestion del datos durante tote le ciclo de vita del strata e le utilisation de metodologias [[BIM]] pro studios, projectos e obras. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General participa tamben al politicas national e europee de [[recerca, disveloppamento e innovation]] in materia de stratas e representa le Ministerio in programas, foros e organisationes specialisate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Organisation == Le Direction General de Stratas depende del [[Secretariato General de Transporto Terrestre]]. Le regulation organic divide su activitates inter cinque subdirectiones general. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Subdirection General de Planification e Exploitation exerce le competentias concernente le planification del rete, le studios preliminar e informative, le concessiones, le patrimonio routier e le exploitation. Le Subdirection General de Projectos e Obras se ocupa del projectos de nove infrastructuras, adaptationes, duplicationes, stratas 2+1 e del construction e controlo del obras. Le Subdirection General de Conservation e Gestion de Activos es responsabile del conservation, gestion de activos, securitate routier in servicio, rumor e analyses de accidentalitate. Le Subdirection General de Sostenibilitate e Innovation tracta le mobilitate cyclabile, efficacitate energetic, descarbonisation, resiliente, adaptation al cambio climatic, innovation e recerca. Le Subdirection General de Coordination tracta le materias concernente le budget, contractos, acquisitiones, expropriationes, fundos europee e conventiones e protocollos del Direction General. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Demarcationes de Stratas == Le Direction General coordina le activitate del Demarcationes de Stratas, que constitue le structura territorial del administration statal del rete routier. Illas participa in le implementation territorial del planos, projectos, conservation e exploitation del infrastructuras. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General establi methodologies e criterios commun pro le implementation coordinata de planos strategic, lineas de action e projectos per le differente Demarcationes. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Rete de Stratas del Stato == Le Direction General administra le infrastructuras routier que forma parte del Rete de Stratas del Stato, distincte del retes routier dependente del Communitates Autonome, deputationes provincial e municipalitates. Le administration statal se concentra super le vias que ha un function de interesse general e que es de competentia del Stato conforme al quadro constitutional e al Lege 37/2015. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2015-10439 |titulo=Ley 37/2015, de 29 de septiembre, de stratas |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le rete include autovias, autopistas, stratas conventional e altere traciatos routier del Stato. Le Direction General assume le responsabilitate super lor planification, construction, conservation e exploitation secundo le competentias previde per le lege e le structura organic del Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://sede.transportes.gob.es/areas-actividad/carreteras |titulo=Carreteras |sitioweb=Ministerio de Transportes e Movilidad Sostenible |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Securitate e coordination interadministrative == Le Direction General participa in le coordination con le autoritates competente in materia de regulation, ordination, gestion, vigilance e disciplina del traffico. Su competentia concerne principalmente le infrastructura routier, durante que le securitate del traffico in su dimension de regulation e vigilance pertine etiam a altere organos del Administration del Stato e al administrationes territorial secundo lor competentias. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In casos de emergentia, le Direction General pote participar in le organos de coordination constitute pro le gestion del incidentes que afecta le infrastructuras routier. Illa collabora con le autoritates competente pro mantener le viabilitate e le securitate del rete. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Sede == Le Direction General de Stratas ha su sede administrative in Paseo de la Castellana 67, 28071 Madrid. Le adresse figura in le documentation official del BOE concernente le contrationes del organo. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-B-2024-47113 |titulo=Anuncio de licitación de la Dirección General de Carreteras |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Situation actual == In 2026, le Direction General de Stratas es le principal organo del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile pro le administration del stratas de competentia statal. Le structura vigente, definite per le Real Decreto 253/2024 e su modificationes ulterior, combina le planification e construction traditional con le conservation del activos, securitate infrastructural, descarbonisation, innovation e digitalisation del rete. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://sede.transportes.gob.es/areas-actividad/carreteras |titulo=Carreteras |sitioweb=Ministerio de Transportes e Movilidad Sostenible |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General continua a esser le organo incaricate de garantir que le Rete de Stratas del Stato es planificate, construite, conservate e exploitate secundo le normas technic e administrative applicabile. {{Ref}} [[Categoria:Direction General de Stratas| ]] [[Categoria:Directiones General de Espania]] [[Categoria:Organisationes fundate in 1785]] o0ufgz8v1hizdenzve9lklbbs91a2ty Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile 0 61862 702437 2026-10-06T09:28:20Z Interlingvisto 60932 Pagina redirigite verso [[Ministerio de Transportos (Espania)]] 702437 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ministerio de Transportos (Espania)]] p4p9dyuwdiioh9t1ibrwj8dwxdo16k9 Directorio General del Sector Ferroviari 0 61863 702439 2026-10-06T09:45:32Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} Le '''Direction General del Sector Ferroviari''' es un organo directiv del [[Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] de [[Espania]], dependente del [[Secretariato General de Transporto Terrestre]] e, per medio de illo, del [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]]. Su principal responsabilitate es le exercitio del functiones del Administration General del Stato relative al Red Ferroviari de Interesse...” 702439 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Direction General del Sector Ferroviari''' es un organo directiv del [[Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] de [[Espania]], dependente del [[Secretariato General de Transporto Terrestre]] e, per medio de illo, del [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]]. Su principal responsabilitate es le exercitio del functiones del Administration General del Stato relative al [[Red Ferroviari de Interesse General]] (RFIG) del Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General coordina le relationes inter le administratores del infrastructura ferroviari e le operadores del mercato, participa in le elaboration del normas ferroviari e assume competentias concernente le planification, evaluation, regulation e disveloppamento del RFIG. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Historia == Le origine del actual organo se trova in le Real Decreto 615/1978, de 30 de martio, que creava le Direction General de Infraestructura del Transporto in le nove [[Ministerio de Transportos e Communicationes]]. Le organo habeva inicialmente un character transversal e se occupava de infrastructuras relative a plure modos de transporto. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-1978-8565 |titulo=Real Decreto 615/1978, de 30 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Durante le annos sequente, le organisation del competentias ferroviari esseva modificate plure vices. In 1990 le organo esseva reorganisate como Direction General de Infraestructuras e Planification del Transporto e, in 1991, como Direction General de Infraestructuras del Transporto Ferroviari, con un specialization plus marcate in le infrastructura ferroviari. In 1996 le organo esseva supprimite e su competentias esseva integrate in altere organos del Ministerio. In 2000 le Direction General de Ferrovias esseva restabilite. In 2009 illo esseva renominate Direction General de Infraestructuras Ferroviari, e in 2011 le organisation esseva de novo modificate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2009-20771 |titulo=Real Decreto 1971/2009, de 27 de noviembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> In 2014 esseva create le Agentia Estatal de Securitate Ferroviari, que assumeva importante competentias in materia de securitate ferroviari. Le parte restante del competentias super le infrastructura esseva ulteriormente organise in le Secretaria General de Infraestructuras. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2014-13360 |titulo=Real Decreto 1072/2014, de 19 de diciembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> In januario 2020 esseva restabilite un organo directiv sub le denomination Direction General de Planification e Evaluation del Red Ferroviari. Su creation respondeva inter altere al necessitate de reforçar le instrumentos de planification, regulation e gestion del sector ferroviari in le quadro del [[Espatio Ferroviari Unic Europee]] e del processo de liberalisation del transporto ferroviari. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2020-1168 |titulo=Real Decreto 139/2020, de 28 de enero |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> In 2023 le organo esseva renominate Direction General del Sector Ferroviari in le quadro del nove organisation del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile. Le structura actual esseva ulteriormente definite per le Real Decreto 253/2024. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2023-23537 |titulo=Real Decreto 829/2023, de 20 de noviembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Quadro juridic == Le competentias del Direction General deriva del legislation estatal in materia de ferrovias e del organisation del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile. Le Real Decreto 253/2024 attribue al organo le functiones del Ministerio relative al Red Ferroviari de Interesse General del Stato e enumera su competentias specific. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 5 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General opera in coordination con le [[Agentia Estatal de Securitate Ferroviari]], le administratores del infrastructura, le operadores ferroviari e altere organos del Administration General del Stato. Le distribution del competentias distingue inter le planification e regulation del infrastructura, que remane in grande parte al Ministerio, e le securitate operative e interoperabilitate, in le campos attribuite al Agentia Estatal de Securitate Ferroviari. == Competentias == Inter le principal competentias del Direction General se trova le coordination inter le administratore de infrastructura ferroviari e le operadores del mercato ferroviari, specialmente in relation con le corredores transeuropee e le retes de cercanias. Iste coordination se exerce sub le supervision del Secretariato de Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 5.1.a |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General propone e elabora proyectos de dispositiones general concernente le RFIG e le altere materias ferroviari del competentia del Secretariato General. Illo participa tamben in le elaboration del normas del [[Union Europee]] e de altere organisationes international e propone le transposition de normas europee relative al infrastructuras, installationes de servicio, activitate e financiamento del administratores del infrastructura. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 5 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le organo se occupa etiam del planification del Red Ferroviari de Interesse General, del elaboration e controlo de planos ferroviari e del Strategia indicative del disveloppamento, mantenimento e renovation del infrastructuras ferroviari. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Inter su altere competentias se trova le elaboration e tramitamento de studios de viabilitate e studios informative, le preparation de proyectos concernente le delimitation e utilisation de spatios ferroviari, e le planification de terminales ferroviari e installationes de servicio pertinente al administratores del infrastructura. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General tracta tamben le competentias relative al Catalogo del infrastructuras ferroviari del RFIG, includente su actualisation e le inclusion o exclusion de lineas, assi como le clausura de lineas in le casos previde per le legislation del sector ferroviari. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Organisation == Le Direction General depende del Secretariato General de Transporto Terrestre. Sub iste organo directiv se trova tres unitates principal: le Subdirection General de Planification Ferroviari, le Subdirection General de Evaluation e Normativa Ferroviari e le Division de Expropriationes Ferroviari. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> === Subdirection General de Planification Ferroviari === Le Subdirection General de Planification Ferroviari assume le planification del RFIG e le preparation, sequimento, supervision e controlo del planos ferroviari. Illa exerce etiam functiones concernente le Strategia indicative del disveloppamento, mantenimento e renovation del infrastructuras ferroviari. Illo prepara e tracta studios de viabilitate e studios informative, participa in le planification de terminales ferroviari e installationes de servicio e promove le introduction de nove technologias in le RFIG. Illa participa etiam in le actividades international relative al reticules e corredores ferroviari europee. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> === Subdirection General de Evaluation e Normativa Ferroviari === Le Subdirection General de Evaluation e Normativa Ferroviari es responsabile del elaboration de normas general concernente le RFIG e del transposition del legislation europee in le campos attribuite al Direction General. Illa participa in le elaboration del normativa technic ferroviari, con exception del materias de securitate operative, interoperabilitate e mercantias periculose que pertine al Agentia Estatal de Securitate Ferroviari. Illa tracta tamben le convenios con le administratores del infrastructura, le evaluation de lor programas de activitate e le principios basic del systema de canon ferroviari, sin pregiudicio del competentias del [[Commission National del Mercatos e del Competition]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> === Division de Expropriationes Ferroviari === Le Division de Expropriationes Ferroviari tracta le procedures de expropriation ligate al infrastructuras ferroviari. Illa prepara e tramita etiam le declarationes de utilitate public del installationes de servicio, assi como le subsequent procedures de expropriation e le autorisationes de occupation del dominio public in le casos previde per le lege. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Relation con altere organos ferroviari == Le Direction General collabora con le Agentia Estatal de Securitate Ferroviari, que ha competentias specific in materia de securitate ferroviari e interoperabilitate. Le distinction inter le competentias de iste Agentia e celle del Direction General permitte separar le functiones de securitate operative del planification, regulation e gestion administrative del infrastructura. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2014-13360 |titulo=Real Decreto 1072/2014, de 19 de diciembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General collabora tamben con le ADIF, Adif-Alta Velocitate e Renfe-Operadora, entitates attachate al Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile per medio del Secretariato de Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le organo participa etiam in le representation del Ministerio in le organisationes international e del Union Europee concernente le reticules ferroviari, e in le organos de coordination e gestion del corredores ferroviari europee. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Activitate == Le Direction General participa in le planification e execution de nove infrastructuras ferroviari, le modernisation del reticules existente e le integration del reticules espaniol con le reticules europee. Su activitate comprende le preparation de studios informative, le evaluation de projectos, le procedures de expropriation e le elaboration del quadro normative necessari al disveloppamento del sector ferroviari. Le organo participa tamben in projectos ligate al corredores europee, al corredores de mercantias e al nove infrastructuras de transporto ferroviari, secundo le prioridades del politica estatal de transportos e le exigentias del legislation europee. == Sede == Le Direction General del Sector Ferroviari ha su sede in Madrid, in le complexo ministerial del [[Paseo de la Castellana]], 67. Le organo es integrate in le organisation central del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Importante institutional == Le Direction General del Sector Ferroviari ha un position central in le organisation del systema ferroviari estatal. Illa combina le planification del infrastructura, le preparation del normativa, le coordination inter actores del sector, le evaluation de projectos e le procedures administrative ligate al disveloppamento del rete ferroviari. Su activitate es complementate per le Agentia Estatal de Securitate Ferroviari in le materias de securitate e interoperabilitate e per le administratores e operadores del infrastructura e del transporto ferroviari in le execution material del services e investimentos. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Categoria:Directiones General de Espania]] [[Categoria:Ferrovia in Espania]] jupk28zv4me4yc2a2xatpf223exbg7p Directorio General de Transporto per Strata e Ferrocarril 0 61864 702441 2026-10-06T09:59:21Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} Le '''Direction General de Transporto per Carretera e Ferrocarril''' (in espaniol, ''Dirección General de Transporte por Carretera y Ferrocarril'') es un organo directiv del [[Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] de [[Espania]]. Illo depende del Secretariato General de Transporto Terrestre, que a su vice depende del [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]]. Su competentias concerne principalmente...” 702441 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Direction General de Transporto per Carretera e Ferrocarril''' (in espaniol, ''Dirección General de Transporte por Carretera y Ferrocarril'') es un organo directiv del [[Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] de [[Espania]]. Illo depende del Secretariato General de Transporto Terrestre, que a su vice depende del [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]]. Su competentias concerne principalmente le regulation e gestion del servicios de transporto per carretera, del transporto ferroviari e del transporto per cable in le ambito del competentias del Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General es distincte del Direction General del Sector Ferroviari e del Direction General de Carreteras. Mentre iste ultime organos se concentra sur le infrastructuras routal e ferroviari, le Direction General de Transporto per Carretera e Ferrocarril se ocupa principalmente del services de transporto, del mercato del transporto, del regulation del operadores, del inspection e del obligationes de servicio public. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 6 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Historia == Le competentias estatal super le transporto terrestre esseva historicamente exercite per differente organos del Ministerio de Fomento e, ulteriormente, del Ministerio de Transportos. Un precedente directe del actual organo esseva le Direction General de Transporto Terrestre, que exerceva le competentias general del Stato in materia de transporto per carretera, transporto ferroviari e transporto per cable. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2012/03/05/452/con |titulo=Real Decreto 452/2012, de 5 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General de Transporto Terrestre habeva inter su competentias le regulation del mercato del transporto terrestre, le coordination con le Communitates Autonome, le autorisationes de transporto, le inspection, le sanctions e le gestion del obligationes de servicio public in le transportos ferroviari e routal. Su organisation includeva le Subdirection General de Ordination e Normativa, le Subdirection General de Gestion, Analyse e Innovation e le Subdirection General de Inspection del Transporto Terrestre. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2012/03/05/452/con |titulo=Real Decreto 452/2012, de 5 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Durante le annos 2020–2023, le organo manteneva le denomination de Direction General de Transporto Terrestre. Le Real Decreto 645/2020 confirmava su competentias in materia de transporto per carretera, servicios de transporto ferroviari e transporto per cable, assi como su structura in tres subdirectiones general. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2020/07/07/645/con |titulo=Real Decreto 645/2020, de 7 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le reorganisation del departamentos ministerial approbate in decembre 2023 manteneva le competentias del transporto terrestre ma introduceva un nove structura del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile. Le Direction General de Transporto per Carretera e Ferrocarril esseva establite como un del tres organos directiv dependente del Secretariato General de Transporto Terrestre, insimul con le Direction General de Carreteras e le Direction General del Sector Ferroviari. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2023-24842 |titulo=Real Decreto 1009/2023, de 5 de diciembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Real Decreto 253/2024, entrate in vigor le 13 de martio 2024, developpava le nove organisation e fixava le denomination actual e le competentias del Direction General. Le texto consolidato del decreto ha essite actualisate ancora in 2025 e 2026. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Quadro institutional == Le Direction General es un organo directiv del [[Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] e es subordina al Secretariato General de Transporto Terrestre. Iste Secretariato General coordina le activitates del organos concernente le infrastructuras e le servicios de transporto terrestre. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulos 2 e 3 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le organisation actual distingue tres campos principal: le infrastructuras routal, attribuite al Direction General de Carreteras; le infrastructuras ferroviari, attribuite al Direction General del Sector Ferroviari; e le servicios de transporto terrestre, attribuite al Direction General de Transporto per Carretera e Ferrocarril. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2023-24842 |titulo=Real Decreto 1009/2023, de 5 de diciembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Competentias == Le Direction General exerce le ordination general e regulation del systema de transporto per carretera e ferroviari in le ambito del competentias del Stato. Isto include le preparation de proyectos normative que fixa le reglas basic del mercato ferroviari e del transporto per carretera, assi como altere normas necessari pro le functionamento del mercados. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 6 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le organo participa in le elaboration del normas del [[Union Europee]] e de altere organisationes international, e propone le transposition in le derecto espaniol del directivas europee concernente le materias de su competentia. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General exerce le secretariato del Consilio National de Transportos Terrestre e coordina le Juntas Arbitrales del Transporto, includente le resolution de conflictos de competentia inter iste organos. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 6 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General elabora etiam le regulas de coordination relative al competentias que le Stato ha delegate al [[Communitates Autonome]] in materia de servicios de transporto per carretera e ferroviari. Illo mantene relationes ordinari con le organos colegial del Ministerio e con le entidades que representa le sector del transporto. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Autorisationes e gestion del servicios == Un del competentias principal es le concession de autorisationes e titulos habilitante pro le prestation de servicios de transporto per carretera quando illes es exigite per le legislation espaniol, per le derecto del Union Europee o per le conventiones international ratificate per Espania. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 6.1.g |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General organisa le registros general e le bases de datos del servicios de transporto per carretera e ferroviari. Iste instrumentos servi tamben de supporto al processos de gestion e inspection exercite per le Communitates Autonome in le materias que le Stato ha delegate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 6.1.i |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le organo promove tamben le introduction de nove technologias in le servicios ferroviari e routal, specialmente in relation con le sistemas intelligente de transporto. Iste activitate es coordinate con le Direction General de Carreteras, altere organos del Ministerio e, quando appropriate, le Ministerio de Affaires Interne. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 6.1.j |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Obligationes de servicio public == Le Direction General propone le establimento de obligationes de servicio public pro le servicios de transporto de viageros per ferrovias e per carretera. Illo gere le obligationes ja establite, le contractos correspondente e le execution del partidas budgetari destinate a lor compensation. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 6.1.l e o |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le organo tracta tamben le subvenciones al transporto ferroviari pro familias numerose e le altere ayudas al transporto que entra in su competentias. Illo pote initiar e resolver proceduras de reintegro e designate instructores in proceduras sanctionatori relative a iste materias. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> In casos de conflictos laboral que affecta servicios essential, le Direction General propone le servicios minime obligatori necessari pro garantir le prestation del servicios essential de transporto per carretera e per ferrocarril. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 6.1.x |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Inspection e regime sanctionatori == Le Direction General es responsabile del inspection e controlo del observantia del normas que regula le servicios de transporto ferroviari e routal e lor activitates auxiliar e complementari. Illo elabora le planos annual de activitate general del servicios de inspection, in cooperation con le Communitates Autonome e le citates de Ceuta e Melilla quando appropriate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 6.1.q-r |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le organo initia, instrue e resolve le expedientes sanctionatori pro infractions del normas del transporto ferroviari e routal e coordina le activitate de inspection e sanction in le materias que le Stato ha delegate al Communitates Autonome e al citates autonome. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 6.1.s-t |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le inspection es coordinate con le organos e entidades que vigila le transporto ferroviari e routal e, in particular, con le Fortias e Corpore de Securitate del Stato incaricate de le vigilance del transporto per carretera. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 6.1.u |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Derectos del viageros == Le Direction General participa in le defensa del derectos del viageros del servicios de transporto per carretera e ferroviari. Illo se ocupa del sequimento del reclamationes ligate al obligationes que corresponde al operadores de transporto. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 6.1.v |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le organo participa assi in le quadro administrative que regula le relationes inter le operadores del transporto e le usatores, specialmente in le materia de obligationes legal e reclamationes concernente le prestation del servicios. == Transporto ferroviari == In materia ferroviari, le Direction General exerce le competentias que le legislation attribue al Ministerio in relation con le servicios de transporto ferroviari prestated per le empresas ferroviari. Isto es distincte del competentias del Direction General del Sector Ferroviari, que concerne principalmente le infrastructuras ferroviari e le quadro administrative del Red Ferroviari de Interesse General. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulos 5 e 6 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General gere le obligationes de servicio public del transporto ferroviari e le instrumentos contractual que corresponde al Stato, e participa in le elaboration de politicas concernente le services de transporto ferroviari. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Transporto per carretera == Le Direction General exerce un rol central in le regulation del transporto public per carretera, includente le autorisationes, le titulos habilitante, le obligationes de servicio public, le subvenciones, le inspection e le sanctiones. In le servicios regular de viageros de titularitate del Administration General del Stato, le Direction General prepara e tracta le proceduras concernente le prestation del servicios public. In 2026, per exemplo, illo submitteva a information public le anteprojectos pro plure servicios regular de viageros per carretera de titularitate estatal, includente corredores como Madrid–Valencia e altere itinerarios inter regiones espaniol. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-B-2026-882 |titulo=Anuncio de Resolución de la Dirección General de Transporte por Carretera y Ferrocarril sobre el anteproyecto Madrid-Valencia |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-B-2026-20436 |titulo=Anuncio de Resolución sobre 31 servicios públicos de transporte regular de viajeros |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Organisation == Le Direction General se divide in tres principal subdirectiones general, cata con competentias distincte. Iste organisation esseva establite per le Real Decreto 253/2024. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> === Subdirection General de Ordination e Normativa de Transporto per Carretera e Ferrocarril === Le Subdirection General de Ordination e Normativa de Transporto per Carretera e Ferrocarril tracta le functiones relative al ordination general e regulation del systema de transporto, le normativa national e europee, le secretariato del Consilio National de Transportos Terrestre, le coordination del Juntas Arbitrales e le coordination con le Communitates Autonome e le entidades del sector. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 6.2.a |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> === Subdirection General de Gestion del Transporto per Carretera e Ferrocarril === Le Subdirection General de Gestion del Transporto per Carretera e Ferrocarril assume le gestion del autorisationes e titulos habilitante, del registros e bases de datos, del nove technologias, del obligationes de servicio public, del studios del services, del ayudas e subvenciones, e del services minime. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 6.2.b |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> === Subdirection General de Inspection del Transporto per Carretera e Ferrocarril === Le Subdirection General de Inspection del Transporto per Carretera e Ferrocarril assume le inspection del servicios ferroviari e routal, le planos annual de inspection, le proceduras sanctionatori, le coordination del inspection delegate al Communitates Autonome e le coordination con le organos incaricate de le vigilance del transporto. Illa participa tamben in le protection del derectos del viageros e in le sequimento del reclamationes. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 6.2.c |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Relation con le Communitates Autonome == Le competential del transporto terrestre in Espania es repartite inter le Stato e le Communitates Autonome. Le Direction General coordina le exercitio de competentias delegate per le Stato e establi regulas pro assicurar un application coherent del quadro juridic del transporto. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 6 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le coordination concerne specialmente le inspection e le sanctiones, le registros, le autorisationes e le application del normas in le campos in que le Communitates Autonome exerce competentias delegate. Le organo collabora etiam con Ceuta e Melilla in le planification del inspection del transporto terrestre. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Activitate recente == Le Direction General continua a exercer su competentias per medio de resolutiones, inspectiones, concession de autorisationes e gestion de servicios public. In 2026, le organo emitteva resolutiones concernente le documentos electronic de controlo administrative exigite in le transporto per carretera, includente le adaptation al quadro europee del information electronic relative al transporto de mercantias. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/res/2026/06/05/%282%29 |titulo=Resolución de 5 de junio de 2026, de la Dirección General de Transporte por Carretera y Ferrocarril |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General ha etiam intervenite in 2026 in le application exceptional del normas concernente le tempore de conduction e reposo del conductores, secundo le conditiones previde per le legislation europee. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2026-17811 |titulo=Resolución de 13 de agosto de 2026 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le organo participa tamben in le preparation del nove concession de servicios public regular de viageros per carretera. In 2026 esseva initiate, inter altere, le procedura pro le servicio inter Bilbao e Castro-Urdiales e altere servicios de titularitate del Administration General del Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-B-2026-3668 |titulo=Anuncio de licitación del servicio público Bilbao-Castro-Urdiales |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Directores == Le cargo de Directore General de Transporto per Carretera e Ferrocarril es un organo directiv del Ministerio. In 2026, le cargo es occupate per Elena María Atance Herreros, que figura como Directora General in plure resolutiones official del BOE publicate in 2026. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2026-3979 |titulo=Resolución de 12 de febrero de 2026 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2026-17811 |titulo=Resolución de 13 de agosto de 2026 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Sede == Le sede del Direction General de Transporto per Carretera e Ferrocarril es in Paseo de la Castellana, 67, 28071 Madrid, in le complexo central del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile. Iste adresse figura in le avisos de licitation e de contractos publicate per le BOE in 2026. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-B-2026-3668 |titulo=Anuncio de licitación del servicio público Bilbao-Castro-Urdiales |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Importantia institutional == Le Direction General de Transporto per Carretera e Ferrocarril occupa un position central in le regulation del services de transporto terrestre in Espania. Illa combina le functiones normative e de coordination con le gestion administrative del servicios, le autorisationes, le obligationes de servicio public, le inspection e le protection del derectos del viageros. Le organisation actual, definite per le Real Decreto 253/2024, distingue claramente le competentias del servicios de transporto de illes relative al infrastructuras. Assi, le Direction General del Sector Ferroviari tracta le infrastructura ferroviari, le Direction General de Carreteras tracta le infrastructura routal, e le Direction General de Transporto per Carretera e Ferrocarril tracta principalmente le servicios e le mercato del transporto terrestre. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Categoria:Secretaria General de Transporto (Espania)]] [[Categoria:Directiones General de Espania|Aviation civil]] nr0u7mjdqyarvn59jiznxtnac7qwr7y Directorio General de Aviation Civil (Espania) 0 61865 702443 2026-10-06T10:15:46Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} Le '''Direction General de Aviation Civil''' (DGAC) es un organo directiv del [[Ministerio de Transportos e Mobilitate Sustenibile]] de [[Espania]], dependente del Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime. Illo es le organo del Administration General del Stato incaricate de formular le strategia del sector aeronautic civil, diriger le politica aeronautic establite per le Governamento, coordinar le organismos e entidades public...” 702443 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Direction General de Aviation Civil''' (DGAC) es un organo directiv del [[Ministerio de Transportos e Mobilitate Sustenibile]] de [[Espania]], dependente del Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime. Illo es le organo del Administration General del Stato incaricate de formular le strategia del sector aeronautic civil, diriger le politica aeronautic establite per le Governamento, coordinar le organismos e entidades public con competentias in materia de aviation civil e exercitar le function de regulator del sector aeree. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 8 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le competentias del Direction General include le politica e regulation del transporto aeree, le aeroportos de interesse general, le navigation aeree, le aviation general e sportive, le aeronaves non pilotate, e, desde 2024, certe materias relative al transporto spatial e al coordination inter le operationes spatial e le traffico aeree civil. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General debe esser distinguite del Agentia Estatal de Securitate Aeree (AESA). Le DGAC define e dirige le politica aeronautic e exerce competentias regulatory del Stato, durante que AESA es le autoritate de supervision del securitate del aviation civil e opera con autonomia functional in le exercitio de su competentias. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Historia == Le Direction General de Aviation Civil ha su origine in le organisation del Administration aeronautic del Stato espaniol, que esseva progressivemente integrate in le Ministerio de Obras Publicas e, ulteriormente, in le Ministerio de Fomento. Le Real Decreto 30/2011 confirma le Direction General de Aviation Civil como le organo mediante le qual le Ministerio de Fomento designava e dirigeva le politica aeronautic in materia de aviation civil. Le organo habeva ja competentias relative al regulation del aviation, le representation international, le aeroportos e le navigation aeree, le derectos de traffico e le obligationes de servicio public. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2011/01/14/30/con |titulo=Real Decreto 30/2011, de 14 de enero |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le organisation del sector esseva modificate con le creation del Agentia Estatal de Securitate Aeree in 2008. Le nove agentia recipeva competentias de supervision e inspection in materia de securitate, durante que le Direction General conservava le functiones de politica, regulation e coordination del sector. Le separation inter le autoritate de politica e le autoritate de supervision deveniva assi un elemento central del organisation del aviation civil espaniol. In 2020, le Real Decreto 645/2020 manteneva le Direction General como organo del Ministerio de Transportos, Mobilitate e Agenda Urban. Le decreto definiva su rol como organo incaricate de designar le strategia, diriger le politica aeronautic, coordinar le entidades del departamento e exercitar le function de regulator del sector aeree. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2020/07/07/645/con |titulo=Real Decreto 645/2020, de 7 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> In 2023 le creation del [[Ministerio de Transportos e Mobilitate Sustenibile]] cambia le quadro institutional del organo. Le Direction General esseva integrate in le nove Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime, al latere del Direction General del Marina Mercante. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2023-24842 |titulo=Real Decreto 1009/2023, de 5 de diciembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Real Decreto 253/2024 developpava le structura del Ministerio usque al nivello de subdirection general e actualisava le competentias del DGAC. Inter le nove materias esseva le participation in le definition del politicas relative al transporto spatial, le coordination inter le operationes spatial e le traffico aeree civil, e le representation international in iste campo. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Quadro institutional == Le Direction General depende del Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime, que es un organo superior del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sustenibile. Le mesme Secretariato General ha sub su dependentia le Direction General de Aviation Civil e le Direction General del Marina Mercante. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Como supervisor del sector aeree, le Agentia Estatal de Securitate Aeree (AESA) es adscripte al Ministerio per medio del Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime, ma con autonomia functional pro le exercitio de su competentias. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le DGAC collabora tamben con AENA, ENAIRE, AESA, le Commission de Investigation de Accidentes e Incidentes de Aviation Civil e altere entidades public e private del sector. == Politica e strategia aeronautic == Un del functiones principal del Direction General es le elaboration de studios e propositiones super le politica e strategia del sector aeree. Isto include le innovation, le sostenibilitate, le efficacitate energetic e le adaptation al cambiamento climatic, assi como le planification e ordination del sector. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 8.1.a |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le planification concerne inter altere le navigation aeree, le transporto aeree, le aeroportos de interesse general, le aviation general e sportive e le aeronaves non pilotate. Le Direction General elabora tamben propositiones de normas regulatori in le campo del aviation civil e tracta le propositiones normative initiate per AESA in le materias que pertine al agentia. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 8 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Regulation del transporto aeree == Le Direction General exerce important competentias in materia de transporto aeree commercial. Illo participa in le definition del conditiones del mercato, le elaboration del regulation e le application del accordos international de transporto aeree. Le DGAC nego­tia le accordos international de transporto aeree e attribue le derectos de traffico resultante de illes, sin pregiudicio del competentias del Ministerio de Affaires Estranier e del cooperation international. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le organo participa etiam in le implementation del legislation del [[Union Europee]] relative al transporto aeree e in le relationes con le organisationes international del sector, inter le quales le [[Organisation de Aviation Civil International]] (OACI/ICAO). == Aeroportos e navigation aeree == Le DGAC ha competentias super le aeroportos de interesse general e le systema de navigation aeree in le quadro del competentias del Stato. Illo participa in le planification e ordination del infrastructuras aeroportuari e del services de navigation. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General tracta tamben le expropriationes relative al infrastructuras aeroportuari e de navigation aeree que es de gestion reserve al Stato. Illo participa in le delimitation del zonas de servicio aeroportuari e in le elaboration del instrumentos de planification aeroportuari. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le DGAC participa in le Comites de Coordination Aeroportuari, instrumentos de cooperation inter le autoritates aeroportuari, le administrationes territorial e le altere actores concernite per le operation del aeroportos de interesse general. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Aviation general, sportive e non pilotate == Le competentias del DGAC include le planification e ordination del aviation general e sportive, assi como le materias relative al aeronaves non pilotate in le campos que remane al Administration General del Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General tracta inter altere le ordination del activitates aeronautic non commercial e le coordination del application del regulation concernente le UAS, in cooperation con le competentias de AESA e de altere organos del Stato. == Securitate e supervision == Le DGAC non es le principal autoritate de supervision operative del securitate del aviation civil. Iste function es attribuite a AESA, que ha autonomia functional in le exercitio de su competentias. Le DGAC conserva tamen le functiones de politica, regulation e coordination que le legislation attribue al Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le separation inter le politica aeronautic e le supervision del securitate permette que le DGAC se concentra sur le direction strategic e regulatory del sector, durante que AESA exerce le functiones de certification, inspection, supervision e sanction in le materias que le lege attribue a illo. == Transporto spatial == Le Real Decreto 253/2024 ha integrate in le competentias del DGAC un nove dimension relative al transporto spatial. Le organo participa in le definition del politicas e strategias del Governamento in iste campo con le objectivo de facilitar su disveloppamento in maniera sostenibile, secur, ordinate e compatible con le activitate aeronautic. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 8.1.y |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General coordina le actiones necessari in le campo del aviation civil pro compatibilisar le operationes spatial con le traffico aeree civil, specialmente in materia de lancementos e reentratas de operationes spatial e de operationes aeree de grande altitude. Iste competentias debe esser exercite in coordination con le [[Agentia Spatial Espaniol]] e altere departamentos ministerial competente. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 8.1.y |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Organisation == Le Direction General de Aviation Civil se structura in duo organos con rango de subdirection general: le Subdirection General de Transporto Aeree e le Subdirection General de Aeroportos e Navigation Aeree. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 8.2 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> === Subdirection General de Transporto Aeree === Le Subdirection General de Transporto Aeree tracta le materias relative al transporto aeree in general, le aviation general e sportive, e parte del competentias concernente le strategia, regulation, derectos de traffico e obligationes de servicio public. Illa gere tamben le competentias relative al subvenciones al transporto aeree e altere materias attribuite per le direction general. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 8.2.a |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> === Subdirection General de Aeroportos e Navigation Aeree === Le Subdirection General de Aeroportos e Navigation Aeree tracta le materias relative al aeroportos e al navigation aeree, includente le planification, le infrastructuras, le expropriationes, le coordination aeroportuari, le spatio aeree e le regulation del servicios de navigation. Illa assume tamben le nove competentias relative al transporto spatial que concerne le compatibilitate inter le operationes spatial e le traffico aeree civil. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidato, articulo 8.2.b |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Obligationes de servicio public == Le DGAC participa in le establimento e gestion del obligationes de servicio public (OSP) in le transporto aeree. Iste instrumentos permitte al Stato establir conditiones specific pro certe rutas aeree considerate de interesse general secundo le legislation europee e espaniol. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidato |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General gere tamben le subvenciones e compensationes ligate al transporto aeree, includente le bonificationes applicabile al residentes de territorios non peninsular e al familias numerose. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidato |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Un exemplo de iste function es le collaboration con le Communitates Autonome pro routes aeree sub obligation de servicio public. In 2024 le DGAC publicava un convenio con le Junta de Andalucía relative al route Almería–Sevilla, in le quadro del competentia del Stato super le transporto aeree. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2024-14603 |titulo=Resolución de 17 de junio de 2024, de la Dirección General de Aviación Civil |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Relationes international == Le Direction General representa e coordina le position del Stato espaniol in materia de aviation civil ante le organisationes national e international pertinente, sin pregiudicio del competentias de altere organos del Governamento in le materia de relationes international. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2011/01/14/30/con |titulo=Real Decreto 30/2011, de 14 de enero |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Iste activitate include le participation in le organismos del aviation civil international e europee e le coordination del position espaniol in le materias concernente le regulation, le derectos de traffico, le securitate e le disveloppamento del transporto aeree. In 2025 le Direction General esseva implicate in le preparation del reception institutional de Espania in occasione del 42a Assemblea General del Organisation de Aviation Civil International. Le convention esseva signate con Iberia, Indra e AENA e esseva publicate in le BOE in septembre 2025. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2025-20337 |titulo=Resolución de 11 de septiembre de 2025, de la Dirección General de Aviación Civil |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Sede == Le sede del Direction General de Aviation Civil es in Paseo de la Castellana, 67, 28046 Madrid, in le complexo central del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sustenibile. Iste adresse es indicite in documentos official del DGAC publicate in le BOE. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2025-20337 |titulo=Resolución de 11 de septiembre de 2025, de la Dirección General de Aviación Civil |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Importantia institutional == Le Direction General de Aviation Civil occupa un position central in le organisation del aviation civil espaniol. Illa combina le elaboration del politica aeronautic, le regulation del sector, le planification del aeroportos e del navigation aeree, le gestion del derectos de traffico e del obligationes de servicio public, e le representation international. Le actual organisation distingue le functiones strategic e regulatory del DGAC de le supervision operative del securitate exercite per AESA. Le nove competentias relative al transporto spatial amplia le campo de action del organo e establi un nove area de coordination inter le aviation civil e le activitates spatial. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidato |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Categoria:Secretariato General de Transporto (Espania)]] [[Categoria:Directiones General de Espania|Aviation civil]] [[Categoria:Aviation de Espania]] [[Categoria:Autoritates national de aviation civil]] 9moq9x3669xv7aj3hvcwgogexeao1hm 702444 702443 2026-10-06T10:16:05Z Interlingvisto 60932 Interlingvisto ha renominate le pagina [[Direction General de Aviation Civil]] a [[Direction General de Aviation Civil (Espania)]] 702443 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Direction General de Aviation Civil''' (DGAC) es un organo directiv del [[Ministerio de Transportos e Mobilitate Sustenibile]] de [[Espania]], dependente del Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime. Illo es le organo del Administration General del Stato incaricate de formular le strategia del sector aeronautic civil, diriger le politica aeronautic establite per le Governamento, coordinar le organismos e entidades public con competentias in materia de aviation civil e exercitar le function de regulator del sector aeree. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 8 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le competentias del Direction General include le politica e regulation del transporto aeree, le aeroportos de interesse general, le navigation aeree, le aviation general e sportive, le aeronaves non pilotate, e, desde 2024, certe materias relative al transporto spatial e al coordination inter le operationes spatial e le traffico aeree civil. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General debe esser distinguite del Agentia Estatal de Securitate Aeree (AESA). Le DGAC define e dirige le politica aeronautic e exerce competentias regulatory del Stato, durante que AESA es le autoritate de supervision del securitate del aviation civil e opera con autonomia functional in le exercitio de su competentias. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Historia == Le Direction General de Aviation Civil ha su origine in le organisation del Administration aeronautic del Stato espaniol, que esseva progressivemente integrate in le Ministerio de Obras Publicas e, ulteriormente, in le Ministerio de Fomento. Le Real Decreto 30/2011 confirma le Direction General de Aviation Civil como le organo mediante le qual le Ministerio de Fomento designava e dirigeva le politica aeronautic in materia de aviation civil. Le organo habeva ja competentias relative al regulation del aviation, le representation international, le aeroportos e le navigation aeree, le derectos de traffico e le obligationes de servicio public. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2011/01/14/30/con |titulo=Real Decreto 30/2011, de 14 de enero |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le organisation del sector esseva modificate con le creation del Agentia Estatal de Securitate Aeree in 2008. Le nove agentia recipeva competentias de supervision e inspection in materia de securitate, durante que le Direction General conservava le functiones de politica, regulation e coordination del sector. Le separation inter le autoritate de politica e le autoritate de supervision deveniva assi un elemento central del organisation del aviation civil espaniol. In 2020, le Real Decreto 645/2020 manteneva le Direction General como organo del Ministerio de Transportos, Mobilitate e Agenda Urban. Le decreto definiva su rol como organo incaricate de designar le strategia, diriger le politica aeronautic, coordinar le entidades del departamento e exercitar le function de regulator del sector aeree. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2020/07/07/645/con |titulo=Real Decreto 645/2020, de 7 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> In 2023 le creation del [[Ministerio de Transportos e Mobilitate Sustenibile]] cambia le quadro institutional del organo. Le Direction General esseva integrate in le nove Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime, al latere del Direction General del Marina Mercante. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2023-24842 |titulo=Real Decreto 1009/2023, de 5 de diciembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Real Decreto 253/2024 developpava le structura del Ministerio usque al nivello de subdirection general e actualisava le competentias del DGAC. Inter le nove materias esseva le participation in le definition del politicas relative al transporto spatial, le coordination inter le operationes spatial e le traffico aeree civil, e le representation international in iste campo. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Quadro institutional == Le Direction General depende del Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime, que es un organo superior del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sustenibile. Le mesme Secretariato General ha sub su dependentia le Direction General de Aviation Civil e le Direction General del Marina Mercante. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Como supervisor del sector aeree, le Agentia Estatal de Securitate Aeree (AESA) es adscripte al Ministerio per medio del Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime, ma con autonomia functional pro le exercitio de su competentias. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le DGAC collabora tamben con AENA, ENAIRE, AESA, le Commission de Investigation de Accidentes e Incidentes de Aviation Civil e altere entidades public e private del sector. == Politica e strategia aeronautic == Un del functiones principal del Direction General es le elaboration de studios e propositiones super le politica e strategia del sector aeree. Isto include le innovation, le sostenibilitate, le efficacitate energetic e le adaptation al cambiamento climatic, assi como le planification e ordination del sector. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 8.1.a |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le planification concerne inter altere le navigation aeree, le transporto aeree, le aeroportos de interesse general, le aviation general e sportive e le aeronaves non pilotate. Le Direction General elabora tamben propositiones de normas regulatori in le campo del aviation civil e tracta le propositiones normative initiate per AESA in le materias que pertine al agentia. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 8 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Regulation del transporto aeree == Le Direction General exerce important competentias in materia de transporto aeree commercial. Illo participa in le definition del conditiones del mercato, le elaboration del regulation e le application del accordos international de transporto aeree. Le DGAC nego­tia le accordos international de transporto aeree e attribue le derectos de traffico resultante de illes, sin pregiudicio del competentias del Ministerio de Affaires Estranier e del cooperation international. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le organo participa etiam in le implementation del legislation del [[Union Europee]] relative al transporto aeree e in le relationes con le organisationes international del sector, inter le quales le [[Organisation de Aviation Civil International]] (OACI/ICAO). == Aeroportos e navigation aeree == Le DGAC ha competentias super le aeroportos de interesse general e le systema de navigation aeree in le quadro del competentias del Stato. Illo participa in le planification e ordination del infrastructuras aeroportuari e del services de navigation. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General tracta tamben le expropriationes relative al infrastructuras aeroportuari e de navigation aeree que es de gestion reserve al Stato. Illo participa in le delimitation del zonas de servicio aeroportuari e in le elaboration del instrumentos de planification aeroportuari. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le DGAC participa in le Comites de Coordination Aeroportuari, instrumentos de cooperation inter le autoritates aeroportuari, le administrationes territorial e le altere actores concernite per le operation del aeroportos de interesse general. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Aviation general, sportive e non pilotate == Le competentias del DGAC include le planification e ordination del aviation general e sportive, assi como le materias relative al aeronaves non pilotate in le campos que remane al Administration General del Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General tracta inter altere le ordination del activitates aeronautic non commercial e le coordination del application del regulation concernente le UAS, in cooperation con le competentias de AESA e de altere organos del Stato. == Securitate e supervision == Le DGAC non es le principal autoritate de supervision operative del securitate del aviation civil. Iste function es attribuite a AESA, que ha autonomia functional in le exercitio de su competentias. Le DGAC conserva tamen le functiones de politica, regulation e coordination que le legislation attribue al Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le separation inter le politica aeronautic e le supervision del securitate permette que le DGAC se concentra sur le direction strategic e regulatory del sector, durante que AESA exerce le functiones de certification, inspection, supervision e sanction in le materias que le lege attribue a illo. == Transporto spatial == Le Real Decreto 253/2024 ha integrate in le competentias del DGAC un nove dimension relative al transporto spatial. Le organo participa in le definition del politicas e strategias del Governamento in iste campo con le objectivo de facilitar su disveloppamento in maniera sostenibile, secur, ordinate e compatible con le activitate aeronautic. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 8.1.y |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General coordina le actiones necessari in le campo del aviation civil pro compatibilisar le operationes spatial con le traffico aeree civil, specialmente in materia de lancementos e reentratas de operationes spatial e de operationes aeree de grande altitude. Iste competentias debe esser exercite in coordination con le [[Agentia Spatial Espaniol]] e altere departamentos ministerial competente. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 8.1.y |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Organisation == Le Direction General de Aviation Civil se structura in duo organos con rango de subdirection general: le Subdirection General de Transporto Aeree e le Subdirection General de Aeroportos e Navigation Aeree. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 8.2 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> === Subdirection General de Transporto Aeree === Le Subdirection General de Transporto Aeree tracta le materias relative al transporto aeree in general, le aviation general e sportive, e parte del competentias concernente le strategia, regulation, derectos de traffico e obligationes de servicio public. Illa gere tamben le competentias relative al subvenciones al transporto aeree e altere materias attribuite per le direction general. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 8.2.a |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> === Subdirection General de Aeroportos e Navigation Aeree === Le Subdirection General de Aeroportos e Navigation Aeree tracta le materias relative al aeroportos e al navigation aeree, includente le planification, le infrastructuras, le expropriationes, le coordination aeroportuari, le spatio aeree e le regulation del servicios de navigation. Illa assume tamben le nove competentias relative al transporto spatial que concerne le compatibilitate inter le operationes spatial e le traffico aeree civil. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidato, articulo 8.2.b |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Obligationes de servicio public == Le DGAC participa in le establimento e gestion del obligationes de servicio public (OSP) in le transporto aeree. Iste instrumentos permitte al Stato establir conditiones specific pro certe rutas aeree considerate de interesse general secundo le legislation europee e espaniol. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidato |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General gere tamben le subvenciones e compensationes ligate al transporto aeree, includente le bonificationes applicabile al residentes de territorios non peninsular e al familias numerose. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidato |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Un exemplo de iste function es le collaboration con le Communitates Autonome pro routes aeree sub obligation de servicio public. In 2024 le DGAC publicava un convenio con le Junta de Andalucía relative al route Almería–Sevilla, in le quadro del competentia del Stato super le transporto aeree. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2024-14603 |titulo=Resolución de 17 de junio de 2024, de la Dirección General de Aviación Civil |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Relationes international == Le Direction General representa e coordina le position del Stato espaniol in materia de aviation civil ante le organisationes national e international pertinente, sin pregiudicio del competentias de altere organos del Governamento in le materia de relationes international. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2011/01/14/30/con |titulo=Real Decreto 30/2011, de 14 de enero |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Iste activitate include le participation in le organismos del aviation civil international e europee e le coordination del position espaniol in le materias concernente le regulation, le derectos de traffico, le securitate e le disveloppamento del transporto aeree. In 2025 le Direction General esseva implicate in le preparation del reception institutional de Espania in occasione del 42a Assemblea General del Organisation de Aviation Civil International. Le convention esseva signate con Iberia, Indra e AENA e esseva publicate in le BOE in septembre 2025. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2025-20337 |titulo=Resolución de 11 de septiembre de 2025, de la Dirección General de Aviación Civil |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Sede == Le sede del Direction General de Aviation Civil es in Paseo de la Castellana, 67, 28046 Madrid, in le complexo central del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sustenibile. Iste adresse es indicite in documentos official del DGAC publicate in le BOE. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2025-20337 |titulo=Resolución de 11 de septiembre de 2025, de la Dirección General de Aviación Civil |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Importantia institutional == Le Direction General de Aviation Civil occupa un position central in le organisation del aviation civil espaniol. Illa combina le elaboration del politica aeronautic, le regulation del sector, le planification del aeroportos e del navigation aeree, le gestion del derectos de traffico e del obligationes de servicio public, e le representation international. Le actual organisation distingue le functiones strategic e regulatory del DGAC de le supervision operative del securitate exercite per AESA. Le nove competentias relative al transporto spatial amplia le campo de action del organo e establi un nove area de coordination inter le aviation civil e le activitates spatial. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidato |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Categoria:Secretariato General de Transporto (Espania)]] [[Categoria:Directiones General de Espania|Aviation civil]] [[Categoria:Aviation de Espania]] [[Categoria:Autoritates national de aviation civil]] 9moq9x3669xv7aj3hvcwgogexeao1hm 702446 702444 2026-10-06T10:16:35Z Interlingvisto 60932 702446 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Direction General de Aviation Civil''' (DGAC) es un organo directiv del [[Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] de [[Espania]], dependente del Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime. Illo es le organo del Administration General del Stato incaricate de formular le strategia del sector aeronautic civil, diriger le politica aeronautic establite per le Governamento, coordinar le organismos e entidades public con competentias in materia de aviation civil e exercitar le function de regulator del sector aeree. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 8 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le competentias del Direction General include le politica e regulation del transporto aeree, le aeroportos de interesse general, le navigation aeree, le aviation general e sportive, le aeronaves non pilotate, e, desde 2024, certe materias relative al transporto spatial e al coordination inter le operationes spatial e le traffico aeree civil. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General debe esser distinguite del Agentia Estatal de Securitate Aeree (AESA). Le DGAC define e dirige le politica aeronautic e exerce competentias regulatory del Stato, durante que AESA es le autoritate de supervision del securitate del aviation civil e opera con autonomia functional in le exercitio de su competentias. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Historia == Le Direction General de Aviation Civil ha su origine in le organisation del Administration aeronautic del Stato espaniol, que esseva progressivemente integrate in le Ministerio de Obras Publicas e, ulteriormente, in le Ministerio de Fomento. Le Real Decreto 30/2011 confirma le Direction General de Aviation Civil como le organo mediante le qual le Ministerio de Fomento designava e dirigeva le politica aeronautic in materia de aviation civil. Le organo habeva ja competentias relative al regulation del aviation, le representation international, le aeroportos e le navigation aeree, le derectos de traffico e le obligationes de servicio public. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2011/01/14/30/con |titulo=Real Decreto 30/2011, de 14 de enero |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le organisation del sector esseva modificate con le creation del Agentia Estatal de Securitate Aeree in 2008. Le nove agentia recipeva competentias de supervision e inspection in materia de securitate, durante que le Direction General conservava le functiones de politica, regulation e coordination del sector. Le separation inter le autoritate de politica e le autoritate de supervision deveniva assi un elemento central del organisation del aviation civil espaniol. In 2020, le Real Decreto 645/2020 manteneva le Direction General como organo del Ministerio de Transportos, Mobilitate e Agenda Urban. Le decreto definiva su rol como organo incaricate de designar le strategia, diriger le politica aeronautic, coordinar le entidades del departamento e exercitar le function de regulator del sector aeree. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2020/07/07/645/con |titulo=Real Decreto 645/2020, de 7 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> In 2023 le creation del [[Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] cambia le quadro institutional del organo. Le Direction General esseva integrate in le nove Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime, al latere del Direction General del Marina Mercante. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2023-24842 |titulo=Real Decreto 1009/2023, de 5 de diciembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Real Decreto 253/2024 developpava le structura del Ministerio usque al nivello de subdirection general e actualisava le competentias del DGAC. Inter le nove materias esseva le participation in le definition del politicas relative al transporto spatial, le coordination inter le operationes spatial e le traffico aeree civil, e le representation international in iste campo. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Quadro institutional == Le Direction General depende del Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime, que es un organo superior del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile. Le mesme Secretariato General ha sub su dependentia le Direction General de Aviation Civil e le Direction General del Marina Mercante. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Como supervisor del sector aeree, le Agentia Estatal de Securitate Aeree (AESA) es adscripte al Ministerio per medio del Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime, ma con autonomia functional pro le exercitio de su competentias. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le DGAC collabora tamben con AENA, ENAIRE, AESA, le Commission de Investigation de Accidentes e Incidentes de Aviation Civil e altere entidades public e private del sector. == Politica e strategia aeronautic == Un del functiones principal del Direction General es le elaboration de studios e propositiones super le politica e strategia del sector aeree. Isto include le innovation, le sostenibilitate, le efficacitate energetic e le adaptation al cambiamento climatic, assi como le planification e ordination del sector. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 8.1.a |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le planification concerne inter altere le navigation aeree, le transporto aeree, le aeroportos de interesse general, le aviation general e sportive e le aeronaves non pilotate. Le Direction General elabora tamben propositiones de normas regulatori in le campo del aviation civil e tracta le propositiones normative initiate per AESA in le materias que pertine al agentia. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 8 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Regulation del transporto aeree == Le Direction General exerce important competentias in materia de transporto aeree commercial. Illo participa in le definition del conditiones del mercato, le elaboration del regulation e le application del accordos international de transporto aeree. Le DGAC nego­tia le accordos international de transporto aeree e attribue le derectos de traffico resultante de illes, sin pregiudicio del competentias del Ministerio de Affaires Estranier e del cooperation international. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le organo participa etiam in le implementation del legislation del [[Union Europee]] relative al transporto aeree e in le relationes con le organisationes international del sector, inter le quales le [[Organisation de Aviation Civil International]] (OACI/ICAO). == Aeroportos e navigation aeree == Le DGAC ha competentias super le aeroportos de interesse general e le systema de navigation aeree in le quadro del competentias del Stato. Illo participa in le planification e ordination del infrastructuras aeroportuari e del services de navigation. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General tracta tamben le expropriationes relative al infrastructuras aeroportuari e de navigation aeree que es de gestion reserve al Stato. Illo participa in le delimitation del zonas de servicio aeroportuari e in le elaboration del instrumentos de planification aeroportuari. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le DGAC participa in le Comites de Coordination Aeroportuari, instrumentos de cooperation inter le autoritates aeroportuari, le administrationes territorial e le altere actores concernite per le operation del aeroportos de interesse general. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Aviation general, sportive e non pilotate == Le competentias del DGAC include le planification e ordination del aviation general e sportive, assi como le materias relative al aeronaves non pilotate in le campos que remane al Administration General del Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General tracta inter altere le ordination del activitates aeronautic non commercial e le coordination del application del regulation concernente le UAS, in cooperation con le competentias de AESA e de altere organos del Stato. == Securitate e supervision == Le DGAC non es le principal autoritate de supervision operative del securitate del aviation civil. Iste function es attribuite a AESA, que ha autonomia functional in le exercitio de su competentias. Le DGAC conserva tamen le functiones de politica, regulation e coordination que le legislation attribue al Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le separation inter le politica aeronautic e le supervision del securitate permette que le DGAC se concentra sur le direction strategic e regulatory del sector, durante que AESA exerce le functiones de certification, inspection, supervision e sanction in le materias que le lege attribue a illo. == Transporto spatial == Le Real Decreto 253/2024 ha integrate in le competentias del DGAC un nove dimension relative al transporto spatial. Le organo participa in le definition del politicas e strategias del Governamento in iste campo con le objectivo de facilitar su disveloppamento in maniera sostenibile, secur, ordinate e compatible con le activitate aeronautic. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 8.1.y |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General coordina le actiones necessari in le campo del aviation civil pro compatibilisar le operationes spatial con le traffico aeree civil, specialmente in materia de lancementos e reentratas de operationes spatial e de operationes aeree de grande altitude. Iste competentias debe esser exercite in coordination con le [[Agentia Spatial Espaniol]] e altere departamentos ministerial competente. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 8.1.y |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Organisation == Le Direction General de Aviation Civil se structura in duo organos con rango de subdirection general: le Subdirection General de Transporto Aeree e le Subdirection General de Aeroportos e Navigation Aeree. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 8.2 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> === Subdirection General de Transporto Aeree === Le Subdirection General de Transporto Aeree tracta le materias relative al transporto aeree in general, le aviation general e sportive, e parte del competentias concernente le strategia, regulation, derectos de traffico e obligationes de servicio public. Illa gere tamben le competentias relative al subvenciones al transporto aeree e altere materias attribuite per le direction general. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidado, articulo 8.2.a |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> === Subdirection General de Aeroportos e Navigation Aeree === Le Subdirection General de Aeroportos e Navigation Aeree tracta le materias relative al aeroportos e al navigation aeree, includente le planification, le infrastructuras, le expropriationes, le coordination aeroportuari, le spatio aeree e le regulation del servicios de navigation. Illa assume tamben le nove competentias relative al transporto spatial que concerne le compatibilitate inter le operationes spatial e le traffico aeree civil. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidato, articulo 8.2.b |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Obligationes de servicio public == Le DGAC participa in le establimento e gestion del obligationes de servicio public (OSP) in le transporto aeree. Iste instrumentos permitte al Stato establir conditiones specific pro certe rutas aeree considerate de interesse general secundo le legislation europee e espaniol. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidato |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General gere tamben le subvenciones e compensationes ligate al transporto aeree, includente le bonificationes applicabile al residentes de territorios non peninsular e al familias numerose. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidato |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Un exemplo de iste function es le collaboration con le Communitates Autonome pro routes aeree sub obligation de servicio public. In 2024 le DGAC publicava un convenio con le Junta de Andalucía relative al route Almería–Sevilla, in le quadro del competentia del Stato super le transporto aeree. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2024-14603 |titulo=Resolución de 17 de junio de 2024, de la Dirección General de Aviación Civil |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Relationes international == Le Direction General representa e coordina le position del Stato espaniol in materia de aviation civil ante le organisationes national e international pertinente, sin pregiudicio del competentias de altere organos del Governamento in le materia de relationes international. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2011/01/14/30/con |titulo=Real Decreto 30/2011, de 14 de enero |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Iste activitate include le participation in le organismos del aviation civil international e europee e le coordination del position espaniol in le materias concernente le regulation, le derectos de traffico, le securitate e le disveloppamento del transporto aeree. In 2025 le Direction General esseva implicate in le preparation del reception institutional de Espania in occasione del 42a Assemblea General del Organisation de Aviation Civil International. Le convention esseva signate con Iberia, Indra e AENA e esseva publicate in le BOE in septembre 2025. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2025-20337 |titulo=Resolución de 11 de septiembre de 2025, de la Dirección General de Aviación Civil |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Sede == Le sede del Direction General de Aviation Civil es in Paseo de la Castellana, 67, 28046 Madrid, in le complexo central del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile. Iste adresse es indicite in documentos official del DGAC publicate in le BOE. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2025-20337 |titulo=Resolución de 11 de septiembre de 2025, de la Dirección General de Aviación Civil |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Importantia institutional == Le Direction General de Aviation Civil occupa un position central in le organisation del aviation civil espaniol. Illa combina le elaboration del politica aeronautic, le regulation del sector, le planification del aeroportos e del navigation aeree, le gestion del derectos de traffico e del obligationes de servicio public, e le representation international. Le actual organisation distingue le functiones strategic e regulatory del DGAC de le supervision operative del securitate exercite per AESA. Le nove competentias relative al transporto spatial amplia le campo de action del organo e establi un nove area de coordination inter le aviation civil e le activitates spatial. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, texto consolidato |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Categoria:Secretariato General de Transporto (Espania)]] [[Categoria:Directiones General de Espania|Aviation civil]] [[Categoria:Aviation de Espania]] [[Categoria:Autoritates national de aviation civil]] ecutmmjy200skkjsdpeldmj2ph71mtq Direction General de Aviation Civil 0 61866 702445 2026-10-06T10:16:05Z Interlingvisto 60932 Interlingvisto ha renominate le pagina [[Direction General de Aviation Civil]] a [[Direction General de Aviation Civil (Espania)]] 702445 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Direction General de Aviation Civil (Espania)]] aloi352x4r4bod2389f39f2ajosfvpf 702451 702445 2026-10-06T10:35:33Z Interlingvisto 60932 Redirection a [[Direction General de Aviation Civil (Espania)]] removite 702451 wikitext text/x-wiki {{delete}} 35r2j9t4ectnt1cmb7mlgcqvwz6h5k6 Direction General del Marina Mercante 0 61867 702448 2026-10-06T10:32:06Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} Le '''Direction General del Marina Mercante''' (DGMM) es un organo directivo del [[Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile de Espania]], dependente del [[Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime]]. Illa es le organo competente pro le ordination general del navigation maritime e del flotta civil espaniol, secundo le Texto Refundite del Lege de Portos del Stato e del Marina Mercante e le Lege 14/2014 de Navigation Mar...” 702448 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Direction General del Marina Mercante''' (DGMM) es un organo directivo del [[Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile de Espania]], dependente del [[Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime]]. Illa es le organo competente pro le ordination general del navigation maritime e del flotta civil espaniol, secundo le Texto Refundite del Lege de Portos del Stato e del Marina Mercante e le Lege 14/2014 de Navigation Maritime. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2011-16467 |titulo=Real Decreto Legislativo 2/2011, de 5 de septiembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le DGMM exerce competentias super le navigation maritime, le flotta civil, le securitate maritime, le inspection technic del naves, le prevention del pollution marine, le registration e pavillonamento del naves, le qualificationes del personal maritime e le nautica de recreation. Illa coordina tamben le activitate del [[Capitanias Maritime]] e del [[Districtos Maritime]] del Administration maritime peripheral. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Historia == Le competentias del administration espaniol concernente le marina mercante esseva historicamente exercite per le [[Ministerio de Marina]] e, ulteriormente, per le [[Ministerio de Commercio]]. Le reorganisation del Administration Central del Stato in 1977 transferiva le Subsecretaria del Marina Mercante del Ministerio de Commercio al nove [[Ministerio de Transportos e Communicationes]], assi que le competentias maritime deveniva integrate in le nove departamento del transportos. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-1977-15200 |titulo=Real Decreto 1558/1977, de 4 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> In 1978, le structura del Ministerio de Transportos e Communicationes comprendeva le Subsecretaria del Marina Mercante e le Direction General de Transportos Maritime inter le organos que gereva le materias maritime. <ref>{{Cita web |url=https://boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-1978-8377 |titulo=Real Decreto 615/1978, de 30 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> In 1980, le Direction General de Transportos Maritime recuperava le denomination de Direction General de la Marina Mercante e assumeva le competentias relative al ordination del transporto maritime, le flotta mercante, le securitate del navigation e del vita human in le mar, le prevention del pollution, le pavillonamento e registration del naves, e le inspection technic. Isto establiva le base moderne del actual organo. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-1980-21935 |titulo=Real Decreto 1997/1980, de 3 de octubre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le competentias del DGMM esseva ulteriormente integrate in le structuras successive del Ministerios de Transportos e de Obras Public, e le quadro juridic esseva profundemente reorganisate per le Lege 27/1992, de Portos del Stato e del Marina Mercante. Iste lege defini le principios moderne del administration maritime espaniol e le repartition del competentias del Administration General del Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2011-16467 |titulo=Texto Refundido de la Ley de Puertos del Estado y de la Marina Mercante |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> In 2007, le Real Decreto 638/2007 reorganisava le Administration maritime peripheral e establiva le actual structura de Capitanias Maritime e Districtos Maritime, dependente del DGMM. Le Capitanias deveniva le organos principal del administration maritime al nivello territorial. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2007-10951 |titulo=Real Decreto 638/2007, de 18 de mayo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le actual structura del DGMM es establite per le Real Decreto 253/2024, que lo situa sub le Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime e actualisa su competentias, inter altere in materia de reduction del emissiones del transporto maritime. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Position institutional == Le DGMM es un del duo directiones general que depende del Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime, insimul con le [[Direction General de Aviation Civil]]. Le Secretariato General es parte del [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le DGMM non es un organo militar e su competentias concerne le marina civil e mercante. Su action comprende tanto le ordination del navigation e del transporto maritime como le securitate, le protection del medio marin e le administration del personal e del naves civil. Le competentias del Armada Espaniol e del defensa national resta distincte del administration del marina mercante. == Competentias == Le competentia general del DGMM es le ordination general del navigation maritime e del flotta civil espaniol. Iste competentia es exercite secundo le Texto Refundite del Lege de Portos del Stato e del Marina Mercante, le Lege de Navigation Maritime e le normas europee e international applicabile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Inter le principal competentias del DGMM se trova: * le controlo del traffico maritime e del despacho de naves; * le registration, matriculation e pavillonamento del naves; * le application del normas de securitate del navigation e del vita human in le mar; * le securitate e protection maritime, includente le riscos cibernetic maritime; * le recognition e controlo del centros de formation maritime; * le coordination del emergentias maritime; * le ordination del nautica de recreation e le gestion del titulos nautic; * le registration e controlo del personal maritime civil; * le inspection technic del naves e del equipamentos maritime; * le prevention e le lucta contra le pollution marine; * le elaboration del regulation maritime; * le cooperation international in materia maritime; * le administration del Capitanias Maritime e Districtos Maritime. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Navigation e traffico maritime == Le DGMM controla le navigation maritime in le quadro del competentias del Stato. Illo tracta le materias relative al traffico maritime, al despacho de naves e al registration e pavillonamento del naves espaniol. Illo pote etiam impartir instructiones concernente le salvamento, le recuperation de benes naufragate o submergite e le restriction del navigation in le casos previde per le legislation. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le DGMM participa etiam in le administration del navigation in relation con le securitate maritime e con le services maritime. Su action es completate al nivello territorial per le Capitanias Maritime e Districtos Maritime. == Securitate maritime == Le securitate del navigation e le protection del vita human in le mar es un del principales areas del DGMM. Le organo executa e controla le application del normas national, europee e international concernente le securitate del naves, le equipamento maritime e le operationes de navigation. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le competentias include etiam le securitate e protection maritime, includente le riscos cibernetic associate al operationes maritime. Le DGMM controla le centros de formation maritime e participa in le coordination institutional concernente le signalisation maritime. == Salvamento e emergentias maritime == Le DGMM coordina le emergentias maritime e activa, quando necessari, le equipos de evaluation de emergentias. Illo controla le activitate de iste equipos e participa in lor formation e adestramento. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Societate de Salvamento e Securitate Maritime (SASEMAR) es un entitate public empresarial attachate al Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime per medio del DGMM. Le relation institutional inter le DGMM e SASEMAR permitte coordinar le competentias administrative del Stato in materia de salvamento e securitate maritime con le operationes del systema national de salvamento. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Commission National de Salvamento Maritime es etiam attachate al Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime per medio del DGMM. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Inspection e certification del naves == Le DGMM exerce le inspection e le controlo technic del naves e embarcationes in le areas que le legislation attribue al Administration maritime. Isto comprende inspectiones concernente al construction, transformation, reparo, equipamento, conditiones de navigation e conformitate con le normas de securitate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le competentias del organo include le certification e le controlo del naves battente le pavillon espaniol e le application del normas international relative al securitate maritime e al prevention del pollution. == Personal maritime e qualificationes == Le DGMM gere le registration e controlo del personal maritime civil e le qualificationes professional necessari pro exercer functiones a bordo de naves civil. Illo tracta le titulos professional del marina mercante e le recognition de qualificationes obtenite in altere paises secundo le normas international applicabile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le DGMM exerce iste competentias in le quadro del [[Convention STCW]] del [[Organisation Maritime International]] e del legislation espaniol super le formation, titulation e guardia del gente de mar. In 2026, le DGMM continuava a publicar examinationes e proceduras pro qualificationes maritime professional e pro le nautica de recreation. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2026-2053 |titulo=Resolución de 9 de enero de 2026, de la Dirección General de la Marina Mercante |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Nautica de recreation == Le DGMM es competente pro le ordination general del nautica de recreation e pro le gestion del titulos nautic que permitte governar embarcationes de recreation. Le organo establi le proceduras e examinationes pro le obtention de iste qualificationes. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2026-2053 |titulo=Resolución de 9 de enero de 2026, de la Dirección General de la Marina Mercante |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2026-15822 |titulo=Resolución de 11 de junio de 2026 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le activitate comprende le organisation de examinationes, le recognition del qualificationes e le application del regulation concernente le securitate del navigation de recreation. == Prevention del pollution maritime == Le DGMM dirige le prevention e le lucta contra le pollution del medio marin proveniente de naves, embarcationes, artefactos e plataformas maritime. Su competentias include etiam le nettoyage del aquas marine in le casos previde per le legislation. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le DGMM gere etiam le application del normas europee relative al reduction del emissiones del transporto maritime. Le Real Decreto 253/2024 include inter le competentias del organo le gestion e controlo de certe emissiones de gases a effecto de serra proveniente del naves e le application de normas concernente le combustibiles renovabile e a basse emissiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2024-26657 |titulo=Resolución de 10 de diciembre de 2024, de la Dirección General de la Marina Mercante |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le organo exerce etiam competentias concernente le controlo del introduction e transferentia de organismos aquatic nocive e agentes pathogenic, in le quadro del convenios international del OMI. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Installationes e energia marin == Le DGMM determina le conditiones que debe satisfacer certe installationes e plataformas situate in le medio marin desde le puncto de vista del securitate maritime e del prevention del pollution. Iste competentia include installationes dedicate al production de energia eolic marin. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Regulation maritime e cooperation international == Le DGMM elabora e propone le normativa maritime e participa in le incorporation al derecto espaniol del normas proveniente del [[Union Europee]] e del organisations international. Illo coordina le activitate international del Administration maritime espaniol, specialmente in relation con le Union Europee e le [[Organisation Maritime International]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le DGMM pote intervenir in le recognition mutual de titulos professional maritime con altere paises in le quadro del Convention STCW. Per exemplo, le Stato espaniol ha conclude accordos de recognition de titulos maritime con altere administrationes national, con le DGMM como autoritate competente. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2022-21801 |titulo=Acuerdo entre España e Filipinas sobre reconocimiento de títulos marítimos |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Services maritime e obligationes de servicio public == Le DGMM participa in le ordination del regime tarifari e del prestation de services maritime. Illo pote etiam proponer le establimento de obligationes de servicio public e de contractos de servicio public quando le legislation lo previde. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le DGMM gere etiam le bonificationes al transporto maritime pro residentes in le [[Canarias]], [[Illes Balear]], [[Ceuta]] e [[Melilla]], assi como le bonificationes destinate al familias numerose. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Administration maritime peripheral == Le Capitanias Maritime es le principal organos territorial del Administration maritime espaniol. Illes es organisate per le Real Decreto 638/2007 e exerce lor competentias in le zonas litoral e aquas maritime attribuite a cata capitania. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2007-10951 |titulo=Real Decreto 638/2007, de 18 de mayo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Cata Capitania Maritime pote haber un o plure Districtos Maritime, que son organos administrative dependente del Capitan Maritime. Le creation o suppression de Districtos es proponite per le DGMM, previo reporto del Capitan Maritime competente. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2007-10951 |titulo=Real Decreto 638/2007, de 18 de mayo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le DGMM coordina e impulsa le activitates del Capitanias e Districtos, e exerce super illes functiones de inspection, evaluation e sequimento. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Organisation == Le DGMM se structura in tres organos con rango de subdirection general: === Subdirection General de Securitate, Pollution e Inspection Maritime === Iste subdirection exerce le major parte del competentias operative del DGMM. Illa es responsabile del controlo del traffico maritime, securitate del navigation, salvamento, nautica de recreation, registration del personal maritime, inspection e certification del naves, prevention del pollution, conditiones de installationes marine e regime tarifari e de services maritime. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> === Subdirection General de Normativa Maritime e Cooperation International === Iste subdirection es responsabile del elaboration del normativa maritime, del supporto juridic interne, del proceduras sanctionatori e del incorporation al derecto espaniol del normas europee e international. Illa coordina tamben le relationes international del DGMM, specialmente con le Union Europee e le Organisation Maritime International. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> === Subdirection General de Coordination e Gestion Administrative === Iste subdirection gere le budget, le contractation, le servicios interne, le patrimonio immobiliari, le personal, le sistemas electronic e le administration digital del DGMM. Illa gere tamben le bonificationes al transporto maritime e coordina e controla le activitates del Capitanias Maritime e Districtos Maritime. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Relation con SASEMAR e le Commission National de Salvamento Maritime == Le DGMM ha un relation institutional direct con le Societate de Salvamento e Securitate Maritime (SASEMAR). SASEMAR es attachate al Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime per medio del DGMM e constitue un instrumento fundamental del systema espaniol de salvamento maritime. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Commission National de Salvamento Maritime es etiam attachate al Secretariato General per medio del DGMM e servi como organo de coordination in le quadro del systema national de salvamento maritime. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Sede == Le sede del DGMM es al calle Ruiz de Alarcón, 1, 28014 Madrid. Le adresse es confirmate per le avisos official de contractation publicate in le BOE in septembre 2026. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-B-2026-31392 |titulo=Anuncio de formalización de contratos de la Dirección General de la Marina Mercante |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Actualitate == Durante 2025 e 2026 le DGMM ha continuate a exercer su competentias in materia de qualificationes maritime, practicage, inspection, securitate e administration del navigation. In 2026 le organo publicava, inter altere, examinationes pro le certificationes professional del marina mercante e pro le qualificationes del nautica de recreation. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2026-2053 |titulo=Resolución de 9 de enero de 2026 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2026-5190 |titulo=Resolución de 3 de marzo de 2026 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le DGMM continua tamben a adaptar le administration maritime al nove requisitos europee e international concernente le reduction del emissiones, le combustibiles a basse emissiones e le securitate maritime. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2024-26657 |titulo=Resolución de 10 de diciembre de 2024 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Categoria:Direction General del Marina Mercante| ]] 00ljpotekzlz4ozs6shpeyf8rhpf6zu 702449 702448 2026-10-06T10:32:40Z Interlingvisto 60932 702449 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Direction General del Marina Mercante''' (DGMM) es un organo directivo del [[Ministerio de Transportos (Espania)|Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] de Espania, dependente del [[Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime]]. Illa es le organo competente pro le ordination general del navigation maritime e del flotta civil espaniol, secundo le Texto Refundite del Lege de Portos del Stato e del Marina Mercante e le Lege 14/2014 de Navigation Maritime. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2011-16467 |titulo=Real Decreto Legislativo 2/2011, de 5 de septiembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le DGMM exerce competentias super le navigation maritime, le flotta civil, le securitate maritime, le inspection technic del naves, le prevention del pollution marine, le registration e pavillonamento del naves, le qualificationes del personal maritime e le nautica de recreation. Illa coordina tamben le activitate del [[Capitanias Maritime]] e del [[Districtos Maritime]] del Administration maritime peripheral. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Historia == Le competentias del administration espaniol concernente le marina mercante esseva historicamente exercite per le [[Ministerio de Marina]] e, ulteriormente, per le [[Ministerio de Commercio]]. Le reorganisation del Administration Central del Stato in 1977 transferiva le Subsecretaria del Marina Mercante del Ministerio de Commercio al nove [[Ministerio de Transportos e Communicationes]], assi que le competentias maritime deveniva integrate in le nove departamento del transportos. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-1977-15200 |titulo=Real Decreto 1558/1977, de 4 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> In 1978, le structura del Ministerio de Transportos e Communicationes comprendeva le Subsecretaria del Marina Mercante e le Direction General de Transportos Maritime inter le organos que gereva le materias maritime. <ref>{{Cita web |url=https://boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-1978-8377 |titulo=Real Decreto 615/1978, de 30 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> In 1980, le Direction General de Transportos Maritime recuperava le denomination de Direction General de la Marina Mercante e assumeva le competentias relative al ordination del transporto maritime, le flotta mercante, le securitate del navigation e del vita human in le mar, le prevention del pollution, le pavillonamento e registration del naves, e le inspection technic. Isto establiva le base moderne del actual organo. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-1980-21935 |titulo=Real Decreto 1997/1980, de 3 de octubre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le competentias del DGMM esseva ulteriormente integrate in le structuras successive del Ministerios de Transportos e de Obras Public, e le quadro juridic esseva profundemente reorganisate per le Lege 27/1992, de Portos del Stato e del Marina Mercante. Iste lege defini le principios moderne del administration maritime espaniol e le repartition del competentias del Administration General del Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2011-16467 |titulo=Texto Refundido de la Ley de Puertos del Estado y de la Marina Mercante |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> In 2007, le Real Decreto 638/2007 reorganisava le Administration maritime peripheral e establiva le actual structura de Capitanias Maritime e Districtos Maritime, dependente del DGMM. Le Capitanias deveniva le organos principal del administration maritime al nivello territorial. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2007-10951 |titulo=Real Decreto 638/2007, de 18 de mayo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le actual structura del DGMM es establite per le Real Decreto 253/2024, que lo situa sub le Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime e actualisa su competentias, inter altere in materia de reduction del emissiones del transporto maritime. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, texto consolidado |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Position institutional == Le DGMM es un del duo directiones general que depende del Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime, insimul con le [[Direction General de Aviation Civil]]. Le Secretariato General es parte del [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le DGMM non es un organo militar e su competentias concerne le marina civil e mercante. Su action comprende tanto le ordination del navigation e del transporto maritime como le securitate, le protection del medio marin e le administration del personal e del naves civil. Le competentias del Armada Espaniol e del defensa national resta distincte del administration del marina mercante. == Competentias == Le competentia general del DGMM es le ordination general del navigation maritime e del flotta civil espaniol. Iste competentia es exercite secundo le Texto Refundite del Lege de Portos del Stato e del Marina Mercante, le Lege de Navigation Maritime e le normas europee e international applicabile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Inter le principal competentias del DGMM se trova: * le controlo del traffico maritime e del despacho de naves; * le registration, matriculation e pavillonamento del naves; * le application del normas de securitate del navigation e del vita human in le mar; * le securitate e protection maritime, includente le riscos cibernetic maritime; * le recognition e controlo del centros de formation maritime; * le coordination del emergentias maritime; * le ordination del nautica de recreation e le gestion del titulos nautic; * le registration e controlo del personal maritime civil; * le inspection technic del naves e del equipamentos maritime; * le prevention e le lucta contra le pollution marine; * le elaboration del regulation maritime; * le cooperation international in materia maritime; * le administration del Capitanias Maritime e Districtos Maritime. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Navigation e traffico maritime == Le DGMM controla le navigation maritime in le quadro del competentias del Stato. Illo tracta le materias relative al traffico maritime, al despacho de naves e al registration e pavillonamento del naves espaniol. Illo pote etiam impartir instructiones concernente le salvamento, le recuperation de benes naufragate o submergite e le restriction del navigation in le casos previde per le legislation. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le DGMM participa etiam in le administration del navigation in relation con le securitate maritime e con le services maritime. Su action es completate al nivello territorial per le Capitanias Maritime e Districtos Maritime. == Securitate maritime == Le securitate del navigation e le protection del vita human in le mar es un del principales areas del DGMM. Le organo executa e controla le application del normas national, europee e international concernente le securitate del naves, le equipamento maritime e le operationes de navigation. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le competentias include etiam le securitate e protection maritime, includente le riscos cibernetic associate al operationes maritime. Le DGMM controla le centros de formation maritime e participa in le coordination institutional concernente le signalisation maritime. == Salvamento e emergentias maritime == Le DGMM coordina le emergentias maritime e activa, quando necessari, le equipos de evaluation de emergentias. Illo controla le activitate de iste equipos e participa in lor formation e adestramento. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Societate de Salvamento e Securitate Maritime (SASEMAR) es un entitate public empresarial attachate al Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime per medio del DGMM. Le relation institutional inter le DGMM e SASEMAR permitte coordinar le competentias administrative del Stato in materia de salvamento e securitate maritime con le operationes del systema national de salvamento. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Commission National de Salvamento Maritime es etiam attachate al Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime per medio del DGMM. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Inspection e certification del naves == Le DGMM exerce le inspection e le controlo technic del naves e embarcationes in le areas que le legislation attribue al Administration maritime. Isto comprende inspectiones concernente al construction, transformation, reparo, equipamento, conditiones de navigation e conformitate con le normas de securitate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le competentias del organo include le certification e le controlo del naves battente le pavillon espaniol e le application del normas international relative al securitate maritime e al prevention del pollution. == Personal maritime e qualificationes == Le DGMM gere le registration e controlo del personal maritime civil e le qualificationes professional necessari pro exercer functiones a bordo de naves civil. Illo tracta le titulos professional del marina mercante e le recognition de qualificationes obtenite in altere paises secundo le normas international applicabile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le DGMM exerce iste competentias in le quadro del [[Convention STCW]] del [[Organisation Maritime International]] e del legislation espaniol super le formation, titulation e guardia del gente de mar. In 2026, le DGMM continuava a publicar examinationes e proceduras pro qualificationes maritime professional e pro le nautica de recreation. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2026-2053 |titulo=Resolución de 9 de enero de 2026, de la Dirección General de la Marina Mercante |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Nautica de recreation == Le DGMM es competente pro le ordination general del nautica de recreation e pro le gestion del titulos nautic que permitte governar embarcationes de recreation. Le organo establi le proceduras e examinationes pro le obtention de iste qualificationes. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2026-2053 |titulo=Resolución de 9 de enero de 2026, de la Dirección General de la Marina Mercante |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2026-15822 |titulo=Resolución de 11 de junio de 2026 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le activitate comprende le organisation de examinationes, le recognition del qualificationes e le application del regulation concernente le securitate del navigation de recreation. == Prevention del pollution maritime == Le DGMM dirige le prevention e le lucta contra le pollution del medio marin proveniente de naves, embarcationes, artefactos e plataformas maritime. Su competentias include etiam le nettoyage del aquas marine in le casos previde per le legislation. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le DGMM gere etiam le application del normas europee relative al reduction del emissiones del transporto maritime. Le Real Decreto 253/2024 include inter le competentias del organo le gestion e controlo de certe emissiones de gases a effecto de serra proveniente del naves e le application de normas concernente le combustibiles renovabile e a basse emissiones. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2024-26657 |titulo=Resolución de 10 de diciembre de 2024, de la Dirección General de la Marina Mercante |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le organo exerce etiam competentias concernente le controlo del introduction e transferentia de organismos aquatic nocive e agentes pathogenic, in le quadro del convenios international del OMI. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Installationes e energia marin == Le DGMM determina le conditiones que debe satisfacer certe installationes e plataformas situate in le medio marin desde le puncto de vista del securitate maritime e del prevention del pollution. Iste competentia include installationes dedicate al production de energia eolic marin. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Regulation maritime e cooperation international == Le DGMM elabora e propone le normativa maritime e participa in le incorporation al derecto espaniol del normas proveniente del [[Union Europee]] e del organisations international. Illo coordina le activitate international del Administration maritime espaniol, specialmente in relation con le Union Europee e le [[Organisation Maritime International]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le DGMM pote intervenir in le recognition mutual de titulos professional maritime con altere paises in le quadro del Convention STCW. Per exemplo, le Stato espaniol ha conclude accordos de recognition de titulos maritime con altere administrationes national, con le DGMM como autoritate competente. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2022-21801 |titulo=Acuerdo entre España e Filipinas sobre reconocimiento de títulos marítimos |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Services maritime e obligationes de servicio public == Le DGMM participa in le ordination del regime tarifari e del prestation de services maritime. Illo pote etiam proponer le establimento de obligationes de servicio public e de contractos de servicio public quando le legislation lo previde. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le DGMM gere etiam le bonificationes al transporto maritime pro residentes in le [[Canarias]], [[Illes Balear]], [[Ceuta]] e [[Melilla]], assi como le bonificationes destinate al familias numerose. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Administration maritime peripheral == Le Capitanias Maritime es le principal organos territorial del Administration maritime espaniol. Illes es organisate per le Real Decreto 638/2007 e exerce lor competentias in le zonas litoral e aquas maritime attribuite a cata capitania. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2007-10951 |titulo=Real Decreto 638/2007, de 18 de mayo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Cata Capitania Maritime pote haber un o plure Districtos Maritime, que son organos administrative dependente del Capitan Maritime. Le creation o suppression de Districtos es proponite per le DGMM, previo reporto del Capitan Maritime competente. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2007-10951 |titulo=Real Decreto 638/2007, de 18 de mayo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le DGMM coordina e impulsa le activitates del Capitanias e Districtos, e exerce super illes functiones de inspection, evaluation e sequimento. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Organisation == Le DGMM se structura in tres organos con rango de subdirection general: === Subdirection General de Securitate, Pollution e Inspection Maritime === Iste subdirection exerce le major parte del competentias operative del DGMM. Illa es responsabile del controlo del traffico maritime, securitate del navigation, salvamento, nautica de recreation, registration del personal maritime, inspection e certification del naves, prevention del pollution, conditiones de installationes marine e regime tarifari e de services maritime. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> === Subdirection General de Normativa Maritime e Cooperation International === Iste subdirection es responsabile del elaboration del normativa maritime, del supporto juridic interne, del proceduras sanctionatori e del incorporation al derecto espaniol del normas europee e international. Illa coordina tamben le relationes international del DGMM, specialmente con le Union Europee e le Organisation Maritime International. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> === Subdirection General de Coordination e Gestion Administrative === Iste subdirection gere le budget, le contractation, le servicios interne, le patrimonio immobiliari, le personal, le sistemas electronic e le administration digital del DGMM. Illa gere tamben le bonificationes al transporto maritime e coordina e controla le activitates del Capitanias Maritime e Districtos Maritime. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, artículo 9 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Relation con SASEMAR e le Commission National de Salvamento Maritime == Le DGMM ha un relation institutional direct con le Societate de Salvamento e Securitate Maritime (SASEMAR). SASEMAR es attachate al Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime per medio del DGMM e constitue un instrumento fundamental del systema espaniol de salvamento maritime. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Commission National de Salvamento Maritime es etiam attachate al Secretariato General per medio del DGMM e servi como organo de coordination in le quadro del systema national de salvamento maritime. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2024-4865 |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Sede == Le sede del DGMM es al calle Ruiz de Alarcón, 1, 28014 Madrid. Le adresse es confirmate per le avisos official de contractation publicate in le BOE in septembre 2026. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-B-2026-31392 |titulo=Anuncio de formalización de contratos de la Dirección General de la Marina Mercante |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Actualitate == Durante 2025 e 2026 le DGMM ha continuate a exercer su competentias in materia de qualificationes maritime, practicage, inspection, securitate e administration del navigation. In 2026 le organo publicava, inter altere, examinationes pro le certificationes professional del marina mercante e pro le qualificationes del nautica de recreation. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2026-2053 |titulo=Resolución de 9 de enero de 2026 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2026-5190 |titulo=Resolución de 3 de marzo de 2026 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le DGMM continua tamben a adaptar le administration maritime al nove requisitos europee e international concernente le reduction del emissiones, le combustibiles a basse emissiones e le securitate maritime. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2024-26657 |titulo=Resolución de 10 de diciembre de 2024 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Categoria:Direction General del Marina Mercante| ]] 1qlwd3my1sjxjt8d4x4jyk8885hpyhh Secretariato General de Mobilitate Sostenibile 0 61868 702453 2026-10-06T10:45:38Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} Le '''Secretariato General de Mobilitate Sostenibile''' es un organo directemente dependente del [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] del [[Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile de Espania]]. Illo ha rango de subsecretariato e es incaricate de coordinar le politicas transversal e intermodal del Ministerio in materia de mobilitate sostenibile, includente le planification, le intermodalitate, le inn...” 702453 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Secretariato General de Mobilitate Sostenibile''' es un organo directemente dependente del [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] del [[Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile de Espania]]. Illo ha rango de subsecretariato e es incaricate de coordinar le politicas transversal e intermodal del Ministerio in materia de mobilitate sostenibile, includente le planification, le intermodalitate, le innovation e le instrumentos economic destinate a promover un systema de transporto plus sostenibile, secur e accessibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Secretariato General esseva create in 2024 per transformation del previe Commissariato Special pro le Transporto e le Mobilitate Sostenibile. Le nove organisation regroupava sub un mesme direction le functiones transversal e de natura intermodal relative a mobilitate sostenibile que ante esseva repartite inter diverse organos del Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Position institutional == Le Secretariato General de Mobilitate Sostenibile depende del [[Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] e ha rango de Subsecretariato. Illo es un del tres secretariatos general que depende del Secretariato de Stato, insimul con le [[Secretariato General de Transporto Terrestre]] e le [[Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le creation del organo respondeva al objective de reunir in un structura transversal le materias que non correspondeva directemente a un sol modo de transporto. Inter iste materias se trova le planification strategic, le intermodalitate, le innovation, le fundos europee e le politicas de promotion del mobilitate sostenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Functiones == Secundo le structura organic establite per le Real Decreto 253/2024, le Secretariato General exerce le sequente functiones principal: * coordinar le initiative in materia de mobilitate sostenibile inter le organos del Ministerio e con le politicas de altere departamentos ministerial e administrationes public; * formular propositiones al Secretariato de Stato concernente le criterios a applicar in le processos de planification; * formular propositiones concernente le planos de mobilitate sostenibile e le studios de mobilitate; * proponer, diriger e impulsar le elaboration de planos e strategias relative al disveloppamento del politicas de mobilitate sostenibile, salubre e secur; * impulsar e coordinar mesuras contra le cambiamento climatic, le consumption energetic e le inefficentia del servicios de transporto; * coordinar initiative relative al perspective de genere in le campo del mobilitate sostenibile; * representar le Ministerio in le organos del [[Plan de Recuperation, Transformation e Resilientia]] e ante le institutiones europee in le materias correspondente; * impulsar, coordinar e controlar le implementation del Plan de Recuperation in le areas que pertine al Ministerio; * promover le collaboration inter le sectores public e private in le execution de projectos de transporto e mobilitate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Secretariato General participa assi al coordination del politicas que concerne plus de un modo de transporto e al integration del perspective social, economic e environmental del mobilitate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Direction General de Strategias de Mobilitate == Del Secretariato General depende le Direction General de Strategias de Mobilitate, que es le principal organo directivo incaricate de developpar le strategias e instrumentos technic del politicas de mobilitate del Ministerio. Illo opera sub le direction superior del Secretariato General. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General participa al planification e al sequentia del [[Rete Transeuropee de Transporto]] e del connexiones transfrontalier. Illo developpa etiam methodologies pro le planification strategic e le decision public, integrate aspectos economic, social, financiari e environmental. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Inter su functiones figura le promotion del intermodalitate e multimodalitate, le planification del logistica, le promotion de modos de transporto salubre e le coordination inter le differente modos de transporto. Le objective es contribuir a un systema de transporto cohesive e interoperabile pro le mobilitate de personas e mercantias. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General coordina etiam le integration del aspectos environmental in le planification del infrastructuras e del mobilitate, includente le adaptation al cambiamento climatic e le studios strategic de character environmental. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Planification, innovation e fundos europee == Le Direction General de Strategias de Mobilitate coordina le gestion de fundos europee in le quadro del politicas de transporto e mobilitate. Isto include le [[Fondo Europee de Developpamento Regional]], le [[Mecanismo pro Connecter Europa]] e le [[Fondo de Solidaritate]], in le areas attribuite al Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le organo exerce etiam functiones concernente le analyse del systema de transporto e le integration de informationes super le differente modos. Illo mantene e actualisa le [[Puncto de Accesso National de Transporto Multimodal]] e participa al sequentia del politicas europee concernente le programas de navigation per satellite applicabile al transporto e al mobilitate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General collabora con le altere organos del Ministerio in materia de nove technologias, recerca, disveloppamento e innovation in le sectores del transporto e del mobilitate. Illo participa etiam al elaboration de strategias concernente le cambiamento climatic, le qualitate del aere e le efficacitate energetic del transporto. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Politicas de mobilitate e supporto economic == Le Direction General de Strategias de Mobilitate prepara e gere instrumentos economic e ayudas destinate a promover le mobilitate sostenibile. Illo gere etiam le subvenciones al Communitates Autonome, consortios regional de transporto e autoritates metropolitan de transporto pro le financiamento del transporto de viagiatores, assi como certe subvenciones al entitates local pro servicios de transporto. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Un altere campo es le disveloppamento de politicas destinate al usatores e empresas vulnerabile in le sector del transporto e del mobilitate. Iste competentia es un del nove functiones attribuite al structura create in 2024. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le organo es etiam incaricate de le elaboration, gestion e coordination de politicas concernente le usatores vulnerabile e de le gestion de instrumentos economic associate al transition verso un systema de mobilitate plus sostenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Commissions specialisate == Duo organos consultative e de coordination depende directemente del Secretariato General: * le Commission pro le coordination del transporto de mercantias periculose; * le Commission pro le coordination del transporto de mercantias peribile. Illes participa al coordination administrative del transporto de iste categorias de mercantias e al application del quadro normativ correspondente. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Gabinete Technic == Le titular del Secretariato General ha directemente sub su dependentia un Gabinete Technic, con nivello organic de subsecretariato general. Le Gabinete functiona como organo de coordination, supporto e assistentia immediate al titular del Secretariato General. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Historia == Le Secretariato General de Mobilitate Sostenibile esseva create per le Real Decreto 253/2024, de 12 de martio, que developpava le structura organic basic del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile. Le decreto transformava le anterior Commissariato Special pro le Transporto e le Mobilitate Sostenibile in un nove Secretariato General e transferiva a illo functiones que ante esseva repartite inter diverse organos. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le transformation faceva parte del reorganisamento del Ministerio initiate per le Real Decreto 1009/2023, que establite le nove structura basic del departamentos ministerial post le formation del Governo in novembre 2023. Le nove modello distingueva plus clarmente le functiones sectorial del transporto de le materias transversal e intermodal relative al mobilitate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2023-24842 |titulo=Real Decreto 1009/2023, de 5 de decembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le decreto explicava que le nove structura esseva concepite inter altere cosas pro coordinar le transition verso un mobilitate sane, sostenibile e secur, promover le intermodalitate e utilisar de maniera plus integrate le instrumentos de planification e financiation. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Activitate recente == Le Secretariato General ha un rol in le coordination del politicas national de promotion del transporto public e del mobilitate sostenibile. In 2026, le Ministerio establite un programma de promotion del transporto public per medio de un systema de Abono Unico, destinate al autoritates de transporto autonomic, supramunicipal e local. Le programma previde etiam un report annual de su grado de implementation e de su impactos, a realizar per le Secretariato General de Mobilitate Sostenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2026-18418 |titulo=Orden por la que se aprueba el Programa de fomento del transporte público a través de un Sistema de Abono Único |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Sede == Le Secretariato General de Mobilitate Sostenibile ha su sede in Madrid, como parte del structura central del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile. Le documentation administrative del Ministerio identifica le organos del Secretariato General in Madrid. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/boe/dias/2026/01/14/pdfs/BOE-A-2026-786.pdf |titulo=Resolución de 7 de enero de 2026, de la Subsecretaría |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Categoria:Ministerio de Fomento (Espania)]] [[Categoria:Secretariatos General de Espania]] [[Categoria:Organisationes fundate in 2024]] [[Categoria:Mobilitate sostenibile in Espania]] pggydgdsiguay91zt3ekr1fpqu6zpfa Directorio General de Strategias de Mobilitate 0 61869 702455 2026-10-06T11:05:27Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} Le '''Direction General de Strategias de Mobilitate''' es un organo directivo del [[Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile de Espania]] dependente del [[Secretariato General de Mobilitate Sostenibile]]. Illa es incaricate de developpar e executar le strategias e politicas transversal del Ministerio in materia de [[mobilitate]], con particular attention al planification, le intermodalitate, le logistica, le innovation, le trans...” 702455 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Direction General de Strategias de Mobilitate''' es un organo directivo del [[Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile de Espania]] dependente del [[Secretariato General de Mobilitate Sostenibile]]. Illa es incaricate de developpar e executar le strategias e politicas transversal del Ministerio in materia de [[mobilitate]], con particular attention al planification, le intermodalitate, le logistica, le innovation, le transporto sostenibile e le supporto al transition verso un systema de mobilitate sane, sostenibile e secur. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General esseva create per le Real Decreto 253/2024, de 12 de martio, como nove organo directivo del Ministerio. Le decreto transformava le anterior Commissariato Special pro le Transporto e le Mobilitate Sostenibile in le Secretariato General de Mobilitate Sostenibile e establite sub su dependentia le nove Direction General de Strategias de Mobilitate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Position institutional == Le Direction General de Strategias de Mobilitate depende del Secretariato General de Mobilitate Sostenibile, que es un organo directemente dependente del Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile. Su function es transversal e non se limita a un sol modo de transporto. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le creation del Direction General responde al necessitate de coordinar politicas que concerne simultaneemente le differente modos de transporto e de integrar aspectos economic, social, financiari, technologic e environmental in le processos de planification e decision public. Le preambulo del Real Decreto 253/2024 indica que le nove organo debe contribuir al transition verso un mobilitate sane, sostenibile e secur e al promotion del solutiones innovative. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Functiones == Le functiones del Direction General es definite principalmente per le articulo 11 del Real Decreto 253/2024. Inter le principal competentias se trova: * participar in le planification e sequentia del Redes Transeuropee de Transporto e del connexiones transfrontalier; * developpar, coordinar e uniformisar methodologies e applicationes pro le planification strategic e le adoption de decisiones; * integrar variables economic, social, financiari e environmental in le processos de planification; * elaborar strategias e politicas relative al intermodalitate e multimodalitate; * promover le integration inter le differente modos de transporto; * promover le modos de transporto considerate salubre e sostenibile; * coordinar le politicas concernente le logistica e le cadenas de transporto; * participar in le elaboration e execution del strategias de mobilitate del Ministerio; * promover le nove technologias e le innovation applicate al transporto; * participar al coordination del politicas europee e international relative al transporto e le mobilitate; * designar, gerer e coordinar politicas destinate al usatores e empresas vulnerabile in le campo del transporto e del mobilitate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, articulo 11 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General prepara etiam le proposition de su avantprojecto de budget e gere le creditos e gastos assignate al organo, in coordination con le altere organos competente del Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, articulo 11 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Planification strategic e Redes Transeuropee == del principales areas de activitate del Direction General es le participation al planification e al sequentia del Redes Transeuropee de Transporto e del connexiones transfrontalier de Espania con le altere paises europee. Le organo participa assi al adaptation del infrastructuras e servicios de transporto al politicas commun del Union Europee. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, articulo 11 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General developpa methodologies pro supportar le processos de planification strategic e le adoption de decisiones. Iste metodologias debe considerar simultaneemente le dimensiones economic, social, financiari e environmental del transporto e del mobilitate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Intermodalitate e logistica == Le Direction General ha competentias super le intermodalitate e multimodalitate, con le objective de meliorar le coordination inter le differente modos de transporto. Isto concerne tanto le mobilitate del personas como le transporto de mercantias. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le organo participa al planification del logistica e al coordination del politicas que favorisa le integration del cadenas de transporto. Isto include le analyse del fluxos de mercantias, le promotion de solutiones intermodal e le supporto al transformation del systema logistic verso modelos plus efficient e sostenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General depende etiam de le Subdirection General de Planification, Red Transeuropee e Logistica, que exerce le functiones relative al planification strategic, al Redes Transeuropee, al connexiones transfrontalier e al logistica. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Studios, technologias e innovation == Le Direction General exerce functiones concernente le studios e le technologia del transporto, includente le analyse del systema de mobilitate e le utilisation de nove fontes de datos e technologia pro meliorar le planification public. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Sub su dependentia directe trova se le Division de Studios e Technologia del Transporto, que exerce le functiones relative al investigation, le innovation e le analyse technic del mobilitate. Le Division participa al developpamento de instrumentos e methodologies pro le evaluation del politicas e del servicios de transporto. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> In 2026, le Direction General contractava le actualisation e melioration del Modelo National de Transporto de Mercantias, un instrumento de analyse del transporto de mercantias. Le contracto esseva formalmente adjudicate le 6 de maio 2026. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-B-2026-20402 |titulo=Anuncio de formalización de contratos de la Dirección General de Estrategias de Movilidad |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> In le mesme anno, le Direction General lanceva un studio national super le mobilitate de viagiatores usando technologia Big Data. Le contracto, formalizate in septembre 2026, concerne un studio del mobilitate national de viagiatores mediante datos a grande scala. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-B-2026-28952 |titulo=Anuncio de formalización de contratos de la Dirección General de Estrategias de Movilidad |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Politicas europee e navigation per satellite == Le Direction General participa al sequentia e controlo del politicas del Union Europee concernente le programas de navigation per satellite applicabile al transporto e al mobilitate. Illo representa le Ministerio in le organismos europee e international relevante e coordina le activitates del differente departamentos in iste materia. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2026-4934 |titulo=Resolución de 27 de enero de 2026 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le delegation de competentias approbate in 2026 confirma le rol del Direction General in iste materia e delegava certe competentias al Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime. <ref>{{Cita web |url=https://boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2026-4934 |titulo=Resolución de 27 de enero de 2026, de la Secretaría de Estado de Transportes y Movilidad Sostenible |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Usatores e empresas vulnerabile == Un del functiones nove incorporate al organo es le conception, gestion e coordination de politicas destinate al usatores e empresas vulnerabile in le campo del transporto e del mobilitate. Iste area es ligate al objective de facer le transition verso un systema de mobilitate plus inclusive e accessibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le politicas in iste campo concerne tanto le personas qui usa le servicios de transporto como le empresas que opera in le sector e que pote esser plus exposte al efectos economic o structural del transformation del systema de mobilitate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Subordinate organos == Le organisation interne del Direction General es definite per le articulo 11 del Real Decreto 253/2024. Illa include: * le Subdirection General de Planification, Red Transeuropee e Logistica, con rango de subdirection general; * le Division de Studios e Technologia del Transporto, con le nivello organic determinate per le relation de postos de labor. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Subdirection General concentra le functiones relative al planification, al Redes Transeuropee, al connexiones transfrontalier e al logistica. Le Division tracta le studios, le technologia, le innovation e altere functiones de analyse del transporto. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Activitate in materia de transporto public == Le Direction General gere diverse instrumentos de supporto al transporto public. Le Ministero attribue a illo, inter altere, le gestion de subvenciones a entitates local pro le prestation de servicios de transporto collective urban. Le objective es procurar recursos financial sufficiente pro iste servicios, con criterios que include aspectos environmental e de efficacitate administrative. <ref>{{Cita web |url=https://sede.transportes.gob.es/areas-actividad/subvenciones/otras-subvenciones-ayudas/ayudas-subvenciones-sector-movilidad-sostenible/subvenciones-entidades-locales-servicios-transporte-colectivo-urbano |titulo=Subvenciones a las entidades locales por servicios de transporte colectivo urbano |sitioweb=Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General participa etiam in le gestion de programas de ayudas al transporto terrestre de viagiatores e de altere instrumentos economic associate al politicas de mobilitate sostenibile. In 2025, per exemplo, le organo publicava le listas del solicitudes admitte al procedure de evaluation pro certe ayudas directe al transporto terrestre de viagiatores. <ref>{{Cita web |url=https://cdn.transportes.gob.es/portal-web-transportes/sede_electronica/otras_subvenciones_ayudas/movilidad-sostenible/2025-10-13_anuncio_relacion_definitiva_solicitudes_admitidas_adat2025.pdf |titulo=Anuncio de la Unidad de Apoyo de la Dirección General de Estrategias de Movilidad |sitioweb=Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Historia == Le Direction General de Strategias de Mobilitate esseva establite in 2024 como parte del nove structura organic del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile. Le Real Decreto 253/2024 explica que su creation habeva como objectivo dinamizar e impulsar le politicas e mesuras transversal necessari pro completar le transition verso un mobilitate sane, sostenibile e secur. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le creation del Direction General esseva accompaniate per un exception al principio general de reserva functionarial pro le nomination de su titular, in recognition del necessitate de un profilo con cognoscentia transversal del differente modos de transporto e del sectores productiv ubi se developpa solutiones innovative. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Sede == Le sede del Direction General de Strategias de Mobilitate es in Paseo de la Castellana 67, Madrid. Le adresse figura in le avisos official de contractos e licitationes del Direction General publicate in le BOE durante 2026. <ref>{{Cita web |url=[https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-B-2026-20402](https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-B-2026-20402 |titulo=Anuncio de formalización de contratos, 16 de junio de 2026 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Categoria:Directiones General de Espania]] [[Categoria:Mobilitate sostenibile in Espania]] 7li0hn4vpx12cm1n8a99sjs8budf552 702456 702455 2026-10-06T11:05:56Z Interlingvisto 60932 702456 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Direction General de Strategias de Mobilitate''' es un organo directivo del [[Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile]] de [[Espania]] dependente del [[Secretariato General de Mobilitate Sostenibile]]. Illa es incaricate de developpar e executar le strategias e politicas transversal del Ministerio in materia de [[mobilitate]], con particular attention al planification, le intermodalitate, le logistica, le innovation, le transporto sostenibile e le supporto al transition verso un systema de mobilitate sane, sostenibile e secur. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General esseva create per le Real Decreto 253/2024, de 12 de martio, como nove organo directivo del Ministerio. Le decreto transformava le anterior Commissariato Special pro le Transporto e le Mobilitate Sostenibile in le Secretariato General de Mobilitate Sostenibile e establite sub su dependentia le nove Direction General de Strategias de Mobilitate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Position institutional == Le Direction General de Strategias de Mobilitate depende del Secretariato General de Mobilitate Sostenibile, que es un organo directemente dependente del Secretariato de Stato de Transportos e Mobilitate Sostenibile. Su function es transversal e non se limita a un sol modo de transporto. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le creation del Direction General responde al necessitate de coordinar politicas que concerne simultaneemente le differente modos de transporto e de integrar aspectos economic, social, financiari, technologic e environmental in le processos de planification e decision public. Le preambulo del Real Decreto 253/2024 indica que le nove organo debe contribuir al transition verso un mobilitate sane, sostenibile e secur e al promotion del solutiones innovative. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Functiones == Le functiones del Direction General es definite principalmente per le articulo 11 del Real Decreto 253/2024. Inter le principal competentias se trova: * participar in le planification e sequentia del Redes Transeuropee de Transporto e del connexiones transfrontalier; * developpar, coordinar e uniformisar methodologies e applicationes pro le planification strategic e le adoption de decisiones; * integrar variables economic, social, financiari e environmental in le processos de planification; * elaborar strategias e politicas relative al intermodalitate e multimodalitate; * promover le integration inter le differente modos de transporto; * promover le modos de transporto considerate salubre e sostenibile; * coordinar le politicas concernente le logistica e le cadenas de transporto; * participar in le elaboration e execution del strategias de mobilitate del Ministerio; * promover le nove technologias e le innovation applicate al transporto; * participar al coordination del politicas europee e international relative al transporto e le mobilitate; * designar, gerer e coordinar politicas destinate al usatores e empresas vulnerabile in le campo del transporto e del mobilitate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, articulo 11 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General prepara etiam le proposition de su avantprojecto de budget e gere le creditos e gastos assignate al organo, in coordination con le altere organos competente del Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, articulo 11 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Planification strategic e Redes Transeuropee == del principales areas de activitate del Direction General es le participation al planification e al sequentia del Redes Transeuropee de Transporto e del connexiones transfrontalier de Espania con le altere paises europee. Le organo participa assi al adaptation del infrastructuras e servicios de transporto al politicas commun del Union Europee. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, articulo 11 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General developpa methodologies pro supportar le processos de planification strategic e le adoption de decisiones. Iste metodologias debe considerar simultaneemente le dimensiones economic, social, financiari e environmental del transporto e del mobilitate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Intermodalitate e logistica == Le Direction General ha competentias super le intermodalitate e multimodalitate, con le objective de meliorar le coordination inter le differente modos de transporto. Isto concerne tanto le mobilitate del personas como le transporto de mercantias. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le organo participa al planification del logistica e al coordination del politicas que favorisa le integration del cadenas de transporto. Isto include le analyse del fluxos de mercantias, le promotion de solutiones intermodal e le supporto al transformation del systema logistic verso modelos plus efficient e sostenibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General depende etiam de le Subdirection General de Planification, Red Transeuropee e Logistica, que exerce le functiones relative al planification strategic, al Redes Transeuropee, al connexiones transfrontalier e al logistica. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Studios, technologias e innovation == Le Direction General exerce functiones concernente le studios e le technologia del transporto, includente le analyse del systema de mobilitate e le utilisation de nove fontes de datos e technologia pro meliorar le planification public. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Sub su dependentia directe trova se le Division de Studios e Technologia del Transporto, que exerce le functiones relative al investigation, le innovation e le analyse technic del mobilitate. Le Division participa al developpamento de instrumentos e methodologies pro le evaluation del politicas e del servicios de transporto. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> In 2026, le Direction General contractava le actualisation e melioration del Modelo National de Transporto de Mercantias, un instrumento de analyse del transporto de mercantias. Le contracto esseva formalmente adjudicate le 6 de maio 2026. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-B-2026-20402 |titulo=Anuncio de formalización de contratos de la Dirección General de Estrategias de Movilidad |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> In le mesme anno, le Direction General lanceva un studio national super le mobilitate de viagiatores usando technologia Big Data. Le contracto, formalizate in septembre 2026, concerne un studio del mobilitate national de viagiatores mediante datos a grande scala. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-B-2026-28952 |titulo=Anuncio de formalización de contratos de la Dirección General de Estrategias de Movilidad |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Politicas europee e navigation per satellite == Le Direction General participa al sequentia e controlo del politicas del Union Europee concernente le programas de navigation per satellite applicabile al transporto e al mobilitate. Illo representa le Ministerio in le organismos europee e international relevante e coordina le activitates del differente departamentos in iste materia. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2026-4934 |titulo=Resolución de 27 de enero de 2026 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le delegation de competentias approbate in 2026 confirma le rol del Direction General in iste materia e delegava certe competentias al Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime. <ref>{{Cita web |url=https://boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2026-4934 |titulo=Resolución de 27 de enero de 2026, de la Secretaría de Estado de Transportes y Movilidad Sostenible |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Usatores e empresas vulnerabile == Un del functiones nove incorporate al organo es le conception, gestion e coordination de politicas destinate al usatores e empresas vulnerabile in le campo del transporto e del mobilitate. Iste area es ligate al objective de facer le transition verso un systema de mobilitate plus inclusive e accessibile. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le politicas in iste campo concerne tanto le personas qui usa le servicios de transporto como le empresas que opera in le sector e que pote esser plus exposte al efectos economic o structural del transformation del systema de mobilitate. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Subordinate organos == Le organisation interne del Direction General es definite per le articulo 11 del Real Decreto 253/2024. Illa include: * le Subdirection General de Planification, Red Transeuropee e Logistica, con rango de subdirection general; * le Division de Studios e Technologia del Transporto, con le nivello organic determinate per le relation de postos de labor. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Subdirection General concentra le functiones relative al planification, al Redes Transeuropee, al connexiones transfrontalier e al logistica. Le Division tracta le studios, le technologia, le innovation e altere functiones de analyse del transporto. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Activitate in materia de transporto public == Le Direction General gere diverse instrumentos de supporto al transporto public. Le Ministero attribue a illo, inter altere, le gestion de subvenciones a entitates local pro le prestation de servicios de transporto collective urban. Le objective es procurar recursos financial sufficiente pro iste servicios, con criterios que include aspectos environmental e de efficacitate administrative. <ref>{{Cita web |url=https://sede.transportes.gob.es/areas-actividad/subvenciones/otras-subvenciones-ayudas/ayudas-subvenciones-sector-movilidad-sostenible/subvenciones-entidades-locales-servicios-transporte-colectivo-urbano |titulo=Subvenciones a las entidades locales por servicios de transporte colectivo urbano |sitioweb=Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le Direction General participa etiam in le gestion de programas de ayudas al transporto terrestre de viagiatores e de altere instrumentos economic associate al politicas de mobilitate sostenibile. In 2025, per exemplo, le organo publicava le listas del solicitudes admitte al procedure de evaluation pro certe ayudas directe al transporto terrestre de viagiatores. <ref>{{Cita web |url=https://cdn.transportes.gob.es/portal-web-transportes/sede_electronica/otras_subvenciones_ayudas/movilidad-sostenible/2025-10-13_anuncio_relacion_definitiva_solicitudes_admitidas_adat2025.pdf |titulo=Anuncio de la Unidad de Apoyo de la Dirección General de Estrategias de Movilidad |sitioweb=Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Historia == Le Direction General de Strategias de Mobilitate esseva establite in 2024 como parte del nove structura organic del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile. Le Real Decreto 253/2024 explica que su creation habeva como objectivo dinamizar e impulsar le politicas e mesuras transversal necessari pro completar le transition verso un mobilitate sane, sostenibile e secur. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> Le creation del Direction General esseva accompaniate per un exception al principio general de reserva functionarial pro le nomination de su titular, in recognition del necessitate de un profilo con cognoscentia transversal del differente modos de transporto e del sectores productiv ubi se developpa solutiones innovative. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> == Sede == Le sede del Direction General de Strategias de Mobilitate es in Paseo de la Castellana 67, Madrid. Le adresse figura in le avisos official de contractos e licitationes del Direction General publicate in le BOE durante 2026. <ref>{{Cita web |url=[https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-B-2026-20402](https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-B-2026-20402 |titulo=Anuncio de formalización de contratos, 16 de junio de 2026 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=30 de septembre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Categoria:Directiones General de Espania]] [[Categoria:Mobilitate sostenibile in Espania]] s1ycoit119upnuovojer3g8tyde61o1 Categoria:Ministerio de Fomento (Espania) 14 61870 702458 2026-10-06T11:08:54Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “[[Categoria:Ministerios de Obras Public de Espania|2011]] [[Categoria:Ministerios de Transport de Espania|2011]] [[Categoria:Mobilitate sostenibile in Espania]] [[Categoria:Ministerios del Ambiente de Espania]]” 702458 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Ministerios de Obras Public de Espania|2011]] [[Categoria:Ministerios de Transport de Espania|2011]] [[Categoria:Mobilitate sostenibile in Espania]] [[Categoria:Ministerios del Ambiente de Espania]] gcmni7blg056f9n5ofzaopxb6hd35wa 702459 702458 2026-10-06T11:09:55Z Interlingvisto 60932 702459 wikitext text/x-wiki [[Categoria:Ministerios de Obras Public de Espania|2011]] [[Categoria:Ministerios de Transporto de Espania|2011]] [[Categoria:Mobilitate sostenibile in Espania]] [[Categoria:Ministerios del Ambiente de Espania]] bewi74pm4mobhv1q9xekj0xtf7i6ak9 Secretariato General Technic del Ministerio de Fomento 0 61871 702460 2026-10-06T11:50:48Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} Le '''Secretariato General Technic del Ministerio de Fomento''' esseva le organo technic e juridic del [[Ministerio de Fomento]] de [[Espania]], incaricate de coordinar le activitate normative e administrative del departamento, elaborar informes juridic e technic, tractar recursos administrative e relationes con altere administrationes, e gerer varie servicios commun del Ministerio. Le organo faceva parte del [[Subsecretariato de Fomento]...” 702460 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Secretariato General Technic del Ministerio de Fomento''' esseva le organo technic e juridic del [[Ministerio de Fomento]] de [[Espania]], incaricate de coordinar le activitate normative e administrative del departamento, elaborar informes juridic e technic, tractar recursos administrative e relationes con altere administrationes, e gerer varie servicios commun del Ministerio. Le organo faceva parte del [[Subsecretariato de Fomento]] e remaneva in le structura del departamento durante le varie cambios de denomination del Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2018/07/27/953/con |titulo=Real Decreto 953/2018, de 27 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=1 de octobre 2026}}</ref> Le Ministerio de Fomento esseva restructured in 2020 como Ministerio de Transportos, Mobilitate e Agenda Urban, e in 2023 como Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile. Le Secretariato General Technic continua a exercer le mesme function institutional basic sub le nove denominationes del departamento. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2020/07/07/645/con |titulo=Real Decreto 645/2020, de 7 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=1 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=1 de octobre 2026}}</ref> == Historia == Le denomination Ministerio de Fomento esseva restablite in 1996 per le reorganisation del departamentos ministerial del Governamento. Le nove Ministerio assumeva competentias que ante esseva repartite principalmente in le Ministerio de Obras Publicas, Transportos e Medio Ambiente. In le nove organisation, le Secretariato General Technic esseva establite como un del centros directivos dependente del Subsecretariato de Fomento. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/1996/05/10/839 |titulo=Real Decreto 839/1996, de 10 de mayo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=1 de octobre 2026}}</ref> Le Real Decreto 1886/1996 developpava le nove organisation usque al nivello de subdirection general. Le Secretariato General Technic includeva alora le Vicesecretariato General Technic, le Subdirection General de Studios Juridic e Disveloppamento Normative, le Subdirection General de Cooperation e Relationes Administrative, le Subdirection General de Normativa e Studios Technic e Analyse Economic, le Subdirection General de Recursos, le Subdirection General de Relationes International e le Centro de Publicationes. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/1996/08/02/1886 |titulo=Real Decreto 1886/1996, de 2 de agosto |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=1 de octobre 2026}}</ref> Durante le annos sequente, le structura interne del Secretariato esseva modificate conforme al evolution del competentias del Ministerio. Le organo remaneva responsabile del coordination normative, del supporto juridic e del tractamento de diverse proceduras administrative del departamento. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2004/06/18/1476 |titulo=Real Decreto 1476/2004, de 18 de junio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=1 de octobre 2026}}</ref> In 2020 le Ministerio de Fomento deveniva Ministerio de Transportos, Mobilitate e Agenda Urban. Le Secretariato General Technic remaneva dependente del Subsecretariato del nove Ministerio e conservava le principal functiones juridic, normative, administrative e de publicationes. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2020/07/07/645/con |titulo=Real Decreto 645/2020, de 7 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=1 de octobre 2026}}</ref> In 2023 le departamento esseva novamente reorganisate e prendeva le denomination Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile. Le Real Decreto 253/2024 developpava su nove structura e confirma le Secretariato General Technic como organo directivo dependente del Subsecretariato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=1 de octobre 2026}}</ref> == Position institutional == In le structura actual del Ministerio, le Secretariato General Technic depende del Subsecretariato de Transportos e Mobilitate Sostenibile. Illo es un organo directivo con rango de subdirection general e exerce functiones transversal que concerne le insimul del departamento e su organismos dependente. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, articulo 13 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=1 de octobre 2026}}</ref> Le Secretariato es distincte del Secretariatos General sectorial del Ministerio, como le [[Secretariato General de Transporto Terrestre]], le [[Secretariato General de Transportos Aeree e Maritime]] e le [[Secretariato General de Mobilitate Sostenibile]]. Su function es principalmente juridic, normative, administrative e de coordination interna. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=1 de octobre 2026}}</ref> == Functiones == Secundo le structura vigente, le Secretariato General Technic: * assiste le titular del Ministerio e le Subsecretario in le coordination del servicios; * elabora e informa le dispositiones general que emana del Ministerio; * coordina le activitate normative e prepara le programma normative del departamento; * informa super projectos normative initiate per altere departamentos que afecta le competentias del Ministerio; * realiza studios e informes juridic-administrative, tanto de derecto national como comparate; * tracta e coordina le asuntos que debe esser submittite al organos colegial del Governamento; * informa super propositiones de normativa technic e realiza studios technic e technologice; * tracta le recognition de certe titulos de education superior de altere Statos europee pro professiones ligate al competentias del Ministerio; * tracta recursos administrative e altere proceduras de revision de actos administrative; * coordina le questiones prejudicial e le proceduras contenciose con le Union Europee e le transposition de directivas; * representa le Ministerio in organos administrative interministerial quando le competentia non ha essite attribuite a un altere organo; * tracta projectos de conventiones e accordos international; * tracta le reclamationes de responsabilitate patrimonial; * seque le actos e dispositiones del Communitates Autonome e coordina le aspectos administrative del transferimento de functiones e servicios; * coordina e tracta le conventiones del Ministerio e de su organismos dependente; * coordina le activitate editorial e le publicationes official del Ministerio; * elabora le proposition de anteprojecto de budget del Secretariato e gere le creditos e gastos assignate; * tracta le publication de dispositiones e actos administrative del departamento in le *Boletin Official del Stato*; * exerce le competentias statal in materia de servicios postal universal. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, articulo 13 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=1 de octobre 2026}}</ref> Le Secretariato es assi le principal organo juridic e normative transversal del Ministerio e facilita le coordination inter le differente organos directivos e le entidades attachate al departamento. == Organisation == Le Secretariato General Technic se structura in cinque organos con rango de subdirection general: * le Vicesecretariato General Technic; * le Subdirection General de Legislation; * le Subdirection General de Normativa e Studios Technic; * le Subdirection General de Recursos; * le Subdirection General de Regime Postal. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, articulo 13 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=1 de octobre 2026}}</ref> Del Secretariato depende etiam le Division de Reclamationes de Responsabilitate Patrimonial, con le nivello organic determinate per le relation de postos de labor, e le Centro de Publicationes. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, articulo 13 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=1 de octobre 2026}}</ref> == Vicesecretariato General Technic == Le Vicesecretariato General Technic exerce le functiones concernente le coordination del servicios, le asuntos del Governamento, le accordos international, le conventiones administrative, le preparation de propositiones normative pro le budget e le publication del actos e dispositiones del Ministerio in le *Boletin Official del Stato*. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, articulo 13 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=1 de octobre 2026}}</ref> == Subdirection General de Legislation == Le Subdirection General de Legislation es incaricate del coordination del activitate normative, del informes juridic super dispositiones general e projectos normative, del studios juridic-administrative e del coordination del questiones prejudicial e contenciose con le Union Europee. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, articulo 13 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=1 de octobre 2026}}</ref> == Subdirection General de Normativa e Studios Technic == Le Subdirection General de Normativa e Studios Technic tracta le informes super propositiones de normativa technic, le studios technic e technologice, le recognition de certe titulos professional europee e le recognition official de distintivos previde per le normativa technic. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, articulo 13 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=1 de octobre 2026}}</ref> == Subdirection General de Recursos == Le Subdirection General de Recursos tracta le recursos administrative e altere proceduras de revision de actos administrative del Ministerio, includente le reclamationes e proceduras previste per le legislation del jurisdiction contencioso-administrative e del contrattos public. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, articulo 13 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=1 de octobre 2026}}</ref> == Subdirection General de Regime Postal == Le Subdirection General de Regime Postal exerce le competentias del Ministerio in materia de servicio postal universal. Illo prepara le dispositiones general del materia postal, seque le politicas del Union Europee e del cooperation international, participa in organismos postal e tracta le controversias, queixas e denuncias del usatores concernente al servicio postal universal. Illo gere etiam le systema de autorisationes, le taxas postal e le Registro General de empresas prestante servicios postal, assi como le Consejo Superior Postal e le Commission Filatelic del Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, articulo 13 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=1 de octobre 2026}}</ref> == Division de Reclamationes de Responsabilitate Patrimonial == Le Division de Reclamationes de Responsabilitate Patrimonial tracta le reclamationes relative al responsabilitate patrimonial del Administration in le materias que corresponde al Ministerio. Illo prepara le propositiones de resolution secundo le competentias attribuite al Secretariato General Technic. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, articulo 13 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=1 de octobre 2026}}</ref> == Centro de Publicationes == Le Centro de Publicationes depende del Secretariato General Technic e es responsabile del activitate editorial e del diffusion del publicationes official del Ministerio. Illo coordina le programma editorial e participa al edition, distribution e commercialization del publicationes del departamento. <ref>{{Cita web |url=https://publicaciones.transportes.gob.es/condiciones-generales |titulo=Condiciones generales del Centro de Publicaciones |sitioweb=Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile |accesso=1 de octobre 2026}}</ref> Le Centro de Publicationes collabora con altere entidades del sector public pro le diffusion e commercialization de publicationes. In 2025, le Secretariato General Technic prorogava conventiones con le [[Centro de Studios e Experimentation de Obras Public]] e con le [[Centro National de Information Geographic]] pro le diffusion e commercialization de publicationes. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2025-16120 |titulo=Resolución de 11 de julio de 2025 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=1 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2025-16119 |titulo=Resolución de 10 de julio de 2025 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=1 de octobre 2026}}</ref> == Regime postal == Le inclusion del regime postal in le Secretariato General Technic es un continuation de un responsabilitate historic del organo. Le structura del Ministerio de Fomento de 1996 ja attribueva al Secretariato competentias in materia de servicios postal, e iste competentias esseva mantenite in le structuras posterior del Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/1996/08/02/1886 |titulo=Real Decreto 1886/1996, de 2 de agosto |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=1 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2020/07/07/645/con |titulo=Real Decreto 645/2020, de 7 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=1 de octobre 2026}}</ref> == Titulares == Le prime titular del Secretariato General Technic del nove Ministerio de Fomento esseva nominate in 1996 durante le constitution del departamento. Le BOE documenta ulteriormente varie titulares, inter illes Alicia Segovia Marco, que esseva cessate in junio 2018, e Angélica Martínez Ortega, nominate le mesme die. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2018-8610 |titulo=Real Decreto 623/2018, de 22 de junio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=1 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=[https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2018-8614](https://www.boe.es/diario_boe/txt.php |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=1 de octobre 2026}}</ref> In 2024, con le transformation del Ministerio in Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile, Alejandra González Madrid esseva nominate Secretariato General Technic. Le nomination esseva effectuate per le Real Decreto 346/2024 del 26 de martio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2024-6116 |titulo=Real Decreto 346/2024, de 26 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=1 de octobre 2026}}</ref> Le documentation official del Ministerio continua a identificar González Madrid como Secretariato General Technic in 2025 e 2026. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2025-16120 |titulo=Resolución de 11 de julio de 2025 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=1 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://publicaciones.transportes.gob.es/downloadcustom/sample/4048 |titulo=Revista del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile, februario 2026 |sitioweb=Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile |accesso=1 de octobre 2026}}</ref> == Sede == Le Secretariato General Technic es situate in le complexe del Nove Ministerios, in Paseo de la Castellana 67, Madrid. Le sede central del Ministerio es identificate con iste adresse in le documentation administrative e le publicationes official. <ref>{{Cita web |url=https://publicaciones.transportes.gob.es/condiciones-generales |titulo=Condiciones generales del Centro de Publicaciones |sitioweb=Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile |accesso=1 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/boe/dias/2026/07/06/index.php |titulo=Sumario del BOE del 6 de julio 2026 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=1 de octobre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Categoria:Secretariatos General Technic de Espania]] [[Categoria:Ministerio de Fomento (Espania)]] 6f78kzcnuu26qtdu4yypvyc8r9y82ae Directorio General de Programmation Economic e Budgetos 0 61872 702462 2026-10-06T11:58:43Z Interlingvisto 60932 Pagina create con “{{Infobox/articulo/generic}} Le '''Direction General de Programmation Economic e Budgetos''' es un organo directivo del [[Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile de Espania]], dependente del [[Subsecretariato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]]. Illa es incaricate principalmente de le preparation e execution del budget del departamento, le programmation e sequentia economic del investimentos, le analyse economic, le statisticas del Ministerio e le co...” 702462 wikitext text/x-wiki {{Infobox/articulo/generic}} Le '''Direction General de Programmation Economic e Budgetos''' es un organo directivo del [[Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile de Espania]], dependente del [[Subsecretariato de Transportos e Mobilitate Sostenibile]]. Illa es incaricate principalmente de le preparation e execution del budget del departamento, le programmation e sequentia economic del investimentos, le analyse economic, le statisticas del Ministerio e le coordination de varie aspectos financiari e economic del entidades dependente. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General es un del organos directivos que depende directemente del Subsecretariato. Illa exerce su competentias super le insimul del Ministerio e, in le materias previde per le legislation, coordina le preparation budgetari e le analyse economic del su organismos e entidades dependente. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Position institutional == Le Direction General de Programmation Economic e Budgetos depende del Subsecretariato de Transportos e Mobilitate Sostenibile. Illa es organisate al mesme nivello que le Secretariato General Technic, le Direction General de Organisation e Inspection e le Direction General del Instituto Geographic National, tote directemente dependente del Subsecretariato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2023-24842 |titulo=Real Decreto 1009/2023, de 5 de diciembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le distinction inter iste Direction General e le organos sectorial del Ministerio es importante: illa non regula un sol modo de transporto, ma tracta principalmente le recursos economic e budgetari que supporta le activitate del departamento. Le sue functiones include tanto le budget general como le analyse economic, le investimentos e le production statistic. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Functiones == Le functiones del Direction General es establite principalmente per le articulo 14 del Real Decreto 253/2024. Inter le principal competentias se trova: * elaborar le avantprojecto de budget del Ministerio e coordinar le elaboration del budgetos de su entidades dependente; * transmitter le budgetos del departamento e de su entidades al Ministerio de Hacienda conforme al legislation vigente; * informar e tractar le expedientes de modification budgetari del Ministerio e de su entidades dependente; * prestar assistentia technic in materia budgetari; * exercitar le functiones attribuite al Office Budgetari per le Real Decreto 2855/1979; * coordinar le elaboration e actualisation del Plan Strategic de Subventiones; * sequer le apportos del entidades dependente del Ministerio pro le financiation de obras de conservation o enrichimento del Patrimonio Historic Espaniol; * sequer le execution economic e financiari del investimentos del departamento; * elaborar informes super le execution del budget e le evolution del principales agregatos economic; * elaborar studios e informes de natura economic e financiari concernente le materias de competentia del Ministerio; * programmer e elaborar le statisticas general que describe le activitate del departamento; * coordinar e, quando corresponde, elaborar le operationes statistic assignate al Ministerio in le [[Plan Statistic National]]; * gerer e tractar le creditos e gastos assignate al Direction General, includente le asuntos relative al contrattos e acquisitiones, in coordination con le altere organos competente. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, articulo 14 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General participa assi al coordination economic del Ministerio e al evaluation del recursos necessari pro executar le politicas de transporto, infrastructuras e mobilitate. == Budget e programmation economic == Le Office Budgetari es le organo incaricate del principal functiones relative al preparation e execution del budget. Illo participa al elaboration del avantprojecto de budget del departamento, coordina le budgetos del entidades dependente e tracta le modificationes budgetari. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, articulo 14 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Office Budgetari exerce etiam le functiones que le legislation general attribue al oficinas budgetari del departamentos ministerial. Le Real Decreto 2855/1979 establi le quadro general pro iste oficinas, que serve como instrumento de coordination inter le programmation del activitate del departamento e le preparation del budget del Stato. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General coordina etiam le elaboration e actualisation del Plan Strategic de Subventiones del Ministerio, instrumento que programma le principale politicas de subvention del departamento secundo le legislation general super le subventiones public. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Sequentia economic e investimentos == Le Direction General exerce functiones de sequentia economic e financiari del activitate del Ministerio e de su entidades dependente. Iste activitate permitte analizar le execution del programas de investimento e le evolution del gastos in relation con le planification del departamento. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Subdirection General de Sequentia Economic es incaricate de iste campo. Illa exerce le functiones relative al sequentia del execution economic e del investimentos del departamento e del entidades que depende de illo. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, articulo 14 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General ha assi un rol transversal in le evaluation del execution financiari del politicas de infrastructura, transporto e mobilitate. Le informationes economic obtenite pote esser utilisate pro le coordination del programmation e pro le preparation de decisiones del departamento. == Coordination economic == Le Subdirection General de Coordination Economic tracta le materias relative al coordination economic del departamento. Su competentias deriva del articulo 14 del Real Decreto 253/2024 e concerne le materias economic que non es attribuite al Office Budgetari o al Subdirection General de Studios Economic e Statisticas. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, articulo 14 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General coordina iste activitate con le altere organos del Ministero e con le entidades dependente, specialmente quando le decisiones del departamento ha implicationes economic o budgetari. == Studios economic e statisticas == Le Subdirection General de Studios Economic e Statisticas es responsabile del elaboration de studios e informes de natura economic e financiari, assi como del programmation e elaboration del statisticas general que describe le activitate del Ministerio. Illa coordina etiam le operationes statistic que corresponde al departamento in le quadro del [[Plan Statistic National]]. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, articulo 14 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General publica o coordina diverse series statistic concernente le transporto, le infrastructuras e le activitate economic del departamento. Un exemplo es le Encuesta Permanente del Transporto de Mercantias per Carretera, que provide information periodic super le transporto de mercantias per carretera in Espania. Le edition 2025 esseva publicate per le Centro de Publicationes in 2026 e indica le Direction General como autor. <ref>{{Cita web |url=https://publicaciones.transportes.gob.es/encuesta-permanente-de-transporte-de-mercancias-por-carretera-2025 |titulo=Encuesta permanente de transporte de mercancías por carretera, 2025 |sitioweb=Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General es etiam implicate in operationes statistic previde per le Plan Statistic National 2025–2028. Le plan identifica, inter le operationes del Ministerio, diverse statisticas sub le responsabilitate del Subdirection General de Studios Economic e Statisticas. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/pdf/2024/BOE-A-2024-27148-consolidado.pdf |titulo=Real Decreto 1225/2024, de 3 de diciembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Organisation == Le Direction General es integrate per quatro organos con rango de subdirection general: * le Office Budgetari; * le Subdirection General de Sequentia Economic; * le Subdirection General de Coordination Economic; * le Subdirection General de Studios Economic e Statisticas. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo, articulo 14 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Iste organisation permitte separar le quatro principal campos del activitate del Direction General: preparation budgetari, sequentia economic, coordination economic e studios/statisticas. == Historia == Le origine immediate del Direction General se trova in le reorganisation del [[Ministerio de Fomento]] in 1996. Le Real Decreto 839/1996 establite le Direction General de Programmation Economic e Budgetari como un del centros directivos dependente del Subsecretariato de Fomento. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/1996/05/10/839 |titulo=Real Decreto 839/1996, de 10 de mayo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Real Decreto 1886/1996 developpava iste structura e attribueva al Direction General le elaboration del avantprojecto de budget del departamento, le coordination del budgetos del organismos autonome, le sequentia del fundos europee, le monitorage del investimentos, le evaluation de planos e programas budgetari, le sequentia economic-financiari e le programmation del statisticas del Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/1996/08/02/1886 |titulo=Real Decreto 1886/1996, de 2 de agosto |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In 2000, le organo cambiava su denomination a Direction General de Programmation Economic. Le Real Decreto 690/2000 conservava le principal functiones de planification economic, sequentia del investimentos, fundos europee, evaluation budgetari, analyse economic e statisticas, ma le Office Budgetari passava a depender del Subsecretariato de Fomento. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-2000-8866 |titulo=Real Decreto 690/2000, de 2 de mayo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In 2004, le competentias budgetari esseva reintegrate in le Direction General, que manteneva alora le denomination de Direction General de Programmation Economic. Le reorganisation del 2004 restitueva al organo le functiones del Office Budgetari e amplia su competentias in materia de programmation economic e budgetari. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2004/06/18/1476 |titulo=Real Decreto 1476/2004, de 18 de junio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In 2009, le organo adoptava le denomination actual de Direction General de Programmation Economic e Budgetos. Le nove structura reinforceva le functiones concernente le budget, le analyse economic, le statisticas e le sequentia del activitate del Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/boe/dias/2009/06/30/pdfs/BOE-A-2009-10757.pdf |titulo=Real Decreto 1037/2009, de 29 de junio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Real Decreto 30/2011 consolidava le competentias del Direction General, includente le programmation del recursos economic e financiari pro le planos de infrastructura, le elaboration del budget, le sequentia del fundos europee, le sequentia del investimentos e le evaluation economic e budgetari. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2011-972 |titulo=Real Decreto 30/2011, de 14 de enero |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In 2020, le reorganisation del Ministerio de Transportos, Mobilitate e Agenda Urban manteneva le Direction General e actualisava su competentias e organisation. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2020-7508 |titulo=Real Decreto 645/2020, de 7 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In 2023–2024, con le nove organisation del Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile, le Direction General remaneva dependente del Subsecretariato e esseva integrate in le actual structura del Ministerio per le Real Decreto 253/2024. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2023-24842 |titulo=Real Decreto 1009/2023, de 5 de diciembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref><ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/eli/es/rd/2024/03/12/253/con |titulo=Real Decreto 253/2024, de 12 de marzo |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Titular del organo == Le actual Director General de Programmation Economic e Budgetos es Pedro Enrique Blanco Chinarro. Ille esseva nominate per le Real Decreto 594/2025, de 1 de julio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2025-13450 |titulo=Real Decreto 594/2025, de 1 de julio |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Blanco Chinarro es ingeniero de Caminos, Canales y Puertos e pertine al Cuerpo de Ingenieros de Caminos, Canales y Puertos del Stato. Ante su nomination como Director General, ille habeva occupate inter altere le posto de Subdirector General del Office Budgetari del Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://www.lamoncloa.gob.es/consejodeministros/referencias/Paginas/2025/20250701-referencia-rueda-de-prensa-ministros.aspx |titulo=Referencia del Consejo de Ministros, 1 de julio de 2025 |sitioweb=La Moncloa |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le BOE continua a identificar Blanco Chinarro como Director General in septembre 2026, inter altere in un rectification concernente un contracto del Direction General. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-B-2026-30809 |titulo=Anuncio de rectificación de 24 de septiembre de 2026 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Activitate recente == Le Direction General continua a producir e coordinar information statistic super le activitate del Ministerio. In 2026, le Centro de Publicationes publicava le Encuesta permanente de transporto de mercantias per carretera, 2025, cuje autor es indicate como le Direction General de Programmation Economic e Budgetos. <ref>{{Cita web |url=https://publicaciones.transportes.gob.es/encuesta-permanente-de-transporte-de-mercancias-por-carretera-2025 |titulo=Encuesta permanente de transporte de mercancías por carretera, 2025 |sitioweb=Ministerio de Transportos e Mobilitate Sostenibile |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> Le Direction General ha etiam le responsabilitate de operationes statistic inscritte in le Plan Statistic National 2025–2028. Iste plan include operationes del Subdirection General de Studios Economic e Statisticas relative al activitate del transporto e al sectores associate al competentias del Ministerio. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/buscar/pdf/2024/BOE-A-2024-27148-consolidado.pdf |titulo=Real Decreto 1225/2024, de 3 de diciembre |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> In 2026 le Direction General etiam gereva proceduras de contrattation concernente le production de statisticas del Ministerio. Un contracto del 2024, per exemplo, concerne le recerca e tabulation del datos del Encuesta Permanente del Transporto de Mercantias per Carretera pro le periodo de januario 2025 a decembre 2026. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-B-2024-42196 |titulo=Anuncio de formalización de contratos, 19 de noviembre de 2024 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> == Sede == Le sede del Direction General de Programmation Economic e Budgetos es in Paseo de la Castellana 67, Madrid, in le complexe del Nove Ministerios. Iste adresse figura in le avisos official del BOE concernente le contrattation del organo. <ref>{{Cita web |url=https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-B-2024-42196 |titulo=Anuncio de formalización de contratos, 19 de noviembre de 2024 |sitioweb=Boletín Oficial del Estado |accesso=6 de octobre 2026}}</ref> {{Ref}} [[Categoria:Directiones General de Espania]] [[Categoria:Ministerio de Fomento (Espania)]] ocjx2oib5y8l1wc1rq34g9fncke5qwk