Wikipedia
igwiki
https://ig.wikipedia.org/wiki/Ihu_mb%E1%BB%A5
MediaWiki 1.47.0-wmf.20
first-letter
Midia
Ọpụrụiche
Ńkàtá
Ojiarụ
Ńkàtá ojiarụ
Wikipedia
Ńkàtá Wikipedia
Faịlụ
Ńkàtá faịlụ
MidiaWiki
Ńkàtá MidiaWiki
Templeeti
Ńkàtá templeeti
Enyemaka
Ńkàtá enyemaka
Otú
Ńkàtá otú
Édēchághị́
Ńkàtá Édēchághị́
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Wikipedia:Requests for adminship/Ndi nwetere vote
4
2644
726037
5774
2026-09-18T08:29:45Z
SafariScribe
18560
/* Administrators */ add
726037
wikitext
text/x-wiki
{{Template:RfA evu vo}}
Ndi na bu nde Wikipedia choro ibu onye administrator emee wo.<br />
This is a list of users who have succesfully applied to become administrators and won.
==Administrators==
{{Wikipedia:Requests for adminship/Kerowren}}
{{Wikipedia:Requests for adminship/SafariScribe1}}
==Bureaucrats==
cbxpe6ztqwyadhxiuexdm46gwvkdtt3
Olufunmilayo Aduni Olayinka
0
8712
726002
624344
2026-09-17T21:58:12Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726002
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| name = Funmilayo Olayinka
| image = Funmia.JPG
| width =
| alt =
| caption =
| office = [[Deputy Governor of Ekiti State]]
| governor = [[Kayode Fayemi]]
| term_start = 16 October 2010
| term_end = 6 April 2013
| predecessor = Sikiru Tae Lawal
| successor = Modupe Adelabu
| birth_name = Olufunmilayo Adunni Famuagun
| birth_date = {{Birth date|1960|6|20|df=y}}
| birth_place = [[Ado-Ekiti]], [[Western Region, Nigeria|Western Region]], [[Colonial Nigeria|British Nigeria]] (now in [[Ekiti State]], Nigeria)
| death_date = {{Death date and age|2013|4|6|1960|6|20|df=y}}
| death_place = [[Lagos]], Nigeria
| resting_place = [[Ado-Ekiti]], Ekiti State, Nigeria
| nationality = [[Nigerian]]
| party = [[Action Congress of Nigeria]]
| spouse =
| children =
| occupation = {{hlist|Politician|banker}}
| alma_mater = [[Central State University]]
| website =
| footnotes =
}}
'''Olufunmilayo Adunni Olayinka''' {{Audio|LL-Q34311 (yor)-Tunmise123-Funmilayo Olayinka.wav|Listen}} (née Famuagun; 20 June 1960 - 6 April 2013), bụ onye na-ahụ maka [[Ụlọ akụ́|ụlọ akụ]] na onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị na Naijiria nke jere ozi dị ka osote gọvanọ nke Ekiti Steeti site na 2010 ruo mgbe ọ nwụrụ na 2013. <ref name="Vanguard">{{Cite news|url=http://www.vanguardngr.com/2013/04/body-of-funmilayo-olayinka-ekiti-deputy-gov-laid-to-rest/|title=Body of Funmilayo Olayinka, Ekiti Deputy Gov laid to rest|author=Ariyibi|first=Gbenga|date=26 April 2013|accessdate=1 July 2013|work=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref><ref name="naij">{{Cite news|url=http://news.naij.com/30149.html|title=Deputy Governor of Ekiti State Mrs Funmilayo Olayinka Is dead|date=6 April 2013|publisher=naij.com|accessdate=1 July 2013}}</ref>
== Mbido ndụ na agụmakwụkwọ ==
A mụrụ Olayinka na Ado-Ekiti, Ekiti Steeti . <ref>{{Cite web|url=https://ekitistate.gov.ng/2013/04/biography-of-mrs-funmi-olayinka/|title=Biography of Mrs Funmi Olayinka|publisher=Government of Ekiti State|accessdate=1 July 2013}}</ref> Ọ gara Holy Trinity Grammar School [[Ibadan]], ebe ọ nwetara asambodo mbụ ya na-ahapụ ụlọ akwụkwọ na ọdịiche. O mechara gaa Olivet Baptist High School, Oyo State, Nigeria, ebe ọ nwetara asambodo ụlọ akwụkwọ dị elu (HSC). O nwere nzere masta na nchịkwa ọha na eze na Bachelor of Business Administration marketing na Central State University, Wilberforce, Ohio, [[Njikọ̀taọ̀hà|United States]], na 1981 na 1983 n'otu n'otu.<ref>{{Cite web|author=Admin|title=Ekiti State Deputy Governor Bows To Cancer at 52|url=http://www.newsofthepeople-ng.com/ekiti-state-deputy-governor-bows-to-cancer-at-52/|work=News of the people|accessdate=24 January 2019}}</ref> Ọ bụ onye mmeri ugboro atọ nke Dean's Honour roll.<ref name="thenationonlineng.net" />
== Ọrụ ==
Olayinka, onye nyocha ahịa na onye na-eme atụmatụ, malitere ọrụ ya na ụlọ akụ na First Bank of Nigeria Plc na 1986. O mechara rụọ ọrụ dị ka onye njikwa mmekọrịta maka akaụntụ ụlọ ọrụ na Access Bank, Merchant Banking Corporation [MBC] na United Bank for Africa Plc.
N'ọnwa Ọgọstụ afọ 2002, ọ malitere ịrụ ọrụ na nkwukọrịta ụlọ ọrụ wee gaa n'ihu na-eduzi ngalaba Corporate Affairs, United Bank for Africa. O mechara bụrụ onye isi nke njikwa akara na ihe omume ụlọ ọrụ, si otú a na-eduga ndị otu na-ahụ maka ịnye atụmatụ akara na-adọrọ adọrọ na ịmegharị akara nke United Bank for Africa nke nyeere aka ịkwaga atụmatụ azụmahịa nke ụlọ akụ ahụ ma gbakwunye uru na onyinyo zuru ezu nke akara ahụ. <ref name="premiumtimesng.com">{{Cite news|author=Admin|title=Ekiti Deputy Governor, Olufunmilayo Olayinka, dies at 52|url=https://www.premiumtimesng.com/news/128461-ekiti-deputy-governor-olufunmilayo-olayinka-dies-at-52.html|work=[[Premium Times]]|date=6 April 2013|accessdate=24 January 2019}}</ref>
Olayinka bụkwa osote onye isi oche nke abụọ nke Association of Corporate Managers of Banks n'etiti afọ 2002 na 2004. <ref name="premiumtimesng.com"/>
Olayinka rụrụ ọrụ dị mkpa n'oge usoro njikọta nke United Bank for Africa & Standard Trust Bank, ebe ọ bụ onye isi oche nke Branding Sub-Committee. Ọ rụkwara ọrụ dị ka onye isi otu Media Relations Sub-Committee.
Ruo mgbe nhọpụta ya dị ka osote gọvanọ nke steeti Ekiti, ọ bụ onye isi ọrụ ụlọ ọrụ, Ecobank Transatlantic Inc., bụ ebe ọ bụ ya na-ahụ maka ịkọrọ ọha ọrụ ụlọ akụ ahụ, njikwa mmekọrịta na ọha na eze na inye nzaghachi nye ndị njikwa dịka o metụtara mkpokọta ụlọ akụ ahụ. Na mgbakwunye, ọ na-elekọta ngalaba General Internal Services Unit nke nwere ọrụ maka nhazi ọrụ nhazi maka ụlọ akụ niile.[1]
== Nhọrọ ==
Ka usoro nhoputa ndi ochichi nwere esemokwu n'oge nhoputa ndi ochichi nke afo 2007,[1] onye ndoro-ndoro ochichi People's Democratic Party of Nigeria, Segun Oni, bu onye meriri na nhoputa ndi ochichi. N'ihi nke a, Olayinka na Kayode Fayemi gara ụlọikpe ka ha mara na nsonaazụ ya ziri ezi. Na 14 October 2010, ka afọ atọ na ọkara nke ikpe gbara akwụkwọ, Ụlọikpe Mkpegharị ntuli aka dị na Ilorin, Kwara State, Nigeria chụpụrụ onye bụbu gọvanọ Segun Oni nke Peoples Democratic Party (PDP) wee kwupụta Dr Kayode Fayemi nke Action Congress of Nigeria (ACN) dị ka onye ọchịchị ọhụrụ nke Ekiti State.[2] Oriakụ Olufunmilayo Olayinka mechara ṅụọ iyi dịka osote aka na-achị steeti Ekiti n'ihi ọrụ ọ rụrụ na mbụ dị ka Dr Kayode Fayemi na-eso zọọ ọkwa gọvanọ n'afọ 2007.[3] Ọ bụ naanị nwanyị nke abụọ n'akụkọ ihe mere eme steeti Ekiti nwere ọkwa osote gọvanọ steeti ahụ. Ọ bụ onye otu Action Congress of Nigeria.
== Ọnwụ ==
Olayinka nwụrụ n'uhuruchi nke 6 Eprel 2013 mgbe ọ lụchara ọgụ ogologo oge na ọrịa kansa <ref name="Vanguard"/> ma lie ya na Ado-Ekiti. <ref>{{Cite news|url=http://www.vanguardngr.com/2013/04/body-of-funmilayo-olayinka-ekiti-deputy-gov-laid-to-rest/|title=Body of Funmilayo Olayinka, Ekiti Deputy Gov laid to rest|author=Gbenga Ariyibi|date=26 April 2013|work=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
Olayinka bụ Onye Kraịst raara onwe ya nye; nne ya meworo agadi, di ya na ụmụ ha atọ hapụrụ ya.<ref name="naij"/><ref>{{Cite news|url=http://www.punchng.com/news/where-is-your-deputy-olayinkas-mother-asks-fayemi/|title=Where is your deputy, Olayinka's mother asks Fayemi|author=Femi Makinde|date=8 April 2013|work=[[The Punch]]|archive-date=1 October 2015|access-date=10 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001152109/http://www.punchng.com/news/where-is-your-deputy-olayinkas-mother-asks-fayemi/|url-status=dead}}</ref>
== Edensibia ==
{{Reflist}}
[[Otú:Ụmụ nwanyị Naijiria nọ na ndọrọ ndọrọ ọchichi]]
[[Otú:Pages with unreviewed translations]]
40cnyeb2jd5trde6eqaat5u7uezcq3t
Patricia Etteh
0
9736
726008
724383
2026-09-18T00:13:11Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726008
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Patricia Olubunmi Foluke Etteh''' (a mụrụ na 17 August 1953)<ref name="trib2">{{cite web|url=http://www.tribune.com.ng/15082007/news/news2.html|title=Etteh moves birthday party to US|accessdate=15 August 2007|work=[[Nigerian Tribune]] online|publisher=African Newspapers of Nigeria|date=15 August 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070926234154/http://www.tribune.com.ng/15082007/news/news2.html|archivedate=26 September 2007|url-status=dead|df=dmy}}</ref> bụ onye isi oche nke ndị nnọchi anya ụlọ nke Naijiria site na June ruo Ọktọba 2007.
== Ndụ ya niime na mmuta ==
Etteh, onye [[:en:Yoruba_people|Yoruba]]<ref>{{cite news|first=Yemi|last=Bamidele|title=Adedibu - 'Etteh is Yorubas' Only Hope'|url=http://allafrica.com/stories/200709190511.html|work=Daily Trust|publisher=Media Trust Limited, via [[allAfrica.com]]|date=19 September 2007|accessdate=20 October 2007}}</ref>, gara mmụta dika onye ọrụ n'edozi isi na mma<ref name="vg2">{{cite news|first=Paul|last=Odili|title=Why Etteh should stand down|url=http://www.vanguardngr.com/articles/2002/viewpoints/vp126092007.html|work=Vanguard|publisher=Vanguard Media|date=26 September 2007|accessdate=7 October 2007}} {{Dead link|date=October 2010|bot=H3llBot}}</ref>. o mechara nweta nzere oka iwu na Mahadum [[:en:University_of_Buckingham|Bukingham]] na [[:en:United_Kingdom|United Kingdom]]. N'afo 2016 ka ọ banyere n[[:en:Nigerian_Bar_Association|'otu Ndi oka iwu]]<ref>{{cite web|title=Former House of Reps Speaker, Patricia Etteh, among 4,225 new lawyers|url=https://www.vanguardngr.com/2016/11/former-house-reps-speaker-patricia-etteh-among-4225-new-lawyers/|website=Vanguard Online|publisher=Vanguard}}</ref> nke Naijiria.
== Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị ==
Etteh na-anọchite ndị [[:en:Ayedaade/Isokan/Irewole|Ayedaade/Isokan/Irewole]] dị na steeti [[:en:Osun_State|Osun]]<ref name="nass2">{{cite web|url=http://www.nassnig.org/House/Personaldata/Osun/etteh.htm|title=Honourable Patricia Etteh|accessdate=7 October 2007|work=NassNig.org|publisher=[[National Assembly of Nigeria]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071012134925/http://nassnig.org/House/Personaldata/Osun/etteh.htm|archivedate=12 October 2007|url-status=dead|df=dmy}}</ref>. A họpụtara ya na 1999 dịka onye otu [[:en:Alliance_for_Democracy_(Nigeria)|Alliance for Democracy]] (AD), mana ọ hapuru ha sonye ndi [[:en:People's_Democratic_Party_(Nigeria)|People's Democratic Party]] (PDP) mgbe ọ na-azọ ọkwa ọzọ na 2003<ref name="trib3">{{cite web|url=http://www.tribune.com.ng/15082007/news/news2.html|title=Etteh moves birthday party to US|accessdate=15 August 2007|work=[[Nigerian Tribune]] online|publisher=African Newspapers of Nigeria|date=15 August 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070926234154/http://www.tribune.com.ng/15082007/news/news2.html|archivedate=26 September 2007|url-status=dead|df=dmy}}</ref>. A họpụtara ya dika onye isi oche nke ndị nnọchi anya ụlọ nke Naijiria na June 2017. Ọ bụ naanị nwanyị nwetụrụ ọnọdụ dị otú a na Naịjirịa<ref name="ind2">{{cite web|url=http://odili.net/news/source/2007/jun/6/609.html|title=Mark, Etteh, emerge Senate President, Speaker|accessdate=15 August 2007|work=IndependentNGonline.com|publisher=[[Independent Nigeria|Daily Independent]]|date=6 June 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071025200154/http://odili.net/news/source/2007/jun/6/609.html|archivedate=25 October 2007|url-status=dead|df=dmy}}</ref>.
=== Nrụrụ aka ===
Na Septemba 2007, a kpooro ya na kọmitii nke ndị omeiwu maka ebubo na o nyere ikike ka e mefu nde narị naịra isii na iri abụọ na asatọ (ihe dị ka nde ise n'ego ndi Amerika) iji rụzigharịa ụlọ obibi ya na nke onye deputị ya, na ịzụrụ ụgbọ-ala gọọmentị iri na abụọ maka ulo ndị omeiwu na Naijeria. Ruo taa, enwetabeghị akwụkwọ iwu n'okwu a.
Ndi PDP gara n’ihu ịkwado Etteh, mana ụfọdụ ndị otu, dị ka [[:en:Isyaku_Ibrahim|Isyaku Ibrahim]], kwuru okwu megide omume ya. <ref>{{Cite news|first=Atang|last=Izang|title=Etteh - PDP Endorsed Corruption - Isyaku Ibrahim|url=http://allafrica.com/stories/200710081257.html|work=Leadership|publisher=Leadership Newspapers Group, via allAfrica.com|date=7 October 2007|accessdate=14 October 2007}}</ref> Onye edemede na agụmakwụkwọ bụ [[Wole Soyinka]] so na ndị kpọrọ oku ka ọ hapu ọkwa onye isi ndi oulo omeiwu, <ref>{{Cite news|first=Geoffrey|last=Ekenna|title=Resign, Soyinka tells Etteh|url=http://www.punchng.com/Articl.aspx?theartic=Art200710053233623|work=The Punch|date=5 October 2007|accessdate=7 October 2007|archive-date=15 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715182737/http://www.punchng.com/Articl.aspx?theartic=Art200710053233623|url-status=dead}}</ref> mana onye bụbu onye isi ala na onye otu PDP [[Olusegun Obasanjo]] gara n’ihu ịkwado ya. <ref>{{Cite news|first=Philip|last=Nyam|title=Etteh: Countdown To 16 October|url=http://www.leadershipnigeria.com/product_info.php?products_id=15208|work=Leadership|publisher=Leadership Newspapers Group|accessdate=14 October 2007|archive-date=13 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713192609/http://www.leadershipnigeria.com/product_info.php?products_id=15208|url-status=dead}}</ref> Na October 30, Etteh, na deputị ya gbara arụkwaghịm. <ref>[http://www.iht.com/articles/ap/2007/10/30/africa/AF-GEN-Nigeria-Corruption.php "Nigeria's parliamentary speaker quits over corruption scandal"], Associated Press (''International Herald Tribune''), 30 October 2007.</ref>
== Ebe m si dee ==
<references group="" responsive="1"></references>
[[Òtù:Mmadụ ndi di ndụ]]
[[Òtù:Ndị ndọrọ ndọrọ ọchịchị]]
[[Òtù:Nwaanyi ndọro ndọrọ ọchịchị]]
[[Òtù:Ndị Yoruba]]
cf9wz5lomsvrpw2y50y9uf6pr5g43pp
Simi (singer)
0
9760
726046
724396
2026-09-18T11:51:26Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726046
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Simisola Kosoko''' {{Audio|Yo-Simisola Bolatito Kosoko.ogg|Audio }} (nee '''Ogunleye;''' amụrụ ya ka ọnwa April di na mkpụrụ ụbọchi iri na itenani, n'afo 1988), bụ onye eji aha o ji eti egwu bụ '''Simi nwe mara bụ''' onye Naijiria na- agụ egwu, ede egwu ma ne-emekwa ihe nkiri. <ref name="P.M News">{{Cite web|title=Adekunle Gold pens romantic message to mark Simi’s birthday|url=https://www.pmnewsnigeria.com/2019/04/19/adekunle-gold-pens-romantic-message-to-mark-simis-birthday/|publisher=P.M News|accessdate=19 April 2019|date=April 19, 2019}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://nationaldailyng.com/2015/12531-2/|title=I started with gospel music – Simi|date=April 18, 2016|accessdate=April 21, 2016}}</ref> Ọ malitere ọrụ ya dịka onye na-abụ abụ ozioma, nwe wepụta egwu izizi ọ n'ụlọ ọbọ egwu ọ kpọrọ ''Ogaju n'afọ 2008'' . <ref>{{Cite news|url=http://allafrica.com/stories/201512282415.html|title=Nigeria: Even the Silliest Things Inspire Me – Simi|publisher=allAfrica|date=December 25, 2015|accessdate=April 21, 2016}}</ref>Amatara ya nke n,afọ 2014 mgbe O weputasiri egwu ya nke ọ kpọrọ "[[:en:Tiff_(song)|Tiff]]" , abụ a họpụtara dika Best Alternative Song na [[:en:The_Headies_2015|The Headies 2015]] . <ref>{{Cite news|url=http://pulse.ng/buzz/headies-2015-check-out-the-complete-nomination-list-id4215323.html|title=Headies 2015: Check out the complete nomination list|date=September 30, 2015|accessdate=April 21, 2016|archive-date=April 17, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160417040632/http://pulse.ng/buzz/headies-2015-check-out-the-complete-nomination-list-id4215323.html|url-status=dead}}</ref> Simi na ndị ụlọ egwu a kpọrọ X3M Music binyere aka n'akwụkwọ n,afọ 2014, mana ọ hapụrụ ha n'ọnwa May afọ 2019 ka oge mbinye aka n'akwukwọ ahụ gwụrụ. <ref>{{Cite web|title=Nigeria's Simi leaves record label|url=https://www.musicinafrica.net/magazine/nigerias-simi-leaves-record-label|publisher=Music in Africa|accessdate=3 May 2019|date=2 May 2019}}</ref> O wepụtara alụbọm ụlọ egwu nke abụọ ya bụ ''[[:en:Simisola_(album)|Simisola]]'' na kpụrụ ụbọchi asatọ n'ọnwa Septemba , n'afọ 2017. <ref>{{Cite news|url=http://www.pmnewsnigeria.com/2014/04/02/simi-sammy-join-x3m-music/|title=Simi, Sammy Join X3M Music|date=April 2, 2014|accessdate=April 21, 2016}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://thenet.ng/2017/09/its-here-simi-releases-her-debut-album-titled-simisola/|title=It's here! Simi releases her debut album, 'Simisola'|date=September 8, 2017|accessdate=September 13, 2017}}</ref> Alụbọm nke atọ ya bụ ''[[:en:Omo_Charlie_Champagne,_Vol._1|Omo Charlie Champagne, Vol. 1]]'' ''pụtara'' ka o dabaa na ubochi ọ di afọ iri atọ na otu nke bụ mkpụrụ ụbọchi iri na itolu n'afọ 2019. O bidoro ụlọ egwu ya ọ kpọrọ Studio Brat n'ọnwa Jun afọ 2019. <ref name="Pulse Nigeria 1212">{{Cite web|title=Simi launches her record company, Studio Brat|url=https://www.pulse.ng/entertainment/music/simi-launches-her-record-company-studio-brat/d70pneq|publisher=Pulse Nigeria|accessdate=30 June 2019|date=June 20, 2019}}</ref>
== Mmalite ndu na mmuta ==
A mụrụ Simi na [[:en:Ojuelegba,_Lagos|Ojuelegba]], nke dị na [[:en:Surulere|Surulere]] , dịka nwa ikpeazụ n’ime ụmụ anọ. <ref>{{Cite news|url=https://www.punchng.com/i-fantasise-about-working-with-ebenezer-obey-simi/|title=I fantasise about working with Ebenezer Obey –Simi|work=[[The Punch]]|last=Olonilua|first=Ademola|date=April 2, 2016}}</ref> Na mkparịtaụka ya na Juliet Ebirim nke akwụkwọ akụkọ ''[[:en:Vanguard_(Nigeria)|Vanguard]]'', Simi gosipụtara na ndị mụrụ ya kewara mgbe ọ dị afọ itolu. O kpughekwara na o tolitere dị ka [[:en:Tomboy|tomboy]]. <ref>{{Cite news|url=http://www.vanguardngr.com/2016/03/why-i-do-love-songs-simi/|title=Why I do love songs – Simi|work=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard Newspaper]]|last=Ebirim|first=Juliet|date=March 17, 2016}}</ref> Simi gara Stars International College, ụlọ akwụkwọ sekọndrị dị na Ikorodu, Lagos State. <ref>https://www.youtube.com/watch?v=7fbczH4KCYQ</ref> Ọ gara akwụkwọ na mahadum [[:en:Covenant_University|Covenant University]] , ebe ọ nwetara nzere na [[:en:Mass_communication|mass communication]]. <ref>{{Cite news|url=http://thenationonlineng.net/simii-dont-feel-threatened-anybody/|title=SIMI:I DON’T FEEL THREATENED BY ANYBODY|work=[[The Nation (Nigeria)|The Nation Newspaper]]|last=Medeme|first=Ovwe|date=March 27, 2016}}</ref>
== Ọrụ ==
=== 2006–13: ''Mbido ọrụ'' na ''Ogaju'' ===
Simi tolitere ịgba egwu na ịbụ abụ dịka onye otu ukwe ukwe nke ụka dị na mpaghara ya. O dere abụ izizi ya mgbe ọ dị afọ iri. <ref>{{Cite news|url=http://www.goldmyne.tv/2015/08/why-i-sang-ma-bi-mi-ni-jamb-question-song-afro-pop-singer-simi/|title=WHY I SANG ‘‘MA BI MI NI JAMB QUESTION SONG’’- AFRO POP SINGER, SIMI|work=Goldmyne Entertainment|last=Odigie|first=McDonald|date=August 12, 2015}}</ref> Ọlụ aka nka ya bidoro n’afọ 2008 ka e wepụtara album album ya bụ ''Ogaju nke izizi'', nke nwere ọtụtụ egwu dịka “Iya Temi” na “Ara Ile”. Ọ bụ Samklef mepụtara album ahụ. <ref>{{Cite news|url=http://theyesng.com/jamb-question-crooner-simi-shares-her-story/|title=JAMB QUESTION CROONER, SIMI SHARES HER STORY|work=YES INTERNATIONAL! Magazine|last=Ikeokwu|first=Juliet|date=June 12, 2015}}</ref>
== Ihe nrite na nhọpụta ==
{| class ="wikitable"
|-
!Year
!Award ceremony
!Prize
!Recipient/Nominated Work
!Result
! Ref
|-
|rowspan="5"|2015
|[[2015 Nigeria Entertainment Awards]]
|Most Promising Act to Watch
|rowspan="2"|Herself
|{{won}}
|<ref>{{cite news|url=https://thenet.ng/kiss-daniel-simi-and-dj-cuppy-win-big-at-nea-2015/|title=Kiss Daniel, Simi, and Dj Cuppy win big at NEA 2015|work=[[Nigeria Entertainment Today]]|last=Badmus|first=Kayode|date=September 7, 2015|access-date=April 22, 2016}}</ref>
|-
|2015 City People Entertainment Awards
|Most Promising Act of The Year
|{{won}}
|<ref>{{cite news|url=http://www.dailytrust.com.ng/news/entertainment/simi-thrills-in-new-video/121616.html|title=Simi thrills in new video|work=[[Media Trust|Daily Trust Newspaper]]|last=Offiong|first=Vanessa Adie|date=November 27, 2015|access-date=April 26, 2016|archive-date=August 26, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160826033713/http://www.dailytrust.com.ng/news/entertainment/simi-thrills-in-new-video/121616.html|url-status=dead}}</ref>
|-
|rowspan="3"|2015 Nigerian Music Video Awards
|Best RnB Video
|rowspan="2"|"[[Tiff (song)|Tiff]]"
|{{nom}}
|<ref name="too">{{cite news|url=http://tooxclusive.com/news/nigerian-music-video-awards-nmva-2015-nominees-list/|title=Nigerian Music Video Awards (NMVA) 2015 Nominees List|publisher=[[tooXclusive]]|author=Tyler|date=November 17, 2015|access-date=April 26, 2016}}</ref>
|-
|Music Video of The Year
|{{nom}}
|<ref name="too"/>
|-
|Best Soft Rock/Alternative Video
|"[[Jamb Question]]"
|{{nom}}
|<ref>{{cite news|url=http://sounds.ng/uncategorized/who-will-win-nmva-best-soft-rockalternative-video|title=WHO WILL WIN NMVA BEST SOFT ROCK/ALTERNATIVE VIDEO?|publisher=sounds ng|date=November 27, 2015|access-date=April 26, 2016|archive-date=December 8, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208015503/http://sounds.ng/uncategorized/who-will-win-nmva-best-soft-rockalternative-video|url-status=dead}}</ref>
|-
|rowspan="9"|2016
|rowspan="2"|[[The Headies 2015]]
|Best Alternative Song
|"Tiff"
|{{nom}}
|<ref name="tv">{{cite news|url=http://www.channelstv.com/2016/01/02/headies-awards-2015-full-list-of-winners/|title=Headies Awards 2015: Full List of Winners|publisher=[[Channels TV]]|date=January 2, 2016|access-date=April 22, 2016}}</ref>
|-
|Best Vocal Performance (Female)
|rowspan="4"|Herself
|{{nom}}
|<ref name="tv"/>
|-
|2016 City People Entertainment Awards
|Female Artiste of the Year
|{{won}}
|<ref>{{cite news|url=https://thenet.ng/full-list-of-winners-at-2016-city-people-entertainment-awards/|title=Full List of Winners at 2016 City People Entertainment Awards|work=Nigerian Entertainment Today|first=Adedayo|last=Showemimo|date=July 26, 2016|access-date=July 26, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161208102412/http://thenet.ng/2016/07/full-list-of-winners-at-2016-city-people-entertainment-awards/|archive-date=December 8, 2016}}</ref>
|-
|Nigerian Teen Choice Awards 2016
|Choice Upcoming Female Artist
|{{won}}
|<ref>{{cite news|url=http://www.premiumherald.com/2016/08/11/nigerian-teen-choice-awardsntca2016-full-list-winners/|title=Nigerian teen choice awards (#NTCA2016) full list of winners|work=Premium Herald|first=Lucky|last=Freeman|date=August 11, 2016|access-date=January 1, 2017}}</ref>
|-
|2016 MTV African Music Awards
|Best Breakthrough Act
|{{nom}}
|<ref>{{cite news|url=http://www.okayafrica.com/in-brief/mtv-africa-music-awards-2016-nominees-mtvmama2016/|title=Here's the Full List of Nominees at the 2016 MTV Africa Music Awards in Johannesburg|work=Okay Africa|first=Alyssa|last=Klein|date=October 22, 2016|access-date=January 1, 2017|archive-date=August 24, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170824092500/http://www.okayafrica.com/in-brief/mtv-africa-music-awards-2016-nominees-mtvmama2016/|url-status=dead}}</ref>
|-
|rowspan="4"|[[The Headies 2016]]
|Best Recording of the Year
|rowspan="2"|"Love Don't Care"
|{{nom}}
|<ref name="headiesnea"/>
|-
|Best R&B Single
|{{nom}}
|<ref name="headiesnea">{{cite news|url=https://thenet.ng/headies-2016-complete-winners-list/|title=Headies 2016: The complete winners list|work=Nigerian Entertainment Today|first=Hassan|last=Sanusi|date=December 23, 2016|access-date=January 1, 2017}}</ref>
|-
|Best Collaboration
|"Soldier" <small>(with Falz)</small>
|{{won}}
|<ref>{{cite news|url=http://www.vanguardngr.com/2016/12/full-list-headies-2016-winners/|title=Full list of Headies 2016 winners|work=Vanguard Nigeria|date=December 23, 2016|access-date=January 1, 2017}}</ref>
|-
|Best Vocal Performance (Female)
|"Love Don't Care"
|{{won}}
|<ref>{{cite news|url=https://thenet.ng/headies2016-simi-and-shaydee-win-1st-major-award/|title=#Headies2016: Simi and Shaydee each win their 1st major award|work=Nigerian Entertainment Today|first=Hassan|last=Sanusi|date=December 22, 2016|access-date=January 1, 2016}}</ref>
|-
| rowspan="7" |2017
|2017 City People Entertainment Awards
|Best Collabo of the Year
|"No Forget" <small>(with [[Adekunle Gold]])</small>
|{{won}}
|<ref>{{cite web|url=http://www.citypeopleonline.com/cpma2017-full-list-winners-city-people-music-awards/|title=#CPMA2017: Full List of Winners at the City People Music Awards – City People Magazine|date=August 7, 2017|website=citypeopleonline.com|access-date=September 13, 2017}}</ref>
|-
|rowspan="2"|2017 Nigeria Entertainment Awards
|Best Afropop Female Artist
|Herself
|{{nom}}
|<ref>{{cite web|url=http://punchng.com/full-list-rmd-funke-akindele-wizkid-davido-efe-nominated-for-nigerian-entertainment-awards/|title=FULL LIST: RMD, Funke Akindele, Wizkid, Davido, Efe nominated for Nigerian Entertainment Awards|date=July 11, 2017|website=The Punch|access-date=September 17, 2017}}</ref>
|-
|Best Album
|''[[Chemistry (Falz and Simi EP)|Chemistry]]'' {{small|(with [[Falz]])}}
|{{nom}}
|<ref>{{cite web|url=https://www.36ng.ng/2017/07/09/nigerian-entertainment-awards-2017-nea-full-list-nominees/|title=Nigerian Entertainment Awards 2017 (NEA) Full List of Nominees|last=Oleniju|first=Segun|date=July 9, 2017|website=36ng.ng|access-date=September 17, 2017|accessdate=March 23, 2025|archivedate=September 12, 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170912144623/https://www.36ng.ng/2017/07/09/nigerian-entertainment-awards-2017-nea-full-list-nominees/}}</ref>
|-
|[[All Africa Music Awards|AFRIMA Awards]]
|Songwriter of the Year
|rowspan="4"|Herself
|{{won}}
|<ref>{{cite web |title=AFRIMA 2017: Full list of winners |url=https://www.musicinafrica.net/magazine/afrima-2017-full-list-winners |publisher=Music in Africa |access-date=18 April 2019 |date=13 November 2017}}</ref>
|-
| rowspan="3" |[[Soundcity MVP Awards Festival]]
|Song of the Year
|{{nom}}
|rowspan="3"|<ref>{{cite web |first1=Marcus |last1=Brown |title=Soundcity MVP Awards Festival 2017 - Full Winners List |url=https://tooxclusive.com/news/soundcity-mvp-awards-festival-2017-full-winners-list/ |publisher=TooXclusive |access-date=18 April 2019 |date=January 12, 2018}}</ref>
|-
|Best Female MVP
|{{nom}}
|-
|Best Pop
|{{nom}}
|-
| rowspan="7" |2018
| rowspan="6" |[[The Headies]]
|Best Recording of the Year
|"Joromi"
|{{Won}}
| rowspan="6" |<ref>{{cite web|title=Headies releases nominees for 2018 awards [FULL LIST] – Daily Post Nigeria|url=http://dailypost.ng/2018/04/13/headies-releases-nominees-2018-awards-full-list/|website=Daily Post Nigeria|access-date=April 14, 2018|date=April 13, 2018}}</ref>
|-
|Best R&B/Pop album
|''[[Simisola (album)|Simisola]]''
|{{Nom}}
|-
|Best R&B single
|"Smile For Me"
|{{Won}}
|-
|Best Vocal Performance (female)
|"Gone For Good"
|{{Nom}}
|-
|[[The Headies Award for Album of the Year|Album of the Year]]
|''[[Simisola (album)|Simisola]]''
|{{Won}}
|-
|Artiste of the Year
| rowspan="4" |Herself
|{{Nom}}
|-
|[[The Future Awards Africa|Future Awards Africa]]
|Prize for Music
|{{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=https://guardian.ng/life/check-out-the-full-list-of-winners-at-2018-future-awards/|title=Check Out The Full List of Winners at 2018 Future Awards|date=December 17, 2018|website=The Guardian Nigeria Newspaper – Nigeria and World News|access-date=December 18, 2018}}</ref>
|-
| rowspan="5" |2021
| rowspan="5" |[[Net Honours]]
|Most Popular Musician
|{{won}}
| rowspan="5" |<ref>{{Cite web|title=Net Honours - The Class of 2021|url=https://thenet.ng/net-honours-class-of-2021/|access-date=2021-07-21|website=[[Nigerian Entertainment Today]]|language=en-US}}</ref>
|-
|Most Searched Musician (female)
|{{won}}
|-
|Most Played Pop Song
|"[[Duduke]]"
|{{nom}}
|-
|Most Played Hip Hop song
|"Know you" {{Small|([[Ladipoe]]<nowiki> featuring Simi]]</nowiki>}}
|{{nom}}
|-
|Most Played RnB Song
|"Running to You" {{Small|([[Chike (singer)|Chike]] featuring Simi)}}
|{{nom}}
|-
| rowspan="5" |2023
| rowspan="5" |[[The Headies]]
|SONGWRITER OF THE YEAR
|“Loyal”
|{{nom}}
|
|-
|Best R&B Single
|“Loyal” – Simi ft Fave
|{{nom}}
|
|-
|Best Vocal Performance (Female)
|“Loyal”
|{{nom}}
|
|-
|Best R&B Album
|To Be Honest (Tbh)
|{{nom}}
|
|-
|Best Female Artiste
|Herself
|{{nom}}
|
|}
== Edemsibia ==
[[Òtù:Mmadụ ndi di ndụ]]
557t8d8r1ses47d28inu9weykvaljl1
Ńkàtá ojiarụ:SHB
3
10696
726018
207169
2026-09-18T02:34:18Z
Max
18433
Max moved page [[Ńkàtá ojiarụ:SHB2000]] to [[Ńkàtá ojiarụ:SHB]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/SHB2000|SHB2000]]" to "[[Special:CentralAuth/SHB|SHB]]"
207169
wikitext
text/x-wiki
<div style="border: 1rem #dd0000 ridge; padding: 0.5em;">Hello! Please message me on [[m:User talk:SHB2000|meta.wikimedia.org]] instead. I may not notice messages on this page.</div>
== Kindly, I need your help in deleting these Spam Articles ==
[[Ojiarụ:Goodymaraj|Goodymaraj]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Goodymaraj|ṅkátá]]) 21:01, 2 Febụwarị 2025 (UTC)
:Hello, could you link the pages in question below? --[[Ojiarụ:SHB2000|SHB2000]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:SHB2000|ṅkátá]]) 21:12, 2 Febụwarị 2025 (UTC)
::1) [[Omar Yahya (actor)]]
::Reason : Language (English), Self Promotional links are included - telegram, I couldn't find any real Movies of his and his biography is disorganized.
::2) [[King Media]]
::Reason : Language (English), Self Promotional links are included - telegram.
::3) [[Omar Yahya ( artist )]]
::Reason : Language (English), Self Promotional links are included - telegram, I couldn't find any real Movies of his and his biography is disorganized.
::4) [[Ali Khairallah Jamil]]
::Reason : Language (English), Self Promotional links are included - telegram
::5) [[Mahmood Msheer]]
::Reason : Language (English), Self Promotional links are included - telegram, Fake sources, Unknown person. [[Ojiarụ:Goodymaraj|Goodymaraj]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Goodymaraj|ṅkátá]]) 23:54, 2 Febụwarị 2025 (UTC)
:::@[[Ojiarụ:Goodymaraj|Goodymaraj]] Done, deleted them all. --[[Ojiarụ:SHB2000|SHB2000]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:SHB2000|ṅkátá]]) 00:28, 3 Febụwarị 2025 (UTC)
::::If I find more I will send them to you. I appreciate it. Thank you [[Ojiarụ:Goodymaraj|Goodymaraj]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Goodymaraj|ṅkátá]]) 00:32, 3 Febụwarị 2025 (UTC)
:::::Not a problem and glad I could help. --[[Ojiarụ:SHB2000|SHB2000]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:SHB2000|ṅkátá]]) 01:32, 3 Febụwarị 2025 (UTC)
::::::1) Omar Yahya ( artist )
::::::Reason : The same person whose page was deleted before, he reposted it again. He is an unknown person and I could not find any real works or Movies for him. [[Ojiarụ:Goodymaraj|Goodymaraj]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Goodymaraj|ṅkátá]]) 00:28, 11 Febụwarị 2025 (UTC)
:::::::Yikes – I've deleted that page + indefinitely semiprotected it. --[[Ojiarụ:SHB2000|SHB2000]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:SHB2000|ṅkátá]]) 03:00, 11 Febụwarị 2025 (UTC)
::::::1) Omar yahia ( artist ) [[Ojiarụ:Goodymaraj|Goodymaraj]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Goodymaraj|ṅkátá]]) 23:04, 6 Maachị 2025 (UTC)
::::::1) Omar yahia ( artist )
::::::Reason : The Same person whose page was deleted before, he reposted it again. He is an unknown person and I could not find any real works or Movies for him. [[Ojiarụ:Goodymaraj|Goodymaraj]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Goodymaraj|ṅkátá]]) 23:09, 6 Maachị 2025 (UTC)
:::::::Done – deleted and protected [[Omar yahia ( artist )]]. --[[Ojiarụ:SHB2000|SHB2000]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:SHB2000|ṅkátá]]) 03:06, 7 Maachị 2025 (UTC)
::::::::1) Ali Khairallah Jamil ( actor)
::::::::Reason : Self Promotional links are included - telegram, I couldn't find any real Movies of his and his Biography is disorganized.
::::::::2) Muhammad Sharasa
::::::::Reason : He is an unknown person and I could not find any real works or Movies for him.
::::::::3) Mahmood Msheer (actor)
::::::::Reason : Self Promotional links are included - telegram, And Also He is an unknown person and I could not find any real works or Movies for him.
::::::::4) Aymen Hasan Dawood
::::::::Reason : He is an unknown person and I could not find any real works or Movies for him.
::::::::5) Khaled bin Misfer
::::::::Reason : Fake sources I did not find a Travel company or anything real related to him, just fake sources.
::::::::6) Mujahid Bin Hizam
::::::::Reason : He is an unknown person and I could not find any real works or Movies for him.
::::::::7) Khader Ali (actor)
::::::::Reason : He Also is an unknown person and I could not find any real works or Movies for him and fake sources. [[Ojiarụ:Goodymaraj|Goodymaraj]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Goodymaraj|ṅkátá]]) 00:54, 24 Maachị 2025 (UTC)
:::::::::Done. --[[Ojiarụ:SHB2000|SHB2000]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:SHB2000|ṅkátá]]) 00:57, 24 Maachị 2025 (UTC)
::::::::::1) [[Omar yahia]]
::::::::::Reason : same person you deleted before He is an unknown person and I could not find any real works or Movies for him.
::::::::::2) [[Muhammad Sharasa (Content Creator)]]
::::::::::Reason : He is an unknown person and I could not find any real works or Movies for him.
::::::::::3) [[Ali Hussein Wehbe]]
::::::::::Reason : Self Promotional links are included - telegram, his biography is disorganized.
::::::::::4) [[Tarek Ali]]
::::::::::Reason : He unknown person and I couldn't find any real works or him.
::::::::::5) [[Vargaći]]
::::::::::Reason : Language (English), He is an unknown person and I couldn't find any real works for him. [[Ojiarụ:Goodymaraj|Goodymaraj]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Goodymaraj|ṅkátá]]) 23:49, 12 Eprel 2025 (UTC)
:::::::::::Done. --[[Ojiarụ:SHB2000|SHB2000]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:SHB2000|ṅkátá]]) 23:59, 12 Eprel 2025 (UTC)
4pl41h08waedpx8j2dfjyrcxptq4q6l
Nonkululeko Gobodo
0
13711
725991
213938
2026-09-17T18:24:32Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
725991
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Category:Articles with hCards]]
'''Nonkululeko Gobodo''' (a mụrụ n'ụbọchị nke 10 n'ọnwa Ọktoba n'afọ 1960, Mthatha, Eastern Cape) ghọrọ nwanyị ojii mbụ Chartered Accountant na South Africa n'afọ 1987.<ref>{{Cite web|title=Nonkululeko Gobodo|url=http://whoswho.co.za/nonkululeko-gobodo-3947|publisher=Who's Who Southern Africa|accessdate=10 September 2016|archivedate=18 September 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160918061812/http://whoswho.co.za/nonkululeko-gobodo-3947}}</ref><ref>{{Cite news|title=Cover Story: Winning Women: Nonkululeko Gobodo CA(SA)|url=http://www.accountancysa.org.za/cover-story-winning-women-nonkululeko-gobodo-casa/|accessdate=10 September 2016|work=Accountancy SA|date=1 November 2013|archive-date=4 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230604210736/http://www.accountancysa.org.za/cover-story-winning-women-nonkululeko-gobodo-casa/|url-status=dead}}</ref>
== Mmalite ọrụ ==
Mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ, Nonkululeko kwuru okwu na KPMG, ma nye ya mmekorita, nke ọ jụrụ. Mgbe ahụ, ọ rụrụ ọrụ na Transkei Development Corporation, emesịa bụrụ onye isi ego.<ref>{{Cite web|title=A real Mbokodo: The story of Nonkululeko Gobodo|url=https://www.sanews.gov.za/features-south-africa/real-mbokodo-story-nonkululeko-gobodo|publisher=SANews, South African Government News Agency|accessdate=26 April 2019|date=24 August 2017}}</ref> N'ịgbaso nke ahụ, ọ tọrọ ntọala ụlọ ọrụ ndekọ ego ya '''Gobodo Incorporated'''. O nyere aka n'iduzi njikọ nke Gobodo Incorporated na SizweNtsaluba VSP n'afọ 2011 iji mepụta SizweNtsalubaGobodo, ụlọ ọrụ na-ahụ maka ego ojii kachasị ukwuu na South Africa. N'afọ 2014, ọ kwụsịrị ọrụ nke onye isi oche nke ụlọ ọrụ ahụ.<ref>{{Cite news|author=Ndzamela|first=Phakamisa|title=SizweNtsalubaGobodo founder leaves|url=http://www.bdlive.co.za/business/financial/2014/10/27/sizwentsalubagobodo-founder-leaves|accessdate=10 September 2016|work=Business Day Live|date=27 October 2014}}</ref>
== Ọrụ ugbu a ==
N'afọ 2016, ọ malitere '''Nkululeko Leadership Consulting''' (NLC), ụlọ ahịa, ụlọ ọrụ ndụmọdụ ndị isi ojii nwere ma na-elekọta ya na Sandton, Johannesburg. Ugbu a, ọ bụ onye isi oche na onye isi nke Leadership Consulting na NLC. Ọ bụkwa onye isi na-abụghị onye isi na PPC Ltd. na Clicks Group Limited.<ref>{{Cite web|title=Nonkululeko Gobodo, Independent Non-Executive Director, PPC Ltd|url=https://www.bloomberg.com/research/stocks/people/person.asp?personId=111893109&privcapId=879213|publisher=Bloomberg|accessdate=26 April 2019}}</ref>
== Ndetu ==
<references />
{{Reflist}}
[[Òtù:Mmadụ ndi di ndụ]]
[[Otú:Ndị amụrụ n'afọ 1960]]
8x3gk9xpbtdu8ypwraau9rhw7h2mole
Salah Taher
0
14120
726040
129226
2026-09-18T08:40:35Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726040
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Salah Taher''' (1911–2007) bụ onye Ijipt na-ese ihe.
Ọ Ọ rụrụ ọrụ ruo oge ụfọdụ dịka onye nkuzi eserese na nka na ụlọ akwụkwọ sekọndrị Al-Abaseyya dị na Alexandria. Ọ gara n'ihu bụrụ onye ama ama na 1960 ka a họpụtara ya onye isi nke Museum of Modern Arts. Na 1962, a họpụtara ya onyeisi nke Opera. Na 1966, ọ sonyeere Al-Ahram. Ọ na-ese ihe karịrị 35 eserese, maka Al-Ahram na mma mgbidi nke ụlọ ya. N'ozuzu, ọ na-ese ihe osise 15000 ma mee ihe ngosi nka ihe karịrị 80 maka ọrụ ya na Egypt, Venice, New York City, San Francisco, Geneva, Beirut, Kuwait na Jeddah. O sonyekwara na ihe ngosi 67 mkpokọta na Egypt<ref name="Egyptian embassy in USA website">[http://www.egyptembassy.us/cultural.htm Egyptian embassy in USA website]</ref>
Ọrụ ya bụkwa akụkụ nke mkpokọta White House ma na-atụgharị ma na-egosipụtakarị na White House
E gosipụtara ọrụ ya n'ọtụtụ ihe ngosi mgbe ụfọdụ na mmekorita ya na ụlọ ọrụ dị ka ''Institut des cultures arabes et méditerranéennes'' na Geneva.2017.<ref>{{Cite web|url=http://www.icamge.ch/event/exposition-dartistes-arabes-contemporains-a-lompi-wipo/|title=Exposition d'artistes arabes contemporains à L'OMPI / WIPO Jusqu'au 20/04/2017 (2017-04-05)|author=ICAM|date=2017-04-06|work=Institut des cultures arabes et méditerranéennes (ICAM)|language=en-US|accessdate=2020-01-26|archivedate=2020-01-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200126092307/http://www.icamge.ch/event/exposition-dartistes-arabes-contemporains-a-lompi-wipo/}}</ref>
E nyere ya onyinye kachasị elu na Egypt na mba ụwa, n'etiti ha na 1961 bụ Guggenheim Award. N'afọ 2001, a kwanyeere ya ùgwù n'akụkụ onye nrite Nobel Naguib Mahfouz na mmeghe dị nro nke Bibliotheca Alexandrina, nke akpọrọ "The brush and the pen," site na ibipụta akwụkwọ banyere ọrụ ya.
Ọ nọgidere n'ọkwa nke onye ndụmọdụ nka maka Al-Ahram ruo mgbe ọ nwụrụ. Ọ nwụrụ, mgbe ọ dị afọ 95, na Febụwarị 6, 2007 n'ihi ọrịa kansa akpịrị. O nwere nwa nwoke, Ayman, onye bụkwa onye na-ese ihe, na ụmụ ụmụ abụọ.
Ọrụ ya nke Mathaf chịkọtara: Arab Museum of Modern Art na Doha, ma tinye ya na ihe ngosi ya na-adịgide adịgide. N'afọ 2018, Barjeel Art Foundation nwetara ọrụ ya akpọrọ 'Metaphysic' na Sharjah ma bụrụzi akụkụ nke ihe ngosi ogologo oge na Sharjah Art Museum.<ref name="Barjeel Art Foundation">{{Cite web|url=https://www.barjeelartfoundation.org/exhibitions/a-century-in-flux/|title=A Century in Flux|date=2018-04-24|work=Barjeel Art Foundation|language=en-US|accessdate=2020-04-26}}</ref>
== Ndetu ==
<references />
== Njikọ mpụga ==
* [https://web.archive.org/web/20181224064835/http://www.zamalekartgallery.com/en_exhibition.php?exhibitionID=60&artistID=14&availiable= Zamalek art gallery]
* [https://web.archive.org/web/20211218204008/http://salahtaher.com/ Salah Taher Official Gallery]
* https://www.barjeelartfoundation.org/exhibitions/a-century-in-flux/
2wkrihxhqq1huredawb17lc0t1c3ebo
Shatta Wale
0
14422
726043
725106
2026-09-18T11:14:26Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726043
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Category:Articles with short description]]
[[Category:Short description is different from Wikidata]]
[[Category:Articles with hCards]]
[[Category:Pages using infobox musical artist with associated acts]]
'''Charles Nii Armah Mensah Jr'''., (amụrụ na 17 [[Ọktoba]] ń afọ 1984) bụ onye mba Ghana na-ese reggae-dancehall. A maara ya site na aha ya bụ Shatta Wale, bụbu Bandana .<ref name="chattahse">{{Cite web|url=http://www.myjojyonline.com/entertainment/2013/December-28th/a-repented-shatta-wale-apologizes-to-charter-house.php|title=A 'repented' Shatta Wale apologizes to Charter House|publisher=MyJoyOnline|accessdate=6 May 2014}}</ref><ref>{{Cite web|author=Online|first=Peace FM|title=Shatta Wale Sends Message To NPP Over E-Levy Bill (VIDEO)|url=https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/202202/460000.php|accessdate=2022-02-04|work=Peacefmonline.com - Ghana news|archivedate=2023-10-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231005111547/https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/202202/460000.php}}</ref> Egwu ya a maara nke ọma bụ "Dancehall King", "My level" na "We taking over".A makwaara ya maka Already from Beyoncé's Black is King Album nke gosipụtara Major Lazer . Egwu ya "Dancehall King" mere ka ọ bụrụ Onye omenkà nke afọ na mbipụta afọ 2014 nke Vodafone Ghana Music Awards. Wale bụkwa onye na-eme ihe nkiri nke pụtara na ihe nkiri ''Never Say Never''<ref>{{Cite web|url=http://citifmonline.com/2014/09/26/shata-wale-features-in-new-movie-never-say-never/|title=Shata Wale features in new movie, "Never Say Never"|author=Nyabor|first=Jonas|date=2014-09-26|work=citifmonline.com|language=en-US|accessdate=2018-12-16|archivedate=2019-04-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190426192533/http://citifmonline.com/2014/09/26/shata-wale-features-in-new-movie-never-say-never/}}</ref>, The trial of Shatta Wale na Shattered Lives .<ref>{{Cite web|url=https://www.pulse.com.gh/entertainment/movies/the-trial-of-shatta-wale-movie-to-be-premiered-on-may-12-id8278859.html|title='The trial of Shatta Wale' movie to be premiered on May 12|author=Ayamga|first=Emmanuel|work=www.pulse.com.gh|date=20 April 2018|language=en-US|accessdate=2018-12-16|archivedate=2018-12-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181216163527/https://www.pulse.com.gh/entertainment/movies/the-trial-of-shatta-wale-movie-to-be-premiered-on-may-12-id8278859.html}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://pulse.com.gh/movies/trailer-shatta-wale-bisa-kdei-majid-michel-star-in-new-movie-shattered-lives-id4523160.html|title=Trailer Shatta Wale, Majid Michel, and Bisa Kdei star in new movie "Shattered Lives"|work=Pulse.com.gh|date=5 January 2016|publisher=David Mawuli|accessdate=28 January 2016|archivedate=1 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160301085731/http://pulse.com.gh/movies/trailer-shatta-wale-bisa-kdei-majid-michel-star-in-new-movie-shattered-lives-id4523160.html}}</ref> A họpụtara ndekọ Wale nke afọ 2004 "Moko Hoo" maka Ghana Music Award.<ref>{{Cite web|url=https://www.ghanacelebrities.com/2018/08/10/shatta-wale-tells-sad-story-bandana-days-hunger-best-friend-cockroaches-mice-frogs-roommates/|title=Shatta Wale Tells Sad Story Bandana Days – Ghana Celebrities|date=10 August 2018|work=ghanacelebrities.com|accessdate=18 December 2018|archivedate=4 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220204021017/https://www.ghanacelebrities.com/2018/08/10/shatta-wale-tells-sad-story-bandana-days-hunger-best-friend-cockroaches-mice-frogs-roommates/}}</ref>
N'afọ 2014, ọ ruru ogo iri atọ na asatọ na E.tv's "Top 100 Most Influential Ghanaian" Awards chart.<ref>{{Cite web|url=http://citifmonline.com/2015/02/17/etv-100-influential-list/|title=Etv 100 Influential List – City Fm|date=17 February 2015|work=cityfmonline.com|accessdate=17 March 2017|archivedate=27 March 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190327221853/http://citifmonline.com/2015/02/17/etv-100-influential-list/}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://newsghana.com.gh/shatta-wale-almost-clocked-hundred-songs-for-2015/|title=Shatta Wale Almost Clocked Hundred Songs for 2015 – News Ghana|date=28 December 2015|work=newsghana.com.gh|accessdate=11 April 2017}}</ref> Kemgbe ahụ, ọ na-apụta na chaatị kwa afọ. A họpụtara ya dịka "Onye egwu kachasị emetụta" na soshal midia n'afọ 2017.<ref>{{Cite web|url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Shatta-Wale-ranked-as-2017-Most-Influential-Musician-on-Social-Media-628487|title=Shatta Wale Ranked As 2017 Most Influential Musician on Social Media – Ghana Web|date=22 February 2017|work=ghanaweb.com|accessdate=20 March 2018}}</ref> O mere ihe ndekọ dị ka onye na-ese egwu na-agba egwu iji merie ihe nrite iri na otu na mmemme afọ 2019 3 Music Awards.<ref>{{Cite web|url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Shatta-Wale-tops-all-at-2019-3-Music-Awards-734593|title=Shatta Wale Tops All At 2019 3Music Awards - Ghana Web|date=1 April 2019|work=ghanaweb.com|accessdate=28 February 2020}}</ref>
== Mmalite ndụ ya ==
A mụrụ Charles Nii Armah Mensah Jr. na Accra, Ghana na ụlọ ọgwụ ndị uwe ojii na 17 Ọktoba na afo 1984 nye Charles Nii Armah Mensah Snr na Elsie Evelyn Avemegah . Nna ya bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị, onye ọchụnta ego na onye ọrụ iwu.<ref>{{Cite web|author=Sasa|first=Tuandike|date=2018-05-21|title=Who is Shatta Wale father?|url=https://yen.com.gh/110010-who-shatta-wale-father.html|accessdate=2021-03-25|work=Yen.com.gh - Ghana news.|language=en}}</ref>
Shatta Wale gara Seven Great Princes Academy na Dansoman, nke dị na Accra, ebe o gosipụtara mmekọrịta maka nka ma mee ihe nkiri a ma ama, ''By'' the Fireside, na National Theatre of Ghana.<ref>{{Cite web|date=11 February 2018|title=Shatta Wale Gong Gong Beater Fireside Maame Dokono – 3 News|url=https://www.3news.com/showbiz/shatta-wale-gong-gong-beater-fireside-maame-dokono/amp/|accessdate=12 March 2018|work=3news.com|archivedate=5 April 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180405090355/http://3news.com/showbiz/shatta-wale-gong-gong-beater-fireside-maame-dokono/amp/}}</ref> Ọ gara n'ihu na Winneba Secondary School ebe ọ nwetara agụmakwụkwọ nke abụọ ya.Ọ malitere ọrụ egwu ya na-eto eto site na aha a gbazinyere na njirimara-Doggy- aha ọ na-asọpụrụ onye egwu DanceHall kachasị amasị ya n'oge ahụ- Yoggy Doggy .
Mgbe ahụ, ọ gbanwere na Bandana - aha nke mere ka ọ bụrụ onye ama ama mgbe otu egwu egwu gasịrị. Ọ nwụrụ na egwu, e liri ya ruo ọtụtụ afọ, naanị iji kpọlite ya na aha ọhụrụ, Shatta Wale, njirimara ọhụrụ na egwu siri ike nke egwu mgbe egwu gasịrị.
=== 2019–2020 ===
N'afọ 2019, ya na Beyonce nwekwara mmekorita akpọrọ “Already” na abọm ya The Lion King: The Gift nke a họpụtara na Grammy Awards.<ref>{{Cite web|date=November 20, 2019|url=https://www.cheatsheet.com/entertainment/beyonce-grammy-nomination-lion-king.html|title=Beyoncé Earns Grammy Nomination for Her Album, 'The Lion King: The Gift'|author=Dzurillay|first=Julia|publisher=Showbiz CheatSheet|accessdate=August 13, 2020|archivedate=February 4, 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220204071543/https://www.cheatsheet.com/entertainment/beyonce-grammy-nomination-lion-king.html/}}</ref>
=== 2021– ===
N'afọ 2021, a họpụtara ya maka onyinye abụọ ma merie 'Best Virtual Entertainer of the Year' Award na International Reggae and World Music Awards (IRAWMA).<ref>{{Cite web|title=Sarkodie, Shatta Wale, Kwame Yeboah, DJ Switch win awards at 2021 IRAWMA - MyJoyOnline.com|url=https://www.myjoyonline.com/sarkodie-shatta-wale-kwame-yeboah-dj-switch-win-awards-at-2021-irawma/|accessdate=2021-05-18|work=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref>
== Egwú egwu ==
Ọ bụ onye Ghana mbụ haziri egwu dijitalụ na YouTube nke a kpọrọ Faith Concert . A haziri egwu ahụ iji wetara ndị Ghana na ndị na-ege ya ntị n'ụwa niile olileanya n'oge ọgụ megide ọrịa COVID-19.<ref>{{Cite web|url=https://www.myjoyonline.com/entertainment/music/playback-shatta-wale-holds-faith-concert/|title=Playback: Shatta Wale holds Faith concert|date=2020-04-04|work=MyJoyOnline.com|language=en-US|accessdate=2020-04-08|archivedate=2020-08-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200807052616/https://www.myjoyonline.com/entertainment/music/playback-shatta-wale-holds-faith-concert/}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Faith-Concert-Shatta-Wale-thrills-over-130-000-fans-with-ecstatic-live-band-music-914833|title=Faith Concert: Shatta Wale thrills over 130,000 fans with ecstatic live band music|work=www.ghanaweb.com|date=5 April 2020|accessdate=2020-04-08}}</ref>
The Ministry of Communications, Ghana, họpụtara ya na onye egwu Highlife bụ Kuami Eugene dị ka ndị isi egwu maka mmemme mmeghe ngwa COVID-19 nke emere na Mọnde Eprel 13, afọ 2020.<ref>{{Cite web|date=2020-04-14|title=Why Ghana govment do virtual concert take launch COVID-19 app wey people no fit download?|url=https://www.bbc.com/pidgin/tori-52267513|accessdate=2020-08-04|work=BBC News Pidgin}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.myjoyonline.com/entertainment/music/shatta-wale-kuami-eugene-fancy-gadam-others-perform-at-virtual-concert-to-launch-covid-19-tracker-app/|title=Archive copy|accessdate=2022-06-09|archivedate=2020-08-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200807060306/https://www.myjoyonline.com/entertainment/music/shatta-wale-kuami-eugene-fancy-gadam-others-perform-at-virtual-concert-to-launch-covid-19-tracker-app/}} . He is the King of African Dancehall</ref> Na Satọdee 17 Ọktoba afọ 2020, o mere nnukwu oriri ụbọchị ọmụmụ, nke ndị ezinụlọ ya na ndị enyi ya bịara n'ụlọ obibi ya dị na East Legon iji mee ncheta ọmụmụ ya nke iri atọ na isii.<ref>{{Cite web|date=2020-10-18|title=Photos and videos from Shatta Wale's all-white birthday party|url=https://www.myjoyonline.com/entertainment/music/photos-and-videos-from-shatta-wales-all-white-birthday-party/|accessdate=2020-10-20|work=MyJoyOnline.com|language=en-US|archivedate=2020-11-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201101005303/https://www.myjoyonline.com/entertainment/music/photos-and-videos-from-shatta-wales-all-white-birthday-party/}}</ref>
== Ihe nrite ==
Onye isi obodo Worcester, Joseph Petty, nyere Shatta Wale Key to the City na 8 Julaị afọ 2017.<ref>{{Cite web|url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Shatta-Wale-receives-key-to-City-of-Worcester-in-US-556921|title=Shatta Wale receives key to City of Worcester in US|publisher=GhanaWeb|date=9 July 2017}}</ref>
Na 18 Machị afọ 2018, e nyere Wale ihe nrite maka onyinye ya na reggae na Ghana na 37th Annual [[Chicago]] Music Awards (CMA), ya na 36th International Reggae & World Music Awards (IRAWMA).<ref>{{Cite web|url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Shatta-Wale-honoured-at-2018-IRAWMA-635735|title=Shatta Wale Honoured at 2018 IRAWMA – Ghana Web|date=18 March 2018|work=ghanaweb.com|accessdate=19 March 2018}}</ref>
== Nkwenye ==
N'afọ 2014, Wale ghọrọ onye nnọchi anya Guinness Ghana Breweries. na dịka onye nnọchi anya Rush Energy Drink.<ref>{{Cite web|url=http://www.dailyguideghana.com/shatta-wale-contract-in-danger/|title=Archived copy|accessdate=2015-06-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150626102456/http://www.dailyguideghana.com/shatta-wale-contract-in-danger/|archivedate=26 June 2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://showbiz.peacefmonline.com/pages/news/201601/267168.php|title=Shatta Wale Signed As Brand Ambassador For Rush Energy Drink|first=Peace FM|author=Online|work=peacefmonline.com|accessdate=11 April 2017|archivedate=12 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160312115442/http://showbiz.peacefmonline.com/pages/news/201601/267168.php}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ghanaparrot.com/shatta-wale-is-the-new-ambassador-for-rush-energy-drink|title=Archived copy|accessdate=2016-02-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170928061323/http://www.ghanaparrot.com/shatta-wale-is-the-new-ambassador-for-rush-energy-drink|archivedate=28 September 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ghanaweb.com/mobile/wap/article.php?ID=408614|title=GhanaWeb Mobile|work=ghanaweb.com|accessdate=11 April 2017|archivedate=28 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170928060216/https://www.ghanaweb.com/mobile/wap/article.php?ID=408614}}</ref>
Na ọnwa Septemba afọ 2017, Kasapreko Company, ndị na-emepụta ọtụtụ ihe ọṅụṅụ na-aba n'anya na nke na-abụghị mmanya na-aba n'anya na Ghana, kpughere Wale dị ka onye nnọchi anya ọhụrụ ha maka Storm Energy Drink.<ref>{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Kasapreko-signs-Shatta-Wale-as-brand-Ambassador-for-Storm-Energy-Drink-585527|title=Kasapreko signs Shatta Wale as brand Ambassador for Storm Energy Drink|work=ghanaweb.com|date=28 September 2017|accessdate=13 January 2018}}</ref>
Na 17 Nọvemba afọ 2017, Shatta Wale bịanyere aka na nkwekọrịta na Boss Baker Beef Roll dị ka onye nnọchi anya akara.<ref>{{Cite web|url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Shatta-Wale-inks-Multi-Million-deal-with-Boss-Baker-Beef-Roll-601397|title=Shatta Wale Inks A Multi Million Deal With Boss Baker Beef Rolls – Ghana Web|date=17 November 2017|work=ghanaweb.com|accessdate=15 January 2018}}</ref>
Infinix Ghana, ụlọ ọrụ smartphone, na Wednesday, Septemba 11, na afọ 2019, kwupụtara Shatta Wale dị ka onye nnọchi anya Brand ya<ref>{{Cite web|url=https://kasapafmonline.com/2019/09/shatta-wale-is-infinix-mobile-brand-ambassador/|title=Shatta Wale is Infinix Mobile brand ambassador | Kasapa102.5FM|first=Edward|author=Acquah|date=11 September 2019|accessdate=9 June 2022|archivedate=4 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220204045607/https://kasapafmonline.com/2019/09/shatta-wale-is-infinix-mobile-brand-ambassador/}}</ref>
== Esemokwu ==
N'ọnwa Ọktọba afọ 2021, Shatta Wale kwuru na ọ bụ ụgha na a gbagburu ya ma na-anata ọgwụgwọ. O mechara nyefee onwe ya n'ihi na ndị uwe ojii kwupụtara na a chọrọ ya.<ref>{{Cite web|title=Shatta Wale remanded in police custody for one week - MyJoyOnline.com|url=https://www.myjoyonline.com/shatta-wale-remanded-in-police-custody-for-one-week/|accessdate=2021-10-23|work=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> Ndị uwe ojii Ghana jidere ya maka ebubo na ọ na-etinye aka na ịmepụta na mgbasa ozi iji mepụta egwu na ụjọ.<ref>{{Cite web|title=Shatta Wale arrested over hoax shooting incident - MyJoyOnline.com|url=https://www.myjoyonline.com/shatta-wale-arrested-over-hoax-shooting-incident/|accessdate=2021-10-23|work=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Shatta Wale to appear in court today over hoax shooting - MyJoyOnline.com|url=https://www.myjoyonline.com/shatta-wale-to-appear-in-court-today-over-hoax-shooting/|accessdate=2021-10-23|work=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> A kpọgara ya n'ụlọ mkpọrọ otu izu.<ref>{{Cite web|date=2021-10-21|title=Shatta Wale and three others remanded for one week over shooting prank|url=https://citinewsroom.com/2021/10/shatta-wale-and-three-others-remanded-for-one-week/|accessdate=2021-10-24|work=Citinewsroom - Comprehensive News in Ghana|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|title=Ghana court remand Shatta Wale in police custody for one week|work=BBC News Pidgin|url=https://www.bbc.com/pidgin/tori-58991898|accessdate=2021-10-24}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-10-21|title=Shatta Wale, three others remanded for a week|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Shatta-Wale-three-others-remanded-for-a-week-1385038|accessdate=2021-10-24|work=GhanaWeb|language=en|archivedate=2021-10-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211024084732/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Shatta-Wale-three-others-remanded-for-a-week-1385038}}</ref> Na Tuesday, 26 Ọktoba na afo 2021, e nyere Shatta Wale mgbapụta GH ·100,000 nke nkwenye onwe ya na ntị taa. A kwụsịla ikpe ahụ ruo Nọvemba 9, afọ 2021.<ref>{{Cite web|title=As it happened: Shatta Wale granted ¢100k bail|url=https://www.myjoyonline.com/as-it-happened-shatta-wale-medikal-each-granted-100k-bail/?param=}}</ref><ref>{{Cite web|title=Shatta Wale granted bail|date=26 October 2021|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Shatta-Wale-granted-bail-1388353|accessdate=9 June 2022|archivedate=17 April 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220417234620/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Shatta-Wale-granted-bail-1388353}}</ref><ref>{{Cite news|title=Shatta Wale arrest bail: Ghana court grant star Shatta Wale Ghc100,000 bail|work=BBC News Pidgin|url=https://www.bbc.com/pidgin/world-59034460}}</ref> Otu izu abụọ ka a tọhapụrụ onye na-ese ihe na mgbapụta, e jidere ya na esemokwu ọzọ ya na ndị uwe ojii ka ọ na-apụ na nzukọ ya na ndị ama ama a kpọrọ n'iwu nke onye isi ndị uwe ojii Ghana. Shatta Wale mere mkpesa maka mmeso na-ezighị ezi na nzukọ ahụ mgbe e kwuru na ndị ọrụ ibe ya niile kwere ka ha jiri ekwentị ha ma ọ bụghị. O mechara kọọrọ nzukọ ahụ ma gbuo ikpere n'ala n'ihu IGP George Akuffo Dampare ịrịọ mgbaghara.<ref>{{Cite web|author=Online|first=Peace FM|title=Shatta Wale Kneels Before IGP to Beg After Storming Out Of Meeting|url=https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/202111/455518.php|accessdate=2021-11-13|work=Peacefmonline.com - Ghana news|archivedate=2021-11-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211123105025/https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/news/202111/455518.php}}</ref>
== Discography ==
=== Albọm ===
* Mgbe Oké Ifufe (2016)<ref>{{Cite web|title=Shatta Wale Dancehall star announces first studio album|url=http://pulse.com.gh/music/shatta-wale-dancehall-star-announces-first-studio-album-id4720075.html|work=Pulse.com.gh|date=23 February 2016|publisher=David Mawuli|accessdate=26 February 2016|archivedate=13 December 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241213220333/https://www.pulse.com.gh/music/shatta-wale-dancehall-star-announces-first-studio-album-id4720075.html}}</ref>
* Igwe 9 (2017, hip hop mixtape)<ref>{{Cite web|title=Cloud 9 ; Shatta Wales First Hip-pop MixTape Album|url=https://fussghana.com/cloud-9-shatta-wales-first-hip-pop-mixtape/|work=Fussghana.com|date=20 December 2020|publisher=Kay Adams|accessdate=30 July 2021|archivedate=4 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220204061621/https://fussghana.com/cloud-9-shatta-wales-first-hip-pop-mixtape/}}</ref>
* ''Ọchịchị'' (2018)<ref name="https">{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/LIVE-UPDATES-Shatta-Wale-s-Reign-album-launch-and-concert-692371|title=LIVE UPDATES: Shatta Wale's 'Reign' album launch and concert {{!}} Entertainment 2018-10-13|work=ghanaweb.com|date=13 October 2018|accessdate=14 October 2018}}</ref>
* Wonder Boy (2019)<ref>{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Shatta-Wale-s-Wonder-Boy-album-a-mark-of-greatness-791383|title=Shatta Wale's 'Wonder Boy' album, a mark of greatness|work=www.ghanaweb.com|date=21 October 2019|language=en|accessdate=2020-01-11}}</ref>
=== Single ===
{| class="wikitable"
!Afọ
!Aha
!Abọm
!Ref.
|-
|2016
|''Aroma''
|Ego Afọ Mixtape
|<ref>{{Cite web|title=New Music Shatta Wale – Aroma (Prod. by Shatta Wale)|url=http://pulse.com.gh/music/new-music-shatta-wale-aroma-prod-by-shatta-wale-id4579241.html|work=Pulse.com.gh|date=19 January 2016|publisher=David Mawuli|accessdate=25 January 2016|archivedate=13 December 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241213220333/https://www.pulse.com.gh/music/new-music-shatta-wale-aroma-prod-by-shatta-wale-id4579241.html}}</ref>
|-
|2016
|''Dị Ka Gị''
|Mgbe Oké Ifufe ahụ gasịrị
|<ref>{{Cite web|title=New Music Shatta Wale – Like You (Prod. by Shatta Wale)|url=http://pulse.com.gh/music/new-music-shatta-wale-like-you-prod-by-shatta-wale-id4719831.html|work=Pulse.com.gh|date=23 February 2016|publisher=David Mawuli|accessdate=26 February 2016|archivedate=13 December 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241213220333/https://www.pulse.com.gh/music/new-music-shatta-wale-like-you-prod-by-shatta-wale-id4719831.html}}</ref>
|-
|2015
|Eziokwu
|Amaghị
|
|-
|2016
|Ekpere gbuo Dem
|Amaghị
|
|-
|2016
|Kakai
|Amaghị
|
|-
|2016
|''Ogologo oge''
|Mgbe Oké Ifufe ahụ gasịrị
|<ref>{{Cite web|title=New Music Shatta Wale – Longtime (Ets3) (Prod. by Shatta Wale)|url=http://pulse.com.gh/music/new-music-shatta-wale-longtime-ets3-prod-by-shatta-wale-id4716613.html|work=Pulse.com.gh|date=22 February 2016|publisher=David Mawuli|accessdate=26 February 2016|archivedate=13 December 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241213220333/https://www.pulse.com.gh/music/new-music-shatta-wale-longtime-ets3-prod-by-shatta-wale-id4716613.html}}</ref>
|-
|2016
|''Dancehall King (Nkebi nke 2)''
|Mgbe Oké Ifufe ahụ gasịrị
|<ref>{{Cite web|title=New Music Shatta Wale – Dancehall King (Part 2) (Prod. by Shatta Wale)|url=http://enterghana.com/music-download-shatta-wale-dancehall-king-part-2/|work=EnterGhana.com|publisher=Chris Kwabena|accessdate=15 May 2016|archivedate=5 June 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160605031150/http://enterghana.com/music-download-shatta-wale-dancehall-king-part-2/}}</ref>
|-
|2017
|''Ndị kpọrọ asị''
|Amaghị
|<ref>{{Cite web|title=New Music Shatta Wale – Haters|url=https://www.ghbestpromo.com/2017/09/shatta-wale-ft-mr-eazi-haters-officia.html|work=Ghnewslab.com|publisher=Desmond Drickly|accessdate=19 September 2017|archivedate=7 August 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200807061206/https://ghbestpromo.com/2017/09/shatta-wale-ft-mr-eazi-haters-officia.html}}</ref>
|-
|2017
|''Affi Di Money''
|Amaghị
|<ref>{{Cite web|title=New Music Shatta Wale – Affi Di Money (Prod. by Da Maker)|url=https://www.ghbestpromo.com/2017/10/shatta-wale-affi-di-money.html|work=Ghbestpromo.com|publisher=Desmond Drickly|accessdate=11 October 2017|archivedate=7 August 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200807074839/https://ghbestpromo.com/2017/10/shatta-wale-affi-di-money.html}}</ref>
|-
|2017
|''Ihere na-eme gị''
|Amaghị
|<ref>{{Cite web|title=Shatta Wale – Shame On You (Prod. by Shawers)|url=https://www.ghnewslab.com/2017/11/lyrics-shatta-wale-shame-on-you-lyrics.html|work=Ghnewslab.com|publisher=Desmond Drickly|accessdate=12 November 2017|archivedate=24 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180124120518/http://www.ghnewslab.com/2017/11/lyrics-shatta-wale-shame-on-you-lyrics.html}}</ref>
|-
|2017
|''Ọdachi''
|Iweghara Afrịka
|<ref>{{Cite web|title=Shatta Wale – Disaster (Prod. by Shawers)|url=https://www.ghnewslab.com/2017/11/lyrics-shatta-wale-disaster-lyrics.html|work=Ghnewslab.com|publisher=Desmond Drickly|accessdate=16 November 2017|archivedate=5 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181205024519/http://www.ghnewslab.com/2017/11/lyrics-shatta-wale-disaster-lyrics.html}}</ref>
|-
|2017
|''Patoranking''
|Iweghara Afrịka
|<ref>{{Cite web|title=New Music Shatta Wale – Patoranking (Prod. by Salti)|url=https://www.ghnewslab.com/2019/04/shatta-wale-ft-medikal-packaging.html|work=Ghnewslab.com|publisher=Desmond Drickly|accessdate=18 November 2017}}</ref>
|-
|2018
|''Zylofon''
|Amaghị
|<ref>{{Cite news|url=http://ghmix.com/download-music/shatta-wale-zylofon-prod-by-willisbeatz/|title=Shatta Wale – Zylofon (Prod. By Willisbeatz) {{!}}|date=2018-01-31|accessdate=2018-01-31}}</ref>
|-
|2018
|''Ezi Onye kwere ekwe''
|Amaghị
|<ref>{{Cite news|url=http://www.gheventplus.net/2018/02/19/shatta-wale-ft-addi-self-natty-lee-true-believer-prod-by-m-o-g/|title=Shatta Wale Ft. Addi Self & Natty Lee – True Believer (Prod. by M.O.G) {{!}}|date=2018-02-19|accessdate=2018-02-20|archive-date=2018-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20181014165021/http://www.gheventplus.net/2018/02/19/shatta-wale-ft-addi-self-natty-lee-true-believer-prod-by-m-o-g/|url-status=dead}}</ref>
|-
|2018
|''Ego Taya Dem''
|Amaghị
|<ref>{{Cite news|url=http://www.gheventplus.net/2018/02/19/shatta-wale-ego-taya-dem-prod-willis-beatz/|title=Shatta Wale – Ego Taya Dem (Prod By Willis Beatz) {{!}}|date=2018-02-19|accessdate=2018-02-20|archive-date=2018-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20181014170456/http://www.gheventplus.net/2018/02/19/shatta-wale-ego-taya-dem-prod-willis-beatz/|url-status=dead}}</ref>
|-
|2018
|''Oké Ifufe''
|Amaghị
|<ref>{{Cite news|url=https://www.ghpop.com/2018/download-song/shatta-wale-storm-prod-da-maker/|title=Shatta Wale – Storm (Prod. by Da Maker) {{!}} Ghpop.com|date=2018-02-28|work=Ghpop.com|accessdate=2018-03-06|language=en-US|archive-date=2018-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20180307150835/https://www.ghpop.com/2018/download-song/shatta-wale-storm-prod-da-maker/|url-status=dead}}</ref>
|-
|2018
|''Shito''
|Amaghị
|<ref>{{Cite news|url=https://www.ghpop.com/2018/download-song/shatta-wale-shito-prod-mog-beatz/|title=Shatta Wale – Shito (Prod by MOG Beatz) {{!}} Ghpop.com|date=2018-03-06|work=Ghpop.com|accessdate=2018-03-06|language=en-US|archive-date=2018-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20180307150837/https://www.ghpop.com/2018/download-song/shatta-wale-shito-prod-mog-beatz/|url-status=dead}}</ref>
|-
|2018
|''Onye na-eme ihe nkiri''
|Amaghị
|[https://web.archive.org/web/20220606155524/https://www.ghupload.com/]
|-
|2018
|''Ọkụ égbè eluigwe''
|Amaghị
|<ref>{{Cite web|url=https://www.pulse.com.gh/entertainment/music/new-music-shatta-wale-x-millitants-thunder-fire/311fem1|title=Shatta Wale x Millitants{{sic|hide=y}} – Thunder Fire|date=1 June 2018|work=Entertainment}}</ref>
|-
|2018
|Don't Baby My Baby
|Ọchịchị
|
|-
|2018
|Bend Over
|Ọchịchị
|
|-
|2018
|Squeeze
|Ọchịchị
|
|-
|2018
|Ana m akwa ụta
|Ọchịchị
|
|-
|2018
|Ọ bụrụ na m hụrụ
|Ọchịchị
|
|-
|2018
|Nye Dem Ihe
|Ọchịchị
|
|-
|2018
|Crazy
|Ọchịchị
|
|-
|2018
|Ọnụ ọgụgụ
|Ọchịchị
|
|-
|2018
|Ihe Ebube
|Ọchịchị
|
|-
|2018
|Rosalinda
|Ọchịchị
|
|-
|2018
|Nwanne nwanyị
|Ọchịchị
|
|-
|2018
|Akụkọ Mama
|Ọchịchị
|
|-
|2018
|Gringo
|Ọchịchị
|
|-
|2018
|Iche M E Mere
|Ọchịchị
|
|-
|2018
|Siza
|Ọchịchị
|
|-
|2018
|Ọpụpụ
|Ọchịchị
|
|-
|2018
|Ụdị Otu Ụzọ
|Ọchịchị
|
|-
|2018
|Ọkwa m
|Amaghị
|
|-
|2019
|Shatta na 9 (feat. 9TYZ)
|Amaghị
|
|-
|2019
|Packaging (feat. Medikal)
|Amaghị
|
|-
|2019
|Run 4 yuh life
|Amaghị
|
|-
|2019
|''Ọ dịghị Anya''
|Amaghị
|<ref>{{Cite web|title=Shatta Wale – No Look (Prod. By Beatz Vampire)|url=https://www.ghnewslab.com/2019/11/shatta-wale-no-look-prod-by-beatz-vampire.html|work=Ghnewslab.com|publisher=Desmond Drickly|accessdate=22 November 2019}}</ref>
|-
|2019
|''Amụma ihu igwe''
|Amaghị
|<ref>{{Cite web|title=Shatta Wale – Weather Forecast (Prod. By Paq)|url=https://www.ghnewslab.com/2019/11/shatta-wale-weather-forecast-prod-by-paq.html|work=Ghnewslab.com|publisher=Desmond Drickly|accessdate=21 November 2019}}</ref>
|-
|2019
|''I Hate Nonsense''
|Amaghị
|<ref>{{Cite web|title=Shatta Wale – I Hate Nonsense (Kweku Smoke Diss)|url=https://www.ghnewslab.com/2019/11/shatta-wale-hate-nonsense-kweku-smoke-diss.html|work=Ghnewslab.com|publisher=Desmond Drickly|accessdate=16 November 2019}}</ref>
|-
|2019
|''Borjor''
|Amaghị
|<ref>{{Cite web|title=Shatta Wale – Borjor|url=https://www.ghnewslab.com/2019/10/shatta-wale-borjor.html|work=Ghnewslab.com|publisher=Desmond Drickly|accessdate=21 October 2019}}</ref>
|-
|2020
|''Miss Money''
|Amaghị
|<ref>{{Cite web|author=CratesHub|first=Alloh|title=Shatta Wale – Miss Money ft. Medikal - CratesHub.com|url=https://www.ghupload.com/best-of-myself-by-shatta-wale/|accessdate=2020-07-18|work=www.ghupload.com|language=en-gb|archivedate=2021-06-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210623190007/https://www.ghupload.com/best-of-myself-by-shatta-wale/}}</ref>
|-
|2020
|Ahodwo Las Vegas ft Kofi Jamar, Amerado, Ypee, Kweku Flick, King Paluta, Phrimpong & Phaize
|Amaghị
|<ref>{{Cite web|author=NytMare|first=Blogger's|date=2020-12-17|title=Shatta Wale – Ahodwo Las Vegas ft. Kofi Jamar, Amerado, Ypee , Kweku Flick, King Paluta, Phrimpong & Phaize|url=https://www.ghanamotion.com/shatta-wale-ahodwo-las-vegas-ft-kofi-jamar-amerado-ypee-kweku-flick-king-paluta-phrimpong-phaize/|accessdate=2020-12-19|work=Ghanamotion.com|language=en-US|archivedate=2022-02-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220204060959/https://www.ghanamotion.com/shatta-wale-ahodwo-las-vegas-ft-kofi-jamar-amerado-ypee-kweku-flick-king-paluta-phrimpong-phaize/}}</ref>
|-
|2020
|Party with the Stars (Feat. Munga Honorable, Tifa)
|Amaghị
|<ref>{{Cite web|author=Twum|first=Fredrick|title=Shatta Wale - Party with the Stars (Feat. Munga Honorable, Tifa)|url=https://hipradar.net/shatta-wale-party-with-the-stars-ft-munga-honorable-x-tifa-mp3-download/|work=hipradar.net|date=23 December 2020|publisher=Hipradar|accessdate=23 December 2020|archivedate=4 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220204060959/https://hipradar.net/shatta-wale-party-with-the-stars-ft-munga-honorable-x-tifa-mp3-download/}}</ref>
|-
|2022
|A mụrụ Crey
|Amaghị
|
|-
|-
|2022
|Bess Lyf ft Jupitar
|Amaghị
|
|-
|-
|2022
|Egwu Mi
|Amaghị
|
|-
|-
|2022
|Banyere Chineke
|Amaghị
|
|-
|}
== Videography ==
{| class="wikitable"
!Afọ
!Aha
!Onye isi
!Ref.
|-
|2020
|Hajia Bintu (feat. Ara B & Captan)
|Shatta Wale & PKMI
|
|-
|2019
|Agwaetiti
|Yaw Skyface
|<ref>{{Cite web|url=https://www.ghanacelebrities.com/2019/01/13/watch-behind-the-scene-photos-and-videos-of-shatta-wales-island-music-video-shot-at-ada/|title=Watch 'Behind The Scene' Photos and Videos of Shatta Wale's 'Island' Music Video Shot At Ada|date=2019-01-13|work=GhanaCelebrities.Com|language=en-US|accessdate=2020-01-11|archivedate=2022-02-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220204061912/https://www.ghanacelebrities.com/2019/01/13/watch-behind-the-scene-photos-and-videos-of-shatta-wales-island-music-video-shot-at-ada/}}</ref>
|-
|2019
|Crazy
|sesan
|
|-
|201
|Ọkwa m
|Sesan
|<ref>{{Cite web|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/television/videos.php?ID=55647|title=Shatta Wale - My Level (Official Video)|work=www.ghanaweb.com|date=9 December 2018|language=en|accessdate=2020-01-11}}</ref>
|-
|2018
|''Gringo''
|Sesan
|<ref>{{Cite news|url=https://www.gheventplus.net/2018/05/05/shatta-wale-gringo-official-video/|title=Shatta Wale – Gringo (Official Video) {{!}}|date=2018-05-05|accessdate=2018-05-06|language=en-US|archive-date=2018-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20180628153755/https://www.gheventplus.net/2018/05/05/shatta-wale-gringo-official-video/|url-status=dead}}</ref>
|-
|2018
|''Ihe akaebe bọmbụ''
|Sesan
|<ref>{{Cite news|url=http://www.gheventplus.net/2018/02/14/shatta-wale-bullet-proof-official-music-video/|title=Shatta Wale – Bullet Proof (Official Music Video) {{!}}|date=2018-02-14|accessdate=2018-03-06|language=en-US|archive-date=2018-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20180307150913/http://www.gheventplus.net/2018/02/14/shatta-wale-bullet-proof-official-music-video/|url-status=dead}}</ref>
|-
|2017
|''Ọ dịghị onye na-aga ikwu okwu''
|Rex
|<ref>{{Cite news|url=http://www.gheventplus.net/2017/12/16/download-shatta-wale-nobody-go-talk-official-video/|title=[DOWNLOAD] Shatta Wale – Nobody Go Talk (Official Video) {{!}}|date=2017-12-16|accessdate=2018-03-06|language=en-US|archive-date=2018-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20180307150915/http://www.gheventplus.net/2017/12/16/download-shatta-wale-nobody-go-talk-official-video/|url-status=dead}}</ref>
|-
|2017
|''Onye Na-agbanwe Ndụ''
|Rex
|<ref>{{Cite news|url=http://www.gheventplus.net/2017/10/25/download-shatta-wale-life-changer-official-video/|title=[DOWNLOAD] Shatta Wale – Life Changer (Official Video) {{!}}|date=2017-10-25|accessdate=2018-03-06|language=en-US|archive-date=2018-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20180403213657/http://www.gheventplus.net/2017/10/25/download-shatta-wale-life-changer-official-video/|url-status=dead}}</ref>
|-
|2017
|''Waitti''
|Will Drey
|<ref>{{Cite web|title=VIDEO: Shatta Wale – Waitti|url=http://gh.tooxclusive.com/video-download/video-shatta-wale-waitti/|work=Gh.tooxclusive.com|publisher=GHTooxclusive|accessdate=15 October 2017|archivedate=25 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210125141607/https://gh.tooxclusive.com/video-download/video-shatta-wale-waitti/}}</ref>
|-
|2017
|''Ayoo''
|Sire Chopperson
|<ref>{{Cite web|title=WATCH: Shatta Wale Drops 'Ayoo' (Official Music Video)|url=https://www.ghanacelebrities.com/2017/03/29/watch-shatta-wale-drops-ayoo-official-music-video/|work=Ghanacelebrities.com|date=29 March 2017|publisher=Ghanacelebrities|accessdate=15 October 2017|archivedate=4 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220204061906/https://www.ghanacelebrities.com/2017/03/29/watch-shatta-wale-drops-ayoo-official-music-video/}}</ref>
|-
|2017
|''Iweghara''
|Sire Chopperson
|<ref>{{Cite web|title=SHATTA WALE – TAKING OVER FT. JOINT 77 X ADDI SELF X CAPTAN ( OFFICIAL VIDEO)|url=http://bygonegh.com/shatta-wale-taking-over-video-bygonegh/|work=Bygonegh.com|publisher=Bygonegh|accessdate=27 September 2017|archivedate=24 February 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200224153452/http://bygonegh.com/shatta-wale-taking-over-video-bygonegh/}}</ref>
|-
|2016
|''Akụkọ Shatta''
|Mexx Studio
|<ref>{{Cite web|title=Music Video Shatta Wale – Shatta Story|url=http://pulse.com.gh/music-videos/music-video-shatta-wale-shatta-story-id4419893.html|work=Pulse.com.gh|date=2 December 2015|publisher=David Mawuli|accessdate=29 January 2016|archivedate=5 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160105014352/http://pulse.com.gh/music-videos/music-video-shatta-wale-shatta-story-id4419893.html}}</ref>
|-
|2016
|''Krom Aye Shi (Town Make Hot)''
|Lex MacCarthy
|<ref>{{Cite web|title=Music Video Shatta Wale – Krom Aye Shi (Town Make Hot)|url=http://pulse.com.gh/music-videos/music-video-shatta-wale-krom-aye-shi-town-make-hot-id4473534.html|work=Pulse.com.gh|date=17 December 2015|publisher=David Mawuli|accessdate=1 February 2016|archivedate=21 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160121170349/http://pulse.com.gh/music-videos/music-video-shatta-wale-krom-aye-shi-town-make-hot-id4473534.html}}</ref>
|-
|2016
|''Too Sweet''
|Will Drey
|<ref>{{Cite web|title=Music Video Duke (D2) – Too Sweet feat. Shatta Wale|url=http://pulse.com.gh/music-videos/music-video-duke-d2-too-sweet-feat-shatta-wale-id4355415.html|work=Pulse.com.gh|date=13 November 2015|publisher=David Mawuli|accessdate=1 February 2016|archivedate=11 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160311111007/http://pulse.com.gh/music-videos/music-video-duke-d2-too-sweet-feat-shatta-wale-id4355415.html}}</ref>
|-
|2016
|''Akụkọ Ị Ga-akọ''
|Prince Dovlo
|<ref>{{Cite web|title=Shatta Wale Dancehall act becomes street boy in "Story To Tell" video|url=http://pulse.com.gh/music-videos/shatta-wale-dancehall-act-becomes-street-boy-in-story-to-tell-video-id4746877.html|work=Pulse.com.gh|date=March 2016|publisher=David Mawuli|accessdate=1 March 2016|archivedate=5 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305013710/http://pulse.com.gh/music-videos/shatta-wale-dancehall-act-becomes-street-boy-in-story-to-tell-video-id4746877.html}}</ref>
|-
|2016
|''Kemikal Dị Ukwuu''
|Prince Dovlo
|<ref>{{Cite web|title=Music Video Shatta Wale – Too Much Chemical|url=http://pulse.com.gh/music-videos/music-video-shatta-wale-too-much-chemical-id4716919.html|work=Pulse.com.gh|date=22 February 2016|publisher=David Mawuli|accessdate=1 March 2016|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304104858/http://pulse.com.gh/music-videos/music-video-shatta-wale-too-much-chemical-id4716919.html}}</ref>
|-
|2016
|''Ekpere gbuo Dem''
|Lex MacCarthy
|<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.ghupload.com/eye-red-by-shatta-wale/|title=VIDEO: Shatta Wale – "Baby" (Chop Kiss)|work=ghupload.com|publisher=yusuf|accessdate=2 March 2016|archivedate=27 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210627125320/https://www.ghupload.com/eye-red-by-shatta-wale/}}</ref>
|-
|2016
|Kakai
|Xpress Philms
|-
|2016
|Baby (Chop Kiss)
|Lex MacCarthy
|<ref>{{Cite web|url=http://dopetunezgh.com/shatta-wale-baby-chop-kiss-official-video/|title=Shatta Wale – Baby (Chop Kiss) (Official Video)|date=5 March 2016|work=dopetunezgh.com|accessdate=18 May 2017|archivedate=24 February 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200224153455/http://dopetunezgh.com/shatta-wale-baby-chop-kiss-official-video/}}</ref>
|-
|2013
|Ahụ ọ bụla dị ka Tin m
|PressPlay Vidz
|48
|-
|2015
|Zukọta Gburugburu
|Lex MacCarthy
|49
|}
== Ihe nkiri ==
{| class="wikitable"
!Afọ
!Aha
!Ọrụ
!Ref.
|-
|2016
|''Ndụ ndị gbawara agbawa''
| {{N/A}}
|<ref>{{Cite web|title=Trailer Shatta Wale, Bisa Kdei, Majid Michel, star in new movie "Shattered Lives"|url=http://pulse.com.gh/movies/trailer-shatta-wale-bisa-kdei-majid-michel-star-in-new-movie-shattered-lives-id4523160.html|work=Pulse.com.gh|date=5 January 2016|publisher=David Mawuli|accessdate=11 February 2016|archivedate=1 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160301085731/http://pulse.com.gh/movies/trailer-shatta-wale-bisa-kdei-majid-michel-star-in-new-movie-shattered-lives-id4523160.html}}</ref>
|-
|2014
|''Never Say Never''
| {{N/A}}
|<ref>{{Cite web|url=http://citifmonline.com/2014/09/26/shata-wale-features-in-new-movie-never-say-never/|title=Shatta Wale Features in New Movie – City Fm|date=26 September 2014|work=cityfmonline.com|accessdate=12 February 2016|archivedate=26 April 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190426192533/http://citifmonline.com/2014/09/26/shata-wale-features-in-new-movie-never-say-never/}}</ref>
|-
|2018
|"Ikpe ikpe nke Shatta Wale (Kejetia Vs Makola)"
|Shatta Wale
|}
== Ihe nrite na nhọpụta ==
N'afọ 2014, a họpụtara Shatta Wale maka Maiden GN Bank Awards dị ka People's Choice Male Musician of the year.<ref>{{Cite web|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/artikel.php|title=GhanaWeb, Validation Error|work=ghanaweb.com|accessdate=11 April 2017|archivedate=23 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210223144331/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/artikel.php}}</ref><ref name="omgghana.com">{{Cite web|url=http://omgghana.com/full-list-nominees-gn-bank-peoples-choice-awards/|title=Archived copy|accessdate=2015-03-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402184644/http://omgghana.com/full-list-nominees-gn-bank-peoples-choice-awards/|archivedate=2 April 2015}}</ref><ref name="pulse.com.gh">{{Cite web|url=http://pulse.com.gh/news/gn-bank-awards-2015-shatta-wale-crowned-male-musician-of-the-year-see-full-list-of-winners-id3590679.html|title=GN Bank Awards 2015: Shatta Wale Crowned "Male Musician of the Year", See Full List Of Winners|author=Mawuli|first=David|work=pulse.com.gh|date=22 March 2015|accessdate=11 April 2017|archivedate=6 July 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170706221543/http://www.pulse.com.gh/news/gn-bank-awards-2015-shatta-wale-crowned-male-musician-of-the-year-see-full-list-of-winners-id3590679.html}}</ref>
{| class="wikitable"
!Afọ
!Ihe omume
!Nrite
!Onye natara ya
!Nsonaazụ
!Nkọwa
|-
|2013
|Ghana Music Awards
|Reggae Dancehall Song of the Year - Shatta City
|Shatta Wale|| {{Nom}}
|<ref>{{Cite web|url=http://thechronicle.com.gh/vodafone-ghana-music-awards-2013-nominations-list-finally-out/|title=Archived copy|accessdate=2013-07-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130504114121/http://thechronicle.com.gh/vodafone-ghana-music-awards-2013-nominations-list-finally-out/|archivedate=4 May 2013}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://entertainment.myjoyonline.com/pages/news/201302/101863.php|title=R2Bees top 2013 Vodafone Ghana Music Awards nominations|first=Michael Ofori Amanfo|author=Boateng|work=myjoyonline.com|accessdate=11 April 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140110203807/http://entertainment.myjoyonline.com/pages/news/201302/101863.php|archivedate=10 January 2014}}</ref>
|-
| rowspan="20" |2014
|Channel O Music Video Awards
|Vidio Ragga Dancehall kachasị nwee onyinye
| rowspan="3" |"Onye ọ bụla na-enwe mmasị na Ting m"
| {{Nom}}
|<ref>{{Cite web|url=http://mg.co.za/article/2014-09-05-channel-o-africa-announces-music-video-awards-nominees|title=Channel O Africa announces Music Video Awards nominees|author=Rhodé Marshall|work=The M&G Online|date=5 September 2014}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://channelo.dstv.com/2014/11/choamva14-winners/|title=Channel O TV Online – Full list of CHOAMVA winners|work=dstv.com|accessdate=2022-06-09|archivedate=2014-12-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141202033753/http://channelo.dstv.com/2014/11/choamva14-winners/}}</ref>
|-
| rowspan="2" |4Syte TV Music Video Awards
|Best Reggae/Dancehall Video
| {{Won}}
| rowspan="2" |<ref>{{Cite web|url=http://www.ghanamotion.com/photos-edem-tops-2014-4syte-tv-music-video-awards-as-sarkodie-wins-most-influential-artist-award/|title=[Photos] Edem tops 2014 4syte TV Music Video Awards as Sarkodie wins Most Influential Artist Award|author=ghanamotion|work=Ghanamotion.com|date=17 November 2014|accessdate=9 June 2022|archivedate=5 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220205071652/https://www.ghanamotion.com/photos-edem-tops-2014-4syte-tv-music-video-awards-as-sarkodie-wins-most-influential-artist-award/}}</ref>
|-
|Vidio kachasị ewu ewu
| {{Won}}
|-
|2014 Nigeria Entertainment Awards
|Onye egwu Afrịka nke Afọ
|
| {{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=http://www.chills24.com/2014/09/01/nigeria-entertainment-awards-2014-holds-in-new-york-full-list-of-winners/|title=Nigeria Entertainment Awards 2014 holds in New York (Full list of winners)|work=chills24|accessdate=2022-06-09|archivedate=2016-04-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160428022525/http://www.chills24.com/2014/09/01/nigeria-entertainment-awards-2014-holds-in-new-york-full-list-of-winners/}}</ref>
|-
| rowspan="2" |African Muzik Magazine Awards
|Nwoke kacha mma n'Ebe Ọdịda Anyanwụ Afrịka
|
| {{Nom}}
| rowspan="2" |<ref name="Bellanaija1">{{Cite web|title=See Nominees for the African Muzik Magazine Awards (AFRIMMA) 2014|url=http://www.bellanaija.com/2014/06/09/see-the-nominees-for-the-african-muzik-magazine-awards-afrimma-2014/|publisher=Bellanaija|accessdate=28 July 2014|date=9 June 2014}}</ref>
|-
|Best Dancehall Artiste
|
| {{Nom}}
|-
| rowspan="5" |Ghana Music Awards
|Artiste nke Afọ
|
| {{Won}}
| rowspan="5" |<ref name="VGMA14Winners">{{Cite web|title=Full list of winners at 2014 Vodafone Ghana Music Awards|url=http://www.myjoyonline.com/entertainment/2014/May-4th/full-list-of-winners-at-2014-vodafone-ghana-music-awards.php|publisher=MyJoyOnline|accessdate=6 May 2014|archivedate=24 February 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200224153447/http://www.myjoyonline.com/entertainment/2014/May-4th/full-list-of-winners-at-2014-vodafone-ghana-music-awards.php}}</ref>
|-
|Mmekọrịta kacha mma nke afọ
| rowspan="2" |"Hot Cake"Pope Skinny feat.<br /><br /><br /><br /> ''Shatta Wale''
| {{Nom}}
|-
| rowspan="3" |Reggae/Dancehall Song of the Year
| {{Nom}}
|-
|"Fever"D2 feat.<br /><br /><br /><br /> ''Shatta Wale''
| {{Nom}}
|-
|"Dancehall King"
| {{Won}}
|-
|Nigerian Entertainment Awards
|Onye egwu Afrịka nke Afọ
|
| {{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=http://www.myjoyonline.com/entertainment/2014/September-1st/shatta-wale-wins-african-artiste-of-the-year.php|title=Ghana News – Shatta Wale wins African Artiste of the Year|work=myjoyonline.com|accessdate=2022-06-09|archivedate=2020-02-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200224153449/http://www.myjoyonline.com/entertainment/2014/September-1st/shatta-wale-wins-african-artiste-of-the-year.php}}</ref>
|-
| rowspan="5" |Ihe nrite BASS
|Onye na-eme ihe nkiri kachasị mma n'afọ
|
| {{Won}}
| rowspan="5" |<ref>{{Cite web|url=http://showbiz.peacefmonline.com/pages/music/201411/224251.php|title=BASS Awards – Full List of Winners|publisher=peacefmonline|accessdate=11 December 2014|archivedate=22 April 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160422033410/http://showbiz.peacefmonline.com/pages/music/201411/224251.php/}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://myjoyonline.com/entertainment/2014/June-3rd/2014-bass-awards-blakk-rasta-ras-kuuku-.php|title=2014 BASS Awards: Blakk Rasta, Ras Kuuku & Shatta Wale receive highest nominations|publisher=myjoyonline|accessdate=11 December 2014|archivedate=24 February 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200224153451/http://myjoyonline.com/entertainment/2014/June-3rd/2014-bass-awards-blakk-rasta-ras-kuuku-.php}}</ref>
|-
| rowspan="2" |Mmekọrịta kacha mma nke afọ
|D2 ft. Shatta Wale - "Fever"
| {{Nom}}
|-
|Shatta Wale ft. D Black - "Ina the Party"
| {{Nom}}
|-
|Best Video Dancehall
|"Dị ka ihe m"
| {{Won}}
|-
|Dancehall Artiste nke afọ
|Shatta Wale - "Banye na Net"
| {{Won}}
|-
|International Reggae na World Music Awards
|Onye Ntụrụndụ Ọhụrụ Kacha Mma
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=http://myjoyonline.com/entertainment/2014/August-27th/shatta-wale-nominated-for-two-international-awards.php|title=Shatta Wale nominated for two international awards – MyJoyOnline|work=myjoyonline.com|accessdate=11 April 2017|archivedate=24 February 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200224153448/http://myjoyonline.com/entertainment/2014/August-27th/shatta-wale-nominated-for-two-international-awards.php}}</ref>
|-
|Onyinye Jigwe
|Onye egwu Jigwe nke Afọ
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=http://www.spyghana.com/shatta-wale-afia-schwarzenegger-win-jigwe-awards/|title=Shatta Wale and Afia Schwarzenegger win at Jigwe awards – News Ghana|date=23 December 2014|work=spyghana.com|accessdate=11 April 2017|archivedate=4 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220204125425/https://www.spyghana.com/shatta-wale-afia-schwarzenegger-win-jigwe-awards/}}</ref>
|-
|Ghana DJ Awards
|DJ's Song of the Year
|Shatta Wale - Dancehall King|| {{Won}}
|<ref name="ghanaweb.com">{{Cite web|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Full-list-of-the-winners-the-2014-Ghana-DJ-Awards-301570|title=Full list of the winners @ the 2014 Ghana DJ Awards|work=ghanaweb.com|date=23 February 2014|accessdate=11 April 2017}}</ref>
|-
| rowspan="7" |2015
|African Entertainment Awards
|Best African Reggae / Dancehall Artiste
|Shatta Wale|| {{Nom}}
|<ref>{{Cite web|url=http://aeawards.ca/public/vote.php?category_id=29|title=Archived copy|accessdate=2015-08-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150811010928/http://aeawards.ca/public/vote.php?category_id=29|archivedate=11 August 2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ameyawdebrah.com/bisa-kdei-sarkodie-joselyn-dumas-other-nominated-for-2015-african-entertainment-awards-canada/|title=2015 African Entertainment Awards nominees and performers|date=6 August 2015|work=ameyawdebrah.com|accessdate=11 April 2017|archivedate=7 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180107120135/https://ameyawdebrah.com/bisa-kdei-sarkodie-joselyn-dumas-other-nominated-for-2015-african-entertainment-awards-canada/}}</ref>
|-
|African Muzik Magazine Awards
|Best Dancehall Artiste
|Shatta Wale|| {{Nom}}
|<ref>{{Cite web|url=http://ghanagist.com/stonebwoy-dj-black-wiyaala-davido-cassper-nyomvest-victoria-kimani-vanessa-mdee-viviane-chidid-diamond-platnumz-others-nominated-for-2015-afrimma-awards/|title=Stonebwoy, DJ Black, Wiyaala, Davido, Cassper Nyomvest, Victoria Kimani, Vanessa Mdee, Viviane Chidid, Diamond Platnumz, Others Nominated For 2015 AFRIMMA Awards – GhanaGist.Com|work=ghanagist.com|accessdate=11 April 2017|archivedate=4 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220204101722/http://ghanagist.com/stonebwoy-dj-black-wiyaala-davido-cassper-nyomvest-victoria-kimani-vanessa-mdee-viviane-chidid-diamond-platnumz-others-nominated-for-2015-afrimma-awards/}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://afrimma.com/|title=AFRIMMA – African Muzik Magazine Awards|work=afrimma.com|accessdate=11 April 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bellanaija.com/2015/07/the-african-muzik-magazine-awards-afrimma-2015-is-almost-here-see-the-list-of-nominees/|title=The African Muzik Magazine Awards (AFRIMMA) 2015 is Almost Here! See the List of Nominees|work=bellanaija.com|date=27 July 2015|accessdate=11 April 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ameyawdebrah.com/stonebwoy-wins-best-dancehall-artist-at-african-muzik-magazine-awards-afrimma/|title=Stonebwoy wins Best Dancehall Artist at African Muzik Magazine Awards (AFRIMMA ) – AmeyawDebrah.Com|date=11 October 2015|work=ameyawdebrah.com|accessdate=11 April 2017|archivedate=2 January 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170102002937/http://ameyawdebrah.com/stonebwoy-wins-best-dancehall-artist-at-african-muzik-magazine-awards-afrimma/}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://graphic.com.gh/entertainment/music/51431-stonebwoy-wins-afrimma-2015-awards.html|title=Ghana news: Stonebwoy wins AFRIMMA 2015 awards – Graphic Online|first=Graphic|author=Showbiz|work=graphic.com.gh|accessdate=18 May 2017|archivedate=3 April 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160403150858/http://www.graphic.com.gh/entertainment/music/51431-stonebwoy-wins-afrimma-2015-awards.html}}</ref>
|-
|Swish HQ UK Awards
|Abụ kacha mma
|Shatta Wale & Sonni Bali|| {{Nom}}
|<ref>{{Cite web|url=http://pulse.com.gh/events/swish-hq-uk-awards-2015-stonebwoy-dj-abrantee-fuse-odg-edem-others-nominated-check-out-the-full-list-id3838751.html|title=Swish HQ UK Awards 2015: Stonebwoy, DJ Abrantee, Fuse ODG, Edem, others nominated, Check out the full list|first=David|author=Mawuli|work=pulse.com.gh|date=8 June 2015|accessdate=11 April 2017|archivedate=4 February 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160204022651/http://pulse.com.gh/events/swish-hq-uk-awards-2015-stonebwoy-dj-abrantee-fuse-odg-edem-others-nominated-check-out-the-full-list-id3838751.html}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ameyawdebrah.com/stonebwoy-fuse-odg-edem-others-nominated-for-swish-hq-uk-awards-2015/|title=Stonebwoy, Fuse ODG, Edem, others nominated for Swish HQ UK Awards 2015 – AmeyawDebrah.Com|date=8 June 2015|work=ameyawdebrah.com|accessdate=11 April 2017|archivedate=3 January 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170103122646/http://ameyawdebrah.com/stonebwoy-fuse-odg-edem-others-nominated-for-swish-hq-uk-awards-2015/}}</ref>
|-
|International Reggae na World Music Awards
|Vidio egwu kachasị mma - Ị pụghị imetụ m aka
|Shatta Wale|| {{Nom}}
|<ref>{{Cite web|url=http://www.martinsinterculture.com/irawma/irawma_vote2015.html|title=IRAWMA International Reggae and World Music Awards|work=martinsinterculture.com|accessdate=11 April 2017|archivedate=24 February 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200224153451/http://www.martinsinterculture.com/irawma/irawma_vote2015.html}}</ref>
|-
|Onyinye 3G
|Onyinye Nhọrọ nke Onye Mbipụta
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Shatta-Wale-honoured-at-3G-Awards-2015-in-New-York-384449|title=Shatta Wale honoured at 3G Awards 2015 in New York|work=ghanaweb.com|date=28 September 2015|accessdate=11 April 2017}}</ref>
|-
|Ihe nrite MOBO
|Best African Act
|Shatta Wale|| {{Nom}}
|<ref>{{Cite web|url=http://pulse.com.gh/music/mobo-award-2015-fuse-odg-shatta-wale-mista-silva-nominated-for-best-african-award-id4216107.html|title=MOBO Award 2015: Fuse ODG, Shatta Wale & Mista Silva nominated for Best African award|first=David|author=Mawuli|work=pulse.com.gh|date=30 September 2015|accessdate=11 April 2017|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304191917/http://pulse.com.gh/music/mobo-award-2015-fuse-odg-shatta-wale-mista-silva-nominated-for-best-african-award-id4216107.html}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/music/2015/sep/30/mobo-awards-2015-krept-and-konan-and-jme-lead-nominations|title=Mobo awards 2015: Krept and Konan and JME lead nominations|first=Guardian|author=music|date=30 September 2015|accessdate=11 April 2017}}</ref>
|-
|GN Bank Awards
|Nhọrọ Ndị Mmadụ Nwoke Onye Egwu
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=http://www.graphic.com.gh/entertainment/showbiz-news/top-stars-swerved-at-gn-bank-awards.html|title=Ghana news: Top stars 'swerved' at GN Bank Awards – Graphic Online|first=Gifty|author=Owusu-Amoah|work=graphic.com.gh|accessdate=11 April 2017}}</ref>
|-
| rowspan="37" |2016
|Blọọgụ na Social Media Awards
|Artiste na Best Social Media Presence
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Sarkodie-Shatta-Wale-others-win-at-Blogging-Social-Media-Awards-440730|title=Sarkodie, Shatta Wale, others win at Blogging & Social Media Awards|work=ghanaweb.com|date=21 May 2016|accessdate=11 April 2017}}</ref>
|-
|Golden Movie Awards Africa
|Nchọpụta Ọlaedo
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=http://pulse.com.gh/events/golden-movie-awards-shatta-wale-wins-golden-discovery-full-list-of-winners-id5194621.html|title=Golden Movie Awards: Shatta Wale wins Golden Discovery; full list of winners|first=Albert Benefo|author=Buabeng|work=pulse.com.gh|date=26 June 2016|accessdate=11 April 2017|archivedate=8 June 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170608185249/http://www.pulse.com.gh/events/golden-movie-awards-shatta-wale-wins-golden-discovery-full-list-of-winners-id5194621.html}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.myjoyonline.com/entertainment/2016/June-26th/fred-amugi-yvonne-okoro-shatta-wale-win-at-2016-golden-movie-awards.php|title=Fred Amugi, Yvonne Okoro, Shatta Wale win at 2016 Golden Movie Awards|date=26 June 2016|work=myjoyonline.com|accessdate=11 April 2017}}</ref>
|-
|Africa Europe DJ Awards (Ịtali)
|Abụ kacha mma nke afọ - Kakai
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=http://www.djbretuoba.com/dj-awards-2016/|title=Welcome djbretuoba.com – BlueHost.com|work=djbretuoba.com|accessdate=11 April 2017|archivedate=7 August 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160807230422/http://www.djbretuoba.com/dj-awards-2016/}}</ref>
|-
|Nigeria Entertainment Awards
|African Male Artiste of the Year
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=http://thenet.ng/2016/06/full-nominee-list-for-2016-nigerian-entertainment-awards-nea/|title=FULL nominee list for 2016 Nigerian Entertainment Awards (NEA) – Nigerian Entertainment Today – Nigeria's Top Website for News, Gossip, Comedy, Videos, Blogs, Events, Weddings, Nollywood, Celebs, Scoop and Games|date=17 June 2016|work=thenet.ng|accessdate=11 April 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170102011347/http://thenet.ng/2016/06/full-nominee-list-for-2016-nigerian-entertainment-awards-nea/|archivedate=2 January 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.neaawards.org/|title=neaawards|work=neaawards.org|accessdate=11 April 2017|archivedate=27 June 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160627184042/http://www.neaawards.org/}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.graphic.com.gh/entertainment/events/efya-sarkodie-nominated-for-nigerian-entertainment-awards.html|title=Ghana news: Efya, Sarkodie nominated for Nigerian Entertainment Awards – Graphic Online|first=Daily|author=Graphic|work=graphic.com.gh|accessdate=11 April 2017}}</ref>
|-
|Afrimma Awards
|Dancehall Artiste nke Afọ
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=http://afrimma.com/nominees-2016/|title=Nominees 2016 – AFRIMMA|work=afrimma.com|accessdate=11 April 2017|archivedate=13 June 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170613132327/http://afrimma.com/nominees-2016/}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://xbitgh.com/afrimma-awards-2016-nominees-full-list/|title=AFRIMMA Awards 2016 Nominees – Full List • XbitGh – Ghana's Hottest News Portal|work=xbitgh.com|accessdate=2022-06-09|archivedate=2022-04-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220417074030/http://xbitgh.com/afrimma-awards-2016-nominees-full-list/}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://livefmghana.com/2016/10/17/shatta-wale-beats-stonebwoy-samini-win-best-dancehall-act-2016-afrimm-awards/|title=Shatta Wale beats Stonebwoy & Samini to win 'Best Dancehall act' @ 2016 AFRIMM Awards|date=17 October 2016|work=livefmghana.com|accessdate=11 April 2017|archivedate=4 May 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170504073617/http://livefmghana.com/2016/10/17/shatta-wale-beats-stonebwoy-samini-win-best-dancehall-act-2016-afrimm-awards/}}</ref>
|-
|Africa Youth Choice Awards
|Artiste nke Afọ
|Shatta Wale|| {{Nom}}
|<ref>{{Cite web|url=http://www.africayouthchoiceawards.org/nominees/|title=Archived copy|accessdate=2016-07-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160728123218/http://www.africayouthchoiceawards.org/nominees/|archivedate=28 July 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.eonlineghana.com/shatta-wale-nominated-2017-africa-youth-awards-full-list/|title=Shatta Wale Nominated For 2017 Africa Youth Awards – EOnlineGhana.Com|work=www.eonlineghana.com|accessdate=2018-02-23|archivedate=2018-02-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180223171632/https://www.eonlineghana.com/shatta-wale-nominated-2017-africa-youth-awards-full-list/}}</ref>
|-
|City People Entertainment Awards
|Ghana Musician of the Year Award - Nwoke
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Full-list-of-Ghanaian-winners-at-City-People-Entertainment-Awards-458419|title=Full list of Ghanaian winners at City People Entertainment Awards|work=ghanaweb.com|date=27 July 2016|accessdate=11 April 2017}}</ref>
|-
|Africa Entertainment Awards - US
|Best Dancehall Artiste
|Shatta wale|| {{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=http://www.aeausa.net/vote/|title=Archived copy|accessdate=2016-08-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160806065622/http://www.aeausa.net/vote/|archivedate=6 August 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.aeausa.net/winners|title=African Entertainment Awards USA – Entertainment, Awards, Live Music|work=aeausa.net|accessdate=11 April 2017}}</ref>
|-
|International Reggae na World Music Awards
|Best African Song/Entertainer - Chop Kiss
|Shatta wale|| {{Won}}
|<ref name="irawma.com">{{Cite web|url=http://irawma.com/2016/08/03/35th-international-reggae-world-music-award-nominees-to-be-revealed/|title=IRAWMA " 35th INTERNATIONAL REGGAE & WORLD MUSIC AWARD NOMINEES TO BE REVEALED|work=irawma.com|accessdate=11 April 2017|archivedate=16 March 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170316144920/http://irawma.com/2016/08/03/35th-international-reggae-world-music-award-nominees-to-be-revealed/}}</ref><ref name="kasapafmonline.com">{{Cite web|url=https://kasapafmonline.com/2016/10/03/shatta-wale-wins-best-african-song-award-irawma-2016/|title=Archived copy|accessdate=2016-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161005074934/https://kasapafmonline.com/2016/10/03/shatta-wale-wins-best-african-song-award-irawma-2016/|archivedate=5 October 2016}}</ref>
|-
|International Reggae na World Music Awards
|Vidio egwu kachasị mma -Chop Kiss
|Shatta Wale|| {{Nom}}
|<ref name="irawma.com" /><ref name="kasapafmonline.com" />
|-
|Ghana Kids Choice Awards
|Best Dancehall Icon nke Afọ
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Full-list-of-winners-at-Ghana-Kids-Choice-Awards-2016-464176|title=Full list of winners at Ghana Kids Choice Awards 2016|work=ghanaweb.com|date=22 August 2016|accessdate=11 April 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://pulse.com.gh/events/ghana-kids-choice-awards-2016-gifty-osei-d-cryme-funny-face-praye-others-to-rock-ghana-kids-choice-awards-id5370604.html|title=Ghana Kids Choice Awards 2016: Gifty Osei, D Cryme, Funny Face, Praye, others to rock Ghana Kids Choice Awards|first=David|author=Mawuli|work=pulse.com.gh|date=12 August 2016|accessdate=11 April 2017|archivedate=3 April 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170403103350/http://pulse.com.gh/events/ghana-kids-choice-awards-2016-gifty-osei-d-cryme-funny-face-praye-others-to-rock-ghana-kids-choice-awards-id5370604.html}}</ref>
|-
|African Royal Awards
|Best International Act
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=http://arawards.org/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150618211546/http://arawards.org/|archivedate=2015-06-18|title=African Royal Awards|date=18 June 2015}}</ref>
|-
|Ghana DJ Awards
|DJ's Song of the Year - Kakai
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=http://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/music/201603/273809.php|title=Full List Of Winners From 2016 Ghana DJ Awards|first=Peace FM|author=Online|work=peacefmonline.com|accessdate=11 April 2017|archivedate=4 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220204125418/https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/music/201603/273809.php}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://pulse.com.gh/events/ghana-dj-awards-2016-full-list-of-winners-id4823474.html|title=Ghana DJ Awards 2016: Full list of winners|first=Abert Benefo|author=Buabeng|work=pulse.com.gh|date=19 March 2016|accessdate=11 April 2017|archivedate=1 May 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170501160438/http://pulse.com.gh/events/ghana-dj-awards-2016-full-list-of-winners-id4823474.html}}</ref>
|-
|African Entertainment Legends Awards
|African Dancehall Act of the Year
|Shatta Wale|| {{Nom}}
|<ref>{{Cite web|url=http://www.aelaawards.com/|title=AEL AWARDS (AELA) -|work=aelaawards.com|accessdate=11 April 2017|archivedate=5 November 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191105040113/http://aelaawards.com/}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Sarkodie-adjudged-African-Legend-Artiste-of-the-year-491170|title=Sarkodie adjudged African Legend Artiste of the year|work=ghanaweb.com|date=30 November 2016|accessdate=11 April 2017}}</ref>
|-
|Ghana Music Awards UK
|Onye Mmepụta egwu nke Afọ
|Shatta Wale (Da Maker)|| {{Won}}
|<ref name="ReferenceA">{{Cite web|url=http://pulse.com.gh/music/ghana-music-awards-uk-2016-shatta-wale-tops-with-8-nominations-see-the-complete-list-of-nominees-id5511737.html|title=Ghana Music Awards UK 2016: Shatta Wale tops with 8 nominations; see the complete list of nominees|first=David|author=Mawuli|work=pulse.com.gh|accessdate=11 April 2017|archivedate=15 June 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170615214408/http://www.pulse.com.gh/music/ghana-music-awards-uk-2016-shatta-wale-tops-with-8-nominations-see-the-complete-list-of-nominees-id5511737.html}}</ref>
|-
| rowspan="7" |Ghana Music Awards UK
|Abụ kachasị ewu ewu - Kakai
| rowspan="5" |Shatta Wale|| {{Won}}
| rowspan="7" |<ref name="ReferenceA" />
|-
|Abụ kachasị ewu ewu - Chop Kiss|| {{Nom}}
|-
|Reggae / Dancehall Song of the Year - Kakai|| {{Nom}}
|-
|Reggae / Dancehall Song of the Year - Hol' It|| {{Nom}}
|-
|Reggae / Dancehall Artiste nke Afọ|| {{Won}}
|-
|Abọm nke Afọ
|Mgbe Oké Ifufe - Shatta Wale|| {{Nom}}
|-
|Artiste nke Afọ
|Shatta Wale|| {{Nom}}
|-
|Ghana Music Awards UK 2018
|Raggae/Dancehall song of the Year
|Shatta Wale|| {{Nom}}
|<ref>{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Ghana-Music-Awards-UK-2018-Full-list-of-nominees-669942|title=Ghana Music Awards UK 2018: Full list of nominees|work=ghanaweb.com|date=18 July 2018|accessdate=3 September 2018}}</ref>
|-
|WatsUp African Music Video Awards
|Vidio kacha mma nke West Africa
|Chop Kiss - Shatta Wale|| {{Nom}}
|<ref name="livefmghana.com">{{Cite web|url=http://livefmghana.com/2016/10/01/shatta-wale-sarkodie-mzvee-others-nominated-wamva-2016-full-list/|title=Shatta Wale, Sarkodie, MzVee, Others Nominated For WAMVA 2016 + Full List|date=1 October 2016|work=livefmghana.com|accessdate=11 April 2017|archivedate=4 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220204101746/http://livefmghana.com/2016/10/01/shatta-wale-sarkodie-mzvee-others-nominated-wamva-2016-full-list/}}</ref>
|-
|WatsUp African Music Video Awards
|Vidio nwoke kacha mma nke Afrịka
|Chop Kiss - Shatta Wale|| {{Nom}}
|<ref name="livefmghana.com" />
|-
|WatsUp African Music Video Awards
|Ọrụ kacha mma n'Afrịka
|Mgbe Oké Ifufe - Shatta Wale|| {{Nom}}
|<ref name="livefmghana.com" />
|-
|WatsUp African Music Video Awards
|Best African Reggae/Dancehall Video
|Chop Kiss - Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref name="livefmghana.com" />
|-
|4Syte Music Video Awards
|Best Reggae/Dancehall Video
|Shatta Wale|| {{Won}}
| rowspan="6" |<ref name="peacefmonline.com">{{Cite web|url=http://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/music/201610/296763.php|title=Stonebwoy Tops MTN 4syte Music Video Awards 2016+Full List of Nominees|first=Peace FM|author=Online|work=peacefmonline.com|accessdate=11 April 2017|archivedate=4 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220204101725/https://www.peacefmonline.com/pages/showbiz/music/201610/296763.php}}</ref><ref name="ReferenceB">{{Cite web|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Full-list-of-winners-MTN-4stye-music-video-awards-2016-498287|title=Full list of winners – MTN 4stye music video awards 2016|work=ghanaweb.com|date=2 January 2017|accessdate=11 April 2017}}</ref>
|-
|4Syte Music Video Awards
|Vidio kachasị ewu ewu
|Shatta Wale|| {{Nom}}
|-
|4Syte Music Video Awards
|Vidio kacha mma
|Shatta Wale|| {{Nom}}
|-
|4Syte Music Video Awards
|Vidio akụkọ kacha mma
|Shatta Wale|| {{Nom}}
|-
|4Syte Music Video Awards
|Vidio nwoke kacha mma
|Shatta Wale|| {{Nom}}
|-
|4Syte Music Video Awards
|Onye na-ese ihe kachasị nwee mmetụta
|Shatta Wale|| {{Won}}
|-
|Ghana Peace Awards
|Art for Peace of the Year
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref name="ReferenceC">{{Cite web|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/No-stopping-him-Shatta-Wale-keeps-winning-484829|title=No stopping him: Shatta Wale keeps winning!|work=ghanaweb.com|date=8 November 2016|accessdate=11 April 2017}}</ref>
|-
|muzato emmerson Music Awards
|Nhọrọ Ndị Mmadụ nke Afọ
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref name="ReferenceC" />
|-
|Africa Youth Awards
|Onye egwu nke afọ
|Shatta Wale|| {{Nom}}
|<ref>{{Cite web|url=http://viasat1.com.gh/nominees-announced-for-2016-africa-youth-awards/|title=Kwesé – TV for Africa – Live Sports- Series – Movies – Kids Television – Music – Kwesé – TV for Africa – live sport, movies, series and more|work=viasat1.com.gh|accessdate=18 May 2017|archivedate=29 December 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161229101703/http://viasat1.com.gh/nominees-announced-for-2016-africa-youth-awards/}}</ref>
|-
|Onyinye Jigwe
|Onye egwu Jigwe nke Afọ
|Shatta Wale|| {{Nom}}
|<ref>{{Cite web|url=http://ameyawdebrah.com/winners-slayers-jigwe-awards-2016/|title=The winners, the slayers and more from Jigwe Awards 2016 – AmeyawDebrah.Com|date=23 December 2016|work=ameyawdebrah.com|accessdate=11 April 2017|archivedate=12 July 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180712172812/https://ameyawdebrah.com/winners-slayers-jigwe-awards-2016/}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Fancy-Gadam-Selly-Galley-Obour-others-win-at-Jigwe-Awards-2016-496338|title=Fancy Gadam, Selly Galley, Obour others win at Jigwe Awards 2016|work=ghanaweb.com|date=22 December 2016|accessdate=11 April 2017}}</ref>
|-
| rowspan="21" |2017
|Ghana Music Honours
|Onye Mmepụta Kacha Mma
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=http://pulse.com.gh/music/ghana-music-honours-2017-winners-vvip-shatta-wale-top-with-two-see-full-list-of-winners-id6320121.html|title=Ghana Music Honours 2017 winners: VVIP, Shatta Wale top with two, see full list of winners|first=David|author=Mawuli|work=pulse.com.gh|date=5 March 2017|accessdate=18 May 2017|archivedate=13 December 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241213220336/https://www.pulse.com.gh/music/ghana-music-honours-2017-winners-vvip-shatta-wale-top-with-two-see-full-list-of-winners-id6320121.html}}</ref>
|-
|Ghana Music Honours
|Onyinye Nhọrọ Ndị Mmadụ
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Full-list-of-winners-at-Ghana-Music-Honours-2017-515908|title=Full list of winners at Ghana Music Honours 2017|work=www.ghanaweb.com|date=5 March 2017|accessdate=2017-11-22}}</ref>
|-
|Ghana Naija Showbiz Awards
|Best Male Act
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=http://pulse.com.gh/news/pulse-com-gh-ghanas-24-7-news-platform-wins-best-entertainment-website-award-at-2017-ghana-naija-showbiz-awards-id6698779.html|title=Pulse.com.gh: Ghana"s 24/7 news platform wins "Best Entertainment Website" award at 2017 Ghana-Naija Showbiz Awards|first=Pulse|author=Staff|work=pulse.com.gh|date=18 May 2017|accessdate=18 May 2017|archivedate=22 May 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170522013439/http://pulse.com.gh/news/pulse-com-gh-ghanas-24-7-news-platform-wins-best-entertainment-website-award-at-2017-ghana-naija-showbiz-awards-id6698779.html}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.graphic.com.gh/entertainment/music/shatta-ak-songstress-save-ghana-at-ghana-naija-showbiz-awards.html|title=Shatta, AK Songstress 'save' Ghana at Ghana Naija Showbiz awards – Graphic Online|author=Owusu-Amoah|first=Gifty|work=Graphic Online|accessdate=2017-11-22|language=en-GB}}</ref>
|-
|Ghana Entertainment Awards USA
|Abụ kacha mma
|Shatta Wale-Kakai|| {{Won}}
|<ref name="auto">{{Cite news|url=http://kasapafmonline.com/2017/05/22/bola-ray-jay-foley-anita-erskine-others-honoured-ghana-entertainment-awards-2017/|title=Bola Ray, Jay Foley, Anita Erskine, Others honoured @ Ghana Entertainment Awards 2017|date=2017-05-22|work=Kasapa102.5FM|accessdate=2017-11-22|language=en-US|archive-date=2018-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215173259/https://kasapafmonline.com/2017/05/22/bola-ray-jay-foley-anita-erskine-others-honoured-ghana-entertainment-awards-2017/|url-status=dead}}</ref><ref name="auto1">{{Cite news|url=http://www.yfmghana.com/2017/05/22/full-list-of-winners-at-ghana-entertainment-awards-usa/|title=FULL LIST of Winners at Ghana Entertainment Awards USA|author=Ghana|first=YFM|work=YFM Ghana|accessdate=2017-11-22|language=en|archive-date=2018-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215171548/https://www.yfmghana.com/2017/05/22/full-list-of-winners-at-ghana-entertainment-awards-usa/|url-status=dead}}</ref>
|-
|EMY Africa Awards
|Nwoke nke Afọ - Ntụrụndụ
|Shatta Wale|| {{Nom}}
|<ref>{{Cite news|url=http://kasapafmonline.com/2017/06/05/shatta-wale-joe-mettle-kod-others-nominated-2017-emy-awards/|title=Shatta Wale, Joe Mettle, KOD, Others nominated for 2017 EMY Awards|date=2017-06-05|work=Kasapa102.5FM|accessdate=2017-11-22|language=en-US|archive-date=2018-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215173301/https://kasapafmonline.com/2017/06/05/shatta-wale-joe-mettle-kod-others-nominated-2017-emy-awards/|url-status=dead}}</ref>
|-
|Ghana Entertainment Awards USA
|Onye Ntụrụndụ Kacha Mma
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref name="auto1" /><ref name="auto" />
|-
|African Pride Awards
|Artiste nke Afọ
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=https://yen.com.gh/96940-shatta-wale-crowned-african-artist-year-awards-ceremony-uk.html|title=Shatta Wale crowned "African Artist of the Year" at awards ceremony in UK|first=Richard|author=Quashie|date=16 August 2017|work=Yen.com.gh - Ghana news.}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Shatta-Wale-better-than-top-Nigerian-singers-Blogger-570420|title=Shatta Wale better than top Nigerian singers – Blogger|work=www.ghanaweb.com|date=17 August 2017|language=en|accessdate=2017-11-22}}</ref>
|-
|Ghana Events Awards
|Ihe omume kacha mma
|Shatta Wale (After the Storm Concert)|| {{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=https://www.glammynews.com/2017/08/ghana-event-awards-2017-winners/|title=Archived copy|accessdate=2017-08-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170817171246/https://www.glammynews.com/2017/08/ghana-event-awards-2017-winners/|archivedate=17 August 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ghanaeventawards.com/vote/2016nominees/|title=2016 NOMINEES {{!}} Ghana Event Awards|work=ghanaeventawards.com|accessdate=2017-11-22|archivedate=2017-10-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171018000820/http://ghanaeventawards.com/vote/2016nominees/}}</ref>
|-
|Ghana Music Awards UK
|Afro Beats Artiste nke Afọ
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref name="auto2">{{Cite news|url=http://starrfmonline.com/2017/09/18/shatta-wale-stonebwoy-others-win-at-2017-ghana-music-awards-uk/|title=Shatta Wale, Stonebwoy, others win at 2017 Ghana Music Awards UK – Starr Fm|date=2017-09-18|work=Starr Fm|accessdate=2017-11-22|language=en-US}}</ref><ref name="auto3">{{Cite web|url=http://ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Shatta-Wale-crowned-artiste-of-the-year-at-Ghana-Music-Awards-UK-581958|title=Shatta Wale crowned artiste of the year at Ghana Music Awards UK|work=ghanaweb.com|date=17 September 2017|language=en|accessdate=2017-11-22}}</ref>
|-
|Ghana Music Awards UK
|Mmekọrịta nke Afọ
|Shatta Wale ft Addi sef, Captan & Joint 77|| {{Won}}
|<ref name="auto2" /><ref name="auto3" />
|-
|Ghana Music Awards UK
|Artiste nke Afọ
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref name="auto2" /><ref name="auto3" />
|-
|Ghana Music Awards UK
|Afro Pop Artiste nke Afọ
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref name="auto2" /><ref name="auto3" />
|-
|Ghana Music Awards UK
|Reggae/Dancehall Artiste nke Afọ
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref name="auto2" /><ref name="auto3" />
|-
|Eastern Music Awards
|Onye egwu kachasị nwee mmetụta n'afọ
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Koo-Ntakra-crowned-artiste-of-the-Year-at-Eastern-Music-Awards-2017-588837|title=Koo Ntakra crowned artiste of the Year at Eastern Music Awards 2017|work=www.ghanaweb.com|date=8 October 2017|accessdate=2017-11-22}}</ref>
|-
|African Entertainment Awards (US)
|Best Dancehall Artiste
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=http://dailyguideafrica.com/shatta-wale-wins-best-dancehall-artiste-usa/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171107011413/http://dailyguideafrica.com/shatta-wale-wins-best-dancehall-artiste-usa/|archivedate=7 November 2017|title=Shatta Wale Wins Best Dancehall Artiste in USA – Daily Guide Africa|work=dailyguideafrica.com|accessdate=2017-11-22}}</ref>
|-
| rowspan="2" |People's Celebrity Awards
|Onye egwu nwoke kachasị amasị
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref name="ReferenceD">{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Full-list-of-winners-at-2017-People-s-Celebrity-Awards-613828|title=Full list of winners at 2017 People's Celebrity Awards|work=www.ghanaweb.com|date=January 2018}}</ref>
|-
|Ultimate People's Celebrity
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref name="ReferenceD" />
|-
|4Syte Music Video Awards
|Vidio kachasị ewu ewu
|Shatta Wale - Iweghara|| {{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=https://www.nydjlive.com/full-list-4syte-tv-music-video-awards-2017-winners-4sytetvmvas17/|title=Full List – 4Syte TV Music Video Awards 2017 Winners #4SYTETVMVAs17|first=Ebenezer|author=Donkoh|date=19 November 2017|work=NYDJ Live}}</ref>
|-
| rowspan="3" |Soundcity MVP Awards Festival
|MVP nwoke kachasị mma
|Shatta Wale|| {{Nom}}
|<ref name="360nobs.com">{{Cite web|url=https://www.360nobs.com/2017/12/see-full-list-nominees-2017-soundcity-mvp-awards-festival/|title=See Full List Of Nominees For 2017 Soundcity MVP Awards Festival|publisher=360Nobs.com|date=2017-12-16|accessdate=2019-06-19|archivedate=2020-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201004181912/https://360nobs.com/2017/12/see-full-list-nominees-2017-soundcity-mvp-awards-festival/}}</ref>
|-
|Onye egwu Afrịka nke Afọ
|Shatta Wale|| {{Nom}}
|<ref name="360nobs.com" />
|-
|Digital Artiste nke Afọ
|Ya onwe ya|| {{Nom}}
|<ref name="360nobs.com" />
|-
| rowspan="14" |2018
| rowspan="4" |Ihe nrite egwu atọ
|Abụ nke Afọ
|Ayoo|| {{Won}}
|<ref name="mobile.ghanaweb.com">{{Cite web|url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Full-list-of-winners-for-2018-3-Music-Awards-637589/|title=Archived copy|accessdate=29 March 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180325124621/https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Full-list-of-winners-for-2018-3-Music-Awards-637589|archivedate=25 March 2018}}</ref>
|-
|Onye edemede egwu nke afọ
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref name="mobile.ghanaweb.com" />
|-
|Facebook Star nke Afọ
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref name="mobile.ghanaweb.com" />
|-
|Omume nwoke nke afọ
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref name="mobile.ghanaweb.com" />
|-
| rowspan="5" |Ghana Music Awards
|Mmekọrịta kacha mma nke afọ
|Iweghara|| {{Won}}
|<ref name="mobile.ghanaweb.com" />
|-
|Dancehall Artiste nke Afọ
|Shatta Wale|| {{Nom}}
|<ref name="mobile.ghanaweb.com" />
|-
|Abụ Dancehall nke Afọ
|Dem Confuse|| {{Nom}}
|<ref name="mobile.ghanaweb.com" />
|-
|Hiplife Song of the Year
|Ayoo|| {{Nom}}
|<ref name="mobile.ghanaweb.com" />
|-
|Abụ nke Afọ
|Iweghara|| {{Nom}}
|<ref name="mobile.ghanaweb.com" />
|-
|African Entertainment Awards (US)
|Best Dancehall Act
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=https://aeausa.net/2018-winners|title=Archived copy|accessdate=23 October 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181024035432/https://aeausa.net/2018-winners|archivedate=24 October 2018}}</ref>
|-
| rowspan="4" |Ghana Entertainment Awards (US)
|Abụ kacha mma
|Iweghara|| {{Won}}
| rowspan="4" |<ref name="mobile.ghanaweb.com" />
|-
|Mmekọrịta kacha mma
|Iweghara|| {{Won}}
|-
|Onye Ntụrụndụ Kacha Mma
|Shatta Wale|| {{Won}}
|-
|Best Reggae/Dancehall Act
|Shatta Wale|| {{Nom}}
|-
| rowspan="11" |2019
|Uganda Music Excellence Awards
|Vidio egwu kacha mma nke Afrịka
|Shatta Wale|| {{Won}}
|<ref name="Quartey 2019">{{Cite web|author=Quartey|first=Daniel|title=Shatta Wale's Gringo wins topmost award in Uganda|work=Yen.com.gh – Ghana news.|date=18 March 2019|url=https://yen.com.gh/124614-shatta-wales-gringo-wins-topmost-award-uganda.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190626134004/https://yen.com.gh/124614-shatta-wales-gringo-wins-topmost-award-uganda.html|archivedate=26 June 2019|accessdate=27 June 2019}}</ref>
|-
| rowspan="10" |Ihe nrite egwu atọ
|Abụ nje nke afọ
|Shatta Wale-Gringo|| {{Won}}
| rowspan="10" |<ref>{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/Full-list-of-winners-at-3-Music-Awards-2019-734392|title=Full list of winners at 3 Music Awards 2019|work=www.ghanaweb.com|date=31 March 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.myjoyonline.com/entertainment/2019/March-31st/photos-shatta-wale-shatters-2019-3music-awards-bags-8-awards.php|title=Photos: Shatta Wale shatters 2019 3Music Awards, bags 8 awards|work=www.myjoyonline.com}}</ref>
|-
|Highlife Song of the Year
|Shatta Wale|| {{Nom}}
|-
|Reggae Dancehall Song of the Year
|Shatta Wale-Gringo|| {{Won}}
|-
|Digital Artiste nke Afọ
|Shatta Wale|| {{Won}}
|-
|Fan Army of the Year
|Shatta movement-Shatta Wale|| {{Won}}
|-
|Reggae Dancehall Act of the Year
|Shatta Wale|| {{Won}}
|-
|Vidio egwu nke afọ
|Shatta Wale-Gringo|| {{Won}}
|-
|Abọm nke Afọ
|Shatta Wale-Reign Album|| {{Nom}}
|-
|Abụ nke Afọ
|Shatta Wale-My Level|| {{Won}}
|-
|Omume nwoke nke afọ
|Shatta Wale|| {{Won}}
|-
| rowspan="12" |2019
| rowspan="10" |Vodafone Ghana Music Awards
|Artiste nke Afọ
|Shatta Wale|| {{Pending}}
| rowspan="10" |<ref>{{Cite web|url=https://www.graphic.com.gh/showbiz/news/full-list-of-nominations-for-vgma-2019.html#&ts=undefined|title=Full list of nominations for VGMA 2019 – Graphic Showbiz Online|publisher=Graphic.com.gh|date=2019-03-17|accessdate=2019-06-19}}</ref>
|-
|Highlife Song of the Year
|Shatta Wale-My Level|| {{Won}}
|-
|Reggae Dancehall Song of the Year
|Shatta Wale-Gringo|| {{Won}}
|-
|Afro Pop Song nke Afọ
|Shatta Wale - Thunder Fire feat SM Militants|| {{Nom}}
|-
|Reggae Dancehall Artiste nke Afọ
|Shatta Wale|| {{Nom}}
|-
|Vidio kacha mma nke afọ
|Shatta Wale - Gringo (Dir Sesan)|| {{Nom}}
|-
|Vodafone Most Popular Song of the Year
|Shatta Wale-My Level|| {{Pending}}
|-
|Abọm nke Afọ
|Shatta Wale-Reign Album|| {{Nom}}
|-
|Mmekọrịta kacha mma nke Afrịka
|Shatta Wale ft Olamide|| {{Nom}}
|-
|Artiste nke afọ iri
|Shatta Wale|| {{Nom}}
|-
| rowspan="2" |Ghana Music Awards UK
|Reggae Dancehall Artist of the Year
|Ya onwe ya|| {{Won}}
| rowspan="2" |<ref>{{Cite web|url=https://www.musicinafrica.net/magazine/ghana-music-awards-uk-2019-all-winners|title=Ghana Music Awards UK 2019: All the winners|date=7 October 2019|work=Music In Africa}}</ref>
|-
|Abụ a ma ama nke afọ
|"Ọkwa m"|| {{Won}}
|-
|-
|2020
|BreakTudo Awards
|Mmekọrịta nke Afọ
|“Enyela”|| {{Won}}
|
|}
== Ndetu ==
* [https://web.archive.org/web/20230427000243/https://ghpops.com/shatta-wale-no-cap/ Shatta Wale - No Cap] Made In Ghana GhPoPs Ghana
* [https://web.archive.org/web/20230318132111/https://ghpops.com/shatta-wale-sleepless-night/ Shatta Wale - Sleepless night] Ghpops Media Ghana
== Njikọ mpụga ==
* [https://web.archive.org/web/20230803204443/https://www.47naija.com/ 47naija]
{{Authority control}}
[[Òtù:Mmadụ ndi di ndụ]]
[[Òtù:Pages with unreviewed translations]]
h6g1vnpqbwv0nfdteecclzno57wvmhd
Nadia Benbouta
0
15405
725975
722713
2026-09-17T12:05:05Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
725975
wikitext
text/x-wiki
'''Nadia Benbouta''' (amụrụ na ọnwa 21 Jenụwarị n'afọ 1970) bụ onye obodo Algeria n'ese ihe nke bi ma n'arụ ọrụ na obodo Paris . <ref name="pallade">{{Cite web|url=http://www.pallade.net/wp-content/uploads/2013/08/Dossier-de-presse-Nadia-Benbouta.pdf|title=Nadia Benbouta|publisher=anne-marie et roland pallade art contemporain|language=fr|access-date=2022-06-17|archive-date=2017-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20170510085828/http://www.pallade.net/wp-content/uploads/2013/08/Dossier-de-presse-Nadia-Benbouta.pdf|url-status=dead}}</ref>
A mụrụ ya na Algiers, ọ gụrụ akwụkwọ na École supérieure des beaux-arts d'Alger na École nationale supérieure des Beaux-Arts . <ref>{{Cite book|title=Art of the Middle East|author=Eigner|first=Saeb|year=2010|isbn=978-1-8589-4500-2}}</ref>
Ihe osise ya jikọtara ihe ndị yiri ihe ndị n'enweghị njikọ: ihe oyiyi sitere na mgbasa ozi, ihe nkiri ụmụaka na isi mmalite ndị ọzọ, ihe osise n'atọ ọchị, ọkọlọtọ, ngwá agha na ihe ịchọ mma.<ref name="pallade" />
E gosipụtara ọrụ ya na ihe ngosi onwe ya na ọbọdọ [[France]], Germany na [[Yukrain|Ukraine]]. O sonyere n'ihe ngosi otu na Paris, Lyon, Marseilles, Toulouse, Germany, Norway, [[Greece]], Algeria na obodo New York .<ref name="pallade" />
Benbouta natara Prix Albéric Rocheron n'afọ 1998 na Prix Fenêtre des Arts Européens nke Sprengel Museum nyere na Hanover n'afọ 1999. <ref name="pallade" />
A n'edebe ọrụ ya na nchịkọta nke Bibliothèque nationale de France, École nationale supérieure des Beaux-Arts, Musée de Serignan na obodo Bobigny.<ref name="pallade" /><cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true"> <span class="cs1-format">(PDF)</span> (in French). anne-marie et roland pallade art contemporain.</cite>
[[Category:CS1 French-language sources (fr)]]</ref>{{Reflist}}
[[Òtù:Mmadụ ndi di ndụ]]
if1a5otfew1rpooqipa3r1bi1a0yg55
Penda Bah
0
16626
726011
125301
2026-09-18T00:44:52Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726011
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Penda Bah''' (amụrụ n'abalị iri na asaa n'ọnwa Ọgọstụ n'afọ 1998) bụ onye Gambia na-agba bọọlụ nke na-agba dịka onye na-agba ọsọ n'etiti ma bụrụ [[Footbọl|onye]] isi otu ụmụ nwanyị Gambia.<ref>{{Cite web|url=https://sports.yahoo.com/gambia-apos-want-prove-everybody-042311059.html|title=Gambia 'want to prove everybody wrong' against Super Falcons - Penda Bah|work=Yahoo Sports|accessdate=2019-02-20|archivedate=2019-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190221055033/https://sports.yahoo.com/gambia-apos-want-prove-everybody-042311059.html}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://dailysportsng.com/news/13659-Joining-Nigerias-Dream-Stars-Ladies-a-Dream-Come-True-Gambia-Captain|title=Joining Nigeria's Dream Stars Ladies a Dream Come True — Gambia Captain|date=February 15, 2019|work=Dailypost Newspaper|accessdate=2019-02-20|archive-date=2019-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190221111903/https://dailysportsng.com/news/13659-Joining-Nigerias-Dream-Stars-Ladies-a-Dream-Come-True-Gambia-Captain|url-status=dead}}</ref>
== Ọrụ klọb ==
Tupu oge 2019 NWPL, Bah bịanyere aka na otu egwuregwu ọhụrụ nke Nigeria Women Premier League, Dream Stars F.C.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en/news/gambias-penda-bah-joins-nigerian-side-dream-stars-from/1i2pswc509i7s1acpf16idn0ly|title=Gambia's Penda Bah joins Nigerian side Dream Stars from Interior FC|work=Goal.com|accessdate=2019-02-20}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://thepoint.gm/africa/gambia/article/penda-bah-moves-to-nigerian-premier-league|title=Penda Bah moves to Nigerian Premier League|work=Point Newspaper Gambia|accessdate=2019-02-20|archivedate=2019-02-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190219163123/http://thepoint.gm/africa/gambia/article/penda-bah-moves-to-nigerian-premier-league}}</ref>
== Ihe odide ==
{{Reflist}}
<references />
[[Òtù:Mmadụ ndi di ndụ]]
5o8lvp65miimo660q397d083u4z6qwm
Radcliffe Bailey
0
17349
726020
723353
2026-09-18T02:37:11Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726020
wikitext
text/x-wiki
{{databox}}
'''Radcliffe Bailey''' (amụrụ n'afọ 1968 - 15 Novemba 2023) bụ ónyé America na-ese ihe n'oge a nke a ma ámá màkà ọrụ mgbasa ozi, eserese, na ihe ọkpụkpụ nke na-enyocha akụkọ ihe mere eme nke Africa na America.<ref name="The Met">{{Cite web|title=Collection/Radcliffe Bailey|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search#!/search?q=radcliffe%20bailey&perPage=20&sortBy=Relevance&sortOrder=asc&offset=0&pageSize=0|publisher=The Metropolitan Museum of Art|accessdate=20 December 2017}}</ref><ref name="artnet"/> <ref name="NYT"/> Ọ bi ugbu a na Atlanta, Georgia.<ref name=":0"/>
== Mbido ndụ na agụmakwụkwọ ==
A mụrụ Radcliffe Bailey na Bridgeton, New Jersey na 1968. Mgbè ọ dị afọ 4, ọ kwagara Atlanta, [[Jorjiạ (state)|Georgia]], nke bụ ebe ọ bi ugbu a. Mmasị ya na nka kpaliri site na nleta nwata na High Museum of Art na klas ise ihe o mechara gaa na Atlanta College of Art.<ref name="High"/> Ọ na-ekwu akụkọ ihe méré eme nke Atlanta na ikike obodo na Agha Obodo dị ka ihe na-akpali akpali.<ref>{{Cite web|url=https://www.washingtonpost.com/goingoutguide/museums/radcliffe-bailey-exhibition-evokes-the-harsh-history-of-slavery/2017/06/28/e3ad8554-4c87-11e7-9669-250d0b15f83b_story.html|title=Review {{!}} Radcliffe Bailey exhibition evokes the harsh history of slavery|work=Washington Post|language=en|accessdate=2018-09-25}}</ref> Bailey nwetara nzèrè Bachelor of Fine Arts na 1991 site na Atlanta College of Art .<ref name=":0">{{Cite news|url=http://mocaga.org/collections/permanent-art-collection-artists/radcliffe-bailey/|title=Radcliffe Bailey|work=Museum of Contemporary Art of Georgia (MOCA GA)|accessdate=2017-12-21|language=en-US}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[http://mocaga.org/collections/permanent-art-collection-artists/radcliffe-bailey/ "Radcliffe Bailey"]. </cite></ref> Site na 2001 ruo 2006, ọ kụziri na Lamar Dodd School of Art na Mahadum Georgia.<ref name="Mayer"/>
== Ọrụ ==
A zụrụ Bailey dị ka ónyé na-ese ihe ma na-eme nnwale na ágbá na mgbasa ozi ngwakọta.<ref>{{Cite web|url=https://fac.umass.edu/Online/default.asp?BOparam::WScontent::loadArticle::permalink=DIOTRadcliffeBaileyBiography|title=Radcliffe Bailey Biography|work=fac.umass.edu|accessdate=2018-03-26}}</ref> Ọ na-arụ ọrụ n'ime njikọta nke ihe osise na ihe ọkpụkpụ, na-eji ihe ndị dị ka foto ochie nke ezinụlọ ya, ndekọ vinyl, mkpịsị piano na okpu karama. N'ụzọ isiokwu, nka ya na-enyocha njikọ nke ndị nnà nnà, agbụrụ na ncheta ọdịbendị.<ref>{{Cite news|url=http://www.gibbesmuseum.org/news/radcliffe-bailey-pensive/|title=Radcliffe Bailey: Pensive {{!}} Gibbes Museum of Art|date=2018-05-03|work=Gibbes Museum of Art|accessdate=2018-09-25|language=en-US}}</ref> N'afọ 2003, ọ nakweere ụdị nka nke Kongo minkisi kpaliri, nke ọ kọwara dị ka "ihe osise ụlọ ọgwụ".<ref name="Mayer">{{Cite web|url=http://www.bridgettemayergallery.com/artists/radcliffe-bailey/biography|title=Biography - Radcliffe Bailey|work=www.bridgettemayergallery.com|accessdate=9 February 2020|archive-date=19 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190719220005/http://www.bridgettemayergallery.com/artists/radcliffe-bailey/biography|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://web.archive.org/web/20211016214133/http://www.bridgettemayergallery.com/artists/radcliffe-bailey/biography "Biography - Radcliffe Bailey"]. ''www.bridgettemayergallery.com''<span class="reference-accessdate">. </span></cite></ref> N'ihi ya, a kọwaala ọrụ ya dị ka akụkụ atọ na nke dị larịị, na-etinye ihe ndị na-esi ísì na ụda.<ref name="Mayer" /> N'ajụjụ ọnụ nke afọ 2013, Bailey kọwara usoro okike ya na mmasị ya na njikọ dị n'etiti ógè gara aga na ugbu a, na-ekwu, sị: Ahụmahụ nke nka kwa ụbọchị, ọ bụ ezie na ọrụ m nwèrè ike iyi ka ọ nwèrè akụkọ ihe mere eme a, ọ bụkwa mkpuchi màkà ihe Ìm na-emeso kwa ụbọchị. Ọ na-ekwu ọtụtụ ihe banyere taa. Anyị na-ekwu maka ebe m ga-aga ọzọ: Ọ ka na-eche banyere taa na ụnyaahụ na ihe na-abịa n'ihu m echi. " Ọ bụ ndị akụkọ ihe méré eme kpaliri ya n'ụzọ dị ukwuu, na-ezo aka na ndị mmadụ dịka George Washington Carver na onye na-arụ ọrụ na Charleston bụ [[Philip Simmons]] dị ka isi iyi nke mkpali.<ref name="Mayer" /> E gosipụtara nnukwu ihe owuwu ya Windward Coast (2009-2011), dị ka akụkụ nke First International Biennial of Contemporary Art of Cartagena de Indias, [[Colombia]]. E nyela ya onyinye màkà onyinye nka ya, na-anata Joan Foundation Grant na 2008 na Elizabeth na Mallory Factory Prize for Southern Art na 2010.<ref name="Mayer" />
== Ihe ngosi onwe onye ==
Bailey enweela ihe ngosi onwé ya n'ọtụtụ gallery na ụlọ ọrụ gụnyere:<ref name="artnet">{{Cite web|title=Radcliffe Bailey|url=http://www.artnet.com/artists/radcliffe-bailey/biography|publisher=Artnet Worldwide Corporation|accessdate=20 December 2017}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.artnet.com/artists/radcliffe-bailey/biography "Radcliffe Bailey"]. </cite></ref><ref name="Mayer"/>
* The Mint Museum of Art, Charlotte, [[Nort Kárólínạ|North Carolina]], ''ARTCurrents'' II: Radcliffe Bailey (1992)
* TULA Foundation Gallery, Atlanta, [[Jorjiạ (state)|Georgia]], Radcliffe Bailey: Ebe a mụrụ ọzọ (1992)
* Atlanta College of Art, Atlanta, Georgia, Spiritual Migration (2001)
* Harvey B. Gantt Center for African American Arts & Culture, Charlotte, North Carolina, Between Two Worlds: The Art of Radcliffe Bailey (2009)
* High Museum of Art, Atlanta, Georgia: Art of an Ancient Soul (2010), ''Radcliffe Bailey'': Memory as Medicine (2011)<ref name="High">{{Cite news|url=https://www.high.org/exhibition/radcliffe-bailey/|title=Radcliffe Bailey: Memory as Medicine|work=High Museum of Art|accessdate=9 February 2020|language=en-US|archive-date=28 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230128075852/https://www.high.org/exhibition/radcliffe-bailey/|url-status=dead}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">. </cite></ref><ref name="Sheets">{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2011/07/03/arts/design/high-museum-in-atlanta-shows-radcliffe-baileys-art.html?_r=0|title=In the Picture: Atlanta, Africa and the Past|work=The New York Times|date=30 June 2011|accessdate=9 February 2020}}</ref>
* Bridget Mayer Gallery, Philadelphia, [[Pensílvéníyạ|Pennsylvania]], Notes (2015)
* Contemporary Arts Center, New Orleans, [[Luwisiánà|Louisiana]], US Radcliffe Bailey: Ọrụ ndị na-adịbeghị anya (2015)
* SCAD Museum of Art Savannah, Georgia, Pensive (2018)
== Ndụ onwe onye ==
N'ubochí irí abụọ na asaá n'ọnwa Juun, 2009, Bailey lụrụ ónyé America na-eme ihe nkiri, onye na-agba egwu, na ónyé na-emepụta Victoria Rowell na Dublin, New Hampshire.<ref name="NYT">{{Cite news|author=Zigman|first=Laura|title=Victoria Rowell and Radcliffe Bailey|url=https://www.nytimes.com/2009/07/12/fashion/weddings/12VOWS.html|accessdate=9 February 2020|work=The New York Times|date=July 11, 2009}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFZigman2009">Zigman, Laura (July 11, 2009). </cite></ref> A mara ọkwa agbamakwụkwọ ahụ na The New York Times . Di na nwunye ahụ gbara alụkwaghịm na 2014.<ref>{{Cite web|url=http://www.tmz.com/2014/01/02/victoria-rowell-young-and-restless-star-divorce/|title='Young and Restless' Star My Marriage Has Been Cancelled|work=TMZ|date=January 2, 2014|accessdate=24 September 2016}}</ref>
== Edensibia ==
{{Reflist}}
[[Òtù:Mmadụ ndi di ndụ]]
s0y4vvivhns36qwt7bcqqne9mz1d7br
Ogwu agụ nke Brehm
0
25954
725999
707326
2026-09-17T21:00:20Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
725999
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
[[Usòrò:Psittacella brehmii -Papua New Guinea -female(48869823127).jpg|thumb|Ogwu agụ nke Brehm]]
Brehm's tiger parrot ('''''Psittacella brehmii'''''), nke a makwaara dị ka Brehm<nowiki>''</nowiki>s ground parrot, bụ obere nkuku na acha akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ nke a na-ahụ n'ugwu New Guinea, site na 1,500-2,600m (oke 1,100-3,800m). A na-akpọ ụdị ahụ aha Alfred Brehm (1829X1884), onye njem na onye nchịkọta Germany.<ref>{{Cite book|author=Beolens|first=Bo|title=Who's Bird Common Bird Names and People|url=https://archive.org/details/whosebirdcommonb0000beol|year=2004|publisher=Yale University Press|location=New Haven, CT|isbn=978-0-300-10359-5}}</ref>
== Nchịkọta Nchịkọta ==
E nwere ụdị anọ na apụta na mmadụ atọ dị iche iche:
* P. b. brehmii: Nnụnụ Isi Peninsula, West Papua.
* P. b. intermixta: Central highlands nke New Guinea. Akụkụ dị n'okpuru na mgbochi n'azụ na-acha odo odo-akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ. Ka ibu.
* P. b. pallida: Ugwu SE nke New Guinea. Dị ka onye a họpụtara ma ọ dị mkpụmkpụ.
* P. b. harterti: Huon Peninsula (NE New Guinea). Isi na-acha odo odo, na-acha obere odo na-acha akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ. Obere.
N'etiti etiti Brehm, agba agba agba Tiger, P. ''picta'', na-ewe ihe karịrị 2700m, mana a naghị ahụ ụdị ahụ na Huon, ebe Brehm dị elu. A na-ahụ ha n'otu n'otu ma ọ bụ n'ìgwè dị nta ma na-eri mkpụrụ na mkpụrụ osisi na sub-okpukpu ma ọ bụ na nso ala.
== Nkọwa ==
Brehm's tiger nkuku bụ ụdị kachasị ukwuu n'ụdị ''Psittacella'' ma dị ihe dị ka 24 cm (9.4 in) n'ogologo ma dị n'agbata 94 ka 120 g (3.3[[4.2 ).<ref>{{Cite book|author=Collar N|title=[[Handbook of the Birds of the World]] Volume 4; Sandgrouse to Cuckoos|year=1997|publisher=Lynx Edicions|location=Barcelona|isbn=84-87334-22-9|chapter=Family Psittacidae (Parrots)}}</ref> Ọ na abụkarị akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ na isi na acha odo odo, na acha uhie uhie na ogwe ojii n'azụ na azụ, na mkpuchi na acha ọbara ọbara n'okpuru ọdụ. Iris ya na acha ọbara ọbara, ọnụ ya na-adịkwa na acha anụnụ anụnụ na acha ntụ ntụ na acha ọcha n'isi ya. Ụkwụ ya na-acha ntụ ntụ. Nke nwoke nwere akara odo odo n'akụkụ olu ya na ara na acha akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ na enweghị ihe mgbochi. Ụmụ nwanyị enweghị akara odo n'olu ma nwee ara na acha odo odo na oji. Ụmụaka na-eyi ụmụ nwanyị, mana ha nwere irises na-acha odo odo na-acha akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ na-acha ọbara ọbara na egbochi n'obi.<ref name="Forshaw (2006). plate 64.">Forshaw (2006). plate 64.</ref> A na ahụkarị nku ndị a n'otu oge n'ịzụ ụmụ nnụnụ ma ọ nweghị ihe ndekọ nke ihe ịga nke ọma. Ha nwere ike ibute ọrịa; otu ugboro na-atachi obi karịa ọnwa 2 ruo 3 n'agbụ. Ọnụ ọgụgụ kachasị nta nke nnụnụ: 2.5 x 1 x 2 m (8 x 3 x 6 ft). A ga-achịkwa okpomọkụ n'ime gburugburu ha (ọ bụghị nke dị elu, ọ bụghị nke dị ala).<ref>{{Cite web|title=bhrehmsparrot|url=https://www.beautyofbirds.com/brehmsparrots.html|accessdate=2020-10-17|work=www.beautyofbirds.com|archive-date=2020-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018090255/https://www.beautyofbirds.com/brehmsparrots.html|url-status=dead}}</ref>
== Ihe odide ==
{{Reflist}}
* Juniper & Parr (1998) ''Parrots'': A Guide to Parrots of the World; .
== Ihe odide ndị e depụtara ==
* {{Cite book|first=Joseph M.|author=Forshaw|authorlink=Joseph Forshaw|title=Parrots of the World; an Identification Guide|others=Illustrated by [[Frank Knight (artist)|Frank Knight]]|publisher=[[Princeton University Press]]|isbn=0-691-09251-6|year=2006|url=https://archive.org/details/parrotsofworldid0000fors}}
1y396yv2tr1359v2fdem6izpt446td6
Nchedo gburugburu ebe obibi
0
26671
725979
699084
2026-09-17T13:30:57Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
725979
wikitext
text/x-wiki
[[Usòrò:CLEAN_OCEAN_PROJECT_(3081307726).jpg|thumb|Ihe ngosi nke Clean Ocean Project]]
'''Nchebe gburugburu ebe obibi''' bụ omume nke ichebe gburugburu ebe okike site n'aka ndị mmadụ n'otu n'otu, na otu gọọmentị.<ref>{{Cite web|url=http://www.yourdictionary.com/environmental-protection|title=Environmental-protection dictionary definition {{!}} environmental-protection defined|work=yourdictionary.com|accessdate=21 November 2018}}</ref> Ebumnuche ya bụ ichekwa ihe onwunwe okike na gburugburu ebe obibi okike dị ugbu a na, ebe o kwere omume, idozi mmebi na ịgbanwe ọnọdụ.<ref>{{Cite news|url=https://thelawdictionary.org/environmental-protection/|title=What is Environmental Protection? definition of Environmental Protection (Black's Law Dictionary)|date=19 October 2012|work=The Law Dictionary|accessdate=21 November 2018}}</ref>
N'ihi nrụgide nke oke oriri, mmụba nke ọnụ ọgụgụ mmadụ na teknụzụ, a na-emebi gburugburu ebe obibi biophysical, mgbe ụfọdụ na-adịgide adịgide. A matala nke a, gọọmentị amalitela itinye ihe mgbochi na ọrụ ndị na-akpata mmebi gburugburu ebe obibi. Kemgbe afọ 1960, mmegharị gburugburu ebe obibi emeela ka a mara ọtụtụ nsogbu gburugburu ebe obibi. Enweghị nkwekọrịta banyere oke mmetụta gburugburu ebe obibi nke ọrụ mmadụ, ya mere a na-arụrịta ụka mgbe ụfọdụ maka usoro nchebe.
== Ụzọ e si echebe gburugburu ebe obibi ==
=== Nkwekọrịta gburugburu ebe obibi afọ ofufo ===
Na mba ndị na-emepụta ihe, nkwekọrịta gburugburu ebe obibi afọ ofufo na-enyekarị ikpo okwu maka ụlọ ọrụ ndị a ga-amata maka ịgafe ụkpụrụ nchịkwa kachasị mma ma si otú a kwado mmepe nke omume gburugburu ebe obibi kachasị mma. Dị ka ọmụmaatụ, na India, Environment Improvement Trust (EIT) anọwo na-arụ ọrụ maka nchedo gburugburu ebe obibi na ọhịa kemgbe afọ 1998.<ref>Karamanos, P., Voluntary Environmental Agreements: Evolution and Definition of a New Environmental Policy Approach. Journal of Environmental Planning and Management, 2001. 44(1): p. 67-67-84.</ref> Na mba ndị na-emepe emepe, dị ka Latin Amerịka, a na-ejikarị nkwekọrịta ndị a eme ihe iji dozie ọkwa dị ukwuu nke na-adịghị agbaso iwu iwu.
=== Ụzọ gburugburu ebe obibi ===
Usoro gburugburu ebe obibi maka njikwa akụ na nchedo gburugburu ebe obibi na-ezube ịtụle mmekọrịta dị mgbagwoju anya nke usoro gburugburu ebe obibi dum na mkpebi kama ịzaghachi naanị na nsogbu na ihe ịma aka ụfọdụ. N'ụzọ dị mma, usoro mkpebi n'okpuru usoro dị otú ahụ ga-abụ usoro mmekorita maka ịhazi na ime mkpebi nke na-agụnye ọtụtụ ndị metụtara ya na ngalaba gọọmentị niile dị mkpa, yana ndị nnọchi anya ụlọ ọrụ, ndị otu gburugburu ebe obibi, na obodo. Usoro a na-akwado mgbanwe ozi ka mma, mmepe nke usoro ngwọta esemokwu na nchekwa mpaghara ka mma. Okpukpe na-arụkwa ọrụ dị mkpa n'ichekwa gburugburu ebe obibi.<ref>{{Cite web|title=An ecosystem approach to natural resource conservation in California|url=http://www.interenvironment.org/cipa/ecosystemapproach.htm|work=CIPA Publication No. 106|publisher=InterEnvironment Institute|accessdate=10 July 2012|author=The California Institute of Public Affairs (CIPA)|date=August 2001|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120402223955/http://www.interenvironment.org/cipa/ecosystemapproach.htm|archivedate=2 April 2012}}</ref>
=== Nkwekọrịta gburugburu ebe obibi mba ụwa ===
[[Usòrò:Kyoto_Protocol_Commitment_map_2010.png|thumb|321x321px|Map Kyoto Protocol Commitment 2010]]
Ọtụtụ n'ime ihe onwunwe ụwa bụ ndị na-adịghị ike karịsịa n'ihi na mmetụta mmadụ na-emetụta ha na mba dị iche iche. N'ihi nke a, ọtụtụ mba na-eme mgbalị iji mepụta nkwekọrịta nke ọtụtụ gọọmentị bịanyere aka na ya iji gbochie mmebi ma ọ bụ jikwaa mmetụta nke ọrụ mmadụ na akụrụngwa. Nke a nwere ike ịgụnye nkwekọrịta na-emetụta ihe ndị dị ka ihu igwe, oké osimiri, osimiri na [[mmetọ ikuku]]. Nkwekọrịta gburugburu ebe obibi mba ụwa ndị a bụ mgbe ụfọdụ akwụkwọ iwu na-ejikọta ya na iwu nke nwere mmetụta iwu mgbe a na-agbasoghị ha ma, n'oge ndị ọzọ, ha bụ nkwekọrịta ndị ọzọ na ụkpụrụ ma ọ bụ maka iji ya dị ka ụkpụrụ omume. Nkwekọrịta ndị a nwere ogologo akụkọ ihe mere eme na ụfọdụ nkwekọrịta mba dị iche iche na-arụ ọrụ site na mmalite afọ 1910 na Europe, Amerịka na [[Eluàlà|Afrika]] .<ref>Mitchell, R.B., International Environmental Agreements: A Survey of Their Features, Formation, and Effects. Annual Review of Environment and Resources, 2003. 28(1543-5938, 1543-5938): p. 429-429-461.</ref>
Ọtụtụ n'ime ụlọ ọrụ teknụzụ mba ụwa e guzobere mgbe afọ 1945 gasịrị lekwasịrị anya na gburugburu ebe obibi. Ka ọ na-erule ngwụcha afọ 1960, otu mmegharị gburugburu ebe obibi na-eto eto kpọrọ maka mmekọrịta mba ụwa. E mere Nnọkọ United Nations na gburugburu ebe obibi mmadụ na Stockholm na afọ 1972, na-eguzobe echiche nke [[Right to a healthy environment|ikike maka gburugburu ebe obibi dị mma]]. E guzobere United Nations Environment Programme n'ikpeazụ n'afọ ahụ sochiri ya.<ref>Iriss Borowy, "Before UNEP: who was in charge of the global environment? The struggle for institutional responsibility 1968–72." ''Journal of Global History'' 14.1 (2019): 87-106.</ref> Ụfọdụ n'ime [[Nkwekọrịta Kyoto|nkwekọrịta]] mba ụwa a ma ama gụnyere Kyoto Protocol nke afọ 1997 na Paris Agreement nke afọ 2015.
N'abalị asatọ n'ọnwa Ọktoba n'afọ 2021, Kansụl Na-ahụ Maka Ihe Ndị Ruuru Mmadụ nke UN wepụtara mkpebi na-ekweta na ịnweta gburugburu ebe obibi dị mma ma na-adịgide adịgide dị ka ikike zuru ụwa ọnụ. Na mkpebi 48/13, Kansụl ahụ kpọrọ mba dị iche iche gburugburu ụwa ka ha rụkọọ ọrụ ọnụ, yana ndị mmekọ ndị ọzọ, iji mezuo ikike ọhụrụ a nabatara.<ref>{{Cite web|title=The right to a clean and healthy environment: 6 things you need to know|url=https://news.un.org/en/story/2021/10/1103082|work=UN News|date=15 October 2021|accessdate=15 October 2021}}</ref>
N'abalị iri abụọ na asatọ n'ọnwa Julaị n'afọ 2022, Nzukọ Ezumezu nke Mba Ndị Dị n'Otu vootu iji kwupụta ikike ibi na gburugburu ebe obibi dị ọcha, dị mma ma na-adịgide adịgide bụ ikike mmadụ zuru ụwa ọnụ. Onye Kọmishọna Ukwu nke UN maka Ihe Ndị Ruuru Mmadụ Michelle Bachelet toro mkpebi ahụ ma kpọọ oku ka e mee ihe ngwa ngwa iji mee ka ọ bụrụ ihe dị adị maka mmadụ niile.<ref>{{Cite web|date=July 29, 2022|title=Bachelet Calls For Urgent Action To Realize Human Right To Healthy Environment Following Recognition By UNGA|url=https://www.scoop.co.nz/stories/WO2207/S00234/bachelet-calls-for-urgent-action-to-realize-human-right-to-healthy-environment-following-recognition-by-unga.htm|accessdate=2022-08-11|work=www.scoop.co.nz}}</ref><ref>{{Cite web|title=Bachelet calls for urgent action to realize human right to healthy environment following recognition by UN General Assembly|url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2022/07/bachelet-calls-urgent-action-realize-human-right-healthy-environment|accessdate=2022-08-11|work=OHCHR|language=en}}</ref>
== Gọọmentị ==
[[Usòrò:Top_5_Countries_by_biological_diversity.jpg|áká_ịkẹngạ|thumb|400x400px|Mba ise kachasị elu site na ụdị dị iche iche nke ihe ndị dị ndụ]]
Nkwurịta okwu banyere nchedo gburugburu ebe obibi na-elekwasịkarị anya na ọrụ gọọmentị, iwu, na mmanye iwu. Otú ọ dị, n'echiche ya sara mbara, nchedo gburugburu ebe obibi nwere ike ịhụ dị ka ọrụ nke ndị mmadụ niile ọ bụghị naanị nke gọọmentị. Mkpebi ndị na-emetụta gburugburu ebe obibi ga-emetụta ọtụtụ ndị metụtara gụnyere ụlọ ọrụ, ndị otu ụmụ amaala, ndị otu gburugburu ebe obibi na ndị nnọchi anya obodo. Nke nta nke nta, usoro mkpebi gburugburu ebe obibi na-agbanwe iji gosipụta nnukwu ntọala nke ndị metụtara ma na-aghọwanye ndị na-arụkọ ọrụ ọnụ n'ọtụtụ mba.<ref>Harding, R., Ecologically sustainable development: origins, implementation and challenges. Desalination, 2006. 187(1-3): p. 229-239</ref>
=== Tanzania ===
Ọtụtụ iwu na-ekweta na [[Tanzania]] nwere ụfọdụ n'ime ụdị dị iche iche kachasị ukwuu nke mba Afrịka ọ bụla. Ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ pasenti iri anọ nke ala ahụ ka e guzobere n'ime netwọk nke ebe echedoro, gụnyere ọtụtụ ogige ntụrụndụ mba.<ref>{{Cite web|title=Biodiversity and Protected Areas-- Tanzania|url=http://www.vub.ac.be/klimostoolkit/sites/default/files/documents/tanzania_bd.pdf|work=Earth Trends Country Profiles|publisher=Vrije Universiteit Brussel|accessdate=10 July 2012|author=Earth Trends|year=2003|archivedate=3 May 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190503021844/https://www.vub.ac.be/klimostoolkit/sites/default/files/documents/tanzania_bd.pdf}}</ref> Nchegbu maka gburugburu ebe obibi na-agụnye mmebi nke gburugburu ebe obibi yana ọnwụ nke ebe obibi sitere na mmụba nke ọnụ ọgụgụ mmadụ, mmụba ọrụ ugbo, mmetọ, iwepụta osisi na ojiji dị ukwuu nke osisi dị ka mmanụ.<ref>{{Cite web|title=Tanzania – Environmental Policy Brief|url=http://www.tzdpg.or.tz/uploads/media/SIDA_env_pol_brief.pdf|publisher=Development Partners Group Tanzania|accessdate=10 July 2012|author=Jessica Andersson|date=16 June 2005|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120710183811/http://www.tzdpg.or.tz/uploads/media/SIDA_env_pol_brief.pdf|archivedate=10 July 2012}}</ref>
Nchebe gburugburu ebe obibi na Tanzania malitere n'oge ndị Germany bi n'Ebe Ọwụwa Anyanwụ Afrịka (1884-1919) iwu nchedo maka nchedo egwuregwu na ọhịa, ebe a na-etinye ihe mgbochi na ọrụ ọdịnala ndị obodo dị ka ịchụ nta, ịnakọta nkụ, na ịkpa ehi.<ref>Goldstein, G., Legal System and Wildlife Conservation: History and the Law's Effect on Indigenous People and Community Conservation in Tanzania, The. Georgetown International Environmental Law Review, 2005. Georgetown University Law Center (Spring).</ref> N'afọ 1948, Serengeti guzobere ogige ntụrụndụ mba mbụ maka nwamba ọhịa n'Ebe Ọwụwa Anyanwụ Afrịka. Kemgbe afọ 1983, e nweela mgbalị sara mbara iji jikwaa nsogbu gburugburu ebe obibi na ọkwa mba, site na nguzobe National Environment Management Council (NEMC) na mmepe nke omume gburugburu ebe obibi.<ref name="TanLaw">Pallangyo, D.M. (2007). "Environmental Law in Tanzania; How Far Have We Gone?".LEAD: Law, Environment & Development Journal 3 (1).</ref>
[[Usòrò:Zebras,_Serengeti_savana_plains,_Tanzania.jpg|áká_ịkẹngạ|thumb|Zebras na mbara ala Serengeti savana n'akụkụ ugwu nke Tanzania]]
Ngalaba nke biosphere bụ isi ụlọ ọrụ gọọmentị na-ahụ maka nchebe. Ọ na-eme nke a site na ịhazi iwu, ịhazi na nlekota nsogbu gburugburu ebe obibi, atụmatụ gburugburu ebe obibi na nyocha gburugburu ebe obibi nke iwu. National Environment Management Council (NEMC) bụ ụlọ ọrụ nke malitere mgbe e webatara National Environment Management Act n'afọ 1983. Kansụl a nwere ọrụ inye gọọmentị na ndị mba ụwa ndụmọdụ n'ọtụtụ nsogbu gburugburu ebe obibi. NEMC bụ ebumnuche ndị a: inye ndụmọdụ teknụzụ; hazie ọrụ teknụzụ, mepụta ntuziaka na usoro mmanye; nyochaa, nyochaa ma nyochaa ọrụ ndị na-emetụta gburugburu ebe obibi; kwalite ma nyere aka na ozi gburugburu ebe obibi na nkwurịta okwu; ma chọọ ọganihu nke ihe ọmụma sayensị.<ref name="TanGov">Tanzania Government. "Environment Tanzania". Tanzania Government. Retrieved 20 September 2011.</ref>
National Environment Policy nke 1997 na-arụ ọrụ dị ka usoro maka ime mkpebi gburugburu ebe obibi na Tanzania. Ebumnuche iwu bụ iji mezuo ihe ndị a:
* Gbaa mbọ hụ na ojiji na-adịgide adịgide na nke ziri ezi nke ihe onwunwe n'emebighị gburugburu ebe obibi ma ọ bụ tinye ahụike ma ọ bụ nchekwa n'ihe ize ndụ.
* Igbochi ma chịkwaa mmebi nke ala, mmiri, ahịhịa na ikuku.
* Chekwaa ma bulie ihe nketa okike na nke mmadụ mere, gụnyere ụdị dị iche iche nke gburugburu ebe obibi pụrụ iche.
* Melite ọnọdụ na mmepụta nke ebe ndị mebiri emebi.
* Mee ka a mara na nghọta banyere njikọ dị n'etiti gburugburu ebe obibi na mmepe.
* Kwalite ntinye aka nke onye ọ bụla na obodo.
* Na-akwalite imekọ ihe ọnụ mba ụwa.<ref name="TanGov">Tanzania Government. "Environment Tanzania". Tanzania Government. Retrieved 20 September 2011.</ref>
* Jiri ihe onwunwe na-ahụ maka gburugburu ebe obibi.
Tanzania bụ onye bịanyere aka n'ọtụtụ mgbakọ mba ụwa gụnyere Rio Declaration on Development and Environment n'afo 1992 na Convention on Biological Diversity n'afọ 1996. The Environmental Management Act, 2004, bụ usoro iwu na ụlọ ọrụ mbụ zuru oke iji duzie mkpebi nchịkwa gburugburu ebe obibi. Ngwá ọrụ iwu ndị bụ akụkụ nke iwu ahụ gụnyere iji nyocha mmetụta gburugburu ebe obibi, nyocha gburugburu ebe obibi nke atụmatụ, na ụtụ isi na mmetọ maka ụlọ ọrụ na ngwaahịa ụfọdụ. Ịdị irè nke mgbanwe nke omume a ga-apụta ìhè ka oge na-aga ka nchegbu banyere mmejuputa ya pụta ìhè dabere n'eziokwu na, n'akụkọ ihe mere eme, enweghị ikike itinye iwu gburugburu ebe obibi na enweghị ngwaọrụ na-arụ ọrụ iji mee ka ebumnuche nchedo gburugburu ebe obibi rụọ ọrụ.
=== China ===
[[Usòrò:Longwanqun_national_forest_park_creek_2011_07_25.jpg|áká_ịkẹngạ|thumb|Ogige Ntụrụndụ Longwanqun National Forest bụ ebe a na-echebe okike na Huinan County, Jilin, China.]]
Nchebe gburugburu ebe obibi na China bụ nke mbụ a kpaliri site na afọ 1972 United Nations Conference on the Human Environment nke emere na Stockholm, Sweden. Mgbe nke a gasịrị, ha malitere iguzobe ụlọ ọrụ na-echebe gburugburu ebe obibi ma na-achịkwa ụfọdụ ihe mkpofu ụlọ ọrụ ya. China bụ otu n'ime mba ndị mbụ na-emepe emepe iji tinye usoro mmepe na-adịgide adịgide n'ọrụ. N'afọ 1983, Kansụl Steeti mara ọkwa na nchedo gburugburu ebe obibi ga-abụ otu n'ime iwu mba China na n'afọ 1984, e guzobere National Environmental Protection Agency (NEPA). Mgbe nnukwu idei mmiri nke ọdọ mmiri Yangtze na afọ 1998, e buliri NEPA ka ọ bụrụ Ụlọ Ọrụ Na-ahụ Maka Nchebe Gburugburu Ebe Obibi nke Steeti (SEPA) nke pụtara na a na-etinye nchebe gburugburu ebe obibi ugbu a na ọkwa ndị minista. N'afọ 2008, a maara SEPA site na aha ya ugbu a nke Ministry of Environmental Protection of the [[China|People's Republic of China]] (MEP).<ref name="zhang08">{{Cite journal|author=Zhang|first=Kunmin|title=Review on environmental policies in China: Evolvement, features, and evaluation|journal=Environ. Sci. Engin. China|year=2008|volume=2|issue=2|pages=129–141|doi=10.1007/s11783-008-0044-6}}</ref>
{| class="wikitable"
!Iwu na njikwa
!Ihe mkpali akụ na ụba
!Ngwá ọrụ afọ ofufo
!Ntinye aka ọha na eze
|-
|Nchịkwa mmetọ nke na-adabere na njupụta
|Ụgwọ ụtụ isi maka mmetọ
|Usoro akara gburugburu ebe obibi
|Mgbasa mgbasa ozi nhicha
|-
|Nchịkwa ndị dabeere n'ìgwè na ngụkọta nke mpaghara
|Ụgwọ a na-akwụghị ụgwọ
|Usoro ISO 14000
|Mgbasa mgbasa ozi gburugburu ebe obibi
|-
|Nnyocha mmetụta gburugburu ebe obibi (EIA)
|Usoro ikikere ịpụ
|Mmepụta dị ọcha
|Ndepụta mmetọ ikuku
|-
|Usoro ihe omume atọ jikọtara ọnụ
|Ụgwọ a na-akwụ maka mpụta sulfur
|Òtù NGO
|Nkwupụta ịdị mma nke mmiri
|-
|Azụmaahịa nnyefe oge a kara aka
|
|Nkwupụta ikike nchịkwa
|-
|Nchịkwa mmetọ
|Nkwado maka ngwaahịa nchekwa ike
|
|
|-
|Iwu abụọ na-agbaso iwu
|Nchịkwa maka ụgwọ mkpofu maka ụlọ ọrụ ndị na-emetọ ihe dị elu
|
|
|-
|Ụgwọ ịkwụ ụgwọ gburugburu ebe obibi
|
|
|
|+Ngwá ọrụ nchịkwa mmetọ na China
|}
Mmetọ gburugburu ebe obibi na mmebi gburugburu ebe obibi emeela ka China nwee mfu akụ na ụba. N'afọ 2005, a gbakọrọ mmefu akụ na ụba (karịsịa site na mmetọ ikuku) na pasenti asaa pom asaa nke GDP China. Nke a toro ruo pasenti iri pom atọ, site na afọ 2002 na mmebi akụ na ụba site na mmetọ mmiri (pasenti isii pom otu),malitere karịa nke mmetọ ikuku kpatara.<ref name="zhangwen08">{{Cite journal|author=Zhang|first=Kun-min|title=Review and challenges of policies of environmental protection and sustainable development in China|journal=Journal of Environmental Management|year=2008|volume=88|issue=4|pages=1249–1261|doi=10.1016/j.jenvman.2007.06.019|pmid=17767999}}</ref>
China abụwo otu n'ime mba ndị na-eme nke ọma n'ihe gbasara uto GDP (pasenti itoolu pom iri isii na anọ n'ime afọ iri gara aga).<ref name="zhangwen08" /> Otú ọ dị, ọganihu akụ na ụba dị elu etinyela nrụgide dị ukwuu na gburugburu ebe obibi ya na ihe ịma aka gburugburu ebe obibi nke China na-eche ihu karịrị ọtụtụ mba. N'afọ 2022, China nọ n'ọnọdụ nke otu narị iri isii n'ime mba otu narị na iri asatọ na Environmental Performance Index n'ihi ikuku na-adịghị mma na nnukwu ikuku GHG.
China emeela ihe iji mụbaa nchebe ya maka gburugburu ebe obibi ma lụso mmebi gburugburu ebe obibi ọgụ:
* Ntinye ego nke China na ike na-agbanwe agbanwe toro pasenti iri na asatọ na afọ 2007 ruo ijeri $ iri na ise pom isii na-aza ajụjụ maka ~ pasenti iri nke itinye ego zuru ụwa ọnụ na mpaghara a.<ref name="chunmei10">{{Cite journal|author=Chunmei|first=Wang|title=Environmental Policies in China over the past 10 Years: Progress, Problems and Prospects|journal=International Society for Environmental Information Sciences 2010 Annual Conference (ISEIS)|year=2010|volume=2|pages=1701–1712|doi=10.1016/j.proenv.2010.10.181}}</ref>
* N'afọ 2008, mmefu ego na gburugburu ebe obibi bụ pasenti otu pom iri anọ na itoolu nke GDP, okpukpu atọ pom anọ site na afọ 2000;<ref name="chunmei10" />
* Mgbapụta nke CO (carbon monoxide) na SO2 (sulfur dioxide) jiri pasenti isii pom isii na pasenti asatọ pom iri itoolu na ise belata na afọ 2008 ma e jiri ya tụnyere nke ahụ na afọ 2005;<ref name="chunmei10" />
* Ebe nchekwa okike nke China amụbaala nke ukwuu. Na afọ 1978 e nwere naanị iri atọ na anọ ma e jiri ya tụnyere nde abụọ narị ise iri atọ na asatọ, na afọ 2010. Usoro nchekwa okike echedoro ugbu a na-ewe pasenti iri na ise pom ise nke mba ahụ; nke a dị elu karịa nkezi ụwa.<ref name="chunmei10" />
Uto ngwa ngwa na GDP abụwo ihe mgbaru ọsọ bụ isi nke China n'ime afọ iri atọ gara aga na ụdị mmepe kachasị nke iji ihe onwunwe eme ihe na-adịghị mma na mmetọ dị elu iji nweta GDP dị elu. Maka China ịzụlite nke ọma, a ga-emeso nchedo gburugburu ebe obibi dị ka akụkụ dị mkpa nke iwu akụ na ụba ya.<ref name="Liu08">{{Cite journal|author=Liu|first=Jianguo|title=Revolutionizing China's Environmental Protection|url=https://archive.org/details/sim_science_2008-01-04_319_5859/page/37|journal=Science|year=2008|volume=319|issue=5859|doi=10.1126/science.1150416|pages=37–38|pmid=18174421}}</ref>
Nkwupụta sitere na Shengxian Zhou, onye isi nke MEP (2009): "Ezi iwu akụ na ụba bụ ezigbo iwu gburugburu ebe obibi na ọdịdị nke nsogbu gburugburu ebe obibi bụ usoro akụ na ụba, ụdị mmepụta na mmepe ihe nlereanya".<ref name="chunmei10"/>
=== Njikọ Europe ===
Nchebe gburugburu ebe obibi aghọwo ọrụ dị mkpa maka ụlọ ọrụ nke European Community mgbe Maastricht Treaty maka nkwado nke European Union site na mba niile so na ya. EU na-arụsi ọrụ ike n'ọhịa nke iwu gburugburu ebe obibi, na-enye ntụziaka dịka ndị na-enyocha mmetụta gburugburu ebe obibi na ịnweta ozi gburugburu ebe obibi maka ụmụ amaala nọ na mba ndị otu.
==== Ireland ====
Ngalaba Na-ahụ Maka Nchebe Gburugburu Ebe Obibi, Ireland (EPA) nwere ọrụ dịgasị iche iche iji chebe gburugburu ebe obibi, yana ọrụ ya bụ isi gụnyere:<ref>{{Cite web|title=What We Are Responsible For|url=https://www.epa.ie/about/roles/|work=Environmental Protection Agency|language=en}}</ref>
* Ikike gburugburu ebe obibi
* Mmetụta nke iwu gburugburu ebe obibi
* Atụmatụ gburugburu ebe obibi, agụmakwụkwọ, na nduzi
* Nnyocha, nyocha na ịkọ akụkọ banyere gburugburu ebe obibi
* Ịchịkwa ikuku na-ekpo ọkụ na Ireland
* Mmepe nyocha gburugburu ebe obibi
* Nnyocha gburugburu ebe obibi
* [[Nchịkwa ihe mkpofu]]
* Nchebe radiology
=== Etiti ọwụwa anyanwụ ===
Mba ndị dị n'Etiti Ebe Ọwụwa Anyanwụ Ụwa ghọrọ akụkụ nke ọrụ njikọ aka nke ndị Alakụba na gburugburu ebe obibi, nke a malitere na afọ 2002 na Jeddah. N'okpuru Islamic Educational, Scientific and Cultural Organization, mba ndị otu ahụ sonyeere Nzukọ Ndị Minista Na-ahụ Maka Gburugburu Ebe Obibi nke [[Àlakụ̀ba|Islam]] n'ime afọ abụọ ọ bụla, na-elekwasị anya na mkpa nchedo gburugburu ebe obibi na mmepe na-adịgide adịgide. A na-enyekwa mba ndị Arab aha njikwa gburugburu ebe obibi kachasị mma n'ụwa Alakụba.<ref>{{Cite web|url=https://www.isesco.org.ma/wp-content/uploads/2017/10/final-report-7icem.pdf|title=7th Islamic Conference of Environment Ministers|accessdate=25 October 2017|publisher=ISESCO|archivedate=28 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190828131348/https://www.isesco.org.ma/wp-content/uploads/2017/10/final-report-7icem.pdf}}</ref>
N'ọnwa Ọgọstụ afọ 2019, Sultanate nke Oman meriri ihe nrite maka 2018[[19 na Saudi Arabia, na-ekwu maka ọrụ ya "Ịhụ Afọ na Uto nke Obere Spotted Spots na Northwest Coast nke Oké Osimiri Oman".<ref>{{Cite news|url=https://muscatdaily.com/Archive/Oman/Oman-wins-award-for-environment-management-in-Islamic-world-5fgg|title=Oman wins award for environment management in Islamic world|accessdate=26 August 2019|work=Muscat Daily}}</ref>
=== Rọshịa ===
Na Russia, a na-ewere nchedo gburugburu ebe obibi dị ka akụkụ dị mkpa nke nchekwa mba. Federal Ministry of Natural Resources and Ecology bụ ụlọ ọrụ gọọmentị nwere ikike nke na-ahụ maka nchekwa gburugburu ebe obibi. Agbanyeghị, enwere ọtụtụ nsogbu gburugburu ebe obibi na Russia.
=== Latin America ===
United Nations Environment Programme (UNEP) achọpụtala mba iri na asaa megadiverse. Ndepụta ahụ gụnyere mba isii Latin America: [[Brazil]], [[Colombia]], [[Ecuador]], [[Mézíkọ|Mexico]], [[Peru]] na [[Venezuela]]. [[Mézíkọ|Mexico]] na [[Brazil]] pụtara n'etiti ndị ọzọ n'ihi na ha nwere mpaghara kachasị ukwuu, ọnụ ọgụgụ mmadụ na ọnụ ọgụgụ nke ụdị. Mba ndị a na-anọchite anya nnukwu nchegbu maka nchedo gburugburu ebe obibi n'ihi na ha nwere ọnụ ọgụgụ dị elu nke mgbukpọ ọhịa, mbibi gburugburu ebe obibi, mmetọ, na mmụba ọnụ ọgụgụ mmadụ.
==== Brazil ====
[[Usòrò:Foz_de_Iguaçu_27_Panorama_Nov_2005.jpg|áká_ịkẹngạ|thumb|Panorama nke Iguazu na-ada na Brazil]]
Brazil nwere oke ọhịa kachasị n'ụwa, 4,105,401 km2 (pasenti iri anọ na asatọ pomm. Otu nke [[Brazil]]), lekwasịrị anya na mpaghara Amazon. Brazil bụ ebe obibi nke nnukwu ụdị dị iche iche, nke mbụ n'etiti mba dị iche iche nke ụwa, nwere n'etiti pasenti iri na ise ruo pasenti iri abụọ nke otu pom ise nde a kọwara n'ụwa niile.<ref>Lewinsohn, T. M.; Prado, P. I. (2004) 'Biodiversidade Brasileira: Síntese do Estado Atual do Conhecimento', Contexto Academico</ref>
Nzukọ na-ahụ maka nchedo gburugburu ebe obibi bụ Ministry of the Environment nke Brazil (na Portuguese: Ministério do Meio Ambiente, MMA).<ref>{{Cite web|title=Ministério do Meio Ambiente|url=http://www.mma.gov.br/sitio/|publisher=Ministério do Meio Ambiente|accessdate=10 July 2012|author=Ministério do Meio Ambiente|language=Portuguese|year=2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120302154545/http://www.mma.gov.br/sitio/|archivedate=2 March 2012}}</ref> E bu ụzọ mepụta ya n'afọ 1973 na aha Special Secretariat for the Environment (Secretaria Especial de Meio Ambiente), na-agbanwe aha ọtụtụ ugboro, ma na-anabata aha ikpeazụ n'afọ 1999. Ministri ahụ na-ahụ maka idozi nsogbu ndị a:
* Iwu mba maka gburugburu ebe obibi na maka ihe onwunwe mmiri;
* Iwu maka nchekwa, nchekwa na ojiji na-adịgide adịgide nke gburugburu ebe obibi, ụdị dị iche iche, na ọhịa;
* Na-atụ aro atụmatụ, usoro, ngwá ọrụ akụ na ụba na mmekọrịta mmadụ na ibe ya maka imeziwanye ogo gburugburu ebe obibi, na iji ihe onwunwe okike eme ihe na-adịgide adịgide;
* Iwu maka ijikọ mmepụta na gburugburu ebe obibi;
* Iwu na mmemme gburugburu ebe obibi maka Amazon Iwu;
* Mpaghara gburugburu ebe obibi na akụ na ụba.
N'afọ 2011, ebe ndị a na-echebe nke Amazon kpuchiri 2,197,485 km2 (ebe buru ibu karịa Greenland), yana mpaghara nchekwa, dị ka ogige ntụrụndụ mba, nke mejupụtara ihe karịrị ọkara (50.6%) na mpaghara ụmụ amaala na-anọchite anya pasenti iri anọ na itoolu pom anọ fọdụrụ.<ref>Veríssimo, A., Rolla, A., Vedoveto, M. & de Furtada, S.M. (2011) Áreas Protegidas na Amazônia Brasileira: avanços e desafios, [[Imazon]]/ISA</ref>
==== Mexico ====
[[Usòrò:Axolote.jpg|áká_ịkẹngạ|thumb|Axolotl bụ ụdị dị n'etiti Mexico.]]
N'inwe ihe karịrị nde narị abụọ ụdị dị iche iche, Mexico bụ ebe obibi nke pasenti iri ruo iri na abụọ nke ụdị dị ichelekana nke ụwa, nke mbụ na ụdị dị ichehuta nke anụ na-akpụ akpụ na nke abụọ na atụmatụ ụmụ anụmanụ na-enye nwa ara na-egosi na ihe karịrị pasenti iri ise nke ụdị anụmanụ na osisi niile bi na [[Mézíkọ|Mexico]].<ref>Mittermeier, R. y C. Goettsch (1992) 'La importancia de la diversidad biológica de México', Conabio, México</ref><ref>{{Cite web|title=Principal ecosystems in Mexico|url=http://www.vivanatura.org/Maps%20Mexican%20ecosystems.html|work=Viva Natura|publisher=Viva Natura|accessdate=10 July 2012|author=Viva Natura|archivedate=15 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150415124522/http://vivanatura.org/maps%20mexican%20ecosystems.html}}</ref>
Akụkọ ihe mere eme nke iwu gburugburu ebe obibi na Mexico malitere na afọ 1940s site na itinye iwu nke Nchekwa Ala na Mmiri (na Spanish: Ley de Conservación de Suelo y Agua). Afọ iri atọ ka e mesịrị, na mbido afọ ndị 1970, e mepụtara Iwu iji gbochie ma chịkwaa mmetọ gburugburu ebe obibi (Ley para Prevenir y Controlar la Contaminación Ambiental).
N'afọ 1972 bụ nzaghachi mbụ sitere na gọọmentị etiti iji dozie mmetụta ahụike dị ịrịba ama site na nsogbu gburugburu ebe obibi. O guzobere nzukọ nchịkwa nke Secretariat for the Improvement of the Environment (Subsecretaría para el Mejoramiento del Ambiente) na Ngalaba Ahụike na Ahụike.
Secretariat of Environment and Natural Resources (Secretaría del Medio Ambiente y Recursos Naturales, SEMARNAT) bụ ụlọ ọrụ na-ahụ maka gburugburu ebe obibi na Mexico.<ref>Official site: http://www.semarnat.gob.mx/</ref> Ministri ahụ na-ahụ maka idozi nsogbu ndị a:
* Na-akwalite nchedo, mweghachi, na nchekwa nke gburugburu ebe obibi, ihe onwunwe okike, ngwongwo, na ọrụ gburugburu ebe obibi ma na-eme ka ojiji ha na mmepe na-adịgide adịgide dị mfe.
* Mepụta ma tinye iwu mba maka ihe onwunwe okike
* Kwalite njikwa gburugburu ebe obibi n'ime ala mba ahụ, na nkwekọrịta na ọkwa niile nke gọọmentị na ngalaba onwe.
* Nyochaa ma nye mkpebi siri ike na nkwupụta mmetụta gburugburu ebe obibi maka ọrụ mmepe na mgbochi nke mmebi gburugburu ebe obibi
* Na-etinye iwu mba na mgbanwe ihu igwe na nchedo nke ozone layer.
* Ọrụ na ọmụmụ ihe na-ahụ maka ihu igwe, ihu igwe, mmiri, na usoro geohydrological, ma sonye na mgbakọ mba ụwa na isiokwu ndị a.
* Na-achịkwa ma na-enyocha nchekwa nke ụzọ mmirit
N'ọnwa Nọvemba afọ 2000, e nwere ebe otu narị iri abụọ na asaa echedoro; ugbu a, e nweghị otú narị iri asaa na anọ , na-ekpuchi mpaghara 25,384,818 hekta, na'ịbawanye ebe ndị gọọmentị etiti na na mpaghara ala ya site na pasenti asatọ pom ise ruo pasenti iri na abụọ pom iri asatọ na ise nke ala.
=== Oceania ===
==== Australia ====
[[Usòrò:GreatBarrierReef-EO.JPG|áká_ịkẹngạ|thumb|Great Barrier Reef na Australia bụ nnukwu ihe mgbochi n'ụwa.]]
N'afọ 2008, e nwere 98,487,116 hectare nke ebe a na-echebe ala, na-ekpuchi pasenti iri na abụọ pom asatọ nke ala [[Ostraliya|Australia]].<ref name="DB 2008">{{Cite web|title=Collaborative Australian Protected Areas Database 2008|url=http://www.environment.gov.au/parks/nrs/science/capad/2008/index.html|publisher=Department of Sustainability, Environment, Water, Population and Communities|accessdate=21 September 2011}}</ref> Ọnụ ọgụgụ afọ 2002 nke pasenti iri pom otu nke ala na 64,615,554 hectare nke ebe nchekwa mmiri chọpụtara na ọ na-anọchite anya ihe dị ka ọkara nke mpaghara 85 nke Australia.<ref name="DB 2002">{{Cite web|title=Collaborative Aus tralian Protected Areas Database 2002|url=http://www.environment.gov.au/parks/nrs/science/capad/2002/index.html|publisher=Department of Sustainability, Environment, Water, Population and Communities|accessdate=21 September 2011}}</ref><ref name="bio asses 2002">{{Cite web|title=Australian Terrestrial Biodiversity Assessment 2002|url=http://www.anra.gov.au/topics/vegetation/pubs/biodiversity/bio_assess_contents.html|work=National Land and Water Resources Audit|publisher=Department of Sustainability, Environment, Water, Population and Communities|accessdate=21 September 2011|author=Paul Sattler and Colin Creighton|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110911163908/http://www.anra.gov.au/topics/vegetation/pubs/biodiversity/bio_assess_contents.html|archivedate=11 September 2011}}</ref>
A pụrụ ịhụ nchedo gburugburu ebe obibi na Australia dị ka mmalite site na ịmepụta ogige ntụrụndụ mbụ, Royal National Park, na 1879.<ref name="royal">{{Cite web|title=Royal National Park|url=http://www.environment.nsw.gov.au/NationalParks/parkHome.aspx?id=N0030|publisher=NSW Office of Environment and Heritage|accessdate=21 September 2011}}</ref> Nchebe gburugburu ebe obibi na-aga n'ihu karị malitere na afọ 1960s na 1970s na nnukwu mmemme mba ụwa dị ka United Nations Conference on the Human Environment na 1972, Kọmitii Gburugburu Ebe Obibi nke OECD na afọ 1970, na United Nations Environment Programme nke afọ 1972.<ref name="AUS achieve">{{Cite book|title=Australian achievements in environment protection and nature conservation 1972-1982|year=1982|publisher=Australian Environment Council and Council of Nature Conservation Ministers|location=Canberra|isbn=0-642-88655-5|pages=1–2}}</ref> Ihe omume ndị a tọrọ ntọala site n'ịbawanye mmata ọha na eze na nkwado maka iwu. Iwu gburugburu ebe obibi nke steeti bụ nke na-adịghị mma ma na-adịghị ike ruo mgbe e guzobere Australian Environment Council (AEC) na Council of Nature Conservation Ministers (CONCOM) na 1972 na 1974, na-emepụta nzukọ iji nyere aka n'ịhazi usoro gburugburu ebe obibi na nchekwa n'etiti steeti na mba ndị agbata obi.<ref name="council BG">{{Cite web|title=Background to the Councils|url=http://www.mincos.gov.au/background|publisher=Australian Government Primary Industries Ministerial Council and Natural Resource Management Ministerial Council|accessdate=21 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110822171721/http://www.mincos.gov.au/background|archivedate=22 August 2011}}</ref> Ndị kansụl ndị a ejirila Australian na New Zealand Environment and Conservation Council (ANZECC) dochie anya na 1991 na n'ikpeazụ Environment Protection and Heritage Council (EPHC) na afọ 2001.<ref name="EPHC">{{Cite web|title=ANZECC|url=http://www.ephc.gov.au/taxonomy/term/81|publisher=Environment Protection and Heritage Council|accessdate=21 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927155500/http://www.ephc.gov.au/taxonomy/term/81|archivedate=27 September 2011}}</ref>
Na mba, ''Iwu Nchedo Gburugburu Ebe Obibi na Nchekwa Biodiversity 1999'' bụ iwu nchedo gburugburu ebe obibi maka Commonwealth nke Australia. Ọ na-emetụta ihe gbasara mba na mba ụwa gbasara ihe ọkụkụ, anụmanụ, obodo gburugburu ebe obibi na ihe nketa ọdịbendị.<ref name="EPBC 1">{{Cite web|title=Environment Protection and Biodiversity Conservation Act|url=http://www.environment.gov.au/epbc/|publisher=Department of Sustainability, Environment, Water, Population and Communities|accessdate=21 September 2011}}</ref> O nwekwara ikike n'elu ọrụ ọ bụla Commonwealth na-eme, ma ọ bụ na-emetụta ya, nke nwere mmetụta dị ukwuu na gburugburu ebe obibi.<ref name="EPBC 2">{{Cite web|title=About the EPBC Act|url=http://www.environment.gov.au/epbc/about/index.html|publisher=Department of Sustainability, Environment, Water, Population and Communities|accessdate=21 September 2011}}</ref>
Iwu ahụ na-ekpuchi isi mpaghara asatọ:<ref name="EPBC 3">{{Cite web|title=Environment Protection and Biodiversity Conservation Act 1999 (EPBC Act) fact sheet|url=http://www.environment.gov.au/epbc/publications/epbc-act-fact-sheet.html|publisher=Department of Sustainability, Environment, Water, Population and Communities|accessdate=21 September 2011}}</ref>
* Ebe Ihe Nketa Mba
* Ebe Ihe Nketa Ụwa
* Ala mmiri Ramsar
* Ụdị anụmanụ na mpaghara gburugburu ebe obibi ndị nọ n'ihe ize ndụ ma ọ bụ ndị nọ n"ihe ize ndụ
* Ọrụ nuklia na omume
* Ogige Mmiri Great Barrier Reef
* Ụdị ndị na-agagharị agagharị
* Ebe ndị dị n'oké osimiri Commonwealth
E nwere ọtụtụ ala ndị akpọrọ Commonwealth na-echebe n'ihi mmekọrịta ya na ndị nwe obodo ọdịnala, dị ka Ogige Ntụrụndụ Kakadu, ụdị dị iche iche dị iche iche dịka Ogige Ntụ nke Christmas Island, ma ọ bụ jikwaa ya n'ihi ọnọdụ steeti, dị ka ogige ntụrụndụ na Reserves nke Australia Alps.<ref name="CW parks">{{Cite web|title=Protected areas|url=http://australia.gov.au/topics/environment-and-natural-resources/environmental-protection/protected-areas|publisher=Commonwealth of Australia|accessdate=21 September 2011|archivedate=27 February 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120227110324/http://australia.gov.au/topics/environment-and-natural-resources/environmental-protection/protected-areas}}</ref>
Na steeti, a na-ahapụ ọtụtụ nsogbu nchedo gburugburu ebe obibi n'aka steeti ma ọ bụ mpaghara.<ref name="council BG"/><ref name="EPBC 2"/> Steeti ọ bụla dị na Australia nwere iwu nchedo gburugburu ebe obibi nke ya na ụlọ ọrụ ndị kwekọrọ na ya. Ikike ha yiri ma na-ekpuchi mmetọ isi iyi, dị ka site na ụlọ ọrụ ma ọ bụ ọrụ azụmahịa, iji ala / mmiri, na njikwa ihe mkpofu. Steeti na mpaghara na-achịkwa ọtụtụ ala echedoro na iwu iwu steeti na-emepụta ogo dị iche iche na nkọwa nke ebe echedoro dị ka ọzara, ala mba na ogige ntụrụndụ mmiri, oké ọhịa steeti, na ebe nchekwa.<ref name="CW parks"/> Steeti na-emepụta iwu iji belata ma nye nchebe n'ozuzu site na ikuku, mmiri, na mmetọ ụda.
Na mpaghara, obodo ma ọ bụ kansụl mpaghara ọ bụla nwere ọrụ maka okwu ndị iwu steeti ma ọ bụ nke mba na-emetụtaghị. Nke a na-agụnye isi iyi na-abụghị isi, ma ọ bụ mmetọ mgbasa, dị ka mmetọ sediment site na ebe a na-ewu ụlọ.
Australia nọ n'ọnọdụ nke abụọ na UN 2010 Human Development Index na otu n'ime ụgwọ kachasị ala na GDP nke akụ na ụba ndị mepere emepe.<ref name="HDI">{{Cite web|title=Human Development Index (HDI) - 2010 Rankings|url=http://hdr.undp.org/en/media/Lets-Talk-HD-HDI_2010.pdf|publisher=Human Development Report Office; United Nations Development Programme|accessdate=24 September 2011}}</ref><ref name="AUS budget">{{Cite web|title=Overview of the Australian Government's Balance Sheet|url=http://www.budget.gov.au/2011-12/content/bp1/html/bp1_bst7-01.htm|work=Budget Strategy and Outlook 2011-12|publisher=Commonwealth of Australia|accessdate=24 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150406155019/http://budget.gov.au/2011%2D12/content/bp1/html/bp1_bst7-01.htm|archivedate=6 April 2015}}</ref> Enwere ike ịhụ nke a dị ka ọ na-abịa na ọnụ ahịa gburugburu ebe obibi, ebe Australia bụ onye ndu ụwa na mbupụ coal na mkpochapụ ụdị.<ref name="AUS coal">{{Cite web|title=The Australian Coal Industry - Coal Exports|url=http://www.australiancoal.com.au/the-australian-coal-industry_coal-exports.aspx|publisher=Australian Coal Association|accessdate=25 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111002194553/http://www.australiancoal.com.au/the-australian-coal-industry_coal-exports.aspx|archivedate=2 October 2011}}</ref><ref name="Jour extin">{{Cite journal|first=Jeff|author=Short|title=Mammal Decline and Recovery in Australia|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-mammalogy_1994-05_75_2/page/288|journal=Journal of Mammalogy|year=1994|volume=75|issue=2|pages=288–297|doi=10.2307/1382547}}</ref><ref name="Extinction book">{{Cite book|author=Johnson|first=Chris|title=Australia's Mammal Extinctions|year=2006|publisher=Cambridge University Press|location=Melbourne|isbn=0-521-84918-7|pages=vii}}</ref> A kpaliri ụfọdụ ikwupụta na ọ bụ ọrụ Australia ịtọ ihe nlereanya nke mgbanwe gburugburu ebe obibi maka ụwa ndị ọzọ ịgbaso.<ref name="Env lecture">{{Cite web|author=Murphy|first=Cameron|title=Australia as International Citizen - From past failure to future Distinction|url=http://lionelmurphy.anu.edu.au/22%20lecture%20by%20Cameron%20Murphy.doc|work=22nd Lionel Murphy Memorial Lecture|publisher=The Lionel Murphy Foundation|accessdate=26 September 2011|archive-date=28 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150228102435/http://lionelmurphy.anu.edu.au/22%20lecture%20by%20Cameron%20Murphy.doc|url-status=dead}}</ref><ref name="AUS Greens">{{Cite web|title=Climate Change and Energy|url=http://greens.org.au/policies/climate-change-and-energy/climate-change-and-energy|publisher=The Australian Greens|accessdate=26 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110916205616/http://greens.org.au/policies/climate-change-and-energy/climate-change-and-energy|archivedate=16 September 2011}}</ref>
==== New Zealand ====
Na mba, Ngalaba Na-ahụ Maka Gburugburu Ebe Obibi na-aza ajụjụ maka iwu gburugburu ebe obibi na Ngalọ Ọrụ Nchekwa na na'ihe gbasara nchedo. Na mpaghara, kansụl mpaghara na-achịkwa iwu ma na'okwu gburugburu ebe obibi mpaghara.
=== Switzerland ===
{{excerpt|Environmental protection in Switzerland}}Nchebe gburugburu ebe obibi na [[Switzerland]] dabere na usoro a ga-eme megide okpomọkụ ụwa. Mmetọ na Switzerland bụ mmetọ nke ụgbọala na-akpata na mkpofu nke ndị njem nleta.
=== United States ===
[[Usòrò:YosemitePark2_amk.jpg|thumb|Ogige Ntụrụndụ Yosemite na [[California]], otu n'ime ebe ndị mbụ echedoro na United States]]
Kemgbe afọ 1970, United Steeti Environmental Protection Agency (EPA) anọwo na-arụ ọrụ iji chebe gburugburu ebe obibi na ahụike mmadụ.<ref>[http://www.epa.gov/epahome/aboutepa.htm The United States Environmental Protection Agency.] Retrieved on (23 August 2008). "About Us (section)". U.S. EPA.</ref>
Ngalaba Na-ahụ Maka Nchebe Gburugburu Ebe Obibi (EPA) bụ ụlọ ọrụ na-achị onwe ya nke gọọmentị etiti United States na'ọrụ na nchekwa gburugburu ebe obibi.
Steeti US niile nwere ngalaba nke ha na-ahụ maka nchedo gburugburu ebe obibi, nke nwere ike ịnye iwu siri ike karịa nke gọọmentị etiti.<ref>[http://www.epa.gov/epahome/state.htm "State Environmental Agencies"]. [http://www.epa.gov United States Environmental Protection Agency]. Accessed May 2010.</ref>
Na Jenụwarị afọ 2010, onye nchịkwa EPA Lisa P. Jackson bipụtara site na blọọgụ EPA ya "Ihe asaa dị mkpa maka ọdịnihu EPA", nke bụ (n'usoro edepụtara na mbụ):
* Ime ihe maka mgbanwe ihu igwe
* Imeziwanye ikuku
* Ịhụ na nchekwa nke kemịkal
* Ịsacha obodo [US]
* Ichebe Mmiri America
* Ịgbasawanye mkparịta ụka banyere gburugburu ebe obibi na ịrụ ọrụ maka ikpe ziri ezi gburugburu
* Ịrụ ụlọ ọrụ siri ike na mmekọrịta agbụrụ
Dị ka na afọ 2019, odoghi anya na ihe ndịa nọchiri anya ihe kacha mkpa dị ka Jackson si pou na ọnwa Febrụwarị afọ 2013, na ibe emelitibeghi interim.
=== India ===
Iwu nke India nwere ọtụtụ ndokwa na-egosi ọrụ gọọmentị etiti na nke steeti maka nchekwa gburugburu ebe obibi. E debere ọrụ steeti ahụ n'ihe gbasara nchedo gburugburu ebe obibi n"okpuru edemede iri anọ na asatọ A nke iwu anyị nke kwuru na "Steeti ga-agba mbọ ichebe ma melite gburugburu obodo na ichepụta ọhịa na anụ ọhịa nke mba ahụ".
E meela ka nchedo gburugburu ebe obibi bụrụ ọrụ dị mkpa nke nwa amaala India ọ bụla n'okpuru Nkeji edemede iri ise na otu A (g) nke iwu nke na-ekwu "Ọ ga-abụ ọrụ nwa Amaala ọwụwa anyanwụ ọ ga na ọ na'imeziwanye gburugburu ụwa gụnyere ọhịa, ọdọ mmiri, osimiri, na anụ ọhịa na inwe ọmịiko maka ihe ndị dị ndụ".
Nkeji edemede iri abụọ na otu nke iwu ahụ bụ ikike dị mkpa, nke na-ekwu na "Ọ dịghị onye a ga-anapụ ndụ ya ma ọ bụ nnwere onwe onwe nke onwe ya ọ gwụla ma dịka usoro iwu si dị".
== N'akwụkwọ ==
E nwere ọtụtụ akwụkwọ ndị nwere isiokwu nke nchedo gburugburu ebe obibi mana ụfọdụ abụwo isi na mmepe ya. Ọtụtụ ihe dị ka A Sand County Almanac nke Aldo Leopold, "Tragedy of the commons" nke Garrett Hardin, na Silent Spring nke Rachel Carson aghọwo ihe ochie n'ihi mmetụta ha na-eru nso.<ref>{{Cite book|title=Environmental Psychology: Principles and Practices|date=4 March 2019|publisher=Bankston Cotton|isbn=9781839474088|url=https://books.google.com/books?id=XuTEDwAAQBAJ&q=pieces+such+as+A+Sand+County+Almanac+by+Aldo+Leopold,+%22Tragedy+of+the+commons%22+by+Garrett+Hardin,+and+Silent+Spring+by+Rachel+Carson+have+become+classics+due+to+their+far+reaching+influences&pg=PA310}}</ref> Onye na-echekwa ihe na onye nrite Nobel Wangari Muta Maathai raara akwụkwọ ya nke afọ 2010 Replenishing the Earth nye Green Belt Movement na mkpa osisi dị ichebe gburugburu ebe obibi.
Isiokwu nchedo gburugburu ebe obibi dị na akụkọ ifo yana akwụkwọ ndị na-abụghị akụkọ ụgha. Akwụkwọ ndị dị ka ''Antarctica'' na Blockade nwere nchedo gburugburu ebe obibi dị iche iche ebe The ''Lorax'' aghọwo ihe atụ a ma ama maka nchọpụta gburugburu. "The Limits of Trooghaft" nke Desmond Stewart bụ akụkọ dị mkpirikpi nke na-enye nghọta banyere àgwà mmadụ n'ebe ụmụ anụmanụ nọ.<ref name="troog">{{Cite journal|author=Stewart|first=Desmond|title=The Limits of Trooghaft|journal=Encounter|date=February 1972|volume=38|issue=2|pages=3–7|url=http://www.animal-rights-library.com/texts-m/stewart01.htm|accessdate=24 September 2011}}</ref> Akwụkwọ ọzọ a na-akpọ The Martian Chronicles nke Ray Bradbury na'enyocha okwu ndị dị ka bọmbụ, agha, nchịkwa gọọmentị, na mmetụta ndị a nwere ike inwe na gburugburu ebe obibi.
== Hụkwa ==
== Ndemsibia ==
<references responsive="0"></references>
== Njikọ mpụga ==
* Media related to Environmental protection at Wikimedia Commons
{{Environmentalism}}{{Social democracy}}{{Christian Democracy}}
[[Òtù:Pages with unreviewed translations]]
da9gjiywvfse95r0ut7yb8hb2l40x11
Chukwuemeka Fred Agbata
0
28019
726023
725717
2026-09-18T02:48:26Z
KiranBOT
25138
removed AMP tracking from URLs ([[:m:User:KiranBOT/AMP|details]]) ([[User talk:Usernamekiran|report error]]) v3.1.1-current
726023
wikitext
text/x-wiki
[[Category:Articles with hCards]]
{{Databox}}
'''Chukwuemeka Fred Agbata Jnr'''. (amụrụ n'ụbọchị iri nke ọnwa Julaị afọ 1979) nke a makwaara dị ka '''CFA''' bụ onye nta akụkọ Naijiria, onye ọchụnta ego teknụzụ, onye nkuzi azụmaahịa, ọkà okwu ọhanaeze na onye na-eme ihe ngosi telivishọn na ụlọ ọrụ [[:en:Channels_TV|Channels TV]] ebe ọ na-akwado ihe ngosi ihe ndị pụtara ọhụrụ na teknụzụ. Ọ bụkwa onye na-ede akụkọ nke ụlọ ọrụ mgbasa ozi The Punch nke a na-akpọ ''ụlọ ọgwụ ICT (ICT Clinic)''. Ọ bụ onye so guzobe godo.ng, onye nduzi nke Innovation Support Network Hubs na onye nduzi Founder Institute Lagos, na onye guzobere CFAtech.ng.<ref>{{Cite news|author=Ramoni|first=Rasikat|title=Tech firm to give N10m to young entrepreneurs|url=https://www.dailytrust.com.ng/tech-firm-to-give-n10m-to-young-entrepreneurs.html|accessdate=14 June 2019|work=Daily Trust|date=15 December 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.channelstv.com/programmes/tech-trends/|title=Tech Trends – Channels Television|accessdate=2023-06-30|archivedate=2023-11-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231107041338/https://www.channelstv.com/programmes/tech-trends/}}</ref><ref>{{Cite news|title=Swedish Institute Nominates CFA, Others|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2019/06/13/swedish-institute-nominates-cfa-others/?amp|accessdate=18 June 2019|date=18 June 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nira.org.ng/nira-media/news-update/323-global-media-forum-in-bonn-germany|title=GLOBAL MEDIA FORUM in Bonn, Germany - Nigeria internet Registration Association (NiRA)}}</ref><ref>{{Cite news|author=Abubakar|first=Idris|title=Two Nigerians Make Panelists at the Global Media Forum in Germany|url=https://technext.ng/2018/06/06/two-nigerians-make-panelists-global-media-forum-germany/|accessdate=19 June 2019|date=6 June 2018|archive-date=20 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620083252/https://technext.ng/2018/06/06/two-nigerians-make-panelists-global-media-forum-germany/|url-status=dead}}</ref>
== Agụmakwụkwọ ==
Maazị Agbata bụ onye gụsịrị akwụkwọ na nkà mmụta mmekọrịta mmadụ na ibe ya na Mahadum Ekiti Steeti dị na [[Ado Ekiti]], Naịjirịa.
== Ọrụ ==
Agbata malitere ọrụ ya dị ka ọkachamara n'ire ahịa n'ụlọ ọrụ mgbasa ozi Globacom na [[:en:Lagos|Lagos]], Nigeria site n'afọ 2003 ruo afọ 2007.
N'afọ 2015, Channels TV malitere igosi ihe ngosi ya Tech Trends (ihe ndị putara ọhụrụ na teknụzụ nke a na-egosi kwa Fraịdee niile ma o jiri ọkara gafee elekere isii nke abalị (GMT +1). Ihe ngosi ahụ na-elekwasị anya na ijide na ịkekọrịta usoro teknụzụ kachasị ọhụrụ, ngwaọrụ mmepụta ihe, ekwentị na ngwa PC, ya na ozi kwesịrị ekwesị nke ga-enyere ndị na-ekiri ekiri aka ịghọ ndị maara teknụzụ iji nwee ike iji teknụzụ rụọ ọrụ nke ọma.<ref>{{Cite news|author=Online Editor|title=Tech Trends Goes Prime Time on Channels Television|url=https://m.guardian.ng/technology/tech-trends-goes-prime-time-on-channels-television/|accessdate=20 June 2019|work=The Guardian|date=2 October 2015}}</ref>
N'afọ 2015, ọ malitere ihe ngosi redio na Family Love Radio Network nke a na-akpọ Tech on Wheels ma na-egosi ya kwa Wenezde ma o jiri nkeji iri na ise gafee elekere ise (5.15pm) ruo mgbe o jiri ọkara gafee elekere ise (5.30pm) nke mgbede; na 97.7 Love FM Port Harcourt ọ na-eme ya mo jiri ọkara gafee elekere isii nke mgbede (6.30pm) ruo ihe fọdụrụ nkeji iri na ise ka ọ kụọ elekere asaa nke mgbede (6.45pm) na 104.5 Love FM Abuja, Ọ na-eme ya site na Mgbe o ji ọkara gafee elekere asaa nke mgbede (7:30pm) ruo mgbe ọ fọdụrụ nkeji iri na ise ka elekere asatọ nke abalị kụọ (7:45 pm).<ref>{{Cite news|author=Comms Week|title=Tech on Wheels with CFA Debuts on Family Love FM Radio Network|url=https://nigeriacommunicationsweek.com.ng/tech-on-wheels-with-cfa-debuts-on-family-love-fm-radio-network/|accessdate=20 June 2019|work=Nigeria Communications Week|date=21 June 2015}}</ref>
N'afọ 2018, o guzobere GoDoHub, ebe a na-amalite ọrụ nwere ụlọ ọrụ iji nyere ndị ọchụnta ego aka iji teknụzụ na ihe ọhụrụ malite ma na-arụ ọrụ ha.<ref>{{Cite web|url=https://www.nira.org.ng/nira-media/news-update/374-godo-hub-launches-in-lagos-to-help-start-ups-develop|title=GoDo Hub launches in Lagos, to help Start-ups develop - Nigeria internet Registration Association (NiRA)}}</ref><ref>{{Cite news|author=Ogunfuwa|first=Ife|title=GoDo.ng pledges support for start-ups|url=https://www.punchng.com/godo-ng-pledges-support-for-start-ups/amp/|accessdate=14 June 2019|date=2 October 2018}}</ref><ref>{{Cite news|author=Adepoju|first=Paul|title=New co-working space launched in Lagos|url=https://www.techcityng.com/new-co-working-space-launched-in-lagos/|accessdate=19 June 2019|date=8 October 2018}}</ref> e kpughere GoDoHub na [[Ikeja]], isi obodo [[Ȯra Lagos|Lagos Steeti]], n'ụbọchị mbụ nke ọnwa Ọktoba afọ 2018 site n'aka John Obaro nke SystemSpecs Nigeria Limited.<ref>{{Cite news|author=Okonji|first=Emma|title=GoDo.ng Facility for Startup Development Debuts|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2018/10/11/godo-ng-facility-for-startup-development-debuts/?amp|accessdate=19 June 2019|date=11 October 2018}}</ref><ref>{{Cite news|author=Ozakpo|first=Anderson|title=Check out the GoDo.ng Facility for Start-up Development Unveiled by John Obaro|url=https://technext.ng/2018/10/04/meet-godo-ng-facility-for-start-up-development-the-unveiling-by-john-obaro/|accessdate=19 June 2019|date=4 October 2018|archive-date=27 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200427133522/https://technext.ng/2018/10/04/meet-godo-ng-facility-for-start-up-development-the-unveiling-by-john-obaro/|url-status=dead}}</ref>
N'ọnwa Machị afọ 2019, CFA ghọrọ onye nduzi nke [[:en:The_Founder_Institute|The Founder Institute]] Lagos, ụlọ akwụkwọ ọzụzụ nke na-enyere ndị na-ekiri ebido aka itolite site na ọzụzụ gbasara ọchụnta ego inyere ha aka igbochi enweghị nhazi, ntụziaka na mmekọrịta.<ref>{{Cite news|author=Akinpelu|first=Oluwadamilare|title=Pre-Seed Startup Accelerator, Founder Institute Launches Lagos Chapter|url=https://technext.ng/2019/03/19/pre-seed-startup-accelerator-founder-institute-launches-lagos-chapter/|accessdate=20 June 2019|date=19 March 2019|archive-date=20 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620060311/https://technext.ng/2019/03/19/pre-seed-startup-accelerator-founder-institute-launches-lagos-chapter/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.politicaleconomistng.com/silicon-valley-based-founder-institute-launches-newest-chapter-lagos-3-centres-20-ceos-mentors-startup-launch-program-aims-launch-20-global-technology-companies-yearly-la/|title=Silicon Valley-based Founder Institute Launches Newest Chapter in Lagos, 3 Centres, 20+ CEOs as Mentors …Startup Launch Program Aims to Launch over 20 Global Technology Companies Yearly in Lagos|date=19 March 2019}}</ref><ref>{{Cite news|author=Eleanya|first=Frank|title=Founder Institute targets pre-fund start-ups as it launches in Nigeria|url=https://businessday.ng/technology/article/founder-institute-targets-pre-fund-startups-as-it-launches-in-nigeria/|accessdate=20 June 2019|date=28 March 2019}}</ref><ref>{{Cite news|author=Ajeamo|first=Chiamaka|title=Founder Institute berths in Lagos|url=https://www.sunnewsonline.com/founder-institute-berths-in-lagos/|accessdate=20 June 2019|date=27 March 2019}}</ref>
N'ọnwa Machị afọ 2019, ụlọ ọrụ iri asaa na ise na gburugburu Naịjirịa gbakọtara ọnụ iji guzobe njikọ aka na-ahụ maka ibuli ihe ọhụrụ na ichu nta ego.<ref>{{Cite news|author=Anonymous|title=75 hubs form alliance to boost innovation, entrepreneurship|url=https://theeagleonline.com.ng/amp-lauds-clark-gbagi-oritsejafor-for-backing-okowa/|accessdate=20 June 2019|date=31 March 2019}}</ref> Netwọk a, nke a na-akpọ Innovation Support Network (ISN) nwere CFA dị ka otu n'ime ndị nduzi ya.<ref>{{Cite news|author=Coleman|first=Ekene|title=75 Hubs Form Alliance To Boost Innovation, Entrepreneurship|url=https://www.independent.ng/75-hubs-form-alliance-to-boost-innovation-entrepreneurship/|accessdate=20 June 2019|date=31 March 2019}}</ref><ref>{{Cite news|author=Akinyode-Lawal|first=Jumoke|title=Innovation Support Network Hubs berths to support entrepreneurship|url=https://businessday.ng/enterpreneur/article/innovation-support-network-hubs-berths-to-support-entrepreneurship/|accessdate=20 June 2019|date=15 April 2019}}</ref>
Ọ bụ onye otu ndị isi nke ise nke ndị nduzi na [[:en:Nigeria_Internet_Registration_Association|Nigeria Internet Registration Association]]
(NiRA), site n'afọ 2017 ruo ọnwa Eprel afọ 2019, ọ ghọkwara onye otu ndị nduzi nke isii.<ref>{{Cite news|author=Igata|first=Theresa|title=NIRA ELECTS NEW LEADERS, NWEKE, AGBATA ARE DIRECTORS|url=http://www.politicaleconomistng.com/nira-elects-new-leaders-nweke-agbata-directors/|accessdate=20 June 2019|date=2 May 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nira.org.ng/nira-media/news-update/165-nira-2017-agm-highlights|title=NiRA 2017 AGM Highlights - Nigeria internet Registration Association (NiRA)|accessdate=2023-06-30|archivedate=2019-06-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190620073254/https://nira.org.ng/nira-media/news-update/165-nira-2017-agm-highlights}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nira.org.ng/who-are-we/nira-bod/8%20nira-bod/|title=NiRA 5TH EXECUTIVE BOARD - Nigeria internet Registration Association (NiRA)|accessdate=2023-06-30|archivedate=2019-06-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190620072922/https://www.nira.org.ng/who-are-we/nira-bod/8%2520nira-bod/}}</ref><ref>{{Cite news|author=MobileWorld|title=Muhammed Rudman Emerges New President of NiRA|url=http://mobileworldmag.com/2019/05/03/muhammed-rudman-emerges-new-president-of-nira/|accessdate=20 June 2019|date=3 May 2019}}</ref><ref>{{Cite news|author=IT Realms|title=Rudman, Obaniyi emerge President, VP @NIRA – ITREALMS|url=https://www.itrealms.com.ng/2019/04/?m=1|accessdate=20 June 2019|date=30 April 2019}}</ref>
Ọ bụ onye na-akpọkọta nguzobe mkpakorita CFA, ụzọ dị mma maka nguzobe achumtaego [[:en:Small_and_medium-sized_enterprises|SME]] n'aha ịchafụ ndị na-amalite amalite izute ma mụta ihe n'aka ndị ọchụnta ego ihe na-agara nke ọma, site na mkpakọrita ga-enyere ha aka ịzụlite mmalite ha dị iche iche ya na netwọkụ ibe ha. Ikpo okwu a nabatara ndị ọchụnta ego dị ka John Obaro, [[Ommo Clark]], Obi Asika.<ref>{{Cite news|author=Akinyode-Lawal|first=Jumoke|title='Tech start-ups shouldn't be restricted to Nigeria' – Obaro|url=https://businessday.ng/technology/article/tech-start-ups-shouldnt-restricted-nigeria-obaro/|accessdate=19 June 2019|date=28 November 2016}}</ref><ref>{{Cite news|author=Essiet|first=Daniel|title=I started business in the varsity|url=https://thenationonlineng.net/started-business-varsity/|accessdate=19 June 2019|work=The Nation|date=19 July 2017}}</ref><ref>{{Cite news|author=Oluka|first=Peter|title=Ojoma, Obi at CFA Startups Hangout Identify Success Paths in Creative Industry|url=https://techeconomy.ng/2018/09/07/ojoma-obi-at-cfa-startups-hangout-identify-success-paths-in-creative-industry-9913/|accessdate=19 June 2019|date=7 September 2018}}</ref> A na-akwado ya na Lagos, Naịjirịa.<ref>{{Cite news|author=Essiet|first=Daniel|title=Turning adversity into prosperity|url=https://thenationonlineng.net/turning-adversity-prosperity/|accessdate=19 June 2019|work=The Nation|date=23 August 2017}}</ref><ref>{{Cite news|author=Afolayan|first=David|title=Two Portharcourt-Based Startups Win at CFA's Startups Hangout Pitch Session|url=https://technext.ng/2017/11/28/two-portharcourt-based-startups-win-cfas-startups-hangout-pitch-session/|accessdate=19 June 2019|date=28 November 2017|archive-date=5 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205210017/https://technext.ng/2017/11/28/two-portharcourt-based-startups-win-cfas-startups-hangout-pitch-session/|url-status=dead}}</ref>
== Nkwado ==
N'ọnwa June afọ 2019, [[:en:Swedish_Institute|Swedish Institute]] k
kpọrọ CFAdị ka ọkachamara mba ụwa dị ka akụkụ nke Innovation Ecosystem Programme ha iji zute ndị guzobere na ndị ọchụnta ego maka mmalite nd a ma ama na nnukwu ụlọ ọrụ na-elekwasị anya na ịmepụta ihe ọhụrụ.<ref>{{Cite web|url=https://si.se/en/international-experts-meet-the-swedish-innovation-ecosystem/|title=International experts meet the Swedish innovation ecosystem|date=11 June 2019}}</ref><ref>{{Cite news|title=Swedish Institute Nominates CFA, Others|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2019/06/13/swedish-institute-nominates-cfa-others/?amp|accessdate=18 June 2019|date=18 June 2019}}</ref><ref>{{Cite news|author=Onwuaso|first=Ugo|title=Swedish Institute Nominates CFA, Osibona & Others as Part of the 2019 Innovation Ecosystem Programme|url=https://nigeriacommunicationsweek.com.ng/swedish-institute-nominates-cfa-osibona-others-as-part-of-the-2019-innovation-ecosystem-programme/|accessdate=18 June 2019|work=Nigeria Communications Week|date=11 June 2019}}</ref>
N'afọ 2018, Consul General nke Federal Republic of Germany, Ingo Herbert kpọrọ ya ka ọ bụrụ akụkụ nke ndị ọka ikpe maka Falling Walls Lab Lagos nke mbụ nke bụ ncheta nke ọdịda nke [[:en:Berlin_Wall|Berlin Wall]].<ref>{{Cite news|author=Adepoju|first=Paul|title=Chukwuemeka Fred Agbata (CFA) joins Falling Walls Lab Lagos' jury|url=https://www.techcityng.com/cfa-joins-falling-walls-lab-lagos-jury/|accessdate=18 June 2019|date=23 March 2018}}</ref><ref>{{Cite news|author=Oluka|first=Peter|title=German Consulate Invites CFA As Jury For Falling Walls Lab Lagos|url=https://techeconomy.ng/2018/03/23/german-consulate-invites-cfa-as-jury-for-falling-walls-lab-lagos/|accessdate=18 June 2019|date=21 April 2018}}</ref>
N'afọ 2018, ọ bụụrụ onye mgbasa ozi na Deutsche Welle Global Media Forum (GMF) na Bonn, (Germany), ebe ọ tụlere ọrụ nke ndị nta akụkọ na-amalite amalite na usoro mgbasa ozi na-enweghị nnwere onwe.<ref>{{Cite news|author=Abubakar|first=Idris|title=Two Nigerians Make Panelists at the Global Media Forum in Germany|url=https://technext.ng/2018/06/06/two-nigerians-make-panelists-global-media-forum-germany/|accessdate=19 June 2019|date=6 June 2018|archive-date=20 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620083252/https://technext.ng/2018/06/06/two-nigerians-make-panelists-global-media-forum-germany/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|author=Announcements|title=FNF at Deutsche Welle Global Media Forum 2018 Watch a series of interviews on journalistic start-ups in illiberal media ecosystems|url=https://esee.fnst.org/content/fnf-deutsche-welle-global-media-forum-2018|accessdate=19 June 2019|date=14 January 2019|archive-date=20 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190820183050/https://esee.fnst.org/content/fnf-deutsche-welle-global-media-forum-2018|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nira.org.ng/nira-media/news-update/323-global-media-forum-in-bonn-germany|title=GLOBAL MEDIA FORUM in Bonn, Germany - Nigeria internet Registration Association (NiRA)}}</ref>
Ọ bụkwa onye ppanellistalongere onye bụbu Minista Mgbasa ozi nke Naijiria Frank Nweke Jnr, onye bụbu Mịnịsta Ime njem ụgbọelu [[Osita Chidoka]], na Genesys Ignite Tech Conference nke Genesys Tech Hub haziri kwa afọ na [[Enụgwụ|Enugu]], ebe ọ na-eduzi nnọkọ panel na mmepe na ihe ọhụrụ nke isi obodo mmadụ.<ref>{{Cite news|author=Anonymous|title=Genesys Ignite to revolutionise ICT start-ups ecosystem|url=https://www.sunnewsonline.com/genesys-ignite-to-revolutionise-ict-start-ups-ecosystem/|accessdate=19 June 2019|work=The Sun|date=28 November 2018}}</ref><ref>{{Cite news|author=Reporter|title=Genesys Tech Hub gives $30,000 to start-ups|url=https://thenationonlineng.net/genesys-tech-hub-gives-30000-start-ups/|accessdate=19 June 2019|work=The Nation|date=26 November 2018}}</ref><ref>{{Cite news|author=Okonji|first=Emma|title=Firm to Boost Software Revolution, Grows Talents|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2018/11/29/firm-to-boost-software-revolution-grows-talents/?amp|accessdate=19 June 2019|date=29 November 2018}}</ref><ref>{{Cite news|author=Onwuaso|first=Ugo|title=Genesys ignite pledges technological revolution in Nigeria|url=https://m.guardian.ng/technology/genesys-ignite-pledges-technological-revolution-in-nigeria/|accessdate=19 June 2019|work=The Guardian|date=7 December 2018}}</ref>
Slush Global Impact Accelerator, mmemme e mepụtara na njikọ aka nke [[:en:Ministry_for_Foreign_Affairs_(Finland)|Ministry n'ahụ maka ihe n'ebe na mbà ndị ọzọ nke Finland]] na ọtụtụ ndị mmekọ ndị ọzọ gburugburu ụwa na ebumnuche nke ịkwado mmalite mmetụta na igosi ohere azụmaahịa na-akpali akpali na ahịa na-apụta, họọrọ CFA dị ka otu n'ime ndị ọkàikpe na Naịjirịa maka ihe ịma aka 2018.<ref>{{Cite news|author=Akinpelu|first=Oluwadamilare|title=Drone Startup, Arone and 2 Others to Represent Nigeria at the Slush Global Impact Accelerator 2018|url=https://technext.ng/2018/09/04/drone-startup-arone-2-others-represent-nigeria-slush-global-impact-accelerator-2018/|accessdate=20 June 2019|date=4 September 2018|archive-date=20 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620083242/https://technext.ng/2018/09/04/drone-startup-arone-2-others-represent-nigeria-slush-global-impact-accelerator-2018/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|author=Suleiman|first=Musa|title=Arone, Gerocare, and Afagreen Selected to Represent Nigeria at the Slush Global Impact Accelerator|url=https://www.techawk.com.ng/2018/09/04/arone-gerocare-and-afagreen-selected-to-represent-nigerian-at-the-slush-global-impact-accelerator/|accessdate=20 June 2019|date=4 September 2018}}</ref>
N'afọ 2017, ọ bụụrụ nye na-eme mkparịta ụka na Genesys Ignite Tech Conference kwa afọ nke Genesys Tech Hub haziri na [[Enụgwụ|Enugu]], tinyere [[Ommo Clark]] nke iBez Nigeria nakwa Obi Asika, mgbe [[Ken Nnamani|Sen.]] [[Ken Nnamani]] (onye bụbu onyeisi ụlọ ọgbakọ omebe iwu Naịjiria ) kwuru nke a bụ isi okwu. <ref>{{Cite news|author=Youdeowei|first=Tare|title=Over 1000 start-ups jostle for GenesysIGNITE's $30,000|url=https://www.vanguardngr.com/2017/12/1000-start-ups-jostle-genesysignites-30000/|accessdate=19 June 2019|date=18 December 2017}}</ref> <ref>{{Cite news|author=Ekwealor|first=Victor|title=Everything that happened at the Genesys IGNITE South-East Startup Convergence 2017|url=https://techpoint.africa/2017/12/18/genesys-ignite-2017/|accessdate=19 June 2019|date=18 December 2017}}</ref>
N'afọ 2014, CFA bụ onye nnọchiteanya na Nzukọ Ahịa Digital nke Naijiria nke emere na Lagos.<ref>{{Cite news|author=Asuquo|first=Emmanuel|title=Nigerian Businesses urged to embrace Digital Marketing|url=https://www.vanguardngr.com/2014/10/nigerian-businesses-urged-to-embrace-digital-marketing/|accessdate=20 June 2019|date=10 October 2014}}</ref>
== Nturu Ugo ==
The Nigeria Internet Registration Association (NIRA) nyere CFA nturu ugo NiRA Presidential Award for Youth Development n'afo 2016.<ref>{{Cite news|author=Nkem-Gbemudu|first=Ifeoma|date=4 April 2016|title=Mary Uduma, others awarded at 2016 NiRA awards ceremony|url=https://www.techcityng.com/mary-uduma-others-awarded-at-2016-nira-awards-ceremony/|accessdate=20 June 2019}}</ref><ref>{{Cite web|date=4 April 2016|title=Nigeria Targets South Africa's One Million Internet Domain Names|url=https://technologytimes.ng/ex-nira-president-nigeria-will-soon-surpass-south-africa-co-za-one-million-mark/|access-date=30 June 2023|archive-date=30 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230630054340/https://technologytimes.ng/ex-nira-president-nigeria-will-soon-surpass-south-africa-co-za-one-million-mark/|url-status=dead}}</ref>
N'afọ 2015, ọ natara onyinye nke ịdị mma site n'aka ndị isi nke Naịjirịa na IT & Software Industry.<ref>{{Cite news|author=Comms Week|date=26 March 2015|title=Nigerian Top Executives Honour CFA|work=Nigerian Communications Week|url=https://nigeriacommunicationsweek.com.ng/nigerian-top-executives-honour-cfa/|accessdate=20 June 2019}}</ref><ref>{{Cite news|author=Anonymous|date=27 March 2015|title=IT & Software Industry 2015: CFA bags another award of excellence|url=https://www.itrealms.com.ng/2015/03/it-software-industry-2015-cfa-bags.html|accessdate=20 June 2019}}</ref>
N'afọ 2015, ''[[YNaija]]''<ref>{{Cite news|author=Olapoju|first=Kolapo|date=16 March 2015|title=The class of 2015: Nigeria's 100 most innovative persons in Technology|url=https://ynaija.com/class-2015-nigerias-100-innovative-persons-technology/|accessdate=20 June 2019}}</ref><ref>{{Cite news|author=Anonymous|date=4 March 2015|title=YNaija honours CFA, 99 others for being innovative in technology space|url=https://www.itrealms.com.ng/2015/03/ynaija-honours-cfa-99-others-for-being.html|accessdate=20 June 2019}}</ref> kpọrọ ya otu n'ime mmadụ otu narị kacha nwee ọgụgụ isi na teknụzụ na Naịjirịa.
== Ebensidee ==
<references group="" responsive="1"></references>
{{DEFAULTSORT:Agbata, Chukwuemeka Fred}}
[[Òtù:Mmadụ ndi di ndụ]]
[[Òtù:Ndị Ekiti State]]
[[Otú:Ndị amụrụ n'afọ 1979]]
[[Òtù:Pages with unreviewed translations]]
n2kie435ny79t0b40egdrtt64aspyof
Paul Watson
0
29345
726010
723238
2026-09-18T00:31:45Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726010
wikitext
text/x-wiki
[[Category:Articles with hCards]]
{{Databox}}
'''Paul Franklin Watson''' (amụrụ na Disemba 2, 1950) bụ onye Canada-America naahụ maka nchekwa na [[Mgbanwe gburugburu ebe obibi|gburugburu ebe obibi]], onye guzobere [[Onye Ọzụzụ Atụrụ Oké Osimiri Òtù Nchekwa|Onye Ọzụzụ Atụrụ Oké Osimiri Conservation Society]], otu naemegide ịchụ nta nazighị ezi naelekwasị anya na nchekwa mmiri. Atụmatụ ndị Onye Ọzụzụ Atụrụ Oké Osimiri ji mee ihe dọtara ndị mmegide, ebe gọọmentị Japan na [[Greenpeace]] boro ndị otu ahụ ebubo iyi ọha egwu.<ref name="Telegraph 2009-04-17">{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/earth/5166346/Paul-Watson-Sea-Shepherd-eco-warrior-fighting-to-stop-whaling-and-seal-hunts.html|title=Paul Watson: Sea Shepherd eco-warrior fighting to stop whaling and seal hunts|accessdate=July 15, 2009|date=April 17, 2009|work=The Daily Telegraph}}</ref><ref name="HARDLINE">{{Cite news|url=http://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10619393|title=Hardline warrior in war to save the whale|date=January 11, 2010|work=[[The New Zealand Herald]]|accessdate=November 2, 2011}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.cbc.ca/canada/newfoundland-labrador/story/2008/04/14/williams-watson.html|title=Williams assails anti-sealing activist Watson as 'terrorist'|publisher=CBC|date=April 14, 2008|accessdate=October 31, 2009}}</ref> Watson bụ nwa amaala [[Kánada|Canada]] na [[Njikọ̀taọ̀hà|United States]].
Nwa amaala Toronto sonyeere ngagharị iwe Sierra Club megide nnwale nuklia na 1969. Nihi na Watson rụrụ ụka maka atụmatụ nke ime ihe kpọmkwem nke naemegide nkọwa Greenpeace nke enweghị ime ihe ike, a chụpụrụ ya na bọọdụ ahụ na 1977. Otú ọ dị, Greenpeace ekwuola na Watson bụ onye otu mbụ nwere mmetụta, mana ọ bụghị otu nime ndị guzobere Greenpeace.<ref>{{Cite web|date=17 December 2008|title=Greenpeace: Paul Watson, Sea Shepherd and Greenpeace: some facts|url=http://www.greenpeace.org/usa/en/news-and-blogs/news/paul-watson-sea-shepherd-and/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140826061748/http://www.greenpeace.org/usa/en/news-and-blogs/news/paul-watson-sea-shepherd-and/|archivedate=26 August 2014|accessdate=22 November 2012|publisher=Greenpeace}}</ref> Notu afọ ahụ, o guzobere Onye Ọzụzụ Atụrụ Oké Osimiri Society. Otu ahụ bụ isiokwu nke ihe ngosi nke a naakpọ Whale Wars.
Ọ naakwalite veganism, mbelata ọnụ ọgụgụ mmadụ na biocentric, karịa anthropocentric, echiche ụwa.<ref>{{Cite web|url=http://www.animalsaustralia.org/media/opinion.php?op=42|title=A Very Inconvenient Truth // Animals Australia|publisher=Animalsaustralia.org|accessdate=May 22, 2014}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ecospherics.net/pages/wonw.htm|title=About the Authors|publisher=Ecospherics.net|accessdate=May 22, 2014|archivedate=November 8, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201108140818/http://www.ecospherics.net/pages/wonw.htm}}</ref>
Ọrụ Watson emeela ka ndị ọchịchị na mba ndị gụnyere United States, Canada, [[Norway]], Costa Rica na Japan mee ihe nụzọ iwu.<ref>{{Cite web|url=http://www.ca9.uscourts.gov/datastore/opinions/2012/12/17/12-35266.pdf|title=Appeal from the United States District Court for the Western District of Washington Richard A. Jones, District Judge, Presiding|first=Molly|author=Dwyer|publisher=United States Court of Appeals|date=December 17, 2012|accessdate=January 5, 2013|archivedate=November 4, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211104010815/https://www.ca9.uscourts.gov/datastore/opinions/2012/12/17/12-35266.pdf}}</ref> E jidere ya na [[Jémanị|Germany]] na arịrịọ nke Costa Rica na Mee 2012. E nyere ọkwa Interpol na Septemba 14, 2012, na arịrịọ nke [[Japan]] na Costa Rica.<ref>{{Cite web|url=http://www.interpol.int/News-and-media/News-media-releases/2012/N20120914|title=N20120914 / 2012 / News & media releases / News and media / Internet / Home – INTERPOL|publisher=Interpol.int|date=September 14, 2012|accessdate=August 22, 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120920030056/http://www.interpol.int/News-and-media/News-media-releases/2012/N20120914|archivedate=September 20, 2012}}</ref>
Mgbe ọ nọrọ noké osimiri ruo ọnwa 15 mgbe ọ gbapụrụ na Germany, ebe a tọhapụrụ ya na mgbapụta, ọ laghachiri na Los Angeles na mbubreyo October 2013, naaga site na omenala na "ejideghị ya". Ọ pụtara nihu ụlọ ikpe mkpegharị ikpe US na Nọvemba 6, 2013, naekwu na ya ma ọ bụ Sea Shepherd Conservation Society emebighị iwu 2012 nke chọrọ ka ha hapụ naanị ụgbọ mmiri whaling. Ọ bụ ezie na United States bụ onye naedebanye aha na Interpol, Watson ejidebeghị maka ibuga Japan ma ọ bụ Costa Rica. Ọ naebi na Vermont, naede akwụkwọ. Ọ nọ na Paris ka ọnwa Julaị 1, 2014, mana ọ lọghachila United States kemgbe.
Na Machị 2019, Costa Rica wepụrụ ebubo niile megide Watson ma wepụ ọkwa uhie nke Interpol.<ref name="maritime-executive.com">{{Cite web|url=https://www.maritime-executive.com/article/costa-rica-drops-charges-against-sea-shepherd-s-paul-watson|title=Costa Rica Drops Charges Against Sea Shepherd's Paul Watson}}</ref>
== Mbido na ndụ onwe onye ==
Dị ka Sea Shepherd Conservation Society si kwuo, Paul Watson mụrụ na Toronto nye Anthony Joseph Watson na Annamarie Larsen, ma tolite na St. Andrews, New Brunswick, ya na ụmụnne nwanyị abụọ na ụmụnne atọ. Mgbe ọ bụ nwata, ọ bụ onye otu n'ime ọgbakọ obiọma, bụ nke o kwuru na ọ kụziiri ya ka ọ "naasọpụrụ na ịgbachitere anụmanụ". Mgbe ọ rụsịrị ọrụ dị ka onye ndu njem na Expo 67, ngosi ngosi ụwa nke mere na Montreal na 1967, Watson kwagara Vancouver.
Dị ka Sea Shepherd Conservation Society si kwuo, na 1968 na mmalite 1970s, ọ sonyeere ndị Canada Coast Guard, ebe ọ naeje ozi nụgbọ mmiri ihu igwe, nchọta na nnapụta, na ihe nrịbama. Ọ debanyere aha dị ka onye naanya ụgbọ mmiri na 1969 na ndị Consulate Norwegian na Vancouver wee bupu nụgbọ mmiri 30,000 ton Bris dị ka ọdụ ụgbọ mmiri. Edebara aha Bris ahụ na Oslo, Norway, ma gosipụta ya maka azụmaahịa India na Pacific. Nafọ 1972, o si na San Francisco si na San Francisco pụta na ụgbọ mmiri Sweden bụ Jarl R. Trapp naebu ton 35,000 wee gosipụta maka ahia mmiri India na Pacific.
Watson nwere otu nwa nwanyị, Lilliolani (amụrụ nafọ 1980), ya na nwunye mbụ ya, Starlet Lum, onye bụ onye isi nke Greenpeace Quebec, Earthforce!, Project Wolf, na Sea Shepherd.<ref>{{Cite web|title=Captain Watson's Biography|url=http://www.seashepherd.org/who-we-are/captain-watsons-biography.html|publisher=Sea Shepherd Conservation Society|accessdate=May 28, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120504104656/http://www.seashepherd.org/who-we-are/captain-watsons-biography.html|archivedate=May 4, 2012}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2011/12/07/science/earth/kumi-naidoo-greenpeace-director-forges-a-broader-path-to-activism.html|title=Greenpeace leader visits boardroom, without forsaking social activism|first=John|author=Broder|work=[[The New York Times]]|date=December 6, 2011|accessdate=January 22, 2013|quote='It's all about extreme political correctness,' said Paul Watson, a founding director of Greenpeace who is now the head of Sea Shepherd}}</ref> Nwunye ya nke abụọ, Lisa Distefano, onye bụbu onye naeme ihe nkiri Playboy, bụ onye isi ọrụ nke Sea Shepherd n'oge mkpọsa Makah naemegide igbu whale na Friday Harbor. Nwunye ya nke atọ, Allison Lance, bụ onye na-ahụ maka ihe ndị ruuru ụmụ anụmanụ na onye ọrụ afọ ofufo nke Sea Shepherd. Watson nwere ụmụ ụmụ abụọ.<ref>{{Cite web|url=http://www.seashepherd.org/news-and-media/news-031206-3.html|title=Prosecutor Agrees to Release Allison and Alex but Fines Sea Shepherd for Freeing Dolphins! - Sea Shepherd|date=2003-12-03|accessdate=2011-12-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100915133619/http://www.seashepherd.org/news-and-media/news-031206-3.html|archivedate=September 15, 2010|quote="Prosecutor Agrees to Release Allison and Alex jailed 22 days ... but Fines Sea Shepherd 800,000 Yen ($8,000 US) for freeing dolphins!" December 3, 2003.}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://komonews.com/archive/animal-rights-activist-arrested-in-seattle-grand-jury-probe|title=Animal rights activist arrested in Seattle grand jury probe|publisher=Komo Staff and News Services|date=2004-01-15|accessdate=2016-07-22}}</ref><ref>{{Cite news|author=Shukovsky|first=Paul|title=No perjury charges vs. animal activist|work=Seattle Post-Intelligencer|date=2004-09-09}}</ref> Watson lụrụ nwunye ya nke anọ Yana Rusinovich na Febụwarị 14, 2015, na Paris.<ref name="Yana">{{Cite news|author=Lopez|first=Jaime|url=http://news.co.cr/sea-shepherds-paul-watson-gets-married-valentines-day/37019/|title=Sea Shepherd's Paul Watson Gets Married on Valentine's Day|work=The Costa Rica Star|date=February 14, 2015|accessdate=March 4, 2015}}</ref> Watson na Rusinovich nwere ụmụ nwoke abụọ.<ref>{{Cite web|url=http://celebritybabies.people.com/2016/10/05/whale-wars-captain-paul-watson-welcomes-son/|title=Whale Wars' Captain Paul Watson Welcomes Son Tiger|accessdate=January 19, 2018|archivedate=January 19, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180119175542/http://celebritybabies.people.com/2016/10/05/whale-wars-captain-paul-watson-welcomes-son/}}</ref>
Watson gbara ọsọ maka ndị omeiwu na ntuli aka gọọmentị etiti nke Canada ugboro abụọ.<ref>{{Cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2012-05-15/paul-watson-sea-shepherd-profile/4011498|title=Paul Watson: the man behind Sea Shepherd|date=2012-05-15|work=ABC News|language=en-AU|accessdate=2020-04-22}}</ref>
== Mgbalị ==
=== Afọ ndị mbụ ===
Nọnwa Ọktoba nafọ 1969, Watson sonyeere Sierra Club naeme ngagharị iwe megide nnwale nuklia na Amchitka Island. Otu nke e guzobere n'ihi ngagharị iwe ahụ bụ Don't Make a Wave Committee, nke ghọrọ otu a maara taa dị ka [[Greenpeace]].<ref name="GreenpeaceHistory">{{Cite news|author=Weyler|first=Rex|authorlink=Rex Weyler|title=Waves of Compassion|work=[[Utne Reader]]|date=October 9, 2007|publisher=Ogden Publications|url=http://www.utne.com/archives/WavesofCompassion.aspx|accessdate=February 4, 2009}}</ref> Na mbido afọ 1970, Watson naarụkwa ọrụ na Vancouver Liberation Front na Vancouver Yippies.<ref name="Larry Gambone page 97">{{Cite book|author=Gambone|first=Larry|title=No Regrets|publisher=Black Cat Press|year=2015}}</ref> Watson ji ụgbọ mmiri dị ka onye ọrụ ụgbọ mmiri nụgbọ mmiri Greenpeace Too! nafọ 1971 wee bụrụ onyeisi ụgbọ mmiri ''Greenpeace'' Astral nafọ 1972.<ref name="Tribute">{{Cite web|title=Paul Watson bio|work=Tribute.ca|publisher=Tribute Entertainment Media Group|url=http://www.tribute.ca/people/Paul+Watson/17619/13579|accessdate=February 4, 2009}}</ref><ref name="SS Bio">{{Cite web|title=Paul Watson Biography|publisher=[[Sea Shepherd Conservation Society]]|url=http://www.seashepherd.org/crew-watson.html|accessdate=July 27, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080727083020/http://www.seashepherd.org/crew-watson.html|archivedate=July 27, 2008}}</ref> Paul Watson gara n'ihu dị ka onye ọrụ ụgbọ mmiri, onye isi ụgbọ mmiri, na onye isi ụgbọ elu n'ọtụtụ njem Greenpeace n'etiti afọ ndị 1970.
Dị ka The New Yorker, ''The New York Times'', na isi mmalite ndị ọzọ si kwuo, Watson bụ onye guzobere Greenpeace, mana nzukọ ahụ naagọnahụ nke a naekwu na ọ "bụ onye otu mbụ nwere mmetụta ma ọ bụghị, dịka ọ naekwu mgbe ụfọdụ, ''onye'' guzobere".<ref name="GreenpeaceSeaShepherdHistory">{{Cite web|title=Greenpeace Attempts to Make Captain Paul Watson "Disappear"|publisher=seashepherd.org|url=http://www.seashepherd.org/who-we-are/paul-watson-and-greenpeace.html|accessdate=June 23, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110304220727/http://www.seashepherd.org/who-we-are/paul-watson-and-greenpeace.html|archivedate=March 4, 2011}}</ref><ref>{{Cite journal|title=On the Frontlines: With Captain Paul Watson and the Sea Shepherd Conservation Society|year=2009|journal=[[Resistance: Journal of the Earth Liberation Movement]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2008/11/23/world/asia/23whale.html|title=Battle Against Whaling, Groups Split on Strategy|work=[[The New York Times]]|quote="The shift infuriates Paul Watson, the Sea Shepherd founder and the captain of the ''Steve Irwin''. One of the original founders of Greenpeace in the early 1970s, he parted ways with the group in 1978 because he wanted it to be more aggressive."|date=2008-11-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.greenpeace.org/usa/news/paul-watson-sea-shepherd-and|title=Paul Watson, Sea Shepherd and Greenpeace: some facts|publisher=Greenpeace.org|accessdate=October 31, 2009|archivedate=May 1, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120501013513/http://www.greenpeace.org/usa/en/news-and-blogs/news/paul-watson-sea-shepherd-and/}}</ref> Greenpeace naazọrọ na Watson sonyeere Greenpeace na njem Amchitka ya, nke ha naazọ na ọ bụ njem nke abụọ ha, mana Paul Watson na-azụta na nke a bụ nzukọ mbụ nke [[Greenpeace]].<ref>{{Cite web|title=Sea Shepherd International: Paul Watson and Greenpeace|url=http://www.seashepherd.org/who-we-are/paul-watson-and-greenpeace.html|publisher=Sea Shepherd Conservational Society|accessdate=February 25, 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110304220727/http://www.seashepherd.org/who-we-are/paul-watson-and-greenpeace.html|archivedate=March 4, 2011}}</ref>
=== Sea Shepherd Conservation Society ===
A zụrụ ụgbọ mmiri mbụ nke Sea Shepherd, Sea Shepherd na Disemba 1978 site n'enyemaka nke Fund for Animals na Royal Society for the Prevention of Cruelty to Animals.<ref name="Tribute"/> Noge naadịghị anya, Sea Shepherd guzobere onwe ya dị ka otu n'ime òtù ndị na-ese okwu na gburugburu ebe obibi, nke a maara maka usoro mmegide na-akpali akpali. Atụmatụ ndị a gụnyere ịtụba ihe nelu ụgbọ mmiri ndị naegbu whale, iji "prop foulers" na mgbalị imebi ụgbọ mmiri, ịbanye ụgbọ mmiri ndị a naegbu egbu whale, na ịkụtu ụgbọ mmiri abụọ nọdụ ụgbọ mmiri [[Iceland]].<ref name="Iceland">{{Cite news|title=Whaling Ships Refloated in Iceland|work=The New York Times|date=November 20, 1986|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9A0DE3D81E3BF933A15752C1A960948260|accessdate=February 11, 2009}}</ref> Na Jenụwarị 2013, Watson hapụrụ ọkwa onyeisi ụgbọ mmiri ''Steve Irwin''.<ref>{{Cite news|author=Andrew Darby|url=http://www.stuff.co.nz/world/australia/8154923/Sea-Shepherd-founder-steps-down|title=Sea Shepherd founder steps down|work=Stuff.co.nz|date=January 8, 2013|accessdate=August 22, 2013}}</ref> Nzukọ ahụ na ọrụ ya iji kwụsị igbu whale bụ ihe a naelekwasị anya na usoro ihe nkiri TV, Whale Wars, nke a naegosi na Animal Planet.
Nafọ 2010, Watson nonwe ya natara ihe karịrị $ 120,000 site na Sea Shepherd.<ref>{{Cite web|first=Daniel|author=Proussalidis|url=http://www.tillsonburgnews.com/2012/08/02/germans-search-for-eco-fugitive-paul-watson|title=Germans search for Watson|publisher=Tillsonburg News|date=August 3, 2012|accessdate=August 22, 2013}}</ref>
Nihi nsogbu iwu naarịwanye elu, Watson kwụsịrị dị ka onye isi nke Sea Shepherd Conservation Society na 2013, iji mezuo iwu naegbochi ya ịnọ nso na ụgbọ mmiri ndị Japan. Mgbe ngwọta nke okwu iwu metụtara ụlọ ọrụ Japan maka nyocha Cetacean, Watson laghachiri dị ka onye isi oche nke Sea Shepherd Conservation Society na onye isi nke ụgbọ mmiri Sea Shepherd.<ref>{{Cite news|author=CBC News|url=http://www.cbc.ca/news/world/story/2013/01/08/canada-paul-watson-sea-shepherd-conservation-society-president.html|title=Paul Watson quits Sea Shepherd over U.S. court order – World – CBC News|work=Cbc.ca|date=January 8, 2013|accessdate=August 22, 2013}}</ref>
=== Ihe omume ndị ọzọ na gburugburu ebe obibi ===
Watson bụ onye nnọchi anya ndị na-ahụ maka anụ ọhịa site na 1976 ruo 1980 na onye nnọchianya maka Fund for Animals site na 1978 ruo 1981.<ref name="Tribute"/> Watson bụkwa onye guzobere Friends of the Wolf na Earthforce Environmental Society.<ref name="Tribute" />
N'ime afọ 1980, Watson kwupụtara nkwado ya maka Earth First! ma zụlite ọbụbụenyi ya na David Foreman na Edward Abbey. O kwupụtara na Sea Shepherd bụ "ụgbọ mmiri" nke Earth First! Dị ka The New Yorker si kwuo, Watson weghachiri omume nke narị afọ nke iri na itoolu nke ịpị osisi.
Watson rụrụ ọrụ na Green Party nke British Columbia na Vancouver na 1980s na 90s.<ref>{{Cite web|url=http://www2.parl.gc.ca/Sites/LOP/HFER/hfer.asp?Language=E&Search=Cresdetail&Election=9577|archiveurl=https://archive.today/20130101093746/http://www2.parl.gc.ca/Sites/LOP/HFER/hfer.asp?Language=E&Search=Cresdetail&Election=9577|archivedate=January 1, 2013|title=33rd Parliament Election Results|publisher=Parliament of Canada|accessdate=February 13, 2009}}</ref> Ọ gbara ọsọ maka ịbụ onye isi obodo n'afọ 1996, bụrụ onye nke anọ.<ref name="1996 election">{{Cite web|url=http://vancouver.ca/ctyclerk/election96/96results/mayor.htm|title=1996 Local General Election Results- Mayor|year=1996|publisher=City of Vancouver|accessdate=February 13, 2009|archivedate=October 11, 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011110724/http://www.vancouver.ca/ctyclerk/election96/96results/mayor.htm}}</ref>
Nọnwa Eprel afọ 2003, a họpụtara Watson ka ọ bụrụ onye nduzi nke Sierra Club maka afọ atọ.<ref>{{Cite web|title=Paul Watson is elected to the Sierra Club Board of Directors in April, 2003|publisher=SUPS.org|url=http://www.susps.org/candidates/watson.html|accessdate=February 25, 2010}}</ref> Nafọ 2006, ọ chọghị ka a họpụta ya ọzọ. Ọ gbara arụkwaghịm na bọọdụ otu ọnwa tupu oge ya agwụ, iji mee mkpesa megide nkwado nke nzukọ ahụ maka asọmpi edemede "Ihe mere m ji achụ nta".<ref name="ss1">{{Cite web|title=Sierra Club Director Paul Watson Resigns to Protest Hunting Prize|publisher=Sea Shepherd Conservation Society|date=April 17, 2006|url=http://www.seashepherd.org/news/media_060417_1.html|accessdate=October 31, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080416155448/http://www.seashepherd.org/news/media_060417_1.html|archivedate=April 16, 2008}}</ref>
Na Jenụwarị 2008, ''The Guardian'' kpọrọ Paul Watson aha dịka otu n'ime "ndị 50 nwere ike ịzọpụta mbara ala" maka ọrụ nke Sea Shepherd Conservation Society.<ref>{{Cite news|work=The Guardian|title=50 people who could save the planet|url=https://www.theguardian.com/environment/2008/jan/05/activists.ethicalliving|accessdate=January 13, 2008|date=January 4, 2008|first=John|author=Vidal}}</ref>
=== Ihe odide banyere ime ihe ike ===
Watson bipụtara Earthforce!, ntuziaka maka atụmatụ maka ndị naahụ maka gburugburu ebe obibi na 1993.<ref>{{Cite book|author=Watson|first=Paul|year=1993|title=Earthforce! An Earth Warrior's Guide to Strategy|url=https://archive.org/details/earthforce00paul|location=La Caňada, CA|publisher=Chaco Press}}</ref> Nime ya, ọ kwadoro usoro nke "mkpịsị nkịta" nke Dave Foreman na Edward Abbey kọwara na mbụ.<ref>{{Cite book|editor=Foreman|title=Ecodefense: A field guide to monkeywrenching|location=Tucson, AZ|publisher=Ned Ludd Book|year=1987}}</ref><ref>{{Cite book|author=Abbey|first=Ed|title=The monkeywrench gang|location=Salt Lake City|publisher=Dream Garden Press|year=1985}}</ref> Dị ka Foreman si kwuo na ''Eco-Defense - The Field Guide to Monkey-Wrenching -'' ndị a bụ usoro nke imebi ihe, ọrụ nzuzo, na ime ihe kpọmkwem.<ref>{{Cite book|author=Watson|first=Paul|year=1993|title=Earthforce! An Earth Warrior's Guide to Strategy|url=https://archive.org/details/earthforce00paul|location=La Caňada, CA|publisher=Chaco Press}}</ref> Watson naekwu na o tinyere ahụmịhe nke onwe ya n'ide akwụkwọ ahụ.<ref>{{Cite book|author=Watson|first=Paul|year=1993|title=Earthforce! An Earth Warrior's Guide to Strategy|url=https://archive.org/details/earthforce00paul|location=La Caňada, CA|publisher=Chaco Press}}</ref>
N'ike Ụwa! Onye nduzi nke Earth Warrior to Strategy, Watson gosipụtara nlelị maka eziokwu nke mgbasa ozi:<blockquote>Ọdịdị nke mgbasa ozi taa bụ nke na eziokwu adịghị mkpa. Ihe bụ eziokwu na ihe ziri ezi nye ọha na eze bụ ihe mgbasa ozi kọwapụtara dị ka eziokwu na nke ziri ezi. Ronald Reagan ghọtara na eziokwu ndị ahụ adịghị mkpa. Ndị mgbasa ozi kọrọ ihe o kwuru dị ka eziokwu. Nnyocha naesote bụ "akụkọ ochie". Nkwupụta isi okwu na akwụkwọ akụkọ Mọnde karịrị mkpughe nke ezighị ezi ekpughere na obere igbe dị n'ime akwụkwọ akụkọ na Tuesday ma ọ bụ Wednesday.<ref>{{Cite book|author=Watson|first=Paul|year=1993|title=Earthforce! An Earth Warrior's Guide to Strategy|url=https://archive.org/details/earthforce00paul|location=La Caňada, CA|publisher=Chaco Press}}</ref></blockquote>Watson kwuru nụzọ doro anya banyere ihe ọ ghọtara na ọ bụ enweghị eziokwu na mgbasa ozi: "Ọ bụrụ na ị maghị azịza, eziokwu, ma ọ bụ ọnụ ọgụgụ, mgbe ahụ, soro ihe nlereanya nke onye isi ala America ma mee dị ka Ronald Reagan mere - mee ya ozugbo ma nyefee ozi ahụ nenweghị obi ike na n'enweghị mgbagha. "<ref>{{Cite book|author=Watson|first=Paul|year=1993|title=Earthforce! An Earth Warrior's Guide to Strategy|url=https://archive.org/details/earthforce00paul|location=La Caňada, CA|publisher=Chaco Press}}</ref><ref>{{Cite news|title=Militants sink two of Iceland's Whaling Vessels|work=New York Times|date=1986-11-10}}</ref> Nakwụkwọ sochirinụ, Ocean Warrior, Watson gbasaa n'echiche a, naekwu, sị: "Ịdị ndụ na omenala mgbasa ozi pụtara ịzụlite nkà iji ghọta ma chịkwaa mgbasa ozi iji nweta ebumnuche atụmatụ".<ref>{{Cite book|author=Watson|first=Paul|title=Ocean Warrior|url=https://archive.org/details/oceanwarriormyba0000wats|location=Toronto, Canada|publisher=Key Porter Books|year=1994|pages=[https://archive.org/details/oceanwarriormyba0000wats/page/23 23]–24}}</ref>
Nafọ 2007, Watson kọwara echiche ya banyere nchịkwa ọnụ ọgụgụ dị mkpa na ọdịnihu maka ụmụ mmadụ nihi ọrụ ha na mkpochapụ Holocene, nke ọ naezo aka na ya dị ka "ihe omume igbu onwe onye nke Holocenic hominid":<blockquote>Taa, ọnụ ọgụgụ mmadụ naarịwanye elu agafeela ikike ibu zuru ụwa ọnụ ma ugbu a na-emepụta nnukwu ihe siri ike, mmiri, na ihe mkpofu gas [.Ọ dịghị obodo mmadụ kwesịrị ibu karịa mmadụ 20,000 ma kewapụ ya na obodo ndị ọzọ site na mpaghara ọzara [.] Anyị kwesịrị iji nlezianya belata ọnụ ọgụgụ mmadụ ruo ihe naerughị otu ijeri [.] Ịgwọ ọrịa kansa chọrọ ọgwụgwọ siri ike na nke naawakpo, ya mere, ịgwọ biosphere nke nje mmadụ ga-achọkwa ụzọ siri ike naawawakpo [.Ònye kwesịrị inwe ụmụ? Ndị naahụ maka ọrụ ma naetinye onwe ha kpamkpam nọrụ nke bụ nezie obere pasent nke ụmụ mmadụ.<ref name="seashepherdOrgWatson">{{Cite web|url=https://www.seashepherd.org.uk/news-and-commentary/commentary/the-beginning-of-the-end-for-life-as-we-know-it-on-planet-earth.html|title=The Beginning of the End for Life as We Know it on Planet Earth?|author=Watson|first=Paul|publisher=Sea Shepherd|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200101012958/https://www.seashepherd.org.uk/news-and-commentary/commentary/the-beginning-of-the-end-for-life-as-we-know-it-on-planet-earth.html|archivedate=2020-01-01}}</ref></blockquote>
== Arụmụka ==
=== Nkewapụ ya na Greenpeace ===
Paul Watson gara nihu dị ka onye ọrụ, onye isi, na onye isi ụgbọ mmiri (na 1972) nọtụtụ njem Greenpeace netiti afọ ndị 1970. Ọ naewere onwe ya dị ka onye guzobere Greenpeace na [[Greenpeace|Greenpeace International]], ihe [[Greenpeace]] naese okwu nagbanyeghị na a kpọtụrụ ya aha na ihe ngosi ahụ, How to Change the World nke naegosi na Watson bụ nezie [[Otu esi agbanwe ụwa (ihe nkiri)|''otu'']]<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/review/how-change-world-sundance-review-766087|title='How to Change the World': Sundance Review|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=January 23, 2015}}</ref> nime ndị guzobere Green Peace.<ref name="watson:founders">{{Cite web|url=http://www.seashepherd.org/who-we-are/paul-watson-and-greenpeace.html|title=Sea Shepherd Conservation Society: Greenpeace Attempts to Make Captain Paul Watson 'Disappear'|publisher=Seashepherd.org|date=2008-05-15|accessdate=2011-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110304220727/http://www.seashepherd.org/who-we-are/paul-watson-and-greenpeace.html|archivedate=4 March 2011}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.greenpeace.org/usa/en/news-and-blogs/news/paul-watson-sea-shepherd-and/|title=Greenpeace: Paul Watson, Sea Shepherd and Greenpeace: some facts|publisher=Greenpeace|date=2008-12-17|accessdate=2012-11-22|archivedate=2014-08-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140826061748/http://www.greenpeace.org/usa/en/news-and-blogs/news/paul-watson-sea-shepherd-and/}}</ref> Watson boro Greenpeace ebubo na ha naede akụkọ ihe mere eme ha.<ref name="watson:founders" />
Nafọ 1977, a chụpụrụ Watson na bọọdụ ndị nduzi nke Greenpeace site na votu nke 11 na 1 (Watson nonwe ya tụbara otu vootu megide ya).<ref>{{Cite web|url=http://www.thepeoplesvoice.org/TPV3/Voices.php/2008/12/25/sticking-it-to-the-man-21st-century-styl|title=Interview with Paul Watson|work=[[Village Voice]]|publisher=Thepeoplesvoice.org|date=December 25, 2008|accessdate=October 31, 2009}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.greenpeace.org/international/about/history/paul-watson|title=History of Paul Watson|date=November 3, 2008|publisher=Greenpeace|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081103090124/https://www.greenpeace.org/international/about/history/paul-watson|archivedate=November 3, 2008|accessdate=October 31, 2009}}</ref> Ndị otu ahụ chere na àgwà ya siri ike, "ihu na etiti" ma naekwukarị mmegide na nkọwa Greenpeace nke "enweghị ime ihe ike" bụ nkewa.<ref name="SBindependent">{{Cite news|url=http://www.independent.com/news/2009/jan/29/sbiff-09-saving-seas|title=SBIFF '09: Saving the Seas Documentary Follows Paul Watson on Marine Crusades|author=Large|first=Joey|date=January 29, 2009|work=The Santa Barbara Independent|accessdate=February 12, 2009}}</ref> Watson mechara hapụ otu ahụ. Kemgbe ahụ, otu ahụ akpọwo omume ya n'oge ahụ dị ka nke "onye nnupụisi" n'ime ha.<ref>{{Cite web|url=http://www.greenpeace.org/usa/news/paul-watson-sea-shepherd-and|title=Paul Watson, Sea Shepherd and Greenpeace: some facts|date=December 21, 2008|publisher=Greenpeace|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081221020449/http://www.greenpeace.org/usa/news/paul-watson-sea-shepherd-and|archivedate=December 21, 2008|accessdate=February 22, 2010}}</ref><ref>{{Cite book|title=Warriors of the Rainbow: A Chronicle of the Greenpeace Movement|author=Hunter|first=Robert|isbn=978-0-03-043741-0|publisher=Henry Holt & Company, Inc.|year=1979}}</ref> Notu afọ ahụ, o guzobere otu nke ya, Sea Shepherd Conservation Society.<ref name="NEVER">{{Cite news|url=http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/fl20100209zg.html|title=Watson to whalers: We will never surrender|date=February 9, 2010|work=The Japan Times|accessdate=February 20, 2010}}</ref>
Noge a gbara ya ajụjụ ọnụ na CBC Radio nafọ 1978, Watson kwuru okwu megide Greenpeace (yana òtù ndị ọzọ) na ọrụ ha na ebumnuche ha maka mkpọsa mgbochi akara.<ref name="CBC Radio">{{Cite news|title=CBC interview of Paul Watson|author=Frum|first=Barbara|publisher=Canadian Broadcasting Corporation}}</ref> Watson boro òtù ndị a ebubo na ha naeme mkpọsa megide ịchụ nta seal nke Canada nihi na ọ bụ ụzọ dị mfe iji nweta ego ma bụrụ onye naeme uru maka òtù ndị ahụ.<ref name="CBC Radio" />
Greenpeace akpọwo Watson onye naeme ihe ike ma ọ gaghịzi ekwu maka ọrụ ya.<ref name="Telegraph 2009-04-17"/>
=== Ebubo na ikpe ===
A mara Watson ikpe ịga mkpọrọ ụbọchị iri ma kwụọ ya $ 8,000 maka omume ya noge ngagharị iwe maka ịchụ nta seal na Canada na 1980, mgbe a mara ya ikpe maka ịwakpo onye ọrụ ịkụ azụ. Watson jere ozi ya na Her Majesty's Penitentiary, St. John's, Newfoundland na Labrador. A chọpụtakwara na ikpe mara ya nokpuru Iwu Nchedo Seal maka ite ụmụ nkịta seal naacha uhie uhie iji mee ka akpụkpọ ha ghara ịdị ọnụ ahịa.<ref>{{Cite news|title=Hunt disrupter gets 10 days in Quebec jail|url=https://news.google.com/newspapers?id=1GUxAAAAIBAJ&pg=1227,81403&dq=paul+watson+convicted&hl=en|accessdate=September 17, 2010|work=The Montreal Gazette|date=March 11, 1980|page=14}}</ref> E jidere Watson na 1993 na Canada maka ebubo sitere na mmegide megide ụgbọ mmiri ịkụ azụ Cuban na Spanish n'ụsọ oké osimiri nke Newfoundland.<ref name="guardian.uk">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/environment/2002/jun/03/fish.food|title=Champion of seas faces attempted murder case|author=Campbell|first=Duncan|date=June 3, 2002|publisher=Guardian News and Media Limited|accessdate=February 12, 2009}}</ref> Nafọ 1997, ụlọ ikpe dị na Lofoten, Norway, mara Watson ikpe n'enweghị onye ọ bụla ma maa ya ikpe ịga mkpọrọ ụbọchị 120 maka ebubo nke ịnwa imebi obere ụgbọ mmiri Norwegian naegbu azụ na igbu whale ''Nybrænna'' na Disemba 26, 1992.<ref name="db">{{Cite news|title=Hvalsabotør går fri|work=[[Dagbladet]]|date=December 14, 1997|url=http://www.dagbladet.no/nyheter/1997/12/14/46028.html|language=no}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.highnorth.no/Library/Other_Texts/en-en-n.htm|title=Reine – a Norwegian Fishing and Whaling Community|publisher=Highnorth.no|date=May 14, 1993|accessdate=October 31, 2009}}</ref> Ndị ọchịchị Dutch jụrụ inyefe ya naka ndị ọchịchị Norway ọ bụ ezie na ọ nọrọ ụbọchị 80 nlọ mkpọrọ na [[Netherlands]] naechere mkpebi maka ịnyefe ya tupu a tọhapụ ya.<ref name="db" />
Enweghị mgbalị ọ bụla gara nke ọma nịkụ Watson ikpe maka ọrụ ya na Sea Shepherd kemgbe ikpe ahụ na Newfoundland. Watson naagbachitere omume ya dị ka nke dabara nime iwu mba ụwa, ọkachasị ikike Sea Shepherd nwere itinye iwu ụgbọ mmiri megide ndị naegbu whale na ndị naachụ seal nụzọ iwu naakwadoghị.<ref name="independent.uk">{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/environment/nature/the-saviours-of-the-whale-758746.html|title=The saviours of the whale|author=Taylor|first=Jerome|date=November 20, 2007|work=The Independent|accessdate=February 12, 2009}}</ref>
[[Usòrò:Paul_watson_protest_crop.jpg|thumb|Paul Watson na-eduga ngagharị iwe megide igbu whale Makah, Port Angeles, Washington, 1998.]]
Ndị naeme ngagharị iwe na Sea Shepherd [[Rod Coronado]] na David Howitt gara [[Iceland]] na 1986 wee kụtuo ụgbọ mmiri abụọ naegbu whale na ọdụ ụgbọ mmiri na Reykjavík ma mebie ụlọ ọrụ naemepụta anụ whale. Watson weere ọrụ maka ọrụ ahụ, naagbaso ụkpụrụ Sea Shepherd e bipụtara.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=oLu5C4sYa_kC&q=Case+studies+in+environmental+ethics+hvalur&pg=PA28|title=Case Studies in Environmental Ethics – Patrick George Derr, Edward M. McNamara – Google Books|isbn=9780742531376|accessdate=May 22, 2014|author=Derr|first=Patrick George|year=2003}}</ref> Ọ gara Iceland naekwu, "Abụ m ọrụ maka ọrụ niile a naeme naha Sea Shepherd Conservation Society. Ana m enye iwu".<ref>{{Cite web|url=http://www.grapevine.is/Home/ReadArticle/WATSON-THE-VICTOR-Does-terrorism-pay-off-in-Iceland|title=The Reykjavik Grapevine – Life, Travel and Entertainment in Iceland / WATSON THE VICTOR Does terrorism pay off in Iceland?|language=is|publisher=Grapevine.is|accessdate=May 22, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140522123838/http://www.grapevine.is/Home/ReadArticle/WATSON-THE-VICTOR-Does-terrorism-pay-off-in-Iceland|archivedate=May 22, 2014}}</ref> A chụpụrụ ya nbughị ya ebubo ma Iceland naewere ya dị ka onye na-adịghị mma.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=mOw9avKdtGsC&q=%22paul+watson%22+iceland+%22persona+non+grata%22&pg=PA33|title=Operation Bite Back: Rod Coronado's War to Save American Wilderness – Dean Kuipers – Google Books|isbn=9781608191420|accessdate=May 22, 2014|author=Kuipers|first=Dean|date=July 2009}}</ref><ref>{{Cite web|author=Dan Murphy|url=http://www.csmonitor.com/World/Global-News/2009/1029/south-park-puts-spotlight-on-paul-watson-and-his-whale-wars|title=South Park puts spotlight on Paul Watson and his "Whale Wars"|publisher=CSMonitor.com|date=October 29, 2009|accessdate=May 22, 2014}}</ref>
Nọnwa Eprel afọ 2010, ndị naeche nche nụsọ oké osimiri nke Japan nwetara akwụkwọ ikike ijide Watson "...nihi ebubo nke inye iwu ka e mebie ọrụ megide ụgbọ mmiri naegbu whale nke Japan", Interpol edepụtara ya dịka achọrọ ya na arịrịọ nke Japan.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/environment/2010/apr/30/japan-whaling-sea-shepherd|title=Japan obtains arrest warrant for anti-whaling group leader|work=The Guardian|date=April 30, 2010|accessdate=May 17, 2010|first=Justin|author=McCurry}}</ref> Nkwupụta uhie ahụ nwere ebubo ndị Japan nyere dị ka, "Nkebi n'ime ụgbọ mmiri ahụ, mmebi nke ihe onwunwe, mgbochi siri ike nke azụmahịa, mmerụ ahụ".<ref>{{Cite web|url=http://www.interpol.int/en/notice/search/wanted/2010-28800|title=Interpol|publisher=Interpol.int|accessdate=May 22, 2014|archivedate=May 22, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140522091534/http://www.interpol.int/en/notice/search/wanted/2010-28800}}</ref> Nọnwa Machị afọ 2012, Interpol wepụtara "nkwupụta edere na mba 190 niile so na ya naeme ka o doo anya na ọ gaghị ebipụta Red Notice" maka njide Watson, mana ọ gbanwere ọnọdụ ahụ na Septemba afọ 2012.<ref>{{Cite web|url=http://www.interpol.int/News-and-media/News/2012/N20120514|title=N20120514 / 2012 / News / News and media / Internet / Home – INTERPOL|publisher=Interpol.int|date=May 14, 2012|accessdate=May 22, 2014|archivedate=May 22, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140522090424/http://www.interpol.int/News-and-media/News/2012/N20120514}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.interpol.int/News-and-media/News/2012/N20120914|title=N20120914 / 2012 / News / News and media / Internet / Home – INTERPOL|publisher=Interpol.int|date=September 14, 2012|accessdate=May 22, 2014|archivedate=May 22, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140522091553/http://www.interpol.int/News-and-media/News/2012/N20120914}}</ref> Nime nkwupụta abụọ ahụ, Interpol kwuru na "Red Notice abụghị akwụkwọ ikike ijide mba ụwa" na ọ bụ "arịrịọ maka mba ọ bụla iji mata ma ọ bụ chọta onye ọ bụla iji jide ma nyefee ya dịka iwu mba ahụ si dị".
[[Usòrò:Free_Paul_Watson_sign.JPG|áká_èkpè|thumb|Ihe ịrịba ama na-akpọ maka iwepụ ebubo megide Watson]]
Nọnwa Mee afọ 2012, ndị ọchịchị Germany jidere Watson nọdụ ụgbọ elu Frankfurt nihi arịrịọ sitere naka gọọmentị Costa Rica. Ebubo ahụ sitere na esemokwu dị noké osimiri nafọ 2002 nke Sea Shepherd kwuru na ụgbọ mmiri nke ọzọ naeme ka ụgbụ ụgbụ naakwadoghị na mmiri Guatemala. Ndị ọrụ ụgbọ mmiri nke ọzọ boro Sea Shepherd ebubo ịnwa igbu ha.<ref>{{Cite news|url=https://www.huffingtonpost.com/2012/05/14/paul-watson-arrested_n_1513694.html|title=Paul Watson Arrested: Sea Shepherd Says Founder Arrested In Germany|work=The Huffington Post|date=May 14, 2012|accessdate=May 29, 2012}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/antiwhaling-activist-paul-watson-arrested-for-ramming-boat-10-years-ago-7746817.html|date=May 15, 2012|accessdate=July 17, 2012|first=Adams|author=Guy|work=The Independent|title=Anti-whaling activist Paul Watson arrested for ramming boat 10 years ago}}</ref> E boro Watson ebubo imebi iwu ụgbọ mmiri site na ịdọ aka ná ntị Interpol na-ekwu ebubo ahụ dị ka peligro de naufragio ("''ihe ize ndụ nke ụgbọ mmiri''").<ref>{{Cite news|url=http://green.blogs.nytimes.com/2012/05/16/germany-detains-activist-captain-connected-with-whale-wars|title=Germany Detains Activist "Whale Wars" Captain|work=The New York Times|date=May 16, 2012|accessdate=May 29, 2012|author=Slivka, Kelly}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.interpol.int/en/notice/search/wanted/2013-60414|title=Interpol|publisher=Interpol.int|accessdate=May 22, 2014|archivedate=May 22, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140522091408/http://www.interpol.int/en/notice/search/wanted/2013-60414}}</ref> Esemokwu ahụ mere n'oge a na-ese ihe nkiri maka ihe nkiri Sharkwater ma ndị ọkàiwu wepụrụ ebubo ahụ mgbe egosiri vidiyo nke ihe omume ahụ nke ndị na-eme ihe nkiri mere. Na Mee 21, a tọhapụrụ Watson na mgbapụta nke € 250,000 mana achọrọ ka ọ kọọrọ ndị uwe ojii na Frankfurt kwa ụbọchị.<ref>{{Cite news|title=Sea Shepherd founder Paul Watson released on bail after arrest in Germany|url=http://news.nationalpost.com/2012/05/21/sea-shepherd-founder-paul-watson-released-on-bail-after-arrest-in-germany|work=National Post|date=May 21, 2012|accessdate=July 17, 2012}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.insidecostarica.com/dailynews/2012/june/29/costarica120062904.htm|title=Paul Watson Urges Costa Rica to Drop Charges|date=June 29, 2012|accessdate=July 17, 2012}}</ref> N'ọnwa Juun, Costa Rica rịọrọ ka e nyefee Watson na Germany.<ref>{{Cite news|title=Foreign Ministry to send Paul Watson extradition request to German authorities Tuesday|url=http://www.ticotimes.net/Current-Edition/News-Briefs/Foreign-Ministry-to-send-Paul-Watson-extradition-request-to-German-authorities-Tuesday_Monday-June-11-2012|work=Tico times|date=June 11, 2012|accessdate=July 17, 2012|archive-date=July 12, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120712045909/http://www.ticotimes.net/Current-Edition/News-Briefs/Foreign-Ministry-to-send-Paul-Watson-extradition-request-to-German-authorities-Tuesday_Monday-June-11-2012/|url-status=dead}}</ref> Na Julaị 19, 2012, Japan tinyere akwụkwọ maka iwu mgbapụta ma Watson hapụrụ Germany, nke mere ka ụlọ ikpe Germany nye iwu ka e jide ya ozugbo.<ref>{{Cite web|url=http://news.nationalpost.com/2012/07/25/canadian-born-anti-whaling-crusader-skips-bail-in-germany-for-unknown-destination|title=Sea Shepherd's Paul Watson skips bail in Germany for 'unknown destination' | National Post|publisher=News.nationalpost.com|date=July 25, 2012|accessdate=May 22, 2014}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-18996972|title=Sea Shepherd founder Paul Watson 'flees Germany'|work=BBC News|accessdate=August 15, 2012|date=July 26, 2012}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://bigpondnews.com/articles/World/2012/07/26/Sea_Shepherd_founder_skips_bail_775988.html|title=Sea Shepherd founder skips bail | World|publisher=BigPond News|date=July 26, 2012|accessdate=August 13, 2012}}</ref> A ghọtara na iwu nke njedebe na ebubo Costa Rican ya ga-agwụ na June 2013.<ref>{{Cite web|url=http://www.ticotimes.net/Current-Edition/News-Briefs/Interpol-alert-says-Paul-Watson-has-escaped-from-Germany_Monday-July-23-2012|title=Interpol alert says Paul Watson has escaped from Germany / News Briefs / Current Edition / Costa Rica Newspaper, The Tico Times|publisher=Ticotimes.net|date=July 23, 2012|accessdate=August 13, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120813032632/http://www.ticotimes.net/Current-Edition/News-Briefs/Interpol-alert-says-Paul-Watson-has-escaped-from-Germany_Monday-July-23-2012|archivedate=August 13, 2012}}</ref>
N'abalị asaa n'ọnwa Ọgọstụ n'afọ 2012, Interpol megharịrị Red Notice maka Watson na ebubo nke "ịkpata ihe ize ndụ nke mmiri ma ọ bụ ọdachi ụgbọelu" nke Costa Rica setịpụrụ.<ref>{{Cite web|url=http://www.interpol.int/News-and-media/News/2012/N20120807Bis|title=N20120807Bis / 2012 / News / News and media / Internet / Home – INTERPOL|publisher=Interpol.int|date=August 7, 2012|accessdate=May 22, 2014|archivedate=May 22, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140522091549/http://www.interpol.int/News-and-media/News/2012/N20120807Bis}}</ref> A kọrọ na Watson ga-esi na nzuzo pụta iji sonyere Sea Shepherd na mkpọsa 2012-13 megide igbu whale na Japan.<ref>{{Cite news|url=http://www.japantimes.co.jp/text/nn20121123f1.html|title=Sea Shepherd seeks to intercept whalers closer to Japan|work=The Japan Times|date=November 23, 2012|accessdate=November 23, 2012|author=Godoy, Jody}}</ref> Watson laghachiri na ndị ọrụ nke ''Steve Irwin'' na South Pacific na ngwụcha Nọvemba 2012.<ref>{{Cite web|url=http://www.seashepherd.org.au/commentary-and-editorials/2013/01/07/statement-from-captain-paul-watson-592|title=Sea Shepherd Australia :: Statement from Captain Paul Watson|publisher=Seashepherd.org.au|date=January 7, 2013|accessdate=August 22, 2013|archivedate=August 28, 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130828165507/http://www.seashepherd.org.au/commentary-and-editorials/2013/01/07/statement-from-captain-paul-watson-592}}</ref> Na Machị 2019, Costa Rica wepụrụ ebubo niile megide Watson ma wepụ ọkwa uhie nke Interpol.<ref name="maritime-executive.com"/> Na Julaị 21, 2024, ndị ọchịchị Danish nwụchiri ya na Greenland n'ihi ọkwa na-acha uhie uhie nke Japan nyere ya megide ya na 2012. Onye Ọzụzụ Atụrụ Oké Osimiri mara ọkwa njide ya. Òtù ahụ na-akatọ mkpebi a, na-arụ ụka na "mgbe e biputere ya na ntanetị ruo ọtụtụ afọ, ọkwa ahụ apụwo n'oge na-adịbeghị anya site na weebụsaịtị Interpol, na-eduga Paul Watson na ndị ọka iwu ya ikwere na ọ nwere onwe ya ugbu a na mmegharị ya".<ref>{{Cite news|url=https://apnews.com/article/greenland-anti-whaling-campaigner-paul-watson-japan-e8b736ac41ced122482ba446fdcba713|title=Anti-whaling campaigner arrested in Greenland and police say he may be extradited to Japan|work=AP News|date=July 21, 2024|accessdate=July 21, 2024|author=Agence Press}}</ref>
=== Ọnọdụ mbata nke Sierra Club ===
N'afọ 1999, Watson gbara ọsọ na-enweghị ihe ịga nke ọma maka ntuli aka na Sierra Club Board of Directors nke mba ahụ, na nkwado nke otu Sierrans na-emegide ndị na-akwaga mba ọzọ maka US Population Stabilization (SUSPS).<ref>{{Cite web|url=https://www.splcenter.org/fighting-hate/intelligence-report/2015/takeover-timeline|title=A 'Takeover' Timeline|accessdate=January 19, 2018}}</ref> Mgbe a họpụtara ya na bọọdụ na 2003, Watson kwadoro ndepụta na-enweghị ihe ịga nke ọma nke ndị na-akwado nchịkwa mbata na ọpụpụ siri ike dị ka akụkụ nke iwu nkwụsi ike nke ọnụ ọgụgụ mmadụ. Onye ọzọ na-azọ ọkwa na ntuli aka ahụ, Morris Dees nke Southern Poverty Law Center, katọrọ mgbalị a dị ka "nnukwu mmegide" nke "ndị na-emegide ndị mbịarambịa".<ref>{{Cite web|author=Davila|first=Florangela|url=http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=20040218&slug=sierra18m|title=Immigration dispute spawns factions, anger in Sierra Club]|publisher=Seattle Times|date=2004-02-18|accessdate=2023-08-19|archivedate=2012-10-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121001212355/http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=20040218&slug=sierra18m}}</ref> Watson zaghachiri site n'ikwu na naanị mgbanwe ọ na-achọ n'ọnọdụ mbata nke nzukọ ahụ bụ iweghachi ọnọdụ ọ nwere tupu "iwu nnọpụiche" ya na 1996.<ref>{{Cite web|first=Pedro|author=Monteiro|url=http://www.seashepherd.org/news-and-media/news-040406-1.html|title=Questions and Answers About the Sierra Club Elections: An Interview with Sierra Club Director Paul Watson|date=2004-04-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090218001737/http://www.seashepherd.org/news-and-media/news-040406-1.html|archivedate=2009-02-18}}</ref> Watson hapụrụ ụlọ ọrụ Sierra Club n'afọ 2006.<ref>{{Cite web|url=http://www.sierraclub.org/history/officers/directors.pdf|title=Roster of Sierra Club Directors|publisher=Sierra Club|accessdate=October 23, 2009|archivedate=January 7, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140107145205/http://www.sierraclub.org/history/officers/directors.pdf}}</ref>
=== Ọrụ mgbochi akara ===
N'ọnwa Eprel afọ 2008, Watson kwuru na, ọ bụ ezie na ọnwụ nke ndị Canada atọ na-achụ nta seal (nke anọ ka na-efu) n'ihe mberede mmiri metụtara ụgbọ mmiri Canadian Coast Guard na ụgbọ mmiri ịkụ azụ n'oge 2008 Canadian Commercial Seal Hunt bụ ọdachi, o chere na igbu ọtụtụ narị puku seal bụ ọdachi ka ukwuu. Minista na-ahụ maka ịkụ azụ na Canada Loyola Hearn boro Watson ebubo na ọ na-eme ka ncheta nke ndị na-egbu egbu ghara ịdị mfe. Watson zaghachiri na Hearn na-anwa ịdọpụ uche n'enweghị ike nke gọọmentị ya ka ụgbọ mmiri ndị ikom ahụ nọ na ya tụgharịrị mgbe ụgbọ mmiri ndị nche mmiri nke Canada na-adọkpụ ya, ebe ọchịchọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị ya nọgidere na-akwado ma na-akwado ụlọ ọrụ na-enweghị ebe na narị afọ nke 21.<ref>{{Cite web|url=http://www.seashepherd.org/editorials/editorial_080404_1.html|title=Sea Shepherd – I'm Not Ready To Make Nice|accessdate=July 27, 2008|work=Sea Shepherd Society website|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080907063308/http://seashepherd.org/editorials/editorial_080404_1.html|archivedate=September 7, 2008}}</ref> N'afọ 1978, Watson gosipụtara mmegide megide nzukọ nnupụisi ịchụ nta, na-atụ aro n'ajụjụ ọnụ ya na Barbara Frum nke CBC na ịchekwa akara bụ ihe dị ọnụ ala ma dị mfe ịnakọta ego nakwa na akara ekwesịghị ọnọdụ pụrụ iche karịa ụdị ndị ọzọ. Newfoundland and Labrador Premier Danny Williams kwuru, sị, "Echere m na ihe ọtụtụ ndị na-amaghị bụ na nwoke a bụ onye na-eyi ọha egwu".<ref>{{Cite news|url=http://www.cbc.ca/canada/newfoundland-labrador/story/2008/04/14/williams-watson.html|title=Williams assails anti-sealing activist Watson as 'terrorist'|publisher=CBC|date=April 14, 2008|accessdate=October 31, 2009}}</ref><ref name="CTV.ca 2008-04-14">{{Cite news|title=Sealing activists bailed out with bag of toonies|date=April 14, 2008|url=https://www.ctvnews.ca/sealing-activists-bailed-out-with-bag-of-toonies-1.289041|work=CTV.ca|accessdate=September 7, 2009|archive-date=March 5, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210305125126/https://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/print/CTVNews/20080413/farley_protest_080414/20080414?hub=CanadaAM&subhub=PrintStory|url-status=dead}}</ref>
=== Nsogbu visa Australia ===
Nọnwa Ọktoba afọ 2009, Watson, onye naebu paspọtụ US, mere mkpesa na ụlọ ọrụ mgbasa ozi banyere ịjụ arịrịọ ya maka visa [[Ostraliya|Australia]].<ref>{{Cite web|url=http://www.3news.co.nz/Sea-Shepherd-undeterred-by-US-court-order/tabid/417/articleID/280961/Default.aspx|title=Sea Shepherd undeterred by US court order|publisher=[[3 News]]|date=2012-12-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140729164906/http://www.3news.co.nz/Sea-Shepherd-undeterred-by-US-court-order/tabid/417/articleID/280961/Default.aspx|archivedate=2014-07-29}}</ref> Ọ naekwu na gọọmentị Australia naanwa imebi mkpọsa Sea Shepherd nke 2010 naabịanụ site nịjụ ya ịbanye na mba ahụ. Watson na ọtụtụ ndị ọrụ ụgbọ mmiri ndị ọzọ enweghị ike isonyere ''Steve Irwin'' na njem nkwalite ya na Australia ruo mgbe ha nwere ike inye akwụkwọ sitere na gọọmentị nke United States, Canada na Norway, naewepụ ha nomume ime ihe ike a naekwu na mbụ, ọkachasị nkwupụta nke Sea Shepherd nke ịkpachara anya naemikpu ụgbọ mmiri na Norway.<ref>{{Cite news|date=October 5, 2009|url=http://latimesblogs.latimes.com/outposts/2009/10/whale-wars.html|title=Whale wars saga begins with Sea Shepherd's Paul Watson under investigation | Outposts | Los Angeles Times|publisher=Latimesblogs.latimes.com|accessdate=October 31, 2009}}</ref><ref>{{Cite news|date=October 8, 2009|url=http://latimesblogs.latimes.com/outposts/2009/10/sea-shepherds-frustrated-capt-paul-watson-lashes-out-against-australia.html|title=Sea Shepherd's frustrated Capt. Paul Watson lashes out at Australia | Outposts | Los Angeles Times|publisher=Latimesblogs.latimes.com|accessdate=October 31, 2009}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,26186894-12335,00.html|title=Rudd 'betrayed Aussies on whaling' | The Australian|publisher=Theaustralian.news.com.au|date=October 9, 2009|accessdate=October 31, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091015083316/http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,26186894-12335,00.html|archivedate=October 15, 2009}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.theage.com.au/national/whale-activist-hits-visa-hurdle-20091004-ghwm.html|title=Whale activist hits visa hurdle|work=The Age|date=October 5, 2009|accessdate=October 31, 2009|first=Andrew|author=Darby}}</ref> Na Jenụwarị 2013, ndị Krautungalung nke Ginai Nation nyere Paul Watson paspọtụ Aboriginal.<ref>{{Cite web|url=http://article.wn.com/view/WNAT8D6AAB032100EF9813C9E996D12C7010|title=Captain Paul Watson Granted Original Nation Passport (Sea Shepherd Conservation Society) - Worldnews.com|publisher=Article.wn.com|accessdate=August 22, 2013|archivedate=May 22, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140522144116/http://article.wn.com/view/WNAT8D6AAB032100EF9813C9E996D12C7010}}</ref>
=== Ihe a na-ekwu na ọ bụ ịgba égbè ===
[[Usòrò:Paul_Watson_2005.jpg|áká_ịkẹngạ|thumb|Paul Watson na ndị ọrụ ''[[RV Farley Mowat|Farley Mowat]]'' na 2005]]
Na Machị 17, 2008, Watson kwuru na ndị [[Ọrụ nke Sea Shepherd Conservation Society|ọrụ]] Japan ma ọ bụ ndị naeche nche nụsọ [[Southern Ocean|oké osimiri]] gbara ya égbè noge Operation Migaloo na-emegide igbu whale na Southern Ocean. A na-edekọ ihe omume ahụ noge oge ikpeazụ nke oge 1 nke ihe ngosi Whale Wars TV, a na-ekpuchi ihe omume isii mbụ dị ka ihe naeme ka ihe ngosi dị ka isi ihe mere noge mkpọsa ahụ. Ndị Japan zaghachiri site na ịtụ bọmbụ grenade, otu onye ọrụ ahụ merụrụ ahụ site na bọmbụ naagbawa n'azụ ya na onye ọzọ merụrụ ahụ naagbalị ịgbanahụ mgbawa ahụ.<ref name="smh20080307">{{Cite news|title=Japan denies Sea Shepherd claims|work=The Sydney Morning Herald|date=March 7, 2008|url=http://news.smh.com.au/japan-denies-sea-shepherd-claims/20080307-1xv6.html|accessdate=February 25, 2010}}</ref> A naegosi Watson ka ọ na-abanye n'ime jaket ya na ihe agha ahụ ya ma naekwu "A kụrụ m". Laa azụ n'ime àkwà mmiri nke ''Steve Irwin'', a hụrụ iberibe ígwè n'ime uwe elu ahụ.<ref name="BBC 2008-03-07">{{Cite news|title=Protester says whalers shot him|work=BBC News|date=March 7, 2008|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7282760.stm|accessdate=June 5, 2009}}</ref>
Ụlọ ọrụ naahụ maka nyocha Cetacean naagbagha nkwupụta Sea Shepherd. Ụlọ ọrụ ahụ na ndị naeche nche nụsọ oké osimiri kwuru na ha jiri grenade asaa mee ihe iji mee ka onye a naachọ daa mbà ruo nwa oge site nime ka ha kpuru ìsì ma kpọọ nkụ ruo oge ụfọdụ.<ref name="smh20080307"/> Gọọmentị Japan kwukwara na ndị naegbu whale na-agbapụ "ụgbọ ụzụ", nke a kọwara dị ka "ihe mgbochi mgbawa naegbuke egbuke".<ref>{{Cite news|title=Japan denies shooting at Sea Shepherd ship|author=McLeod|first=Shane|work=ABC News|date=March 8, 2008|publisher=ABC: News: World|url=http://www.abc.net.au/news/2008-03-07/japan-denies-shooting-at-sea-shepherd-ship/1065896?section=world|accessdate=August 22, 2014}}</ref> Ọ dịghị nke ọ bụla nime akụkọ abụọ ahụ naemegiderịta onwe ha ka a kwadoro. Ngalaba naahụ maka ihe gbasara mba ofesi nke Australia katọrọ "omume ndị ọrụ ụgbọ mmiri ọ bụla naakpata mmerụ ahụ". E wepụtara mgbasa ozi abụọ n'otu ụbọchị site nọfịs ahụ. Otu kwuru na ndị Japan gwara ndị nnọchi anya Australia nọ na Tokyo na ndị naegbu whale "gburu égbè ịdọ aka ná ntị" ebe mbipụta emelitere jiri okwu ahụ bụ "'ịdọ aka ná aka ná ntị' - nke a makwaara dị ka 'flashbangs' - agbaala ya égbè.<ref>{{Cite web|url=http://www.foreignminister.gov.au/releases/2008/fa-s048_08.html|title=Incident in the Southern Ocean – The Hon Stephen Smith MP, Minister for Foreign Affairs|publisher=Foreignminister.gov.au|date=March 7, 2008|accessdate=October 31, 2009}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.foreignminister.gov.au/releases/2008/fa-s049_08.html|title=Incident in the Southern Ocean – Update – The Hon Stephen Smith MP, Minister for Foreign Affairs|publisher=Foreignminister.gov.au|date=March 7, 2008|accessdate=October 31, 2009}}</ref>
=== Ebubo nke iyi ọha egwu ===
Gọọmentị Japan akpọwo Watson onye naeyi ọha egwu gburugburu ebe obibi maka usoro mmegide ya megide ndị naegbu whale, ọ kwughachikwara ọnọdụ ya mgbe esemokwu gasịrị noge oge igbu whale nke 2009-10.<ref name="Telegraph 2009-04-17"/>
Na mgbakọ naahụ maka ihe ndị ruuru ụmụ anụmanụ nafọ 2002, e hotara Paul Watson ka ọ naekwu, "Ọ dịghị ihe dị njọ na ịbụ onye naeyi ọha egwu, ọ bụrụhaala na ị meriri. Mgbe ahụ ị naede akụkọ ihe mere eme".<ref>{{Cite journal|author=Douglass F. Rohrman|year=2004|title=Environmental Terrorism|journal=Frontiers in Ecology and the Environment|volume=2|issue=6|doi=10.1890/1540-9295(2004)002[0332:ET]2.0.CO;2}}</ref> Nafọ 2010, onye naakọwa Fox News bụ Glenn Beck kwurịtakwara nkọwa ahụ, na-akatọ echiche Watson.<ref>{{Cite news|title=Surprised Massachusetts Race Is Close?|author=Glenn Beck|publisher=Fox News|date=January 18, 2010|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,583319,00.html|accessdate=January 24, 2010}}</ref> Watson zaghachiri ihe Beck kwuru na ebe nrụọrụ weebụ Sea Shepherd site nikwu na o kwuru na nke ahụ mana ewepụrụ ya nihe gbara ya gburugburu, na-ehota Gerald Seymour's "Otu nwoke na-eyi ọha egwu bụ onye agha nnwere onwe ọzọ".<ref>{{Cite web|url=http://www.seashepherd.org/news-and-media/editorial-100121-1.html|title=Glenn Beck – The Father of Freaky Fox Facts, Fables, Farces and Fantasies|first=Paul|author=Watson|publisher=[[Sea Shepherd Conservation Society]]|date=January 21, 2010|accessdate=January 24, 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100328062422/http://www.seashepherd.org/news-and-media/editorial-100121-1.html|archivedate=March 28, 2010}}</ref>
=== Nkwupụta naesote ala ọma jijiji na tsunami na 2011 Tohoku ===
A katọrọ Watson maka uri ya bipụtara ozugbo naesote ala ọma jijiji na tsunami nke Tōhoku nke afọ 2011 nke tụrụ aro na ọdachi ahụ bụ iwe Neptune. Watson zaghachiri ndị nkatọ site na nkọwa na ebe nrụọrụ weebụ Sea Shepherd naekwupụta "nchegbu miri emi na ọmịiko maka ndị Japan naata ahụhụ site na otu nime ọdachi okike kachasị njọ nakụkọ ihe mere eme nke mmepeanya".<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/captpaulwatson/posts/10150154562665932|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110314212428/https://www.facebook.com/captpaulwatson/posts/10150154562665932|archivedate=March 14, 2011|title=Tsunami|publisher=Facebook|date=March 12, 2011|accessdate=August 21, 2012}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.seashepherd.org/commentary-and-editorials/2011/03/14/tears-for-the-land-of-the-rising-sun-13|title=Tears for the Land of the Rising Sun|publisher=[[Sea Shepherd Conservation Society]]|date=March 14, 2011|accessdate=September 15, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121215051242/http://www.seashepherd.org/commentary-and-editorials/2011/03/14/tears-for-the-land-of-the-rising-sun-13|archivedate=December 15, 2012}}</ref>
=== Nkatọ nke New Zealand ===
N'afọ 2013, ụgbọ mmiri atọ nke [[Onye Ọzụzụ Atụrụ Oké Osimiri Òtù Nchekwa|Sea Shepherd Conservation Society]] kwụsịrị na New Zealand, ndị ọchịchị New Zealand chọkwara ha iji hụ ma Watson nọ nụgbọ ahụ. Ọ bụghị, ebe ọ gafere nụgbọ mmiri ọzọ dị na mmiri mba ụwa, ka ọ maara na a chọrọ ka New Zealand gwa Interpol ma ọ bụrụ na ọ banye na mba ahụ. Watson katọrọ ọchụchọ ahụ, na-ebo New Zealand ebubo na ọ naakwado Japan nokwu nke igbu whale na Southern Ocean.<ref>{{Cite news|url=http://www.3news.co.nz/New-Zealand-siding-with-Japan---anti-whaling-activist/tabid/1160/articleID/282179/Default.aspx|work=3 News NZ|title=NZ siding with Japan – anti-whaling activist|date=January 7, 2013|accessdate=January 6, 2013}}</ref>
=== Nkewa site na Sea Shepherd ===
Na Septemba 3, 2022, Watson kwupụtara na ọ naahapụ Sea Shepherd ma guzobe otu nzukọ ọhụrụ, Captain Paul Watson Foundation na onye ọrụ ibe ya na enyi ya, Omar Todd. Watson kwuru "ihe mere m ji kpọọ ya nke ahụ bụ nihi na ọ naesiri onye ọ bụla ike ịbanye ma weghara otu nzukọ nke gụnyere aha m".<ref>{{Cite web|url=https://www.thesaturdaypaper.com.au/news/environment/2022/10/15/the-last-pirate-paul-watson-splits-with-sea-shepherd|title=The last pirate: Paul Watson splits with Sea Shepherd|date=October 15, 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.buzzsprout.com/2048673?client_source=large_player&iframe=true&referrer=https://www.buzzsprout.com/2048673.js?container_id=buzzsprout-large-player&player=large#|title=Podcast Episode}}</ref> Na Disemba 2022 ntọala ahụ kwupụtara ụgbọ mmiri mbụ ha, 'John Paul Dejoria II'.<ref>{{Cite web|url=https://www.all-creatures.org/strategies/strategies-john-paul-dejoria.html|title=We Have a New Ship: The John Paul DeJoria|author=Watson|first=Paul|publisher=Captain Paul Watson Foundation|work=all-creatures.org|date=December 2022|accessdate=2023-04-14}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.voanews.com/a/eco-warrior-paul-watson-scourge-of-whalers-returns-to-the-seas/6848934.html|title=Eco-warrior Paul Watson, Scourge of Whalers, Returns to the Seas}}</ref>
== Mmeghachi omume na mmeghachi omume ==
Watson ekwuola na ọ naghị ele onwe ya anya dị ka 'onye naeme ngagharị iwe', kama ọ bụ onye na'etinye aka', ebe ọ naele ime ngagharị iwe anya dị ka onye na-edo onwe ya nokpuru.<ref name="DOWNED">{{Cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/article6982236.ece|title=Ady Gil downed by Japanese whalers|date=January 10, 2010|work=The Sunday Times|accessdate=January 10, 2010|first=Peter|author=Millar|archive-date=June 29, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629141039/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/article6982236.ece|url-status=dead}}</ref> Ọ naemekarị ka ọ naanọchite anya (ma ọ bụ naanọchi anya) mmanye iwu nke naachọghị ma ọ bụ na ọ nweghị ike itinye iwu ndị dị ugbu a n'ọrụ.
A na-akpọ ụdị idu ndú ya dị mpako, yana ịkwanye onwe ya "ihu na etiti", nke a kpọtụrụ aha dị ka otu nime ihe kpatara ịchụpụ ya na Greenpeace. E jiri ikuku dị nụgbọ mmiri ya tụnyere "ọgba aghara nke Chineke naachị".
Onye bụbu onye otu Sea Shepherd na onye isi ụgbọ mmiri MY Ady Gil [[Pete Bethune]] kọwara Watson dị ka "onye dara ogbenye" onye gaenye iwu ka a kpachara anya kpuo ụgbọ mmiri ya dị ka Ady Gil dị ka ụzọ isi "nweta ọmịiko nebe ọha na eze nọ ma mepụta TV ka mma". Watson gọnahụrụ nke a, naekwu, "Ọ dịghị onye nyere ya iwu ka ọ tụfuo ya. Pete Bethune bụ onyeisi ụgbọ mmiri Ady Gil; mkpebi niile gbasara ''Ady Gil'' bụ nke ya.<ref>{{Cite web|url=http://news.ninemsn.com.au/world/8101062/Activist-says-Sea-Shepherd-sank-its-own-ship|title=Activist says Sea Shepherd sank its own ship|work=9News|date=October 7, 2010|accessdate=January 11, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120520154538/http://news.ninemsn.com.au/world/8101062/Activist-says-Sea-Shepherd-sank-its-own-ship|archivedate=May 20, 2012}}</ref>
=== Onyinye ===
Paul Watson natara onyinye Jules Verne na Ọktoba 10, 2012. Ọ bụ onye nke abụọ naesote Captain Jacques Cousteau ka a naasọpụrụ ya na Jules Verne Award raara nye ndị naahụ maka gburugburu ebe obibi na ndị njem.<ref>{{Cite web|url=http://www.seashepherd.org/news-and-media/2012/10/16/captain-paul-watson-receives-jules-verne-award-1455|title=Sea Shepherd Conservation Society :: Captain Paul Watson Receives Jules Verne Award|publisher=Seashepherd.org|date=October 16, 2012|accessdate=August 22, 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131224110320/http://www.seashepherd.org/news-and-media/2012/10/16/captain-paul-watson-receives-jules-verne-award-1455|archivedate=December 24, 2013}}</ref> Na June 28, 2010, Paul natara Asociación de Amigos del Museo de Anclas Philippe Cousteau: Defense of Marine Life Award, iji kwado uru ya nwetara site na ọrụ ọ rụrụ na nchekwa nke ndụ mmiri.<ref>{{Cite web|author=La Nueva España|url=http://www.lne.es/aviles/2012/05/17/amigos-museo-anclas-pide-liberacion-premiados/1243002.html|title="Amigos del Museo de Anclas" pide la liberación de uno de sus premiados – La Nueva España – Diario Independiente de Asturias|publisher=Lne.es|date=May 17, 2012|accessdate=August 22, 2013}}</ref> Nafọ 2002, a kpọbatara Paul na US Animal Rights Hall of Fame maka onyinye ya pụtara ìhè maka nnwere onwe anụmanụ.<ref>{{Cite web|url=http://www.arconference.org/hall-of-fame.htm|title=U.S. Animal Rights Hall of Fame|publisher=Animal Rights Conference|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160206180318/http://www.arconference.org/hall-of-fame.htm|archivedate=February 6, 2016}}.</ref> Paul natara George H. W. Bush Daily Points of Light Award na 1999 na 2000, a kpọrọ ya otu nime Time Magazine's Top 20 Environmental Heroes of the 20th Century.<ref>{{Cite web|url=http://www.pointsoflight.org/programs/recognition/dpol/awards/1404|title=Paul Watson|publisher=Points of Light|date=June 22, 1999|accessdate=August 22, 2013|archive-date=June 20, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130620155227/http://www.pointsoflight.org/programs/recognition/dpol/awards/1404|url-status=dead}}</ref> Na Mee 23, 2019, Paul Watson natara otuto site naka Gọvanọ Connecticut Ned Lamont na-ekwu na "State of Connecticut nyere ma nsọpụrụ na nkwanye ùgwù nye Captain Paul Watson".<ref>{{Cite web|url=https://seashepherd.org/2019/05/24/victory-for-sharks-in-connecticut./|title=Victory for Sharks in Connecticut|date=May 24, 2019|accessdate=August 19, 2023|archivedate=August 5, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210805081050/https://seashepherd.org/2019/05/24/victory-for-sharks-in-connecticut./}}</ref> Nafọ 2007, Watson natara Amazon Peace Prize nke osote onye isi ala nke [[Ecuador]] Lenin Moreno nyere.<ref>{{Cite web|url=https://www.seashepherd.org.uk/news-and-commentary/news/archive/captain-watson-receives-the-amazon-peace-prize.html/|title=Captain Watson Receives the Amazon Peace Prize|date=July 12, 2007|accessdate=August 19, 2023|archivedate=April 15, 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230415002825/https://www.seashepherd.org.uk/news-and-commentary/news/archive/captain-watson-receives-the-amazon-peace-prize.html/}}</ref>
=== Nkọwa mgbasa ozi ===
Ron Colby mepụtara ihe ndekọ akụkọ ndụ banyere mmalite ndụ Paul Watson nke akpọrọ Pirate for the Sea na 2008.<ref>{{IMDb title|1308738|Pirate for the Sea}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.artistsconfederacy.com/pirateforthesea/|title=Pirate for the Sea|work=www.artistsconfederacy.com|accessdate=January 19, 2018|archivedate=October 29, 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171029164047/http://www.artistsconfederacy.com/pirateforthesea/}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.siff.net/festival/film/detail.aspx?id=28869&FID=123|title=Seattle International Film Festival listing|accessdate=January 19, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121030033447/http://www.siff.net/festival/film/detail.aspx?id=28869&FID=123|archivedate=October 30, 2012}}</ref>
Ihe ngosi 2008 At the Edge of the World kọrọ banyere mbọ Watson na ndị ọrụ afọ ofufo 45 naagba iji gbochie ụgbọ mmiri ndị Japan naegbu whale na mmiri ndị gbara Antarctica gburugburu. Nafọ 2010, enyi ogologo oge na onye naeme ihe nkiri Peter Brown wepụtara ihe ngosi Confessions of an Eco-Terrorist, anya mkparị na afọ 30 gara aga.<ref>{{IMDb title|1720073|Confessions of an Eco-Terrorist}}</ref> Ihe ngosi Eco-Pirate: Akụkọ Paul Watson site na 2011 gosipụtara ajụjụ ọnụ na ihe nkiri na ndị otu Greenpeace Rex Weyler na Patrick Moore.<ref>{{IMDb title|1794779|Eco-Pirate: The Story of Paul Watson}}</ref>
Watson, Whale Wars, na ụlọ ọrụ naegbu whale na Japan ka e mere ka ha bụrụ ihe mkparị na South Park "Whale Whores". Nihe ngosi Larry King ya, a kpọrọ Watson nonwe ya "Onye akwụna mgbasa ozi naenweghị ike nke chere na ọ naagha ụgha nye onye ọ bụla dị mma ma ọ bụrụhaala na ọ naọrụ ya" na "Onye ụgha naagba afa, onye naarịa ọrịa ọgwụ ọjọọ naenweghị ntụkwasị obi".<ref name="CMSwhale">{{Cite news|url=http://features.csmonitor.com/globalnews/2009/10/29/south-park-puts-spotlight-on-paul-watson-and-his-whale-wars|title=South Park puts spotlight on Paul Watson and his "Whale Wars"|author=Murphy|first=Dan|date=October 29, 2009|work=[[The Christian Science Monitor]]|accessdate=November 3, 2009|quote=On Wednesday night, the satirists from the cartoon show South Park took aim at the group (and Japanese whalers and, typically, everyone else) in an episode that they named, in their inevitably "classy" fashion, "Whale Whores."}}</ref>
Watson zaghachiri na ihe omume South Park site nikwu; "Nghọta m bụ na Praịm Minista Japan enweghị obi ụtọ na ndị naegbu whale na ndị naegbu dolphin naewe iwe nụzọ e si gosipụta ha, "Watson kwuru. "Nke ahụ bụ egwu nye ntị m. Ọ bụrụ na ndị naegbu whale naenweghị ọchị na ndị na'ụlọ akụ nke ndị na igbu dolphin enweghị mmasị na ihe ngosi ahụ, mgbe ahụ, nke ahụ bụ ihe niile m chọrọ iji kụọ ya aka.<ref name="SOUTHPARK">{{Cite web|url=http://www.seashepherd.org/news-and-media/2009/11/04/fears-jeers-cheers-and-loathing-for-sea-shepherd-in-south-park-288|title=Fears, jeers, cheers and loathing for Sea Shepherd in South Park. An editorial by Captain Paul Watson|date=November 3, 2009|work=Sea Shepherd Conservation Society website|first=Paul|author=Watson|accessdate=November 4, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130209163909/http://www.seashepherd.org/news-and-media/2009/11/04/fears-jeers-cheers-and-loathing-for-sea-shepherd-in-south-park-288|archivedate=February 9, 2013}}</ref>
E gosipụtara Watson (ya na onye na-ahụ maka ihe [[Òrìmìlì Pacific|ndị]] dị ndụ whale, Nan Hauser), noge ihe omume ''60 Minutes'' nke gosipụtara na 2013, dị ka onye naenye aka nịlaghachi nke ọnụ ọgụgụ whale [[Megaptera novaeangliae|Humpback]] na South Pacific.<ref>{{Cite web|author=Scott Pelley|url=https://www.cbsnews.com/news/return-of-the-humpbacks/|title=Return of the humpbacks|publisher=CBS News|accessdate=May 8, 2016}}</ref>
Ihe nkiri 2019 bụ Watson, nke Lesley Chilcott duziri, gosipụtara ajụjụ ọnụ ya na ''Watson''. Ihe nkiri ahụ gosipụtakwara na Animal Planet na Disemba 22, 2019.<ref>{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/review/watson-1205450|title='Watson': Film Review|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=May 20, 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/lavanyasunkara/2019/12/22/sea-shepherds-paul-watson-on-conservation-and-how-travelers-can-give-back/#3b47abad79d4|title=Sea Shepherd's Paul Watson on Conservation and How Travelers Can Give Back|work=[[Forbes]]}}</ref>
== Ndepụta nke ọrụ ==
* Sea Shepherd: My Fight for Whales and Seals (1981) ( )
* ''Ike Ụwa! Akwụkwọ Nduzi nke Onye Agha Ụwa Maka Atụmatụ'' (1993) ( )
* Ocean Warrior: Agha m iji kwụsị igbu ọchụ iwu na-akwadoghị n'oké osimiri (1994) ( )
* ''Agha'' akara: Afọ iri abụọ na ise n'ihu na akara ụbọ akwara (2002) ( )
* Onye nyere aka na ''ndị naeyi ọha egwu ma ọ bụ ndị naalụ ọgụ'' nnwere onwe?: Reflections on the Liberations of Animals (2004) ( )
* ''Ike Ụwa! Akwụkwọ nduzi nke onye agha ụwa maka atụmatụ nke abụọ'' (2012)
* ''Agha nke Zọpụtara Whales'' (2019)
* ''Abụ'' sitere na Southern Ocean (2020)
* The Haunted Mariner (2020)
* Imeso Mgbanwe ihu igwe na nrụgide (2020)
* ''Orcapedia'' (2020)
* Akụkọ ifo: Theology, Ecology and the General Insanity of Humanity (2020)
* ''Ọnwụ'' nke Whale (2021)
* ''Ọ dị Uche! Zọpụta Oké Osimiri Anyị Ka Anyị Zọpụta Mgbanwe ihu igwe'' (2021)
== Hụkwa ==
* Ndepụta nke ndị na-echekwa ihe
* Ndepụta nke ndị na-eri nri
== Ihe odide ==
{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/earth/5166346/Paul-Watson-Sea-Shepherd-eco-warrior-fighting-to-stop-whaling-and-seal-hunts.html|title=Paul Watson: Sea Shepherd eco-warrior fighting to stop whaling and seal hunts|access-date=July 15, 2009|date=April 17, 2009|work=The Daily Telegraph|location=London|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090420214019/http://www.telegraph.co.uk/earth/5166346/Paul-Watson-Sea-Shepherd-eco-warrior-fighting-to-stop-whaling-and-seal-hunts.html|archive-date=April 20, 2009}}
{{cite news|url=http://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10619393|title=Hardline warrior in war to save the whale|date=January 11, 2010|agency=[[The Observer]]|work=[[The New Zealand Herald]]|access-date=November 2, 2011}}
[[Òtù:Mmadụ ndi di ndụ]]
[[Òtù:Pages with unreviewed translations]]
6czd6vql9pesmy3yi573v4h1u1i7srf
Ngwaahịa Ọhịa Na-abụghị Osisi - Mgbanwe
0
29727
725983
687489
2026-09-17T15:48:21Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
725983
wikitext
text/x-wiki
Non-Timber Forest Products - Exchange Program (NTFP-EP) bụ egwuregwu nke òtù ndị na-eso ndị na òtù ndị obodo na Ndịda Ọwụwa iwu Eshia na Ndịda Eshia nke na- ojiji nke mgbanwe na-ahụ osisi (NTFPs) maka nchekwa nchekwa na dị ka isi iyi nke ndụ maka obodo ndị dị n'oké ike. Netwọk ahụ nwere ụlọ ọrụ mpaghara na Philippines na ụlọ ọrụ mba na Cambodia, [[Ndia|India]], Indonesia, Malaysia, Philippines, na Vietnam.
Ọrụ NTFP-EP na-anya na nchekwa obodo, ikike na ngwaahịa, ụzọ ndụ na-adịgide, nri na ụmụ amaala, iwusi ike ike, nha nhata nwoke na-egosi, na inye ndị ọrịa ike. LED ahụ na-eduzi ọrụ ozi na ihe ndị, ike, na ọrụ Nkwado na ndị mmekọ ihe na ndị na-akwado ya dị ka nke ọrụ ya na-ewulite ikike.
== Akụkọ ihe mere eme ==
NTFP-EP ahụ n'ụzọ na- anya isi na 1998 dị ka otu ndị na-agụ n'iji na-arụ ọrụ na India, Indonesia, Malaysia, Philippines, na Vietnam. Na September 2003, e debara aha otu ahụ na Securities and Exchange Commission dị ka otu na- Nche uru nke dị na Quezon City, Philippines. Onye Dutch ethnobiologist Johannes Henricus de Beer jere ozi dị ka onye isi ụmụaka mbụ nke NTFP-EP site na 1998 ruo 2010.
N'afọ ndị mbụ ya, a na-akpọ mpaghara mpaghara ahụ Non-Timber Forest Products Exchange Program maka South na Southeast [[Asia]]. Ka ọ dị ugbu a, a na-akpọbu ụlọ ọrụ mba NTFP-EP Philippines Non-Timber Forest Products Task Force. E mechara mee ka aha ndị ahụ dị format ma hazie ha ka ha bụrụ ndị a na-akpọ ugbu a n'afọ 2012.
Taa, nzukọ ahụ eguzobewo ụlọ ọrụ mba zuru oke na Quezon City, Bogor, na Phnom Penh na obere ụlọ ọrụ mba na Kotagiri, Miri, na Ho Chi Minh City.<ref name=":0">{{Cite web|date=2020-04-08|title=NTFP-EP|url=https://www.weadapt.org/organisation/ntfp-ep|accessdate=2023-03-22|work=weADAPT|language=en}}</ref>
== Ihe omume ==
=== Ógbè ===
Kemgbe afọ 2007, NTFP-EP anabatala ''Madhu'' Duniya, nzukọ mba ụwa gbasara mmanụ aṅụ ọhịa na ụdị aṅụ Eshia nke a na-eme kwa afọ anọ na Ndịda Ọwụwa Anyanwụ Eshia.<ref>{{Cite web|author=Mayuga|first=Jonathan L.|date=2019-10-14|title=PHL to host international conference on bees {{!}} Jonathan L. Mayuga|url=https://businessmirror.com.ph/2019/10/14/phl-to-host-international-conference-on-bees/|accessdate=2023-03-22|work=BusinessMirror|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-11-24|title=Why Asian honey is 'medicinal honey'|url=https://www.rappler.com/science/life-health/245664-why-asian-honey-is-medicinal-honey/|accessdate=2023-03-22|work=RAPPLER|language=en-US}}</ref>
N'afọ 2016, [[Food and Agriculture Organization|Òtù Nri na Ọrụ Ugbo]] jikọtara aka na NTFP-EP iji nyochaa ọrụ NTFPs na ihe ntecha na ngwaahịa mara mma. E bipụtara nsonaazụ nke mmekorita a n'akwụkwọ Naturally Beautiful na 2020.<ref>{{Cite book|title=Naturally beautiful: Cosmetic and beauty products from forests|url=https://www.fao.org/publications/card/en/c/CA8590EN/|accessdate=2023-03-22|year=2020|doi=10.4060/ca8590en|isbn=978-92-5-132398-4}}</ref>
NTFP-EP bipụtara akwụkwọ Wild Tastes in Asia na 2019, na-akọwapụta ihe atụ dị iche iche nke nri ọhịa nke ụmụ amaala na obodo ndị dị n'Eshia na-eri.<ref>{{Cite news|author=Gupta|first=Felix Padel & Malvika|date=2020-11-21|title=Illustrative and illuminating: Review of Wild Tastes in Asia by Madhu Ramnath and Ramon Razal|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/books/books-reviews/illustrative-and-illuminating-review-of-wild-tastes-in-asia-by-madhu-ramnath-and-ramon-razal/article33149714.ece|accessdate=2023-03-22}}</ref>
N'ime ọrụ nke afọ 2019, ndị isi ndị isi ASEAN na-ahụ maka hagaajin nyere NTFP-EP ọrụ ọrụ na usoro maka owuwe ihe ubi na ijikwa NTFPs na mpaghara ahụ. N'abụ iri abụọ na otu n'ọnọ Ọktoba n'afọ 2020, ndị Minista ASEAN na-ahụ maka ọrụ ugbo na ndị na-anabata ozi ndị eze ahụ.
N'afọ 2021, NTFP-EP haziri ụbọchị ise nke Forest Harvest Community-based NTFP Enterprises Forum, nke lekwasịrị anya na ụlọ ọrụ obodo na-emepụta ma na-ere ngwaahịa ọdịnala na nke ụmụ amaala.<ref>{{Cite web|date=2021-05-27|title=Forest harvest forum to shed light on sustainable community enterprises, traditional products|url=https://asiapacificfarmersforum.net/cbne-forum-forest-harvest-forum-to-shed-light-on-sustainable-community-enterprises-traditional-products/|accessdate=2023-03-22|work=APFP / FO4A / ARISE|language=en-US|archive-date=2023-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322104252/https://asiapacificfarmersforum.net/cbne-forum-forest-harvest-forum-to-shed-light-on-sustainable-community-enterprises-traditional-products/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|author=Sitte|first=Jonas|title=CBNE Forum|url=https://ifsa.net/cbne-2021/|accessdate=2023-03-22|work=IFSA|language=en-US}}</ref>
N'afọ 2022, [[Òtù Na-ahụ Maka Ịrụ Aka n'Ọhịa Eshia|Òtù Na-ahụ Maka Ịrụ Aka n'Ọhịa]] nke Eshia bịanyere aka na nkwekọrịta mmekọrịta afọ ise na NTFP-EP iji duzie mmemme ya na njikwa ọkụ ọhịa, nchekwa akụ na ụba, na ịkwalite ihe oriri mpaghara n'ime mba ndị otu ASEAN.<ref>{{Cite web|author=AFoCO-EML|date=2022-06-01|title=Launch of AFoCO-AKCF Project at XV World Forestry Congress|url=https://afocosec.org/newsroom/news/launch-of-afoco-akcf-project-at-xv-world-forestry-congress/|accessdate=2023-03-23|work=AFoCO|language=en-US|archivedate=2023-03-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230323071157/https://afocosec.org/newsroom/news/launch-of-afoco-akcf-project-at-xv-world-forestry-congress/}}</ref>
Na Mee 5, 2022, NTFP-EP, na mmekorita ya na Asia Indigenous Peoples Pact (AIPP) na Asian Farmers Association for Sustainable Rural Development (AFA), haziri ihe omume gọọmentị maka XV World Forestry Congress na Seoul, South Korea, nke akpọrọ "Communities Speak: Indigenous People" Local Actions and Initiatives are Vital to Implement the Paris Agreement and the Post-2020 Global Biodiversity Framework. [https://web.archive.org/web/20230926224105/https://aippnet.org/human-rights-based-approach-key-addressing-global-biodiversity-climate-crisesa-hybrid-indigenous-peoples-initiatives-actions-contex/ Ihe omume] ngwakọta ahụ nyere ohere maka ndị sonyere iji mụta ma chee echiche banyere onyinye dị oke mkpa nke ndị obodo na-enye maka mgbanwe ihu igwe na ihe ndị dị iche iche zuru ụwa ọnụ.
==== Pastọ Rice Obere Onyinye Ego ====
N'afọ 2016, NTFP-EP guzobere Pastor Rice Smalls Grants Fund, ụlọ ọrụ microgrants nke na-akwado atụmatụ obodo ndị inyom na-eduzi na Ndịda Ọwụwa Anyanwụ Eshia.<ref>{{Cite web|date=November 2020|title=Embedding gender justice in climate action|url=https://www.bothends.org/uploaded_files/document/Embedding_gender_justice_in_environmental_action_we.pdf|work=BothENDS}}</ref> A gụrụ ego ahụ aha iji cheta Delbert Arthur Rice, onye ozi ala ọzọ America na onye na-ahụ maka gburugburu ebe obibi nke jere ozi dị ka onye otu NTFP-EP.<ref>{{Cite web|author=|first=|date=May 13, 2014|title=Environmentalist Pastor Delbert Rice passes away|url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/360860/environmentalist-pastor-delbert-rice-passes-away/story/|accessdate=2023-03-22|work=GMA News Online|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2009-02-11|title=Remembering Pastor Delbert Rice|url=https://ntfp.org/2009/02/remembering-pastor-delbert-rice/|accessdate=2023-03-22|work=NTFP-EP|language=en-US}}</ref>
=== Mba ===
N'afọ 2014, [[Ebe Akụrụngwa Ụwa Nile Maka Okike|WWF]] jikọtara aka na NTFP-EP Cambodia iji mepụta ọrụ ndụ ọzọ maka obodo ndị dị n'oké ọhịa na mpaghara Kratié na Stung Treng.<ref>{{Cite web|title=WWF partners with NTFP-EP to ensure project design will improve community livelihoods|url=https://wwf.panda.org/wwf_news/?228093/WWF-partners-with-NTFP-EP-to-ensure-project-design-will-improve-community-livelihoods|accessdate=2023-03-22|work=wwf.panda.org|language=en}}</ref>
N'afọ 2017, National Commission for Culture and the Arts na NTFP-EP Philippines jikọrọ aka guzobe ụlọ akwụkwọ nke ọdịnala dị ndụ na mpaghara Benguet iji nyere aka chekwaa omenala ọdịnala na mpaghara ahụ.<ref>{{Cite web|author=Geminiano|first=Pamela Mariz|date=September 10, 2018|title=NCCA, Benguet confirm 198 graduates of Schools Living Tradition|url=https://www.pna.gov.ph/articles/1047473|work=Philippine News Agency}}</ref>
N'afọ 2021, onye na-eweta ihe nchọgharị Ecosia jikọtara aka na NTFP-EP Philippines iji kụọ mkpụrụ osisi ala na enyemaka nke ndị mmekọ ya bụ ụmụ amaala na obodo.<ref>{{Cite web|date=2021-08-13|title=Your trees in the Philippines|url=https://blog.ecosia.org/philippines/|accessdate=2023-03-23|work=The Ecosia Blog|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Jose|first=Christian San|date=2021-04-01|title=Ecosia, the search engine that plants trees, is now repopulating Philippine forests|url=https://nolisoli.ph/95893/ecosia-tree-planting-philippines/|accessdate=2023-03-23|work=NOLISOLI|language=en-US|archivedate=2023-03-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230323080515/https://nolisoli.ph/95893/ecosia-tree-planting-philippines/}}</ref> A kụrụ mkpụrụ osisi 55,000 n'ugwu Sierra Madre nke Luzon, ugwu etiti nke agwaetiti Panay, na ugwu Kimangkil-Kalanawan-Sumagaya-Pamalihi na Mindanao.<ref>{{Cite web|author=Cabico|first=Gaea Katreena|title=Indigenous communities lead forest restoration powered by web searches|url=https://www.philstar.com/headlines/2021/04/22/2092712/indigenous-communities-lead-forest-restoration-powered-web-searches|accessdate=2023-03-22|work=Philstar.com}}</ref>
N'afọ 2022, NTFP-EP Indonesia wepụtara asambodo usoro nkwa ya maka rattan a na-ewepụta nke ọma, na asambodo mbụ ya nyere ụlọ ọrụ Dutch Van der Sar Import.<ref>{{Cite web|title=Label for sustainable rattan launched {{!}} IUCN NL|url=https://www.iucn.nl/en/news/label-for-sustainable-rattan-launched/|accessdate=2023-03-22|work=IUCN Netherlands|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|author=Havermans|first=Onno|date=2022-05-10|title=Rotan is terug, nu zelfs met een keurmerk, maar is uw stoel daarmee duurzaam?|url=https://www.trouw.nl/duurzaamheid-economie/rotan-is-terug-nu-zelfs-met-een-keurmerk-maar-is-uw-stoel-daarmee-duurzaam~b4552801/|accessdate=2023-03-23|work=Trouw|language=nl-NL}}</ref>
Ọzọkwa na 2022, NTFP-EP Cambodia nyere aka guzobe ọtụtụ ebe njem gburugburu ebe obibi na mpaghara Kratié na Stung Treng site na ego sitere na ọrụ USAID Greening Prey Lang.<ref>{{Cite web|date=2022-09-14|title=NTFP-EP Cambodia supports ecotourism communities in Stung Treng, Kratie - Khmer Times|url=https://www.khmertimeskh.com/501150767/ntfp-ep-cambodia-supports-ecotourism-communities-in-stung-treng-kratie/|accessdate=2023-03-22|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|author=Raksmey|first=Hong|title=Ministry promoting eco-tourism to award winning communities|url=https://www.phnompenhpost.com/national/ministry-promoting-eco-tourism-award-winning-communities|accessdate=2023-03-23|work=www.phnompenhpost.com|language=en}}</ref>
== Ihe odide ==
{{Reflist}}
== Njikọ mpụga ==
* Asia office website
* [http://ntfp.org.kh/ Ebe nrụọrụ weebụ ụlọ ọrụ Cambodia]
* [https://web.archive.org/web/20231003230713/https://www.ntfp-indonesia.org/ Ebe nrụọrụ weebụ ụlọ ọrụ Indonesia]
* [https://ntfp.org.in/ Ebe nrụọrụ weebụ ụlọ ọrụ India]
* [https://web.archive.org/web/20230923013145/https://vn.ntfp.org/en/home/ Ebe nrụọrụ weebụ ụlọ ọrụ Vietnam]
[[Òtù:Pages with unreviewed translations]]
o2ge5e04287dlk2hlk1i07je2bq23rs
Ihe Ebumnuche Mmepe Na-adịgide Adịgide
0
29790
725993
638381
2026-09-17T18:46:40Z
Dolphyb
10983
/* Ihe odide */
725993
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard"
! colspan="2" class="infobox-above summary" |Sustainable Development Goals
|-
| colspan="2" class="infobox-image" |
|-
! class="infobox-label" scope="row" |[[Mission statement]]
| class="infobox-data" |"A shared blueprint for peace and prosperity for people and the planet, now and into the future"<ref name="the17SDGs"><cite class="citation web cs1"><span class="cx-segment" data-segmentid="881">[https://sdgs.un.org/goals "The 17 Goals"]. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="882">''Sustainable Development Goals''. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="883">UN<span class="reference-accessdate">. </span></span><span class="cx-segment" data-segmentid="884"><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">10 August</span> 2022</span>.</span></cite></ref>
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Type of project
| class="infobox-data" |[[Nonprofit organization|Non-Profit]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Location
| class="infobox-data" |Global
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Founder
| class="infobox-data" |[[United Nations]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Established
| class="infobox-data" |2015
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Website
| class="infobox-data" |<span class="url">[https://sdgs.un.org/ sdgs.un.org]</span>
|}
{{excerpt|Sustainable Development Goal 1|paragraphs=2|file=0}}
[[Usòrò:SDG logo UN.png|thumb|SDG logo]]
Ebumnuche ahụ nwere ebumnuche asaa na ihe ngosi 13 iji tụọ ọganihu. Ebumnuche ise a ga-esi na ya pụta bụ: ikpochapụ oke ịda ogbenye; Mbelata ịda ogbenye niile site na ọkara; mmejuputa usoro nchedo ọha; n'ịhụ na nha nhata ikike inwe, ọrụ ndị bụ isi, teknụzụ na akụ akụ na ụba; na iwulite nkwụsi ike na ọdachi gburugburu ebe obibi, akụ na ụba na mmekọrịta ọha na eze. Ebumnuche abụọ ahụ metụtara ụzọ mmejuputa SDG 1 bụ ịchịkọta akụrụngwa iji kwụsị ịda ogbenye; na nguzobe usoro iwu mkpochapụ ịda ogbenye na ọkwa niile.
Ebumnuche Sustainable Development Goals ma ọ bụ ebumnuche zuru ụwa ọnụ bụ mkpokọta nke ebumnuche iri na asaa jikọtara ọnụ nke e mere iji jee ozi dị ka "atụmatụ ekekọrịtara maka udo na ọganihu maka ndị mmadụ na ụwa, ugbu a na n'ọdịnihu." SDG abụghị ịda ogbenye; efu agụụ; ezi ahụike na ịdị mma; agụmakwụkwọ dị mma; nhata nwoke na nwanyị; mmiri dị ọcha na ịdị ọcha; ike dị ọnụ ala ma dị ọcha; ezigbo ọrụ na uto akụ na ụba; ụlọ ọrụ, ihe ọhụrụ na akụrụngwa; ebelata oke nha anya; obodo na obodo na-adigide; oriri na mmepụta ihe dị mkpa; omume ihu igwe; ndu n'okpuru mmiri; ndu n'ala; udo, ikpe ziri ezi na ụlọ ọrụ siri ike; na mmekorita maka ebumnuche. SDG na-ekwusi ike na njikọ gburugburu ebe obibi, mmekọrịta ọha na eze na akụ na ụba nke mmepe na-adigide site n'itinye nkwado na etiti ha.
Emebere SDG na 2015 site n'aka otu United Nations General Assembly (UNGA) dịka akụkụ nke Post-2015 Development Agenda, bụ nke chọrọ imepụta usoro mmepe ụwa n'ọdịnihu iji nweta ebumnuche Millennium Development Goals, nke kwụsịrị n'afọ ahụ. A kọwapụtara ha n'ụzọ nkịtị wee nabata ha na mkpebi UNGA akpọrọ 2030 Agenda, nke a na-akpọ colloquially dị ka Agenda 2030. Na 6 Julaị 2017, e mere SDGs ka ọ rụọ ọrụ site na mkpebi UNGA nke na-achọpụta ebumnuche akọwapụtara maka ebumnuche ọ bụla ma na-enye ihe ngosi iji tụọ ọganihu. A ga-enweta ọtụtụ ebumnuche n'afọ 2030, n'agbanyeghị na ụfọdụ enweghị ụbọchị njedebe. International Monetary Fund (IMF) ewepụtakwala ụzọ iji nweta SDG site n'inye nkwado ha na mba ndị ka na-emepe emepe. Dịka ọmụmaatụ, IMF na-arụ ọrụ iji belata ịda ogbenye na mba ndị na-emepe emepe na-enweghị ego site n'inye nkwado ego n'oge ọrịa COVID-19.
Enwere nsogbu na-agafe agafe na mmekọrịta dị n'etiti ihe mgbaru ọsọ dị iche iche; dịka ọmụmaatụ, maka SDG 13 na omume ihu igwe, IPCC na-ahụ mmekọrịta siri ike na SDG 3 (ahụike), 7 (ike dị ọcha), 11 (obodo na obodo), 12 (nri na mmepụta ihe) na 14 (oké osimiri).: 70 N'aka nke ọzọ, ndị nkatọ na ndị na-ekiri ihe na-achọpụtakwa azụmaahịa dị n'etiti ebumnuche,: 67 dị ka n'etiti ịkwụsị agụụ na ịkwalite nkwado gburugburu ebe obibi. nkwado gburugburu ebe obibi, yana ihe isi ike na-enyocha ihe ngosi qualitative.
Ndị otu UN (United Nations) High-Level Political Forum on Sustainable Development (HLPF) na-enyocha SDGs, ọgbakọ kwa afọ a na-eme n'okpuru nkwado nke United Nations Economic and Social Council. Agbanyeghị, HLPF na-abịa na nsogbu nke ya n'ihi enweghị onye ndu ndọrọ ndọrọ ọchịchị na ọdịmma mba dị iche iche.: 206 Iji kwado nleba anya nke agamnihu na mmejuputa SDG, ewepụtara SDG Tracker n'ịntanetị na June 2018 iji gosipụta data niile dị n'ofe niile. egosi. Ọrịa COVID-19 nwere nnukwu mmetụta ọjọọ na SDG 17 niile na 2020. Ntụle sayensị nke mmetụta ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke SDG chọpụtara na 2022 na SDG nwere naanị mmetụta ndọrọ ndọrọ ọchịchị nwere oke mgbanwe ruo ugbu a. Ma ọ dịkarịa ala, ha emetụtala ụzọ ndị na-eme ihe nkiri si aghọta ma na-ekwurịta banyere mmepe na-adigide.
SDG 2 nwere ebumnuche asatọ yana ihe ngosi 14 iji tụọ ọganihu. Ebumnuche ise a ga-esi na ya pụta bụ: ịkwụsị agụụ na imeziwanye ohere ịnweta nri; na-akwụsị ụdị nile nke erighị ihe na-edozi ahụ́; arụpụta ọrụ ugbo; usoro mmepụta nri na-adigide na omume ugbo na-agbanwe agbanwe; na mkpụrụ ndụ ihe nketa dị iche iche nke mkpụrụ osisi, osisi ndị a na-akọ na anụ ndị a na-akọ na anụ ụlọ; itinye ego, nyocha na teknụzụ. Ụzọ atọ e ji eme ihe e ji eme ihe gụnyere: ikwado mmachi ahia na mgbagha n'ahịa ọrụ ugbo n'ụwa na ahịa ngwaahịa nri na usoro ha.{{excerpt|Sustainable Development Goal 2|paragraphs=2|file=0}}
== Ịzụlite ya ==
[[Usòrò:United Nations General Assembly resolution A-RES-70-1.pdf|thumb|Ịgbanwe ụwa anyị: 2030 Agenda for Sustainable Development (UN Resolution A/RES/70/1), nke nwere ihe mgbaru ọsọ (October 2015)]]
[[Usòrò:Sustainable_Development_Goals.svg|áká_ịkẹngạ|thumb|Ihe osise na-edepụta 17 Sustainable Development Goals]]
Na 25 Septemba 2015, mba 193 nke UN General Assembly nakweere 2030 Development Agenda akpọrọ "Ịgbanwe ụwa anyị: 2030 Agenda for Sustainable Development." Usoro a nwere paragraf 92. Paragraf nke 59 na-akọwapụta ebumnuche 17 Sustainable Development Goals yana ebumnuche 169 metụtara yana ihe ngosi 232.
Usoro nke UN na-edu gụnyere mba 193 ndị otu ya na ọha obodo zuru ụwa ọnụ. Mkpebi a bụ nkwekọrịta gọọmenti etiti sara mbara nke na-arụ ọrụ dị ka Post-2015 Development Agenda. SDG na-ewulite n'ụkpụrụ ekwekọrịtara na mkpebi A/RES/66/288, nke isiokwu ya bụ "Ọdịnihu Anyị Chọrọ." Nke a bụ akwụkwọ anaghị ejikọta ya n'ihi Mgbakọ Rio+20 emere na 2012.
== Mmejuputa ==
[[Usòrò:Finanzierung_der_Ziele_für_Nachhaltige_Entwicklung.jpg|thumb|250x250px|Ntụnyere ọnụahịa maka Ihe mgbaru ọsọ UN]]
Mmezu nke SDG malitere n'ụwa niile na 2016. Usoro a nwekwara ike ịkpọ Localizing SDGs. Na 2019 António Guterres (onye odeakwụkwọ ukwu nke United Nations) nyere oku zuru ụwa ọnụ maka afọ iri nke ime ihe iji wepụta ebumnuche mmepe Sustainable site na 2030. Afọ iri a ga-adị site na 2020 ruo 2030. Atụmatụ bụ na odeakwụkwọ ukwu nke UN ga-akpọkọta ikpo okwu kwa afọ maka ịkwọ ụgbọala afọ iri nke ime ihe.
Enwere isi ihe abụọ nke ndị na-eme ihe nkiri maka mmejuputa SDGs: steeti na ndị na-abụghị steeti. Ndị na-eme ihe nkiri na steeti gụnyere gọọmentị mba na ndị isi obodo, ebe ndị na-abụghị steeti bụ ụlọ ọrụ na ọha obodo.: 80 Iso obodo na inye ikike dị mkpa mana enwerekwa mmasị dị iche iche na otu a.: 80
Iwulite mmekorita ọhụrụ bara uru. Agbanyeghị, SDG ejighị n'aka n'ụzọ iwu kwadoro yana ebum n'obi mee ya iji nye ndị na-eme ihe nkiri ohere dị ukwuu. Ya mere, ha nwere ike ịkọwa ihe mgbaru ọsọ dị iche iche na mgbe mgbe dị ka mmasị ha si dị.
== Ihe dị n'ihe mgbaru ọsọ iri na asaa ==
=== Ọdịdị nke ihe mgbaru ọsọ, ebumnuche na ihe ngosi ===
E bipụtara ndepụta nke ebumnuche na ihe ngosi maka nke ọ bụla n'ime 17 SDGs na mkpebi UN na July 2017. Ihe mgbaru ọsọ ọ bụla na-enwekarị ebumnuche 8-12, na ebumnuche ọ bụla nwere n'etiti ihe ngosi otu na anọ iji tụọ ọganihu n'iru iru ebumnuche, yana nkezi nke 1.5 egosi kwa iche. Ebumnuche ndị a bụ ebumnuche nsonaazụ (ọnọdụ a ga-enweta) ma ọ bụ ụzọ ebumnuche mmejuputa. E webatara ebumnobi ikpeazụ ndị a n'oge na usoro mkparita uka SDG iji gboo nchegbu nke ụfọdụ ndị otu mba gbasara otu a ga-esi nweta SDGs. Ebumnuche 17 bụ kpam kpam gbasara otu a ga-esi nweta SDGs.
Usoro ọnụọgụ nke ebumnuche bụ nke a: Ebumnuche nsonaazụ na-eji ọnụọgụ, ebe ebumnuche mmejuputa na-eji mkpụrụedemede obere. Dịka ọmụmaatụ, SDG 6 nwere ngụkọta nke ebumnuche 8. Isii nke mbụ bụ ebumnuche nsonaazụ na akpọrọ Targets 6.1 ruo 6.6. Ebumnobi abụọ ikpeazụ bụ ụzọ nke ebumnuche mmejuputa atumatu ma akpọrọ ya dị ka ebumnuche 6.a na 6.b.
Weebụsaịtị United Nations Statistics Division (UNSD) na-enye ndepụta ihe ngosi gọọmentị dị ugbu a nke gụnyere mmelite niile ruo oge nnọkọ Statistical Commission nke 51st na Machị 2020.
Ihe ngosi maka ebumnuche nwere ọkwa dị iche iche nke mmepe usoro na nnweta data na ọkwa ụwa. Na mbido, ụfọdụ ihe ngosi (nke a na-akpọ Tier 3 egosi) enweghị usoro ma ọ bụ ụkpụrụ zuru ụwa ọnụ. Mgbe e mesịrị, a na-edozi usoro ihe ngosi zuru ụwa ọnụ ka agbahapụ, dochie ma ọ bụ nụchaa ihe ngosi Tier 3. Dịka nke 17 Julaị 2020, enwere ihe ngosi 231 pụrụ iche.
Data ma ọ bụ ozi ga-agwa ndị otu niile adịghị ike dị ka ụmụaka, ndị agadi agadi, ndị nwere nkwarụ, ndị gbara ọsọ ndụ, ụmụ amaala, ndị na-akwaga mba ọzọ, na ndị chụpụrụ n'ime obodo.
==== Nnyocha nke ihe ngosi ====
A tụlere usoro ihe ngosi ahụ nke ọma na nnọkọ 51st nke United Nations Statistical Commission na 2020. A ga-enyocha ya ọzọ na 2025. Na nnọkọ 51st nke Statistical Commission (nke e mere na New York City site na 3–6 Maachị 2020) mkpokọta. nke mgbanwe 36 n'usoro ihe ngosi zuru ụwa ọnụ ka atụpụtara maka nleba anya nke kọmitii ahụ. A dochiri, degharịa ma ọ bụ hichapụ ụfọdụ ihe ngosi. N'etiti 15 Ọktoba 2018 na 17 Eprel 2020, e mere mgbanwe ndị ọzọ na egosi. N'agbanyeghị nha ha na-aga n'ihu na-ejupụta na ihe isi ike.
=== Ndepụta nke ihe mgbaru ọsọ 17 na ebumnuche ha na ihe ngosi ha ===
{{excerpt|Sustainable Development Goals and Australia|paragraphs=2-3}}
==== Ihe mgbaru ọsọ 1: Enweghị ịda ogbenye ====
[[Usòrò:Sustainable_Development_Goal_01NoPoverty.svg|alt=Sustainable Development Goal 1|áká_ịkẹngạ|thumb|124x124px|SDG 1]]
SDG 1 bụ: "Kwụsị ịda ogbenye n'ụdị ya niile n'ebe niile." Inweta SDG 1 ga-akwụsị oke ịda ogbenye n'ụwa niile n'afọ 2030. Otu n'ime ihe na-egosi ya bụ ọnụ ọgụgụ ndị bi n'okpuru oke ịda ogbenye. A na-enyocha data ahụ site na mmekọahụ, afọ, ọkwa ọrụ, na ọnọdụ mpaghara (obodo / ime obodo).{{excerpt|Sustainable Development Goals and Nigeria|paragraphs=2|file=no}}
==== Ihe mgbaru ọsọ 2: agụụ efu (Ọ dịghị agụụ) ====
[[Usòrò:Tasty_Food_Abundance_in_Healthy_Europe.png|áká_èkpè|thumb|A ga-eme ka onye ọ bụla nwee nri zuru oke na nke dị mma.]]
SDG 2 bụ: "Kwụsị agụụ, nweta nchekwa nri na mmezi nri, ma kwalite ọrụ ugbo na-adịgide adịgide".<ref>{{Cite web|url=http://www.undp.org/content/undp/en/home/sustainable-development-goals/goal-2-zero-hunger.html|title=Goal 2: Zero hunger|work=UNDP|accessdate=13 April 2017|archivedate=30 December 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201230063934/http://www.undp.org/content/undp/en/home/sustainable-development-goals/goal-2-zero-hunger.html}}</ref> Ihe na-egosi ihe mgbaru ọsọ a bụ dịka ọmụmaatụ, mmụba nke nri na-adịghị mma, mmụka nke enweghị nri siri ike, na mmụba ya nke nkwụsịtụ n'etiti ụmụaka na-erubeghị afọ ise.{{excerpt|Sustainable Development Goals and Lebanon|paragraphs=2|file=no}}
==== Ihe mgbaru ọsọ nke atọ: Ahụike na ọdịmma dị mma ====
SDG 3 bụ ka: "Họrọ ndụ ahụike ma kwalite ọdịmma maka mmadụ niile n'afọ niile." Ihe ngosi dị mkpa ebe a bụ ogologo ndụ yana ọnwụ ụmụaka na nne. Ihe ngosi ndị ọzọ bụ ọmụmaatụ ọnwụ sitere na mmerụ ahụ okporo ụzọ, mmụba nke ụtaba ugbu a, ọnụ ọgụgụ ọnwụ igbu onwe.{{excerpt|Sustainable Development Goal 3|paragraphs=2|file=0|tables=2021}}
==== Ihe mgbaru ọsọ nke anọ: agụmakwụkwọ dị mma ====
[[Usòrò:(2011_Education_for_All_Global_Monitoring_Report)_-School_children_in_Kakuma_refugee_camp,_Kenya_1.jpg|thumb|240x240px|Ụmụ akwụkwọ nọ n'ogige ndị gbara ọsọ ndụ Kakuma, Kenya]]
SDG 4 bụ: "Hụkwa n'aka na agụmakwụkwọ dị mma gụnyere yana nha anya ma kwalite ohere mmụta ogologo ndụ maka mmadụ niile." Ihe egosi maka ebumnuche a bụ ọmụmaatụ ọnụọgụ ndị bịara ụlọ akwụkwọ praịmarị, ọnụego mmecha nke ụlọ akwụkwọ praịmarị, isonye na agụmakwụkwọ mahadum na ndị ọzọ. N'ọnọdụ ọ bụla, a na-eleba anya nrịbama ngụsị akwụkwọ iji hụ na ụmụ akwụkwọ na-abaghị uru agaghị efu (anakọtara data na "nwoke / nwoke, ime obodo / obodo, ala / n'elu akụ na ụba na ndị ọzọ dị ka ọnọdụ nkwarụ, ụmụ amaala") . Enwekwara ihe ngosi n'akụkụ ụlọ ọrụ ụlọ akwụkwọ ahụ nwere (ịnweta ọkụ eletrik, ịntanetị, kọmputa, mmiri ọṅụṅụ, ụlọ mposi wdg).{{excerpt|Sustainable Development Goal 4|paragraphs=2|file=0}}
==== Ihe mgbaru ọsọ nke ise: Ịha nhata nwoke na nwanyị ====
SDG 5 bụ ka: "Nweta nha anya nwoke na nwanyị ma nye ụmụ nwanyị na ụmụ agbọghọ ike." Ihe ngosi gụnyere dịka ọmụmaatụ inwe usoro iwu dabara adaba yana nnochite anya ụmụ nwanyị na nzuko omeiwu nke mba ma ọ bụ n'ime ndị na-akpa nkata mpaghara. Ọnụọgụ gbasara alụmdi na nwunye mmanye na ibibi/mgbu ụmụ nwanyị (FGM/C) sokwa n'ihe ngosi ọzọ.{{excerpt|Sustainable Development Goal 5|paragraphs=3|file=0}}
==== Ebumnuche 6: Mmiri dị ọcha na ịdị ọcha ====
[[Usòrò:School_toilet_2_-_WASH_in_schools_(Bangladesh)_(38403428742).jpg|thumb|Ihe atụ nke ịdị ọcha maka mmadụ niile: Ụlọ mposi ụlọ akwụkwọ (ụlọ akwụkwọ IPH na kọleji, Mohakhali, Dhaka, Bangladesh)]]
SDG 6 bụ ka: "Hụkwa na enwere na njikwa mmiri na ịdị ọcha na-adịgide adịgide maka mmadụ niile." Mmemme nleba anya ọnụ (JMP) nke WHO na UNICEF bụ maka ileba anya n'ọganihu iji nweta ebumnobi abụọ mbụ nke ebumnuche a. Ihe ngosi dị mkpa maka ebumnuche a bụ pasentị nke ndị mmadụ na-eji mmiri ọ drinkingụ drinkingụ a na-achịkwa nke ọma, ma nwee ohere ịdị ọcha ejirikwaghị nke ọma. JMP kọrọ na 2017 na ijeri mmadụ 4.5 anaghị ejikwa ịdị ọcha n'enweghị nsogbu. Ihe ngosi ọzọ na-eleba anya na oke mmiri mkpofu ụlọ na nke ụlọ ọrụ nke a na-edozi n'enweghị nsogbu.{{excerpt|Sustainable Development Goal 6|paragraphs=2|file=0}}
==== Ihe mgbaru ọsọ nke asaa: Ike dị ọnụ ala na nke dị ọcha ====
SDG 7 bụ: "Hụkwa na ịnweta ike dị ọnụ ala, ntụkwasị obi, nkwado na ume ọgbara ọhụrụ maka mmadụ niile." Otu n'ime ihe na-egosi ihe mgbaru ọsọ a bụ pasentị nke ndị mmadụ nwere ike ịnweta ọkụ eletrik (ọganihu n'ịgbasa ohere eletrik e meela n'ọtụtụ mba, karịsịa India, Bangladesh, na Kenya). Ihe ngosi ndị ọzọ na-eleba anya na ike mmeghari ume ike na arụmọrụ ike.{{excerpt|Sustainable Development Goal 7|paragraphs=2|file=0}}
==== Ihe mgbaru ọsọ nke asatọ: Ọrụ dị mma na uto akụ na ụba ====
SDG 8 bụ: "Ịkwalite ọganihu akụ na ụba na-adịgide adịgide, na-agụnye yana na-adigide, ọrụ zuru oke ma na-arụpụta ihe na ezigbo ọrụ maka mmadụ niile." Ihe ngosi dị mkpa maka ebumnuche a gụnyere uto akụ na ụba na mba ndị mepere emepe na ọnụ ọgụgụ nke ezigbo GDP kwa onye ọ bụla. Ihe atụ ndị ọzọ bụ ọnụ ọgụgụ nke enweghị ọrụ ntorobịa na mmerụ ahụ n'ọrụ ma ọ bụ ọnụ ọgụgụ ụmụ nwanyị na-arụ ọrụ ma e jiri ya tụnyere ụmụ nwoke.{{excerpt|Sustainable Development Goal 8|paragraphs=2|file=0}}
==== Ebumnuche 9: Ụlọ ọrụ mmepụta ihe, ihe ọhụrụ na akụrụngwa ====
SDG 9 bụ: "Iwulite akụrụngwa na-agbanwe agbanwe, kwalite mmepụta mmepụta ihe na-adigide na nsonye, na ịkwalite mmepụta ihe ọhụrụ." Ndị na-egosi na ebumnuche a gụnyere dịka ọmụmaatụ ọnụọgụ ndị na-arụ ọrụ n'ichepụta ihe ma ọ bụ ndị bi na mpaghara netwọk ekwentị kpuchiri ma ọ bụ ndị nwere ịntanetị. Ihe ngosi nke ejikọrọ na mgbanwe ihu igwe bụ "CO2 emissions per unit nke uru agbakwunyere."{{excerpt|Sustainable Development Goal 9|paragraphs=2|file=0}}
==== Ihe mgbaru ọsọ nke iri: Mbelata ahaghị nhata ====
SDG 10 bụ: "Berelata enweghị nhata ego n'ime na n'etiti mba".<ref>{{Cite web|url=http://www.undp.org/content/undp/en/home/sustainable-development-goals/goal-10-reduced-inequalities.html|title=Goal 10: Reduced inequalities|work=UNDP|accessdate=12 March 2018|archivedate=30 December 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201230063954/http://www.undp.org/content/undp/en/home/sustainable-development-goals/goal-10-reduced-inequalities.html}}</ref> Ihe ngosi dị mkpa maka SDG a bụ ọdịiche dị n'etiti ego, akụkụ nke okike na nkwarụ, yana iwu maka ịkwaga na ịgagharị nke ndị mmadụ.{{excerpt|Sustainable Development Goal 10|paragraphs=2|file=0}}
==== Ihe mgbaru ọsọ 11: Obodo na obodo ndị na-adịgide adịgide ====
SDG 11 bụ: "Mee ka obodo na ebe obibi mmadụ bụrụ nke gụnyere, nchekwa, na-agbanwe agbanwe na nke ga-adigide." Ihe ngosi dị mkpa maka ebumnuche a bụ ọnụ ọgụgụ ndị mmadụ bi n'ime ime obodo, ọnụ ọgụgụ ndị bi n'obodo mepere emepe na-enwe ohere ịnweta ụgbọ njem ọha, na oke ebe ewulitere maka onye ọ bụla.{{excerpt|Sustainable Development Goal 11|paragraphs=2|file=0}}
==== Ihe mgbaru ọsọ 12: Ojiji na mmepụta ====
SDG 12 bụ: "Hụkwa na usoro oriri na mmepụta ga-adigide." Otu n'ime ihe ndị a na-egosi bụ ọnụ ọgụgụ ngwá ọrụ amụma mba iji kwalite oriri na-adịgide adịgide na usoro mmepụta ihe.: 14 Nke ọzọ bụ enyemaka mmanụ ọkụ zuru ụwa ọnụ. nwere ike inye aka imezu ebumnuche ahụ.{{excerpt|Sustainable Development Goal 12|paragraphs=2|file=0}}
==== Ihe mgbaru ọsọ 13: Omume ihu igwe ====
SDG 13 bụ ka: "Mee ihe ngwa ngwa iji luso mgbanwe ihu igwe ọgụ na mmetụta ya site n'ịchịkwa ihe ọkụkụ na ịkwalite mmepe na ume ọhụrụ." Na 2021 ruo mmalite 2023, Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) bipụtara akụkọ nyocha nke isii nke na-enyocha ozi sayensị, teknụzụ na mmekọrịta akụ na ụba gbasara mgbanwe ihu igwe.{{excerpt|Sustainable Development Goal 13|paragraphs=2|file=0}}
==== Ihe mgbaru ọsọ 14: Ndụ n'okpuru mmiri ====
SDG 14 bụ: "Chekwaa ma jiri oke osimiri, oke osimiri na akụrụngwa mmiri mee ihe maka mmepe na-adigide." Mgbalị ndị a na-eme ugbu a iji chebe oke osimiri, gburugburu mmiri na obere ndị ọkụ azụ anaghị egbo mkpa ọ dị ichebe ihe onwunwe. Mmụba okpomọkụ nke oké osimiri na ọnwụ oxygen na-eme n'otu oge na acidification nke oké osimiri ma bụrụ ihe atọ na-egbu egbu nke nrụgide mgbanwe ihu igwe na gburugburu mmiri.
[[Usòrò:Nusa_Lembongan_Reef.jpg|thumb|Nusa Lembongan Reef]]
{{excerpt|Sustainable Development Goal 14|paragraphs=2|file=0}}
==== Ihe mgbaru ọsọ 15: Ndụ n'ala ====
SDG 15 bụ: "Chebe, weghachi ma kwalite ojiji nke gburugburu ụwa na-aga n'ihu, jikwaa oke ọhịa, ịlụso ọzara ọgụ, na ịkwụsị ma weghachi mbibi ala na ịkwụsị mfu nke ụdị ndụ dị iche iche." Ọnụ ọgụgụ nke mpaghara ọhịa fọdụrụnụ, ọzara na ihe egwu ikpochapụ ụdị anụmanụ bụ ihe atụ na-egosi ebumnuche a.{{excerpt|Sustainable Development Goal 15|paragraphs=2|file=0}}
==== Ihe mgbaru ọsọ 16: Udo, ikpe ziri ezi na ụlọ ọrụ siri ike ====
SDG 16 bụ: "Ịkwalite obodo dị n'udo na nsonye maka mmepe na-adigide, nye mmadụ niile ohere ikpe ziri ezi ma wulite ụlọ ọrụ dị irè, na-aza ajụjụ na nke gụnyere na ọkwa niile." Ọnụego ndebanye aha ọmụmụ na ụbara nke iri ngo bụ ihe atụ abụọ nke ihe nleba anya gụnyere na ebumnuche a.{{excerpt|Sustainable Development Goal 17|paragraphs=2|file=0}}
==== Ihe mgbaru ọsọ 17: Njikọ maka ihe mgbaru ọsọ ====
SDG 17 bụ ka: "Mee ka ụzọ mmejuputa iwu sikwuo ike ma mee ka mmekọrịta zuru ụwa ọnụ maka mmepe na-adigide." A na-ahụ ịbawanye mmekorita mba ụwa dị ka ihe dị mkpa iji nweta nke ọ bụla n'ime ebumnuche iri na isii gara aga. A na-ahụta mmepe mmekọrịta ọtụtụ ndị otu iji kesaa ihe ọmụma, nka, teknụzụ na nkwado ego dị ka ihe dị oke mkpa maka ọganihu zuru oke nke SDGs. Ebumnobi a gụnyere imeziwanye imekọ ihe ọnụ n'ebe ugwu-ndịda na ndịda-South, yana mmekọrịta ọha na eze na nkeonwe nke metụtara ọha mmadụ ka a kpọtụrụ aha kpọmkwem.
== Nsogbu na njikọ aka ==
[[Usòrò:Sustainable_Development_Goals_(Lima,_Peru)_1.jpg|thumb|240x240px|Ndị na-eto eto na-ejide ọkọlọtọ SDG na Lima, Peru]]
Iji nweta mmepe na-adigide, akụkụ atọ ma ọ bụ akụkụ atọ kwesịrị ịchịkọta ọnụ: Akụkụ akụ na ụba, ndọrọ ndọrọ ọchịchị na gburugburu ebe obibi bụ ihe dị oke mkpa ma dabere n'otu. Ọganihu ga-achọ nyocha multidisciplinary na trans-disciplinary n'akụkụ atọ niile. Nke a na-esi ike mgbe ndị isi ọchịchị akwadoghị ya.
Okwu igbubi oke gụnyere dịka ọmụmaatụ nha anya nwoke na nwanyị, agụmakwụkwọ, omenala na ahụike. Ndị a bụ naanị ọmụmaatụ ụfọdụ njikọ dị iche iche dị na SDGs.
=== Ịha nhata nwoke na nwanyị ===
Nkwekọrịta zuru ebe niile bụ na agamnihu na SDG niile ga-akwụsị ma ọ bụrụ na etinyeghị ikike ụmụ nwanyị na nha anya nwoke na nwanyị, ma mesoo ya nke ọma. Ndị SDG na-elegara ndị na-eme amụma yana ndị isi ngalaba na ndị otu ụlọ ọrụ ka ha rụọ ọrụ maka ịha nhata nwoke na nwanyị. Nkwupụta sitere na isi mmalite dị iche iche, dị ka Organisation for Economic Cooperation and Development (OECD), UN Women na World Pensions Forum, kwuru na itinye ego n'ime ụmụ nwanyị na ụmụ agbọghọ nwere mmetụta dị mma na akụ na ụba. Ntinye ego mmepe obodo na nke zuru ụwa ọnụ n'ime ụmụ nwanyị na ụmụ agbọghọ na-agafekarị oke mbụ ha.
A na-ahazi nha anya nwoke na nwanyị n'ime usoro SDG site n'ịhụ na a na-anakọta data ekewapụrụ nwoke na nwanyị dịka enwere ike.: 11
=== Agụmakwụkwọ na omenala ===
[[Usòrò:Training_on_Education_for_sustainable_development.JPG|áká_ịkẹngạ|thumb|Ọzụzụ na agụmakwụkwọ maka mmepe na-adịgide adịgide na mpaghara Kasese Uganda]]
Achọpụtara agụmakwụkwọ maka mmepe na-adigide (ESD) nke ọma na SDG dị ka akụkụ nke Target 4.7 nke SDG na agụmakwụkwọ. UNESCO na-akwalite mmụta mmụta nwa amaala zuru ụwa ọnụ (GCED) dị ka ụzọ mgbakwunye. Mmụta maka mmepe na-adigide dị mkpa maka SDG 16 ndị ọzọ niile.
A na-ezo aka na omenala n'ụzọ doro anya na SDG 11 Target 4 ("Mee mgbalị iji chekwaa na ichekwa ihe nketa ụwa na omenala"). Agbanyeghị, a na-ahụ omenala ka isiokwu na-agafe agafe n'ihi na ọ na-emetụta ọtụtụ SDGs. Dịka ọmụmaatụ, omenala na-ekere òkè na ebumnuche SDG ebe ha na-emetụta gburugburu ebe obibi na nkwụghachi azụ (n'ime SDG 11, 12 na 16), ọganihu na ibi ndụ (n'ime SDG 8), nsonye na nsonye (n'ime SDG 11 na 16): 2
=== Ahụike ===
SDG 1 ruo 6 na-eleba anya ozugbo na ndịiche ahụike, ọkachasị na mba ndị na-emepe emepe. Ebumnobi isii ndị a na-eleba anya n'okwu ndị dị mkpa na ahụike ọha zuru ụwa ọnụ, ịda ogbenye, agụụ na nchekwa nri, ahụike, agụmakwụkwọ, nha anya nwoke na nwanyị na ike ụmụ nwanyị, na mmiri na ịdị ọcha. Ndị ọrụ ahụike ọha nwere ike iji ebumnobi ndị a wepụta atụmatụ nke ha ma mee atụmatụ maka obere atụmatụ maka otu ha.
Njikọ dị n'etiti ebumnuche mmepe dị iche iche na ahụike ọha dị ọtụtụ ma guzobekwa nke ọma:
* SDG 1: Ịdị n'okpuru akara ịda ogbenye na-adabere na nsonaazụ ahụike na-adịghị mma ma nwee ike ịka njọ maka ndị bi na mba ndị na-emepe emepe ebe oke ịda ogbenye bụ ihe a na-ahụkarị.<ref>{{Cite web|title=NCCP {{!}} Child Poverty|url=http://www.nccp.org/topics/childpoverty.html|accessdate=25 November 2015|work=www.nccp.org|archivedate=10 August 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200810115746/http://nccp.org/topics/childpoverty.html}}</ref> Nwatakịrị a mụrụ n'ime ịda ogbenye nwere ohere okpukpu abụọ karịa ịnwụ tupu ya eruo afọ ise ma e jiri ya tụnyere nwatakịrị si n'ezinụlọ bara ọgaranya.<ref name="UNhealth2015">{{Cite web|title=Health – United Nations Sustainable Development|url=https://www.un.org/sustainabledevelopment/health/|accessdate=25 November 2015|work=United Nations Sustainable Development}}</ref>
* SDG 2: Mmetụta ọjọọ nke agụụ na [[Agụụ|nsogbu nri na-edozi ahụ]] nke nwere ike ibilite site na nsogbu sistemụ na nchekwa nri dị oke egwu. Òtù Ahụ Ike Ụwa na-eme atụmatụ na pasent 12.9 nke ndị bi na mba ndị na-emepe emepe enweghị nri na-edozi ahụ.<ref>{{Cite web|title=Hunger and food security – United Nations Sustainable Development|url=https://www.un.org/sustainabledevelopment/hunger/|accessdate=25 November 2015|work=United Nations Sustainable Development}}</ref>
* SDG 4 na 5: Enwetabeghị ikpe ziri ezi agụmakwụkwọ n'ụwa. Nke a na-egbochi mbọ ahụike ọha na eze, ebe enweghị agụmakwụkwọ nwere ike iduga na nsonaazụ ahụike dị njọ. Nke a na-egosi site n'aka ụmụ nke ndị nne na-enweghị agụmakwụkwọ nwere ọnụ ọgụgụ dị ala karịa ụmụaka ndị nne mụrụ na ọkwa praịmarị ma ọ bụ karịa.<ref name="UNhealth2015" />
=== Njikọ ===
Mmekọrịta dị n'etiti SDG bụ "ezigbo ndị na-emegide ahia ahia.": 67 N'ihe gbasara SDG 13 gbasara omume ihu igwe, IPCC na-ahụ mmekọrịta siri ike karịsịa maka SDGs 3 (ahụike), 7 (ike dị ọcha), 11 (obodo na obodo), 12 (nri na mmepụta ihe) na 14 (oké osimiri): 70
Iji zute SDG 13 na SDG ndị ọzọ, a na-achọ itinye ego na-adịte aka na ihe ọhụrụ akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ: iji mebie ngwaahịa isi obodo - ike, ụlọ ọrụ na akụrụngwa njem - ma hụ na ọ ga-ekwe omume mgbanwe ihu igwe n'ọdịnihu; iji chekwaa ma kwalite isi obodo - oke ohia, oke osimiri, na ala mmiri; na ịzụ ndị mmadụ ka ha rụọ ọrụ na ọnọdụ akụ na ụba na-anọpụ iche na ihu igwe.
== Ihe ịma aka ==
=== Ọtụtụ ihe mgbaru ọsọ na nsogbu n'ozuzu ===
Ndị ọkà mmụta akọwapụtala ntụpọ dị na nhazi nke SDG maka akụkụ ndị a: "ọnụọgụ ebumnuche, nhazi nke usoro ihe mgbaru ọsọ (dịka ọmụmaatụ, usoro nhazi nke na-abụghị ndị isi), njikọ dị n'etiti ihe mgbaru ọsọ, nkọwapụta ma ọ bụ nha nke ebumnuche, asụsụ e ji mee ihe n'edemede ahụ, na ịdabere na mmepe akụ na ụba neoliberal dabere na mmepe na-adigide dị ka isi nghazi ha.": 161
Ndị SDG nwere ike ijide ọnọdụ dị ugbu a wee daa n'iwepụta nnukwu ebumnuche mmepe. A kọwawo ọnọdụ dị ugbu a dị ka "kewapụ ọdịmma mmadụ na nkwado gburugburu ebe obibi, enweghị ike ịgbanwe ọchịchị na ịṅa ntị na ahia ahia, ihe kpatara ịda ogbenye na [[Environmental degradation|mmebi gburugburu ebe obibi]], na ikpe ziri ezi nke ọha mmadụ."
Otu nkọwa na The Economist na 2015 rụrụ ụka na ebumnuche 169 maka SDG dị ọtụtụ, na-akọwa ha dị ka ndị na-agbasawanye, echiche na-ezighị ezi na ọgbaghara ma e jiri ya tụnyere Mgbaru Ọhụụ Mmepe Millennium asatọ (MDGs).
=== Mgbanwe ndị a na-ekwughị n'ụzọ doro anya ===
Azụmahịa dị n'etiti SDG 17 nwere ike igbochi mmezu ha.: 66 Dịka ọmụmaatụ, ndị a bụ azụmaahịa atọ siri ike ịtụle: "Olee otu a ga-esi mekọrịta ịkwụsị agụụ na nkwado gburugburu ebe obibi? (SDG lekwasịrị anya 2.3 na 15.2) Kedu ka uto akụ na ụba ga-esi dị. a ga-emekọrịta ya na nkwado gburugburu ebe obibi? (SDG lekwasịrị anya 9.2 na 9.4) Kedu ka enwere ike isi mee ka enweghị ahaghị nhata ego na uto akụ na ụba? (SDG lekwasịrị anya 10.1 na 8.1)."
SDG adịghị ekwu kpọmkwem esemokwu dị n'etiti uto akụ na ụba na nkwado gburugburu ebe obibi. Kama nke ahụ, ha na-ekwusi ike "nkwupụta ogologo oge mana enweghị atụ gbasara nbibi na nrụpụta akụrụngwa dị ka ihe ngwọta teknụzụ maka nsogbu gburugburu ebe obibi.": 145 Dịka ọmụmaatụ, ọganihu akụ na ụba ụwa na-aga n'ihu nke pasent 3 (SDG 8) nwere ike ọ gaghị ekwekọrịta na ebumnuche nkwado gburugburu ebe obibi, n'ihi na Ọnụego achọrọ maka ngbanwe akụ na ụba zuru ụwa ọnụ zuru ụwa ọnụ dị elu karịa obodo ọ bụla enwetagoro n'oge gara aga.
=== Enweghị ike na nkwado gburugburu ebe obibi ===
{{excerpt|Sustainable Development Goal 15|paragraphs=2|file=0}}Ndị ọkà mmụta akatọọla na SDGs "adịghị aghọta na mbara ala, ndị mmadụ na ihe gbasara ọganihu bụ akụkụ nke otu usoro ụwa, na nchebe nke iguzosi ike n'ezi ihe nke mbara ala ekwesịghị ịbụ ụzọ isi nweta njedebe, kama ọ bụ njedebe n'onwe ya.": 147 SDGs "kadoro n'echiche na uto akụ na ụba bụ ntọala iji nweta ogidi niile nke mmepe na-adigide.": 147 Ha anaghị ebute nchekwa gburugburu ebe obibi.: 144
SDGs gụnyere SDG atọ lekwasịrị anya gburugburu ebe obibi, nke bụ ebumnuche 13, 14 na 15 ( ihu igwe, ala na oke osimiri), mana enweghị ebumnuche gburugburu ebe obibi ma ọ bụ mbara ala.
Ihe mgbochi gburugburu ebe obibi na oke mbara ala enweghị atụ n'ime SDGs. Dịka ọmụmaatụ, otu esi ahazi SDG dị ugbu a na-eduga na mmekọrịta na-adịghị mma n'etiti nkwado gburugburu ebe obibi na SDGs.
A katọrọ SDG maka enweghị ike ichekwa ụdị ndụ dị iche iche. Ha nwere ike n'amaghị ama kwalite mbibi gburugburu ebe obibi n'aha mmepe na-adigide.
Ụfọdụ ọmụmụ na-arụkwa ụka na ihe SDG na-elekwasị anya na mmepe na-adigide neoliberal na-emebi iguzosi ike n'ezi ihe nke mbara ala na ikpe ziri ezi. Ebumnuche abụọ a (ịkwado ntụkwasị obi mbara ala na ikpe ziri ezi) ga-achọ oke maka uto akụ na ụba.: 145
Ndị ọkà mmụta sayensị atụpụtala ụzọ dị iche iche isi lebara adịghị ike anya gbasara nkwado gburugburu ebe obibi na SDGs:
* Nnyocha nke mgbanwe ndị dị mkpa iji nwetakwuo mkpa nke usoro gburugburu ebe obibi na mmekọrịta mmadụ na ibe ya nke na-akwado mmepe na-adịgide adịgide, na-enyere aka iduzi nhazi na mgbanwe usoro.<ref>{{Cite journal|author=Reyers|first=Belinda|date=June 2017|title=Essential Variables help to focus Sustainable Development Goals monitoring|journal=Current Opinion in Environmental Sustainability|volume=26-27|pages=97–105|doi=10.1016/j.cosust.2017.05.003}}</ref>
* Nlebara anya maka ọnọdụ nke usoro biophysical n'ebe dị iche iche (dịka, osimiri osimiri osimiri, ugwu ugwu)<ref>{{Cite journal|author=Scown|first=Murray W.|date=November 2020|title=The Sustainable Development Goals need geoscience|journal=Nature Geoscience|volume=13|issue=11|pages=714–715|doi=10.1038/s41561-020-00652-6}}</ref><ref>{{Cite journal|author=Kulonen|first=Aino|date=2019|title=Spatial context matters in monitoring and reporting on Sustainable Development Goals: Reflections based on research in mountain regions|journal=GAIA - Ecological Perspectives for Science and Society|volume=28|issue=2|pages=90–94|doi=10.14512/gaia.28.2.5}}</ref>
* Nghọta ka mma nke nzaghachi gafee ihe dị na mbara igwe (dịka, site na ijikọ ụwa ọnụ) na oge (dịka ọmụmaatụ, na-emetụta ọgbọ ndị na-abịa n'ọdịnihu) nke nwere ike ikpebi ihe ịga nke ọma ma ọ bụ ọdịda nke SDGs.<ref>{{Cite journal|author=Reyers|first=Belinda|date=August 2020|title=Global targets that reveal the social–ecological interdependencies of sustainable development|journal=Nature Ecology & Evolution|volume=4|issue=8|pages=1011–1019|doi=10.1038/s41559-020-1230-6|pmid=32690904}}</ref>
=== Akụkụ omume ọma ===
Enwere nchegbu banyere usoro ziri ezi nke SDGs: ha na-anọgide "na-akwado site na echiche siri ike (Western) nke modernist nke mmepe: ọchịchị nke ụmụ mmadụ na gburugburu ebe obibi ha (anthropocentricism), onye ọ bụla, asọmpi, nnwere onwe (ikike karịa ọrụ), ọdịmma onwe onye. , nkwenye n'ahịa nke na-eduga na ọdịmma mkpokọta, ihe onwunwe nke onwe (nke usoro iwu chebere), ụgwọ ọrụ dabere na uru, ịhụ ihe onwunwe n'anya, ọnụọgụ nke uru, na ngwá ọrụ nke ọrụ.": 146
Ụfọdụ ọmụmụ na-adọ aka na ntị na enwere ike iji SDGs mebie azụmahịa-dị ka ọ na-adị site n'iji nkwuwa okwu nkwado nkwado SDG jikọtara ya. Nnyocha nyocha nke meta-analysis na 2022 chọpụtara na: "Enwere ọbụna ihe akaebe na-apụta na SDG nwere ike inwe mmetụta ọjọọ, site n'inye "enyo enyo nke ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị siri ike" nke na-eme ka eziokwu nke nkwụsị, njedebe nwụrụ anwụ na azụmahịa-dị ka- mbụ.": 220
=== Nsogbu na ịchọpụta ihe ngosi dị mma ===
Banyere ebumnuche nke SDGs, enwere ihe akaebe na-adịghị ike na-ejikọ ụzọ mmejuputa ya na nsonaazụ. Ebumnuche maka ụzọ mmejuputa iwu (ndị e ji akwụkwọ ozi, dịka ọmụmaatụ, Target 6.a) bụ ndị a na-echepụtaghị nke ọma na haziri nke ọma, yana ịchụso akara ngosi ha ga-esi ike.
=== Mmetụta nke ọrịa COVID-19 na nsogbu ndị ọzọ ===
Ọrịa COVID-19 belatara ọganihu iji nweta SDGs. Na nnọkọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị UN High-level Forum on Sustainable Development na July 2023, ndị ọkà okwu kwuru na ọrịa na-efe efe na ọtụtụ ọgba aghara zuru ụwa ọnụ na-eyi ọtụtụ iri afọ nke ọganihu na SDGs.
== Usoro nlekota ==
[[Usòrò:Map_Sustainable_Development_Goals_2019.jpg|alt=|thumb|Mba ndị kacha nso izute SDGs (na-acha anụnụ anụnụ) na ndị nwere nnukwu ihe ịma aka fọdụrụnụ (na-enweghị ntụpọ nke anụnụ anụcha) na 2018 ]]
=== Nzukọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị dị elu nke UN maka mmepe na-adịgide adịgide (HLPF) ===
{{excerpt|Sustainable Development Goal 17|paragraphs=2|file=0}}Nzukọ ndọrọ ndọrọ ọchịchị dị elu na mmepe na-adịgide adịgide (HLPF) nọchiri Òtù Mba Ndị Dị n'Otu na Development Sustainable na 2012.: 206 O kwesịrị ịbụ "ebe nzukọ mgbe niile maka gọọmentị na ndị nnọchiteanya na-abụghị steeti iji nyochaa ọganihu zuru ụwa ọnụ maka mmepe na-adigide.": 206 Nzukọ ndị a na-eme n'okpuru nkwado nke United Nations Economic and Social Council. Na Julaị 2020 nzukọ a mere n'ịntanetị na nke mbụ n'ihi ọrịa COVID-19. Isiokwu a bụ "Agbara ngwa ngwa na ụzọ mgbanwe: ịghọta afọ iri nke ime ihe na nnyefe maka mmepe na-adigide" ma nabata nkwupụta minista.
A na-ebipụta akụkọ ọganihu dị elu maka SDG niile n'ụdị akụkọ sitere n'aka odeakwụkwọ ukwu nke United Nations. Nke kacha ọhụrụ bụ site na Eprel 2020.
Agbanyeghị, HLPF nwere ọtụtụ nsogbu. O nwebeghị ike ịkwalite njikọta n'usoro. Ihe kpatara nke a gụnyere ikike ya sara mbara yana nke edoghị anya yana enweghị akụrụngwa yana ọdịmma mba dị iche iche. Ya mere, usoro akuko a bụ ọkachasị naanị ikpo okwu maka mkpesa afọ ofufo na mmụta ndị ọgbọ n'etiti gọọmentị.
=== Ngwá ọrụ nlekota na ebe nrụọrụ weebụ ===
Ewepụtara SDG-Tracker mbipụta n'ịntanetị na June 2018 wee gosipụta data n'ofe ihe ngosi niile dị. Ọ dabere na ụwa anyị na nchekwa data data ma dabere na Mahadum Oxford. Mbipụta a nwere mkpuchi zuru ụwa ọnụ ma na-enyocha ma ụwa ọ na-enwe ọganihu na SDGs. Ọ na-achọ ime ka data dị na ihe mgbaru ọsọ 17 dị na nghọta nye ndị na-ege ntị. SDG-Tracker na-eme ka ọ pụta ìhè na ụwa dị ugbu a (n'oge 2019) dị anya na imezu ebumnuche.
Ndekọ SDG zuru ụwa ọnụ na akụkọ dashboards bụ mbipụta mbụ iji soro arụmọrụ mba na ebumnuche 17 Sustainable Development Goals. Mbipụta kwa afọ, nke Bertelsmann Stiftung na SDSN mebere, gụnyere ọkwa na dashboard nke na-egosi isi ihe ịma aka maka obodo ọ bụla n'ihe gbasara itinye SDGs. Mbipụta ahụ gosikwara nyocha nke mbọ gọọmentị iji mejuputa SDGs.
== Akụkọ banyere ọganihu ==
=== Ọnọdụ zuru oke ===
Akụkọ sitere na United Nations (dịka ọmụmaatụ UN Global Sustainable Development Report na 2019) yana ndị otu ndị ọzọ na-enyocha ọganihu na SDG egosila ugboro ugboro na ụwa enweghị ike imezu ọtụtụ ebumnuche site na 2030: 41 (ma ọ bụ tupu mgbe ahụ). maka ebumnuche ndị ahụ nwere ebumnuche mbụ ma). Nke a na-akpọ ụwa adịghị n'ụzọ.: 41 Nke kachasị mkpa - nke na-agafe ọtụtụ SDG - na-arị elu ahaghị nhata, mgbanwe ihu igwe na-aga n'ihu na ụbara ọnwụ nke ụdị ndụ dị iche iche.: 41 Na mgbakwunye, enwere mgbanwe n'etiti mbara ala ókè nke Ụwa na ọchịchọ maka akụ na ụba na ọdịmma; A kọwawo nke a dị ka ndị a: "usoro ihe gbasara mmekọrịta mmadụ na ibe ụwa na nke okike enweghị ike ịkwado ọchịchọ maka ọdịmma mmadụ zuru ụwa ọnụ nke agbakwunyere na SDGs.": 41
N'ihi nsogbu akụ na ụba na mmekọrịta ọha na eze dị iche iche, ọtụtụ mba na-ahụ nnukwu mbelata na ọganihu e nwetara. N'Eshia dịka ọmụmaatụ, data na-egosi enweghị ọganihu na ebumnuche 2, 8,10,11, na 15. Ụzọ a tụrụ aro ka ị nweta SDG bụ: "Tụpụta ihe ndị ka mkpa, lekwasị anya n'ịkwado akụkụ gburugburu ebe obibi nke SDGs, ghọta otú e si eme ya. SDG na-arụ ọrụ dị ka sistemụ enweghị ike kewaa, na-achọkwa mmekọrịta. "
=== Ịtụle mmetụta ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke SDGs ===
Ntụle sayensị ewepụtara na 2022 tụlere mmetụta ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke SDGs. Ọ tụlere ihe karịrị akụkọ sayensị 3,000, ọkachasị sitere na sayensị mmekọrịta ọha. Ọmụmụ ihe ahụ lere anya mkparịta ụka nwere ike ime, ụkpụrụ na mmetụta ụlọ ọrụ. Akọwapụtara ọnụnọ ụdị mmetụta atọ niile n'ime usoro ndọrọ ndọrọ ọchịchị dị ka mmetụta mgbanwe, nke bụ ebumnuche ikpeazụ nke Agenda 2030.
Mmetụta mkparịta ụka metụtara mgbanwe na arụmụka zuru ụwa ọnụ na nke mba na-eme ka ha kwekọọ na SDG. Mmetụta nkịtị ga-abụ ngbanwe na usoro omebe iwu yana usoro iwu na atumatu kwekọrọ, yana n'ihi, SDGs. Mmetụta ụlọ ọrụ ga-abụ ịmepụta ngalaba ọhụrụ, kọmitii, ụlọ ọrụ ma ọ bụ mmemme jikọtara na mmezu nke SDG ma ọ bụ nhazi nke ụlọ ọrụ dị ugbu a.
Ntụleghachi ahụ chọpụtara na SDG nwere naanị mmetụta ndọrọ ndọrọ ọchịchị nwere oke mgbanwe ruo ugbu a. Ha nwere naanị mmetụta mkparịta ụka. Dịka ọmụmaatụ, nkwubi okwu sara mbara nke ụkpụrụ nke ịhapụ onye ọ bụla n'azụ na nkwupụta nke ndị ndọrọ ndọrọ ọchịchị na ndị na-akwado ọha na eze bụ mmetụta mkparịta ụka. Ndị SDG ebutelakwa mgbanwe mgbanwe usoro iwu na ụlọ ọrụ dịpụrụ adịpụ. Agbanyeghị, enwere obi abụọ zuru ebe niile na SDG nwere ike iduba ọha mmadụ gaa n'iguzosi ike n'ezi ihe gburugburu ebe obibi n'ọ̀tụ̀tụ̀ mbara ala. Nke a bụ n'ihi na mba n'ozuzu na-ebute ụzọ SDG nke mmekọrịta ọha na eze (dịka SDGs 8 ruo 12) karịa nke metụtara gburugburu ebe obibi (dịka SDGs 13 ruo 15), bụ nke dabara na atumatu mmepe obodo ha dị ogologo.
=== Mmetụta nke ọrịa COVID-19 ===
Ọrịa COVID-19 na 2020 nwere mmetụta na ebumnuche 17 niile. Ọ bụrụla "nsogbu mmadụ na nke akụ na ụba kachasị njọ n'oge ndụ.": 2 Ọrịa ọjọọ na-eyi ọganihu e mere karịsịa maka SDG 3 (ahụike), SDG 4 (agụmakwụkwọ), SDG 6 (mmiri na ịdị ọcha maka mmadụ niile), SDG 10 ( belata ahaghị nhata) na SDG 17 (mmekọrịta).
=== Ihe mgbaru ọsọ ndị na-adịghị mma ===
N'afọ 2019 ka ebipụtara akụkọ ọganihu ise na SDG 17. Atọ sitere na Ngalaba Na-ahụ Maka Akụ na ụba na Ọha na Ọha na Mba (UNDESA), otu sitere na Bertelsmann Foundation na otu sitere na European Union. Ntụleghachi nke akụkọ ise ahụ tụlere nke ebumnobi iri na asaa ahụ e lebara anya na nke mbụ na nke fọdụrụ. Na nkọwa nke nchoputa, Basel Institute of Commons and Economics kwuru na Biodiversity, Peace and Social Inclusion bụ "hapụrụ n'azụ" site n'ihota ụkpụrụ SDGs gọọmentị bụ "Ịhapụ onye ọ bụla n'azụ."
A na-arụ ụka na gọọmentị na azụmahịa na-arụsi ọrụ ike na-ebute ihe mgbaru ọsọ ọha na eze na akụ na ụba karịa ihe mgbaru ọsọ gburugburu ebe obibi (dị ka ihe mgbaru ọsọ 14 na 15) na nkwupụta okwu na omume.
{| class="wikitable sortable"
|+SDG preferences in the World's five major SDG reports in 2019<ref name="BICE-2020">{{Cite web|title=Leaving Biodiversity, Peace and Social Inclusion behind|url=http://commons.ch/wp-content/uploads/Synopsis_SDG_Reports_Goals_Allocation_2019.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201230063855/http://commons.ch/wp-content/uploads/Synopsis_SDG_Reports_Goals_Allocation_2019.pdf|archivedate=30 December 2020|accessdate=27 November 2019|publisher=Basel Institute of Commons and Economics|language=en}}</ref>
!'''SDG Topic '''
!'''Rank '''
!'''Average Rank'''
!'''Mentions'''
|-
|Health
|1
|3.2
|1814
|-
|Energy<br /><br />Climate <br /><br />Water
|2
|4.0
|1328<br /><br />1328<br /><br />1784
|-
|Education
|3
|4.6
|1351
|-
|Poverty
|4
|6.2
|1095
|-
|Food
|5
|7.6
|693
|-
|Economic Growth
|6
|8.6
|387
|-
|Technology
|7
|8.8
|855
|-
|Inequality
|8
|9.2
|296
|-
|Gender Equality
|9
|10.0
|338
|-
|Hunger
|10
|10.6
|670
|-
|Justice
|11
|10.8
|328
|-
|Governance
|12
|11.6
|232
|-
|Decent Work
|13
|12.2
|277
|-
|Peace
|14
|12.4
|282
|-
|Clean Energy
|15
|12.6
|272
|-
|Life on Land
|16
|14.4
|250
|-
|Life below Water
|17
|15.0
|248
|-
|Social Inclusion
|18
|16.4
|22
|}
== Ihe Ndị Na-efu ==
=== Ọnụ ego ===
Otu United Nations na-eme atụmatụ na maka Africa, n'ịtụle mmụba nke ọnụ ọgụgụ kọntinent ahụ, a ga-achọ ego ruru ijeri $1.3 kwa afọ iji nweta ebumnuche mmepe Sustainable Development n'Africa. International Monetary Fund na-ekwukwa na a ga-achọ ijeri $50 naanị iji kpuchie mmefu nke mgbanwe ihu igwe.
Atụmatụ maka inye mmiri dị ọcha na idebe ihe ọcha maka ndị niile bi na kọntinent niile eruola ijeri US $200. Ụlọ akụ mba ụwa na-ekwu na ọ dị mkpa ka e mee atụmatụ n'obodo site na mba, na-atụgharịkwa ya ugboro ugboro ka oge na-aga.
N'afọ 2014, UNCTAD mere atụmatụ ego a na-efu kwa afọ iji nweta ebumnuche UN na ijeri US $2.5 kwa afọ. Atụmatụ ọzọ sitere na 2018 (nke Basel Institute of Commons and Economics, nke na-eduzi World Social Capital Monitor) chọpụtara na iji ruo SDG niile nke a ga-achọ n'etiti US $ 2.5 na $ 5.0 trillion kwa afọ.
=== Ikike ego ===
N'afọ 2017 UN weputara otu Inter-Agency Task Force on Financing for Development (UN IATF na FfD) nke kpọrọ oku ka ha bịa mkparịta ụka ọha. The top-5 isi iyi nke ego maka mmepe e mere atụmatụ na 2018 ịbụ: ezigbo ọhụrụ sovereign ụgwọ OECD mba, agha mmefu, ukara abawanye sovereign ụgwọ OECD mba, remittances si expats na mba ndị ka na-emepe emepe, ukara mmepe enyemaka (ODA).
Rockefeller Foundation kwuputara n'afọ 2017 na "Igodo nke nkwalite ego na imezu SDG bụ ịchịkọta ọnụ ọgụgụ ka ukwuu nke $200+ trillion na ntinye ego nke onwe kwa afọ na-aga na mbọ mmepe, ọrụ enyemaka nwere oke ọrụ ọ ga-arụ n'ịkwalite mgbanwe a. " Ndị na-enye ego buru ibu na-ekere òkè na ogbako echiche imewe nke Rockefeller Foundation kwadoro na "ebe enwere mkpa dị mkpa iji nweta SDGs, ọdịda bụ ihe a na-apụghị izere ezere ma ọ bụrụ na enweghị mgbanwe dị ukwuu na otu anyị si aga maka ịkwado nnukwu mgbanwe mgbanwe."
Nnyocha meta nke e bipụtara na 2022 chọpụtara na enwere ntakịrị ihe akaebe na gọọmentị ewepụtala ego iji mejuputa SDGs, maka mmejuputa mba ma ọ bụ maka imekọ ihe ọnụ mba ụwa. SDG adịghị ka ọ gbanweela mmefu ego ọha na usoro nkenye ego n'ụzọ ọ bụla dị mkpa, ma e wezụga ụfọdụ ọnọdụ ọchịchị obodo. Enweghị ike ibugharị mmefu ego obodo n'ụzọ dị mfe.: 81
=== Ntinye ego na-akpali SDG ===
A na-atụ anya na nlekọta isi obodo ga-ekere òkè dị mkpa na ọganihu na-aga n'ihu nke SDG atumatu iji "gbanwee usoro akụ na ụba na ntinye ego na-adịgide adịgide site n'iji usoro SDG gafee klaasị niile." Echiche nke SDG Driven Investment nwetara ala ọzọ n'etiti ndị na-etinye ego na ụlọ ọrụ na 2019.
Na 2017, 2018 na mmalite 2019, World Pensions Council (WPC) nwere usoro mkparịta ụka ESG lekwasịrị anya (Environmental, Social and Governance) na ndị otu ụlọ ọrụ ezumike nka (ndị ntụkwasị obi) na ndị isi itinye ego sitere na mba G20. Ọtụtụ ndị isi itinye ego ezumike nka na ndị otu bọọdụ kwadoro na ha nọ na usoro nke ịnakwere ma ọ bụ na-emepe usoro ntinye ego nke SDG, na-enwe nnukwu ọchịchọ itinye ego n'ọrụ ọchịchị - karịsịa ma a bịa n'ihe gbasara ihu igwe, nha anya nwoke na nwanyị na ọha mmadụ.
Ụfọdụ ọmụmụ, agbanyeghị, na-adọ aka ná ntị maka nhọrọ ahọpụtara nke SDGs na ihe egwu ndọrọ ndọrọ ọchịchị jikọtara na ntinye ego nkeonwe na ọnọdụ nke ụkọ ego ọha na eze na-aga n'ihu.
== Nkwurịta okwu na nkwado ==
[[Usòrò:Katherine_Maher._Wikimania_2019.jpg|thumb|[[Katherine Maher]], onye isi nchịkwa nke Wikimedia Foundation n'oge ahụ, na-ekwu maka "Ọrụ nke ihe ọmụma n'efu n'ịkwalite SDGs" na Stockholm, 2019]]
[[Usòrò:SDG-pyramid.jpg|thumb|Atụmatụ iji hụ SDGs iri na asaa na pyramid nwere isiokwu]]
Agenda 2030 ewepụtaghị ikike a kapịrị ọnụ maka ikwukọrịta SDG; Otú ọ dị, ma òtù mba ụwa na nke ime obodo achụọla nnukwu ihe onwunwe na-abụghị nke steeti iji kwusaa SDGS. Ụlọ ọrụ UN bụ akụkụ nke otu United Nations Development Group kpebiri ịkwado mgbasa ozi nọọrọ onwe ya iji zie ndị na-ege ntị SDG ọhụrụ ahụ. Mgbasa ozi a, Project Onye ọ bụla, nwere nkwado nke ụlọ ọrụ ụlọ ọrụ na òtù mba ụwa ndị ọzọ.
N'iji ederede nke ndị nnọchiteanya nọ na ọkwa UN depụtara, otu ndị ọkachamara nkwurịta okwu mepụtara akara ngosi maka ebumnuche ọ bụla. Ha wepụrụ aha 17 Sustainable Development Goals na ebumnuche zuru ụwa ọnụ, wee gbaa ogbako na ọgbakọ iji gwa ndị na-ege ntị n'ụwa niile ebumnuche.
Mgbakọ Aarhus bụ mgbakọ mba mba ụwa nke emere na 2001, n'ụzọ doro anya iji gbaa ma kwalite itinye aka na ọha na eze dị irè n'ime mkpebi gburugburu ebe obibi. Nghọta ozi gbasara mgbasa ozi ọha na eze na itinye aka na ndị ntorobịa bụ okwu abụọ metụtara ebumnuche mmepe Sustainable nke mgbakọ ahụ lebara anya.
=== Ndị ọkàiwu ===
Na 2019 wee na 2021, odeakwụkwọ ukwu nke United Nations António Guterres họpụtara ndị nkwado 17 SDG. Ọrụ nke ndị ọha na eze bụ ịkwalite mmata, kpalie oke ochicho, na ịkwado maka ime ngwa ngwa na SDGs. Ha bụ:
; Ndị isi oche
* Mia Mottley, Praịm Minista nke [[Barbados]].
* Justin Trudeau, Praịm Minista nke [[Kánada|Canada]].
; Ndị otu
* Eze Nwanyị Mathilde nke Belgium
* Muhammadu Sanusi nke Abụọ, Emir nke [[Kano]].
* Sheikha Moza bint Nasser, onye guzobere Education Above All Foundation.
* BLACKPINK, otu ụmụ agbọghọ K-Pop
* Richard Curtis, onye edemede, onye na-emepụta ihe na onye nduzi ihe nkiri.
* Ms. Hindou Oumarou Ibrahim, onye na-ahụ maka gburugburu ebe obibi na ikike ụmụ amaala.
* Graça Machel, onye guzobere [[Graça Machel|Graça Machol]] Trust.
* Dia Mirza, onye na-eme ihe nkiri, onye na'emepụta ihe nkiri, na onye nnọchi anya [[Mba Ndị Dị n'Otu|UN]] Environment Program Goodwill maka [[Ndia|India]].
* [[Valentina Muñoz Rabanal]], onye na-eme ngagharị iwe na [[Chile]].
* Edward Ndopu, onye guzobere Global Strategies on Inclusive Education.
* Kailash Satyarthi, onye na-ahụ maka ihe ndị ruuru ụmụaka n'India
* Brad Smith, osote onyeisi oche na onye isi oche, Microsoft.
* Jeffrey Sachs, onye nduzi nke Center for Sustainable Development na Mahadum Columbia.
* [[Forest Whitaker]], onye na-eme ihe nkiri, onye guzobere na onye isi oche nke Whitaker Peace & Development Initiative.
* Hamdi Ulukaya, onye guzobere Chobani<ref>{{Cite web|title=UN Secretary-General António Guterres announces Founder and CEO of Chobani, Mr. Hamdi Ulukaya as SDG Advocate|url=https://www.unsdgadvocates.org/news/un-secretary-general-antonio-guterres-announces-founder-and-ceo-of-chobani-mr-hamdi-ulukaya-as-sdg-advocate|accessdate=2022-07-28|work=SDG Advocates|language=en-US|archivedate=2023-05-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230516115501/https://www.unsdgadvocates.org/news/un-secretary-general-antonio-guterres-announces-founder-and-ceo-of-chobani-mr-hamdi-ulukaya-as-sdg-advocate}}</ref>
=== Ihe omume ụwa ===
[[Usòrò:Global_Goals_Week_Logo.png|áká_ịkẹngạ|thumb|Ihe mgbaru ọsọ zuru ụwa ọnụ]]
Global Goals Week bụ mmemme na-ewe kwa izu na Septemba maka mmemme, mmata, na aza ajụjụ maka ebumnuche mmepe Sustainable. Ọ bụ ntinye aka maka ndị mmekọ karịrị 100 iji hụ na ime ihe ngwa ngwa na SDG site n'ịkekọrịta echiche na ngwọta mgbanwe maka nsogbu zuru ụwa ọnụ. Nke mbụ mere na 2016. Ọ na-emekarị concurrently na Climate Week NYC.
Ememme Nkiri Arctic bụ mmemme ihe nkiri kwa afọ nke HF Productions haziri yana nke SDGs' Partnership Platform kwadoro. Emere ya na nke mbụ na 2019, a na-atụ anya na ememme a ga-eme kwa afọ na Septemba na Longyearbyen, Svalbard, [[Norway]].
== Akụkọ ihe mere eme ==
[[Usòrò:SustainableDevelopmentGoalsLogo.svg|thumb|Ihe mgbaru ọsọ mmepe na-adịgide adịgide bụ atụmatụ UN]]
[[Usòrò:A_RES_71_313_E.pdf|thumb|Ọrụ nke Statistical Commission metụtara 2030 Agenda for Sustainable Development nwere ebumnuche na ihe ngosi, July 2017 (UN resolution A/RES/71/313)]]
[[Usòrò:UN_SDGs_consulltations_in_Mariupol_(29274119644).jpg|thumb|Mkparịta ụka UN SDG na Mariupol, Ukraine]]
Agenda mmepe nke Post-2015 bụ usoro sitere na 2012 ruo 2015 nke United Nations duziri iji kọwaa usoro mmepe ụwa n'ọdịnihu nke ga-aga nke ọma ebumnuche mmepe nke Millennium. Emepụtara SDGs ka ọ ga-aga nke ọma ebumnuche mmepe nke Millennium Development (MDGs) nke kwụsịrị na 2015.
Na 1983, United Nations kere World Commission on Environment and Development (nke e mesịrị mara dị ka Brundtland Commission), nke kọwara mmepe na-adigide dị ka "igbo mkpa nke ugbu a n'emebighị ikike nke ọgbọ n'ọdịnihu iji gboo mkpa nke ha." N'afọ 1992, e mere ọgbakọ mbụ nke United Nations Conference on Environment and Development (UNCED) ma ọ bụ Mgbakọ Ụwa na [[Rio de Janeiro]], bụ ebe e mepụtara ma nabata usoro mbụ maka gburugburu ebe obibi na mmepe, nke a makwaara dị ka Agenda 21.
Na 2012, Nzukọ Mba Ndị Dị n'Otu na Ọganihu Sustainable (UNCSD), nke a makwaara dị ka Rio+20, mere dị ka afọ iri abụọ na-esochi UNCED. Colombia tụpụtara echiche nke SDG na mmemme nkwadebe maka Rio + 20 mere na Indonesia na July 2011. Na Septemba 2011, United Nations Department of Public Information 64th NGO Conference na Bonn, Germany welitere echiche a. Akwụkwọ nsonaazụ ahụ tụpụtara ebumnuche mmepe 17 na-adigide yana ebumnuche metụtara ya. Na nso nso a Rio+20 enwere ọtụtụ mkparịta ụka gbasara echiche nke SDG. Na Rio+20 Conference, otu mba ndị otu ruru mkpebi a maara dị ka "Ọdịnihu Anyị Chọrọ". Otu n'ime isiokwu ndị a kwadoro bụ ikpochapụ ịda ogbenye, ume, mmiri na idebe ihe ọcha, ahụike, na nhazi nke mmadụ.
Na Jenụwarị 2013, e hiwere otu UN General Assembly Open Working Group (OWG) dị iri atọ na ebumnuche mmepe iji chọpụta ebumnuche akọwapụtara maka SDGs. OWG nyefere aro ha nke 8 SDGs na 169 lekwasịrị anya na nnọkọ 68th nke Mgbakọ General na Septemba 2014. Na 5 Disemba 2014, Mgbakọ Nzuko UN nabatara Nkwupụta Synthesis Secretary General, nke kwuru na ebumnuche maka post-2015 SDG. Usoro ga-adabere na atụmatụ OWG.
=== Eshia na Pacific ===
==== Australia ====
{{excerpt|Sustainable Development Goals and Australia|paragraphs=2-3}}
=== Afrịka ===
Òtù Mba Ndị Dị n'Otu Development Programme (UNDP) achịkọtala ozi iji gosi ka esi emepụta mmata banyere SDG n'etiti ndị ọrụ gọọmentị, ọha mmadụ na ndị ọzọ n'ọtụtụ mba Africa.
==== Naịjirịa ====
=== Europe na Middle East ===
Mba Baltic, site na Council of the Baltic Sea States, ekepụtala Baltic 2030 Action Plan., ,
==== Lebanọn ====
{{excerpt|Sustainable Development Goals and Lebanon|paragraphs=2|file=no}}
==== Siria ====
Agụmakwụkwọ dị elu na Syria malitere site na usoro mmepe na-adigide site na Mahadum Damaskọs. Site na usoro gburugburu ebe obibi pụrụ iche, malite na Osimiri Barada, oghere ndụ ndụ na ahụike.
==== United Kingdom ====
Edepụtara usoro UK iji wepụta SDG zuru ụwa ọnụ na Agenda 2030: Nyefee ebumnuche zuru ụwa ọnụ, nke ngalaba maka mmepe mba ụwa mepụtara. Na 2019, netwọk Bond nyochara ọganihu UK zuru ụwa ọnụ na ebumnuche mmepe Sustainable Development (SDGs). Akụkọ nke Bond na-akọwapụta ọdịiche dị oke mkpa ebe a na-achọkarị nlebara anya na itinye ego. Ndị otu 49 na netwọk 14 na ndị otu na-arụ ọrụ chịkọtara akụkọ ahụ.
== Hụkwa ==
* Nkwado
== Ihe odide ==
{{Reflist}}
== Njikọ mpụga ==
{{offline|med}}
* [http://sustainabledevelopment.un.org/sdgs UN Sustainable Development Knowledge Platform - SDGs]
* "[http://www.globalgoals.org Ihe mgbaru ọsọ zuru ụwa ọnụ]" Mgbasa ozi na SDGs nke Project Everyone bipụtara
* [https://unstats.un.org/sdgs/indicators/database/ Global SDG Indicators Database nke United Nations]
* SDG-Tracker.org - Nnyocha anya nke ọganihu na SDGs
* [https://web.archive.org/web/20230605094157/https://sdg-pathfinder.org/ SDG Pathfinder] - Nyochaa ọdịnaya na SDGs site na ụlọ ọrụ mba isii (nke OECD kwadoro)
{{Sustainable Development Goals}}{{Sustainability}}{{Poverty}}{{Authority control}}
[[Òtù:Pages with unreviewed translations]]
7ys0004t3ohi5vjg4rwvnlxhy40q0rj
Otobong Bob
0
32195
726007
196441
2026-09-17T23:19:30Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726007
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Barr Otobong Bob {{Audio|Ig-Otobong_Bob.ogg|Audio}} listeni bụ onye ọka iwu na onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Naijiria si Nsit-Ubium na Akwa Ibom Steeti nke Naijiria. Otobong Bob gee ntị na Nsit-Ubium Akwa Ibom Steeti Nigeria<ref>{{Cite web|url=https://www.ndokwareporters.com/current-news/ossai-congratulates-26-years-old-akwa-ibom-nigeria-youngest-lawmaker-otobong-bob/|title=Ossai Congratulates 26 Years Old Akwa Ibom Nigeria Youngest Lawmaker Otobong Bob.|date=2019-03-20|work=Ndokwa Reporters|accessdate=2019-10-10}}</ref> Ọ bụ onye otu na-anọchite anya Nsit-Ubium State Constituency na Akwa Ibom State House of Assembly ma bụrụkwa onye na-eme iwu kachasị nta na Naijiria Nsit- Ubium Akwa Ibon State House of Congress Nigeria<ref>{{Cite web|url=https://www.bellanaija.com/2019/03/26-year-old-bob-otobong-won-a-seat-at-akwa-ibom-hoa-he-tells-us-about-it/|title=26-Year Old Bob Otobong Won a Seat at Akwa Ibom HoA & He Tells Us About It|author=Nwosu|first=I. K.|date=2019-03-18|work=BellaNaija|accessdate=2019-10-10}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tellnaija.com.ng/meet-the-youngest-member-of-the-aibom-state-house-of-assembly/|title=Meet the youngest member of the A'Ibom State House of Assembly|date=2019-03-19|work=TELL NAIJA|accessdate=2019-10-10|archivedate=2019-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191010234657/https://tellnaija.com.ng/meet-the-youngest-member-of-the-aibom-state-house-of-assembly/}}</ref>
== Ọmụmụ ==
A mụrụ ya n'ụbọchị iri na asatọ n'ọnwa Ọgọstụ n'afọ 1992 n'ezinụlọ Senator Effiong Dickson Bob onye bụ onye Senate Naijiria, yana onye prochancellor na onye isi oche nke kansụl na-achịkwa Mahadum Benin Effiong dictkson Bob Mahadum Benin<ref>{{Cite web|url=http://newsdayonline.com.ng/senator-effiong-bob-audacity-courage/|title=SENATOR EFFIONG BOB: THE AUDACITY OF COURAGE|date=2016-01-09|work=Newsday Nigeria|accessdate=2019-10-10|archivedate=2019-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191010234701/http://newsdayonline.com.ng/senator-effiong-bob-audacity-courage/}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://blerf.org/index.php/biography/bobsen-barr-effiong-dickson/|title=BOB, Sen. (Barr.) Effiong Dickson|author=Admin|date=2017-01-11|work=Biographical Legacy and Research Foundation|accessdate=2019-10-10}}</ref>
== Mmụta ==
Ọ malitere agụmakwụkwọ praịmarị ya na Mobil Pegasus Primary School, Eket na Akwa Ibom State na 1997. Mobil Eket Akwa Ibom Steeti
N'afọ 2003, ọ debanyere aha na Jephthah Secondary School, Port Harcourt n'afọ 2003 mana o mechara kwaga Greensprings School, Lagos ebe ọ gụsịrị akwụkwọ sekọndrị ya. Ọdụ Ụgbọ Mmiri Harcourt Lagos Ọ gara Brooke House College, United Kingdom na 2008 wee pụọ na 2010 na Advanced Level Certificate. Ụlọ Brooke United Kingdom<ref>{{Cite web|url=https://nextreporter.com/otobong-bob-set-to-take-nsit-ubium-people-higher/|title=OTOBONG BOB SET TO TAKE NSIT UBIUM PEOPLE HIGHER|author=Tom|date=2019-01-09|work=NextReporter|accessdate=2019-10-18|archive-date=2019-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20191018134231/https://nextreporter.com/otobong-bob-set-to-take-nsit-ubium-people-higher/|url-status=dead}}</ref>
N'afọ 2011, a nabatara ya na Mahadum Buckingham, United Kingdom maka ọnwa isii nke ọmụmụ iwu. Mahadum Buckingham United Kingdom N'ọnwa Julaị n'otu afọ ahụ, o debara aha ya na Faculty of Law nke Mahadum Buckingham ma gụsịrị akwụkwọ na nzere Bachelor of Laws Honours na Second Class Upper Division.
N'ọnwa Julaị afọ 2013, ọ nọ n'ụlọ akwụkwọ iwu Naịjirịa ma mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ na B. L., e mechara kpọọ ya na Nigerian Bar Association. Nigerian Law School Nigerian Bar Association<ref>{{Cite web|url=https://comfort951fm.com/tribunal-affirms-election-of-barrister-otobong-bob-as-nsit-ubium-state-constituency-rep/|title=Tribunal affirms election of Barrister Otobong Bob as Nsit Ubium state constituency Rep|date=2019-07-10|work=Comfort 95.1 FM, Uyo|language=en-US|accessdate=2019-10-18|archivedate=2019-10-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191018134232/https://comfort951fm.com/tribunal-affirms-election-of-barrister-otobong-bob-as-nsit-ubium-state-constituency-rep/}}</ref>
Ọ laghachiri na United Kingdom maka nzere masta na iwu, n'oge a na Mahadum Warwick. Mahadum Warwick
N'afọ 2008, ya na Alex Izinyon, SAN na CO nọ iji mee ka ihe ọmụma ya banyere iwu dị ka ọ dị na Naijiria. Na June 2014, ọ nọ na Obla SAN na CO ebe ọ gụrụ akwụkwọ iwu, nyocha iwu na ihe ndị ọzọ. Ọzọkwa, na Septemba 2014, ọ rụzuru nka nke ide iwu na Alex Izinyon, SAN na CO.
N'afọ 2015, o mere Joint Columbia Law School na Chartered Institute of Arbitrators na nhazi mba ụwa. Ụlọ Ọrụ Na-ahụ Maka Ndị Arbitrators N'oge gara aga, e kpebiri na ọ rụrụ ọrụ kachasị mma na Electronic Business Law na Mahadum Buckingham.<ref>{{Cite web|url=https://ekondogist.blogspot.com/2019/06/just-in-hon-barr-otobong-bob-graces.html|title=JUST IN - Hon. Barr. Otobong Bob, Graces Birthday Of Top Politician|author=Clement|first=Koded|work=Ekondo TV|accessdate=2019-10-18|archivedate=2019-10-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191018134230/https://ekondogist.blogspot.com/2019/06/just-in-hon-barr-otobong-bob-graces.html}}</ref>
== Ọrụ ==
Otobong Effiong Bob, Esq laghachiri Naijiria iji rụọ ọrụ iwu ebe ọ rụchara mmemme National Youth Service Corps nke otu afọ. National Youth Service Corps
N'ụbọchị nke 5 n'ọnwa Ọktoba n'afọ 2018, ndị PDP họpụtara Otobong Effiong Bob, Esq ka ọ na-eweli ọkọlọtọ nke pati ahụ na ntuli aka n'ime Ụlọ Nzukọ Akwa Ibom Steeti iji nọchite anya Nsit Ubium Steeti. O nwetara vootu 127 n'ime ngụkọta nke ndị nnọchiteanya 128 a kwadoro.
Otobong Effiong Bob, Esq malitere mkpọsa siri ike ma dị mgbagwoju anya nke kpọgara ya na mpaghara ndọrọ ndọrọ ọchịchị 88 niile dị na Nsit Ubium.<ref name="FR1">{{Cite web|url=http://www.factsreporter.com.ng/pdp-and-otobong-bob-the-way-to-go/|title=PDP and Otobong Bob: The Way to Go|author=Factsreporter|date=2018-10-03|work=Factsreporter|accessdate=2019-10-18|archivedate=2019-10-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191018134717/http://www.factsreporter.com.ng/pdp-and-otobong-bob-the-way-to-go/}}</ref>
N'abalị itoolu n'ọnwa Machị afọ 2019, mkpọsa ahụ siri ike rụpụtara dị ka Otobong Effiong Bob, ndị obodo Nsit Ubium họpụtara Esq ka ọ nọchite anya ha na 7th Akwa Ibom State House of Assembly.
N'abalị iri abụọ na asatọ n'ọnwa Machị n'afọ 2019, onye kacha nta a họpụtara n'ụlọ omebe iwu nke Akwa Ibom State, Otobong Effiong Bob, Esq nwetara asambodo nke nloghachi site n'aka onye isi oche nke steeti.
Hon Otobong Effiong Bob, Esq ka emere ka ọ bụrụ onye otu nke 7th Akwa Ibom State House of Assembly na Mọnde 10 June 2019 na-edozi ọnọdụ maka ndị Nsit Ubium State Constituency iji nweta nnọchiteanya dị mma, dị irè ma dị irè.
Hon Otobong Effiong Bob bụ Onye isi oche nke Kọmitii Ụlọ na Iwu, Azụmaahịa, Omume na Ihe Nketa yana ndị otu ọtụtụ kọmitii ụlọ ndị ọzọ.<ref name="FR1"/>
== Ihe odide ==
{{Reflist}}
[[Òtù:Mmadụ ndi di ndụ]]
[[Òtù:Pages with unreviewed translations]]
3h6u4ckic64luumz6gachq5cf5xvk53
Onye na-akwado Xiaoqing
0
33424
726004
139752
2026-09-17T22:38:23Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726004
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Fan Xiaoqing (amụrụ n'afọ 1955) bụ onye edemede China nke oge a. Onye otu "ihe omuma ohuru nke China," ọ na-ede banyere ndụ kwa ụbọchị na mpaghara ya nke Jiangsu.
== Akụkọ ndụ ==
A mụrụ Fan na Shanghai na 1955, ma too na Suzhou, Jiangsu province. Ọ gara rụọ ọrụ n'ime obodo mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ sekọndrị, wee gaa Suzhou Normal Academy, ebe ọ gụsịrịụsịrị akwụkwọ na nzere na Chinese na 1982. <ref name=":1">{{Cite web|author=Abrahamsen|first=Eric|title=Fan Xiaoqing|url=https://paper-republic.org/pers/fan-xiaoqing/|accessdate=2020-10-07|work=Paper Republic|language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/30683782|title=Contemporary Chinese Women Writers III.|date=1993|publisher=Chinese Literature Press|isbn=0-8351-3128-9|edition=1st|location=Beijing, China|oclc=30683782}}</ref> rụrụ ọrụ na alma mater ya, na-akụzi nka na echiche edemede.
Fan bipụtara akụkọ mbụ <ref name=":3">{{Cite web|author=|first=|date=2008-10-28|title=女同志(范小青)_中国网|url=http://www.china.com.cn/book/zhuanti/7mdwxj/2008-10/28/content_16676525.htm|archiveurl=|archivedate=|accessdate=2020-10-07|work=China Internet Information Center|language=Chinese}}
[[Òtù:CS1 Chinese-language sources (zh)]]</ref> na 1980, afọ ise ka e mesịrị ọ hapụrụ ọrụ nkuzi ya wee ghọọ onye edemede ọkachamara, sonye na alaka Jiangsu nke China Writers Association . <ref name=":0"/> <ref name=":2">{{Cite web|author=|first=|date=2013-08-29|title=Fan Xiaoqing|url=http://www.china.org.cn/arts/citc/2013-08/29/content_29863178.htm|archiveurl=|archivedate=|accessdate=2020-10-07|work=China.org.cn}}</ref> <ref name=":4">{{Cite web|author=|first=|date=2017-03-03|title=Voices from two sessions on keeping traditional Chinese culture alive|url=http://usa.chinadaily.com.cn/culture/2017-03/03/content_28426072.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231104040316/http://usa.chinadaily.com.cn/culture/2017-03/03/content_28426072.htm|archivedate=2023-11-04|accessdate=2020-10-07|work=China Daily|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|author=|first=|date=2013-05-22|title=江苏省作家协会历届主席团_江苏作家网|url=http://www.jszjw.com/team/20130522/1369199899530.shtml|archiveurl=|archivedate=|accessdate=2020-10-07|work=Jiangsu Writers Association|language=Chinese}}</ref> mechara bụrụ onye isi oche nke alaka obodo ahụ. [1] [2]
<ref>{{Cite web|author=|first=|date=|title=《女同志》_中国作家网|url=http://www.chinawriter.com.cn/56/2007/1025/5846.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201009055934/http://www.chinawriter.com.cn/56/2007/1025/5846.html|archivedate=2020-10-09|accessdate=2020-10-07|work=China Writers Association}}</ref><ref name=":1"/> dere ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ akwụkwọ akụkọ iri abụọ gụnyere Barefoot Doctor, Wan Quanhe (赤脚医生万泉和), akụkọ banyere ọgụ dọkịta nọ n'ime ime obodo, na Female Comrade (女同志), ihe ngosi a na-adịghị ahụkebe nke ndụ ụmụ nwanyị nọ na ndọrọ ndọrọ ọchịchị China. <ref name=":3"/> bipụtakwala ọtụtụ akụkọ mkpirikpi na ma anthologies na nchịkọta solo. <ref name=":1" /> [2] <ref>{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/43255556|title=Contemporary Chinese women writers VII.|date=1998|publisher=Chinese Literature Press|isbn=7-5071-0437-0|edition=1st|location=Beijing|oclc=43255556}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/35966415|title=Six contemporary Chinese women writers IV.|date=1995|publisher=Chinese Literature Press|others=Chinese Literature Press.|isbn=7-5071-0297-1|edition=1st|location=Beijing, China|oclc=35966415}}</ref> <ref name=":0"/>'ime akụkọ ya pụtara na nsụgharị Bekee na usoro Chinese Literature Press Contemporary Chinese Women Writers n'akụkụ Chi Li, Cheng Naishan, na ndị ọzọ. [1] [2] [3] <ref name=":3" /> deela edemede maka usoro TV gụnyere Fei's Children (费家有女) na Cadre (干部). [1]
<ref>{{Cite web|author=Parris-Huang|first=Petula|date=September 2010|title=Barefoot Doctor Wan Quanhe, by Fan Xiaoqing|url=https://paper-republic.org/works/chi-jiao-yisheng-wan-quanhe/|archiveurl=|archivedate=|accessdate=2020-10-07|work=Paper Republic|language=en}}</ref> <ref name=":0"/>-edekarị banyere ndụ kwa ụbọchị na Suzhou na ihe isi ike nke ndụ n'ime ime obodo China, mgbe ụfọdụ n'olu na-atọ ọchị. <ref>{{Cite book|author=Zicheng, Hong.|url=https://www.worldcat.org/oclc/536021186|title=A History of Contemporary Chinese Literature.|date=2007|publisher=BRILL|others=Day, Michael M.|isbn=978-90-474-2214-3|location=Leiden|oclc=536021186}}</ref><ref>''The Temporal Townsfolks: Fan Xiaoqing and Her Soochow Writing'' by Gu Qingyu [https://archive.today/20120707012203/http://218.195.234.36/KNS50/detail.aspx?filename=2006096525.nh&dbname=CMFD2006 "Archived copy"]. Archived from [http://218.195.234.36/KNS50/detail.aspx?filename=2006096525.nh&dbname=CMFD2006 the original] on 2012-07-07. Retrieved 2020-10-07.</ref> na-ewere ya dị ka onye nnọchi anya ọgbọ dị n'etiti nke ndị edemede China nke oge a bụ ndị ghọrọ ndị a ma ama n'afọ ndị 1980, akụkụ nke "akụkọ ifo ọhụrụ".
<ref>{{Cite book|author=Ying|first=Li-hua|url=https://www.worldcat.org/oclc/829236597|title=The A to Z of modern Chinese literature|date=April 2010|publisher=|isbn=978-1-4617-3187-0|location=Lanham|pages=|oclc=829236597}}</ref> bụ ezie na ọrụ ya ndị na-adịbeghị anya na-ekwu maka okwu ndọrọ ndọrọ ọchịchị, a na-ewere Fan dị ka onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị na onye na-egbochi. <ref name=":4"/> bụ onye otu National Committee of the Chinese People's Political Consultative Conference ugbu a.
E nyere ya National Excellent Short Story Award nke Lu Xun Literary Prize maka akụkọ ya nke afọ 2006 "City Living, Country Living". <ref>{{Cite web|author=|first=|date=2007-12-03|title=第四届鲁迅文学奖(2004—2006)_中国作家网|url=http://www.chinawriter.com.cn/2007/2007-12-03/34000.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200808010158/http://www.chinawriter.com.cn/2007/2007-12-03/34000.html|archivedate=2020-08-08|accessdate=2020-10-07|work=China Writers Association|language=Chinese}}</ref> Akwụkwọ akụkọ ya bụ Expression of a City nwetakwara ihe nrite Five-One Project Award. <ref name=":2"/>
== Njikọ mpụga ==
* [https://paper-republic.org/pers/fan-xiaoqing/ Ndepụta akụkọ Fan Xiaoqing dị na nsụgharị na Paper Republic]
== Ihe odide ==
<references />
[[Òtù:Mmadụ ndi di ndụ]]
rhfwmfk0ujlrsozt1c0cwcospffv8pl
Olanrewaju Fagbohun
0
33936
726001
175998
2026-09-17T21:35:21Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726001
wikitext
text/x-wiki
<references group="" responsive="0"></references>{{Databox}}
Fagbohun jere ozi dị ka onye nhazi ọrụ na onye enyemaka na British Council na Nigerian Bar Association. Ọ rụrụ ọrụ dị ka onye otu kọmitii na-ahụ maka gburugburu ebe obibi na gburugburu ebe obibi nke Senate na National Assembly. Ọ rụrụ ọrụ na Kọmitii ndụmọdụ nke Ụlọ Ọrụ Nchedo Gburugburu Ebe Obibi nke Lagos State na Kọmiti ndụmọdụ teknụzụ na Nchịkwa na Nchịkọta Gburugburu ebe obibi (Mmanụ na Gas Sector Downstream). <ref>{{Cite news|url=http://www.vanguardngr.com/2016/01/ambode-appoints-professor-fagbohun-lasu-vice-chancellor/|title=Ambode appoints Professor Fagbohun LASU Vice-Chancellor|work=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard Newspaper]]|author=Asomba|first=Ikenna|date=6 January 2016|accessdate=6 January 2016}}</ref> Ọ bụbu onye otu Lagos State Water Regulatory Commission na onye otu ndị ọkachamara maka mmepe nke iwu mgbanwe ihu igwe na iwu maka Federal Republic of Nigeria. <ref>{{Cite web|url=http://sunnewsonline.com/new/ambode-appoints-fagbohun-new-lasu-vc-2/|title=Ambode appoints Fagbohun, new LASU VC|work=The Sun|accessdate=8 January 2016}}</ref> rụkwara ọrụ dị ka Onye isi oche nke Ụlọikpe mkpegharị ntuli aka gọọmentị mpaghara Lagos . [1]Ọ bụ osote onyeisi oche nke African Regional Forum nke International Bar Association yana onye nnọchi anya mpaghara nke Africa na Kọmitii Ahụike na Nchebe nke International Bar League. <ref>{{Cite web|url=http://www.ibanet.org/Conferences/boston_climatechange.aspx|title=International Bar Association – Film: Climate change justice|work=Ibanet.org|accessdate=8 January 2016|archivedate=2 May 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150502042157/http://www.ibanet.org/Conferences/boston_climatechange.aspx}}</ref> bụ onye otu Board of Trustees nke Lagos Public Interest Law Partnership . [1] Ọ rụrụ ọrụ dị ka onye nyocha mpụga maka onyinye nke masta na nzere doctorate na ọtụtụ mahadum na Naịjirịa. <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco-ihe.org/pedi-obani|title=Pedi Obani|work=unesco-ihe.org|accessdate=8 January 2016|archivedate=18 April 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160418072049/https://www.unesco-ihe.org/pedi-obani}}</ref> rụkwara ọrụ dị ka onye nyocha mpụga na Mahadum Fort Hare, Eastern Cape, South Africa na Mahadim Amsterdam . [1]
== Mbido ndụ na agụmakwụkwọ ==
A mụrụ Olanrewaju na [[Akesan, Lagos State|Akesan]], [[Alimosho]], mpaghara gọọmentị nke Lagos Steeti, ndịda ọdịda anyanwụ Naijiria. Ọ gara ụlọ akwụkwọ praịmarị nke gọọmentị mpaghara na [[Agege]] na Ikeja Grammar School, Oshodi, Lagos ebe ọ nwetara asambodo ụlọ akwụkwọ ndị okenye nke West Africa. Mgbe nke ahụ gasịrị, ọ nwetara nzere Bachelor of Law, LLB na 1987 na Mahadum Ife, ugbu a [[Mahadum nke Obafemi Awolowo|Mahadum Obafemi Awolowo]] . <ref name="cable">{{Cite news|url=https://www.thecable.ng/ambode-appoints-fagbohun-as-lasu-vc|title=Ambode appoints Fagbohun as LASU VC|work=The Cable News|author=George|first=Taiwo|date=6 January 2016|accessdate=6 January 2016}}</ref> Mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ otu afọ nke ọrụ ndị ntorobịa na 1989, ọ gara [[Ụlọ Akwụkwọ Iwu Nigeria|Ụlọ Akwụkwọ Iwu Naijiria]] tupu a kpọọ ya n'ụlọ ikpe. O mechara gaa [[University of Lagos|Mahadum Lagos]] ebe ọ nwetara nzere masta na iwu ma mesịa laghachi Mahadum Obafemi Awolowo ebe ọ nwetara akara ugo mmụta doctorate na iwu. <ref>{{Cite news|url=http://www.punchng.com/breaking-ambode-appoints-fagbohun-lasu-vc/|title=BREAKING: Ambode appoints Fagbohun as LASU VC|work=[[The Punch|The Punch Newspaper]]|author=Ejembi|first=Simon|date=6 January 2016|accessdate=6 January 2016|archive-date=7 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107105657/http://www.punchng.com/breaking-ambode-appoints-fagbohun-lasu-vc/|url-status=dead}}</ref>'oge mmemme doctoral, ọ natara diplọma postgraduate na International Tax Law site na Robert Kennedy College, [[Switzerland]].
== Ọrụ ==
Fagbohun malitere ọrụ agụmakwụkwọ ya na Jenụwarị 1991 dị ka osote onye nkuzi na Faculty of Law, Lagos State University ebe ọ rịgooro n'ọkwa onye na-agụ akwụkwọ na osote prọfesọ nke iwu na 2004 tupu ya emechaa bụrụ prọfesụ zuru oke nke Iwu gburugburu ebe obibi na 2008. <ref>{{Cite web|url=http://dailyindependentnig.com/2014/11/law-schools-curriculum-must-comply-operates-21st-century-fagbohun/|title=Law School's curriculum must comply with what operates in 21st century-Fagbohun|work=Daily independent|accessdate=8 January 2016}}</ref> bụ otu n'ime ndị ọkà mmụta nyere aka na mmepe nke usoro mmụta maka nkuzi nke iwu gburugburu ebe obibi na Mahadum Naijiria.
Ọ rụrụ ọrụ dị ka onye isi nke Ngalaba Iwu Azụmaahịa yana nke Ngalaba Na-ahụ Maka Iwu na Ihe onwunwe. Ọ bụ onye otu ndị omeiwu nke mahadum na onye nhazi nke Ngalaba Iwu Gburugburu Ebe Obibi na Allied Disciplines nke Centre for Environment and Science Education nke mahadum ahụ. Ọ bụbu onye isi nchịkọta akụkọ nke LASU Law Journal . <ref>{{Cite web|url=https://www.africaportal.org/expert/olanrewaju-fagbohun|title=Olanrewaju Fagbohun|work=Africa Portal|accessdate=8 January 2016}}</ref>
N'afọ 2010, ọ sonyeere Nigerian Institute of Advanced Legal Studies, NIALS dị ka ndị isi agụmakwụkwọ. N'ụlọ akwụkwọ ahụ, ọ kụziri Advanced Legal Methods and Research yana Advanced Environmental Law and Policy. <ref>{{Cite web|url=http://dailyindependentnig.com/2015/04/enforcement-environmental-law-nigeria-almost-zero-fagbohun/|title=Enforcement of environmental law in Nigeria is almost zero|work=Daily independent|accessdate=8 January 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.thisdaylive.com/articles/environmentalists-advocate-regional-response-to-environmental-challenges/126617/|title=Environmentalists Advocate Regional Response to Environmental|work=Thisday News|accessdate=8 January 2016|archivedate=8 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121008212726/http://www.thisdaylive.com/articles/environmentalists-advocate-regional-response-to-environmental-challenges/126617/}}</ref> rụrụ ọrụ na kọmitii nchịkọta akụkọ dị iche iche gụnyere NIALS Journal of Environmental Law, Nigerian Current Law Review na LASU Journal of Law ebe ọ rụrụ ọrụ dị ka onye isi nchịkọta akụkọ nke akwụkwọ akụkọ ahụ.Tupu nhọpụta <ref>{{Cite news|title=Many senior lawyers don't help junior ones —Fagbohun|work=[[National Mirror]]|author=Igbintade|first=Wale|date=23 March 2015}}</ref> dị ka onye isi oche nke asatọ nke Mahadum Lagos State, ọ bụ onye nduzi ọmụmụ, DS na onye nduzi nyocha na mahadum na Chike Idigbe Distinguished Professor of Law na NIALS.
== Ọrụ ọha na eze ==
Fagbohun jere ozi dị ka onye nhazi ọrụ na onye enyemaka na British Council na Nigerian Bar Association. Ọ rụrụ ọrụ dị ka onye otu kọmitii na-ahụ maka gburugburu ebe obibi na gburugburu ebe obibi nke Senate na National Assembly. Ọ rụrụ ọrụ na Kọmitii ndụmọdụ nke Ụlọ Ọrụ Nchedo Gburugburu Ebe Obibi nke Lagos State na Kọmiti ndụmọdụ teknụzụ na Nchịkwa na Nchịkọta Gburugburu ebe obibi (Mmanụ na Gas Sector Downstream). <ref>{{Cite news|url=http://www.vanguardngr.com/2016/01/ambode-appoints-professor-fagbohun-lasu-vice-chancellor/|title=Ambode appoints Professor Fagbohun LASU Vice-Chancellor|work=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard Newspaper]]|author=Asomba|first=Ikenna|date=6 January 2016|accessdate=6 January 2016}}</ref> Ọ bụbu onye otu Lagos State Water Regulatory Commission na onye otu ndị ọkachamara maka mmepe nke iwu mgbanwe ihu igwe na iwu maka Federal Republic of Nigeria. <ref>{{Cite web|url=http://sunnewsonline.com/new/ambode-appoints-fagbohun-new-lasu-vc-2/|title=Ambode appoints Fagbohun, new LASU VC|work=The Sun|accessdate=8 January 2016}}</ref> rụkwara ọrụ dị ka Onye isi oche nke Ụlọikpe mkpegharị ntuli aka gọọmentị mpaghara Lagos . [1]Ọ bụ osote onyeisi oche nke African Regional Forum nke International Bar Association yana onye nnọchi anya mpaghara nke Africa na Kọmitii Ahụike na Nchebe nke International Bar League. <ref>{{Cite web|url=http://www.ibanet.org/Conferences/boston_climatechange.aspx|title=International Bar Association – Film: Climate change justice|work=Ibanet.org|accessdate=8 January 2016|archivedate=2 May 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150502042157/http://www.ibanet.org/Conferences/boston_climatechange.aspx}}</ref> bụ onye otu Board of Trustees nke Lagos Public Interest Law Partnership . [1] Ọ rụrụ ọrụ dị ka onye nyocha mpụga maka onyinye nke masta na nzere doctorate na ọtụtụ mahadum na Naịjirịa. <ref>{{Cite web|url=https://www.unesco-ihe.org/pedi-obani|title=Pedi Obani|work=unesco-ihe.org|accessdate=8 January 2016|archivedate=18 April 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160418072049/https://www.unesco-ihe.org/pedi-obani}}</ref> rụkwara ọrụ dị ka onye nyocha mpụga na Mahadum Fort Hare, Eastern Cape, South Africa na Mahadim Amsterdam . [1]
== Nnyocha na nsọpụrụ ==
Mmasị nyocha nke Fagbohun na-elekwasị anya na mpaghara iwu na ọchịchị, mmepe na-adịgide adịgide, nchedo gburugburu ebe obibi, ndụ na-adịgidere na ikike gburugburu ebe obibi nke ụmụ amaala.<ref>{{Cite news|url=http://www.premiumtimesng.com/news/100797-nigerias-environmental-regulations-afflicted-with-chaos-theory-varsity-don-says.html|title=Nigeria's environmental regulations afflicted with 'chaos theory', varsity don says|work=[[Premium Times]]|author=Ezeamalu|first=Ben|date=20 September 2012|accessdate=6 January 2016}}</ref> Kemgbe ọ ghọrọ prọfesọ, ọ lekọtara ọtụtụ ụmụ akwụkwọ na-agụsị akwụkwọ. <ref>{{Cite web|url=http://ila-nigeria.org.ng/index.php/committees/95-current-committees-of-the-nigerian-branch/209-prof-olanrewaju-fagbohun-ph-d|title=Prof. Olanrewaju Fagbohun Ph.D|work=ila-nigeria.org.ng|accessdate=8 January 2016|archivedate=19 December 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161219114851/http://ila-nigeria.org.ng/index.php/committees/95-current-committees-of-the-nigerian-branch/209-prof-olanrewaju-fagbohun-ph-d}}</ref> bipụtara ọtụtụ isiokwu ndị ọkà mmụta na akwụkwọ akụkọ agụmakwụkwọ a ma ama yana nchịkọta nzukọ na monograph. <ref>{{Cite book|title=The Law of Oil Pollution and Environmental Restoration: A Comparative Review|url=https://books.google.com/books?id=QpHOZwEACAAJ|year=2010|publisher=Odade Publishers|isbn=978-978-906-463-2}}</ref> so dee akwụkwọ 8 ma bụrụkwa onye dere akwụkwọ akpọrọ The Law of Oil Pollution and Environmental Restoration: A Comparative Review . [1]Fagbohun bụ onye na-anata ọtụtụ onyinye na mkpakọrịta. <ref>{{Cite web|url=http://www.nigeriannewspapers.today/2016/01/06/ambode-appoints-prof-fagbohun-lasus-new-vc/|title=Ambode Appoints Prof. Fagbohun LASU's New VC|work=Nigerian Newspaper|accessdate=8 January 2016}}</ref> bụ onye otu ọtụtụ ndị ọkachamara nke mba na mba ụwa gụnyere International Bar Association . [1]
Fagbohun, bụ na 28 Nọvemba 2019 onye isi ala Naijiria, Onye isi ala Muhammadu Buhari nyere ya ihe nrite National merit on Productivity - National Productivity order on merit. Ihe omume ahụ mere <ref>{{Cite web|url=https://www.pulse.ng/news/local/buhari-honours-lasu-vc-oloyede-others-with-national-merit-award-on-productivity/kb7re3l|title=Buhari honours LASU VC, Oloyede others with national merit award on productivity {{!}} Pulse Nigeria|date=24 November 2019}}</ref> NAF Conference Center and Suites, Kado, Abuja.
== Ndụ onwe onye ==
A mụrụ Fagbohun dị ka Omo oba nke ezinụlọ eze nke onye ọchịchị ọdịnala nke mpaghara Akesan nke Alimosho . <ref>{{Cite web|date=2017-07-13|title=LASU VC makes grand entry into father's palace|url=https://guardian.ng/news/lasu-vc-makes-grand-entry-into-fathers-palace/|accessdate=2022-08-10|work=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-US|archivedate=2022-08-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220810072435/https://guardian.ng/news/lasu-vc-makes-grand-entry-into-fathers-palace/}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.today.ng/news/national/62310/ambode-approves-prof-fagbohuns-appointment-as-lasu-vc|title=Ambode approves Prof. Fagbohun's appointment as LASU VC|work=News Today|accessdate=8 January 2016}}</ref> lụrụ di ma nwee ụmụ.
== Ihe odide ==
{{Reflist|30em}}
== Akwụkwọ ==
* {{Cite book|author=Olusegun Yerokun|title=Landmark Cases and Essays in Honour of Kehinde Sofola|url=https://books.google.com/books?id=J45MewAACAAJ|year=2007|publisher=Concept Publishers|isbn=978-978-8065-89-0}}
* {{Cite book|author=Anthony Kola-Olusanya|title=Environment and Sustainability: Issues, Policies & Contentions : in Honour of Professor Peter Okebukola|url=https://books.google.com/books?id=xdnLngEACAAJ|year=2011|publisher=University Press Plc|isbn=978-978-069-578-1}}
* {{Cite news|url=http://sunnewsonline.com/new/the-making-of-new-lasu-vc/|title=The making of new LASU VC|work=[[The Sun (Nigeria)|The Sun News]]|author=Dike|first=Gabriel|date=19 January 2016}}
{{Lagos State University Vice-chancellors|state=collapsed}}
[[Òtù:Onye édémédé akwukwọ si-na Naigeria]]
[[Òtù:Mmadụ ndi di ndụ]]
lrqgqsg8ln287qmg50mattcmg2cgw7i
Peter Okebukola
0
34849
726012
452238
2026-09-18T01:00:44Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726012
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''[[w:Peter Akinsola Okebukola|Peter Akinola Okebukola]]''' {{postnom|country=NGA|OFR}} (amụrụ 17 Febụwarị 1948) bụ onye gụrụ akwụkwọ ofụma, onye nnyocha na onye nchịkwa na Naịjirịa.<ref name="Premium Times Nigeria f513">{{cite webụ | title=N'agbanyeghị na ọ na-agbagha afọ ndụ ya, LASU mere Okebukola, ex-NUC boss, its first emeritus prọfesọ | webụsaịtị=Premium Times Nigeria | url=https://www.premiumtimesng.com/regional/ssouth-west/519440-despite-falsifying-his-age-lasu-makes-okebukola-ex-nuc-boss-its-first-emeritus-professor.html | access-date=1 Disemba 2023}}</ref> O ji ọkwá [[w:|ọkammụta ọpụrụiche]] na ngalaba [[w: Computer Science Education|Computer Science Education]] na Mahadum Steeti Legọs (LASU) ma na-emerịsị ntinye na agụmakwụkwọ kemgbe afọ 1984.<ref name="Premium Times Nigeria g899">{{cite web | title=EXCLUSIVE: LASU ga-emebu onye isi NUC tinyere aka na afọ ụgha nke prọfesọ emeritus | webụsaịtị=Premium Times Nigeria | url=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/418491-exclusive-lasu-to-make-ex-nuc-boss-involved-in-age-falsification-scandal-emeritus-professor.html | access-date=1 Disemba 2023}}</ref> Ọ na-eje ozi dịka onye isi kansụl na [[w:|Mahadum Crawford]]<ref name="User 2022 u633">{{cite web| title=CBCIU na-ekele Prọfesọ Peter Okebukola| webụsaịtị=Centre maka Omenala ojii na nghọta mba ụwa| ụbọchị=24 Maachị 2022| url=http://centreforblackculture.org/news/CBCIU-felicitates-with-okebukola.php| access-date=1 Disemba 2023| archive-date=2023-12-02| archive-url=https://web.archive.org/web/20231202123011/http://centreforblackculture.org/news/CBCIU-felicitates-with-okebukola.php| url-status=dead}}</ref> ma jide ọkwá onye isi oche nke [[w:|Global University Network for Innovation]] (GUNi-Africa), netwọk na-akwalite ntinye ihe ọhụrụ nakwa ọrụ mmekọrịta ọha na eze na agụmakwụkwọ dị elu n'Afrịka.<ref name="Oyeweso Amusa 2020 d327">{{cite webụ | last1=Oyeweso | mbụ1=Sịyan | ikpeazụ2=Amusa | mbụ2=Saheed | title=FROM THE LOCAL TO THE GLOBAL SPACE: ODYSSEY OF PETER AKINSOLA OKEBUKOLA, OFR | webụsaịtị=ResearchGate | ụbọchị=4 Disemba 2020 | url=https://www.researchgate.net/publication/353680413 | access-date=1 Disemba 2023}}</ref> Okebukola bụ onye natarala UNESCO Kalinga Prize for Communication of Science in 1992 — onye Afrịka izizi nwetara ụdịrị nkwanye ùgwù dị otu a maka ntinye pụtara ìhè na mgbasa ozi sayensị.<ref name="Oyeweso Amusa 2020 d327"/>
=== Mmalite Ndụ na agụmakwụkwọ Ya ===
Onye amụrụ na 17 Febụwarị 1948 na Ilesa, Steeti Osun, Naijiria, {{sfn | Isola | 2022 | p=99}}<ref name="Biographical Legacy and Research Foundation 2017 k830">{{cite webụ | title=OKEBUKOLA, Prof. Peter Akinsola Okunola . . | webụsaịtị=Nchịkọta akụkọ ndụ na ntọala nyocha | ụbọchị=13 Febụwarị 2017 | url=https://blerf.org/index.php/biography/okebukola-prof-peter-akinsola-okunola/ | access-date=1 December 2023}}</ref> Okebukola malitere njem agụmakwụkwọ ya na St. Malachy's College, Sapele, Delta State, wee nweta asambodo GCE Advanced Level na Remo Secondary School, Sagamu, Ogun State. n'afọ 1969.<ref name="Oyeweso Amusa 2020 d327"/> Ọ gara Mahadum Ibadan, ebe ọ nwetara nzere bachelọ (B.Sc) n'afọ 1973, nzere masta (M.Sc) n'afọ 1979, na nzere ọkankuzi (Ph.D) n'afọ 1984 — ha niile na agụmakwụkwọ Sayensị. {{sfn | Isola | 2022 | p=99}}<ref name="Oriwusun Newspapers 2017 b966">{{cite web | title=Prọfesọ Peter Okebukola, ọkà mmụta a ma ama, onye nchọpụta pụtara ìhè, onye nchịkwa oge ochie ugbu a bụ prọfesọ pụrụ iche nke LASU | webụsaịtị= Akwụkwọ akụkọ Oriwusun | ụbọchị=25 Mee 2017 | url=https://oriwusun.com/prof-peter-okebukola-distinguished-scholar-outstanding-researcher-seasoned-administrator-now-lasus-special-professor/ | access-date=1 Disemba 2023}}</ref> Site n'ịnọgide n'isi ọmụmụ bayoloji edukeshọn, mmepe usoro ọmụmụ na nnwale, Okebukola kwalitere ǹkà ya site na ọzụzụ sayensị pụrụiche na teknụzụ na [[w:|Massachusetts Institute of Technology]] (MIT) na [[w:|Mahadum Harvard]] na Cambridge, USA.<ref name="Oyeweso Amusa 2020 d327"/>
=== Ọrụ na Ime Nnyocha Ya ===
==== Ọrụ Ya ====
Okebukola malitere ịrụ ọrụ dị ka onye nlekọta akaụntụ n'ụlọ ọrụ [[w:|Nigerian Explosives and Plastics Company]], Legọs, n'afọ 1969.<ref name="Oyeweso Amusa 2020 d327"/> N'ịgafe na nkega agụmakwụkwọ, o weere ọrụ nke onye nkuzi sayensị na Holy Saviour's College, Mushin, Legọs Naijiria, n'afọ 1970, na-aga n'ihu ịghọ onye isi nke ngalaba sayensị na Ososo Grammar School, [[w:|Ososo]], Naijiria, n'afọ 1973.<ref name="Oyeweso Amusa 2020 d327"/> Ọ rụrụ ọrụ dị ka onye isi nke ngalaba sayensị n'ụlọ akwụkwọ C.A.C. Teacher's College, Efon-Alaye, Naijiria, site n'afọ 1974 ruo 1978.<ref name="Oyeweso Amusa 2020 d327"/> N'afọ 1978, o sonyeere [[w:Emmanuel Alayande College of Education|Oyo State College of Education]], Ilesa, Naijiria, dị ka onye isi nkuzi na mmụta sayensị, ebe ọ kụziri nkuzi na mmụta bayoloji, usoro ọmụmụ sayensị na nnyocha, na usoro nyocha nke agụmakwụkwọ.<ref name="Oyeweso Amusa 2020 d327"/>
Mmekọrịta Okebukola ya na [[w:|Mahadum Steeti Legọs]] (LASU) malitere n'afọ 1984 mgbe ọ malitere ọrụ dịka onye isi ngalaba mmụta sayensị.{{sfn | Isola | 2022 | p=100}} N'ịbụ onye na-agbago n'ọkwá agụmakwụkwọ niile, ọ ghọrọ ọkammụta nke sayensị na mmụta kọmputa n'afọ 1989.{{sfn | Isola | 2022 | p=100}} Usoro nkuzi ya gụnyere mmụta sayensị, mmụta kọmputa, mmụta gburugburu ebe obibi, mmụta nke hiwere isi n'ikuku, mmesi obi ike na agụmakwụkwọ dị elu, na nnyocha agụmakwụkwọ. Ọ chịkọtala ihe karịrị ụmụ akwụkwọ nzere ọkankuzi otu narị na ihe karịrị ụmụ akwụkwọ nzere mastas narị abụọ.{{sfn | Isola | 2022 | p=101}} Ọ bụrụla onye isi ngalaba mmụta, onye isi ngalaba na-ahụ maka sayensị gburugburu ebe obibi, onye isi ụlọ ọrụ maka ọmụmụ ihe izugbe nke Naijiria, onye isi ụlọ ọrụ maka ọmụmụ atụmatụ, na onyeisi oche nke kọmitii ndị isi ngalaba.{{ sfn | Isola | 2022 | p=101}} N'afọ 2017, a họpụtara ya ka ọ bụrụ onye ọkàmmụta ama ama nke sayensị na mmụta kọmputa na LASU.{{sfn | Isola | 2022 | p=101}}
Okebukola na-eje ozi dị ka onyeisi oche kansụl na [[w:|Mahadum Crawford]], ọnọdụ ọ nọrọla kemgbe afọ 2015. Ọzọkwa, ọ bụ onyeisi oche Board of Trustees na [[w:|Mahadum Caleb]], mahadum ọzọ mmadụ nkịtị nwe na Steeti Legọs, Naijiria. {{sfn | Isola | 2022 | p=101}} Ọ bụ onye òtù bọọdụ ndị isi oche nke Mahadum Teknụzụ Bells, Mahadum Afe Babalola, na Mahadum National Open University of Nigeria.{{sfn | Isola | 2022 | p=101}} Ọ na-edu Global University Network for Innovation (GUNi-Africa) kemgbe 2000 ma na-eje ozi dị ka onye isi oche nke Okebukola Science Foundation, otu na-abụghị ndị gọọmentị na-akwado mmụta sayensị na nyocha na Africa.{{sfn | Isola | 2022 | p=100}}
Okebukola jere ozi dị ka onye ndụmọdụ na UNESCO, UNICEF, World Bank, UNDP, African Union, Association of Africa Universities, na International Council of Associations for Science Education.{{sfn | Isola | 2022 | p=100}} O mere ntinye n'imepe usoro mmesi obi ike na nzere ntozu nke Pan-Afrika, nguzobe nke African Quality Rating Mechanism, na mmejuputa atumatu nke African Higher Education Harmonization Strategy.{{sfn | Isola | 2022 | p=100}} Ọ bụbu onye na-edu ndú, na-enye ọzụzụ n'ịntanetị nye ihe karịrị mmadụ puku iri na ngalaba agụmakwụkwọ na mahadum iri isii na abụọ n'ófè Africa ma buru ụzọ na-eduzi mmemme e-learning maka ndị ọrụ gọọmenti etiti na Naijiria, gụnyere ihe karịrị ndị nsonye puku iri asaa. <ref name="Okwuchi Okwuchi 2023 i227">{{cite webụ | last1=Okwuchi | mbụ1=Ntụkwasị obi | title=AAU họpụtara Peter Okebukola onye Naijiria ka ọ bụrụ onye nnọchi anya West Africa | webụsaịtị=Volu Nigeria | ụbọchị=4 Julaị 2023 | url=https://von.gov.ng/aau-appoints-nigerias-peter-okebukola-as-west-african-ambassador/ | access-date=1 Disemba 2023 | accessdate=2024-01-05 | archivedate=2023-12-02 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20231202123022/https://von.gov.ng/aau-appoints-nigerias-peter-okebukola-as-west-african-ambassador/ }}</ref>
Kemgbe afọ 1986, Okebukola enyela aka n'ime ka a mara maka sayensị nke ọma n'Africa.<ref name="GUNi Network – Global University Network for Innovation 2007 y381">{{cite web | title=Peter Okebukola – GUNi Network | website=GUNi Network – Global University Network for Innovation | ụbọchị=19 February 2007 | url=https://www.guninetwork.org/gunitalks/peter-okebukola/ | access-date=1 Disemba 2023}}</ref> O jeela ozi dị ka onye ndụmọdụ n'ọtụtụ mba Africa, na-enye aka na mmepe na mmejuputa atumatu maka ịkwalite mmụta sayensị na nzikọrịta ozi. Ọzọkwa, o mepụtala ma kwadoo ọtụtụ mmemme redio na telivishọn gbasara sayensị na teknụzụ, yana ọrụ ederede, gụnyere akwụkwọ na akụkọ gbasara mmụta sayensị na nzikọrịta ozi.<ref name="Okwuchi Okwuchi 2023 i227"/>
==== Ime Nnyocha Ya ====
A na-ekwunyere Okebukola na ọ bụ ya malitere usoro mgbaso culture-techno-contextual (CTC) nke nkuzi na mmụta sayensị.{{sfn | Onowugbeda | Okebukola | Agbanim | Ajayi | 2022 | pp=1–17}} Usoro nkuzi a, nke ewepụtara na ngwụcha 1980s na mmalite 1990s, na-ejikọta omenala, teknụzụ na gburugburu ebe obibi n'ime nkuzi sayensị. Nnyocha Okebukola, gbanyere mkpọrọgwụ na nchọgharị mmetụta gburugburu ebe obibi na mmụta sayensị, na-egosipụtasi ike ịdị irè nke usoro mgbaso CTC n'ịkwalite mmasị ụmụ akwụkwọ, mkpali, imepụta ihe ahụrụ anya, na njigide na sayensị.{{sfn | Das Kundu | Ngalim | 2021 | p=106}}{{Edazuola nkwenye|ụbọchị=December 2023}} Okebukola na-akwado maka nnabata na ngbanwe nke usoro CTC na usoro ọmụmụ sayensị, akwụkwọ ọgụgụ, nkuzi nkuzi, na nlebanya.{{sfn | Das Kundu | Ngalim | 2021 | p=106}}
Pọtụfoliyo nnyocha nke Okebukola gụnyere mpaghara dị iche iche dị ka kọmpụta n'agụmakwụkwọ na ọmụmụ ihe n', ikuku (e-learning), mmụta site n'imekọ ihe ọnụ, atumatu metacognitive na mmụta sayensị, mmụta gburugburu ebe obibi, mmesi obi ike na agụmakwụkwọ ka elu, na nnwale agụmakwụkwọ.{{cn|date=December 2023}} Ihe omepụtara dịka onye gụrụ akwụkwọ ofụma gụnyere mbipụta nke ihe karịrị ọrụ otu narị na iri ise na mba ụwa yana ihe ngosi ọgbakọ mba na mba karịrị narị abụọ.{{sfn | Isola | 2022 | p=100}} Okebukola bụrịsị onye odezi akwụkwọ ma ọ bụ onye òtù ndị ndezi akwụkwọ maka ọtụtụ akwụkwọ akụkọ mba na mba dị iche iche na sayensị, kọmpụta na agụmakwụkwọ gburugburu ebe obibi.<ref name="GUNi Network – Global University Network for Innovation 2007 y381"/>
=== Ihe Nrite na Nkwanye Ùgwù Ya ===
Ọ natara ihe nrite afọ 1992 nke [[w:|UNESCO Kalinga Prize for Communication of Science]], {{sfn | Isola | 2022 | p=100}}, ihe nrite 1994 [[w:|Distinguished Researcher Award]] sitere na òtù Science Teachers Association of Nigeria, na ihe nrite afọ 1997 nke [[w:|Distinguished Researcher Award]] sitere na National Association for Environmental Education. {{sfn | Isola | 2022 | p=100}}
* Ihe nrite ọla edo afọ 1989 sitere na International Council of Associations for Science Education, nrite ọla edo nke afọ 1991 sitere na International Society for Technology in Education, na nrite ọla edo nke afọ 1993 sitere na International Association for the Evaluation of Educational Achievement.{{sfn | Isola | 2022 | p=100}}
* UNESCO [[w:|Kalinga Prize]] maka Nkwukọrịta Sayensị, nke UNESCO nyere ya n'afọ 1992, na-mmata nke ntinye ya pụtara ìhè na mgbasa ozi sayensị. Okebukola bụ onye Africa mbụ nwetara ihe nrite a.{{sfn | Isola | 2022 | p=100}}
* Nrịgo mmụta sayensị na-asọpụrụ na Mahadum Jos, Naijiria (2000), Mahadum Ilorin, Naijiria (2001), Mahadum Uyo, Naijiria (2002), Mahadum Abuja, Naijiria (2003), na Mahadum Benin, Naijiria (2004).<ref name="Hallmarks of Labor Foundation 2023 w173">{{cite web | title=Emeritus Prọfesọ Peter Akinsola Okebukola, OFR, FIAE, FSAN, FNAEE, FSTAN | webụsaịtị=Akara ngosi nke ọrụ ntọala | ụbọchị=17 Julaị 2023 | url=https://hallmarksoflabour.org/dvteam/emeritus-professor-peter-akinsola-okebukola-ofr-fiae-fsan-fnaee-fstan/ | access-date=1 Disemba 2023}}</ref>
* Ihe Nrite [[w:|Officer of Order of the Federal Republic]] (OFR), nke onye isi ala Naijiria nyere ya n'afọ 2004.{{sfn | Isola | 2022 | p=101}}
=== Ndụ Onwe Onye Ya ===
Okebukola lụrụ Olufunmilayo Okebukola, onye ọkammụta n'isi ọmụmụ sociology na onye bụbu onye isi ngalaba mmụta mmekọrịta ọha na eze na LASU.<ref name="Biographical Legacy and Research Foundation 2017 k830"/> Di na nwunye a nwere ụmụ anọ. Onye bụ onye òtù Kraịst, Okebukola na-ekpere Chi ya n'ụlọ ụka [[w:|Redeemed Christian Church of God]].<ref name="Biographical Legacy and Research Foundation 2017 k830"/>
=== Edensibia ===
{{Reflist}}
=== Ebe Ha Si ===
* {{cite book | last=Isola| first=Olusola O. | title=The Legends: Reformers and Revivalists of Excellence in Higher Education in Nigeria | publisher=Council for the Development of Social Science Research in Africa (DAKAR)| year=2022 | isbn=978-2-38234-089-9 }}
* {{cite journal | last1=Onowugbeda | first1=Franklin U. | last2=Okebukola | first2=Peter A. | last3=Agbanimu | first3=Deborah O. | last4=Ajayi | first4=Oluseyi A. | last5=Oladejo | first5=Adekunle I. | last6=Awaah | first6=Fred | last7=Ademola | first7=Ibukunolu A. | last8=Gbeleyi | first8=Olasunkanmi A. | last9=Peter | first9=Esther O. | last10=Ige | first10=Adeleke M. | title=Can the culturo-techno-contextual approach (CTCA) promote students' meaningful learning of concepts in variation and evolution? | journal=Research in Science & Technological Education | publisher=Informa UK Limited | date=5 June 2022 | issn=0263-5143 | doi=10.1080/02635143.2022.2084060 | pages=1–17}}
* {{cite book | last1=Das Kundu | first1=N. | last2=Ngalim | first2=A.N. | title=COVID-19: Impact on Education and Beyond | publisher=VIJ Books (India) PVT Limited | year=2021 | isbn=978-93-90439-68-3 | url=https://books.google.com/books?id=a3HOEAAAQBAJ&pg=PT106 | access-date=1 December 2023}}
{{Authority control}}
{{DEFAULTSORT:Okebukola, Peter}}
[[Category:Nigerian academics]]
[[Category:Nigerian educators]]
[[Category:Nigerian scientists]]
[[Category:Nigerian computer scientists]]
[[Category:UNESCO Science Prize laureates]]
[[Category: Ndị gụchara akwụkwọ na Mahadum Ibadan]]
[[Otú:Ndị gụchara akwụkwọ na Mahadum Lagos Steeti]]
[[Category: Ndị amụrụ n'afọ 1948]]
[[Category: Ndị mmadụ dị ndụ]]
1n9sszdyi2eo5zk4xrjlt1h5bqbxk5u
Priscilla Baker
0
34961
726014
672097
2026-09-18T01:58:31Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726014
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{| class="infobox biography vcard"
! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:125%;" |<div class="fn" style="display:inline-block">Priscilla Gloria Lorraine Baker</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" |A mụrụ ya
| class="infobox-data" |<div class="birthplace" style="display:inline">Cape Town, South Africa</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Mba
| class="infobox-data category" |South Africa
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Alma mater
| class="infobox-data" |[[University of Cape Town|Mahadum nke Cape Town]] Mahadum of the Western Cape University of Stellenbosch<br /><br />[[University of Stellenbosch|Mahadum Stellenbosch]]
|-
| colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>'''Ọrụ sayensị'''
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Ubi
| class="infobox-data category" |Analytical chemistry, Electrochemistry, Nanoscience, Environmental scienceSayensị gburugburu ebe obibi
|-
! class="infobox-label" scope="row" |Ụlọ ọrụ
| class="infobox-data" |Mahadum nke Western Cape
|}
[[Category:Articles with hCards]]
'''Priscilla Baker''' bụ prọfesọ nke analytical chemistry na Mahadum nke Western Cape . Ọ bụ onye isi nke SensorLab, ikpo okwu nyocha na electrochemistry nke na-ahụ maka electrodynamics nke ihe na sensọ. Ọ bụ onye otu Academy of Science nke South Africa, <ref>{{Cite web|title=Members|url=https://www.assaf.org.za/index.php/about-assaf/members|work=[[Academy of Science of South Africa]]|accessdate=22 January 2018|language=en-gb}}</ref> European Scientific Network for Artificial Muscles (ESNAM) na Marie Curie International staff exchange scheme (IRSES). <ref>{{Cite web|title=Priscilla Baker|url=https://www.uwc.ac.za/Biography/Pages/Priscilla-Baker.aspx|work=www.uwc.ac.za|accessdate=22 January 2018|language=en-us|archivedate=16 February 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180216084941/https://www.uwc.ac.za/Biography/Pages/Priscilla-Baker.aspx}}</ref>
== Ọrụ ==
Baker nwetara BSc ya na Mahadum nke Cape Town wee gụọ akwụkwọ na Ocean na Atmospheric Science dị ka naanị nwanyị ojii na klas ya. Ọ gụsịrị National Diploma ya na Analytical Chemistry, na Cape Peninsula University of Technology. Mgbe ọ nwetasịrị mmasị na electrochemistry, o mere BSc Honours (Chemistry) ma mezue MSc dissertation ya (Chemology) na nyocha nke trace metals na ikuku na Mahadum nke Western Cape. N'afọ 2004, ọ natara PhD ya (Chemistry) na mpaghara nke ihe ọhụrụ metal oxide composites dị ka anodes maka mmebi phenol, na Mahadum Stellenbosch . <ref>{{Cite web|title=UWC's Prof Priscilla Baker wins Women in Science Award|url=https://www.uwc.ac.za/News/Pages/-Priscilla-Baker.aspx|work=www.uwc.ac.za|accessdate=22 January 2018|language=en-us|archivedate=16 February 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180216143842/https://www.uwc.ac.za/News/Pages/-Priscilla-Baker.aspx}}</ref>
<ref>{{Cite web|title=Women in Science Awards winners making their mark|url=https://www.gov.za/women-science-awards-winners-making-their-mark|work=[[Government of South Africa]]|accessdate=22 July 2019|language=en-us}}</ref>'afọ 2014, Baker natara ihe nrite Distinguished Woman Scientist Award na ngalaba nke Physical and Engineering Sciences site na mmemme Women in Science Awards nke Ngalaba Sayensị na Teknụzụ kwa afọ.
Baker ghọrọ onye nduzi nke Southern African Systems Analysis Centre (SASAC) na Nọvemba 2017. <ref>{{Cite web|title=Priscilla Baker takes over reins at SASAC|url=http://sasac.ac.za/news/priscilla-baker-takes-over-reins-at-sasac/|work=www.sasac.ac.za|accessdate=22 July 2019|language=en-us|archivedate=22 July 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190722212021/http://sasac.ac.za/news/priscilla-baker-takes-over-reins-at-sasac/}}</ref> Baker jere ozi dị ka onye nduzi nke mmemme SASAC na onye otu ndị isi mmemme, site na 2017-2019. O nyere aka n'ịkwalite nghọta nyocha na ịkwalite itinye aka na nyocha usoro na South Africa na Africa, site na usoro nchịkọta kwesịrị ekwesị, ogbako a lekwasịrị anya na nlekọta ma ọ bụ mmekorita site na IIASA na Austria, oche nke nyocha usoro. Site na mmemme SASAC, a kpọbatara ihe dị ka ụmụ akwụkwọ PhD 60 sitere na South Africa na Africa n'ime nyocha interdisciplinary na trans-boundary metụtara mkpa mba, mpaghara, na ụwa.
N'afọ 2018, e nyere Prọfesọ Baker DSI / NRF South African Research Chair (SARChI) na Analytical Systems and Processes for Priority and Emerging Contaminants (ASPPEC). Ngalaba Sayensị na Teknụzụ (DST) na National Research Foundation (NRF) guzobere South African Research Chairs Initiative (SARChI) na ebumnuche nke ịdọta na ijigide ịdị mma na nyocha na ihe ọhụrụ na mahadum ọha na eze South Africa site na ịmepụta Research Chairs. <ref>{{Cite web|url=https://www.uwc.ac.za/study/research-and-innovation/nrf-sarchi-chairs|title=NRF SARChI Chairs|accessdate=14 January 2023|archivedate=31 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250531140546/https://www.uwc.ac.za/study/research-and-innovation/nrf-sarchi-chairs}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Priscilla Baker-Nanostructured semi-conductive interfaces for real time analytical solutions|url=https://ti-coast.yvent.nu/en/event/2020-11-05-fastest-2020-e-lectures/session/priscilla-baker-nanostructured-semi-conductive-interfaces-for-real-time-analytical-solutions|work=ti-coast.yvent.nu/en/|accessdate=14 January 2023|language=en-us|archivedate=2023-01-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230115025343/https://ti-coast.yvent.nu/en/event/2020-11-05-fastest-2020-e-lectures/session/priscilla-baker-nanostructured-semi-conductive-interfaces-for-real-time-analytical-solutions}}</ref> bụ onye nduzi nke otu nyocha SensorLab [1] na nyocha ya na-elekwasị anya na usoro nyocha jikọtara ọnụ iji dozie nsogbu nlekota gburugburu ebe obibi, ahụike na nchekwa.
N'afọ 2020, a họpụtara Baker dị ka Fellow in Residence na Mahadum CY Cergy Paris na Paris-Seine Initiative for Excellence . <ref>{{Cite web|title=Internationally-acclaimed Senior Professor Priscilla Baker becomes research fellow at the University of Cergy-Pontoise|url=https://www.uwc.ac.za/about/alumni/news-events/internationally-acclaimed-senior-professor-priscilla-baker-becomes-research-fellow-at-the-university-of-cergy-pontoise-311|work=[[University of the Western Cape]]|author=Heever|first=Aidan van den|date=22 July 2019|accessdate=14 January 2023|language=en-us|archivedate=31 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250531140546/https://www.uwc.ac.za/about/alumni/news-events/internationally-acclaimed-senior-professor-priscilla-baker-becomes-research-fellow-at-the-university-of-cergy-pontoise-311}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://labo.u-cergy.fr/~senergylab|title=Welcome on SENERGYLAB|date=25 November 2020|access-date=17 December 2023|archive-date=31 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250531140547/https://labo.u-cergy.fr/~senergylab/|url-status=dead}}</ref>'oge nhọpụta ya, o guzobere ụlọ nyocha mba ụwa Senergylab n'etiti otu nyocha SensorLab (Mahadum nke Western Cape) na ụlọ nyocha polymer LPPI na Mahadum CY Cergy Paris, France. Njikọ ọzụzụ postgraduate afọ 4 dabeere na ịkekọrịta ihe onwunwe na nka, iji nye mmemme PhD anọ edebanyere aha (nkwado) na mgbakwunye na mmemme njikọta nke ịmepụta ikike site na nleta nkuzi na nyocha mgbanwe, maka ndị Masters na PhD natara na mmekọrịta ahụ.
Baker jere ozi na mba ụwa dị ka osote onyeisi oche nke Electroanalytical Chemistry Division nke International Society of Electrochemistry (ISE, Switzerland) site na 2013 ruo 2016 dị ka onye nnọchi anya mpaghara ISE maka South Africa na Africa, site na 2016-2021. <ref>{{Cite web|url=https://www.ise-online.org/ise-committees/reg-rep.php|title=International Society of Electrochemistry|work=[[International Society of Electrochemistry]]|accessdate=14 January 2023|archivedate=3 August 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240803153623/https://ise-online.org/ise-committees/reg-rep.php}}</ref> Baker <ref>{{Cite web|url=https://www.aasciences.africa/fellow/baker-priscilla|title=Baker Priscilla|work=[[African Academy of Sciences]]|accessdate=14 January 2023|archivedate=26 May 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220526092815/https://www.aasciences.africa/fellow/baker-priscilla}}</ref> Fellow nke African Academy of Science, kemgbe 2018 [1] na Fellow nke Royal Society of Chemistry (UK, 2019)
== Edensibia ==
{{Reflist}}
[[Òtù:Mmadụ ndi di ndụ]]
34vzk6h8ygpqc8hiwa2hbugsrkm5vkg
Obere mbara ala
0
35215
725996
722994
2026-09-17T19:53:38Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
725996
wikitext
text/x-wiki
[[Category:Pages using multiple image with auto scaled images]]
[[Usòrò:10 Largest Trans-Neptunian objects (TNOS).png|thumb|[[Obere mbara ala]]]]
Obere '''mbara ala dị obere''' ihe dị na mbara ala nke dị na Usoro Anyanwụ nke na agba gburugburu anyanwụ, buru ibu nke ukwuu iji bụrụ nke gbara gburugburu, mana ezughị iji nweta ikike okirikiri dị ka mbara ala asatọ. Mbido mbara ala dị mkpụmkpụ bụ Pluto, nke a na ewere dị ka mbara ala dị mma tupu ewebata echiche "dwarf" na agụmakwụkwọ na 2006.
Mmasị nke mbara ala ndị dị mkpụmkpụ na ndị ọkà mmụta ala bụ na ha nwere ike ịbụ ihe ndị na arụ ọrụ na ala, atụmanya nke e gosipụtara na 2015 site na ọrụ Dawn na Ceres na ọrụ New Horizons na Pluto. Ndị na enyocha mbara igwe kwenyere n'ozuzu ha na ọ dịkarịa ala itoolu kachasị ukwuu bụ mbara ala ndị dị obere n'usoro siri ike, Pluto, Eris, Haumea, Makemake, Gonggong, Quaoar, Sedna, Ceres, na Orcus - ọ bụ ezie na enwere obi abụọ maka Orcus. N'ime itoolu ndị a tinyere onye nke iri kachasị ukwuu Salacia, ụgbọ mbara igwe eletawo abụọ (Pluto na Ceres) na ndị ọzọ asaa nwere ọ dịkarịa ala otu ọnwa a maara (Eris, Haumea, Makemake, Gonggong, Quaoar, Orcus, na Salacia), nke na enye ohere ka a chọpụta ịdị arọ ha ma si otú a chọpụta atụmatụ nke njupụta ha. A pụrụ itinye ịdị arọ na njupụta n'ime ụdị geophysical na mgbalị iji chọpụta ọdịdị nke ụwa ndị a. Naanị otu, Sedna, a na eletaghị ma ọ bụ nwee ọnwa ọ bụla a maara, na eme ka atụmatụ ziri ezi nke ịdị arọ sie ike. Ụfọdụ ndị na enyocha mbara igwe na agụnye ọtụtụ obere ihe, mana enweghị nkwekọrịta na ndị a nwere ike ịbụ obere mbara ala.
Ọ bụ onye ọkà mmụta sayensị na-ahụ maka mbara ala bụ Alan Stern chepụtara okwu ahụ dị ka akụkụ nke nhazi ụzọ atọ nke ihe ndị dị na mbara ala na usoro anyanwụ: mbara ala oge ochie, mbara ala dị mkpụmkpụ, na Mbara ala Satellite. N'ihi ya, a tụpụtara mbara ala ndị dị mkpụmkpụ dị ka otu ụdị mbara ala. Otú <ref name="finalresolution" /> dị, n'afọ 2006, [[International Astronomical Union]] (IAU) nabatara echiche ahụ dị ka otu ụdị ihe ndị dị na mbara ala, akụkụ nke ụzọ atọ nke ihe ndị na agba anyanwụ gburugburu: mbara ala, mbara ala ndị dị obere na obere ihe ndị dị n'usoro anyanwụ. <ref>{{Cite journal|author=Philip T. Metzger|date=1 March 2022|title=Moons Are Planets: Scientific Usefulness Versus Cultural Teleology in the Taxonomy of Planetary Science|url=https://doi.org/10.1016/j.icarus.2021.114768|doi=10.1016/j.icarus.2021.114768|journal=Icarus|volume=374|accessdate=May 30, 2022}}</ref> mere, Stern na ndị ọzọ na amụ banyere ala na ewere mbara ala dị obere na nnukwu satellites dị ka mbara ala, mana kemgbe afọ 2006, IAU na ikekwe ọtụtụ ndị na enyocha mbara igwe ewepụla ha na ndepụta nke mbara ala.
== Akụkọ ihe mere eme nke echiche a ==
[[Usòrò:Pluto-Charon-v2-10-1-15.jpg|thumb|Foto nke Pluto na ọnwa ya Charon]]
[[Usòrò:Vesta_in_natural_color_(cropped).jpg|thumb|4 Vesta, asteroid nke bụbu obere mbara ala <ref>{{Cite web|url=https://solarsystem.nasa.gov/asteroids-comets-and-meteors/asteroids/4-vesta/in-depth|title=In Depth | 4 Vesta|work=NASA Solar System Exploration|accessdate=February 29, 2020|archivedate=February 29, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200229050949/https://solarsystem.nasa.gov/asteroids-comets-and-meteors/asteroids/4-vesta/in-depth/}}</ref>]]
Malite na 1801, ndị na enyocha mbara igwe chọpụtara Ceres na ihe ndị ọzọ dị n'etiti Mars na Jupiter nke a na ewere dị ka mbara ala ruo ọtụtụ iri afọ. <ref>{{Cite journal|url=http://philsci-archive.pitt.edu/3418/|author=Mauro Murzi|title=Changes in a scientific concept: what is a planet?|date=2007|accessdate=April 6, 2013|journal=Preprints in Philosophy of Science}}</ref>'agbata mgbe ahụ na gburugburu 1851, mgbe ọnụ ọgụgụ nke mbara ala ruru 23, ndị na enyocha mbara igwe malitere iji okwu Asteroid (site na Grik, nke pụtara 'dị ka kpakpando' ma ọ bụ 'dị ka mbara igwe') maka obere ihe ma malite ịmata ha dị ka ''Obere mbara ala'' karịa nnukwu mbara ala.
Site na nchọpụta nke Pluto na 1930, ọtụtụ ndị na enyocha mbara igwe weere usoro anyanwụ ka ọ nwere nnukwu mbara ala itoolu, yana ọtụtụ puku obere ihe (Asteroids na [[Comet|Comets]]). Ruo ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ afọ 50, a na eche na Pluto buru ibu karịa Mercury, <ref>{{Cite web|title=Pluto Revealed|url=http://www.discoveryofpluto.com/pluto06.html|first=Brad|author=Mager|accessdate=January 26, 2008|publisher=discoveryofpluto.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722004610/http://www.discoveryofpluto.com/pluto06.html|archivedate=July 22, 2011}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Is Pluto a planet?|url=http://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=624|date=September 14, 2007|author=Cuk, Matija|publisher=Cornell University, Astronomy Department|accessdate=January 26, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071012225232/http://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=624|archivedate=October 12, 2007}}</ref> mana site na nchọpụta na 1978 nke ọnwa Pluto bụ Charon, ọ bịara nwee ike ịlele ịdị arọ Pluto n'ụzọ ziri ezi ma chọpụta na ọ dị obere karịa atụmatụ mbụ. <ref>{{Cite journal|title=Orbits and Photometry of Pluto's Satellites: Charon, S/2005 P1, and S/2005 P2|url=https://archive.org/details/sim_astronomical-journal_2006-07_132_1/page/290|journal=The Astronomical Journal|date=2006|issue=1|pages=290–298|doi=10.1086/504422|first=Marc W.|author=Buie|volume=132}}</ref> Ọ bụ ihe dịka otu ụzọ n'ụzọ iri abụọ nke ịdị arọ nke Mercury, nke mere ka Pluto bụrụ mbara ala kacha nta. <ref>{{Cite book|first=David|author=Jewitt|title=The Solar System Beyond The Planets in Solar System Update : Topical and Timely Reviews in Solar System Sciences|publisher=Springer|doi=10.1007/3-540-37683-6|isbn=978-3-540-37683-5|date=2006|url=http://www.ifa.hawaii.edu/faculty/jewitt/papers/2006/DJ06.pdf|accessdate=February 10, 2008}}</ref> bụ ezie na ọ ka dị ihe karịrị okpukpu iri karịa ihe kachasị ukwuu na belt asteroid, Ceres, ọ nwere naanị otu ụzọ n'ụzọ ise nke ịdị arọ nke [[Ọnwa]] ụwa. <ref>{{Cite book|title=Is Pluto a Planet? A Historical Journey through the Solar System|first=David A.|author=Weintraub|date=2006|pages=[https://archive.org/details/isplutoplanethis00wein/page/1 1–272]|isbn=978-0-691-12348-6|publisher=Princeton Univ. Press|location=Princeton, N.J.|url=https://archive.org/details/isplutoplanethis00wein/page/1}}</ref>, inwe ụfọdụ njirimara ndị a na adịghị ahụkebe, dị ka nnukwu eccentricity orbital na nnukwu inclination orbital, ọ bịara doo anya na ọ bụ ụdị ihe dị iche na nke ọ bụla n'ime mbara ala ndị ọzọ.
<ref>{{Cite web|title=Much Ado about Pluto|publisher=PlutoPetition.com|first=Tony|author=Phillips|date=September 4, 2006|url=http://www.plutopetition.com/unplanet.php|accessdate=January 26, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080125225956/http://www.plutopetition.com/unplanet.php|archivedate=January 25, 2008}}</ref>'afọ ndị 1990, ndị na enyocha mbara igwe malitere ịchọta ihe n'otu mpaghara nke mbara igwe dị ka Pluto (nke a maara ugbu a dị ka belt Kuiper), na ụfọdụ ọbụna karịa. Ọtụtụ n'ime ndị a nwekọrọ ọtụtụ njirimara okirikiri nke Pluto, a malitekwara ịhụ Pluto dị ka onye kachasị ukwuu n'ime klas ọhụrụ nke ihe, plutinos. <ref>{{Cite web|title=What is the definition of a planet?|date=2004|url=http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/sedna/index.html#planets|first=Michael E.|author=Brown|publisher=California Institute of Technology, Department of Geological Sciences|accessdate=January 26, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110719160217/http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/sedna/index.html#planets|archivedate=July 19, 2011}}</ref> doro anya na ma ọ bụ nke ka ukwuu n'ime ihe ndị a ga abụkwa nke a ga ekewa dị ka mbara ala, ma ọ bụ Pluto ga-agbanwe, dịka Ceres ka a gbanwere mgbe a chọtara asteroids ndị ọzọ.Nke a mere ka ụfọdụ ndị na enyocha mbara igwe kwụsị ịkpọ Pluto dị ka mbara ala. <ref>{{Cite news|url=https://hubblesite.org/contents/news-releases/2004/news-2004-14.html/|date=April 14, 2004|title=Hubble Observes Planetoid Sedna, Mystery Deepens|publisher=NASA's Hubble Space Telescope home site|accessdate=January 26, 2008}}</ref><ref>{{Cite web|author=Eicher|first=David J.|authorlink=David J. Eicher|title=Should Pluto Be Considered a Planet?|url=https://astronomy.com/magazine/greatest-mysteries/2007/07/32-should-pluto-be-considered-a-planet|work=[[Astronomy (magazine)|Astronomy]]|accessdate=28 November 2022|language=en|date=2007-07-21|archivedate=November 28, 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221128115033/https://astronomy.com/magazine/greatest-mysteries/2007/07/32-should-pluto-be-considered-a-planet}}</ref> malitere iji ọtụtụ okwu, gụnyere subplanet na ''planetoid'', mee ihe maka ihe ndị a maara ugbu a dị ka obere mbara ala. Ndị <ref>{{Cite news|title=War of the Worlds|work=[[The New York Times]]|author=Brown, Mike|date=August 16, 2006|url=https://www.nytimes.com/2006/08/16/opinion/16brown.html|accessdate=February 20, 2008}}</ref>-enyocha mbara igwe nwekwara obi ike na a ga achọpụta ihe ndị ọzọ buru ibu dị ka Pluto, ọnụ ọgụgụ mbara ala ga amalite ito ngwa ngwa ma ọ bụrụ na Pluto nọgide na ahazi ya dị ka mbara ala.
A chọpụtara Eris (nke a maara n'oge ahụ dị ka 2003 UB313) na Jenụwarị 2005; <ref>{{Cite web|url=http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/planetlila/|title=California Institute of Technology, Retrieved 4-12-2015|accessdate=April 12, 2015|archivedate=May 17, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120517130215/http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/planetlila/}}</ref> a na-eche na ọ dị ntakịrị karịa Pluto, ụfọdụ akụkọ na ezo aka na ya dị ka ''[[Mbara ala ndị gafere Neptune|Mbara ala nke iri]]''. <ref>{{Cite news|title=Astronomers Measure Mass of Largest Dwarf Planet|publisher=NASA's Hubble Space Telescope home site|url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2007/24/full/|date=June 14, 2007|accessdate=January 26, 2008}}</ref> <ref>{{Cite web|title=What makes a planet?|url=http://www.gps.caltech.edu/~mbrown/whatsaplanet/|first=Michael E.|author=Brown|publisher=California Institute of Technology, Department of Geological Sciences|accessdate=January 26, 2008|archivedate=May 16, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120516023200/http://www.gps.caltech.edu/~mbrown/whatsaplanet/}}</ref>'ihi ya, okwu ahụ ghọrọ okwu arụmụka siri ike n'oge Nzukọ Ezumezu IAU n'ọnwa Ọgọstụ afọ 2006. Atụmatụ mbụ nke IAU gụnyere Charon, Eris, na Ceres na ndepụta nke mbara ala. Mgbe ọtụtụ ndị na enyocha mbara igwe jụrụ atụmatụ a, ndị na ahụ maka mbara igwe na [[Uruguay]] Julio Ángel Fernández na Gonzalo Tancredi chepụtara ihe ọzọ: Ha tụrụ aro maka ihe ndị buru ibu iji bụrụ gburugburu mana nke ahụ emeghị ka ha kpochapụ usoro ha nke planetesimals. <ref name="19aug" /> wezụga iwepụ Charon na ndepụta ahụ, atụmatụ ọhụrụ ahụ wepụrụ Pluto, Ceres, na Eris, n'ihi na ha ewepụbeghị usoro ha.
Ọ bụ ezie na a na enwe nchegbu banyere nkewa nke mbara ala ndị na agba kpakpando ndị ọzọ gburugburu, <ref name="Draft Resolution 5">{{Cite web|title=The IAU draft definition of "planet" and "plutons"|url=http://www.iau.org/news/pressreleases/detail/iau0601/|publisher=International Astronomical Union|date=August 16, 2006|accessdate=May 17, 2008|archivedate=April 29, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140429050716/http://www.iau.org/news/pressreleases/detail/iau0601/}}</ref> a naghị edozi nsogbu ahụ; a tụụrụ ya aro ka e kpebie nke a naanị mgbe a malitere ịhụ ihe ndị dị ka mbara ala. <ref name="19aug">{{Cite web|date=August 19, 2006|first=Robert Roy|author=Britt|title=Details Emerge on Plan to Demote Pluto|publisher=Space.com|accessdate=August 18, 2006|url=http://www.space.com/scienceastronomy/060819_new_proposal.html|archivedate=June 28, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110628232939/http://www.space.com/scienceastronomy/060819_new_proposal.html}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFBritt2006">Britt, Robert Roy (August 19, 2006). [http://www.space.com/scienceastronomy/060819_new_proposal.html "Details Emerge on Plan to Demote Pluto"]. Space.com. [https://web.archive.org/web/20110628232939/http://www.space.com/scienceastronomy/060819_new_proposal.html Archived] from the original on June 28, 2011<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">August 18,</span> 2006</span>.</cite></ref>
<ref name="Stern" />'oge na adịghị anya mgbe nkọwa IAU nke obere mbara ala gasịrị, ụfọdụ ndị ọkà mmụta sayensị gosipụtara enweghị nkwekọrịta ha na mkpebi IAU. Mgbasa ozi gụnyere mkpado ụgbọ ala <ref>{{Cite news|url=https://www.usatoday.com/tech/science/space/2006-08-25-pluto-memorabilia_x.htm|title=Online merchants see green in Pluto news|first=Alicia|author=Chang|publisher=USA Today|date=August 25, 2006|accessdate=January 25, 2008}}</ref> T-shirts. <ref>{{Cite web|title=The Eight Planets|first=Michael E.|author=Brown|url=http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/eightplanets/|publisher=California Institute of Technology, Department of Geological Sciences|accessdate=January 26, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110719162512/http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/eightplanets/|archivedate=July 19, 2011}}</ref>Mike Brown (onye chọpụtara Eris) kwenyere na mbelata nke ọnụ ọgụgụ mbara ala ruo asatọ.
<ref>{{Cite web|title={{Sic|hide=y|Hotly|-}}Debated Solar System Object Gets a Name|publisher=NASA press release|url=http://www.nasa.gov/vision/universe/solarsystem/erisf-20060914.html|date=September 14, 2006|accessdate=January 26, 2008|archivedate=June 29, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110629155731/http://www.nasa.gov/vision/universe/solarsystem/erisf-20060914.html}}</ref> kwupụtara na 2006 na ọ ga eji ntuziaka ọhụrụ nke IAU guzobere. <ref>{{Cite web|title=Unabashedly Onward to the Ninth Planet|first=Alan|author=Stern|date=September 6, 2006|publisher=New Horizons Web Site|url=http://pluto.jhuapl.edu/overview/piPerspectives/piPerspective_09_06_2006.php|accessdate=January 26, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131207024954/http://pluto.jhuapl.edu/overview/piPerspectives/piPerspective_09_06_2006.php|archivedate=December 7, 2013}}</ref>Alan Stern, onye nduzi nke Ọrụ NASA na Pluto, jụrụ nkọwa IAU nke mbara ala ugbu a, ma n'ihe gbasara ịkọwa mbara ala dị mkpirikpi dị ka ihe ọzọ karịa ụdị mbara ala, yana iji njirimara okirikiri (kama njirimara intrinsic) nke ihe iji kọwaa ha dị ka mbara ala dị obere. <ref name="News.discovery.com" /><ref>{{Cite web|url=http://www.space.com/12710-pluto-defender-alan-stern-dwarf-planet-interview.html|first=Mike|author=Wall|publisher=Space.com|title=Pluto's Planet Title Defender: Q & A With Planetary Scientist Alan Stern|date=August 24, 2011|accessdate=December 3, 2012|archivedate=August 14, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120814212232/http://www.space.com/12710-pluto-defender-alan-stern-dwarf-planet-interview.html}}</ref> mere, na 2011, ọ ka na ezo aka na Pluto dị ka mbara ala, [1] ma nabata mbara ala ndị ọzọ nwere ike ịbụ obere dị ka Ceres na Eris, yana ọnwa ndị buru ibu, dị ka mbara igwe ndị ọzọ. [2] afọ tupu nkọwa IAU, o jiri njirimara orbital kewaa "überplanets" (nke kachasị asatọ) site na "unterplanets" ("planets ndị dị obere), na atụle ụdị "planets" abụọ ahụ.
== Aha ya ==
[[Usòrò:Euler-Diagram_bodies_in_the_Solar_System.jpg|thumb|Ihe osise Euler na-egosi echiche nke IAU Executive Committee nke ụdị ihe dị na usoro anyanwụ (ma e wezụga anyanwụ) ]]
Aha maka nnukwu ihe ndị dị n'okpuru mbara ala gụnyere obere mbara ala, ''planetoid'' (okwu zuru oke), ''Meso-planet'' (nke a na eji eme ihe maka nha dị n'etiti Mercury na Ceres), ''ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ mbara ala'' na (n'ógbè transneptunian) ''plutoid''. Otú ọ dị, e chepụtara mbara ala dwarf dị ka okwu maka mbara ala ndị kasị nta, ọ bụghị nnukwu mbara ala, ọtụtụ ndị na enyocha mbara igwe ka na ejikwa ya eme ihe n'ụzọ ahụ.
Alan Stern chepụtara okwu ahụ bụ dwarf planet, nke yiri okwu ahụ bụ Dwarf Star, dị ka akụkụ nke nhazi okpukpu atọ nke mbara ala, ya na ọtụtụ ndị ọrụ ibe ya na aga n'ihu na ekewa mbara ala dị ka klas nke mbara ala. IAU kpebiri na a gaghị ele mbara ala ndị dị obere anya dị ka mbara ala, mana ha debere okwu Stern maka ha. Okwu ndị ọzọ maka nkọwa IAU nke nnukwu ihe ndị dị n'okpuru mbara ala nke na enweghị nkọwa ma ọ bụ ojiji na emegiderịta onwe ha gụnyere quasi planet <ref>{{Cite news|author=Tom Service|title=Sounds of the solar system: probing Pluto's predicted score|work=The Guardian|date=July 15, 2015|url=https://www.theguardian.com/music/tomserviceblog/2015/jul/15/sounds-pluto-new-horizons-colin-matthews-holst|accessdate=December 26, 2019}}</ref> na okwu ochie ''planetoid'' ("inwe ọdịdị nke mbara ala"). <ref>{{Cite book|editor=Karttunen|series=etal|title=Fundamental Astronomy|publisher=Springer|date=2007|edition=5}}</ref> <ref name="killed">{{Cite book|first=Mike|author=Brown|title=How I Killed Pluto and Why It Had It Coming|url=https://archive.org/details/howikilledplutow0000brow|publisher=Spiegel & Grau|date=2010}}</ref>Michael E. Brown kwuru na ''planetoid'' bụ "okwu zuru oke" nke ejirila mee ihe maka ihe ndị a ruo ọtụtụ afọ, nakwa na ojiji nke okwu dwarf planet maka ihe na abụghị mbara ala bụ "dumb", mana na ọ bụ mgbalị nke IAU division III plenary session iji weghachite Pluto dị ka mbara ala na mkpebi nke abụọ. <ref name="finalresolution">{{Cite news|url=http://www.iau.org/static/resolutions/Resolution_GA26-5-6.pdf|title=Definition of a Planet in the Solar System: Resolutions 5 and 6|date=August 24, 2006|work=IAU 2006 General Assembly|publisher=International Astronomical Union|accessdate=January 26, 2008|author=IAU|archive-date=March 24, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250324081414/https://www.iau.org/static/resolutions/Resolution_GA26-5-6.pdf|url-status=dead}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFIAU2006">IAU (August 24, 2006). [https://web.archive.org/web/20250324081414/https://www.iau.org/static/resolutions/Resolution_GA26-5-6.pdf "Definition of a Planet in the Solar System: Resolutions 5 and 6"]<span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''IAU 2006 General Assembly''. International Astronomical Union. <span class="cs1-format">(PDF)</span> from the original on June 20, 2009<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">January 26,</span> 2008</span>.</cite></ref><ref>{{Cite web|title=Dos uruguayos, Julio Fernández y Gonzalo Tancredi en la historia de la astronomía:reducen la cantidad de planetas de 9 a 8 ...&Anotaciones de Tancredi|language=es|publisher=Science and Research Institute, Mercedes, Uruguay|url=http://www.ici.edu.uy/perfilASTRO.htm|accessdate=February 11, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071220063342/http://www.ici.edu.uy/perfilASTRO.htm|archivedate=December 20, 2007}}</ref><ref>{{Cite web|title=Comments & discussions on Resolution 5: The definition of a planet – Planets Galore|first=Mark E.|author=Bailey|url=http://astro.cas.cz/nuncius/appendix.html|work=Dissertatio cum Nuncio Sidereo, Series Tertia – official newspaper of the IAU General Assembly 2006|publisher=Astronomical Institute Prague|accessdate=February 9, 2008|archivedate=July 20, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110720030946/http://astro.cas.cz/nuncius/appendix.html}}</ref>'ezie, atụmatụ nke Mkpebi 5A kpọrọ ihe ndị a dị n'etiti planetoids, [1] [2] mana nnọkọ zuru ezu ji otu olu tie vootu iji gbanwee aha ahụ ka ọ bụrụ ''mbara ala,'' dị mkpụmkpụ. [3] Mkpebi nke abụọ, 5B, kọwara ''mbara ala ndị dị obere'' dị ka ụdị mbara ala, dị ka Stern bu n'obi na mbụ, dị iche na asatọ ndị ọzọ a ga akpọ "planets ochie". N'okpuru ndokwa a, a ga echekwa mbara ala iri na abụọ nke atụmatụ a jụrụ na ọdịiche dị n'etiti mbara ala asatọ na mbara ala anọ dị mkpụmkpụ. <ref name="killed" /> meriri mkpebi 5B n'otu nnọkọ ahụ e mere 5A. <ref>IAU (2009). [http://journals.cambridge.org/article_S1743921308025398 Reports on Astronomy 2006–2009]. ''Transactions of the IAU'', vol. XXVII-A</ref>'ihi enweghị nkwekọrịta nke mbara ala dị mkpirikpi na abụghị mbara ala n'ihi ọdịda nke Resolution 5B, a tụlere okwu ndị ọzọ dị ka ''Nanoplanet'' na subplanet, mana enweghị nkwekọ n'etiti CSBN iji gbanwee ya.
N'ọtụtụ asụsụ, e mepụtara okwu ndị yiri ya site na ịsụgharị mbara ala dwarf karịa ma ọ bụ karịa n'ụzọ nkịtị: French planète naine, Spanish planeta enano, German ''Zwergplanet'', Russian karlikovaya planeta (karlic planet), Arabic ''kaukab qazm'' (كوكب قزم), Chinese ǎixíngxīng (矮行星), Korean ''waesohangseong'' (Wesohangsoong) ma ọ bụ ''waehangseong'' (Lishishish-Chipeni), mana n'asụsụ Japanese a na akpọ ha "planets" (Cost).
IAU Resolution 6a nke 2006 <ref name="Resolution Result">{{Cite web|url=https://www.iau.org/news/pressreleases/detail/iau0603/|title=International Astronomical Union | IAU|work=www.iau.org|accessdate=August 10, 2021|archivedate=April 29, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140429212224/https://www.iau.org/news/pressreleases/detail/iau0603/}}</ref> ghọtara Pluto dị ka "ihe nlereanya nke ụdị ọhụrụ nke ihe trans-Neptunian". <ref name="finalresolution"/> kọwaghị aha na ọdịdị ziri ezi nke ụdị a mana hapụrụ IAU ka ọ guzobe n'oge ọzọ; na arụmụka na eduga na mkpebi ahụ, a na akpọ ndị otu ahụ dị ka ''''pluton'''' na ihe plutonian mana ọ dịghị aha ọ bụla ka a na aga n'ihu, ikekwe n'ihi mmegide sitere n'aka ndị ọkà mmụta ala na nke a ga akpata mgbagwoju anya na pluton ha.
<ref name="IAU2008" /> June 11, 2008, Kọmitii Nchịkwa IAU kwupụtara okwu ọhụrụ, ''plutoid'', na nkọwa: mbara ala niile dị obere na agafe Neptune bụ plutoids. Ngalaba ndị ọzọ nke IAU ajụla okwu ahụ:
Ụdị nke 'plutoid' weghaara ihe dị iche na mbụ n'etiti 'terrestrial dwarf' Ceres na 'ice dwarfs' nke sistemụ mbara igwe dị n'èzí, akụkụ nke echiche nke akụkụ atọ nke sistemụ anyanwụ n'ime mbara ala dị n'ime, ndị dike gas na etiti. dwarfs dị n'èzí, nke Pluto bụ onye isi. 'Ice dwarf' hụkwara ụfọdụ eji dị ka nche anwụ okwu maka niile trans-Neptunian obere mbara ala, ma ọ bụ maka ice asteroids nke mpụta anyanwụ System; Otu nwara nkọwa bụ na ice dwarf "bụ ibu karịa nucleus nke a nkịtị comet na icier karịa a ahụkarị asteroid."
Kemgbe ọrụ Dawn, a ghọtara na Ceres bụ ihe na-ajụ oyi nke yiri ọnwa ndị na ajụ ice nke mbara ala ndị dị n'èzí na TNOs dị ka Pluto karịa ka ọ dị na mbara ala ndị nọ n'ụwa, na-eme ka ọdịiche ahụ ghara ịdị, <ref>{{Cite web|url=https://www.space.com/33934-dwarf-planet-ceres-ice-volcano-discoveries.html|title=Ice Volcanoes and More: Dwarf Planet Ceres Continues to Surprise|work=[[Space.com]]|date=September 2016|accessdate=December 19, 2019|archivedate=October 12, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191012004925/https://www.space.com/33934-dwarf-planet-ceres-ice-volcano-discoveries.html}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Dawn at Ceres: What Have we Learned?|first=J. C.|author=Castillo-Rogez|url=http://sites.nationalacademies.org/cs/groups/ssbsite/documents/webpage/ssb_183286.pdf|publisher=Committee on Astrobiology and Planetary Science|date=12 September 2017|accessdate=October 12, 2019|archivedate=October 8, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181008123813/http://sites.nationalacademies.org/cs/groups/ssbsite/documents/webpage/ssb_183286.pdf}}</ref> ma kemgbe a na akpọ Ceres ice dwarf. <ref>{{Cite book|chapter=Ceres: The First Known Ice Dwarf Planet|title=Ice Worlds of the Solar System|author=Michael Carroll|date=2019}}</ref>
== Ihe ndị e ji mara ==
{| class="wikitable sortable floatright" style="text-align:center; width: 330px;"
|+Ndị na-eme ihe gbasara mbara ala<ref name="soter" />
!Ahụ
! style="font-weight: normal;" |{{Érèkọbalà|'''{{sfrac|{{mvar|m}}|{{Earth mass}} }}''' {{sup|[†]}}}}
! style="font-weight: normal;" |'''Λ''' [‡]
! style="font-weight: normal;" |'''μ''' [§]
! style="font-weight: normal;" |'''Π''' [#]
|- style="background: #FFF;"
| align="left" |Mercury
|0.055
|×.95×103
|×.1×104
|×.3×102
|- style="background: #FFF;"
| align="left" |Venus
|0.815
|×.66×105
|×.35×106
|×.5×102
|- style="background: #FFF;"
| align="left" |[[Àlà|Ụwa]]
|1
|×.53×105
|×.7×106
|×.1×102
|- style="background: #FFF;"
| align="left" |Mars
|0.107
|×.42×102
|×.8×105
|×.4×101
|- style="background: #E8E0FF;"
| align="left" |Ceres
|0.00016
|×.32×10−4
|0.33
|×.0×10−2
|- style="background: #FFF;"
| align="left" |Jupiter
|317.7
|×.30×109
|×.25×105
|×.0×104
|- style="background: #FFF;"
| align="left" |Saturn
|95.2
|×.68×107
|×.9×105
|×.1×103
|- style="background: #FFF;"
| align="left" |Uranus
|14.5
|×.85×105
|×.9×104
|×.2×102
|- style="background: #FFF;"
| align="left" |Neptune
|17.1
|×.73×105
|4×.4×104
|×.0×102
|- style="background: #E8E0FF;"
| align="left" |Pluto
|0.0022
|×.95×10−3
|0.077
|×.8×10−2
|- style="background: #E8E0FF;"
| align="left" |Eris
|0.0028
|×.13×10−3
|0.10
|×.0×10−2
|- style="background: #E8E0FF;"
| align="left" |Sedna
|0.0002
|×.64×10−7
| < 0.07[lower-alpha 2]
|×.6×10−4
|-
! colspan="5" style="font-size: 0.8em; font-weight: normal; text-align: center; padding: 4px;" |Ndị na-akọwa mbara ala nke mbara ala (acha ọcha), na nke mbara ala dwarf kachasị ukwuu a maara (na-acha odo odo) na ndị ọ bụla na-agba gburugburu (asteroid belt, Kuiper belt, diski gbasasịrị agbasa, sednoids). Ihe ndị ọzọ a maara n'etiti ndị a nwere obere ihe na-eme ka ndị mmadụ mara karịa nke egosiri.
|-
! colspan="5" |
{| style="font-size: 0.9em; font-weight: normal; text-align: left; padding: 4px"
| valign="top" |[†]
|Mass na MEarth, unit nke mass hà ka nke MỤwa (5.97 × 1024 kg).
{{Érèkọbalà|( {{math|5.97 × {{10^|24}} kg}} ).}}
|-
| valign="top" |[‡]
|<nowiki>a about="#mwt317" class="texhtml mvar" data-mw='{"parts":[{"template":{"target":{"wt":"mvar","href":"./Template:Mvar"},"params":{"1":{"wt":" a "}},"i":0}}]}' data-ve-no-generated-contents="true" id="mwAdI" style="font-style:italic;" typeof="mw:Transclusion">a about="#m" class="texhtml" data-mw='{"parts":[{"template":{"target":{"wt":"math","href":"./Template:Math"},"params":{"1":{"wt":" Λ "}},"i":0}}]}' data-ve-no-generated-contents="true" id="mwAcY" typeof="mw:Transclusion">Λ bụ ikike iji kpochapụ agbata obi (karịa 1 maka mbara ala) site na Stern & Levison (2002): [1] Λ = k m2 a− + 3 /2, ebe k = 0.0043 maka m na nkeji nke yottagrams (10 metric tọn) na a na nkeji nke mbara igwe (AU), ebe a bụ ọkara isi axis nke ahụ. [2]</nowiki>
|-
| valign="top" |[§]
|<ref name="soter" /><nowiki>M" class="texhtml mvar" data-mw='{"parts":[{"template":{"target":{"wt":"mvar","href":"./Template:Mvar"},"params":{"1":{"wt":" m "}},"i":0}}]}' data-ve-no-generated-contents="true" id="mwAd0" style="font-style:italic;" typeof="mw:Transclusion">m" class="texhtml mvar" data-mw='{"parts":[{"template":{"target":{"wt":"mvar","href":"./Template:Mvar"},"params":{"1":{"wt":" µ "}},"i":0}}]}' data-ve-no-generated-contents="true" id="mwAds" style="font-style:italic;" typeof="mw:Transclusion">μ bụ onye na-ahụ maka mbara ala nke Soter, nke ọ na-ahụ karịa 100 maka mbara ala. </nowiki>{{Érèkọbalà|{{math| ''µ'' {{=}} {{sfrac|''m''| ''M'' − ''m'' }} }},}} ebe m bụ ịdị arọ nke ahụ, na M bụ ngụkọta nke ihe ''niile'' na-anọ na mpaghara ya.
|-
| valign="top" |[#]
|<ref name="Margot 2015" /> Π bụ ikike iji [[Na-ekpochapụ agbata obi|kpochapụ agbata obi]] (karịa 1 maka mbara ala) site na Margot. Π = k m a ± 9/8, ebe {{Érèkọbalà|{{math| ''k'' {{=}} 807 }}}} maka nkeji nke ịdị arọ nke ụwa na [[Otu ihe na-enyocha mbara igwe|AU]].
|}
|}
Ụdị mbara ala dị mkpụmkpụ sitere na esemokwu dị n'etiti echiche dị ike na nke ala banyere ihe echiche bara uru nke mbara ala ga abụ. N'ihe gbasara ike nke usoro anyanwụ, nnukwu ọdịiche dị n'etiti ihe ndị na achịkwa agbata obi ha (Mercury site na Neptune) na ndị na adịghị (dị ka asteroids na Kuiper belt objects). Ihe dị n'eluigwe nwere ike ịnwe ọdịdị ala dị ike (planetary) na ihe dịka oke achọrọ maka mkpuchi ya ka ọ bụrụ plastik n'okpuru ịdị arọ ya, nke na eme ka ahụ nweta ọdịdị gburugburu. N'ihi na nke a chọrọ ịdị arọ dị ala karịa ikike ndọda na achịkwa mpaghara nke mbara igwe dị nso na usoro ha, enwere ọtụtụ ihe buru ibu iji nwee ọdịdị ụwa na ọdịdị mbara ala, mana ọ bụghị oke iji kpochapụ agbata obi ha. Ihe atụ <ref name="planetarysociety" /> Ceres na belt asteroid na Pluto na belt Kuiper.
<ref>{{Cite web|first=David|author=Jewitt|title=Classification of Pluto|work=ess.ucla.edu|publisher=[[University of California, Los Angeles|UCLA]]|url=http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/pluto_classification.html|accessdate=August 19, 2021|archivedate=August 19, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210819074719/http://www2.ess.ucla.edu/~jewitt/kb/pluto_classification.html}}</ref> <ref>{{Cite web|first=Mike|author=Brown|title=The eight planets|work=gps.caltech.edu|publisher=[[California Institute of Technology|Caltech]]|url=http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/eightplanets/|accessdate=January 26, 2008|archivedate=July 19, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110719162512/http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/eightplanets/}}</ref>-ahụ maka ihe ndị na eme n'ike na-ahọrọ iji ikike ndọda dị ka ọnụ ụzọ maka planethood, n'ihi na site n'echiche ha, obere ihe na ndị agbata obi ha na ejikọta nke ọma, dịka Ceres dị ka nnukwu asteroid na Pluto dị ka nnukwu ihe Kuiper belt. Ndị ọkà mmụta sayensị na ahọrọ okirikiri dị ka ọnụ ụzọ, n'ihi na site n'echiche ha, ọdịdị ala nke ihe dị ka Ceres na eme ka ọ dị ka mbara ala dị ka Mars, karịa obere asteroid nke na enweghị ọdịdị ala. Nke <ref name="planetarysociety">{{Cite web|first=Emily|author=Lakdawalla|date=21 April 2020|title=What is a planet?|work=planetary.org|publisher=[[The Planetary Society]]|url=https://www.planetary.org/worlds/what-is-a-planet|accessdate=August 19, 2021|archivedate=January 22, 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220122142140/https://www.planetary.org/worlds/what-is-a-planet}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFLakdawalla2020">Lakdawalla, Emily; et al. (April 21, 2020). [https://www.planetary.org/worlds/what-is-a-planet "What is a planet?"]. ''planetary.org''. [[Òtù Na-ahụ Maka Ala|The Planetary Society]]. [https://web.archive.org/web/20220122142140/https://www.planetary.org/worlds/what-is-a-planet Archived] from the original on January 22, 2022<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">August 19,</span> 2021</span>.</cite></ref> mere ka e mepụta ụdị ''mbara ala ndị dị obere'' iji kọwaa klas a dị n'etiti.
=== Ọchịchị Orbital ===
Stern & Levison (2000) webatara parameter Λ (elu okwu lambda), na egosipụta ohere nke izute na akpata ntụgharị nke orbit. Uru nke parameter a na ihe nlereanya Stern kwekọrọ na square nke oke ahụ ma kwekọọ na oge ahụ. Enwere ike iji uru a mee atụmatụ ikike nke ihe iji kpochapụ agbata obi nke orbit ya, ebe Λ > 1 ga-emecha kpochapụ ya. <ref name="soter">{{Cite journal|first=S.|author=Soter|authorlink=Steven Soter|date=August 16, 2006|title=What is a Planet?|url=https://archive.org/details/sim_astronomical-journal_2006-12_132_6/page/2513|journal=The Astronomical Journal|volume=132|issue=6|pages=2513–2519|doi=10.1086/508861}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFSoter2006">[[Steven Soter|Soter, S.]] (August 16, 2006). "What is a Planet?". ''The Astronomical Journal''. '''132''' (6): 2513–2519. [[ArXiv (ihe njirimara)|arXiv]]:<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[[arxiv:astro-ph/0608359|astro-ph/0608359]]</span>. [[Bibcode (ihe njirimara)|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2006AJ....132.2513S 2006AJ....132.2513S]. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1086/508861|10.1086/508861]]. [[S2CID (ihe njirimara)|S2CID]] [https://api.semanticscholar.org/CorpusID:14676169 14676169].</cite></ref> chọtara oghere nke usoro ise nke ịdị ukwuu na Λ n'etiti obere Mbara ala na nnukwu asteroids na ihe Kuiper belt.
N'iji paramita a, Soter na ndị ọzọ na enyocha mbara igwe rụrụ ụka maka ọdịiche dị n'etiti mbara ala na mbara ala dwarf dabere na enweghị ike nke ikpeazụ iji "kpochapụ agbata obi gburugburu ha": mbara ala na enwe ike iwepụ obere ozu n'akụkụ ha site na nkukota, ijide, ma ọ bụ nsogbu ndọda (ma ọ bụ guzobe resonances orbital nke na egbochi nkukota), ebe mbara ala dwarf enweghị oke ime ya. Soter gara n'ihu wepụta usoro ọ kpọrọ ịkpa oke mbara ala, nke ejiri akara µ (mu), nke na anọchite anya nnwale nnwale nke ogo ịdị ọcha nke mpaghara orbital (ebe a na agbakọ µ site n'ikewa oke nke ahụ onye nyocha). site mkpokọta uka nke ihe ndị ọzọ na ekere òkè ya orbital zone), ebe Àtụ:Math e deemed to be cleared.
Jean-Luc Margot nụchara echiche Stern na Levison iji mepụta ihe yiri nke ahụ Π (okwu elu Pi). <ref name="Margot 2015">{{Cite journal|first=Jean-Luc|author=Margot|date=15 October 2015|title=A quantitative criterion for defining planets|journal=[[The Astronomical Journal]]|volume=150|issue=6|doi=10.1088/0004-6256/150/6/185}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFMargot2015">Margot, Jean-Luc (October 15, 2015). "A quantitative criterion for defining planets". ''[[Akwụkwọ akụkọ Astronomical|The Astronomical Journal]]''. '''150''' (6): 185. [[ArXiv (ihe njirimara)|arXiv]]:<span class="cs1-lock-free" title="Freely accessible">[[arxiv:1507.06300|1507.06300]]</span>. [[Bibcode (ihe njirimara)|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2015AJ....150..185M 2015AJ....150..185M]. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1088/0004-6256/150/6/185|10.1088/0004-6256/150/6/185]]. [[S2CID (ihe njirimara)|S2CID]] [https://api.semanticscholar.org/CorpusID:51684830 51684830].</cite></ref> Λ. dabeere na nchepụta, na ezere data nke Λ ji mee ihe. {{Érèkọbalà|{{math| Π > 1 }}}} na egosi mbara ala, na enwere ọzọ ọdịiche dị n'etiti ọtụtụ usoro nke ịdị ukwuu n'etiti mbara ala na mbara ala ndị dị obere.
E nwere ọtụtụ atụmatụ ndị ọzọ na anwa ịmata ọdịiche dị n'etiti mbara ala na mbara ala ndị dị obere, <ref name="Stern">{{Cite news|first=Paul|author=Rincon|date=August 25, 2006|title=Pluto vote 'hijacked' in revolt|publisher=[[British Broadcasting Corporation]]|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5283956.stm|accessdate=January 26, 2008}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFRincon2006">Rincon, Paul (August 25, 2006). [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5283956.stm "Pluto vote 'hijacked' in revolt"]. [[Ụlọ Ọrụ Mgbasa Ozi nke Britain|British Broadcasting Corporation]]. [[Akụkọ BBC|BBC News]]. [https://web.archive.org/web/20110723033823/http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5283956.stm Archived] from the original on July 23, 2011<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">January 26,</span> 2008</span>.</cite></ref> mana nkọwa 2006 na eji echiche a. <ref name="finalresolution"/>
=== Nkwado mmiri ===
{{Image frame|content={{Graph:Chart
| width=200
| height=200
| type=rect
| x = Eris, Pluto, Haumea, Makemake, Gonggong, Charon, Quaoar, Ceres, Orcus, Salacia
| y1 = 16.6, 13.03, 4.01, 3.1, 1.75, 1.586, 1.4, 0.938, 0.61, 0.492
| showValues=offset:1,format:.2
| xAxisAngle = 45
}}|width=240|caption=Comparative masses of the likeliest dwarf planets, with [[Charon (moon)|Charon]] for comparison. The unit of mass is ~{{10^|21}} kg. [[Eris (dwarf planet)|Eris]] and Pluto dominate. Unmeasured [[90377 Sedna|Sedna]] is excluded, but is likely on the order of Ceres. The Moon in contrast is 73.5×{{10^|21}}, over four times more massive than Eris.|border=no}}Mmetụta zuru oke n'ime, nke ikike ndọda ahụ kpatara, ga agbanwe plastik ahụ, na plasticity zuru oke ga eme ka elu dị elu banye na oghere jupụta, usoro a maara dị ka ntụsara ike ndọda. Ihe ndị dị obere karịa kilomita ole na ole na achịkwa ike ndọda ma na enwekarị ọdịdị na adịghị mma ma nwee ike ịbụ mkpokọta mkpọmkpọ. Ihe ndị buru ibu, ebe ikike ndọda dị ịrịba ama ma ọ bụghị nke kachasị, nwere ọdịdị poteto; ka ahụ buru ibu, ka nrụgide dị n'ime ya dị elu, ka ọ siri ike karị ma gbaa gburugburu ọdịdị ya, ruo mgbe nrụgide zuru ezu iji merie ike ya ma nweta nguzozi hydrostatic. Mgbe ahụ, ahụ dị gburugburu dị ka o kwere omume, n'ihi ntụgharị ya na mmetụta ya, ọ bụkwa ellipsoid n'ọdịdị. Nke bụ njedebe na akọwa nke obere mbara ala.
Ọ bụrụ na ihe nọ na nguzozi hydrostatic, mmiri zuru ụwa ọnụ n'elu ya ga eme ka otu ọdịdị ahụ dị ka ahụ, ma e wezụga obere ihe ndị dị n'elu dị ka craters na fissures. Ahụ ga enwe ọdịdị okirikiri ma ọ bụrụ na ọ naghị agbagharị na ellipsoidal ma ọ bụrụ. Ka ọ na agbagharị ngwa ngwa, otú ahụ ka ọ na aghọwanye oblate ma ọ bụ ọbụna scalene. Ọ bụrụ na a na eme ka ihe dị otú ahụ na agbagharị dị ọkụ ruo mgbe ọ gbazee, ọdịdị ya agaghị agbanwe. Ihe atụ kachasị njọ nke ihe nwere ike ịbụ scalene n'ihi ntụgharị ngwa ngwa bụ Haumea, nke dị okpukpu abụọ karịa ogologo ya dị ka ọ dị na poles. Ọ bụrụ na ahụ nwere nnukwu enyi dị nso, mgbe ahụ, ike mmiri na eji nwayọọ nwayọọ na ebelata ntụgharị ya ruo mgbe ọ na emechi; ya bụ, ọ na enye otu ihu ahụ mgbe niile na enyi ya. Ozu ndị e mechiri emechi na mmiri na abụkwa scalene, ọ bụ ezie na mgbe ụfọdụ ọ bụ ntakịrị. [[Ọnwa]] nke ụwa na emechi, dị ka satellites niile gbara gburugburu nke nnukwu gas. Pluto na Charon na ejikọta ibe ha, dị ka Eris na Dysnomia, ma eleghị anya Orcus na Vanth.
Enweghị oke ma ọ bụ oke nke mbara ala ndị dị obere, ebe ọ bụ na ndị ahụ anaghị akọwapụta ihe ndị dị. Enweghị oke elu doro anya: ihe dị anya na usoro anyanwụ nke buru ibu karịa Mercury nwere ike ọ gaghị enwe oge iji kpochapụ ndị agbata obi ya; ihe dị otú ahụ ga adaba na nkọwa nke mbara ala dị mkpụmkpụ karịa mbara ala. 'ezie, Mike Brown malitere ịchọta ihe dị otú ahụ. A na ekpebi njedebe dị ala site na ihe achọrọ iji nweta ma jigide nguzozi hydrostatic, mana nha ma ọ bụ ịdị arọ nke ihe na enweta ma na ejigide nguzoji ma dabere na ihe mejupụtara ya na akụkọ okpomọkụ ya, ọ bụghị naanị ịdị arọ ya. [1] Ngalaba ajụjụ na azịza [[International Astronomical Union|IAU]] mere atụmatụ na ihe ndị nwere oke karịrị 0.5 × 1021 kg na radius karịrị 400 km<nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwAjw">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki> ga anọ na nguzozi mmiri (ọdịdị ... ga ekpebi site na ikike onwe ya), mana na ikpe niile ga ekpeba. Nke <ref name="Grundy2019" /> dị nso na ihe ka ọ dị na 2019 ka a kwenyere na ọ bụ ihe dị ka njedebe maka ihe ndị karịrị Neptune nke zuru oke, ihe siri ike, na Salacia (r = 423±11 km, {{Érèkọbalà|{{mvar|m}} {{=}} {{val|0.492|0.007|e=21|u=kg}} )}} bụ ihe dị n'ókè maka atụmanya 2006 Q&A na nyocha ndị ọzọ na adịbeghị anya, yana Orcus dị n'elu oke a tụrụ anya ya. Enweghị ihe ọzọ nwere oke a tụrụ anya ya dị nso na oke a tụrụ aro ya, ọ bụ ezie na ọtụtụ ndị na-enweghị oke a tụrụ atụ na eru nso na oke oke a tụrụ.
== Ọnụ ọgụgụ nke mbara ala ndị dị obere ==
[[Usòrò:TheTransneptunians_Size_Albedo_Color.svg|thumb|Ihe osise nke nha, albedos, na agba nke ụfọdụ n'ime ihe ndị kasị ukwuu trans-Neptunian]]
{{TNO imagemap}}Enweghị nkọwa doro anya banyere ihe mejupụtara mbara ala dị mkpirikpi, na ma ịhazi ihe dị ka mmadụ dị n'aka ndị na enyocha mbara igwe. Ya mere, a maghị ọnụ ọgụgụ nke mbara ala ndị dị obere na usoro anyanwụ.
Ihe atọ a na atụle n'oge arụmụka na eduga na 2006 IAU nabatara ụdị mbara ala dị mkpụmkpụ - Ceres, Pluto na Eris - n'ozuzu ha nabatara dị ka mbara ala dị obere, gụnyere ndị na enyocha mbara igwe na aga n'ihu na ekewa mbara ala dị ka mbara igwe. <ref name="Nimmo2017">
{{Cite journal|author=Nimmo|first=Francis|title=Mean radius and shape of Pluto and Charon from New Horizons images|journal=Icarus|date=2017|volume=287|pages=12–29|doi=10.1016/j.icarus.2016.06.027}}</ref> otu n'ime ha - Pluto - ka a hụla n'ụzọ zuru ezu iji chọpụta na ọdịdị ya ugbu a dabara na ihe a ga atụ anya ya site na nguzozi mmiri. Ceres <ref name="EPSC" /> nso na nguzozi, mana ụfọdụ nsogbu ike ndọda ka na enweghị nkọwa. A na ewere Eris dị ka mbara ala dị mkpụmkpụ n'ihi na ọ buru ibu karịa Pluto.
N'usoro nchọpụta, ahụ atọ a bụ:
# <ref name="EPSC">{{Cite book|chapterurl=https://meetingorganizer.copernicus.org/EPSC2018/EPSC2018-645-1.pdf|author=Raymond, C.|date=September 2018|chapter=Dawn Data Reveal Ceres' Complex Crustal Evolution|title=European Planetary Science Congress|accessdate=July 19, 2020}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFRaymond,_C.Castillo-Rogez,_J.C.Park,_R.S.Ermakov,_A.2018">Raymond, C.; Castillo-Rogez, J.C.; Park, R.S.; Ermakov, A.; et al. (September 2018). [https://meetingorganizer.copernicus.org/EPSC2018/EPSC2018-645-1.pdf "Dawn Data Reveal Ceres' Complex Crustal Evolution"] <span class="cs1-format">(PDF)</span>. ''European Planetary Science Congress''. Vol. 12. [https://web.archive.org/web/20200130111631/https://meetingorganizer.copernicus.org/EPSC2018/EPSC2018-645-1.pdf Archived] <span class="cs1-format">(PDF)</span> from the original on January 30, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">July 19,</span> 2020</span>.</cite></ref>Ceres - chọpụtara na Jenụwarị 1, 1801 ma kwupụta Jenụwarụwarị 24, afọ 45 tupu [[Neptune]]. A na ewere ya dị ka mbara ala ruo ọkara narị afọ tupu a gbanwee ya dị ka asteroid. IAU weere ya dị ka obere mbara ala kemgbe a nabatara Resolution 5A na August 24, 2006. A na echere nkwenye.[[Usòrò:Ceres_symbol_(fixed_width).svg|alt=⚳|20px|Ọdịdị]]
# <ref>'Pluto is a "dwarf planet" by the above definition and is recognized as the prototype of a new category of trans-Neptunian objects'</ref>Pluto - chọpụtara na February 18, 1930 ma kwupụta na March 13. A na ewere ya dị ka mbara ala ruo afọ 76. N'ụzọ doro anya, IAU weputara ya dika obere mbara ala na mkpebi 6A na August 24, 2006. [1] Afọ ise a ma ama.[[Usòrò:Pluto_monogram (fixed width).svg|alt=♇|20px|Ọdịdị]][[Usòrò:Pluto_symbol_(large orb, fixed_width).svg|alt=⯓|20px|Ọdịdị]]
# Eris (2003 UB313) - chọpụtara na Jenụwarị 5, 2005 ma kwupụta na Julaị 29. A na akpọ ya "planet nke iri" na akụkọ mgbasa ozi. IAU weere ya dị ka obere mbara ala kemgbe a nabatara mkpebi 5A na August 24, 2006, ma kọmitii aha obere [[Mbara ala ndị gafere Neptune|Mbara ala nke iri]] kpọrọ ya aha na September 13 nke afọ ahụ. Otu ọnwa a maara.[[Usòrò:Eris_symbol_(fixed_width).svg|alt=⯰|20px|Ọdịdị]]
IAU guzobere ntuziaka nke kọmitii <ref name="IAU2008">{{Cite web|url=https://www.iau.org/news/pressreleases/detail/iau0804/|title=International Astronomical Union | IAU|work=www.iau.org|accessdate=August 10, 2021|archivedate=November 23, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201123162642/https://www.iau.org/news/pressreleases/detail/iau0804/}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.iau.org/news/pressreleases/detail/iau0804/ "International Astronomical Union | IAU"]. ''www.iau.org''. [https://web.archive.org/web/20201123162642/https://www.iau.org/news/pressreleases/detail/iau0804/ Archived] from the original on November 23, 2020<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">August 10,</span> 2021</span>.</cite></ref>-ahụ maka aha nke mbara ala ndị dị obere: ihe ọ bụla a na akpọghị aha trans-Neptunian nke nwere oke ọkụ karịa +1 (ya mere, obere dayameta nke 838 km na oke geometric albedo nke 1) <ref name="bruton">{{Cite web|title=Conversion of Absolute Magnitude to Diameter for Minor Planets|publisher=Department of Physics & Astronomy (Stephen F. Austin State University)|author=Dan Bruton|url=http://www.physics.sfasu.edu/astro/asteroids/sizemagnitude.html|accessdate=June 13, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100323180835/http://www.physics.sfasu.edu/astro/asteroids/sizemagnitude.html|archivedate=March 23, 2010}}</ref> ga akpọ aha site na kọmitii jikọtara ọnụ nke mejupụtara Minor Planet Center na ìgwè ọrụ mbara ala nke IAU. N'oge ahụ (ma ka na erule 2023), naanị ndị ruru eru a bụ Haumea na Makemake. <ref name="Dunham2019">
{{Cite journal|title=Haumea's Shape, Composition, and Internal Structure|author=Dunham, E. T.|date=April 2019|journal=The Astrophysical Journal|volume=877|issue=1|pages=11|doi=10.3847/1538-4357/ab13b3}}
</ref><ref name="Ortiz2017">{{Cite journal|author=Ortiz|first=J. L.|title=The size, shape, density and ring of the dwarf planet Haumea from a stellar occultation|url=http://www.astrosurf.com/sogorb/occultations/nature24051.pdf|journal=Nature|volume=550|issue=7675|year=2017|pages=219–223|doi=10.1038/nature24051|pmid=29022593|accessdate=January 14, 2022}}</ref> na ewere ihe ndị a dị ka mbara ala ndị dị obere, ọ bụ ezie na egosighi na ha nọ na nguzozi mmiri, ma enwere ụfọdụ nghọtahie maka Haumea:{{ordered list|{{dp|Haumea}} [[File:Haumea symbol (fixed width).svg|20px|🝻]] ({{mp|2003 EL|61}}) – discovered by Brown et al. December 28, 2004 and announced by Ortiz et al. on July 27, 2005. Named by the IAU dwarf-planet naming committee on September 17, 2008. Two known moons.|{{dp|Makemake}} [[File:Makemake symbol (fixed width).svg|20px|🝼]] ({{mp|2005 FY|9}}) – discovered March 31, 2005 and announced July 29. Named by the IAU dwarf-planet naming committee on July 11, 2008. One known moon.|start=4}}Ihe ise <ref name="WGPSN">{{Cite web|date=July 11, 2008 <!--11:42:58 -->|title=Dwarf Planets and their Systems|publisher=Working Group for Planetary System Nomenclature (WGPSN)|url=http://planetarynames.wr.usgs.gov/append7.html#DwarfPlanets|accessdate=September 12, 2019|archivedate=July 14, 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070714225312/http://planetarynames.wr.usgs.gov/append7.html#DwarfPlanets}}</ref> - atọ a na atụle na 2006 (Pluto, Ceres na Eris) gbakwunyere abụọ a kpọrọ aha na 2008 (Haumea na Makemake) - a na egosikarị dị ka mbara ala ndị dị obere nke usoro anyanwụ, ọ bụ ezie na ihe na egbochi (albedo) abụghị ihe na-akọwa ihe dị ka mbara igwe dị obere.
Ndị <ref name="Pinilla-Alonso">{{Cite book|author=Pinilla-Alonso|first=Noemi|date=November 22, 2019|chapter=Surface properties of large TNOs: Expanding the study to longer wavelengths with the James Webb Space Telescope|title=The Transneptunian Solar System|editor=Dina Prialnik|publisher=Elsevier}}</ref>-enyocha mbara igwe na ezo aka na TNOs ndị ọzọ buru ibu dị ka mbara ala ndị dị obere. Ọ dịkarịa ala ihe anọ ọzọ na emezu ụkpụrụ mbụ nke Brown, nke Tancredi et al., na nke Grundy et al. maka ịchọpụta mbara ala ndị dị obere, ndị na-enyocha mbara igwe na akpọkwa ha mbara ala ndị pere mpe:{{ordered list|{{dp|Quaoar}} [[File:Quaoar symbol (fixed width).svg|20px|🝾]] ({{mp|2002 LM|60}}) – discovered June 5, 2002 and announced October 7 of that year.<!--per Govert Schilling, ''The Hunt for Planet X: New Worlds and the Fate of Pluto'', p. 289, autocorrected? to "Quasar"--> One known moon.|{{dp|Sedna}} [[File:Sedna symbol (fixed width).svg|20px|⯲]] ({{mp|2003 VB|12}}) – discovered November 14, 2003 and announced March 15, 2004.<!--per Govert Schilling, ''The Hunt for Planet X: New Worlds and the Fate of Pluto'', p. 289-->|{{dp|Orcus}} [[File:Orcus symbol (fixed width).svg|20px|🝿]] ({{mp|2004 DW}}) – discovered February 17, 2004 and announced two days later.<!--per Govert Schilling, ''The Hunt for Planet X: New Worlds and the Fate of Pluto'', p. 289--> One known moon.|{{dp|Gonggong}} [[File:Gonggong symbol (fixed width).svg|20px|🝽]] ({{mp|2007 OR|10}}) – discovered July 17, 2007 and announced January 2009. One known moon.|start=6}}Dịka ọmụmaatụ, JPL / NASA kpọrọ Gonggong obere mbara ala mgbe ọ chọpụtara na 2016, <ref name="OR10">{{Cite web|url=https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=6509|title=2007 OR10: Largest Unnamed World in the Solar System|work=Jet Propulsion Laboratory|first=Preston|author=Dyches|date=May 11, 2016|accessdate=September 12, 2019|archivedate=November 23, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201123155324/https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=6509}}</ref> na Simon Porter nke Southwest Research Institute kwuru banyere "nnukwu mbara ala asatọ [TNO] obere" na 2018, na ezo aka na Pluto, Eris, Haumea, Makemake, Gonggong, Quaoar, Sedna na Orcus. <ref name="PorterTwitter">{{Cite web|first=Simon|author=Porter|url=https://twitter.com/AscendingNode/status/978592143626375169|title=#TNO2018|publisher=Twitter|date=March 27, 2018|accessdate=March 27, 2018|archivedate=October 2, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181002133130/https://twitter.com/AscendingNode/status/978592143626375169}}</ref> IAU <ref>{{Cite web|url=https://www.iau.org/static/science/scientific_bodies/divisions/f/division-f-annual-report-2022-2023.pdf|title=Report of Division F “Planetary Systems and Astrobiology”: Annual Report 2022-23|author=|first=|date=2022–2023|work=|publisher=International Astronomical Union|accessdate=8 December 2023|quote=|archivedate=December 8, 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231208112824/https://www.iau.org/static/science/scientific_bodies/divisions/f/division-f-annual-report-2022-2023.pdf}}</ref>'onwe ya akpọwo Quaoar obere mbara ala na akụkọ kwa afọ 2022-2023.
<ref>{{Cite journal|author=Sheppard|first=Scott S.|date=16 November 2018|title=The Albedos, Sizes, Colors, and Satellites of Dwarf Planets Compared with Newly Measured Dwarf Planet 2013 FY27|journal=The Astronomical Journal|volume=156|issue=6|doi=10.3847/1538-3881/aae92a}}</ref> tụwo aro ndị ọzọ, dị ka Salacia na 2002 MS4 site na Brown, Varuna na Ixion site na Tancredi et al., na 2013 FY27 site na Sheppard et al. Ọtụtụ n'ime ihe ndị buru ibu nwere ọnwa, nke na eme ka a chọpụta ịdị arọ ha ma si otú a nwee ọnụ ọgụgụ ha, nke na'eme atụmatụ ma ha nwere ike ịbụ obere mbara ala. TNO ndị kachasị ukwuu a na amaghị na ha nwere ọnwa bụ Sedna, 2002 MS4, 2002 AW197 na Ixion. Karịsịa, Salacia nwere oke na dayameta a maara nke ọma na etinye ya dị ka ikpe dị n'ókè site na ajụjụ na azịza IAU nke afọ 2006.
<ref name="Brown" />'oge a kpọrọ Makemake na Haumea aha, a na-ignore="true" typeof="mw:Entity">- na ihe ndị trans-Neptunian (TNOs) nwere ice ga achọ naanị ihe dị ka kilomita 400 (250 mi), ma ọ bụ 3% nke nha ụwa - nha ọnwa Mimas, ọnwa kachasị nta nke gbara gburugburu, na Proteus, nke kachasị ukwuu nke na abụghị - iji zuru ike n'ime nguzozi ike ndọda. Ndị -eme nchọpụta chere na ọnụ ọgụgụ nke ihe ndị dị otú ahụ nwere ike ịbụ ihe dị ka 200 na belt Kuiper, na ọtụtụ puku ndị ọzọ karịa. <ref name="Brown">{{Cite web|authorlink=Michael E. Brown|title=The Dwarf Planets|first=Michael E.|author=Brown|publisher=California Institute of Technology, Department of Geological Sciences|url=http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dwarfplanets/|accessdate=January 26, 2008|archivedate=July 19, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110719164447/http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dwarfplanets/}}</ref> Nke a bụ otu n'ime ihe kpatara ya (ịnọgide na ndepụta nke 'planets' na ọnụ ọgụgụ ezi uche dị na ya) na e weghachiri Pluto na mbụ. Nnyocha kemgbe ahụ emeela ka obi abụọ dịrị na echiche ahụ bụ na ihe ndị dị obere nwere ike iru ma ọ bụ nọgide na enwe nguzozi n'okpuru ọnọdụ nke Kuiper belt na karịa.
Ndị na enyocha mbara igwe n'otu n'otu amatala ọtụtụ ihe dị ka mbara ala ndị dị obere ma ọ bụ dị ka ha ga abụ mbara ala ndị pere mpe. N'afọ 2008, Tancredi et al. dụrụ IAU ọdụ ka ha nabata Orcus, Sedna na Quaoar dị ka mbara ala ndị dị obere (a maghị Gonggong), ọ bụ ezie na IAU emeghị okwu ahụ n'oge ahụ ma ọ bụghị kemgbe ahụ. <ref name="Tancredi2008">{{Cite journal|author=Tancredi|first=G.|doi=10.1016/j.icarus.2007.12.020|title=Which are the dwarfs in the Solar System?|journal=Icarus|volume=195|issue=2|pages=851–862|year=2008}}</ref> tụlekwara TNOs ise Varuna, Ixion, 2003 AZ84, 2004 GV9, na 2002 AW197 ka ha bụrụkwa mbara ala ndị dị obere. <ref name="free">{{Cite web|title=Free the Dwarf Planets!|url=http://www.mikebrownsplanets.com/2011/08/free-dwarf-planets.html|publisher=Michael Brown|date=August 24, 2011|accessdate=August 24, 2011|archivedate=October 5, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111005064654/http://www.mikebrownsplanets.com/2011/08/free-dwarf-planets.html}}</ref> afọ 2011, Brown edebewo ndepụta nke ọtụtụ narị ihe, site na "ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ihe doro anya" ruo "ihe nwere ike" obere mbara ala, dabere naanị na nha e mere atụmatụ. ọ na erule 13 Septemba 2019, ndepụta Brown na-akọwa ihe iri trans-Neptunian nwere obosara nke e chere na ọ karịrị 900 km (nke anọ IAU kpọrọ aha tinyere Gonggong, Quaoar, Sedna, Orcus, 2002 MS4 na Salacia) dị ka "ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ" ka ọ bụrụ obere mbara ala, na ndị ọzọ 16, nke nwere obosata karịa 600 km, dị ka "nke nwere ike ịbụ". N'ụzọ dị ịrịba ama, Gonggong nwere ike ịnwe obosara buru ibu (1230±50 km) karịa ọnwa gbara gburugburu nke Pluto bụ Charon (1212 km).
Mana n'afọ 2019 Grundy et al. tụrụ aro, dabere na ọmụmụ ha banyere Gǃkúnǁʼhòmdímà, na ihe gbara ọchịchịrị, nke dị ala karịa ihe dị ka 900-1000 kilomita n'obosara, dị ka Salacia na Varda, adaghị kpamkpam n'ime ihe ndị siri ike nke mbara ala ma na ejigide oghere dị n'ime site na mmepụta ha (n'ọnọdụ ahụ ha enweghị ike ịbụ obere mbara ala). Ha na-anabata na Orcus na Quaoar na-egbuke egbuke (albedo > ≈0.2) ma ọ bụ na-eguzogide (> ≈1.4 g/cc) ma eleghị anya siri ike: <ref name="Grundy2019">{{Cite journal|first=W.M.|author=Grundy|title=The Mutual Orbit, Mass, and Density of Transneptunian Binary Gǃkúnǁʼhòmdímà ({{mp|(229762) 2007 UK|126}})|url=http://www2.lowell.edu/users/grundy/abstracts/2019.G-G.html|journal=Icarus|doi=10.1016/j.icarus.2018.12.037|year=2019|volume=334|pages=30–38|archive-date=2019-04-07|access-date=2023-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20190407045339/http://www2.lowell.edu/~grundy/abstracts/preprints/2019.G-G.pdf|url-status=dead}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFGrundyNollBuieBenecchi2019">Grundy, W.M.; Noll, K.S.; Buie, M.W.; Benecchi, S.D.; Ragozzine, D.; Roe, H.G. (2019). [https://web.archive.org/web/20190407045339/http://www2.lowell.edu/~grundy/abstracts/preprints/2019.G-G.pdf "The Mutual Orbit, Mass, and Density of Transneptunian Binary Gǃkúnǁʼhòmdímà (<span class="nowrap">(229762) 2007 UK<sub>126</sub></span>)"]. ''Icarus''. '''334''': 30–38. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1016/j.icarus.2018.12.037|10.1016/j.icarus.2018.12.037]]. [[S2CID (ihe njirimara)|S2CID]] [https://api.semanticscholar.org/CorpusID:126574999 126574999]. [https://web.archive.org/web/20190407045339/http://www2.lowell.edu/~grundy/abstracts/preprints/2019.G-G.pdf Archived] <span class="cs1-format">(PDF)</span> from the original on April 7, 2019.</cite></ref>
E mechara chọpụta na Salacia nwere ọnụ ọgụgụ dị elu, nke a pụrụ iji tụnyere nke Orcus, ọ bụ ezie na ọ ka nwere oke ọchịchịrị. <ref name="Grundy-orbits">{{Cite journal|title=Mutual Orbit Orientations of Transneptunian Binaries|url=http://www2.lowell.edu/users/grundy/abstracts/preprints/2019.TNB_orbits.pdf|first=W. M.|author=Grundy|journal=Icarus|volume=334|pages=62–78|year=2019|doi=10.1016/j.icarus.2019.03.035|issn=0019-1035|accessdate=2019-10-26|archive-date=2020-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115091416/http://www2.lowell.edu/~grundy/abstracts/preprints/2019.TNB_orbits.pdf|url-status=dead}}</ref>'agbanyeghị mkpebi siri ike a, Grundy et al. na akpọ ya "nke dị ka mbara ala", mgbe ọ na akpọ Orcus mbara ala dị mkpụmkpụ. Nnyocha ndị <ref name="Souami2020">{{Cite journal|first=D.|author=Souami|date=August 2020|title=A multi-chord stellar occultation by the large trans-Neptunian object (174567) Varda|journal=Astronomy & Astrophysics|volume=643|pages=A125|doi=10.1051/0004-6361/202038526}}</ref> mere mgbe e mesịrị na Varda na atụ aro na ọnụ ọgụgụ ya nwekwara ike ịdị elu, ọ bụ ezie na enweghị ike iwepu ọnụ ọgụgụ dị ala.
N'afọ 2023, Emery et al. dere na spectroscopy nke James Webb Space Telescope (JWST) na 2022 na atụ aro na Sedna, Gonggong, na Quaoar nwere agbaze n'ime, ọdịiche, na mgbanwe kemịkal, dị ka nnukwu mbara ala Pluto, Eris, Haumea, na Makemake, mana n'adịghị ka "obere KBOs niile". Nke a bụ n'ihi na hydrocarbons dị n'elu ha (dịka ethane, acetylene, na ethylene), nke na egosi na a na-aga n'ihu na-enyeghachi methane, nakwa na methane ga esi na geochemistry dị n'ime. N'aka nke ọzọ, elu Sedna, Gonggong, na Quaoar nwere obere CO na CO<sub>2</sub>, yiri Pluto, Eris, na Makemake, mana n'adịghị ka obere ahụ. Nke na-egosi na ọnụ ụzọ maka obere planethood na mpaghara trans-Neptunian dị ihe dị ka 1000 km n'obosara (ya mere gụnyere naanị Pluto, Eris, Haumea, Makemake, Sedna, Gonggong, na Quaoar), nakwa na ọbụna Orcus na Salacia nwere ike ọ gaghị abụ obere mbara ala. <ref name="Rommel2023">{{Cite journal|first=F. L.|author=Rommel|title=A large topographic feature on the surface of the trans-Neptunian object (307261) 2002 MS4 measured from stellar occultations|journal=Astronomy & Astrophysics|date=October 2023|volume=678|id=A167|pages=25|doi=10.1051/0004-6361/202346892}}</ref> 2023 nke 2002 MS4 na egosi na o nwere ike ịbụ na ọ nwere nnukwu oghere, nke omimi ya na ewe 5.7% nke dayameta ya: nke a buru ibu karịa oghere Rheasilvia na Vesta, nke bụ ihe mere na a naghị ele Vesta anya dị ka obere mbara ala taa.
=== O yikarịrị ka ọ bụ mbara ala ndị dị obere ===
Ihe trans-Neptunian dị na tebụl ndị a, ma e wezụga Orcus na Salacia, Brown, Tancredi et al., Grundy et al., na Emery et al. kwenyere na ha nwere ike ịbụ mbara ala dị mkpụmkpụ, ma ọ bụ dị nso na ya. A gụnyere Orcus na Salacia dị ka TNOs kachasị ukwuu nke a na ekwenyeghị na ha bụ mbara ala ndị dị obere; ha bụ ihe ndị dị n'ókè site n'ọtụtụ ụkpụrụ. Charon, ọnwa nke Pluto nke IAU chepụtara dị ka obere mbara ala na 2006, gụnyere maka ntụnyere. Ihe ndị ahụ nwere oke oke karịa +1, wee zute ọnụ ụzọ nke kọmitii aha mbara ala- mbara ala nke IAU, na egosipụta, dị ka Ceres, nke IAU chere na ọ bụ obere mbara ala kemgbe ha rụrịtara ụka banyere echiche ahụ.
A na edepụta ịdị arọ nke mbara ala ndị dị obere maka usoro ha (ma ọ bụrụ na ha nwere satellites) ma e wezụga Pluto na Orcus.
{| class="wikitable sortable" style="text-align: center"
|+Àgwà ndị na-agba gburugburu
!Aha ya
!Ógbè nke Usoro Anyanwụ<br />
!Orbital radius ([[Otu ihe na-enyocha mbara igwe|AU]]) <br />
!Oge okirikiri (afọ) <br />
!Nkezi ọsọ okirikiri (km/s) <br />
!Mmetụta nke ecliptic<nowiki><br id="mwA1A"></nowiki>
!Orbital eccentricity<nowiki><br id="mwA1M"></nowiki>
!Onye na-akpa ókè mbara ala<nowiki><br id="mwA1Y"></nowiki>
|- style="background: #E5E5FF;"
! style="text-align: left" |Ceres
|Asteroid belt
|2.768
|4.604
|17.90
|10.59°
|0.079
|0.3
|-
! style="text-align: left" |Orcus
|Kuiper belt (na-ada ụda - 2:3)
|39.40
|247.3
|4.75
|20.58°
|0.220
|0.003
|- style="background: #E5E5FF;"
! style="text-align: left" |Pluto
|Kuiper belt (na-ada ụda - 2:3)
|39.48
|247.9
|4.74
|17.16°
|0.249
|0.08
|- align="center"
! style="text-align: left" |Salacia
|Kuiper belt (cubewano)
|42.18
|274.0
|4.57
|23.92°
|0.106
|0.003
|- style="background: #E5E5FF;"
! style="text-align: left" |Haumea
|Kuiper belt (na-ada ụda - 12:7)
|43.22
|284.1
|4.53
|28.19°
|0.191
|0.02
|-
! style="text-align: left" |Quaoar
|Kuiper belt (cubewano)
|43.69
|288.8
|4.51
|7.99°
|0.040
|0.007
|- style="background: #E5E5FF;"
! style="text-align: left" |Ime ka ọ bụrụ ihe
|Kuiper belt (cubewano)
|45.56
|307.5
|4.41
|28.98°
|0.158
|0.02
|-
! style="text-align: left" |Gonggong
|Diski gbasasịrị agbasa (resonant - 3:10)
|67.49
|554.4
|3.63
|30.74°
|0.503
|0.01
|- style="background: #E5E5FF;"
! style="text-align: left" |Eris
|Diski gbasasịrị
|67.86
|559.1
|3.62
|44.04°
|0.441
|0.1
|-
! style="text-align: left" |Sedna
|Ndị a tọhapụrụ
|506.8
| data-sort-value="11400" |≈ 11,400
| data-sort-value="1.3" |≈ 1.3
|11.93°
|0.855
| data-sort-value="0.06" |< 0.07
|}
{| class="wikitable sortable" style="text-align: center"
|+Other attributes
! width="54" |Name
!Diameter <br /><br /> relative to <br /><br /> the [[Ọnwa|Moon]]
!Diameter <br /><br /> (km)
!Mass <br /><br /> relative to <br /><br /> the [[Ọnwa|Moon]]
!Mass <br /><br /> ({{e|21}} kg)
![[Density]] <br /><br /> (g/cm<sup>3</sup>)
!Rotation <nowiki><br id="mwA-k"></nowiki><nowiki><br></nowiki> period <br /><br /> (hours)
!Moons
!Albedo
!H
|- style="background: #E5E5FF;"
! style="text-align: left" |Ceres
|27%
|{{val|939.4|0.2}}
|1.3%
|{{val|0.93835|0.00001}}
|{{val|2.16}}
|{{val|9.1}}
|0
|{{val|0.09}}
|3.33
|-
! style="text-align: left" |{{dp|Orcus}}
|26%
|{{val|910|50|40}}
|0.8%
|{{val|0.55|0.01}}
|{{val|1.4|0.2}}
|{{val|13|4}}
|1
|{{val|0.23|0.02|0.01}}
|2.19
|- style="background: #E5E5FF;"
! style="text-align: left" |Pluto
|68%
|{{val|2377|3}}
|17.7%
|{{val|13.03|0.03}}
|{{val|1.85}}
| data-sort-value="{{val|153.3}}" |6d 9.3h
|5
| data-sort-value="{{val|0.575}}" |{{val|0.49|to|0.66}}
|−0.45
|-
! data-sort-value="Charon" style="text-align: left" |(Charon)
|35%
|{{val|1212|1}}
|2.2%
|{{val|1.59|0.02}}
|{{val|1.70|0.02}}
| data-sort-value="{{val|153.3}}" |6d 9.3h
|–
| data-sort-value="{{val|0.35}}" |{{val|0.2|to|0.5}}
|1
|- align="center"
! style="text-align: left" |{{dp|Salacia}}
|24%
|{{val|846|21}}
|0.7%
|{{val|.49|0.01}}
|{{val|1.50|0.12}}
|{{val|6.1}}
|1
|0.04
|4.27
|- style="background: #E5E5FF;"
! style="text-align: left" |{{dp|Haumea}}
| data-sort-value="45%" |≈ 45%
| data-sort-value="{{val|1560}}" |≈ 1560<ref name="Dunham2019" />
|5.5%
|{{val|4.01|0.04}}
| data-sort-value="{{val|2.02}}" |≈ 2.02<ref name="Dunham2019" />
|{{val|3.9}}
|2
| data-sort-value="{{val|0.66}}" |≈ 0.66
|0.23
|-
! style="text-align: left" |{{dp|Quaoar}}
|32%
|{{val|1086|4}}
|1.9%
|{{val|1.2|0.05}}
|{{val|1.7|0.1}}
|{{val|17.7}}
|1
|{{val|0.11|0.01}}
|2.42
|- style="background: #E5E5FF;"
! style="text-align: left" |Makemake
|41%
|{{val|1430|38|22}}
| data-sort-value="4.2%" |≈ 4.2%
| data-sort-value="{{val|3.1}}" |≈ 3.1
|{{val|1.9|0.2}}
|{{val|22.8}}
|1
|{{val|0.81|0.03|0.05}}
|−0.20
|-
! style="text-align: left" |Gonggong
|35%
|{{val|1230|50}}
|2.4%
|{{val|1.75|0.07}}
|{{val|1.74|0.16}}
|{{val|22.4|0.2}}?
|1
|{{val|0.14|0.01}}
|1.86
|- style="background: #E5E5FF;"
! style="text-align: left" |Eris
|67%
|{{val|2326|12}}
|22.4%
|{{val|16.47|0.09}}
|{{val|2.43|0.05}}
| data-sort-value="{{val|378.864}}" |15d 18.9h
|1
|{{val|0.96|0.04}}
|−1.21
|-
! style="text-align: left" |{{dp|Sedna}}
|26%
|{{val|906|314|258}}
| data-sort-value="1%" |≈ 1%?
| data-sort-value="{{val|1}}" |≈ 1?
| ?
|{{val|10|3}}
|0?
|{{val|0.41|0.393|0.186}}
|1.52
|}
=== Ihe nnọchianya ===
Ceres <ref name="bode-1801">{{Cite book|editor=Bode|date=1801|title=Berliner astronomisches Jahrbuch führ das Jahr 1804|pages=97–98|url=https://books.google.com/books?id=6GElAQAAIAAJ&pg=RA2-PA98|accessdate=October 19, 2022}}</ref> na Pluto nwetara akara mbara ala, ebe a na ewere ha dị ka mbara ala mgbe a chọpụtara ha. [[Usòrò:Ceres_symbol_(fixed_width).svg|alt=⚳|20px|Ọdịdị]][[Usòrò:Pluto_monogram (fixed width).svg|alt=♇|20px|Ọdịdị]]Ka ọ na erule oge a chọtara ndị ọzọ, akara mbara ala anaghịzi eji ya eme ihe n'etiti ndị na enyocha mbara igwe. <ref name="Unicode-1F700">{{Cite web|title=Alchemical Symbols|date=2022|work=unicode.org|publisher=The Unicode Consortium|url=https://www.unicode.org/charts/PDF/U1F700.pdf|accessdate=October 19, 2022|archivedate=April 2, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200402042357/http://www.unicode.org/charts/PDF/U1F700.pdf}}</ref><ref name="DPU">{{Cite web|url=https://www.unicode.org/L2/L2021/21224-dwarf-planet-syms.pdf|title=Unicode request for dwarf-planet symbols|author=Miller|first=Kirk|date=26 October 2021|work=unicode.org|accessdate=October 19, 2022|archivedate=March 23, 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220323174107/https://www.unicode.org/L2/L2021/21224-dwarf-planet-syms.pdf}}</ref><ref name="anderson">{{Cite web|url=http://blog.unicode.org/2022/05/out-of-this-world-new-astronomy-symbols.html|title=Out of this World: New Astronomy Symbols Approved for the Unicode Standard|author=Anderson|first=Deborah|date=4 May 2022|work=unicode.org|publisher=The Unicode Consortium|accessdate=6 August 2022|archivedate=August 6, 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220806075352/http://blog.unicode.org/2022/05/out-of-this-world-new-astronomy-symbols.html}}</ref>Unicode gụnyere akara maka mbara ala ndị dị obere Quaoar, Sedna, Orcus, Haumea, Eris, Makemake, na Gonggong nke ndị na agụ kpakpando na ejikarị eme ihe: ọ bụ Denis Moskowitz, onye injinia ngwanrọ na [[Másáchusẹts|Massachusetts]] chepụtara ha. [[Usòrò:Quaoar_symbol_(fixed_width).svg|alt=🝾|20px|Ọdịdị]][[Usòrò:Sedna_symbol_(fixed_width).svg|alt=⯲|20px|Ọdịdị]][[Usòrò:Orcus_symbol_(fixed_width).svg|alt=🝿|20px|Ọdịdị]][[Usòrò:Haumea_symbol_(fixed_width).svg|alt=🝻|20px|Ọdịdị]][[Usòrò:Eris_symbol_(fixed_width).svg|alt=⯰|20px|Ọdịdị]][[Usòrò:Makemake_symbol_(fixed_width).svg|alt=🝼|20px|Ọdịdị]][[Usòrò:Gonggong_symbol_(fixed_width).svg|alt=🝽|20px|Ọdịdị]]<ref name="DPU" /><ref name="DP">{{Cite web|url=https://www.jpl.nasa.gov/infographics/what-is-a-dwarf-planet|author=JPL/NASA|date=April 22, 2015|work=Jet Propulsion Laboratory|title=What is a Dwarf Planet?|accessdate=2021-09-24|archivedate=December 8, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211208181916/https://www.jpl.nasa.gov/infographics/what-is-a-dwarf-planet}}</ref> ejirila akara Haumea, Eris, na Makemake ya, yana akara kpakpando ọdịnala maka Pluto [1] mgbe ọ na ezo aka na ya dị ka obere mbara ala. [2] [[Usòrò:Pluto_symbol_(large orb, fixed_width).svg|alt=⯓|20px|Ọdịdị]]<ref name="DPU" /> tụwo aro ihe nnọchianya maka ndị ọzọ a kpọrọ aha, mana ha enweghị ojiji n'etiti ndị na agụ kpakpando. <ref name="DPU" /> Unicode maka Quaoar, Orcus, Haumea, Makemake, na Gonggong kpọtụrụ aha akara ndị a maka ihe ndị a kpọrọ aha karịrị kilomita 600 n'obosara: Salacia ma ọ bụ, Varda, Ixion ma ọ bụ, Gǃkúnǁʼhòmdímà, na Varuna. [[Usòrò:Salacia_symbol_(fixed_width).svg|20px]][[Usòrò:Varda_symbol_(fixed_width).svg|20px]][[Usòrò:Ixion_symbol_(Latin,_fixed_width).svg|20px]]~[[Usòrò:Ixion_symbol_(Greek,_fixed_width).svg|20px]][[Usòrò:Gǃkunǁʼhomdima_symbol.svg|20px]][[Usòrò:Varuna_symbol_(fixed_width).svg|20px]]
== Nnyocha ==
[[Usòrò:PIA19562-Ceres-DwarfPlanet-Dawn-RC3-image19-20150506.jpg|thumb|Obere mbara ala Ceres, dị ka ụgbọ mbara igwe NASA Dawn si see]]
<ref name="NASA-20150306">{{Cite web|author=Landau|first=Elizabeth|title=NASA Spacecraft Becomes First to Orbit a Dwarf Planet|url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=4503|date=March 6, 2015|work=[[NASA]]|accessdate=March 6, 2015|archivedate=March 7, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150307062258/http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=4503}}</ref> Machị 6, 2015, ụgbọ mbara igwe Dawn banyere gburugburu Ceres, na aghọ ụgbọ mbara igwe mbụ letara mbara ala dị obere. N'abalị iri na anọ n'ọnwa Julaị n'afọ 2015, Pluto na ọnwa ise ya gbara ụgbọ elu New Horizons.
Ceres na egosipụta ihe akaebe dị otú ahụ nke geology na arụ ọrụ dị ka [[Ńnú|nnu]] na cryovolcanos, ebe Pluto nwere ugwu mmiri-ice na agagharị na nitrogen-ice glaciers, yana ikuku dị ịrịba ama. O doro anya na Ceres nwere nnu na abanye n'okpuru ala ya, ebe enwere ihe akaebe na Pluto nwere oke osimiri dị n'okpuru.
Dawn agbaala gburugburu asteroid Vesta n'oge gara aga. Ọnwa Saturn bụ Phoebe ka Cassini sere na tupu nke ahụ site na Voyager 2, nke zutekwara ọnwa Neptune bụ Triton. Ihe atọ ahụ niile na egosi ihe akaebe nke ịbụ obere mbara ala, nchọpụta ha na enyere aka mee ka evolushọn nke obere mbara ala doo anya.
New Horizons ejidewo foto ndị dị anya nke Triton, Quaoar, Haumea, Eris, na Makemake, yana obere ndị Ixion, 2002 MS4, na 2014 OE394. <ref name="Verbiscer2022">{{Cite journal|first=Anne J.|author=Verbiscer|title=The Diverse Shapes of Dwarf Planet and Large KBO Phase Curves Observed from New Horizons|journal=The Planetary Science Journal|date=April 2022|volume=3|issue=4|id=95|pages=31|doi=10.3847/PSJ/ac63a6}}</ref>Otu <ref name="SpaceNews">{{Cite news|author=Jones|first=Andrew|title=China to launch a pair of spacecraft towards the edge of the solar system|url=https://spacenews.com/china-to-launch-a-pair-of-spacecraft-towards-the-edge-of-the-solar-system/|accessdate=29 April 2021|work=SpaceNews|publisher=SpaceNews|date=16 April 2021}}</ref>'ime nyocha abụọ ''Interstellar Express'' nke China National Space Administration atụwo aro ileta Quaoar na 2040. [1]
== Ihe ndị yiri ya ==
Ọtụtụ ihe yiri mbara ala ndị dị obere. Ndị a gụnyere mbara ala ndị dị obere, nke nwere ike ịnwe ọdịdị nguzozi ma ọ bụ ihe akaebe nke geology na arụ ọrụ; ọnwa ndị dị na mbara ala, nke na ezute nkọwa anụ ahụ ma ọ bụghị nkọwa nke okirikiri maka mbara ala dị obere; na Charon na usoro Pluto-Charon, nke nwere obi abụọ na abụ mbara ala dị mkpụmkpụ. Ụdị ndị a nwere ike ikwekọ: Triton, dịka ọmụmaatụ, bụ ma mbara ala dị mkpụmkpụ na ọnwa dị mkpụikpi.
=== Mbara ala ndị dị obere n'oge gara aga ===
[[Usòrò:Triton_moon_mosaic_Voyager_2_(large).jpg|thumb|Triton, dị ka Voyager 2 si see ya. A na eche na Triton bụ obere mbara ala e jidere.]]
<ref>{{Cite journal|first=Peter C.|author=Thomas|title=Vesta: Spin Pole, Size, and Shape from HST Images|journal=Icarus|volume=128|pages=88–94|date=1997|issue=1|doi=10.1006/icar.1997.5736}}</ref>Vesta, ihe na esote nke kachasị ukwuu na belt asteroid mgbe Ceres gasịrị, nọ na nguzozi hydrostatic ma bụrụ ihe dị gburugburu, na agbagọkarị n'ihi nnukwu mmetụta nke mepụtara craters Rheasilvia na Veneneia mgbe ọ siri ike. <ref name="Russel 2012">{{Cite journal|author=Russel|first=C. T.|title=Dawn at Vesta: Testing the Protoplanetary Paradigm|journal=Science|date=2012|volume=336|issue=6082|pages=684–686|doi=10.1126/science.1219381|url=http://www.phyast.pitt.edu/~wmwv/Classes/A1122/Literature/Science-2012-Russell-684-6.pdf|pmid=22582253|accessdate=July 15, 2015|archive-date=July 15, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150715181221/http://www.phyast.pitt.edu/~wmwv/Classes/A1122/Literature/Science-2012-Russell-684-6.pdf|url-status=dead}}</ref> <ref name="Asmar 2012">{{Cite journal|author=Asmar|first=S. W.|title=The Gravity Field of Vesta and Implications for Interior Structure|journal=43rd Lunar and Planetary Science Conference|issue=1659|date=2012|url=http://www.lpi.usra.edu/meetings/lpsc2012/pdf/2600.pdf|accessdate=July 15, 2015}}</ref> ekwekọghị na ọ nọ ugbu a na nguzozi mmiri.<ref name="Agnor06">{{Cite journal|doi=10.1038/nature04792|url=http://extranet.on.br/rodney/curso2010/aula9/tritoncapt_hamilton.pdf|title=Neptune's capture of its moon Triton in a binary–planet gravitational encounter|journal=Nature|volume=441|issue=7090|pages=192–194|year=2006|author=Agnor|first=C. B.|pmid=16688170|accessdate=August 29, 2015|archive-date=October 14, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161014134243/http://extranet.on.br/rodney/curso2010/aula9/tritoncapt_hamilton.pdf|url-status=dead}}</ref>Triton buru ibu karịa Eris ma ọ bụ Pluto, nwere ọdịdị nguzozi, a na eche na ọ bụ mbara ala dị mkpụmkpụ (ma eleghị anya ọ bụ onye otu usoro abụọ), mana ọ naghịzi agba anyanwụ gburugburu. Phoebe bụ centaur e jidere nke, dị ka Vesta, anaghịzi na nguzozi hydrostatic, mana a na eche na ọ dị na mbido akụkọ ihe mere eme ya n'ihi okpomọkụ radiogenic.
Ihe akaebe sitere na 2019 na egosi na Theia, mbara ala mbụ nke zutere ụwa na Echiche nke nnukwu mmetụta, nwere ike ịmalite na usoro anyanwụ dị n'èzí karịa usoro anyanwụ dị na ya nakwa na mmiri nke ụwa malitere na Theia. <ref>{{Cite journal|author=Budde|first=Gerrit|date=2019-05-20|title=Molybdenum isotopic evidence for the late accretion of outer Solar System material to Earth|journal=Nature Astronomy|volume=3|issue=8|pages=736–741|language=en|doi=10.1038/s41550-019-0779-y|issn=2397-3366}}</ref>
=== Ọnwa ndị dị na mbara ala ===
Ọ dịkarịa ala ọnwa iri na itoolu nwere ọdịdị nguzozi site na izu ike n'okpuru ikike ndọda onwe onye n'oge ụfọdụ, ọ bụ ezie na ụfọdụ ejirila kpọnwụrụ akpọnwụ ma gharazi na nguzozi. asaa buru ibu karịa Eris ma ọ bụ Pluto. Ọnwa ndị a abụghị ihe dị iche na mbara ala ndị dị obere, mana ha adabaghị na nkọwa IAU n'ihi na ha anaghị agba anyanwụ gburugburu. (N'ezie, ọnwa Neptune bụ Triton bụ obere mbara ala e jidere, na Ceres guzobere n'otu mpaghara nke usoro anyanwụ dị ka ọnwa nke Jupiter na Saturn.) Alan Stern na akpọ ọnwa ndị dị na mbara ala "planets satellite", otu n'ime ụdị atọ nke mbara ala, tinyere obere mbara ala na mbara ala oge ochie. <ref name="News.discovery.com">{{Cite web|url=http://news.discovery.com/space/should-large-moons-be-called-satellite-planets.html|title=Should Large Moons Be Called 'Satellite Planets'?|publisher=News.discovery.com|date=May 14, 2010|accessdate=November 4, 2011|archivedate=May 5, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120505221146/http://news.discovery.com/space/should-large-moons-be-called-satellite-planets.html}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">. News.discovery.com. May 14, 2010. Archived from on May 5, 2012<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">November 4,</span> 2011</span>.</cite></ref> Okwu ahụ <ref>{{Cite journal|author=Basri|first=Gibor|date=2006|title=Planetesimals to Brown Dwarfs: What is a Planet?|url=http://siba.unipv.it/fisica/articoli/A/Annual%20Review%20Earth%20Planetary%20Sciences_vol.34_2006_pp.193-216.pdf|journal=Annual Review of Earth and Planetary Sciences|volume=34|pages=193–216|doi=10.1146/annurev.earth.34.031405.125058}}</ref> ''planemo'' ("ihe dị na mbara ala") na ekpuchi ndị mmadụ atọ ahụ.
==== Charon ====
Enweela arụmụka ụfọdụ gbasara ma a ga ewere usoro Pluto-Charon dị ka mbara ala dwarf abụọ. Na a draft mkpebi maka IAU definition nke mbara ala, ma Pluto na Charon e weere mbara ala na a ọnụọgụ abụọ usoro.[lower-alpha 3] The IAU ugbu a na ekwu Charon na adịghị na ewere a dwarf planet kama a Satellite nke Pluto, ọ bụ ezie na echiche. na Charon nwere ike iru eru dị ka mbara ala dwarf nwere ike ịtụle n'oge ọzọ. Ka o sina dị, o dochaghị anya na Charon nọ n'usoro hydrostatic. Ọzọkwa, ebe ebe barycenter na adabere ọ bụghị nanị na ọnụ ọgụgụ ndị ikwu nke anụ ahụ, kamakwa n'ebe dị anya n'etiti ha; Barycenter nke Sun–Jupiter orbit, dịka ọmụmaatụ, dị na mpụga anyanwụ, mana anaghị ewere ha dị ka ihe ọnụọgụ abụọ. Ya mere, a ga emerịrị nkọwapụta nke ihe mejupụtara mbara ala ọnụọgụ abụọ (dwarf) tupu Pluto na Charon akọwapụta nke ọma dị ka mbara ala dwarf ọnụọgụ abụọ.
== Hụkwa ==
{{Clear}}
== Ihe edeturu ==
{{notelist}}
[[Òtù:Pages with unreviewed translations]]
9siao39cn9x6dr9c1mbwso5ddy3ym8i
Omasan Buwa
0
38790
726003
621422
2026-09-17T22:10:17Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726003
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Omasan Tokunbo Maxine Buwa ( damuwa Ọktoba 27, 1965) bụ onye ọrụ na-elekọta mmadụ nke Naijiria, onye na-eso mgbasa ozi na onye nwe aha njiri mara mma bụ onye chiri okpueze siri mma na Nigeria 1987. N'ime oge ọrụ ya. niile, ọ na-arụ ọrụ dị ka ihe, onye na-eme ihe ngosi, onye na-edozi ahụ, na onye na-eme ihe nkiri, na nso apụtawo dị ka onye nchịkọta na TV show The Amazons
== Ndụ mbido ==
<ref>{{Cite web|url=http://news.biafranigeriaworld.com/archive/2003/apr/06/0037.html|title=dead link|work=news.biafranigeriaworld.com|accessdate=2017-08-29|archivedate=4 March 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120304050233/http://news.biafranigeriaworld.com/archive/2003/apr/06/0037.html}}</ref> <ref name="Ukonu">{{Cite news|url=http://www.punchng.com/spice/essence/unlike-now-beauty-pageants-never-opened-doors-omasan-buwa/|title=Unlike now, beauty pageants never opened doors – Omasan Buwa|author=Ukonu|first=Nkarenyi|date=1 April 2012|work=[[The Punch]]|accessdate=20 November 2012|archive-date=8 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120408024545/http://www.punchng.com/spice/essence/unlike-now-beauty-pageants-never-opened-doors-omasan-buwa/|url-status=dead}}</ref>A egwuregwu Buwa na Paddington, London, mana mgbe ọ dị afọ 7, ya na nne ya, onye nkuzi na onye isi ụlọ ọrụ Nigerian Airways kwagara Nigeria . Ọ gara ụlọ akwụkwọ, Ikorodu ebe o mkpara n'ịgụ akwụkwọ, na egwuregwu egwu na ubi, wee debanye aha na Mahadum Maiduguri ka ọ Carlo ahia Bekee . Dị ka ihe n'okpuru ụlọ ọrụ Pandora, Buwa mere maka ọtụtụ ndị na-ahụ ihe nkiri Dakova na Labanella, yana maka ụlọ ọrụ mgbasa ozi dị ka Insight Communication na Rosabel
== Ihu ihu ==
Na 1987, Buwa gbara na Miss Nigeria wee merie Stella Okoye, mana meri nke abụọ nke Kachasị Mma Girl na Nigeria, na-anya anya Warri . Mkpesa sitere n'aka ndị na-ege ntĩnti onye na-agba ọsọ mbụ Niki Onuaguluchi bụ onye si Los Angeles batara n'ọsọ akwụkwọ ahụ mebiri emume ya. ọka ikpe ahụ gbachitere elele ha n'ihi na Onuaguluchi, onye ndị nne elu ya bụ naanị nna 5'6", guzoro obere obere nhọrọ ndị ya na ha na-agba ọsọ na Miss Intercontinental na-azụ. N'aka nke ya, Buwa. boro onye ya gbara ebubo na ọ na-akpọkọta ndị na-akwado ya iji mee ka obi dị ya mmeri maka mmeri
.N'oge dị ya, ndị nkatọ n'ụzọ na-adịghị mma dị ka ihe na-adịghị mma na tomboyish, [1] ma ọ ka nọchitere anya Nigeria na Miss Intercontinental 1987 ebe ọ ruru n'elu 5, na Miss Universe, na Miss World n'afọ na-esote tupu ọ pụta na Mahadum Maiduguri. . ụgbọala, ndị isi ụlọ ọrụ ahụ kacha ndị mmadụ chụpụrụ ya n'ihi isonye na nche nke ha ike dị ka àgwà arụ. [1] N'afọ 1989, Buwa-ahụ anya Miss Intercontinental nke emere na Lagos
== Ọrụ ==
Mgbe mmeri ya, Buwa mma jazz / ụlọ oriri na-eme na Lagos, ma guzobe azụmahịa aesthetics na cosmetology . Ọ meghe ụlọ ọrụ na-ahụ ihe ngosi, "Queens LT", ya na onye-nakwara ejiji bụ Funmi Ajila. [1] Dị ka onye na-eme ihe nkiri, Buwa na-ebute ụzọ na ihe nkiri a na-ese foto, na ihe nkiri ncha Memories na Ripples . Ọ na-arụkwa ọrụ dị ka onye ọbịa nke ihe omume egwu ụtụtụ ụtụtụ nri ụtụtụ na-agbasa ozi na NTA 2 Channel 5, wee pụta na ngalaba oge niile na BEN Television, London. Buwa mechara kwaga New York ebe ọ bụ ọrụ dị ka onye na-ese ihe etemeete, ya na ndị isi egwu Naomi Campbell na Mary J. Blige
<ref name="Ukonu" /> Buwa - onye mechara akara akara ugo mkpa iwu na Mahadum North London - [1] mechara were ya dị ka onye ọka iwu na onye na-elekọta mmadụ maka ndokwa mkpa nwewere iche ebe ọ na-arụ ọrụ nwa oge dị ka ihe atụ na Ohio ma na-ede maka The Diasporan Star, onye. Akwụkwọ akwụkwọ Naijiria sitere na America. [2] O dekwara kọlụm "Generation Max" maka Magazin Whispaz . N'afọ 2009, Buwa la n'iche na Naijiria ebe mgbochi steeti Delta, Emmanuel Uduaghan, mmemme mmemme ya "Rise" nke aka gboo mkpa ndị nwere ikike. Ọ pụtawo na mmemme mgbasa ozi ọha na eze na redio ma dee akwụkwọ maka magazin. O mekwara otu ụlọ ọrụ "Maximilia 3", nke na-adụ ndị na-eto eto nwụnye n'kpọkọta ozi ma na-akụda mmeso a na-emegbu ụmụ ndụ na ụlọ ọrụ mma
* [[Banke Meshida Lawal]]
* [[Joy Adenuga]]
== Ntụaka ==
{{Reflist|30em}}
[[Òtù:Onye édémédé akwukwọ si-na Naigeria]]
[[Òtù:Mmadụ ndi di ndụ]]
h2wjhz9a8w07zuld9mkc7yvgvt8o225
Rafael Aguilar Guajardo
0
40978
726021
723356
2026-09-18T02:38:34Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726021
wikitext
text/x-wiki
Rafael Aguilar Guajardo (1950 - 12 mota 1993) [1] bụ onye nwe ọgwụ Mexico, onye uwe ojii elekere etiti nke Dirección Federal de Seguridad (DFS) na Mexico, [2] na otu n'ime ndị rụpụtara Juárez Cartel
Ọ bụ onye aka nri nye Pablo Acosta Villarreal onye e gburugburu 1987, n'oge nchekwa oke nke ndị uwe ojii Federal ndị helikopta Mexico na obodo Rio Grande nke Santa Elena, Chihuahua. [1] N'ịbụ onye weghaara Acosta, Rafael Aguilar Guajardo mere Amado Carrillo Fuentes onye isi nke abụọ.
<ref name="Gonzalez"/> Ndị uwe ojii Mexico kọrọ na Carlos Maya Castillo, onye ọrụ na-arụkwa ọrụ na National Security and Investigation Center, nyere Aguilar aka na ozi na ndoputa, nye ya oku ekwentị, ma were ndị uwe ojii arụ maka ngwá omempụ Aguilar.
<ref name="Gonzalez">{{Cite news|author=González|first=Héctor A.|title=Los prófugos del salinato|url=http://www.red-ami.com/cgi-bin/ed_seccion.cgi?dt=21/02/2007&ref=20070221/090/20070220-132332.txt|accessdate=October 4, 2012|work=El Diario|date=February 21, 2007|language=es|archive-date=March 13, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120313032234/http://www.red-ami.com/cgi-bin/ed_seccion.cgi?dt=21/02/2007&ref=20070221/090/20070220-132332.txt|url-status=dead}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true" id="CITEREFGonzález2007">González, Héctor A. (February 21, 2007). [https://web.archive.org/web/20120313032234/http://www.red-ami.com/cgi-bin/ed_seccion.cgi?dt=21/02/2007&ref=20070221/090/20070220-132332.txt "Los prófugos del salinato"]. ''El Diario'' (in Spanish). [[Mézíkọ city|Mexico City]]. Agencia Mexicana de Información. from the original on March 13, 2012<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">October 4,</span> 2012</span>.</cite>
[[Category:CS1 Spanish-language sources (es)]]</ref>dị ka otu o yisịrị egwu i ike ndị egwu Mexico dị elu ya, Amado Carrillo Fuentes weghaara ikike na Juárez cartel mgbe o gbuchara Aguilar, [1] na-na-bipụta obodo njọ njọ na-aga n'ihu nke ime ihe ike. Akụ Aguilar nke Attorney General of Mexico (PGR) jidere bụ ihe ruru $100 nde, ha ụlọ oriri na ụlọ, ụlọ, na ihe ụlọ 7000 m 2 na Acapulco
== Hụkwa ==
* Mérida Initiative
* Agha Ọgwụ Ọgwụ Mexico
== Ntụaka ==
{{Reflist}}
=== Akwụkwọ akụkọ ===
* {{Cite book|author=Poppa|first=Terrence E.|title=Drug lord: the life and death of a Mexican kingpin: a true story|year=1998|pages=364|url=https://books.google.com/books?id=2wcBYDK2kugC&q=Drug+Lord:+The+Life+and+Death+of+a+Mexican+Kingpin|edition=2|accessdate=4 October 2012|publisher=Demand Publications|isbn=0966443004}}
[[Òtù:Aha]]
nwx39hcvuq5r19bvbzzmhk7fve91lkh
Njikọ Ọmụma
0
42727
725988
195895
2026-09-17T16:59:56Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
725988
wikitext
text/x-wiki
Conscious Alliance bụ mba 501 (c) (3) , Tre Arsenal , United States, United States, United States, United States, United States.
== Nhazi ==
<ref>{{Cite web|date=2013-06-21|title=Conscious Alliance to Host First Food Drive with Widespread Panic|url=https://jambands.com/news/2013/06/21/conscious-alliance-to-host-first-food-drive-with-widespread-panic/|accessdate=2020-08-31|work=Jambands|language=en-US}}</ref>Conscious Alliance na-arụ ọrụ nchịkọta nri grassroots na mmemme mmata agụụ na United States niile, nke bụ isi site n'ịhazi draịva nri na egwu egwu na mmemme egwu maka maka akwụkwọ mmado egwu egwu. [1] Onyinye e nyere Conscious Alliance na-erite uru n nri nri mpaghara America yana ndoputa ndị America dị ike nke akụ na ngwaọrụ. Conscious Alliance akwadola ọtụtụ nri draịva n'ememme egwu Bonnaroo, Power to the Peaceful, na Wakarusa, na na egwu egwu ndị na-ese ihe dị ka The String Cheese Incident, STS9, Jack Johnson, Michael Franti & Spearhead, Dave Matthews , Phil Lesh, Bassnectar, na ọtụtụ ndị ọzọ. <ref>{{Cite web|title=This Boulder nonprofit is using posters of popular bands to help feed the hungry|url=https://www.abc10.com/article/life/conscious-alliance-art-that-feeds/73-3ab2c680-f87f-4d09-b48a-f4c07b844fab|accessdate=2020-08-31|work=abc10.com|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2018-12-19|title=Conscious Alliance Food Drive In Atlanta|url=http://www.umphreys.com/2018/12/conscious-alliance-food-drive-in-atlanta/|accessdate=2020-08-31|work=Umphrey's McGee|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2012-09-14|title=Conscious Alliance|url=https://warrenmiller.com/causes/conscious-alliance|accessdate=2020-08-31|work=Warren Miller Entertainment|language=en|archive-date=2025-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124205323/https://warrenmiller.com/causes/conscious-alliance|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Conscious Alliance Archives|url=https://chucksperry.net/tag/conscious-alliance/|accessdate=2020-08-31|work=Chuck Sperry|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Electric Forest Roy Price Memorial Food Drive|url=https://electricforestfestival.com/participate/plug-in/the-roy-price-memorial-food-drive/|accessdate=2020-08-31|work=Electric Forest|language=en|archivedate=2020-08-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200807153332/https://electricforestfestival.com/participate/plug-in/the-roy-price-memorial-food-drive/}}</ref> <ref>{{Cite web|author=sonicbloom|title=Food Drive|url=https://sonicbloomfestival.com/conscious-alliance-food-drive/|accessdate=2020-08-31|work=Sonic Bloom Festival|language=en-US}}</ref>
== Ntụaka ==
{{Reflist}}
62eaoaj1gxvp5wpste5pa1zwcajpkzd
Ofori Okwu
0
44674
725997
723011
2026-09-17T20:23:28Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
725997
wikitext
text/x-wiki
[[Usòrò:Oral in Accra.jpg|thumb|Oral in Accra.jpg]]
Oral Kwame Ofori (amụrụ na Jenụwarị 26, 1980), nke a maara dị ka Oral Ofori, bụ onye Ghana-America na-enweta ihe nrite <ref>{{Cite web|url=https://wpaa.tv/about/wpaatv/awards/|title=WPAA Tv award|accessdate=2024-05-16|archivedate=2021-04-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413161937/https://wpaa.tv/about/wpaatv/awards/}}</ref> onye na-emepụta mgbasa ozi dijitalụ na onye na-ede blọgụ, <ref>{{Cite web|url=https://beeniewords.com/oral-ofori-of-the-african-dream-bags-another-us-award-this-time-in-washington-dc/|title=2020 Top Media Awardees|date=10 September 2020|accessdate=September 12, 2020|archivedate=17 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210117110055/https://beeniewords.com/oral-ofori-of-the-african-dream-bags-another-us-award-this-time-in-washington-dc/}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/diaspora/TV-Producer-Blogger-from-Ghana-wins-award-in-the-USA-323623|title=TV Producer/Blogger from Ghana wins award in the USA|work=www.ghanaweb.com|date=30 August 2014|language=en|accessdate=2018-11-27}}</ref> onye nta akụkọ, onye ọchụnta ego, na onye edemede.<ref>{{Cite news|url=http://bloggerweek.com/blogger-week-ambassadors/|title=Blogger Week Ambassadors - Blogger Week UnConference|work=Blogger Week UnConference|accessdate=2018-11-27|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/TheAfricanDream-show-produced-by-Oral-Ofori-on-FPA-passes-50th-episode-695697|title=#TheAfricanDream show produced by Oral Ofori on FPA passes 50th episode|work=www.ghanaweb.com|date=26 October 2018|language=en|accessdate=2018-11-27}}</ref> A nụrụ ụda na mpaghara okpomọkụ ọdịda elu ịrụ ọrụ nke oru nke ọbọdọ ya na Tema, ọ bụkwa onye guzobere ụlọ ọrụ ndụmọdụ nkwukọrịta nke US TheAfricanDream LLC. <ref>{{Cite web|url=https://cis.scc.virginia.gov/EntitySearch/BusinessInformation?businessId=845771&source=FromEntityResult&isSeries=False|title=TheAfricanDream LLC Business Entity Details|work=sccefile.scc.virginia.gov|accessdate=2018-11-27}}</ref> N'ọnwa Febụwarị afọ 2018 Ofori malitere ọrụ ntụgharị Asụsụ Ga ka onye ntụgharị nke abụọ nke asụsụ Twi na Ga na usoro Ụlọ akwụkwọ ọha na eze nke Fairfax County. <ref>{{Cite web|url=https://www.linkedin.com/in/oral-ofori-1862bb19|title=Interpreter|work=LinkedIn|accessdate=2019-02-22}}</ref> Na Disemba 2021 Maazị Ofori malitere ịrụ ọrụ na Embassy nke Ghana, Washington, D.C. dị ka Onye isi nke Ụlọ Ọrụ Mmekọrịta Ndị Ahịa n'okpuru Ambassador Alima Mahama .<ref>{{Cite web|url=https://ghanaembassydc.org/news-and-events/cogpac/|title=Ofori at Ghana Embassy in U.S.|work=Ghana Embassy, DC|accessdate=2022-03-04|archivedate=2022-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220304212723/https://ghanaembassydc.org/news-and-events/cogpac/}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ghanaembassydc.org/author/editor1/|title=Some publications posted in tenure of Ofori at the Embassy|work=Internet Archive|accessdate=2022-02-26|archivedate=2023-01-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230126215831/https://ghanaembassydc.org/author/editor1/}}</ref> Na Febụwarị 2024 ụlọ ọrụ Maazị Ofori TheAfricanDream LLC jikọtara aka na gọọmentị Washington DC na United States iji nye mgbasa ozi maka ihe omume a kpọrọ Africa on the Avenue iji kwado azụmaahịa mpaghara.<ref>{{Cite web|url=https://www.districtbridges.org/events/africa-on-the-avenue/|title=Africa on the Avenue 2024|publisher=District Bridges|accessdate=20 March 2024}}</ref>
A mụrụ ya na nne na nna Ghana na Tema, Oral Ofori gụsịrị akwụkwọ ghọrọ ike akụkọ nke ọbọdọ na ahụ na Chemu Senior High School na 1998 wee gụchaa akwụkwọ akụkọ ya na London School of Journalism na 2006. N'afọ sochirinụ, ọ malitere ọrụ na Voice Olu America (VOA) na [[Washington, D.C.]], dị ka onye nta akụkọ redio na onye na-enye onyinye.<ref>{{Cite web|url=http://newsvideo.su/video/7282494|title=Oral Ofori #JollofFestival Organizer is Interviewed by Vincent Makori – VOA Africa News|work=newsvideo.su|language=en|accessdate=2018-11-27|archivedate=2018-12-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181218054622/http://newsvideo.su/video/7282494}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.voanews.com/a/a-13-2008-02-08-voa23-66629517/556776.html|title=British Philanthropist and Sports Gear Company Campaign for World Peace|work=VOA|accessdate=2018-11-27|language=en}}</ref>
Ofori bụkwa onye na-ede akụkọ maka ebe nrụọrụ weebụ akụkọ maka mmepe nke ọbọdọ na mpaghara ọwụwa ndọrọ ọchịchị Ghana dị ka GhanaWeb, <ref>{{Cite web|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/features/columnist.php?S=Ofori,%20Oral|title=Columnist Ofori, Oral|work=www.ghanaweb.com|language=en|accessdate=2018-11-27}}</ref> ModernGhana, <ref>{{Cite web|url=https://www.modernghana.com/search/?q=Oral+Ofori|title=Modern Ghana|work=www.modernghana.com|language=en|accessdate=2018-11-27}}</ref> na akwụkwọ akụkọ Afrikan Post nke dị na US. <ref>{{Cite news|url=https://issuu.com/afrikanpost/docs/september_2016_online_version/25|title=September 2016 online version|work=Issuu|accessdate=2018-11-27|language=en}}</ref> O nyekwara aka na mbipụta gụnyere ''Los Angeles Sentinel'', magazin akụkọ Sweden Beyond Borders, ''Dallas Weekly'', ''North Dallas Gazette'', <ref>{{Cite web|url=https://lasentinel.net/?s=TheAfricanDream|title=You searched for TheAfricanDream - Los Angeles Sentinel|work=Los Angeles Sentinel|language=en-US|accessdate=2018-11-27}}</ref> na Baltimore Times.<ref>{{Cite web|url=https://www.rebtel.com/en/beyond-borders/searches/?pattern=TheAfricanDream|title=Search result {{!}} Beyond Borders|work=Beyond Borders Magazine|language=en|accessdate=2018-11-27|archivedate=2018-12-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181218054635/https://www.rebtel.com/en/beyond-borders/searches/?pattern=TheAfricanDream}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dallasweekly.com/search/?sd=desc&l=25&sort=relevance&f=html&t=article,video,youtube,collection&app=editorial&nsa=eedition&q=Oral+Ofori|title=Search|author=Weekly|first=The Dallas|work=The Dallas Weekly|language=en|accessdate=2018-11-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://northdallasgazette.com/?s=Oral+Ofori|title=You searched for Oral Ofori - North Dallas Gazette|work=North Dallas Gazette|date=26 December 2015|language=en-US|accessdate=2018-11-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://m.baltimoretimes-online.com/news/2016/jan/06/kenyan-artist-almaz-keep-indigenous-music-alive/|title=Kenyan artist Almaz to keep indigenous music alive|first=Oral|author=Ofori|work=m.baltimoretimes-online.com|language=en|date=2016-01-06|accessdate=2018-11-27|archivedate=2018-12-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181218054445/http://m.baltimoretimes-online.com/news/2016/jan/06/kenyan-artist-almaz-keep-indigenous-music-alive/}}</ref>
Kemgbe afọ 2014, Ofori abụwo onye na-elekọta ma na-emepụta ihe ngosi #TheAfricanDream <ref>{{Cite web|url=https://www.fcac.org/search/node/theafricandream|title=Search|work=Fairfax Public Access|accessdate=2024-05-16|archivedate=2023-11-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231129180709/https://www.fcac.org/search/node/theafricandream}}</ref> nke a na-egosi na Fairfax, Virginia Public-access television's <ref>{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/entertainment/TheAfricanDream-show-produced-by-Oral-Ofori-on-FFA-passes-50th-episode-695697|title=#TheAfricanDream show produced by Oral Ofori on FPA passes 50th episode|work=www.ghanaweb.com|date=26 October 2018|language=en|accessdate=2018-11-27}}</ref> channel 30.
== Akụkọ na ajụjụ ọnụ ==
Ofori malitere blọọgụ n'ụzọ iwu kwadoro na 2011 <ref>{{Cite web|url=https://oralofori.blogspot.com/2011/10/|title=Oral Ofori's first blog|work=oralofori.blogspot.com|date=24 October 2011|language=en|accessdate=2021-08-30}}</ref> ma kemgbe ahụ dee banyere ma ọ bụ gbaa ndị mmadụ biri nke enyi nwéré ajụjụ ọnụ gụnyere Mayor Peter Bossman, <ref>{{Cite web|url=https://www.theafricandream.net/mayor-peter-bossman-piran-slovenia-theafricandream-net/|title=Mayor Peter Bossman of Piran in Slovenia on TheAfricanDream.net|work=www.theafricandream.net|date=6 June 2017|language=en|accessdate=2018-11-27}}</ref> onye sayensị na onye na-emepụta fiber optics Dr. Thomas Mensah, <ref>{{Cite news|url=http://northdallasgazette.com/2015/12/01/44603/|title=Dr. Thomas Mensah identify paths to industrialize Africa - North Dallas Gazette|date=2015-12-01|work=North Dallas Gazette|accessdate=2018-11-27|language=en-US}}</ref> Anthony K. Wutoh; Howard University Provost na Chief Academic Officer, <ref>{{Cite web|url=https://www2.howard.edu/howard-appoints-dr-anthony-k-wutoh-provost-and-chief-academic-officer|title=Howard Appoints Dr. Anthony K. Wutoh, Provost And Chief Academic Officer {{!}} Howard University|work=www2.howard.edu|language=en|accessdate=2018-11-27|archivedate=2021-04-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410152747/https://www2.howard.edu/howard-appoints-dr-anthony-k-wutoh-provost-and-chief-academic-officer}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://www.ghlinks.com.gh/howard-university-partners-google-raise-percentage-black-computer-scientist-engineers/|title=Howard University Partners with Google to raise percentage of black computer scientist and engineers|date=2017-07-06|work=GhLinks.com.gh™|accessdate=2018-11-27|language=en-US|archive-date=2017-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20170910111038/http://www.ghlinks.com.gh/howard-university-partners-google-raise-percentage-black-computer-scientist-engineers/|url-status=dead}}</ref> na onye egwu na onye na'ese ihe [[Koby Maxwell]].<ref>{{Cite web|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/diaspora/Koby-Maxwell-to-celebrate-Ghana-independence-in-American-Diaspora-409443|title=Koby Maxwell to celebrate Ghana independence in American Diaspora|work=www.ghanaweb.com|date=21 January 2016|language=en|accessdate=2018-11-27}}</ref>
Ụfọdụ n'ime ajụjụ ọnụ ya ndị ọzọ bụ Deborah Addo nke INOVA Hospitals na US, <ref>{{Cite web|url=https://www.inova.org/about-us/leadership/deborah-addo|title=Deborah Addo, CEO of Inova Loudoun Hospital - Inova|author=Inova|work=www.inova.org|language=en|accessdate=2018-11-27}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/diaspora/Deborah-Addo-CEO-of-Inova-Mount-Vernon-hospital-has-Ghana-connection-342789|title=Deborah Addo, CEO of Inova Mount Vernon hospital has Ghana connection|work=www.ghanaweb.com|date=16 January 2015|language=en|accessdate=2018-11-27}}</ref> onye egwu na onye na-eme ihe ike nke Grammy Rocky Dawuni, <ref>{{Cite web|url=https://www.theafricandream.net/?s=Rocky+Dawuni|title=Rocky Dawuni - The African Dream|work=The African Dream|language=en-US|accessdate=2018-11-27}}</ref> onye na-akọ egwuregwu Sonny Young nke Voice Of America, <ref>{{Cite web|url=https://blogs.voanews.com/sonny/author/syoung/|title=Sonny Young – Sonny Side of Sports|date=3 August 2018|accessdate=16 May 2024|archivedate=25 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240425060743/https://blogs.voanews.com/sonny/author/syoung/}}</ref> onye Ezinụlọ Quander nke akụkọ ihe mere eme Rohulamin Quander, <ref>{{Cite news|url=https://hypercitigh.com/news/international-news/rohulamin-quander-of-the-historic-african-american-quander-family/|title=Quander family member|work=www.Hypercitigh.com|language=en-US|accessdate=2019-04-29|archive-date=2019-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430032342/https://hypercitigh.com/news/international-news/rohulamin-quander-of-the-historic-african-american-quander-family/|url-status=dead}}</ref> Hege Hertzberg, onye bụbu onye nnọchi anya Norway na Ghana, Gambia, Mali, Burkina Faso na Liberia, na n'etiti ndị ọzọ Howard University Professor Michael C.<ref>{{Cite news|url=https://newsroom.howard.edu/newsroom/static/7816/hu-biologist-s-participation-study-leads-genetic-discovery-challenging-skin|title=HU Biologist's Participation in Study Leads to Genetic Discovery Challenging Skin Color as Characteristic of Race|date=2017-11-21|work=Howard Newsroom|language=en-US|accessdate=2018-11-27}}</ref>
== Nkwado ==
{| class="wikitable plainrowheaders sortable"
!Afọ
!Nkwado
!Ahụ
|-
|2023
|A na-asọpụrụ ya maka ịkwalite akụkọ Afrịka n'ụwa niile
|Ghanaian Professionals Network, [[Texas]]<ref>{{Cite web|url=https://www.modernghana.com/news/1275797/ghanaian-professionals-network-host-night-of-excel.html|title=Ghanaian Professionals Network host Night of Excellence in Texas honoring persons from Ghana|date=January 18, 2024|work=ModernGhana}}</ref>
|-
|2023
|2022 Onye mmeri, Best Diaspora Blog
|Ndị Afrobloggers, Diaspora<ref>{{Cite web|url=https://afrobloggers.org/the-afrobloggers-awards/|title=The Afrobloggers Awards » Afrobloggers|date=December 2, 2020|accessdate=May 16, 2024|archivedate=May 17, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240517031239/https://afrobloggers.org/the-afrobloggers-awards/}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://afrobloggers.org/abawards2022-winners/|title=AbAwards2022 Winners » Afrobloggers|date=March 25, 2023|accessdate=May 16, 2024|archivedate=April 16, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240416181201/https://afrobloggers.org/abawards2022-winners/}}</ref>
|-
|2020
|2020 Top Ten D.C. Media & Film Awardee
|Ayoo Africa, [[Washington, D.C.|Washington DC]] <ref>{{Cite web|url=https://beeniewords.com/oral-ofori-of-the-african-dream-bags-another-us-award-this-time-in-washington-dc/|title=Oral Ofori of 'The African Dream' bags another US award, this time in Washington DC | Beenie Words|first=Elorm|author=Beenie|date=September 10, 2020|accessdate=May 16, 2024|archivedate=May 16, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240516131128/https://beeniewords.com/oral-ofori-of-the-african-dream-bags-another-us-award-this-time-in-washington-dc/}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ayooafrica.com/dc/top-ten/2020/06/22/meet-2020-top-ten-d-c-awardees-in-media-film/|title=2020 Top Media DC|accessdate=2024-05-16|archivedate=2023-11-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231129180716/https://ayooafrica.com/dc/top-ten/2020/06/22/meet-2020-top-ten-d-c-awardees-in-media-film/}}</ref>
|-
|2018
|Ihe karịrị ihe omume 50 nke #TheAfricanDream TV show
|Fairfax Public Access, [[Végíníyà|Virginia]] <ref>{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.live/GhanaHomePage/entertainment/TheAfricanDream-show-produced-by-Oral-Ofori-on-FPA-passes-50th-episode-695697|title=#TheAfricanDream show produced by Oral Ofori on FPA passes 50th episode|date=October 26, 2018|work=GhanaWeb|accessdate=May 16, 2024|archivedate=January 18, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240118195959/https://www.ghanaweb.live/GhanaHomePage/entertainment/TheAfricanDream-show-produced-by-Oral-Ofori-on-FPA-passes-50th-episode-695697}}</ref>
|-
|2013
|Ihe nrite maka ikike dị iche iche
|ACM New England, [[Njikọ̀taọ̀hà|US]] <ref>{{Cite web|url=https://wpaa.tv/awards/|title=Citizen Media-Maker Awards · WPAA-TV|work=wpaa.tv}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ghanaweb.live/GhanaHomePage/diaspora/TV-Producer-Blogger-from-Ghana-wins-award-in-the-USA-323623|title=TV show recognized for diversity empowerment|work=www.ghanaweb.com|date=30 August 2014|language=en|accessdate=16 May 2024|archivedate=18 January 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240118200008/https://www.ghanaweb.live/GhanaHomePage/diaspora/TV-Producer-Blogger-from-Ghana-wins-award-in-the-USA-323623}}</ref>
|-
|}
== Ihe odide ==
{{Reflist|30em}}
== Njikọ mpụga ==
* Ofori OkwunaInstagram
* Ofori OkwunaFacebook
* Ofori OkwunaTwitter
* [http://www.oralofori.com www.oralofori.com]
[[Òtù:Mmadụ ndi di ndụ]]
hyf4xk7vy9bhg7elk6s40hxowed5kko
Onye nduzi Pink
0
45281
726005
594803
2026-09-17T22:39:10Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726005
wikitext
text/x-wiki
Praise Onyeagwalam nke a maara dịka '''Onye nduzi Pink''' bụ onye nduzi vidio egwu nke Naijiria, onye na-ese ihe nkiri na onye nduzi ihe nkiri. <ref>{{Cite web|author=Alake|first=Olumide|date=2023-04-08|title=Director Pink, Kemi Adetiba and 2 other popular female music video directors|url=https://www.legit.ng/entertainment/celebrities/1528695-director-pink-kemi-adetiba-2-popular-nigerian-female-music-video-directors/|accessdate=2023-08-09|work=Legit.ng - Nigeria news.|language=en}}</ref> Ọ duziri vidiyo egwu "Running To You" na "Abracadabra".<ref>{{Cite web|date=2021-03-20|title=Meet the 21-Year-Old Female Director Behind Chike’s ft Mayorkun Video|url=https://notjustok.com/article/interviews/meet-director-pink-the-21-year-old-female-director/|accessdate=2023-08-09|work=NotjustOk|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-11-25|title=Watch Praise Onyeagwalam's horror short film 'Lady Koi Koi'|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/watch-praise-onyeagwalams-horror-short-film-lady-koi-koi/mnebv6z|accessdate=2023-08-09|work=Pulse Nigeria|language=en|archive-date=2023-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230810231624/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/watch-praise-onyeagwalams-horror-short-film-lady-koi-koi/mnebv6z|url-status=dead}}</ref> Ọ bụkwa onye guzobere "Pinkline Films", ụlọ ọrụ ihe nkiri Naijiria.<ref>{{Cite web|date=2022-08-28|title=And The Nominees Are: Pinkline Films' Director Pink and Goodgirl LA|url=https://documentwomen.com/and-the-nominees-are-pinkline-films-director-pink-and-goodgirl-la|accessdate=2023-08-09|work=documentwomen.com|language=en}}</ref>
== Ọrụ ==
Ọrụ onye nduzi Pink malitere na 2020 mgbe o mepụtara vidiyo egwu mbụ ya "Philomena" nke Marxii.
Ọ duziri vidiyo egwu "Running to You" site na Chike ft Simi bụ nke họọrọ dị ka vidiyo egwu kachasị elere na ọkara mbụ nke 2021.[1][2] Na Nọvemba 2021, o wepụtara obere ihe nkiri egwu egwu akpọrọ "Lady Koikoi" nke dabere na akụkọ ifo ụlọ akwụkwọ sekọndrị Naijiria "Madam Koikoi".[3][4] Ya na ndị na-aku egwu na-arụ ọrụ n'ofe ụdị dị iche iche gụnyere Wizkid, Lil Kesh, Mercy Chinwo na ndị ọzọ.
== Ihe nkiri vidio ==
{| class="wikitable"
|+
!Afọ
!Isiokwu abụ
!Onye na-ese ihe
|-
|2024
|Egwu
|Chike ft Mohbad
|-
| rowspan="14" |2023
|Ntụkwasị obi<ref>{{Cite web|author=TheTalkHive|date=2023-03-26|title=Mercy Chinwo's Confidence Music Video A Depiction of Her Musical Journey? Cana by Seyi vibez|url=https://thetalkhive.com/mercy-chinwos-confidence-music-video-a-depiction-of-her-musical-journey/|accessdate=2023-08-09|work=The Talk Hive|language=en-US|archivedate=2023-08-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230810230731/https://thetalkhive.com/mercy-chinwos-confidence-music-video-a-depiction-of-her-musical-journey/}}</ref>
|[[Mercy Chinwo|Ebere Chinwo]]
|-
|Ọmụmụ<ref>{{Cite web|author=Mudasiru|first=Wisdom|date=2023-03-15|title=Chike and Oxlade Join Forces to Deliver Emotionally Charged "Spell (Remix)"|url=https://culturecustodian.com/chike-and-oxlade-join-forces-to-deliver-emotionally-charged-spell-remix/|accessdate=2023-08-09|work=The Culture Custodian}}</ref>
|Chike ft [[Oxlade (singer)|Oxlade]]
|-
|Nabata
|[[DJ Neptune]] ft [[Ruger (singer)|Ruger]]
|-
|Enweghị Ọnọdụ Ọzọ
|[[Rexxie]] ft Zinoleesky
|-
|Asiko
|Rexxie ft [[Lojay]]
|-
|Abracadabra<ref>{{Cite web|author=Somto|first=Bisina|date=2023-04-02|title=Abracadabra (Remix): See Rexxie, Wizkid In New Video|url=https://www.primebusiness.africa/abracadabra-remix-see-rexxie-wizkid-in-new-video/|accessdate=2023-08-09|work=Prime Business Africa|language=en-US}}</ref>
|[[Wizkid]], Skiibii, [[Naira Marley]] & [[Rexxie]]
|-
|Mmanụ
|[[Qing Madi]] ft [[Bnxn|BNXN]] (Fka Buju)
|-
|Ego Oyibo<ref>{{Cite web|author=FAB.NG|date=2023-07-26|title=New Video: Chiké – Ego Oyibo Directed by Director Pink - Fab Magazine|url=https://fab.ng/2023/07/chike-ego-oyibo-fab-ng-2/,%20https://fab.ng/2023/07/chike-ego-oyibo-fab-ng-2/|accessdate=2023-08-09|language=en-US}}</ref>
|[[Chike (Ọgụegwu)|Ịgba ọsọ]]
|-
|Ovami<ref>{{Cite web|author=|date=2023-05-23|title=#MUSICVID: Rich Nigerian Culture Is Well Exhibited In Oxlade & Flavour's New Hit Song 'OVAMI' - Fashion GHANA|url=https://www.fashionghana.com/site/oxlade-flavour-ovami-nigerian-culture-video/|accessdate=2023-08-09|language=en-US|archivedate=2023-08-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230810230322/https://www.fashionghana.com/site/oxlade-flavour-ovami-nigerian-culture-video/}}</ref>
|Oxlade ft [[Flavour (musician)|Nri]]
|-
|Onye Ọtụghị Iche <ref>{{Cite web|title=Video: Simi drops visuals for "Stranger" - P.M. News|url=https://pmnewsnigeria.com/2023/06/16/video-simi-drops-visuals-for-stranger/|accessdate=2023-08-09|language=en-US}}</ref>
|[[Simi (singer)|Simi]]
|-
|Mmetụta Na-atọ Egwu
|[[Lil Kesh]] ft Young John[[Young John|John Na-eto eto]]
|-
|Anya niile n'elu m
|[[Niniola]]
|-
|Ịlụ di ọzọ
|Kpakọrịta ft Ruger[[Ruger (singer)|Ruger]]
|-
|Nlebara anya <ref>{{Cite web|date=2022-11-23|title=Soundz releases video for his viral hit song, 'Attention'|url=https://www.pulse.ng/entertainment/music/soundz-releases-video-for-his-viral-hit-song-attention/clz0nwd|accessdate=2023-08-09|work=Pulse Nigeria|language=en}}</ref>
|Soundz
|-
| rowspan="13" |2022
|Nri ụtụtụ
|Ugoccie ft [[Phyno]]
|-
|O siri ike ịchọta
|Chike ft Nri[[Flavour (musician)|Nri]]
|-
|Udo
|Brown Joel
|-
|Nwoke Oma <ref>{{Cite web|date=2022-03-17|title=Chiké Delves Deeper Inwards and Preaches Reality in Visuals for "Nwoke Oma" - Afrocritik|url=https://www.afrocritik.com/chike-delves-deeper-inwards-and-preaches-reality-in-visuals-for-nwoke-oma/|accessdate=2023-08-09|language=en}}</ref>
|[[Chike (Ọgụegwu)|Ịgba ọsọ]]
|-
|Ịcha ihe
|DJ Neptune ft S1mba
|-
|Enweela ya <ref>{{Cite web|author=Nwangwu|first=Adaora|date=2022-07-01|title=Dunnie Debuts Music Video For New Single ‘Already Won’ Featuring Chike|url=https://culturecustodian.com/dunnie-debuts-music-video-for-new-single-already-won-featuring-chike/|accessdate=2023-08-09|work=The Culture Custodian (Est. 2014.)|language=en-GB}}</ref>
|Dunnie ft Chike[[Chike (Ọgụegwu)|Ịgba ọsọ]]
|-
|Akpụkpọ anụ
|Onye Ọgwụ Na-agwọ Ọgwụ
|-
|WYD <ref>{{Cite web|author=Music|first=Jukebox|date=2022-05-12|title=Watch Killertunes In Visuals For "WYD" - Jukebox Music|url=https://jukeboxmusic.com.ng/watch-killertunes-in-visuals-for-wyd/,%20https://jukeboxmusic.com.ng/watch-killertunes-in-visuals-for-wyd/|accessdate=2023-08-09|language=en-GB}}</ref>
|Ndị Ogbu Mmadụ
|-
|Hosanna
|Masterkraft ft Chike[[Chike (Ọgụegwu)|Ịgba ọsọ]]
|-
|Soro Gị <ref>{{Cite web|author=Nigeria|first=Guardian|date=2021-10-16|title=Chike, Gyakie Join Fiokee In Love Riddim "Follow You"|url=https://guardian.ng/life/chike-gyakie-join-fiokee-in-love-riddim-follow-you/|accessdate=2023-08-09|work=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-US|archivedate=2023-08-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230810230242/https://guardian.ng/life/chike-gyakie-join-fiokee-in-love-riddim-follow-you/}}</ref>
|Fiokee ft [[Gyakie]] & Chike[[Chike (Ọgụegwu)|Ịgba ọsọ]]
|-
|Chi Efo <ref>{{Cite web|author=Tv|first=Bn|date=2022-05-17|title=New Video: J’Dess feat. The Cavemen, Waje, Selebobo, Chigurl, Zoro & Loud Urban Choir – Chi Efo|url=https://www.bellanaija.com/2022/05/music-video-jdess-chi-efo/|accessdate=2023-08-09|work=|language=en-US}}</ref>
|J'dess ft Cavemen, [[Waje]], [[Chioma Omeruah|Chigul]], Selebobo, Zoro & Loud Choir
|-
|Medusa <ref>{{Cite web|title=Layzee Ella unveils music video ‘Medusa’ featuring Khaid - P.M. News|url=https://pmnewsnigeria.com/2022/10/19/layzee-ella-unveils-debut-music-video-medusa-featuring-khaid/|accessdate=2023-08-09|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|author=Okim|first=Itty|date=2022-10-19|title=Layzee Ella References Art in Stunning "Medusa" Video ft. Khaid Directed by Pink|url=https://digimillennials.com/press-releases/layzee-ella-references-art-in-stunning-new-medusa-video-ft-khaid/|accessdate=2023-08-09|language=en-US}}</ref>
|Layzee Ella ft Khaid
|-
|Ebumnuche Ọjọọ
|TAR1Q
|-
| rowspan="4" |2021
|Ihe Dị Iche Iche
|Akara ft [[Ayra Starr]]
|-
|Nanị Nwa M
|[[Ric Hassani]]
|-
|Maka Gị
|[[Chidinma|Chidinma Ekile]]
|-
|Ịkwado
|B2C Uganda
|-
| rowspan="2" |2020
|Ị Hụghị M n'anya
|Chike ft [[Mayorkun]]
|-
|Ịgba ọsọ n'ebe ị nọ<ref>{{Cite web|author=|date=2021-02-12|title=Chike unveils cinematic video for 'Running (To You)' feat. Simi {{!}} WATCH VIDEO!|url=https://notjustok.com/videos/chike-simi-running-to-you-video/|accessdate=2023-08-09|work=NotjustOk|language=en-US}}</ref>
|Chike ft [[Simi (singer)|Simi]]
|-
|
|Philomena
|Marxii
|-
|
|Roju<ref>{{Cite web|title=Chike Celebrates Culture with ‘Roju’ Visuals - THISDAYLIVE|url=https://www.thisdaylive.com/index.php/2021/06/12/chike-celebrates-culture-with-roju-visuals|accessdate=2023-08-09|work=www.thisdaylive.com|language=en}}</ref>
|[[Chike (Ọgụegwu)|Ịgba ọsọ]]
|}
=== Ihe nkiri ===
{| class="wikitable"
|+
!Afọ
!Aha ya
!Ọrụ
!Ihe edeturu
|-
|2021
|Lady Koi Koi<ref>{{Cite web|author=Nigeria|first=Guardian|date=2021-12-03|title=Director Pink serves suspense, thrills and actions in Lady Koi Koi|url=https://guardian.ng/saturday-magazine/director-pink-serves-suspense-thrills-and-actions-in-lady-koi-koi/|accessdate=2023-08-09|work=The Guardian Nigeria News - Nigeria and World News|language=en-US|archivedate=2023-08-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230810230333/https://guardian.ng/saturday-magazine/director-pink-serves-suspense-thrills-and-actions-in-lady-koi-koi/}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-11-25|title=Watch Praise Onyeagwalam's horror short film 'Lady Koi Koi'|url=https://www.pulse.ng/entertainment/movies/watch-praise-onyeagwalams-horror-short-film-lady-koi-koi/mnebv6z|accessdate=2023-08-09|work=Pulse Nigeria|language=en|archive-date=2023-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230810231624/https://www.pulse.ng/entertainment/movies/watch-praise-onyeagwalams-horror-short-film-lady-koi-koi/mnebv6z|url-status=dead}}</ref>
|Onye na-emepụta ya
|Ihe nkiri dị mkpirikpi
|}
== Onyinye / nhọpụta ==
{| class="wikitable"
|+
!Afọ
!Ihe nrite
!Ụdị
!Ọrụ
!Nsonaazụ
!Nkwupụta
|-
| rowspan="2" |2023
|Ndị isi
|Vidio Egwú Kasị Mma
|Ọmụmụ|{{Nom}}
|<ref>{{Cite web|date=2023-07-12|title=Burna Boy, Rema, Ruger, Asake lead 2023 Headies nomination list [Full Nomination List]|url=https://www.pulse.ng/entertainment/music/the-full-nomination-list-for-the-2023-headies-awards/5r1yw44|accessdate=2023-08-09|work=Pulse Nigeria|language=en|archivedate=2023-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230804015516/https://www.pulse.ng/entertainment/music/the-full-nomination-list-for-the-2023-headies-awards/5r1yw44}}</ref><ref>{{Cite web|date=2023-07-12|title=Headies Award 2023 nominees list: Asake, Burna Boy, Tiwa Savage plus odas wey make di list|url=https://www.bbc.com/pidgin/articles/c06e8prrgm2o|accessdate=2023-08-09|work=BBC News Pidgin}}</ref>
|-
|AFRIMMA
|Onye nduzi vidio kacha mma
|__|{{Won}}
|<ref>{{Cite web|date=2023-08-08|title=AFRIMMA Awards 2023 Nominees : The Complete List Notjustok|url=https://notjustok.com/eastafrica/awards/afrimma-awards-2023-nominees/|accessdate=2023-08-09|work=Latest East African & Bongo Flava Music, Songs & Video - Notjustok|language=en-US|archivedate=2023-08-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230810225313/https://notjustok.com/eastafrica/awards/afrimma-awards-2023-nominees/}}</ref>
|-
| rowspan="3" |2022
|Ndị isi
|Vidio Egwú Kasị Mma
|Roju|{{Nom}}
|<ref>{{Cite web|author=Aderoju|first=Darlene|date=2022-07-27|title=Wizkid Leads 2022 Headies Awards Nominees: See Complete List|url=https://www.billboard.com/music/awards/headies-awards-2022-nominations-1235118266/|accessdate=2023-08-09|work=Billboard|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-05-24|title=#15thHeadies: Meji Alabi, TG Omori, Others Nominated For Best Music Video {{!}} SEE LIST|url=https://notjustok.com/news/15thheadies-best-music-video-nomination/|accessdate=2023-08-09|work=NotjustOk|language=en-US}}</ref>
|-
|AFRIMMA
|Vidio Egwú Kasị Mma
|Nwoke Oma|{{Nom}}
|<ref>{{Cite web|author=|title=Here Are All the Winners at the AFRIMA Awards - Okayplayer|url=https://www.okayafrica.com/afrima-awards-winners-list/|accessdate=2023-08-09|work=www.okayafrica.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2023-01-16|title=#AFRIMA8: Here Is The Full List Of Winners At The AFRIMA Awards 2023|url=https://notjustok.com/news/the-full-list-of-winners-at-the-afrima-awards-2023/|accessdate=2023-08-09|work=NotjustOk|language=en-US}}</ref>
|-
|Onyinye Egwú Galaxy
|Onye nduzi vidiyo nke Afọ
|__|{{Nom}}
|<ref>{{Cite web|title=#GMA22: Official Nomination List and Voting Link, Out Now! – The GMAs|url=https://galaxymusicawards.com/gma22-official-nomination-list-and-voting-link-out-now/|accessdate=2023-08-09|language=en-US|archivedate=2023-08-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230810225143/https://galaxymusicawards.com/gma22-official-nomination-list-and-voting-link-out-now/}}</ref>
|}
== Hụkwa ==
* Ndepụta nke ndị na-ese ihe nkiri na Naijiria
== Edensibia ==
{{Reflist}}
[[Òtù:Mmadụ ndi di ndụ]]
sx27h3swkia2fu42r3i9t1qzqebaob2
Ndị America nke Tanzania
0
45497
725981
172866
2026-09-17T14:14:30Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
725981
wikitext
text/x-wiki
Ndị America Tanzania bụ ndị America sitere na Tanzania . Na ọnụ ọgụgụ US 2000, mmadụ 2,921 koro ndị Tanzania. Na ọnụ ọgụgụ a, anyị ga-agbarọ agba ụfọdụ ndị (ihe na- ọgụ 300 nke ọ lụba) ndị a na-eto nke " Tanganyika " na " ndị Zanzibar Islanders" gbadara. N'etiti 2009-2011 edebanye aha ndị Tanzania 20,308 bi na United States (ọnụọgụ a na-ụzọ ndị America sitere na Tanzania).
Oké ọkọchị na Tanzania na mmalite 1980s kpatara ọnọdụ akụ na ụba na-akawanye njọ na mba ahụ ma kpalie ụfọdụ ndị ịkwaga mba ọzọ, bịarute United States n'ọnụ ọgụgụ dị mma malite na 1986 na mbata nke ndị Tanzania 370. <ref name="Butler">{{Cite web |url=http://www.encyclopedia.chicagohistory.org/pages/1228.html |title="Tanzanians", ''Encyclopedia of Chicago'', authored by Tramayne M. Butler, 2005 |access-date=2024-05-26 |archive-date=2024-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240624105340/https://www.encyclopedia.chicagohistory.org/pages/1228.html |url-status=dead }}</ref>
== Demography ==
Dabere na data 2009-2011, e mere mmemme na 15.2 (oke ebi: 11.5 ruo 18.9 Afọ etiti ha na-eme akwụkwọ bụ 37.8 (onye isi nke akwụkwọ: 35.8 ruo 39.8 afọ). Ihe dị ka 47.9 nọmba (ọnụego akara: 41.4 ruo 54.4%) n'ime ha nwere opekata mpe nzere bachelọ. E mere mmemme na 2.2 (nso nke mmeri: 1.1 ka 3.3%) n'ime ha bi na emu US otu afọ gara aga. N'ime ndị na-ahụ maka njikwa US, e mere ememme na 40.8 abụrụla ụmụ amaala US. N'ime ndị America Tanzania niile a akara na akara US, e mere emu na 47.0 51.8 ruo 52.2 Ego ha ga-enweta n'etiti etiti etiti bụ USD 67,327 (ọnụego onyinye: USD 59,861 ruo 74,793).
Agbanyeghị na Tanzania bụ nke United Kingdom, naanị 16% nke ndị Tanzania bi na United States nwere bekee dịka nne asụsụ, ebe 84.0% nke ndị a nwere asụsụ ndị ọzọ dị ka asụsụ obodo.
=== Ndị America Tanzania na Chicago ===
<ref name="Butler" />Ọtụtụ ndị Tanzania bịarutere 1986 gbula ibi na Chicago . [1] Ọtụtụ n'ime ha bụ ụmụ akwụkwọ na ndị bịara n'obodo ahụ iji akara akara ugo dị elu ma ọ bụ onye ọrụ maka onye were ha n'ịbụ ụmụ akwụkwọ ha na United States. [1] Ụfọdụ Tanzania na-ebelatala n'obodo ha afọ ole na ole ka ha bịarutere US
Okpukpe na-ekere òkè na ndụ nke ọtụtụ ndị America Tanzania na Chicago. <ref name="Butler"/>
=== Ndị America Tanzania n'ebe ọzọ na United States ===
Ndị otu Tanzanian American dị na United States gụnyere Tanzanian American Association (Inc.) na Massachusetts </link> na otu ndị otu Tanzania nke Wichita, Kansas. <ref>{{Cite web|url=http://tawichita.net/|title=Blog - Tanzania Association Of Wichita -TaWichita|accessdate=18 March 2015|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304102753/http://tawichita.net/}}</ref>
== Ndị ama ama ==
* John Abraham, onye bụbu onye isi obodo Teaneck, New Jersey
* Ida Ljungqvist, ụdị mba ụwa
* Clea Koff, ọkà mmụta gbasara mmadụ na onye edemede
* Vivek Kundra, onye bụbu onye isi mgbasa ozi mbụ nke United States
* Harold O'Neal, onye na-ede egwú
== Hụkwa ==
* Ndị South-East Africa na United States
* Ndị Tanzania nọ na United Kingdom
* Tanzania-United States mmekọrịta
== Ntụaka ==
{{Reflist}}{{African immigration to the United States}}{{Demographics of the United States}}
7gqmzt20estfcfyxq4yj9ln96uoii5c
Reginald Hudlin
0
45845
726025
723399
2026-09-18T04:32:46Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726025
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Infobox person|name=Reginald Hudlin|image=10.5.17ReginaldHudlinByLuigiNovi1.jpg|alt=Reginald Hudlin seated at a table for a public talk|caption=Hudlin in 2017|birth_date={{birth date and age|1961|12|15}}|birth_place=[[Centreville, Illinois]], U.S.|occupation=Film director<br/>Writer<br/>Producer|years_active=1983–present|known_for=''[[House Party (film)|House Party]]''<br/> ''[[Django Unchained]]''<br/> ''[[Boomerang (1992 film)|Boomerang]]''|spouse={{marriage|Chrisette Suter|November 30, 2002}}|children=7|relatives=[[Warrington Hudlin]] (brother)}}
'''Reginald Alan Hudlin''' <ref name="African Americans in the Visual Arts">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=BcWHdpRoDkUC&dq=reginald+hudlin+born+1961&pg=PA99|title=African Americans in the Visual Arts|first=Steven|author=Otfinoski|year=2014|isbn=9781438107776|publisher=[[Facts On File]]}}</ref> (amụrụ na Disemba 15, 1961) <ref name="African Americans in the Visual Arts" /> bụ onye America na-ede ihe nkiri, onye nduzi, onye na-emepụta ihe, na onye na-ede akwụkwọ na-atọ ọchị. Ya na nwanne ya nwoke nke okenye Warrington Hudlin, a maara ya dị ka otu n'ime Hudlin Brothers. Site na 2005 ruo 2008, Hudlin bụ Onye isi oche nke ntụrụndụ maka Black Entertainment Television (BET) . Hudlin edeela ọtụtụ akwụkwọ akụkọ eserese. O so mepụta emume 88th Academy Awards na 2016 yana ihe ngosi TV ndị ọzọ.
Ihe nkiri Hudlin bụ 1990's House Party . Ọ duziri ihe nkiri 1992 bụ ''Boomerang'' . N'akụkụ Warrington, ọ bụ onye isi mepụtara ihe nkiri telivishọn nke 1994 Cosmic Slop, ma duzie nke mbụ n'ime akụkụ atọ nke ihe nkiri ahụ, "Space Traders". Hudlin rụrụ ọrụ dị ka onye na-emepụta ihe nkiri na 2012 Django Unchained, nke Quentin Tarantino duziri, nke nwetara nhọpụta Academy Award maka Best Picture.
== Oge ọ malitere ==
A mụrụ Hudlin na Centreville, Illinois, nwa nke ndị nkuzi abụọ. Nwanne Hudlin nke okenye, Warrington Hudlin, bụkwa onye nduzi ihe nkiri, yana onye na-eme ihe nkiri na onye na-emepụta ihe.
Ndị Hudlins tolitere na East St. Louis, [[Ilinoi|Illinois]], ebe ezinụlọ ahụ nwere mgbọrọgwụ miri emi.<ref name="NYTimes-HouseParty-1990">{{Cite news|author=Greenberg|first=James|title=In Hollywood, Black Is In|url=https://www.nytimes.com/1990/03/04/movies/in-hollywood-black-is-in.html|work=[[The New York Times]]|date=March 4, 1990}}</ref> Ụmụnne Hudlin bụ ụmụ ụmụ Peter na Nancy Hudlin, bụ ndị so na Underground Railroad. Nwanne nna ha bụ onye nkuzi tennis Richard A. Hudlin, onye duziri Arthur Ashe na Althea Gibson.
Hudlins gara Katherine Dunham's Center for the Performing Arts, ụlọ akwụkwọ nnwale, Warrington maka ụlọ akwụkwọ sekọndrị na Reginald maka klas martial arts mgbe ụlọ akwụkwọ gachara.<ref name="NPR-Dunham-Obit-2006">{{Cite news|author=Elliott|first=Debbie|title=Katherine Dunham Helped Teach the World to Dance|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5436144|publisher=[[NPR]]|date=May 27, 2006|language=en|format=Audio interview}}</ref> Hudlin kwuru na ahụmịhe ahụ bụ ihe na-akpali akpali, ma mee ka nwanne ya nwoke nke okenye gaa [[Yale University|Mahadum Yale]], na ịga Mahadum Harvard.<ref name="HudlinEntertainment-About">{{Cite news|title=The Reginald Hudlin Story|url=http://hudlinentertainment.com/about-me/the-reginald-hudlin-story/|publisher=Hudlin Entertainment|language=en|archive-date=2024-05-28|access-date=2024-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240528085751/https://hudlinentertainment.com/about-me/the-reginald-hudlin-story/|url-status=dead}}</ref> N'afọ 1979, Hudlin gụsịrị akwụkwọ na Assumption High School na East St. Louis . <ref name="StLouisAmerican-OscarNom-2013">{{Cite news|title=Metro East native Reginald Hudlin receives Oscar nod for 'Django'|url=http://www.stlamerican.com/entertainment/living_it/metro-east-native-reginald-hudlin-receives-oscar-nod-for-django/article_a4377664-5bfa-11e2-83ac-001a4bcf887a.html|work=[[The St. Louis American]]|date=January 11, 2013|language=en}}</ref>
Mgbe ọ na-agụ akwụkwọ na Mahadum Harvard, Hudlin duziri ọrụ edemede ya, ihe nkiri dị mkpirikpi a na-akpọ House Party, nke nwetara ọtụtụ onyinye gụnyere ebe mbụ na Black American Cinema Society Awards . <ref name="LATimes-BACS-Award-HouseParty-1986">{{Cite news|author=Thomas|first=Kevin|title=Winning Black Videos, Films Highlight Youth|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1986-01-27-ca-762-story.html|work=[[Los Angeles Times]]|date=January 27, 1986|accessdate=April 8, 2022}}</ref> Ihe nkiri ahụ sitere n'ike mmụọ nsọ ya na-etolite na East St. Louis. N'afọ 1983, Hudlin gụsịrị akwụkwọ magna cum laude na Harvard na B.A. na Visual and Environmental Studies . <ref name="HudlinEntertainment-About"/> Ihe nkiri ya dị mkpirikpi bụ ihe ndabere maka ihe nkiri mbụ ya, House Party . <ref name="TooShortsBoombox-Podcast-2017">{{Cite news|author=$hort|first=Too|title=Writer / Director Reginald Hudlin|url=https://www.podcastone.com/episode/Writer-/-Director-Reginald-Hudlin-1718434-1|work=Too $hort's Boombox|publisher=PodcastOne|date=March 8, 2017|format=Audio podcast|archive-date=May 28, 2024|access-date=May 28, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240528085750/https://www.podcastone.com/episode/Writer-/-Director-Reginald-Hudlin-1718434-1|url-status=dead}}</ref>
== Ọrụ ==
Mgbe ọ gụsịrị akwụkwọ na kọleji, Hudlin na nwanne ya nwoke guzobere ụlọ ọrụ mmepụta ihe ma mee vidiyo egwu maka ndị omenkà dị ka Heavy D, Jamaica Boys, na ndị ọzọ.:: 234 Ha mepụtara "Hey Love" 1980s TV commercial maka ndekọ nchịkọta nke ndị omenkà dị iche iche, nke a na-egwuri egwu mgbe niile na TV abalị.<ref name="NPR-FreshAir-Boomerang-1992">{{Cite news|author=Gross|first=Terry|title=Fresh Air with Terry Gross, July 10, 1992: Interview with Warrington Hudlin and Reginald Hudlin|url=http://39ea54ff11b298f9bcaa-1b99eba380497722926169d6da8b098e.r2.cf5.rackcdn.com/1992/FA19920710.mp3|work=[[Fresh Air]]|publisher=[[NPR]]|date=July 10, 1992|format=Audio, starts at 36:13}}</ref><ref name="HeyLove-TVCommercial">{{Cite web|title="Hey Love" 1980s TV Commercial – No My Brother|work=[[YouTube]]|url=https://www.youtube.com/watch?v=8AqVtTVbZms|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240528085752/https://www.youtube.com/watch?v=8AqVtTVbZms|archivedate=2024-05-28|date=1980s|accessdate=2024-05-28}}</ref>
Hudlin duziri - ya na nwanne ya nwoke nke okenye Warrington na-emepụta - ihe nkiri mbụ ya, ihe nkiri hip-hop na-atọ ọchị nke 1990 bụ House Party, nke gosipụtara Kid 'n Play. Otu n'ime ozi nke ihe nkiri ahụ bụ ịkwalite mmekọahụ dị nchebe. Ihe nkiri ahụ, nke New Line Cinema kesara, bụ, dị ka Variety si kwuo, otu n'ime ihe nkiri kachasị baa uru n'ime afọ iri.<ref name="LATimes-HousePartyEconomics-2000">{{Cite news|author=Hudlin|first=Reginald|title=If It's a Question of Money...|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2000-sep-10-ca-18434-story.html|work=[[Los Angeles Times]]|date=September 10, 2000|accessdate=April 8, 2022}}</ref> New Line chọrọ ime ihe ndị ọzọ, mana ndị Hudlins echeghị na ụgwọ ma ọ bụ nkwekọrịta zuru ezu.<ref name="BlackFilmmakersMagic-2003">{{Cite book|author=Alexander|first=George|title=Why We Make Movies: Black Filmmakers Talk About the Magic of Cinema|url=https://archive.org/details/whywemakemoviesb0000alex|date=2003|publisher=Harlem Moon|location=New York|isbn=978-0-307-41959-0|chapter=Reginald Hudlin|oclc=53445264}}</ref>: 446
Hudlin duziri ''Boomerang,'' nke afọ 1992, ọzọ na nwanne ya nwoke nke okenye Warrington na-emepụta. Ihe nkiri ahụ bụ nnukwu ihe nkiri ịhụnanya nke Eddie Murphy, onye nwere nkwekọrịta oge na Paramount Pictures ma were Hudlin Brothers n'ọrụ n'ihi na ọ masịrị ya House Party. Ọ gosipụtara ndị isi ojii niile gụnyere Robin Givens, Halle Berry, Martin Lawrence, David Alan Grier, na Chris Rock.<ref name="NPR-FreshAir-Boomerang-1992"/><ref name="NYTimes-Boomerang-EddieMurphy-1992">{{Cite news|author=Dowd|first=Maureen|title=FILM; He's Never Been Happier, or More Glum|url=https://www.nytimes.com/1992/06/28/movies/film-he-s-never-been-happier-or-more-glum.html?pagewanted=all|work=[[The New York Times]]|date=June 28, 1992}}</ref> Boomerang dabeere n'echiche mbụ nke Murphy ma ndị edemede Saturday Night Live bụ Barry W. Blaustein na David Sheffield dere ya.<ref name="BlackFilm-Boomerang-2012">{{Cite news|author=Morales|first=Wilson|title=Exclusive: Director Reginald Hudlin talks Boomerang 20 Years Later, Black Panther, and producing Django Unchained|url=http://www.blackfilm.com/read/2012/07/director-reginald-hudlin-talks-boomerang-20-years-later-black-panther-django-unchained/|publisher=BlackFilm.com|date=July 1, 2012}}</ref>
E mere emume ncheta afọ iri abụọ na ise nke ntọhapụ Boomerang na Julaị 1, 2017, na National Museum of African American History and Culture na Washington, D.C., na mkparịta ụka n'etiti Hudlin na onye na-emepụta George Alexander. <ref name="NMAAH-Boomerang25-2017">{{Cite news|author=House|first=Jermaine|title=African Americans and the Advertising Industry Series Leads the National Museum of African American History and Culture July Programming|url=https://nmaahc.si.edu/sites/default/files/downloads/news/july_2017_public_programs_release_17.374.pdf|publisher=[[National Museum of African American History and Culture]]|date=June 29, 2017|format=Press release}}</ref><ref name="FKBOnline-Boomerang25-2017">{{Cite news|author=Ekokobe|first=Reggie|title=Exclusive: Director Reginald Hudlin talks 'Boomerang' 25 Years Later, 'Marshall,' and More|url=http://fkbonline.com/exclusive-director-reginald-hudlin-talks-boomerang-25-years-later-marshall-and-more/|publisher=First Klass Breakfast|date=July 1, 2017}}</ref>
N'afọ 1992, mgbe ọ na-eme ''Boomerang,'' Hudlin dere ihe nkiri animated, Bébé's Kids, nke Brandon Tartikoff nke Paramount kwadoro, ma mee ya iji cheta onye na-eme ihe ọchị Robin Harris, onye nwụrụ na 1990. <ref name="BlackFilm-Boomerang-2012"/>
N'afọ 1994, Hudlin Brothers mepụtara ihe nkiri telivishọn HBO Cosmic Slop, nke Hudlin duziri akụkụ "Space Traders". Akụkụ a bụ akụkọ dị mkpirikpi "The Space Traders" nke Derrick Bell, nke dị n'akwụkwọ Bell bụ Faces at the Bottom of the Well: The Permanence of Racism .<ref name="NYTimes-CosmicSlop-1994">{{Cite news|author=Meisler|first=Andy|title=Using Fun to Show Blacks to Whites|url=https://www.nytimes.com/1994/11/07/arts/using-fun-to-show-blacks-to-whites.html|work=[[The New York Times]]|date=November 7, 1994}}</ref><ref name="FacesAtBottomWell-SpaceTrader-1992">{{Cite book|author=Bell|first=Derrick|title=Faces at the Bottom of the Well: The Permanence of Racism|date=1992|publisher=[[Basic Books]]|location=New York City, New York|isbn=978-0-786-72323-2|pages=158–194|chapter=Chapter 9: The Space Trader|oclc=904402741}}</ref>
Mgbe ahụ, ọ duziri The Great White Hype, The Ladies Man, Serving Sara (2002), ihe omume abụọ nke usoro TV Modern Family, ihe omume nke The Office, ihe omume ya nke The Middle, na ọtụtụ ihe omume nke Outsourced. Ọ bụkwa onye na-emepụta ihe na onye nduzi nke The Bernie Mac Show ruo afọ atọ.
Site na 2005 ruo 2008, Hudlin bụ Onye isi oche nke ntụrụndụ maka BET. Ihe ngosi ndị a ma ama nke Hudlin duziri n'oge ahụ gụnyere usoro ihe omume American Gangster na ''Sunday Best,'' ihe ngosi egwu gospel. Hudlin mepụtara BET Honors na ''BET Hip Hop Awards.'' <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[''[[wikipedia:Tinye edensibịa|<span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2017)">citation needed</span>]]'']</sup>
== Ndụ onwe onye ==
N'afọ 2002, Hudlin lụrụ Chrisette Hudlin (onye a mụrụ Suter), onye ndụmọdụ mmekọrịta ọha na eze, na [[Jamaica]]" id="mwAQs" rel="mw:WikiLink" title="Montego Bay, Jamaica">Montego Bay, Jamaica . <ref name="Variety-Marriage-2003">{{Cite news|author=Variety Staff|title=Chrisette Suter and Reginald Hudlin|url=https://variety.com/2003/scene/people-news/chrisette-suter-and-reginald-hudlin-1117878266/|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=January 6, 2003}}</ref><ref name="Essence-KamalaHarris-2016">{{Cite news|author=Owens|first=Donna M.|title=California Attorney General Kamala Harris Plans to be America's Next Black Female Senator|url=http://www.essence.com/2016/01/13/california-attorney-general-kamala-harris-americas-next-black-female-senator|work=[[Essence (magazine)|Essence]]|date=January 13, 2016}}</ref> Ha nwere ụmụ abụọ.<ref name="HudlinEnt-Top10Heroes-2016">{{Cite web|author=Hudlin|first=Reginald|title=Top Ten Heroes of the Year|url=http://hudlinentertainment.com/top-ten-heroes-of-the-year/|publisher=Hudlin Entertainment|date=2016|access-date=2024-05-28|archive-date=2024-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20240528085751/https://hudlinentertainment.com/top-ten-heroes-of-the-year/|url-status=dead}}</ref>
Reginald Hudlin's lawyer at the time{{when|date=November 2022}} was Doug Emhoff. In 2013, Chrisette Hudlin set up Emhoff on a blind date with then-Attorney General of California and future Vice-President, Kamala Harris.<ref name=one>{{cite magazine |last=Desta |first=Yohana |title=How Hollywood Shaped Kamala Harris and Doug Emhoff's Marriage |url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2020/08/kamala-harris-husband-doug-emhoff-hollywood |magazine=Vanity Fair |access-date=April 8, 2022 |date=August 19, 2020}}</ref><ref name="two">{{Cite web|author=Bennett|first=Jessica|title=Kamala Harris Will Make History. So Will Her 'Big, Blended' Family.|url=https://www.nytimes.com/2021/01/17/us/kamala-harris-doug-emhoff-family-inauguration.html|work=The New York Times|accessdate=April 8, 2022|date=January 17, 2021}}</ref>
== Ihe nkiri ==
=== Ihe nkiri ndị a ma ama ===
{| class="wikitable"
!Afọ
!Aha ya
! width="65" |Onye nduzi
! width="65" |Onye na-emepụta ya
! width="65" |Onye edemede
!Ihe edeturu
|-
|1990
|''Nzukọ Ụlọ''| {{yes}}| {{no}}| {{yes}}
|
|-
| rowspan="2" |1992
|''Boomerang''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|
|-
|''Ụmụ Ụmụ''| {{no}}| {{yes|Executive}}| {{yes}}
|Onye na-ede egwu ("I Ain't Havin' It", "Freedom Song", "Straight Jackin'")
|-
|1996
|''Nnukwu White Hype''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|
|-
|2000
|''Nwoke Ndị Nwanyị''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|
|-
|2002
|''Ịrụ Sara ozi''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|
|-
|2017
|''Marshall''| {{yes}}| {{yes}}| {{no}}
|
|-
|2019
|''Nna Nna ojii ahụ''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|Ihe nkiri
|-
|2020
|''Nchebe''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|
|-
|2022
|''Sidney''| {{yes}}| {{yes|Executive}}| {{no}}
|Ihe nkiri
|-
|2023
|''Candy Cane Lane''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|
|}
==== Ọrụ ndị na-eme ihe nkiri ====
{| class="wikitable"
!Afọ
!Aha ya
!Ọrụ
|-
|1986
|''Ọ Ga-enwerịrị Ya''
|Nkịta 4
|-
|1990
|''Nzukọ Ụlọ''
|Onye ohi # 1
|-
|1992
|''Boomerang''
|Onye Ọgbaghara n'Ụzọ
|-
|1993
|''Ndị nọ n'ìgwè''
|Onye nta akụkọ 31
|-
|1996
|''Ụlọ Joe''
|Rodney Roach (olu)
|-
|2000
|''Nwoke Ndị Nwanyị''
|Aloysius
|}
=== Telivishọn ===
{| class="wikitable"
!Afọ
!Aha ya
! width="65" |Onye nduzi
! width="65" |Onye na-emepụta ya
! width="65" |Onye edemede
!Ihe edeturu
|-
|1994
|''Okirikiri Cosmic Slop''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|Ihe nkiri TV; Nkebi nke "Space Traders"<br />
|-
|2000
|''Obodo Ndị Mmụọ Ozi''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|Ihe omume "Mgbe ụwa Colitis"
|-
|2002–2005
|''Ihe ngosi Bernie Mac''| {{yes}}| {{yes}}| {{no}}
|Ihe omume iri na otu
|-
| rowspan="2" |2005
|''Richard Pryor: Nwoke Kasị Egwu Nwụrụ Anwụ ma Ọ bụ Dị Ndụ''| {{yes}}| {{yes|Executive}}| {{no}}
|Ihe nkiri
|-
|''Onye ọ bụla kpọrọ Chris asị''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|Ihe omume "Onye ọ bụla kpọrọ onye na-anya ụgbọelu asị"
|-
|2007
|''Nwunye''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|Ihe nkiri TV
|-
| rowspan="2" |2009
|''Ịzụlite Ọgwụ''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|Ihe omume "Imepụta Ihe siri ike ime"
|-
|''Ebe Dị n'Etiti''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|Ihe omume "Krismas"
|-
|2009–2010
|''Ezinụlọ nke Oge A''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|Ihe omume "Egwu" na "Bịa na M"
|-
| rowspan="3" |2010
|''Ọ dị mma karịa Ted''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|Ihe omume "The Great Repression"
|-
|''Ụmụ Tucson''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|Ihe omume "Ụbọchị Nna"
|-
|''Black Panther nke Marvel''| {{no}}| {{yes|Executive}}| {{yes}}
|Ọ bụkwa onye mmepe; Onye na-eme ihe nkiri dị ka Onye isi ala (olu) na Ihe Omume "To the End"<br />
|-
|2010–2011
|''Ndị ọzọ''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|Ihe omume "Temporary Monsanity" na "The Todd Couple"
|-
|2010–2012
|''Mmụọ''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|Ihe omume "Ferry Tale" na "True Grits"
|-
|2011
|''Ndị Enyi Nwere Uru''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|Ihe omume "Ọnụ Ụba nke Ịbụ Onye Na-adịghị Amụ Amụ"
|-
|2012
|''Anyị Ka N'ebe ahụ?''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|Ihe omume "The Expensive Purse Episode"",The Master of Ceremonies Episode" na "The Quarantine Episode"<br />
|-
| rowspan="2" |2013
|''Ọkpụkpụ''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|Ihe omume "The Party in the Pants"
|-
|''Otu esi ebi na nne na nna gị (N'oge ndụ gị niile) <nowiki><br id="mwApM"></nowiki>''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|Ihe omume "Olee otu esi agba ihe ngosi ahụ"
|-
| rowspan="3" |2014–2015
|''Onyeikpe Ọjọọ''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|Ihe omume "Knife to a Gunfight" na "Lockdown"
|-
|''Alụọ M''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|Ihe omume "Stand by Me" na "Change Me"
|-
|''Ogbugbu Na Mbụ''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|Ihe omume "Punch Drunk", "State of the Union" na "Bruja Blanca"
|-
| rowspan="3" |2015
|''Ndị Na-anọghị n'Eju''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|Ihe omume "Weird Knight"
|-
|''Nwa agbọghọ Ọhụrụ''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|Ihe omume "Panty Gate"
|-
|''Ihe nkiri''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|Ihe omume "Evil Twin"
|-
| rowspan="3" |2016
|''Obi na-akụ''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|Ihe omume "Backwards"
|-
|''Mmụọ ozi si Hel''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|Ihe omume "Ụbọchị Mmụọ Ozi"
|-
|''Nwanne nna Buck''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|Ihe omume "I Got This" na "Going to Jail Party"
|-
| rowspan="2" |2019
|''Black Monday''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|Ihe omume "295" na "243"
|-
|''O.G. Ikpeazụ''| {{yes}}| {{no}}| {{no}}
|Ihe omume "Criminal Minded", "Mama gị nọ na azụmahịa m" na "Lụso Ike ọgụ"<br />
|-
|}
== Onyinye ==
* 1986: Black American Cinema Society (ihe ndekọ ihe nkiri nke Western States Black Research Center), Black Independent Video and Film-maker's Awards, $ 1,500 mbụ prize maka House Party (obere) <ref name="LATimes-BACS-Award-HouseParty-1986"/>
* 1990: Sundance Film Festival, Filmmakers Trophy maka House Party''Nzukọ Ụlọ''
* 1990: Sundance Film Festival, Grand Jury Prize for House Party - onye a họpụtara
* 1990: Deauville Film Festival, Critics Award for House Party - onye a họpụtara
* 1991: Film Independent Spirit Award, Best First Feature for House Party - onye a họpụtara
* 1991: Film Independent Spirit Award, Onye nduzi kacha mma maka House Party - onye a họpụtara
* 1995: CableACE, Dramatic ma ọ bụ Theatrical Special for Cosmic Slop''Okirikiri Cosmic Slop''
* 2012: American Film Institute Awards 2012 maka Django Unchained, Top 10 Films
* 2013: Academy Award maka Best Picture maka Django Unchained - onye a họpụtara <ref name="IndieWire-Django-OscarNom-2013">{{Cite news|author=Dowell|first=Masha|title=Interview: Reginald Hudlin On His Oscar Journey, Working w/ RZA, Directing Again, More|url=https://www.indiewire.com/2013/02/interview-reginald-hudlin-on-his-oscar-journey-working-w-rza-directing-again-more-233596/|work=[[IndieWire]]|date=February 14, 2013}}</ref>
* 2013: Golden Globe Award maka Best Motion Picture - Drama maka Django Unchained - onye a họpụtara <ref name="GoldenGlobeNom-Django-2013">{{Cite web|title=Winners & Nominees 2013|url=http://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2013|publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]]|language=en|date=2013|accessdate=2024-05-28|archivedate=2015-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151115101236/http://www.goldenglobes.com/winners-nominees/2013}}</ref>
* 2013: PGA Awards, Onye Mmepụta pụtara ìhè nke Ihe nkiri Motion Pictures maka Django Unchained - onye a họpụtara
* 2015: Comic Con, Icon Award<ref name="ComicCon-IconAward-2015">{{Cite news|title=Reginald Hudlin and Joss Whedon Are the Latest Comic-Con Icon Award Recipients!|url=https://www.comic-con.org/toucan/reginald-hudlin-and-joss-whedon-are-latest-comic-con-icon-award-recipients|publisher=[[Comic-Con International]]: San Diego|date=July 29, 2015|language=en|archive-date=August 8, 2016|access-date=May 28, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20160808091147/http://www.comic-con.org/toucan/reginald-hudlin-and-joss-whedon-are-latest-comic-con-icon-award-recipients|url-status=dead}}</ref>
* 2016: African-American Film Critics Association, Salute to Excellence Award <ref name="HReporter-AAFCA-2015">{{Cite news|author=Galuppo|first=Mia|title=Oscars Producer Reginald Hudlin to be Honored at AAFCA Awards|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/oscars-producer-reginald-hudlin-be-849243|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=December 15, 2015|language=en}}</ref>
* 2016: Primetime Emmy Award maka Outstanding Special Class Program maka 88th Academy Awards - onye a họpụtara
== Edensibia ==
{{Reflist}}
[[Òtù:Mmadụ ndi di ndụ]]
[[Òtù:Pages with unreviewed translations]]
no3zk21359pel4qxskj6yvx9m4ek2u0
Rachelle Mozman Solano
0
46273
726017
700907
2026-09-18T02:31:35Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726017
wikitext
text/x-wiki
Rachelle Anayansi Mozman Solano ( ndidi 1972) bụ onye omenkà ihe nkiri America na-arụ ọrụ na foto na vidiyo yana onye na-ahụ maka ndị malite na New York City . [1] Ọ na-arụ ọrụ ugbu a na New York na Panama . [2] Foto Mozman Solano na ihe onyonyo na-akpụ akpụ n'otu oge na-egosi ndị dị n'etiti nje, nchọpụta ifo na akwụkwọ yana ụzọ ndị na-esite na-akpụzi na ọnọdụ nke mmadụ na gburugburu ebe obibi <ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.rachellemozman.com/?page_id=12|title=Biography|language=en-US|accessdate=2019-03-18}}</ref>
== Ndụ mmalite na agụmakwụkwọ ==
Rachelle Anayansi Mozman Solano bụ ọgbọ mbụ nke America amụrụ ma tolite na New York City. <ref name=":2">{{Cite web|url=https://wsimag.com/art/49637-rachelle-mozman-solano|title=Rachelle Mozman Solano|date=2019-02-07|work=Wall Street International|language=en|accessdate=2019-03-18}}</ref> Ọ na-arụ ọrụ n'etiti New York City na Panama, obodo ezinụlọ nne ya. <ref name=":2" /> Nne na nna ya zutere na Hunter College na CUNY obere oge ka ha abụọ kwagara US ma tinye aka na Trotskyist ije ruo ọtụtụ afọ. <ref name=":2" /> Nna ya bụ onye ọkà mmụta sayensị nke mechara bụrụ onye mmemme Kọmputa na nne ya na-arụ ọrụ na Ngalaba Education nke New York City. <ref name=":2" /> Nne na nna nna ya bụ ndị na-emepụta sample, ma kwaga New York City ịrụ ọrụ na ụlọ ọrụ uwe. <ref name=":2" />
Mozman Solano akwụkwọ akwụkwọ na Fiorello H. LaGuardia High School maka Music & Art na Performing Arts na New York City. [1] O matsayin MFA na Photography si Tyler School of Art na Temple University, ebe ọ akwụkwọ akwụkwọ na Coco Fusco, na BFA si Purchase College na SUNY, ebe ọ na-amụ na sinima na mgbasa ozi na-akọ ihe mere eme Tom Gunning na ndị na-ese ihe Gregory Crewdson, Jo Ann Walters., Mary Lucier na Antonio Frasconi . <ref name=":2" />
eIhe ọrụ ya na-etinye aka na psychoanalysis Clinical. Mozman Solano nwere afọ 14 nke ihe psychoanalytic sitere na National Psychological Association for Psychoanalysis, New York. Ọ bụ ọrụ dị ka onye na-ahụ maka ngwaọrụ n'etiti 2010 na 2017 <ref name=":2"/>
Ọ na-egbu a na School of the Museum of Fine Arts na Tufts University dị ka prọfesọ nke Practice in Photography mọnk. 2018. <ref>{{Cite web|url=https://smfa.tufts.edu/smfa-faculty|title=SMFA At Tufts - Faculty|work=smfa.tufts.edu|accessdate=2019-03-18}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://tuftsdaily.com/news/2018/10/03/smfa-expands-full-time-staff-five-new-hires/|title=SMFA expands full-time staff with five new hires|date=2018-10-03|work=The Tufts Daily|language=en|accessdate=2019-03-18}}</ref>
== Art ==
Omume nka nke Mozman Solano na-egosi ka ihe mere eme, psyche na ike si gbakọọ wee bụrụ ihe nke ihe nke ike na nke somatic. Ụbọchị Mozman Solano na-eleba anya n'ọgba egwu n'ihi oke oke, ndị mba ọzọ na ido onwe ha n'okpuru, ụgbọ na-ama ụmụaka. Foto ya na vidiyo na-ịkpọ ya, na nchoputa nke ndị dị ka echiche sitere na ike <ref>{{Cite web|url=https://wsimag.com/art/49637-rachelle-mozman-solano|title=Rachelle Mozman Solano|date=2019-02-07|work=Wall Street International|language=en|accessdate=2019-03-27}}</ref>
Ụbọchị 2018 Metamorphosis nke ike sitere na ihe ngosi 2014 MoMA nke ọrụ Paul Gauguin . Mozman Solano egwuregwura Gauguin na ihe ngosi nke ụdị ejiji ya, yana ọrụ ụlọ nka n'ịkpụzi echiche omenala ya. [1] Ọrụ a na-etinyekwa aka na nkatọ saịtị n'ịmepụta ihe oyiyi nke muses Gauguin na ọnọdụ ha . <ref>{{Cite web|url=https://www.artforum.com/artguide/smack-mellon-9875/metamorphosis-of-failure-165068|title=Rachelle Mozman Solano Metamorphosis of Failure|work=www.artforum.com|language=en-US|accessdate=2019-03-27|archive-date=2019-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327011812/https://www.artforum.com/artguide/smack-mellon-9875/metamorphosis-of-failure-165068|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.vogue.it/fotografia/gallery/metamorphosis-of-failure-by-rachelle-mozman-solano|title=Metamorphosis of Failure|work=Vogue Italia|date=12 February 2019|language=it|accessdate=2019-03-27}}</ref> <ref name=":2"/>
Na 2020 Mozman Solano weputara monograph ya Colonial Echo na Kris Graves Projects, [1] na-achịkọta ọrụ abụọ ya, Casa de Mujeres na La Negra . Ọrụ ahụ na-adabere na ndụ ndụ ya na ọnụ ọgụgụ ya. Na Casa de Mujeres, ọ na-ekwu okwu ụgha colonialism na Panama na ụgbọ ya. Na La Negra, ọ ọhụụra njem ya si na nrida America, ma hụ gaa New York City. [2] Aha maka aha La Negra, sitere na aha otutu nyere nne ya site na ebe ya <ref>{{Cite web|title=Colonial Echo|url=https://www.artresourcestransfer.org/library-program/colonial-echo|work=A.rt R.esources T.ransfer|accessdate=27 March 2024|language=en}}</ref>
Mozman Solano enweela ebe obibi na ụlọ ọrụ The Camera Club of New York, Light Work, LMCC workspace, na Smack Mellon, yana Guggenheim Fellowship na Fulbright Fellowship. [1] A tụlewo ọrụ Mozman Solano na New York Times, Artnexus, Voice Village, The Wall Street Journal. [1] Ebipụtala ọrụ ya na Magazin Aperture, akwụkwọ mgbaàmà, akwụkwọ ndị: The Light Work Annual, Presumed Innocence, Vogue Italia, na ọtụtụ akwụkwọ ndị ọzọ. <ref name=":0" />
== Ihe ngosi ahọpụtara ==
=== Ihe ngosi nke onwe ===
* 2019 ''[http://hafny.org/blog/2019/1/rachelle-mozman-solano-disarms-gaugins-predatory-gaze-with-absurdist-wit Metamorphosis nke ọdịda] ,'' Smack Mellon, New York, NY <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2019/02/12/arts/design/what-to-see-in-new-york-art-galleries-this-week.html|title=What to See in New York Art Galleries This Week|date=2019-02-12|work=The New York Times|accessdate=2019-03-18|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.nyartbeat.com/event/2019/E8C5|title=Bonnie Collura and Rachelle Mozman Solano Exhibitions|work=www.nyartbeat.com|accessdate=2019-03-18}}</ref> <ref name=":2"/>
* 2018 ''El espejo opaco de Gauguin'', Arteconsult, Panamá, Panamá <ref>{{Cite web|url=https://www.arteallimite.com/2018/06/15/espejo-opaco-gauguin-rachelle-mozman-galeria-arteconsult-ciudad-panama-20-06/|title=El espejo opaco de Gauguin {{!}} Rachelle Mozman {{!}} Galería Arteconsult, Ciudad de Panamá {{!}} 20/06 –|language=es|accessdate=2019-03-25}}</ref>
* 2010 ''Dakọtara'', Arteconsult, Panama City, Panama <ref>{{Cite web|url=http://www.rachellemozman.com/?p=122|title=Equivalent|author=admin|language=en-US|accessdate=2019-03-25}}</ref>
* 2010 ''Costa del Este'', En Foco Traveling Exhibition program, Aguilar Library/ NYPL, New York, NY <ref>{{Cite web|url=https://www.nypl.org/events/exhibitions/en-foco-touring-gallery-costa-del-este|title=En Foco Touring Gallery - Costa Del Este|work=The New York Public Library|accessdate=2019-03-25}}</ref>
* 2009 ''American Exurbia'' / ''Costa del Este'', Ememme Biarritz, Biarritz, France <ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/kjrio00/docs/catalogo_zoom_digital|title=ZOOM|work=Issuu|language=en|accessdate=2019-03-25|archivedate=2019-03-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190325063750/https://issuu.com/kjrio00/docs/catalogo_zoom_digital}}</ref>
* 2009 ''Exurbia,'' Sol del Rio Arte Contemporánea, Guatemala City, Guatemala <ref>{{Cite web|url=http://www.rachellemozman.com/?p=138|title=Exurbia|author=admin|language=en-US|accessdate=2019-03-25}}</ref>
* 2006 ''American Exurbia'', Metaphor Contemporary Art, Brooklyn, NY <ref>{{Cite web|url=http://www.metaphorcontemporaryart.com/proRooRM_Arc.html|title=Metaphor Contemporary Art - Rachelle Mozman, American Exurbia|work=www.metaphorcontemporaryart.com|accessdate=2019-03-25}}</ref> <ref name=":4">{{Cite web|url=http://www.metaphorcontemporaryart.com/AP_RacMoz.html|title=Rachelle Mozman at Metaphor Contemporary Art|work=www.metaphorcontemporaryart.com|accessdate=2019-03-25}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://hafny.org/exhibitions/soloshow/rachelle-mozman|title=Rachelle Mozman|work=Humble Arts Foundation|language=en-US|accessdate=2019-03-25}}</ref>
* ''Foto ọhụrụ'' 2003, PH gallery, New York, NY <ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.rachellemozman.com/?page_id=21|title=CV|language=en-US|accessdate=2019-03-18}}</ref>
=== Ihe ngosi otu ===
* 2019 ''[https://www.evensi.us/how-to-read-a-banana-a-screening/296160518 Otu esi agụ banana: Nnyocha na Rachelle Mozman Solano & Nicole Won Hee Maloof] ,'' (nyocha), SOHO20 gallery, Brooklyn, NY <ref>{{Cite web|url=http://soho20gallery.com/howtoreadabanana-2019/|title={{!}} soho20gallery|language=en-US|accessdate=2019-03-25}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/events/soho20-gallery/how-to-read-a-banana-a-screening/305494110160718/|title=How to Read a Banana: A Screening|work=www.facebook.com|language=en|accessdate=2019-03-25}}</ref>
* 2019 ''Ee: Rachelle Mozman Solano/Ezra Wube'', (nyocha) Ụlọ ihe nkiri microscope, Brooklyn, NY <ref>{{Cite web|url=https://microscopegallery.com/yes-rachelle-mozman-solano-ezra-wube/|title=microscopegallery.com/yes-rachelle-mozman-solano-ezra-wube/|date=2019-01-21|language=en-US|accessdate=2019-03-25}}</ref>
* 2018 ''Nwamba dị umeala n'obi: Photoville Edition'', Photoville, Brooklyn, NY <ref>{{Cite web|url=http://hafny.org/blog/2018/7/open-call-humble-cats-photoville-and-on-death|title=Two Photography Open Calls: Humble Cats at Photoville and Group Show #58: On Death|work=Humble Arts Foundation|language=en-US|accessdate=2019-03-25}}</ref>
* 2017 ''Panamá Expandida'', Museo de Arte Contemporáneo ''',''' Panamá, Panamá <ref>{{Cite web|url=http://www.rachellemozman.com/?p=911|title=Panamá Expandida|author=admin|language=en-US|accessdate=2019-03-25}}</ref>
* 2016 ''X Bienal Centroaméricana'', Museo Arte y Diseño Contemporáneo, San Jose, Costa Rica <ref>{{Cite web|url=http://www.redcultura.com/front/agenda.php?eventid=704&fecha=31-08-2016|title=X Bienal Centroamericana: "Todas las vidas"|work=Agenda RedCultura.com|language=es|accessdate=2019-03-25}}</ref>
* 2015 ''Do/Gwa'', Institute of Contemporary Art University of Pennsylvania, Philadelphia PA <ref>{{Cite web|url=https://icaphila.org/books/do-tell/|title=Do/Tell - ICA Philadelphia|date=2015-09-21|work=Institute of Contemporary Art - Philadelphia, PA|language=en-US|accessdate=2019-03-25}}</ref>
* ''Eserese 2014 Ugbu a: Nhazi onwe,'' National Portrait Gallery, Smithsonian Institution, Washington, DC <ref>{{Cite web|url=https://npg.si.edu/exhibit/staging/|title=Staging the Self {{!}} National Portrait Gallery, Smithsonian Institution|work=npg.si.edu|accessdate=2019-03-25}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.si.edu/exhibitions/portraiture-now-staging-the-self-5110|title=Portraiture Now: Staging the Self|work=Smithsonian Institution|language=en|accessdate=2019-03-25}}</ref>
* 2013 ''Na Mpaghara'', Station Independent Projects, New York, NY <ref>{{Cite web|url=http://artcards.cc/newyork/show/47149-In-The-Zone-Station-Independent-Projects|title=Carrie Elston Tunick, Jenny Carpenter, Julie Schenkelberg, Karen Marston, Marcella Hackbardt, Mary Ann Strandell, Rachelle Mozman, Sandy Litchfield "In The Zone" curated by David Gibson at Station Independent Projects {{!}} Artcards New York|work=artcards.cc|accessdate=2019-03-25}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.stationindependent.com/show_2013May_GROUP_InTheZone.php|title=Station Independent Projects|work=www.stationindependent.com|accessdate=2019-03-25}}</ref>
* 2012 ''Ị bụ enyo m'', Ememme foto Athens, foto foto Ariadne, Athens, Greece <ref>{{Cite web|url=https://www.photofestival.gr/portfolio/you-are-my-mirror|title=You are my mirror|work=Athens Photo Festival|language=en-US|accessdate=2019-03-25|archivedate=2019-03-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190325065808/https://www.photofestival.gr/portfolio/you-are-my-mirror}}</ref>
* 2011 ''The (S) Files Bienal'', El Museo del Barrio, New York, NY <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2011/06/17/arts/design/el-museos-bienal-the-s-files-2011-review.html|title=El Museo's Bienal: The (S) Files 2011 - Review|author=Cotter|first=Holland|date=2011-06-16|work=The New York Times|accessdate=2019-03-25|language=en-US}}</ref>
* 2010 ''Parabola: Una línea imaginaría entre mujeres fotógrafas,'' Centro Cultural España, San Salvador, El Salvador <ref>{{Cite web|url=http://www.rachellemozman.com/?p=119|title=Parábola|author=admin|language=en-US|accessdate=2019-03-25}}</ref>
* ''Mkparịta ụka 2009: Isi nke Latin American Art na MOLAA Permanent Collection'', MOLAA, Long Beach, CA <ref name=":1"/>
* 2008 ''Numero Cero'', 2nd Trienal Poligrafica de Puerto Rico y el Caribe, San Juan, Puerto Rico <ref>{{Cite web|url=https://centrefortheaestheticrevolution.blogspot.com/2008/06/2da-trienal-poligrafica-de-san-juan.html|title=CENTRE FOR THE AESTHETIC REVOLUTION: 2da TRIENAL POLI/GRAFICA DE SAN JUAN|author=Barra|first=Pablo Leon De La|date=2008-06-27|work=CENTRE FOR THE AESTHETIC REVOLUTION|accessdate=2019-03-25}}</ref>
* 2007 ''Sutil Violencia,'' Instituto Cultural Itaõ, São Paulo, Brazil <ref>{{Cite web|url=https://guiame.com.br/vida-estilo/turismo/sutil-violencia-latino-americana-e-exposta-em-mostra-internacional-de-fotos-na-recoleta.html|title=Sutil Violência latino-americana é exposta em mostra internacional de fotos na Recoleta|author=Guiame|date=2008-07-31|work=Guiame|accessdate=2019-03-25}}</ref>
* 2006 ''IV Bienal'' Centroaméricana, San Salvador, El Salvador <ref name=":1" />
* 2005 ''Séptima Bienal de Arte Panamá'', Museo de Arte Contemporáneo, Panamá, Panamá <ref name=":1" />
== Ihe nrite ==
* Mmekọrịta Guggenheim 2024
* Mmekọrịta Artist 2019 NYSCA/NYFA
* 2018 Neubauer Faculty Fellow <ref>{{Cite web|url=https://as.tufts.edu/faculty/endowed-fellows|title=Endowed Faculty Fellows {{!}} School of Arts and Sciences|work=as.tufts.edu|accessdate=2019-03-25|archivedate=2019-03-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190325125127/https://as.tufts.edu/faculty/endowed-fellows}}</ref>
* 2017 Latin American Roaming Art <ref>{{Cite web|url=https://www.asiacititrust.com/es/2018/02/22/lara-2017-2/|title=LARA 2017 – Asiaciti Trust|date=22 February 2018|language=es-ES|accessdate=2019-03-25|archivedate=2019-03-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190325125117/https://www.asiacititrust.com/es/2018/02/22/lara-2017-2/}}</ref>
* Ihe nkiri NYC 2016 na onyinye mgbasa ozi, Jerome Foundation <ref>{{Cite web|url=https://www.jeromefdn.org/past-grantees|title=Past Grantees|work=The Jerome Foundation|language=en|accessdate=2019-03-25}}</ref>
* 2013 The Puffin Foundation <ref name=":1"/>
* 2012 Critical Mass Photolucida, Top 50 <ref>{{Cite web|url=http://www.photolucida.org/cm_winners.php?pl=j2ob5uh5s40hu3g30q9vh3rql7&aID=3953&CMYear=2012&event_id=14|title=Critical Mass 2012 Winners|work=www.photolucida.org|date=29 January 2014|accessdate=2019-03-25}}</ref>
* 2012 ikpeazụ, asọmpi mba ụwa nke 86 na foto, Ebe obibi ebi, Philadelphia, PA <ref>{{Cite web|url=http://printcenter.org/2012comp/FINALISTS/RachelleMozman/index.html|title=Rachelle Mozman|work=printcenter.org|accessdate=2019-03-25|archivedate=2019-07-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190704050252/http://printcenter.org/2012comp/FINALISTS/RachelleMozman/index.html}}</ref>
* Omenala oghere 2011, onye mmeri nke abụọ <ref>{{Cite web|url=https://www.lensculture.com/articles/rachelle-mozman-casa-de-mujeres|title=Casa de Mujeres - Photographs and text by Rachelle Mozman|author=LensCulture|first=Rachelle Mozman {{!}}|work=LensCulture|accessdate=2019-03-25}}</ref>
== Ntụaka ==
{{Reflist}}{{Authority control}}
[[Òtù:Mmadụ ndi di ndụ]]
jq3pfpj53i0o16lwo20l5ax38sox72v
Shweshwe
0
46427
726044
723701
2026-09-18T11:39:06Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726044
wikitext
text/x-wiki
[[Usòrò:Jane_in_brown_shweshwe.jpg|thumb| Nwanyị Sotho yi uwe shweshwe agba aja aja]]
{{Databox}}'''Shweshwe''' ( / ˈʃ w ɛ ʃ w ɛ / ) <ref>{{Cite web|title=shwe-shwe or shweshwe|url=http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/shwe-shwe|work=Collins English Dictionary|accessdate=30 January 2014}}</ref> bụ akwa owu sijiri ebi ebi nke a na-ejikarị eme uwe ọdịnala ndịda Africa . <ref name="Rochlin">{{Cite news|date=5 June 2009|first=Margy|author=Rochlin|title=Jo Katsaras: 'No. 1 Ladies' Detective Agency'|work=New York Times|url=https://www.nytimes.com/2009/06/07/arts/television/07kats.html|quote=But Ms. Katsaras always keeps the series's central character, the private investigator Precious Ramotswe (Jill Scott, above), the focus of attention with colorful dresses and head scarves made of shweshwe, the traditional South African fabric known for its pulsating motifs.}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFRochlin2009">Rochlin, Margy (5 June 2009). [https://www.nytimes.com/2009/06/07/arts/television/07kats.html "Jo Katsaras: 'No. 1 Ladies' Detective Agency'"]. ''New York Times''. [https://web.archive.org/web/20140124100251/http://www.nytimes.com/2009/06/07/arts/television/07kats.html?_r=0 Archived] from the original on 24 January 2014. <q>But Ms. Katsaras always keeps the series's central character, the private investigator Precious Ramotswe (Jill Scott, above), the focus of attention with colorful dresses and head scarves made of shweshwe, the traditional South African fabric known for its pulsating motifs.</q></cite></ref> <ref>{{Cite news|author=Grange|first=Helen|title=Stylish isishweshwe? Check|url=http://www.thepost.co.za/stylish-isishweshwe-check-1.1064242#.UuKQ2NL8Ls0|accessdate=24 January 2014|work=The Star|date=4 May 2011}}</ref> Na mbụ a na-esiji indigo, a na-emepụta ákwà ahụ n'ụdị dị iche iche na agba na-ebipụta akwụkwọ na-eji usoro geometric dị mgbagwoju anya. <ref name="deVillemarette" />{{Cite journal|author=deVillemarette|first=Cynthia|title=Shweshwe: A True Blue Passion|journal=The Country Register of Tennessee & Kentucky|date=July–August 2010}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFdeVillemarette2010">deVillemarette, Cynthia (July–August 2010). "Shweshwe: A True Blue Passion". ''The Country Register of Tennessee & Kentucky''. <q>The designs are created using a discharge process, unlike modern printed fabrics where color is added to the surface. With Shweshwe, the cotton cloth is first entirely dyed, thoroughly penetrating the fiber. Then, the cloth is passed through copper design rollers, which emit a mild acid solution, removing color with pinpoint accuracy. One of the characteristics of Shweshwe is the intense use of picotage, tiny pin dots that create not only the designs, but also texture and depth. It is because of the difficulty and expense in creating these designs that they fell out of favor with American and European manufacturers, who chose instead to move to printing processes. Da Gama Textiles of South Africa is the only known manufacturer of fabrics still using the discharge process ... The reverse side of the fabric will be a solid color because it was dyed. Da Gama also prints its seal on the back to help you identify it.</q></cite></ref> <ref name="Rovine"/> <ref name="Davie">{{Cite web|author=Davie|first=Lucille|title=Shweshwe, the denim of South Africa|url=http://www.mediaclubsouthafrica.com/land-and-people/3556-shweshwe-the-denim-of-south-africa|work=Media Club South Africa|date=18 November 2013|accessdate=20 January 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140120212524/http://www.mediaclubsouthafrica.com/land-and-people/3556-shweshwe-the-denim-of-south-africa|archivedate=20 January 2014}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFDavie2013">Davie, Lucille (18 November 2013). [http://www.mediaclubsouthafrica.com/land-and-people/3556-shweshwe-the-denim-of-south-africa "Shweshwe, the denim of South Africa"]. ''Media Club South Africa''. [https://web.archive.org/web/20140120212524/http://www.mediaclubsouthafrica.com/land-and-people/3556-shweshwe-the-denim-of-south-africa Archived] from the original on 20 January 2014<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 January</span> 2014</span>.</cite></ref> N'ihi ewu ewu ya, a kọwawo shweswe dị ka denim, <ref name="Davie"/>
== Aha ==
[[Usòrò:2008-02-09_Xhosa_women.jpg|thumb| Ụmụ nwanyị Xhosa yi uwe ọdịnala na-eyi akwa indigo shweshwe]]
[[Usòrò:Xhosa_traditionally_dressed_women.jpg|thumb| Nwanyị Xhosa nke yi ịchafụ isi mere si indigo shweswe (n'aka nri)]]
Aha obodo ''shweswe'' sitere na mmekorita nke akwa na eze [[Lesotho]] nke Moshoeshoe I, <ref name="Kuper">{{Cite news|author=Kuper|first=Jeremy|title=London shows material interest in Africa's old clothes|url=http://mg.co.za/article/2013-04-19-london-shows-material-interest-in-africas-old-clothes|accessdate=20 January 2014|work=Mail & Guardian|date=19 April 2013}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFKuper2013">Kuper, Jeremy (19 April 2013). [http://mg.co.za/article/2013-04-19-london-shows-material-interest-in-africas-old-clothes "London shows material interest in Africa's old clothes"]. ''Mail & Guardian''. [https://web.archive.org/web/20130525031602/http://mg.co.za/article/2013-04-19-london-shows-material-interest-in-africas-old-clothes Archived] from the original on 25 May 2013<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 January</span> 2014</span>.</cite></ref> <ref name="Holmes"/> spekwara "Moshweshwe". Ndị ozi ala ọzọ France nyere Moshoeshoe M onyinye nke akwa akwa na 1840s wee mechaa gbasaa ya. <ref name="Kuper"/> <ref name="Joyce"/>
A makwaara ya dị ka ''sejeremane'' ma ọ bụ ''seshoeshoe'' na Sotho yana ''terantala'' (nke sitere na Afrikaans tarentaal ), <ref name="Futhwa">{{Cite book|author=Futhwa|first=Fezekile|title=Setho: Afrikan Thought and Belief System|year=2012|publisher=Nalane ka Fezekile Futhwa|isbn=9780620503952|pages=107–115|url=https://books.google.com/books?id=bH1cVBzspaUC}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFFuthwa2012">Futhwa, Fezekile (2012). [https://books.google.com/books?id=bH1cVBzspaUC ''Setho: Afrikan Thought and Belief System'']. Nalane ka Fezekile Futhwa. pp. 107–115. [[ISBN]] [[Special:BookSources/9780620503952|<bdi>9780620503952</bdi>]].</cite></ref> na ''ujamani'' na [[Asụsụ Xhosa|Xhosa]], mgbe narị afọ nke 19 ndị Germany na ndị Switzerland butere ákwà ''blaudruck'' ("acha anụnụ anụnụ") maka uwe ha. ma nyere aka tinye ya na South Africa na omenala Basotho. <ref name="Davie"/> <ref name="Kuper"/> <ref name="Joyce"/> <ref name="Iziko" /><ref>{{Cite journal|author=Pheto-Moeti|first=B|year=2017|title=Perceptions of Seshoeshoe fabric, naming and meanings of motifs on fabric|url=https://www.ajol.info/index.php/jfecs/article/view/156131|journal=Journal of Consumer Sciences|volume=2 (2017)|pages=24–39}}</ref>
== Na-eji ==
A na-eji Shweswe eme uwe, uwe mwụda, uwe mwụda na uwe mwụda. Ndị inyom Xhosa lụrụ ọhụrụ, nke a maara dị ka ''makoti'', na-eyi uwe Shweswe na ndị inyom Sotho lụrụ. <ref name="Holmes"/> <ref name="Futhwa"/> <ref name="Miti">{{Cite news|author=Miti|first=Siya|title=Textile sector threat to fabric of society|url=http://www.dispatch.co.za/news/textile-sector-threat-to-fabric-of-society/|accessdate=20 January 2014|work=Daily Dispatch|date=11 May 2013|archive-date=17 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131217101058/http://www.dispatch.co.za/news/textile-sector-threat-to-fabric-of-society/|url-status=dead}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFMiti2013">Miti, Siya (11 May 2013). [https://web.archive.org/web/20131217101058/http://www.dispatch.co.za/news/textile-sector-threat-to-fabric-of-society/ "Textile sector threat to fabric of society"]. ''Daily Dispatch''. from the original on 17 December 2013<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 January</span> 2014</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web|title=Event – Material women? The shweshwe story|url=http://www.iziko.org.za/calendar/event/material-women-the-shweshwe-story|publisher=Iziko Museums|accessdate=20 January 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140120164029/http://www.iziko.org.za/calendar/event/material-women-the-shweshwe-story|archivedate=20 January 2014}}</ref> Ụmụ nwanyị Xhosa etinyekwala akwa ahụ n'ime uwe mgbokwasị ha nwere agba agba ocher . <ref name="MamaAfrika" /> <ref name="Bryant" />Wezụga ejiji ọdịnala, a na-eji shweswe na ụdị ejiji South Africa nke oge a maka ụmụ nwanyị na ndị nwoke sitere n'agbụrụ niile, <ref name="Rovine"/> <ref name="Holmes"/> yana maka ime ngwa na ihe mkpuchi. <ref>{{Cite news|author=Lewis|first=Esther|title=IsiShweshwe: cut from a different cloth|url=http://www.iol.co.za/lifestyle/style/fashion/isishweshwe-cut-from-a-different-cloth-1.1493251#.Ut-5AdL8Ls0|accessdate=22 January 2014|work=Cape Argus|date=28 March 2013}}</ref> A na-ejikwa ya na [[Njikọ̀taọ̀hà|United States]] dịka akwa akwa akwa . <ref name="deVillemarette" /><ref name="Fulton" />
== Mmepụta ==
[[Usòrò:Brown_shweshwe.jpg|thumb| Chocolate aja aja shweshwe]]
A na-eji usoro mwepu acid na usoro mbipụta akwụkwọ a rụpụtara Shweswe na calico owu dị ọcha. <ref name="deVillemarette" /> <ref name="Rovine">{{Cite book|editor=Dudley|author=Rovine|first=Victoria L.|title=Museum Objects: Experiencing the Properties of Things|chapter=Handmade textiles: global markets and authenticity|year=2012|publisher=Routledge|location=Oxon|isbn=9781135721473|pages=276–277|url=https://books.google.com/books?id=Hq3aUBCahPYC}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFRovine2012">Rovine, Victoria L. (2012). "Handmade textiles: global markets and authenticity". In Dudley, Sandra H. (ed.). [https://books.google.com/books?id=Hq3aUBCahPYC ''Museum Objects: Experiencing the Properties of Things'']. Oxon: Routledge. pp. 276–277. [[ISBN]] [[Special:BookSources/9781135721473|<bdi>9781135721473</bdi>]].</cite></ref> <ref name="Holmes">{{Cite news|author=Holmes|first=Thalia|title=The fabric of society needs underpinning|url=http://mg.co.za/article/2013-11-22-00-the-fabric-of-society-needs-underpinning|accessdate=20 January 2014|work=Mail & Guardian|date=22 November 2013}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFHolmes2013">Holmes, Thalia (22 November 2013). [http://mg.co.za/article/2013-11-22-00-the-fabric-of-society-needs-underpinning "The fabric of society needs underpinning"]. ''Mail & Guardian''. [https://web.archive.org/web/20140120141942/http://mg.co.za/article/2013-11-22-00-the-fabric-of-society-needs-underpinning Archived] from the original on 20 January 2014<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 January</span> 2014</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web|title=Home Sewing|url=http://www.dagama.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=103%3Ahome-sewing&catid=42%3Adagama-general&Itemid=199|publisher=Da Gama Textiles|accessdate=22 January 2014|quote=Some of our recognised brands include ... The Original Shweshwe ethnic printed 3 CATS, 3 LEOPARDS, TOTO and FANCY PRINTS, which are acid discharge prints on cotton calico.}}</ref> A na-ebipụta ya na obosara nke 90 cm, n'ụdị niile na akụkụ sketị A-dị ka ebipụtara n'akụkụ n'akụkụ. A na-emepụta akwa ahụ n'ụdị dị iche iche gụnyere indigo mbụ, chocolate brown na red, n'ụdị dị iche iche nke gụnyere floral, ọnyá, na diamond, square na okirikiri geometric. <ref name="MamaAfrika">{{Cite news|title=A stylish ode to Mama Afrika|url=http://www.iol.co.za/lifestyle/style/fashion/a-stylish-ode-to-mama-afrika-1.1145657#.Ut6SjdL8Ls0|accessdate=21 January 2014|work=The Star|date=27 September 2011}}</ref> <ref name="Joyce">{{Cite news|author=Joyce|first=Liam|title=Swish shweshwe!|url=http://www.iol.co.za/dailynews/lifestyle/fashion/swish-shweshwe-1.1591302#.Ut0zpdL8Ls0|accessdate=20 January 2014|work=Daily News|date=14 October 2013}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFJoyce2013">Joyce, Liam (14 October 2013). [http://www.iol.co.za/dailynews/lifestyle/fashion/swish-shweshwe-1.1591302#.Ut0zpdL8Ls0 "Swish shweshwe!"]. ''Daily News''. [https://web.archive.org/web/20131105185800/http://www.iol.co.za/dailynews/lifestyle/fashion/swish-shweshwe-1.1591302 Archived] from the original on 5 November 2013<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 January</span> 2014</span>.</cite></ref> A na-eji picottage eme ihe dị mgbagwoju anya, usoro ntinye akwa na-emepụta ihe na -adịghị ejikarị eme ihe nke ndị na-emepụta akwa oge a n'ihi mgbagwoju anya na mmefu ya, ọ bụ ezie na ejirila usoro obibi akwụkwọ nke oge a sụgharịa mmetụta ndị ahụ. <ref name="deVillemarette" />
Ebubata ya na South Africa site na Europe na mbụ, ndị Da Gama Textiles rụrụ akwa ahụ nwere akara azụmaahịa dị na obodo Zwelitsha na mpụga obodo King William na Eastern Cape kemgbe 1982. <ref name="Kuper" /> <ref name="Holmes"/> <ref name="Futhwa" /> <ref name="Joyce"/> Na 1992, Da Gama Textiles zụtara naanị ikike nke nwamba atọ, ụdị kachasị ewu ewu nke akwa nke Spruce Manufacturing Co. Ltd mere na Manchester, na ndị mbụ a kanyere ọla kọpa na-ebuga na South Africa. <ref name="Bryant">{{Cite journal|author=Bryant|first=Judy|title=Transplanted Culture Through Trade|journal=Cape Crafts & Design Institute|date=June 2012|pages=21–22|url=http://www.ccdi.org.za/media-room/newsletter/june-2012-ccdi-newsletter-files/history.pdf|accessdate=20 January 2014|archive-date=21 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140121075609/http://www.ccdi.org.za/media-room/newsletter/june-2012-ccdi-newsletter-files/history.pdf|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|title=History of Shweshwe|url=http://www.dagama.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=102&Itemid=164|publisher=Da Gama Textiles|accessdate=21 January 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130809184848/http://dagama.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=102&Itemid=164|archivedate=9 August 2013}}</ref> Da Gama Textiles emela shweswe site n'owu e si na [[Zimbabwe]] bubata ma na-eto na mpaghara ya na Eastern Cape. <ref name="Miti"/> <ref name="Fulton">{{Cite web|author=Fulton|first=Claire|title=Cottoning on to Shweshwe chic|url=http://www.southafrica.info/business/trends/newbusiness/shweshwe.htm#.UuCn89L8Ls0|date=23 November 2006|work=South Africa.info|accessdate=23 January 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120114011121/http://www.southafrica.info/business/trends/newbusiness/shweshwe.htm|archivedate=14 January 2012}}</ref>
Ụlọ ọrụ akwa mpaghara, gụnyere mmepụta shweswe nke Da Gama Textiles, atụwo egwu site na asọmpi sitere na nṅomi dị ala dị ọnụ ala nke emere na mpaghara yana ebubata na [[China]] na Pakistan . <ref name="Holmes" /> <ref name="Joyce" /> <ref name="Miti" /> <ref>{{Cite news|author=Sparg|first=Linda|title=Fabric firm wins with a focus on local flair|url=http://www.iol.co.za/business/news/fabric-firm-wins-with-a-focus-on-local-flair-1.1212960#.Ut4Wu9L8Ls0|accessdate=21 January 2014|work=Business Report|date=15 January 2012}}</ref> Enwere ike ịmata ezigbo ngwaahịa ahụ site na mmetụta, isi, ụtọ, ụda, agba siri ike site na ịcha akwa na akara ụghalaahịa n'akụkụ azụ nke akwa ahụ, dị obere karịa nkezi 90. obosara akwa cm na isi ike nke akwa ọhụrụ sitere na starching ọdịnala nke na-asachapụ. <ref name="deVillemarette">{{Cite journal|author=deVillemarette|first=Cynthia|title=Shweshwe: A True Blue Passion|journal=The Country Register of Tennessee & Kentucky|date=July–August 2010}}</ref> <ref name="Rovine" /> <ref name="Davie" /> <ref name="Iziko">{{Cite web|title=The Isishweshwe Story: Material Women?|url=http://www.iziko.org.za/news/entry/the-isishweshwe-story-material-women|publisher=Iziko Museums|date=23 February 2013|accessdate=22 January 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130329032234/http://www.iziko.org.za/news/entry/the-isishweshwe-story-material-women|archivedate=29 March 2013}}</ref> Dị ka ọ dị na Nọvemba 2013, mmepụta shweshwe site na Da Gama Textiles belatara ruo nde mita ise kwa afọ. <ref name="Davie" />
== Na omenala ewu ewu ==
* Jill Scott, onye gosipụtara isi agwa Mma Precious Ramotswe na nsonso TV ''nke Ladies' Detective Agency No. 1'', yi uwe ndị si na shweswe mere maka mmepụta. <ref name="Rochlin" /> <ref>{{Cite web|author=Barbieri|first=Annalisa|title=All shapes and sizes|url=http://www.newstatesman.com/lifestyle/2008/04/high-street-designers-film|work=New Statesman|date=3 April 2008|accessdate=24 January 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081204150313/http://www.newstatesman.com/lifestyle/2008/04/high-street-designers-film|archivedate=4 December 2008}}</ref>
== Hụkwa ==
* [[African wax prints|Ihe mpempe akwụkwọ Africa]]
== Ntụaka ==
yana terantala (nke sitere na Afrikaans tarentaal ), na ujamani na Xhosa, mgbe narị afọ nke 19 ndị Germany na ndị Switzerland butere ákwà blaudruck ("acha anụnụ anụnụyana ''terantala'' (nke sitere na Afrikaans [[guineafowl nwere okpu agha|tarentaal]] ), <ref name="Futhwa2">{{Cite book|author=Futhwa|first=Fezekile|title=Setho: Afrikan Thought and Belief System|year=2012|publisher=Nalane ka Fezekile Futhwa|isbn=9780620503952|pages=107–115|url=https://books.google.com/books?id=bH1cVBzspaUC}}</ref> na ''ujamani'' na [[Asụsụ Xhosa|Xhosa]], mgbe narị afọ nke 19 ndị Germany na ndị Switzerland butere ákwà ''blaudruck'' ("acha anụnụ anụnụ{{Reflist|2}}
== Ọgụgụ ọzọ ==
* {{Cite book|author=Ralfe|first=Liz|editor=Weber|chapter=Love Affair with my Isishweshwe|title=Not Just Any Dress: Narratives of Memory, Body, and Identity|year=2004|publisher=Peter Lang|location=New York|isbn=978-0-8204-6118-2|pages=211–218|url=https://books.google.com/books?id=03oHPgPXWngC}}
*
*
* {{Cite book|editor=Moletsane|title=Was it Something I Wore?: Dress, Identity, Materiality|year=2012|publisher=HSRC Press|location=Cape Town|isbn=978-0-7969-2362-2|url=https://www.academia.edu/3025642}}
* {{Cite news|author=Rossouw|first=Mandy|title=Londen oorrompel deur SA se modes|url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2006/09/23/B1/3/mrmode.html|language=af|accessdate=22 January 2014|work=Beeld|date=23 September 2006|archive-date=22 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140122144516/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2006/09/23/B1/3/mrmode.html|url-status=dead}}
* {{Cite news|author=Lamprecht|first=Bettie|title=Ikoniese materiaal wat geen grense ken|url=http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2013/03/05/B1/10/lapstorie-142.html|language=af|accessdate=22 January 2014|work=Beeld|date=5 March 2013|archive-date=22 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140122102357/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2013/03/05/B1/10/lapstorie-142.html|url-status=dead}}
* {{Cite book|author=Leeb-Du Toit|first=Juliette|title=isiShweshwe: A History of the Indigenisation of Blueprint in South Africa|year=2017|publisher=University of KwaZulu-Natal Press|location=Pietermaritzburg|isbn=9781869143145}}
== Njikọ mpụga ==
* [https://www.britishmuseum.org/research/collection_online/search.aspx?searchText=shweshwe Shweswe na nchịkọta ihe mgbe ochie nke British]
nx5eths4ph5gryx2s8vdf4c0mku7oeq
Rahma El Siddig Mustafa
0
46510
726022
624393
2026-09-18T02:45:55Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726022
wikitext
text/x-wiki
[[File:Week of Women - Rahma El Siddig Mustafa 2016 (cropped).jpg|thumb|Rahma El Siddig Mustafa]]
Rahma El Saddig Gasm Elbari Mustafa onye nke eji RahmaEl Siddig Mustafa maobu Rahma Mustafa mara nkeoma, bu onye Sudanese na akwado ndi nwere nkwaru
Amara ya dika onye na aju mgbe obula ndi Cambodian airline Bassaka Air gwara ya tinye ego kariri oge ona okwesiri ikwu maka boarding fee ya n'ihe obu onye n'eji wheelchair.
== Ndụ onwe onye ==
Na Septemba 2015, Mustafa mere akụkọ mgbe a na-ebo ya US $ 240 ọzọ ka ọ banye n'ụgbọ elu Bassaka Air site na Siem Reap gaa Phnom Penh n'ihi na ọ na-eji oche nkwagharị ma chọọ onye enyemaka ịbanye n'ụnụ ahụ.<ref>{{Cite web|author=Sotheary|first=Pech|title=Outrage over boarding charges|url=https://www.phnompenhpost.com/national/outrage-over-boarding-charges|accessdate=2022-02-22|work=www.phnompenhpost.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Castiglioni|first=Roberto|title=Bassaka Air charge disabled woman USD240 for Ambulift|url=https://www.reducedmobility.eu/20150929653/TheNews/bassaka-air-charge-disabled-woman-usd240-for-ambulift|accessdate=2022-02-22|work=Reduced Mobility Rights Limited|date=29 September 2015|language=en-gb}}</ref> Akụkọ akụkọ mbụ ahụ dugara n'ebubo na a na-ere ahịa n'etiti ụlọ ọrụ ụgbọelu na ụlọ ọrụ Cambodia Airport Management Service Company.<ref>{{Cite web|author=Sotheary|first=Pech|title=Bassaka puts the blame on CAMS|url=https://www.phnompenhpost.com/national/bassaka-puts-blame-cams|accessdate=2022-02-22|work=www.phnompenhpost.com|language=en}}</ref>
Ebubo ahụ dugara na nyocha nke Kansụl Na-ahụ Maka Nkwarụ nke Cambodia iji chọpụta ma ọ bụrụ na e mebiri iwu Cambodia.<ref>{{Cite web|title=Bassaka Air charges US$240 for Ambulift|url=https://magazine.groundhandling.com/news/bassaka-air-charges-us240-for-ambulift/|accessdate=2022-02-22|work=magazine.groundhandling.com}}</ref>
== Ọrụ ==
N'afọ 2016, Mustafa bụ onye njikwa mmemme maka ADD International (n'ụzọ iwu kwadoro: Action on Disability and Development). Ọ bụ onye nnọchiteanya na UK Department for International Development's panel discussion and networking event na 17 Nọvemba 2016. [1]<ref name=":0">{{Citation|last=Foreign, Commonwealth & Development Office|title=Week of Women|date=2016-11-17|url=https://www.flickr.com/photos/foreignoffice/30936913051/|access-date=2022-02-22}}</ref> She was a panelist at the UK [[Department for International Development]]'s panel discussion and networking event on the 17 November 2016.<ref name=":0" /><ref name=":0" />
N'afọ 2018, e nyere ya fellowship site na International Disability Alliance Switzerland iji mụọ ikike ndị nwere nkwarụ na Centre for Disability Law and Policy, akụkụ nke National University of Ireland. <ref>{{Cite web|author=|first=|date=2018|title=Rahma MUSTAFA {{!}} PhD Student {{!}} LLM in International Comparative Disability Law & Policy {{!}} National University of Ireland, Galway, Gaillimh {{!}} NUI Galway {{!}} Centre for Disability Law and Policy|url=https://www.researchgate.net/profile/Rahma-Mustafa|accessdate=2022-02-22|work=ResearchGate|language=en}}</ref>
N'afọ 2019, ọ nọchitere anya Sudan National Union of Persons with Physical Disability, na nnọkọ nkwurịta okwu na Convention on the Rights of Persons With Disabilities and the Sustainable Development Goals. <ref>{{Cite web|title=Bridge CRPD-SDGs Module 3 on Article 11 of the CRPD - 20 to 27 June 2019, Beirut, Lebanon|url=https://www.internationaldisabilityalliance.org/BridgeLebanonMod3|accessdate=2022-02-22|work=International Disability Alliance|language=en|archive-date=2024-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20240602220011/https://www.internationaldisabilityalliance.org/BridgeLebanonMod3|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=October 2020|title=Disability inclusion in humanitarian action|url=https://odihpn.org/wp-content/uploads/2020/10/HE-78_disability_WEB_final.pdf|work=[[Overseas Development Institute]]}}</ref>
N'afọ 2020, Mustafa bụ onye nnọchiteanya na ihe omume United Nations Economic and Social Council Inclusive Humanitarian Action = Effective Humanitarian action. <ref>{{Cite web|title=Event: "Inclusive Humanitarian Action = Effective Humanitarian Action" at 2020 Economic and Social Council Humanitarian Affairs Segment|url=https://www.womensrefugeecommission.org/events/inclusive-humanitarian-action-effective-humanitarian-action/|accessdate=2022-02-22|work=Women's Refugee Commission|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=ECOSOC HAS Side Event Inclusive Humanitarian Action = Effective Humanitarian Action|url=https://www.unocha.org/sites/unocha/files/Side%20Event%20Concept%20Note%20-%20Inclusive%20Humanitarian%20Action.pdf|work=[[United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs]]}}</ref>
== Edensibịa ==
[[Òtù:Mmadụ ndi di ndụ]]
2sldqbbbz23ix68w26hv73d0ja5m63m
Neil Kenlock
0
46567
725982
515737
2026-09-17T15:16:49Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
725982
wikitext
text/x-wiki
Neil Emile Elias Kenlock MBE ( opera 1950) bụ onye na-ese foto na mgbasa ozi nke bi na London 1960s. N'ime 1960s na 1970s, Kenlock bụ onye na-ese foto nke British Black Panthers, a kọwakwara ya dị ka onye "na-ebute ụzọ n'ịdekọ ozi ojii na UK". [1] Kenlock bụ onye nchoputa nke Choice FM, ụlọ ọrụ redio mbụ na-aga nke ọma nyere ikike ilekọta ndị isi ojii na Britain. <ref>Neil Kenlock, [https://www.theguardian.com/commentisfree/2013/nov/14/demise-choice-fm-pirate-radio-black-britons-capital-xtra "After the demise of Choice FM, is it back to pirate radio for black Britons?"], ''[[The Guardian]]'', 14 November 2013.</ref>
== ndabere na ọrụ ==
A mindi Neil Kenlock na 1950 Port Antonio, Jamaica, ebe nne nne ya mere ruo 1963, mgbe ọ kwagara London ka ọ sixọn nne na nna ya biri na Brixton . [1] Dị ka onye nlekọta nọ na ndịda London, ọ na-ese foto na ndụ ndị obodo yana ịbụ onye a ma maka ihe osise ndị a na-eme n'oge ihe, ọrụ ya n'ozuzu ya na-azụ na - AHỊnya anya nke ọtụtụ ụzọ nke omenala na ihe mere eme nke ndị isi ojii Britain. <ref name="People">[http://kenlockphotography.com/512-2/ "People & Communities"], Kenlock Photography.</ref>
Mgbe ọ rụpụtara ọrụ maka ụlọ ihe nkiri foto, na 1973 ọ na-ekiri onye na-ese foto maka West Indian World, otu n'ime akwụkwọ ozi ojii mbụ nke mba Britain. [1] N'ime afọ iri abụọ ya dị ka onye na-ese foto mbụ, ọ ndọrọ iche na ejiji, ịma mma, ndị ama na ụdị ndụ omenala ndị Black Britain. [2] Achọpụtakwara ya maka foto foto n'okporo ụzọ ámá ya, n'oge njedebe 1960s na 1970s Kenlock aka na British Black Panther movement, na-aghọ onye na-ese foto nke otu na-edekọ akwụkwọ osisi ọkụ na ihe ngosi na UK <ref>Hazelann Williams, [https://web.archive.org/web/20150411021919/http://voice-online.co.uk/article/reliving-british-black-panther-movement "Reliving The British Black Panther Movement"], ''[[The Voice (British newspaper)|The Voice]]'', 9 January 2012.</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.museumoflondon.org.uk/discover/black-british-photography-neil-kenlock-and-armet|title=Photographing black Britain: Neil Kenlock & Armet Francis|author=Jilke Golbach|publisher=[[Museum of London]]|date=16 October 2019|accessdate=11 November 2021}}</ref>
Na 1979, Kenlock akwụkwọ akwụkwọ ndị ndụ ojii na-asụ ụzọ Root ("A British Ebony, naanị ihe ihe ya na otú ndị mmadụ si ebi na Britain"), [1] ruo 1987, ma eleghị anya onye nchoputa nke Choice. FM, nke bụ ụlọ ọrụ redio mbụ UK gbasara ndị ojii ozi<ref name="About">[https://web.archive.org/web/20230923064636/https://kenlockphotography.com/the-photographer/ "The Photographer"], Kenlock Photography.</ref>
Ndị isi na ndị isi na obodo ojii na-ama na ebe nchekwa foto ya, kpọọ Olive Morris, Altheia Jones-LeCointe, Courtney Laws, Audley Baines, Darcus Howe na Lionel Morrison . [1] N'ime ndị na-egwu egwu mba ụwa nke Kenlock sere foto nwa awụ bụ Marvin Gaye, Stevie Wonder, Eartha Kitt, Donald Quarrie, Eddy Grant, James Baldwin na Muhammad Ali, akara ngosi nke egwu reggae dị ka Bob. Marley, Peter Tosh, Jimmy Cliff. Desmond Dekker na John Holt, na ndị na-eso ndị uwe mkpuchi Diane Abbott, Michael Manley na Indira Gandhi. <ref>[https://web.archive.org/web/20230923082333/https://kenlockphotography.com/celebs-and-icons/ "Celebrities & Icons"], Kenlock Photography.</ref>
N'August 2018, n'ememe nke afọ 70 nke mbata nke ndị Ukwu Windrush na-eweta otu n'ime ihe mbụ nke mbụ nke ndị mbata na West India kwabatara na United Kingdom, Black Cultural Archives (BCA) 70 nke foto Kenlock na Ihe ngosi Atụmanya: Akụkọ a na-ahụ ahụkebe nke ndị isi obodo ojii, nke nwa ya mere Emelia Kenlock, na- onyeisi isiokwu ndị a ma ama nke Africa na Caribbean dị ka Olive Morris, Darcus Howe, Arthur Wint, Lord David Pitt , Courtney Law na Steve Barnard. [1] [2] [3] [4] Ego sitere na onyonyo sitere na Heritage Lottery Fund, oru ngo a "bu n'obi inye nhọrọ iji ihe atụ nke ndị isi ojii, yana ihe ndị na-eso ebe mgbaka. ," dị ka Kenlock kwuru na Njụ ọnụ: "N'ime afọ 50 echiche ahụ. omenala nke mba ma na-emetụta ndị na-ege nttnti." <ref>Joel Campbell, [https://web.archive.org/web/20180901092107/http://voice-online.co.uk/article/documenting-our-hidden-heritage-new-exhibition "Documenting Our Hidden Heritage At New Exhibition"], ''[[The Voice (British newspaper)|The Voice]]'', 5 August 2018.</ref>
A ahụmahụ Kenlock onye otu Order of the British Empire (MBE) na 2022 Afọ Ọhụrụ maka ọrụ mgbasa ozi.
Na February 2022, Kenlock hụrụ aha na CasildART's ndepụta nke isi isii Black British foto, n'ikiri Charlie Phillips, James Barnor, Armet Francis, Pogus Caesar na Vanley Burke . <ref>{{Cite web|url=https://casildart.com/blog/top-six-black-british-photographers-you-should-know|title=Top Six Black British Photographers You Should Know|work=CasildART|date=7 February 2022|accessdate=16 April 2022|archivedate=2 October 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221002201458/https://casildart.com/blog/top-six-black-british-photographers-you-should-know}}</ref>
== Ihe ngosi ==
* ''Ihe nketa dị ịtụnanya nke furu efu nke British Black Panthers'', Photofusion Gallery, Brixton, London, 2013 <ref>Bruno Bayley, [https://www.vice.com/en_uk/article/9bz5ee/neil-kenlocks-photos-give-the-british-black-panthers-the-legacy-they-deserve "The Amazing Lost Legacy of the British Black Panthers"], ''Vice'', 2013.</ref>
* ''Stan Firm Inna Inglan: Black Diaspora na London, 1960–1970,'' Tate Britain, London, 2017 <ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2017/apr/09/british-black-panthers-drama-photography-exhibition|title=The story of the British Black Panthers through race, politics, love and power|author=Hughes|first=Sarah|date=2017-04-09|work=[[The Observer]]|accessdate=2019-12-13|language=en-GB}}</ref>
* ''Atụmanya'', Ebe nchekwa omenala ojii, Windrush Square, London, 2018 <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=wrUUiGwvcZw "The Expectations Exhibition 2018 Trailer"]. YouTube.</ref> <ref>Leslie Manasseh, [http://www.brixtonblog.com/expectations-the-untold-story-of-black-community-leaders/52580 "Expectations: The untold story of Black community leaders"], ''Brixton Blog'', 4 August 2018.</ref>
* Ụlọ Chatham, London, maka ọnwa akụkọ ihe mere eme ojii, 2021 <ref>{{Cite web|url=https://www.chathamhouse.org/2021/10/neil-kenlock-exhibition-chatham-house-black-history-month|title=Neil Kenlock exhibition at Chatham House this Black History Month|publisher=Chatham House|date=18 October 2021|accessdate=7 November 2021}}</ref>
=== Ihe ngosi otu ===
* ''Mgbọrọgwụ maka ngụkọ: foto Armet Francis, Neil Kenlock na Charlie Phillips, Museum of London'', London, 2005 <ref>{{Cite web|url=https://www.museumoflondon.org.uk/discover/black-british-photography-neil-kenlock-and-armet|title=Black British photography: Neil Kenlock and Armet Francis|author=Golbach|first=Jilke|date=16 October 2019|work=Museum of London|language=en|archiveurl=|archivedate=|accessdate=2019-12-13}}</ref>
* ''Ịnọgide Ike: Foto nke Ahụmahụ Black British'', Victoria na Albert Museum, London, 2015 <ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2015/feb/08/black-experience-photography-community-v-and-a|title=The black experience: portraits of a community|author=Ryder|first=Matthew|date=2015-02-08|work=The Observer|accessdate=2019-12-13|language=en-GB}}</ref>
* ''Ndụ n'etiti Islands: Caribbean-British Art 1950s–Ugbu a'', Tate Britain, London, 2021/2022 <ref name="2021_LIfeTateReview">{{Cite web|author=Cumming|first=Laura|title=Life Between Islands review – a mind-altering portrait of British Caribbean life through art|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2021/dec/05/life-between-islands-tate-britain-caribbean-british-art-1950s-to-now-review-a-crucial-mind-altering-show|work=The Observer|date=5 December 2021|accessdate=31 December 2021}}</ref>
== Ntụaka ==
{{Reflist|30em}}
== Njikọ mpụga ==
* Official website
* [https://libcom.org/library/interview-british-black-panther-neil-kenlock "Interview With a British Black Panther: Neil Kenlock"], libcom.org, 11 February 2017.
* [https://web.archive.org/web/20240603075630/https://mediadiversified.org/2016/02/21/the-black-panther-movement-is-part-of-black-british-history-too/ "The Black Panther Movement is part of ''Black British History too"''], Amber Fletcher, ''Media Diversified, 2016.''
[[Òtù:Mmadụ ndi di ndụ]]
gay9dzy64l0nvdu50zyd5ogvkcwhmrz
No Colour Bar
0
46714
725989
320127
2026-09-17T18:10:50Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
725989
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''''Enweghị Ogwe Agba: Black British Art in Action 1960-1990''''' bụ nnukwu ihe ngosi nka na ebe nchekwa ọha, nke mbụ ụdị ya na [[Obodoézè Nà Ofú|UK]], nke emere na Guildhall Art Gallery, Obodo London, ihe karịrị ọnwa isii (10 Julaị). 2015 - 24 Jenụwarị 2016), <ref name="Huntleysonline">[https://fhalma.org/initiative/no-colour-bar/ "Activism and Art"], FHALMA website.</ref> nwere ihe ngosi nlegharị anya dijitalụ n'ọdịnihu, yana mmemme metụtara mmemme. <ref>[https://www.nocolourbar.org/past "Past Events"], Programme, ''No Colour Bar''. Retrieved 5 February 2022.</ref> ''Ọ dịghị Agba Bar'' weghaara mkpali ya site na ọrụ ndụ na ebe nchekwa nke Jessica Huntley (23 February 1927 - 13 October 2013) <ref name="Busby">[[Margaret Busby]], [https://www.theguardian.com/books/2013/oct/27/jessica-huntley "Jessica Huntley obituary"], ''[[The Guardian]]'', 27 October 2013.</ref> na Eric Huntley (amụrụ 25 Septemba 1929), ndị na-eme mkpọsa amụrụ Guyanese, ndị ndọrọ ndọrọ ọchịchị na ndị mbipụta. onye tọrọ ntọala ụlọ ọrụ mbipụta Bogle-L'Ouverture Publications na Walter Rodney Bookshop jikọtara ya. <ref name="Huntleysonline" />
N'ịkọnye ọmarịcha nka nke oge a jikọtara ya na ihe ndekọ, ihe ngosi mgbasa ozi nke ọtụtụ ihe gosipụtara ọrụ nke ndị na-ese ihe nkiri Black British na ndị na-akwado akụkọ ihe mere eme, <ref name="Huntleysonline"/> na Colin Prescod (onye isi oche nke Institute of Race Relations ) kọwara ya dị ka "ngosipụta nke Ọrụ na-atụ egwu na nke na-enweghị atụ, na-ekwu okwu gbasara omenala na akụkọ ihe mere eme nke Britain, na imetụ isiokwu nke enweghị ike ịdị adị na mmekọrịta ọha na eze ". Ndị so na Caribbean Artists Movement, <ref>[http://nocolourbar.blogspot.co.uk/2015/11/the-caribbean-artist-movement.html "Caribbean Artists Movement"], NoColourBar blog, 25 November 2015.</ref> dị ka Winston Alaka, [[Aubrey Williams]], [[Ronald Moody]] na [[Errol Lloyd]], bụ ndị e gosipụtara ọnụ na ndị ọzọ na-ese ihe, gụnyere Eddie Chambers, Sonia Boyce, [[Sokari Douglas Camp]], Denzil Forrester na Chila Kumari Burman, nwere ọrụ na-egosipụta n'ofe mgbasa ozi niile: eserese eserese, eserese, eserese, ihe atụ, foto na ihe nkiri. <ref name="Huntleysonline" /> Na mgbakwunye na nkà na ebe nchekwa, panel panel na okwu ndị na-eduzi ihe ngosi ngosi, Makeda Coaston na Katty Pearce, na ndị na-ese ihe n'otu n'otu, ndị edemede na ndị nkwusa, gụnyere Eddie Chambers, Errol Lloyd, [[Emmanuel Taiwo Jegede]], Denzil Forrester, [[Fowokan]], Paul Dash, Sokari Douglas Camp, <ref>[https://www.nocolourbar.org/artist-talks "Artist Talks"], Artist, ''No Colour Bar''. Retrieved 5 February 2022.</ref> Donald Hinds, Kadija George, Dorothea Smartt, Arif Ali, Sarah White, yana Eric Huntley n'onwe ya. <ref>[https://www.nocolourbar.org/acknowledgments "Acknowledgements"], ''No Colour Bar''. Retrieved 5 February 2022.</ref> <ref>[https://www.facebook.com/events/1106834412680025/permalink/1106834836013316/ "Donald Hinds Talk"], 19 August 2015.</ref> <ref>[http://nocolourbar.blogspot.co.uk/ "Denzil Forrester"], NoColourBar blog, 17 December 2015.</ref> <ref>[http://missbtakesawalk.blogspot.co.uk/2015/09/literary-afternoon-no-colour-bar-black.html "LITERARY AFTERNOON ‘No Colour Bar: Black British Art in Action 1960-1990’ at Guildhall Art Gallery"], Miss B Takes A Walk, 15 September 2015.</ref>
N'ime ihe ngosi ahụ bụ nrụnye mmekọrịta nke [[Michael McMillan]] wuru, yana ndị ọkachamara ụda na visual Dubmorphology, <ref>[https://web.archive.org/web/20210926163628/http://www.garystewart.org/dubmorphology "About"], Gary Stewart website.</ref> na-emegharị Walter Rodney Bookshop a ma ama, <ref name="Culture24">William Axtell, [http://www.culture24.org.uk/art/art531290-guildlhall-celebrates-black-british-artists-with-no-colour-bar-black-british-art-in-action-1960-1990 "Guildhall celebrates black British artists with No Colour Bar: Black British Art in Action"], Culture24, 9 July 2015.</ref> nke dịbu na West Ealing, na-arụ ọrụ dị ka ebe omenala. nke obodo ruo mgbe ọ mechiri na mmalite nke 1990s. <ref>Andrews, ''Doing Nothing is Not An Option'', 2014, p. 148.</ref>
== ndabere ==
''Ọ dịghị agba Bar'' weghaara ikike ya site n'ọrụ omenala na ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke ndị [[Guyana|Guyanese]] Eric na Jessica Huntley, ndị malitere ụlọ ọrụ mgbasa ozi Black Bogle-L'Ouverture Publications (na-echeta ndị dike ndị na-eguzogide Caribbean Toussaint L'Ouverture nke Haiti na Paul Bogle nke [[Jamaikạ|Jamaica]] )., nke e debere akwụkwọ, azụmahịa na nkeonwe, ihe nchekwa na nchịkọta ya na 2005 na London Metropolitan Archives (LMA), ihe ndekọ mbụ dị mkpa n'ebe ahụ nke ndekọ sitere na obodo Africa-Caribbean na London. Ego sitere na Heritage Lottery Fund, ihe ngosi a bụ mmekorita n'etiti LMA, ndị enyi nke Huntley Archives na LMA (FHALMA), na Guildhall Art Gallery, nke Obodo London na-akwado. Ihe ngosi a bu n'obi weta "nleba anya ohuru na njirimara omenala Black British Black British, ihe nketa na olu okike - na mgba ndị omenkà Black Britain chere ihu ka a nụ olu ha - site na 1960 ruo 1990s"; dị ka onye njikwa oru ngo Beverley Mason si kwuo: "Imepụta ebe a na-edebe ihe ochie nke omenala na ihe ngosi nka na-egosi mgbanwe bara uru n'iche echiche banyere ụzọ imeghe na ịmepụta ebe nchekwa na nchịkọta akụkọ ihe mere eme n'ụwa nile." <ref name="BHM">[http://www.blackhistorymonth.org.uk/article/section/news-views/no-colour-bar-black-british-art-in-action-1960-1990/ "No Colour Bar: Black British Art in Action 1960-1990 – Ground Breaking Revolutionary Archive and Art Exhibition in the Heart of the City"], Black History Month 2015.</ref>
Emebere ihe ngosi a ka ọ bụrụ ahụmịhe mmekọrịta nke ọtụtụ mgbasa ozi, nke “nwere ike inyocha nka, ihe ọkpụkpụ, foto na eserese n'akụkụ akwụkwọ ozi na ihe osise ndị ọzọ na-egosi ka mpụta nke steeti Africa na Caribbean nweere onwe ha, mgba nnwere onwe zuru ụwa ọnụ na ihe ndị ọzọ siri metụta ihe ngosi ahụ. mgba maka ịbụ nwa amaala nwere ugwu n'ime Britain." <ref name="Culture24"/> Site na mpaghara anọ nwere isiokwu - Ụlọ Elbow, Ubu sara mbara, Fists Clenched na Open Arms - ihe ngosi ahụ "na-ama ndị ọbịa aka ịjụ ihe 'ese ojii' pụtara". <ref name="Getwestlondon">Emily Chudy, [http://www.getwestlondon.co.uk/whats-on/arts/breath-taking-art-exhibition-celebrates-9836168 "'Breath-taking' art exhibition celebrates lives and works of Ealing cultural activists"], Getwestlondon, 26 August 2015.</ref>
Nrụnye na etiti ya (nke mere ka mkpuchi mkpuchi nke nnukwu eserese nke gallery ahụ, John Singleton Copley 's ''The Siege of Gibraltar'' ), <ref>[http://missbtakesawalk.blogspot.co.uk/2015/08/no-colour-bar-black-british-art-in.html "'No Colour Bar: Black British Art in Action 1960-1990' new Exhibition at Guildhall Art Gallery"], Miss B Takes a Walk, 5 August 2015.</ref> <ref>Guildhall Art Gallery and London's Roman Amphitheatre, [https://www.facebook.com/media/set/?set=a.835508783187058.1073741838.186605081410768&type=1 "No Colour Bar - The Copley cover up!"], Facebook.</ref> megharịrị ụlọ ahịa akwụkwọ aha ya maka nsọpụrụ onye ọkọ akụkọ ihe mere eme nke Walter Rodney . ma jee ozi iji gosi ihe njikọ dị n'etiti ndị mmeri nke ndị edemede ojii, dị ka Linton Kwesi Johnson ma ọ bụ Lemn Sissay, na nkwado nke ndị na-ese ojii - dị ka [[Errol Lloyd]] na [[Fowokan|George "Fowokan" Kelly]] - site na kọmitii maka mkpuchi akwụkwọ, akwụkwọ mmado, kaadị ekele ma ọ bụ ire ọrụ nka na ụlọ ahịa. <ref>Louise Jury, [https://www.standard.co.uk/goingout/exhibitions/new-london-exhibition-recreates-pioneering-black-bookshop-10377583.html "New London exhibition recreates pioneering black bookshop"], ''[[Evening Standard]]'', 9 July 2015.</ref> <ref name="Voice">Amandla Thomas-Johnson, [https://web.archive.org/web/20150908184128/http://www.voice-online.co.uk/article/preserving-britain%E2%80%99s-black-heroes "Preserving Britain’s Black Heroes"], ''[[The Voice (British newspaper)|The Voice]]'', 10 July 2015.</ref>
Na mgbakwunye na ịgba ọsọ maka ọnwa isii na Guildhall Art Gallery, ihe ngosi ahụ mere njem dị ka ihe ngosi dijitalụ na mmemme ọha na eze na Black Cultural Archives, Ụlọ ihe ngosi nka Hackney na Cubitt Gallery . <ref name="Huntleysonline"/>
== nnabata ==
Ịnata mgbasa ozi sara mbara <ref>[https://www.nocolourbar.org/media Media], ''No Colour Bar''. Retrieved 5 February 2022.</ref> dị ka "akwụkwọ ndekọ mgbanwe mgbanwe ọhụrụ na ihe ngosi nka dị n'ime obi nke Obodo London", <ref>[https://www.bloomberg.com/research/markets/news/article.asp?docKey=600-201507021110M2______EUPR_____8b95000001669d3a_3600-1 "PRESS PREVIEW 'No Colour Bar: Black British Art in Action 1960-1990'"], Bloomberg.com, 2 July 2015.</ref> ''Ọ dịghị Ogwe agba'' ka akọwara dị ka "na-eku ume" <ref name="Getwestlondon"/> na dị ka ihe ngosi " ụfọdụ akụkụ dị mkpa nke Ahụmahụ Black British yana ụfọdụ n'ime ọnụ ọgụgụ dị mkpa nyere aka ịkpụzi Britain na Black Britain". <ref>[https://web.archive.org/web/20230923220805/http://thenewblackmagazine.com/view.aspx?index=3457 "Preview: 'No Colour Bar: Black British Art In Action 1960-1990'"], ''The New Black Magazine'', 11 July 2015.</ref> CNN 's Jim Stenman kọrọ na "otu n'ime ihe ngosi kachasị zuru oke na nka Black British n'afọ ndị na-adịbeghị anya ... [nke] na-enyocha okike, agbụrụ, nnọchiteanya na ndọrọ ndọrọ ọchịchị", na-agba Eric Huntley ajụjụ banyere ihe ịma aka nke oge gara aga, na mgbakwunye na Guildhall curator Katty Pearce, onye kwuru na-ekwu banyere ihe ngosi: "Nke a bụ akụkụ nke British art akụkọ ihe mere eme. <ref>[http://edition.cnn.com/videos/world/2015/07/09/no-colour-bar-black-british-art-orig.cnn "Black Britain's Cultural Revolution"], CNN, 9 July 2015.</ref>
Amandla Thomas-Johnson na-ede na ''Voice'' rụtụrụ aka na "mgbagwoju anya a na-ahụ anya gburugburu ihe ngosi ahụ. Ụlọ ya, Guildhall, bụ ebe nlekọta nke Obodo London ruo ọtụtụ narị afọ na ọ bụ ebe a ka ọtụtụ n'ime amụma akụ na ụba na-eduzi. A chụpụrụ Alaeze Ukwu Britain n'ofe oké osimiri, bụ́ ebe akụ̀ na ụba na-esi n'ógbè ndị ahụ na-alọta, bụ́ ebe a na-ekpochapụ ihe, nke nchịkọta ihe osise ya na-adịgide adịgide bụ ihe atụ nke Imperial chic." <ref name="Voice"/> Na-egosipụtakwa akụkọ ihe mere eme nke ebe mgbakọ ahụ, nyocha ''New Humanist'' nke Lola Okolosie chọpụtara na "ijide ihe ngosi nke na-eme ememme ndị isi ojii na Guildhall, na ihe nketa nke colonial, bụ omume nke na-emegide." <ref>Lola Okolosie, [https://newhumanist.org.uk/articles/4967/we-are-here-because-you-were-there-a-retrospective-of-black-british-art "We are here because you were there: a retrospective of black British art"], ''New Humanist'', 5 December 2015.</ref>
Nyochaa ''Soca News'', n'etiti ndị ọzọ, dọọrọ uche gaa na ihe omume kwa ọnwa jikọtara ya na ihe ngosi na akụkụ dị iche iche nke ahụmahụ ojii na Britain, <ref>Michelle Yaa Asantewa, [http://waywivewordzspiritualcreative.blogspot.co.uk/2015_07_01_archive.html "The bar the books and reflections on power"], Way Wive Wordz, 31 July 2015.</ref> gụnyere ihe nkiri, egwu, ihe nkiri, uri, ogbako na Black Artists' Forum, <ref name="BHM"/> mgbe ''Artlyst'' kwubiri:<blockquote>"Nghọta na Britain na-agbanwe ruo mgbe ebighị ebi adịghị mma ịkọwapụta karịa site na anya nke ndị ọsụ ụzọ nke ihe ga-abụ ihe nketa omenala Black British. Ndị Huntley bụ ụlọ ọrụ na-ebi akwụkwọ nke kpalitere ọgbọ dị egwu nke ndị ndu omenala na ndọrọ ndọrọ ọchịchị, ndị a na-akọ ma na-eme ememe ha na nke mbụ na UK na ihe ngosi a na-adọrọ mmasị. 2015 na-ahụ 10th Anniversary nke Huntley Archives na LMA, na 'Ọ dịghị Agba Bar: Black British Art in Action 1960-1990' ga-abụ ihe nrịbama dabara adaba na ihe ndekọ anya nke mmekọrịta ọha na eze na omenala na-agafe afọ iri atọ" <ref>[http://www.artlyst.com/articles/no-colour-bar-black-british-art-new-revolutionary-art-exhibition "No Colour Bar Black British Art: New Revolutionary Art Exhibition"], ''Artlyst'', 18 April 2015.</ref></blockquote>N'ịchịkọta ya dị ka "Ihe ngosi nke Afọ", onye na-ahụ maka onwe ya Hamja Ahsan dere, sị: "Nke a bụ ihe ngosi archival na ọkụ nke ndụ, ikuku nke eziokwu na ụda nke ọtụtụ ọgbọ obodo .... N'ihi nke a, nke a nọgidere bụrụ ihe ngosi kacha mkpa na nke na-akpali akpali nke afọ." <ref>Hamja Ahsan, [https://web.archive.org/web/20240604003547/https://mediadiversified.org/2015/12/31/exhibition-of-the-year-no-colour-bar-black-art-in-action-1960-1990/ "Exhibition of the Year: No Colour Bar: Black Art in Action 1960-1990"], Media Diversified, 31 December 2015.</ref>
== Mbipụta ngosi ==
* Margaret Busby na Beverley Mason (eds), ''Enweghị Ogwe Agba: Black British Art in Action 1960–1990'', London: Enyi nke Huntley Archives na London Metropolitan Archives (FHALMA), 2018, 117 pp. . <ref>[https://fhalma.org/shop/no-colour-bar/ ''No Colour Bar'' Legacy publication] at FHALMA website.</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20220603235049/http://new.diaspora-artists.net/display_item.php?id=1182&table=artefacts "No Colour Bar: Black British Art in Action 1960-1990 catalogue"], Diaspora Artists.</ref>
== Ndị na-ese ihe ==
== Ntụaka ==
{{Reflist|30em}}
== Njikọ mpụga ==
* [http://nocolourbar.blogspot.com/ ''Enweghị blọọgụ mmanya agba'' .]
* [https://www.nocolourbar.org/ Webụsaịtị gọọmentị.]
* [http://fhalma.org/ Ndị enyi nke Huntley Archives na weebụsaịtị LMA]
[[Òtù:Pages with unreviewed translations]]
2y91gv9uu5ifddljatj1q8vkmirmt4b
Ola Hudson
0
47179
726000
723067
2026-09-17T21:28:14Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726000
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Ola Hudson''' ( ''née'' '''Oliver''' ; Ọktoba 12, 1946 – Jun 5, 2009) bụ onye mmebe ejiji na onye ahịa America. Ọ haziri uwe maka ọtụtụ ndị egwu ama ama, gụnyere Pointer Sisters, <ref>{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/17269323/the_los_angeles_times/|title=L.A. Designers Put On a Talent Show|date=July 14, 1974|work=The Los Angeles Times|accessdate=February 8, 2018|pages=152}}</ref> Diana Ross, <ref name=":2">{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/17270623/the_age/|title=The Gunnas|date=1993|work=The Age|accessdate=February 8, 2018|pages=36}}</ref> Janet Jackson, <ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/17269279/the_los_angeles_times/|title=Oliver-Hudson, Ola J.|date=June 14, 2009|work=The Los Angeles Times|accessdate=February 8, 2018|pages=94}}</ref> David Bowie, John Lennon na Ringo Starr . Ọ bụ nne Sọl Hudson, onye a maara dị ka Slash, nke Guns N'Roses . <ref name=":0">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ChJUDgAAQBAJ&q=%22ola+hudson%22&pg=PA174|title=Advertising Culture and Translation: From Colonial to Global|author=Tomei|first=Renato|publisher=Cambridge Scholars Publishing|year=2017|isbn=9781443874861|pages=174|language=en}}</ref> Atụmatụ ya dị na nchịkọta na-adịgide adịgide nke Ụlọ ihe ngosi nka nke Metropolitan .
== Akụkọ ndụ ==
A mụrụ Hudson Ola Oliver na Los Angeles, California, na Ọktoba 12, 1946. <ref name=":3">{{Cite news|url=http://clutchmagonline.com/2014/02/colorful-canvas-files-costume-designer-artistic-diva-ola-hudson/|title=The Colorful Canvas Files: Costume Designer & Artistic Diva, Ola Hudson|author=Obercam|first=Sky|date=February 2014|work=Clutch Magazine|accessdate=February 8, 2018|language=en-US|archive-date=September 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150920201701/http://www.clutchmagonline.com/2014/02/colorful-canvas-files-costume-designer-artistic-diva-ola-hudson/|url-status=dead}}</ref> <ref name=":1" /> Mgbe ọ bụ nwata, ọ gụrụ akwụkwọ na Lester Horton School of Modern Dance . <ref name=":3" /> Ya na ndị na-agba egwú Bella Lewitzsky na Linda Gold mụọkwa ihe. <ref name=":3" /> Ọ gara akwụkwọ na Institute of Dance na Paris, na Le Loft na Switzerland na Max Rivers School na London. <ref name=":3" />
Na 1972, ọ mụrụ Albion, ha nwoke nke abụọ. <ref name=":3" />{{Cite news|url=http://clutchmagonline.com/2014/02/colorful-canvas-files-costume-designer-artistic-diva-ola-hudson/|title=The Colorful Canvas Files: Costume Designer & Artistic Diva, Ola Hudson|author=Obercam|first=Sky|date=February 2014|work=Clutch Magazine|accessdate=February 8, 2018|language=en-US|archive-date=September 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150920201701/http://www.clutchmagonline.com/2014/02/colorful-canvas-files-costume-designer-artistic-diva-ola-hudson/|url-status=dead}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFObercam2014">Obercam, Sky (February 2014). [https://web.archive.org/web/20150920201701/http://www.clutchmagonline.com/2014/02/colorful-canvas-files-costume-designer-artistic-diva-ola-hudson/ "The Colorful Canvas Files: Costume Designer & Artistic Diva, Ola Hudson"]. ''Clutch Magazine''. Archived from on September 20, 2015<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">February 8,</span> 2018</span>.</cite></ref> Alụmdi na nwunye ya na Anthony nwere nsogbu na ọ laghachiri na Los Angeles gburugburu 1974, na-arụ ọrụ na Hollywood dị ka onye na-emepụta uwe. <ref name=":3" /> Ọ hapụrụ ezinụlọ ya na England mana ha zutere ya na Los Angeles ihe dịka otu afọ ka e mesịrị na 1975, agbanyeghị ya na Anthony nọgidere na-enwe oge nkewa n'oge alụmdi na nwunye ha. <ref name=":2" /> <ref name=":3" />
N'etiti 1970s, Hudson mere uwe maka David Bowie . Ha mechara bụrụ ndị hụrụ ibe ha n’anya ruo oge ụfọdụ. <ref name=":4">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=2RyzBwAAQBAJ&q=%22ola+hudson%22&pg=PA375|title=Bowie on Bowie: Interviews and Encounters with David Bowie|author=Egan|first=Sean|publisher=Chicago Review Press|year=2015|isbn=9781613730010|pages=375|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.nme.com/news/music/slash-16-1250581|title=Slash: 'I caught my mum naked with David Bowie'|author=Goodwyn|first=Tom|date=August 28, 2012|work=NME|accessdate=February 8, 2018|language=en-US}}</ref> "Ọ bụ nwoke mbụ bịara mgbe mama m na papa m gbasịrị alụkwaghịm," Slash chetara, "n'ihi ya, enweghị m ike iche na m nwere mmasị ma ọ bụ nwee obi ụtọ ... Ugbu a m toro, enwere m ike iburu egwu ya n'obi ... Nwoke ahụ bụ onye amamihe ma mụ na ya rụkọrọ ọrụ ugboro abụọ. " <ref>{{Cite journal|journal=[[Q (magazine)|Q]]|date=March 1994}}</ref>
Hudson nwụrụ na June 5, 2009, maka ọrịa cancer akpa ume. <ref name=":1" />
== Ọrụ ==
Aha ụlọ ọrụ Hudson mere Ola Hudson Enterprises, Incorporated. <ref>{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/17269660/the_los_angeles_times/|title=Dress-up Time, Hillbilly Variety|author=Krier|first=Beth Ann|date=August 22, 1971|work=The Los Angeles Times|accessdate=February 8, 2018|pages=521}}</ref> O mekwara mkpokọta pụrụ iche maka Arpeja, <ref>{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/17270775/press_and_sunbulletin/|title=Long on Controversy|author=Varro|first=Barbara|date=August 7, 1974|work=Press and Sun-Bulletin|accessdate=February 8, 2018|pages=28}}</ref> Henri Bendel, Right Bank Clothing na Neiman Marcus na Beverly Hills, Maxfield Blu nke Los Angeles. <ref>{{Cite news|url=http://madamenoire.com/786930/women-black-history-ola-hudson/|title=Women Of Black History: 5 Things To Know About Costume Designer And Artist Ola Hudson|author=Uwumarogie|first=Victoria|date=February 24, 2017|work=[[MadameNoire]]|accessdate=February 8, 2018|language=en-US}}</ref> Nhazi ejiji Hudson dị ntakịrị. Ọ sịrị, "Ọ na-agbadata n'isi". <ref>{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/17269406/the_los_angeles_times/|title=Reach to the Future|date=2 March 1969|work=The Los Angeles Times|accessdate=February 8, 2018|pages=567}}</ref> A makwaara ya maka ọrụ imewe retro ya, na-egosipụta nkọwa sitere na 1940s, nke Pointer Sisters yi. <ref>{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/17270844/the_los_angeles_times/|title=Design|date=June 7, 1974|work=The Los Angeles Times|accessdate=February 8, 2018|pages=106}}</ref> E gosipụtara atụmatụ ya na ihe ngosi 1974, ''Los Angeles Space-Age Designs: Ochie-Ugbu a-Ọdịnihu'' . <ref>{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/17269555/the_los_angeles_times/|title=Los Angeles Space-Age Designs|date=10 June 1974|work=The Los Angeles Times|accessdate=February 8, 2018|pages=136}}</ref> O mekwara uwe maka onye na-agba egwu Linda Gold. <ref>{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/clip/17270923/the_los_angeles_times/|title=Formation of Self Explored by Linda Gold|author=Baumsten|first=Shelley|date=June 11, 1985|work=The Los Angeles Times|accessdate=February 8, 2018|pages=84}}</ref>
Hudson haziri uwe maka ihe nkiri ''Nwoke ahụ dara n'ụwa'' yana maka ''ọdụ ụgbọ oloko'' David Bowie (ma 1976). <ref name=":4"/> O mekwara uwe ogologo ọkpa na uwe ojii maka anya Bowie's Thin White Duke, dịkwa na 1976. <ref>{{Cite news|url=http://www.nybooks.com/articles/2013/05/23/invention-david-bowie/|title=The Invention of David Bowie|author=Buruma|first=Ian|date=May 23, 2013|work=The New York Review of Books|accessdate=February 8, 2018|language=en}}</ref> Ụfọdụ n'ime ihe ndị o mere maka Bowie bụ akụkụ nke nchịkọta na-adịgide adịgide na Metropolitan Museum of Modern Art . <ref name=":1" />
== Ntụaka ==
{{Reflist}}
3oq081nnz2bnd1hbsr84gc2hvunm4bo
Rusty Kidd
0
47265
726033
723517
2026-09-18T07:55:09Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726033
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder|image=|state_house=Georgia|district=145th|termstart=December 2009|termend=January 9, 2017|predecessor=Bobby Parham|successor=[[Rick Williams (Georgia politician)|Rick Williams]]|prior_term=|party=[[Independent politician|Independent]]}}
'''Edwards Culver''' "Rusty" Kidd III <ref>[https://web.archive.org/web/20180722095613/http://www.house.ga.gov/Representatives/en-US/member.aspx?Member=742&Session=23 E. Culver "Rusty" Kidd]. house.ga.gov Retrieved July 8, 2013</ref> (Mee n’ubochi iri n’afo otu puku nari itolu na iri ano na isii ruo n’ubochi abuo n’onwa June, n’afo puku abuo na iri abuo) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị America bụ onye otu Georgia House of Representatives site n’afo puku abuo na itolu ruo puku abuo na iri na asaa.
== Ihe ndị mere n'oge gara aga ==
A mụrụ Kidd na Milledgeville, Georgia ma gụsịrị akwụkwọ na Baylor School n’afo otu puku nari itolu na iri isii na itolu. O nwetara nzere bachelọ ya na ego na Mahadum Tennessee n'afọ otu puku nari itolu na iri isii na itolu. Ọ na-etinye aka na ụlọ akụ na azụmaahịa mgbazinye ego.<ref>[https://justfacts.votesmart.org/candidate/biography/117660/rusty-kidd Votesmart.org-Rusty Kidd]</ref>
== Ọrụ ==
Ọ nọchitere anya mpaghara nke otu nari na iri ano na ise, nke gụnyere Baldwin County na obere akụkụ nke Putnam County. N'oge ọ nọ na Georgia House of Representatives, Kidd bụ naanị onye a họpụtara n'onwe ya. Kidd bụ onye lobbyist ma nọchite anya Medical Association of Georgia na R. J. Reynolds Tobacco Company, n'etiti ndị ọzọ.<ref name="AJC">{{Cite news|url=https://www.ajc.com/news/state--regional-govt--politics/rusty-kidd-georgia-last-independent-state-lawmaker-dies/deBY0MaxcEOm814kHigGAN/|work=[[The Atlanta Journal-Constitution]]|date=June 2, 2020|accessdate=June 2, 2020|author=Niesse|first=Mark|title=Rusty Kidd, Georgia's last independent state lawmaker, dies|archive-date=June 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603202822/https://www.ajc.com/news/state--regional-govt--politics/rusty-kidd-georgia-last-independent-state-lawmaker-dies/deBY0MaxcEOm814kHigGAN/|url-status=dead}}</ref>
Kidd bụ Onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị ruo afọ iri anọ tupu ọ bụrụ onye nweere onwe ya. Ọ kwadoro onye na-azọ ọkwa onye isi ala nke Republican Herman Cain n’afo puku abuo na iri na abuo ma kwado [[Donald Trump]] n’afo puku abuo na iri na isii. <ref name="AJC"/>
== Ndụ onwe onye ==
Nna Kidd, Culver Kidd Jr., bụ onye omeiwu steeti na Georgia, nwanne ya nwanyị, Tillie Fowler, jere ozi dị ka onye nnọchi anya US maka Mpaghara nke anọ nke Florida site n’afo otu puku nari itolu na iri itolu na ato ruo puku abuo na otu.<ref>'Kidd's career as a state representative coming to an end soon,' '''Thomasville Times Enterprise (Georgia),''' January 3, 2017</ref>
N'ihi ihe mberede ọgba tum tum n’afo otu puku nari itolu na iri itolu na itolu, Kidd kpọnwụrụ akpọnwụ site n'obi gbadaa ma jiri oche nkwagharị na-ebu onwe ya.<ref>'Kidd's career as a state representative coming to an end soon,' '''Thomasville Times-Enterprise (Georgia),''' January 3, 2017</ref>
Kidd họọrọ ịghara ịchọ nhọpụta ọzọ n’afo puku abuo na iri isii. Ọ nwụrụ n'ụlọ ọgwụ dị na Macon, Georgia n’ubochi abuo n’onwa June, n’afo puku abuo na iri abuo mgbe ọ dị afọ iri asaa na ano. <ref>{{Cite news|url=https://www.13wmaz.com/article/news/local/rusty-kidd-milledgeville-dies/93-6baf345a-fcd6-4ba8-bd91-f90954aa38e3|title=Former legislator Rusty Kidd dies at 74|author=Savage|first=Randal|date=June 2, 2020|accessdate=June 2, 2020|work=[[WMAZ]]}}</ref><ref>[https://www.williamsfuneralhome.net/obituaries/Rusty-Kidd/#!/Obituary Rusty Kidd-obituary]</ref>
== Ihe odide ==
<references />
== Njikọ mpụga ==
* [http://www.myfoxatlanta.com/dpp/news/kidd_wins_milledgeville_ga._house_seat FOX 5 Atlanta]
* [https://web.archive.org/web/20120401181120/http://sos.georgia.gov/elections/election_results/2010_1102/00641.htm 11/2/2010 - Onye nnọchi anya steeti, Mpaghara 141]
[[Òtù:Visibilizing disabilities in Nigeria (1.0)]]
[[Òtù:Igbo wikimedians user Group]]
rncvke8ohb1fekwqczmlfcbu94w4kst
Robert Reed (onye na-ese ihe)
0
47540
726029
692023
2026-09-18T06:27:47Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726029
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Robert James Reed Jr.''' (July 9, 1938 - Disemba 26, 2014) amụrụ na Charlottesville, Virginia, bụ onye omenkà America na prọfesọ nke eserese na mbipụta na Yale School of Art maka afọ 45. <ref name=":0">{{Cite news|url=https://news.yale.edu/2015/01/05/memoriam-robert-reed-long-time-faculty-member-school-art|title=Yale News, Memoriam Robert Reed}}</ref> N'afọ 1987, a họpụtara Reed ka ọ bụrụ ngalaba na-adịgide adịgide nke Yale School of Art <ref>{{Cite web|title=Artforum International, Passages-Robert Reed, 2/18/2015 by Lisa Corinne Davis|url=https://www.artforum.com/passages/lisa-corinne-davis-on-robert-reed-1938-2014-50354|archiveurl=|archivedate=|accessdate=|work=Artforum International}}</ref> na-eme ya, n'oge ọnwụ ya, ụlọ akwụkwọ mbụ na naanị onye America-America ka a ga-ahọpụta ya na akụkọ afọ 145 nke ụlọ akwụkwọ ahụ. N'ime ihe osise ya, Reed mara maka abstraction geometric ya na akara ahaziri onwe ya iji mepụta asụsụ nke abstraction. Ọ na-eji akara na-adịghị ahụkebe, agba na nchara nchara nke ọma iji mepụta onyonyo akara ngosi ya. Dị ka Reed ga-akọwa, a na-ahazi iberibe, ụzọ, omenala na akara ụwa, ihe oyiyi nwata na ebe ndị a na-echeta na ihe oyiyi ya. Ya abstractions bụ referential na nwere ha ndabere na "ezigbo" ụdị dị ike na ụwa n'ezie na n'ezie ohere. Ọrụ ya na-agụnye eserese, eserese, monotypes, mbipụta na collages.
== Ndụ mmalite na agụmakwụkwọ ==
A mụrụ Reed na Charlottesville, Virginia na 1938. Ọ gara ụlọ akwụkwọ elementrị ọha ( Jefferson ) na elu (Burley) na Charlottesville. Ọ gụsịrị akwụkwọ na BA site na Morgan State, kọleji ojii na akụkọ ihe mere eme na Baltimore, Maryland (1958). Agbanyeghị, enweghị ike ịkwụ ụgwọ nkuzi ikpeazụ Reed dekọrọ ụbọchị ngụsị akwụkwọ dị ka 1959 mgbe ọ nwere ike ịkwụ ụgwọ ihe o ji. O nwetara BFA ya (1960) na MFA (1962) <ref name=":0"/> na Yale School of Art . Mgbe ọ nọ na Yale, Reed gụrụ akwụkwọ ma Josef Albers, Neil Welliver, na Jon Schueler na-emetụta ya. N'afọ ndị sochirinụ, Philip Guston bụ onye ọrụ ibe na Skidmore College n'etiti 1960's metụtara ya.
Mgbe ọ bụ nwata akwụkwọ na Yale, ahọpụtara Reed ka ọ gaa Yale Norfolk Summer School of Art <ref name=":1">{{Cite book|url=http://www.blurb.com/b/6959586-yale-norfolk-school-or-art-1948-2015|title=Yale Norfolk School or Art 1948-2015 by Sam Messer {{!}} Blurb Books|date=March 17, 2016|isbn=978-1-367-86628-7|language=en|author=Messer|first=Sam}}</ref> na 1960. Reed kwetara na ahụmahụ okpomọkụ a dị ka ihe dị mkpa na mmepe ya dị ka onye na-ese ihe. N'ebe ahụ, ọ zutere nwa akwụkwọ ọzọ, [[:tr:Özer Kabaş|Özer Kabas]] . Mgbe Reed laghachiri na Yale na njedebe nke mmemme ahụ, Kabas haziri ọrụ maka Reed na-arụ ọrụ maka Josef Albers. Mazị Albers, dị ka Reed na-ezo aka ya mgbe niile, goro Reed ka ọ rụọ ọrụ na studio Albers na Yale's Street Hall n'ịkwado akwụkwọ mbụ ''mmekọrịta nke'' Albers. Ọrụ Reed bụ ịgwakọta efere ndị ahụ. E nyere Reed efere ndị ahụ na ọrụ ya bụ iwere agba ndị ahụ ma gwakọta ha na ink silkscreen na idekọ ntụziaka agba. Albers na-abata mgbe niile wee kwuo "Ee" na "Ee e" na-edobe taabụ na ọrụ Reed. Ezi ntụziaka ga-agakwuru ụlọ ọrụ silkscreen.
Reed bụ onye na-agbasi mbọ ike na nkuzi nkuzi nke Albers <ref>{{Cite web|author=|first=|date=|title=Anoka Faruquee, "Search Versus Re-Search"|url=https://anokafaruquee.com|archiveurl=|archivedate=|accessdate=|work=Anoka Faruquee}}</ref> na Foundation Studies na nka nke Reed gara n'ihu na-akwado n'oge ọrụ nkuzi ya.
== Ọrụ ==
=== Ọmụmụ ===
Ọrụ Reed dị ka onye nkuzi nka malitere dị ka onye nnyemaaka prọfesọ na kọleji nka na nka na Minneapolis na 1962. Nke a sochiri nhọpụta ya dị ka osote prọfesọ na Skidmore College dị na Saratoga Springs, New York, site na 1965 ruo 1969. <ref name=":0"/>
Ọrụ nkuzi afọ 45 nke Reed na Yale School of Art malitere na 1969 dị ka osote prọfesọ nke eserese, na-esote oge nhọpụta na ngalaba na-adịgide adịgide dị ka prọfesọ nke eserese na 1987, ọnọdụ ọ nọrọ ruo mgbe ọ nwụrụ na 2014. <ref name=":0"/>
Site na 1970-1975, Reed jere ozi dị ka onye isi ụlọ akwụkwọ nka nke Yale Summer School. <ref name=":1"/> N'ime afọ ise nke onye nduzi ya, ọ kpọkọtara ndị na-ese ihe n'oge okpomọkụ nke gụnyere Philip Guston, Arnold Bittleman, Erwin Hauer, Gabor Peterdi, Joan Snyder, Chuck Close, Al Held, Lester Johnson, Judy Pfaff, [[Romare Bearden]], na [[Sam Gilliam]] . A maara Reed ka ọ na-akpọrọ ụmụ akwụkwọ ya na-agụghị akwụkwọ kwa oge gaa Norfolk ebe ọ ga-emeghachi ahụmịhe Norfolk gbajiri agbaji n'ime izu ụka.
Reed rụrụ ọrụ dị ka onye ọka ikpe ma ọ bụ onye nlekọta maka ọtụtụ ihe ngosi gụnyere ihe omumu ihe omumu ihe omumu na New Haven, Connecticut, <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2000/05/14/nyregion/art-among-a-show-of-drawings-looking-for-ones-with-bite.html|title=ART; Among a Show of Drawings, Looking for Ones With Bite|author=Zimmer|first=William|date=May 14, 2000|work=The New York Times|accessdate=April 13, 2018|language=en-US}}</ref> Silvermine Arts Center na New Canaan, na Artspace na New Haven.
Reed bụ onye omenkà ọbịa na onye nkuzi na kọleji na mahadum karịrị 60 na mba na Europe. <ref>{{Cite web|url=http://www.wmich.edu/wmu/news/2004/0403/0304-ae098.html|title=WMU News - Yale's Robert Reed discusses his painting in free lecture|work=www.wmich.edu|accessdate=April 16, 2018}}</ref>
O dere ọtụtụ mmemme mmụta nka gụnyere Acre, Spokane, Washington; Saịtị, Cancun, Mexico; Isii: Oge okpomọkụ na nnwale, Saratoga, New York; na Institute for Studio Studies, Auvillar, France. <ref>{{Cite news|url=http://vccafrance.com/wp-content/uploads/2014/08/La-Gazette-n14-05-2010-EN.pdf|title=VCCA}}</ref>
Ọ jere ozi na bọọdụ ndị isi nke [https://web.archive.org/web/20240609184935/https://lymeacademy.org/ Lyme Academy] College of Fine Arts 2010–2012; MacDowell Colony, 1987–1990, na Virginia Center for Creative Arts . <ref>{{Cite web|url=http://vcca.blogspot.com/2014/12/robert-reed-1938-2014.html|title=Robert Reed 1938-2014|work=Robert Reed 1938–2014|accessdate=April 13, 2018}}</ref>
=== nka ===
[[Usòrò:Plum_Nellie_Sea_Stone_1972.jpg|alt=|thumb| Plum Nellie, Nkume Oké Osimiri, 1972 acrylic on canvas 72" x 72" mkpokọta: Whitney Museum of American Art]]
== Nchịkọta, ihe nrite na ihe ngosi ==
Ọrụ Reed dị na mkpokọta na-adịgide adịgide nke ọtụtụ ụlọ ngosi ihe mgbe ochie, gụnyere Whitney Museum of American Art, New York, NY; <ref>{{Cite web|url=http://collection.whitney.org/search/Robert%20Reed|title=Collection: Robert Reed}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.artcyclopedia.com/artists/reed_robert.html|title=Robert Reed Online|work=www.artcyclopedia.com|accessdate=April 13, 2018}}</ref> National Academy Museum, New York, NY; Hirshhorn Museum na Ogige Ọkpụkpụ, Washington, DC; <ref>{{Cite web|url=https://hirshhorn.si.edu/search-results/search-result-details/?edan_search_value=hmsg_77.85|title=The Hirshhorn Museum Collections}}</ref> Ụlọ ọrụ Minneapolis Institute of Art, Minneapoli, MN; Walker Art Center, Minneapolis, M; <ref>{{Cite web|url=https://walkerart.org/collections/artworks/oct-17|title=Oct 17|work=walkerart.org|language=en-US|accessdate=April 13, 2018}}</ref> [[Ụlọ ngosi nka nke Mahadum Yale|Ụlọ ihe ngosi nka nke Mahadum Yale]], New Haven, CT; <ref>{{Cite web|url=https://artgallery.yale.edu/collections/objects/195160|title=School Colors, Book Her Tea|work=artgallery.yale.edu|language=en|accessdate=April 13, 2018}}</ref> Fralin Museum of Art, Charlottesville, Va.; <ref>{{Cite web|url=https://www.absolutearts.com/artsnews/2001/04/06/28353.html|title=Galactic Journal: Recent Paintings and Collages by Robert Reed - Bayly Art Museum - Absolutearts.com|author=Corp.|first=absolutearts.com, World Wide Arts Resources|work=www.absolutearts.com|accessdate=April 14, 2018}}</ref> Ogden Museum of Southern Art <ref>{{Cite web|url=https://ogdenmuseum.org/wp-content/uploads/2016/09/Eugene-Martin-and-Robert-Reed-Bio.pdf|title=Ogden Museum, Collection}}</ref> New Orleans; Ụlọ ọrụ Detroit nke Art, Detroit, MI; ụlọ ihe ngosi nka nke African American, Dallas, TX; Martin Museum of Art, Baylor University, Waco, TX, <ref>{{Cite news|url=https://www.baylor.edu/mediacommunications/news.php?action=story&story=132668|title=Baylor's Martin Museum of Art will Display Robert Reed's "Galactic Journal"|date=September 10, 2013|work=Media Communications {{!}} Baylor University|accessdate=April 14, 2018}}</ref> na Perez Art Museum Miami, FL; n'etiti ndị ọzọ.
Agụnyekwara ọrụ ya n'etiti ndị na-ese ihe 407 gosipụtara na ihe ngosi mmalite nke 2015 "America siri ike ịhụ" <ref>{{Cite web|url=https://whitney.org/Exhibitions/AmericaIsHardToSee#exhibition-artworks|title=America Is Hard to See {{!}} Whitney Museum of American Art|work=whitney.org|language=en|accessdate=April 13, 2018}}</ref> maka mmeghe nke ọhụrụ Whitney Museum of American Art, New York, New York.
Reed bụ onye natara ọtụtụ ihe nrite na nsọpụrụ gụnyere:
* Mahadum Yale, William Devane Medalist maka nkuzi undergraduate pụtara ìhè 2014; <ref>{{Cite web|url=https://pbk.yalecollege.yale.edu/information/devane-medalists|title=DeVane Medalists|work=pbk.yalecollege.yale.edu|language=en|accessdate=April 13, 2018}}</ref> [https://studioart.dartmouth.edu/artists-residence/past-artists-residence]
* National Academy of Design <ref>{{Cite web|url=https://www.nationalacademy.org/all-national-academicians#r|title=National Academy of Design All Academicians}}</ref> ibe, New York, 2009
* College Art Association Distinguished Teaching of Art Award, 2004; <ref>{{Cite web|url=http://www.collegeart.org/programs/awards/teaching|title=College Art Assoc 2004 Distinguished Teaching Award}}</ref>
* Doctorate Honorary of Fine Arts, College of Art and Design Minneapolis, 2001
* Nturu ugo [https://web.archive.org/web/20240609184935/https://www.ncaaarts.org/ ndi ochichi nke National Council of Arts], 2000
* Virginia Center maka ebe obibi nka nka, 1987
* Ebe obibi Yaddo, 1980
* [https://studioart.dartmouth.edu/artists-residence/past-artists-residence Dartmouth Artist in Residence], <ref>{{Cite web|url=https://studioart.dartmouth.edu/artists-residence/past-artists-residence|title=Past Artists in Residence {{!}} Dartmouth Studio Art Department|work=studioart.dartmouth.edu|date=March 31, 2014|accessdate=January 13, 2019}}</ref> 1976
N'ịkwado ntinye aka Reed na nkuzi mahadum, Robert Reed Scholarship Fund <ref>{{Cite web|url=https://yalealumnimagazine.com/school_notes/13/888|title=March/April 2015 {{!}} School of Art {{!}} School Notes {{!}} Yale Alumni Magazine|work=yalealumnimagazine.com|language=en|accessdate=April 16, 2018}}</ref> na Yale School of Art hiwere na ụlọ akwụkwọ Yale nke Art, GO1 klas <ref>{{Cite news|url=https://news.yale.edu/2015/11/16/yale-school-art-community-creates-tribute-late-robert-reed-who-affected-so-many-lives|title=Yale News, Reed Classroom Tribute}}</ref> ka akpọrọ aha ya na nsọpụrụ ya dị ka "Robert Reed Studio" <ref>{{Cite news|url=https://news.yale.edu/2015/11/16/yale-school-art-community-creates-tribute-late-robert-reed-who-affected-so-many-lives|title=Yale School of Art community creates tribute to the late Robert Reed, 'who affected so many lives'|date=November 16, 2015|work=YaleNews|accessdate=April 16, 2018|language=en}}</ref> ebe e denyere ndụmọdụ Reed nyere ụmụ akwụkwọ ihe osise ya na ntinye "Ịse ihe bụ ọchụchọ, ọ bụghị ebe njedebe".
N'ịkwado ntinye aka ya na Ụlọ Akwụkwọ Art nke Yale, ihe ngosi solo retrospective <ref>{{Cite web|url=http://art.yale.edu/RobertReedExhibit|title=Yale School of Art, Reed Retrospective|access-date=2024-06-09|archive-date=2019-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20190929185702/http://art.yale.edu/RobertReedExhibit|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://yaledailynews.com/blog/2015/11/18/school-of-art-honors-robert-reed/|title=Yale Art School Honors Reed}}</ref> nke ọrụ ya mere na 2015, "Robert Reed: Non-Stop Painting", <ref>{{Cite news|url=https://news.yale.edu/2015/10/16/yale-school-art-presents-work-discovered-studio-robert-reed-artist-and-educator|title=Yale School of Art presents work discovered in studio of Robert Reed, artist and educator|date=October 16, 2015|work=YaleNews|accessdate=April 14, 2018|language=en}}</ref> nke Robert Storr chepụtara, onye bụbu. dean, Yale School of Art.
== Ndụ onwe onye ==
Reed bụ onye otu Alpha Iota isi nke Kappa Alpha Psi fraternity kemgbe 1956 na-eje ozi dị ka onye isi nke ahịrị ya.
Reed nwụrụ n'ihi ọrịa kansa na New Haven, Connecticut, na Disemba 26, 2014. <ref>{{Cite news|author=Naik|first=Rohan|title=Robert Reed, advocate for undergraduate art program, dies at 76|url=https://yaledailynews.com/blog/2015/01/02/robert-reed-advocate-for-undergraduate-art-program-dies-at-76/|work=Yale Daily News|accessdate=April 16, 2018|date=January 2, 2015}}</ref> A na-eli Reed n'ebe a na-eli ozu Grove Street dị na New Haven.
== Ntụaka ==
afọ ise nke onye nduzi ya, ọ kpọkọtara ndị na-ese ihe n'oge okpomọkụ nke gụnyere Philip Guston, Arnold Bittleman, Erwin Hauer, Gabor Peterdi, Joan Snyder, Chuck Close, Al Held, Lester Johnson, Judy Pfaff, Romare Bearden, na Sam Gilliam . A maara Reed ka ọ na-akpọrọ ụmụ akwụkwọ ya na-agụghị akwụkwọ kwa oge gaa Norfolk ebe ọ ga-emeghachi ahụmịhe Norfolk{{Reflist}}
== Njikọ mpụga ==
* Weebụsaịtị Robert Reed Artist: https://www.robertreedstudio.com
* Ozi onye nka: https://www.artist-info.com/artist/Robert-Reed
* Artcyclopedia: http://www.artcyclopedia.com/artists/reed_robert.html
* National Council of Arts Adminstrators: [https://web.archive.org/web/20240609184935/https://www.ncaaarts.org/ https://www.ncaaaarts.org]
[[Òtù:Pages with unreviewed translations]]
oidohca6h30jadp8rr4ef4ljrx3xupm
Ogige Ntụrụndụ Port Harcourt
0
49438
725998
178185
2026-09-17T20:49:34Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
725998
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox zoo|name=Port Harcourt Zoo|logo=|logo_width=|logo_caption=|image=|image_width=|image_caption=|date_opened=1 October 1975|date_opening=|date_closed=|location=[[Trans Amadi, Rivers State]], Nigeria|coordinates={{Coord|4|48|40|N|7|2|48|E|display=inline,title|region:NI-MN_type:landmark_source:wikimapia}}|area=|floorspace=|num_animals=|num_species=|largest_tank_vol=|total_tank_vol=|annual_visitors=|members=|exhibits=67|owner=[[State owned]]|publictransit=|website=}}'''Ogige Ntụrụndụ Port Harcourt''' (nke a makwaara dị ka '''PH Zoo''') bụ ogige ntụrụngwa nke steeti dị na Port Harcoort nke Rivers State na [[Naijiria|Naịjirịa]]. Ọ bụ gọvanọ ndị agha bụ Alfred Diete-Spiff guzobere ogige ntụrụndụ ahụ na 1974 ma meghee ya maka nkà mmụta sayensị nnyocha ọha na eze na 1 Ọktoba 1975. <ref name="ph zoo 01">{{Cite web|url=http://naijatreks.com/2011/09/enchanted-by-port-harcourts-wildlife-park/|title=Enchanted by Port Harcourt's Wildlife Park|publisher=Naijatreks.com|date=2011-09-26|accessdate=2014-06-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714225637/http://naijatreks.com/2011/09/enchanted-by-port-harcourts-wildlife-park/|archivedate=14 July 2014}}</ref><ref name="zoo">{{Cite news|url=http://www.punchng.com/feature/sights-signs/depleting-wildlife-in-port-harcourt/|title=Depleting wildlife in Port Harcourt|author=Akasike|first=Chukwudi|date=2012-07-28|publisher=[[The Punch]]|accessdate=2014-06-07|archive-date=2014-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604220559/http://www.punchng.com/feature/sights-signs/depleting-wildlife-in-port-harcourt/|url-status=dead}}</ref>
N'ịbụ nke dị n'ime ụlọ ọrụ mmepụta ihe [[Trans Amadi, Port Harcourt|Trans Amadi]] na Rivers State, a họpụtara Port Harcourt Zoo n'etiti ndị isi na-adọrọ mmasị n'obodo nkiri Miami ọrụ pụrụ ntakịrị ahụ ma were ya dịka otu n'ime ebe nchekwa na-eduga na Naịjirịa.<ref name="zoo1">{{Cite news|url=http://www.punchng.com/opinion/letters/a-visit-to-the-port-harcourt-zoo/|title=A visit to the Port Harcourt zoo|author=Abah|first=Simon|date=2013-12-02|publisher=[[The Punch]]|accessdate=2014-06-07|archive-date=2013-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20131210052203/http://www.punchng.com/opinion/letters/a-visit-to-the-port-harcourt-zoo/|url-status=dead}}</ref> Ọdụ ụgbọ elu Port Harcourt International dị ihe dịka kilomita iri na anọ (22.5 km) n'ebe ugwu ọdịda anyanwụ nke ogige ahụ.<ref name="zoo3">{{Cite web|url=http://wikimapia.org/10382862/Port-Harcourt-Zoo|title=Port Harcourt Zoo (Port Harcourt)|publisher=[[Wikimapia]]|date=|accessdate=2014-06-07}}</ref>
Ka ọ na-erule 18 June 2012, Gọọmentị Rivers State kwupụtara atụmatụ iwebata anụmanụ ọhụrụ n'ogige ntụrụndụ ma mezigharịa steeti ya kpamkpam iji kwekọọ na ụkpụrụ ụwa.<ref name="tide newspaper">{{Cite news|url=http://www.thetidenewsonline.com/2012/06/18/ph-zoo-rsg-targets-world-standard/|title=PH Zoo: RSG Targets World Standard|date=2012-06-18|work=[[The Tide (Nigeria)|The Tide]]|language=|publisher=Rivers State Newspaper Corporation|accessdate=2014-06-07}}</ref> Ogige ntụrụndụ ahụ bụ ebe obibi nke ọtụtụ Ụdị anụmanụ pụrụ iche, dịka ọmụmaatụ, ọdụm, agwọ, enwe, chimpanzee, mbe, Agụ iyi na ọtụtụ ụdị anụ ọhịa nwere nku.<ref name=":0">{{Cite web|title=HelloTravel: Book Tour Packages {{!}} Holiday Packages & Travel Planning|url=https://www.hellotravel.com/|accessdate=2023-05-01|work=www.hellotravel.com}}</ref> Ọgwụgwụ izu bụ oge a na-eleghara zoo anya, na ihe niile a na-atụle.<ref name=":0" /> N'oge nleta Sunday ị na-enweta ohere ịhụ ka ihe ndị e kere eke na-eri nri, ọkachasị [[Odúm|ọdụm]].<ref name=":0" /> N'ime ogige ntụrụndụ ahụ, ị ga-achọpụta etiti akụkọ ihe méré ótù nkiri Miami ọrụ yn'echiche nke ọbọdọ na eme ebe echekwara ọdụm abụọ na ọdụm nwanyị. E gburu anụmanụ abụọ a site na ọkụ eletrik mgbe ha wakporo ma rie ọkachamara n'ogige ntụrụngwa nke bịara ịgba ha ume ma leghaara ha anya ịpị ákwà ahụ. <ref name=":0" />
== See also ==
* Ndepụta zoo
== Nrutuaka ==
{{Reflist}}
jc94g5z0dhjw5523lil2chlkjr72bsu
Ńkàtá Wikipedia:Events Organizer
5
49970
726030
708789
2026-09-18T06:50:01Z
Dagentle
14855
726030
wikitext
text/x-wiki
== organizer rights for [[User: Obedmakolo|Obedmakolo]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikipedia.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 7,032 Edits
* Additional Criteria: Affiliate staff and grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easy. --[[Ọbanife: Obedmakolo|Obedmakolo]] ([[Okwu ọbanife: Obedmakolo|ṅkátá]]) 21:46, 29 Julaị 2024 (UTC)
:Done.-- [[Ọbanife:Olugold|Olugold]] ([[Okwu ọbanife:Olugold|ṅkátá]]) 22:14, 25 Ọktoba 2024 (UTC)
== organizer rights for [[User: Ogalihillary|Ogalihillary]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikipedia.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 11,369 Edits
* Additional Criteria: Affiliate staff and grant recipient.
'''Aditional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easy. --[[Ọbanife:Ogalihillary|Ogalihillary]] ([[Okwu ọbanife:Ogalihillary|ṅkátá]]) 11:08, 29 Julaị 2024 (UTC)
:@[[User:Ogalihillary|Ogalihillary]] {{done}}. [[Ọbanife:Olugold|Olugold]] ([[Okwu ọbanife:Olugold|ṅkátá]]) 17:44, 30 Julaị 2024 (UTC)
== Event organizer rights for [[User: Iwuala Lucy|Iwuala Lucy]] ==
'''Reason for request''': To enable me organize event in the fam club.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 10,188 Edits
* Additional Criteria: Affiliate staff and Igbo Wiki Fan Club coordinator.
'''Additional Information:''' This will ensure that all the activities of the fan club are properly documented
:@[[User:Iwuala Lucy|Iwuala Lucy]]{{done}}. [[Ọbanife:Olugold|Olugold]] ([[Okwu ọbanife:Olugold|ṅkátá]]) 17:44, 30 Julaị 2024 (UTC)
== Event organizer rights for [[User: Godfrey Emmanuel|Godfrey Emmanuel]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event.
'''Criteria met''': No active blocks:
* Global edits: 14,792 Edits
* Additional Criteria: Event organizer.
'''Aditional Information:''' I will need the event organiser's right to be able to document my event properly on Igbo Wikipedia
:@[[User: Godfrey Emmanuel|Godfrey Emmanuel]]{{done}}. [[Ọbanife:Olugold|Olugold]] ([[Okwu ọbanife:Olugold|ṅkátá]]) 17:44, 30 Julaị 2024 (UTC)
== Event organizer rights for [[User: Accuratecy051 |Accuratecy051]]==
'''Reason for request''': I am organising an event/Projects
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 17,528 Edits
* Additional Criteria: Affiliate staff and grant recipient.
'''Aditional Information''': I will need the event organiser rights for a better Working Conditions, and for ease of organizing/managing projects on the Igbo Wikipedia.
:@[[User: Accuratecy051|Accuratecy051]] {{done}}.--[[Ọbanife:Olugold|Olugold]] ([[Okwu ọbanife:Olugold|ṅkátá]]) 07:12, 2 Ọgọọst 2024 (UTC)
== Event organizer rights for [[User: Rose ugwoke |Rose ugwoke]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event/Projects
'''Criteria met''': No active blocks:
* Global edits: 7,445 Edits
* Additional Criteria: Grant recipient.
'''Aditional Information''': I will need the event organiser rights for a better Working Conditions, and for ease of organizing/managing projects on the Igbo Wikipedia.
:@[[User: Rose ugwoke|Rose ugwoke]] {{done}}. --[[Ọbanife:Olugold|Olugold]] ([[Okwu ọbanife:Olugold|ṅkátá]]) 07:12, 2 Ọgọọst 2024 (UTC)
== Event organizer right for [[User:Toontak92|Toontak92]] ==
Reason for request: I am organising a wikidata event.
*Criteria met: No active blocks
*Global edits: 49233 Edits
Additional Criteria: Grant recipient.
Aditional Information: I will need the event organiser right to enable me create my event page on the Igbo Wikipedia.
:@[[User: Toontak92|Toontak92]] {{done}}.--[[Ọbanife:Olugold|Olugold]] ([[Okwu ọbanife:Olugold|ṅkátá]]) 07:12, 2 Ọgọọst 2024 (UTC)
== Event Organizer right for Bridget2023 ==
'''Reason for request''' : I am organizing a wikidata event/project
'''Criteria met:''' No active blocks:
• Global edits: 1,338 Edith
'''•'''Aditional criteria: grant recipient
'''Aditional information''' : I will need the event organiser rights to enable me create my event page and ease of organizing/managing projects on igbo Wikipedia. [[Ọbanife:Bridget2023|Bridget2023]] ([[Okwu ọbanife:Bridget2023|ṅkátá]]) 07:16, 7 Ọgọọst 2024 (UTC)
: @[[User:Bridget2023|Bridget2023]] {{done}}. --[[Ọbanife:Olugold|Olugold]] ([[Okwu ọbanife:Olugold|ṅkátá]]) 11:27, 7 Ọgọọst 2024 (UTC)
== Event organizer rights for [[User: Crown2022|Crown2022]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event/Projects
'''Criteria met''': No active blocks:
* Global edits: 738 Edits
* Additional Criteria: Grant recipient.
'''Aditional Information''': I will need the event organiser rights for a better Working Conditions, and for ease of organizing/managing projects on the Igbo Wikipedia.
:@[[User: Crown2022|Crown2022]] {{done}}-- [[Ọbanife:Olugold|Olugold]] ([[Okwu ọbanife:Olugold|ṅkátá]]) 08:56, 13 Ọgọọst 2024 (UTC)
==Event organizer rights for [[User: Mercyjamb123|Mercyjamb123]]==
'''Reason for request''': I am organising an event/Projects
'''Criteria met''': No active blocks:
* Global edits:36,397
* Additional Criteria: Grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to enable me create my event page on the Igbo Wikipedia and also make planning easier
:@[[User: Mercyjamb123|Mercyjamb123]] {{done}}. [[Ọbanife:Olugold|Olugold]] ([[Okwu ọbanife:Olugold|ṅkátá]]) 16:16, 7 Septemba 2024 (UTC)
==Event organizer's right for [[User: Onwuka Glory|Onwuka Glory]]==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikipedia.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 8,306
* Additional Criteria: Community mobilizer
'''Aditional Information:''' I will need the event organizer's right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easier.
[[Ọbanife:Onwuka Glory|Onwuka Glory]] ([[Okwu ọbanife:Onwuka Glory|ṅkátá]]) 16:22, 7 Septemba 2024 (UTC)
:@[[Ọbanife:Onwuka Glory|Onwuka Glory]] {{ done}}. -- [[Ọbanife:Olugold|Olugold]] ([[Okwu ọbanife:Olugold|ṅkátá]]) 01:26, 9 Septemba 2024 (UTC)
== Event Organizer Rights for [[User:King ChristLike|King ChristLike]] ==
'''Reason for request''': I am organizing an event in the Fan club.
'''Criteria met''': No active blocks
* Global edits: 23, 396
* Additional Criteria: Igbo Wiki Fan Club Project Manager
'''Additional information''':
To make my event coordination seamless and well documented. --[[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 08:27, 8 Novemba 2024 (UTC)
:Already {{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 16:48, 17 Jụn 2025 (UTC)
== Event Organizer right for [[User: Chinemeremprince| Chinemeremprince]] ==
'''Reason for request''': I am organizing an event in the fan club
'''Criteria met''': No active blocks
* Global edits: 4742
* Additional Criteria: Fan club project manager
'''Additional information''': To make my project coordination easier [[Ojiarụ:Chinemeremprince|Chinemeremprince]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Chinemeremprince|ṅkátá]]) 12:32, 8 Novemba 2024 (UTC)
:Already {{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 16:51, 17 Jụn 2025 (UTC)
== Event Organizer rights for [[User:Chiziqa|Chiziqa]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event
'''Criteria met''': * No active blocks: no active blocks.]
* Global edits: 568
* Additional Criteria: Wiki Fan Club program manager
'''Additional information''': To enable me coordinate my events --[[Ojiarụ:Chiziqa|Chiziqa]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Chiziqa|ṅkátá]]) 12:01, 9 Novemba 2024 (UTC)
:Already {{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 16:51, 17 Jụn 2025 (UTC)
== organizer rights for [[User: Senator Choko|Senator Choko]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikipedia.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 5,383 Edits
* Additional Criteria: Affiliate staff and grant recipient.
'''Aditional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easy. [[Ojiarụ:Senator Choko|Senator Choko]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Senator Choko|ṅkátá]]) 08:43, 11 Jenụwarị 2025 (UTC)
:Already {{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 16:52, 17 Jụn 2025 (UTC)
== Event Organizer rights for [[User: Sayvhior|Sayvhior]] ==
*'''Reason for request''': I am planning on organising an event on the Igbo Wikipedia.
*'''Criteria met''': No active blocks:
* '''Global edits''': 5,258 Edits
* '''Additional criteria''': Affiliate staff and grant recipient.
*'''Additional Information:''' Getting this event organiser rights will assist in the smooth running and planning of my proposed project. [[Ojiarụ:Sayvhior|Sayvhior]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Sayvhior|ṅkátá]]) 13:11, 9 Eprel 2025 (UTC)
*:Already {{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 16:52, 17 Jụn 2025 (UTC)
== organizer rights for [[User: Celetex|Celetex]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikipedia.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 6,292 Edits
* Additional Criteria:Grant recipient.
'''Aditional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easy. [[Ojiarụ: Celetex|Celetex]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Celetex|ṅkátá]]) 00:47, 10 Eprel 2025 (UTC)
:@[[Ojiarụ:Celetex|Celetex]] {{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 19:23, 17 Jụn 2025 (UTC)
== organizer rights for [[User: Ebubechukwu1|Ebubechukwu1]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikiquote.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 10,540 Edits
* Additional Criteria:Grant recipient.
'''Aditional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easy. [[Ojiarụ: Ebubechukwu1|Ebubechukwu1]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Ebubechukwu1|ṅkátá]]) 11:38, 16 Eprel 2025 (UTC)
:Already {{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 16:43, 17 Jụn 2025 (UTC)
==Event organizer for [[User:Lebron jay|Lebron jay]]==
Reason for request: I am organising an event on Igbo Wikisource.
'''Criteria met''': No active blocks
* Global edits: 9,482
* Additional Criteria: Grant Recipient
'''Additional information''': I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easy.
--[[Ojiarụ:Lebron jay|Lebron jay]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Lebron jay|ṅkátá]]) 18:10, 21 Eprel 2025 (UTC)
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 16:42, 17 Jụn 2025 (UTC)
== organizer rights for [[User: Sylvaline39|Sylvaline39]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikidata.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 3,073 Edits
* Additional Criteria: Affiliate staff and grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easy.
:@[[User:Sylvaline39|Sylvaline39]] {{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 16:28, 17 Jụn 2025 (UTC)
== Organizers Right for [[User: Akwugo|Akwugo]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wiktionary.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 20,076 Edits
* Additional Criteria: Organisations communication Translator and grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easy. [[User:Akwugo|Akwugo]] ([[User talk:Akwugo|talk]]) 07:26, 25 Eprel 2025 (UTC)
:@[[Ojiarụ:Akwugo|Akwugo]] {{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 16:39, 17 Jụn 2025 (UTC)
== Organizers Right for Organizers Right for [[user:Juliegwen|Juliegwen]]==
''Reason for request''': I am co-organising an event on Igbo Wikipedia. '''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 5,585 Edits
* Additional Criteria: Event Co-organiser.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to be able to help create event page on the Igbo Wikipedia for the project I am co-facilitating. [[Ojiarụ:Juliegwen|Juliegwen]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Juliegwen|ṅkátá]]) 20:12, 28 Eprel 2025 (UTC)
:@[[Ojiarụ:Juliegwen|Juliegwen]] {{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 17:29, 17 Jụn 2025 (UTC)
== Organizers Right for [[User:Ennydavidson|Ennydavidson]] ==
'''Reason for request''': I am requesting for this right for my future events on Igbo Wikimedia.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 8,076 Edits
* Additional Criteria: Organisations communication Translator and grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easy. [[User: Ennydavidson|Ennydavidson]] ([[User talk:Ennydavidson|talk]]) 09:46, 28 Eprel 2025 (UTC)
:@[[Ojiarụ:Ennydavidson|Ennydavidson]] {{pending}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 19:40, 17 Jụn 2025 (UTC)
==Organiser right for [[User:Chidimmanwaeze22|Chidimmanwaeze22]]==
<nowiki></nowiki>Reason for request<nowiki></nowiki>: To be able to organise my event
<nowiki></nowiki>Criteria met<nowiki></nowiki>: No active blocks
<nowiki>*</nowiki> Global edits: 143
<nowiki>*</nowiki> Additional Criteria: grant recipient and organisations committee member and translator
[[Ojiarụ:Chidimmanwaeze22|Chidimmanwaeze22]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Chidimmanwaeze22|ṅkátá]]) 11:24, 21 Julaị 2025 (UTC)
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 11:31, 21 Julaị 2025 (UTC)
== Organizers Right for [[User:Ngozi scholar Okafor|Ngozi scholar Okafor]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikipedia.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits:871
*Additional Criteria: Volunteer Editor and grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia.
[[Ojiarụ:Ngozi scholar Okafor|Ngozi scholar Okafor]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Ngozi scholar Okafor|ṅkátá]]) 11:23, 28 Ọgọọst 2025 (UTC)
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 21:58, 30 Ọgọọst 2025 (UTC)
== Organizers Right for [[User: Charipearl|Charipearl]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikipedia.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits:6,208 edits
*Additional Criteria: Volunteer Editor and grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia.
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 21:55, 30 Ọgọọst 2025 (UTC)
== Organizers Right for [[Ojiarụ:Ezeone10|Ezeone10]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikipedia.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits:20,805
* Additional Criteria: Volunteer Editor and grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia. [[Ojiarụ:Ezeone10|Ezeone10]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Ezeone10|ṅkátá]]) 16:31, 29 Ọgọọst 2025 (UTC)
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 21:52, 30 Ọgọọst 2025 (UTC)
== organizer rights for [[User: Goodymeraj|Goodymeraj]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikipedia.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 24,551 Edits
* Additional Criteria: Grant recipient.
'''Aditional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easy. --[[Ọbanife: Goodymeraj|Goodymeraj]] ([[Okwu ọbanife: Goodymeraj|ṅkátá]])[[Ojiarụ:Goodymeraj|Goodymeraj]] 01:16, 30 Ọgọọst 2025 (UTC)
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 21:49, 30 Ọgọọst 2025 (UTC)
== organizer rights for [[User: Viva33|Viva33]] ==
'''Reason for request''': I'm organising an event on Igbo Wikipedia.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 4,136 Edits
* Additional Criteria:Grant recipient.
'''Aditional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and for a successful planning of my program . [[Ojiarụ: Viva33|Viva33]] ([[Ṅkàtá ojiarụ: Viva33|ṅkátá]]) 2:01, 03 Septemba 2025 (UTC)
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 23:28, 17 Septemba 2025 (UTC)
== Event Organizers' right for [[User:Timzy D'Great|Timzy D'Great]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikipedia.<br>
'''Criteria met''':
* No active blocks
* Global edits: 19,417 Edits
* Additional Criteria: Grant recipient.
'''Additional Information:''' I need this right, to enable me create my event page on the Igbo Wikipedia. [[Ojiarụ:Timzy D'Great|Timzy D'Great]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Timzy D'Great|ṅkátá]]) 07:34, 16 Septemba 2025 (UTC)
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 23:23, 17 Septemba 2025 (UTC)
== Organizers' right for [[Ojiarụ:Aminwa 21|Aminwa 21]]==
Reason for request: I am organising an event on Igbo Wikipedia.
Criteria met: No active blocks
<nowiki>*</nowiki> Global edits: 3,087 Edits
<nowiki>*</nowiki> Additional Criteria: Grant recipient.
Additional Information: I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and that way, contribute to open knowledge. [[Ojiarụ:Aminwa 21|Aminwa 21]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Aminwa 21|ṅkátá]]) 12:47, 20 Septemba 2025 (UTC)
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 19:23, 20 Septemba 2025 (UTC)
== Organizers' rights for [[Ojiarụ:Obedmakolo|Ebube Clara]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikipedia. '''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 2,597 Edits
* Additional Criteria: Grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easy. --[[Ojiarụ:Obedmakolo|Ebube Clara]] ([[Ńkàtá ojiarụ:Obedmakolo|ṅkátá]]) 23:09, 4 Marc 2026 (UTC) [[Ojiarụ:Ebube Clara|Ebube Clara]] ([[Ńkàtá ojiarụ:Ebube Clara|ṅkátá]]) 22:09, 4 Maachị 2026 (UTC)
:Ndewo. Kindly confirm if you're an affiliate staff member now. If no, please edit it from the request above and leave only "grant recipient." [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ńkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 04:07, 6 Maachị 2026 (UTC)
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ńkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 04:14, 6 Maachị 2026 (UTC)
== Organizers' rights for [[Ojiarụ:Uzhor|Uzhor]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikipedia.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 39 Edits
* Additional Criteria: Grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easy. --[[Ojiarụ:Obedmakolo|uzhor]] ([[Ńkàtá ojiarụ:Obedmakolo|ṅkátá]]) 08:41, 7 maachị 2026 (UTC) [[Ojiarụ:Uzhor|Uzhor]] ([[Ńkàtá ojiarụ:Uzhor|ṅkátá]]) 07:51, 7 Maachị 2026 (UTC)
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ńkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 11:59, 9 Maachị 2026 (UTC)
== Organizers' rights for [[Ojiarụ: Vivian Amalachukwu|Vivian Amalachukwu]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikipedia.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 35,516 Edits
* Additional Criteria: Grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easy. --[[Ojiarụ: Vivian Amalachukwu|Vivian Amalachukwu]] ([[Ńkàtá ojiarụ: Vivian Amalachukwu|ṅkátá]]) 20:39, 8 maachị 2026 (UTC) [[Ojiarụ: Vivian Amalachukwu|Vivian Amalachukwu]] ([[Ńkàtá ojiarụ: Vivian Amalachukwu|ṅkátá]]) 20:39, 8 Maachị 2026 (UTC)
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ńkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 05:45, 9 Maachị 2026 (UTC)
== Igbo Lexicographical Data Expansion on Wikidata ==
[[Ojiarụ:Emmafman1|Emmafman1]] ([[Ńkàtá ojiarụ:Emmafman1|ṅkátá]]) 17:37, 11 Maachị 2026 (UTC)
== Organizers' rights for [[Ojiarụ:Nma jeni|Nma jeni]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikipedia.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 1,012
* Additional Criteria: Grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easy. --[[Ojiarụ: Nma jeni|Nma jeni]] ([[Ńkàtá ojiarụ: Nma jeni|ṅkátá]]) 23:54, 11 maachị 2026 (UTC) [[Ojiarụ: Nma jeni|Nma jeni]] ([[Ńkàtá ojiarụ: Nma jeni|ṅkátá]]) 23:54, 11 Maachị 2026 (UTC)
:Ndewo. Kindly edit your request and add the total number of your global edits. [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ńkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 10:03, 12 Maachị 2026 (UTC)
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ńkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 10:06, 12 Maachị 2026 (UTC)
== Organizer's rights for [[User: Iwuala chisom|Iwuala chisom]]==
'''Reason for request''': I am organising a Projects on Igbo Wikitionary
'''Criteria met''': No active blocks:
* Global edits:10,264
* Additional Criteria: Grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to enable me create my event page on the Igbo Wikipedia and also make planning easier.[[Ojiarụ: Iwuala chisom|Iwuala chisom]] ([[Ńkàtá ojiarụ: Iwuala chisom|ṅkátá]]) 9:34, 7 Juun 2026 (UTC)
: {{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ńkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 05:25, 10 Jụn 2026 (UTC)
== Organizers Right for [[User: Geraldine Kene|Geraldine Kene]] ==
'''Reason for request''': I am organising a project on Igbo Wiktionary.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 6,063 Edits
* Additional Criteria: Grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia.
[[Ojiarụ: Geraldine Kene|Geraldine Kene]] ([[Ńkàtá ojiarụ: Geraldine Kene|ṅkátá]]) 08:56, 7 Juun 2026 (UTC)
: {{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ńkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 05:25, 10 Jụn 2026 (UTC)
== Organizers Right For Dappa Solomon ==
'''Reason for request''': I am organising a project on Igbo Wiki.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global uploads: 7,700 uploads
* Additional Criteria: Grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organizer right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia. [[Ojiarụ:Dappasolomon001|Dappasolomon001]] ([[Ńkàtá ojiarụ:Dappasolomon001|ṅkátá]]) 13:13, 9 Jụn 2026 (UTC)
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ńkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 05:25, 10 Jụn 2026 (UTC)
== Organizers Right for [[User: Dolphyb|Dolphyb]] ==
'''Reason for request''': Needed the event organiser right in order to help me mannually add edits been done on the igbo wikipedia for the ongoing [[m:Event:Wikimedia_Nigeria_Imo_State_Network_Q3_Campaigns_2026/Humanitarian_Campaign_(August-September)_-_OWR_NNFP|Humanitarian campaign ]].
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 2million+ Edits
* Additional Criteria: interest in organizing.
'''Additional Information:''' N/A. [[Ojiarụ:Dolphyb|Dolphyb]] ([[Ńkàtá ojiarụ:Dolphyb|ṅkátá]]) 17:20, 31 Ọgọọst 2026 (UTC)
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ńkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 21:30, 31 Ọgọọst 2026 (UTC)
== Organizers Right for [[User: Dagentle|Dagentle]] ==
'''Reason for request''': I am organising a project on Igbo Wiki.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 11,809
* Additional Criteria: Grant organizer.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia N/A. [[Ojiarụ:Dagentle|Dagentle]] ([[Ńkàtá ojiarụ:Dagentle|ṅkátá]]) 07:49, 18 September 2026 (UTC)
54q0eaxn0lie0lvfowjlpjewu1oqick
726032
726030
2026-09-18T07:10:59Z
King ChristLike
13051
/* Organizers Right for Dagentle */
726032
wikitext
text/x-wiki
== organizer rights for [[User: Obedmakolo|Obedmakolo]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikipedia.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 7,032 Edits
* Additional Criteria: Affiliate staff and grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easy. --[[Ọbanife: Obedmakolo|Obedmakolo]] ([[Okwu ọbanife: Obedmakolo|ṅkátá]]) 21:46, 29 Julaị 2024 (UTC)
:Done.-- [[Ọbanife:Olugold|Olugold]] ([[Okwu ọbanife:Olugold|ṅkátá]]) 22:14, 25 Ọktoba 2024 (UTC)
== organizer rights for [[User: Ogalihillary|Ogalihillary]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikipedia.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 11,369 Edits
* Additional Criteria: Affiliate staff and grant recipient.
'''Aditional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easy. --[[Ọbanife:Ogalihillary|Ogalihillary]] ([[Okwu ọbanife:Ogalihillary|ṅkátá]]) 11:08, 29 Julaị 2024 (UTC)
:@[[User:Ogalihillary|Ogalihillary]] {{done}}. [[Ọbanife:Olugold|Olugold]] ([[Okwu ọbanife:Olugold|ṅkátá]]) 17:44, 30 Julaị 2024 (UTC)
== Event organizer rights for [[User: Iwuala Lucy|Iwuala Lucy]] ==
'''Reason for request''': To enable me organize event in the fam club.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 10,188 Edits
* Additional Criteria: Affiliate staff and Igbo Wiki Fan Club coordinator.
'''Additional Information:''' This will ensure that all the activities of the fan club are properly documented
:@[[User:Iwuala Lucy|Iwuala Lucy]]{{done}}. [[Ọbanife:Olugold|Olugold]] ([[Okwu ọbanife:Olugold|ṅkátá]]) 17:44, 30 Julaị 2024 (UTC)
== Event organizer rights for [[User: Godfrey Emmanuel|Godfrey Emmanuel]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event.
'''Criteria met''': No active blocks:
* Global edits: 14,792 Edits
* Additional Criteria: Event organizer.
'''Aditional Information:''' I will need the event organiser's right to be able to document my event properly on Igbo Wikipedia
:@[[User: Godfrey Emmanuel|Godfrey Emmanuel]]{{done}}. [[Ọbanife:Olugold|Olugold]] ([[Okwu ọbanife:Olugold|ṅkátá]]) 17:44, 30 Julaị 2024 (UTC)
== Event organizer rights for [[User: Accuratecy051 |Accuratecy051]]==
'''Reason for request''': I am organising an event/Projects
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 17,528 Edits
* Additional Criteria: Affiliate staff and grant recipient.
'''Aditional Information''': I will need the event organiser rights for a better Working Conditions, and for ease of organizing/managing projects on the Igbo Wikipedia.
:@[[User: Accuratecy051|Accuratecy051]] {{done}}.--[[Ọbanife:Olugold|Olugold]] ([[Okwu ọbanife:Olugold|ṅkátá]]) 07:12, 2 Ọgọọst 2024 (UTC)
== Event organizer rights for [[User: Rose ugwoke |Rose ugwoke]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event/Projects
'''Criteria met''': No active blocks:
* Global edits: 7,445 Edits
* Additional Criteria: Grant recipient.
'''Aditional Information''': I will need the event organiser rights for a better Working Conditions, and for ease of organizing/managing projects on the Igbo Wikipedia.
:@[[User: Rose ugwoke|Rose ugwoke]] {{done}}. --[[Ọbanife:Olugold|Olugold]] ([[Okwu ọbanife:Olugold|ṅkátá]]) 07:12, 2 Ọgọọst 2024 (UTC)
== Event organizer right for [[User:Toontak92|Toontak92]] ==
Reason for request: I am organising a wikidata event.
*Criteria met: No active blocks
*Global edits: 49233 Edits
Additional Criteria: Grant recipient.
Aditional Information: I will need the event organiser right to enable me create my event page on the Igbo Wikipedia.
:@[[User: Toontak92|Toontak92]] {{done}}.--[[Ọbanife:Olugold|Olugold]] ([[Okwu ọbanife:Olugold|ṅkátá]]) 07:12, 2 Ọgọọst 2024 (UTC)
== Event Organizer right for Bridget2023 ==
'''Reason for request''' : I am organizing a wikidata event/project
'''Criteria met:''' No active blocks:
• Global edits: 1,338 Edith
'''•'''Aditional criteria: grant recipient
'''Aditional information''' : I will need the event organiser rights to enable me create my event page and ease of organizing/managing projects on igbo Wikipedia. [[Ọbanife:Bridget2023|Bridget2023]] ([[Okwu ọbanife:Bridget2023|ṅkátá]]) 07:16, 7 Ọgọọst 2024 (UTC)
: @[[User:Bridget2023|Bridget2023]] {{done}}. --[[Ọbanife:Olugold|Olugold]] ([[Okwu ọbanife:Olugold|ṅkátá]]) 11:27, 7 Ọgọọst 2024 (UTC)
== Event organizer rights for [[User: Crown2022|Crown2022]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event/Projects
'''Criteria met''': No active blocks:
* Global edits: 738 Edits
* Additional Criteria: Grant recipient.
'''Aditional Information''': I will need the event organiser rights for a better Working Conditions, and for ease of organizing/managing projects on the Igbo Wikipedia.
:@[[User: Crown2022|Crown2022]] {{done}}-- [[Ọbanife:Olugold|Olugold]] ([[Okwu ọbanife:Olugold|ṅkátá]]) 08:56, 13 Ọgọọst 2024 (UTC)
==Event organizer rights for [[User: Mercyjamb123|Mercyjamb123]]==
'''Reason for request''': I am organising an event/Projects
'''Criteria met''': No active blocks:
* Global edits:36,397
* Additional Criteria: Grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to enable me create my event page on the Igbo Wikipedia and also make planning easier
:@[[User: Mercyjamb123|Mercyjamb123]] {{done}}. [[Ọbanife:Olugold|Olugold]] ([[Okwu ọbanife:Olugold|ṅkátá]]) 16:16, 7 Septemba 2024 (UTC)
==Event organizer's right for [[User: Onwuka Glory|Onwuka Glory]]==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikipedia.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 8,306
* Additional Criteria: Community mobilizer
'''Aditional Information:''' I will need the event organizer's right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easier.
[[Ọbanife:Onwuka Glory|Onwuka Glory]] ([[Okwu ọbanife:Onwuka Glory|ṅkátá]]) 16:22, 7 Septemba 2024 (UTC)
:@[[Ọbanife:Onwuka Glory|Onwuka Glory]] {{ done}}. -- [[Ọbanife:Olugold|Olugold]] ([[Okwu ọbanife:Olugold|ṅkátá]]) 01:26, 9 Septemba 2024 (UTC)
== Event Organizer Rights for [[User:King ChristLike|King ChristLike]] ==
'''Reason for request''': I am organizing an event in the Fan club.
'''Criteria met''': No active blocks
* Global edits: 23, 396
* Additional Criteria: Igbo Wiki Fan Club Project Manager
'''Additional information''':
To make my event coordination seamless and well documented. --[[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 08:27, 8 Novemba 2024 (UTC)
:Already {{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 16:48, 17 Jụn 2025 (UTC)
== Event Organizer right for [[User: Chinemeremprince| Chinemeremprince]] ==
'''Reason for request''': I am organizing an event in the fan club
'''Criteria met''': No active blocks
* Global edits: 4742
* Additional Criteria: Fan club project manager
'''Additional information''': To make my project coordination easier [[Ojiarụ:Chinemeremprince|Chinemeremprince]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Chinemeremprince|ṅkátá]]) 12:32, 8 Novemba 2024 (UTC)
:Already {{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 16:51, 17 Jụn 2025 (UTC)
== Event Organizer rights for [[User:Chiziqa|Chiziqa]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event
'''Criteria met''': * No active blocks: no active blocks.]
* Global edits: 568
* Additional Criteria: Wiki Fan Club program manager
'''Additional information''': To enable me coordinate my events --[[Ojiarụ:Chiziqa|Chiziqa]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Chiziqa|ṅkátá]]) 12:01, 9 Novemba 2024 (UTC)
:Already {{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 16:51, 17 Jụn 2025 (UTC)
== organizer rights for [[User: Senator Choko|Senator Choko]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikipedia.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 5,383 Edits
* Additional Criteria: Affiliate staff and grant recipient.
'''Aditional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easy. [[Ojiarụ:Senator Choko|Senator Choko]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Senator Choko|ṅkátá]]) 08:43, 11 Jenụwarị 2025 (UTC)
:Already {{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 16:52, 17 Jụn 2025 (UTC)
== Event Organizer rights for [[User: Sayvhior|Sayvhior]] ==
*'''Reason for request''': I am planning on organising an event on the Igbo Wikipedia.
*'''Criteria met''': No active blocks:
* '''Global edits''': 5,258 Edits
* '''Additional criteria''': Affiliate staff and grant recipient.
*'''Additional Information:''' Getting this event organiser rights will assist in the smooth running and planning of my proposed project. [[Ojiarụ:Sayvhior|Sayvhior]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Sayvhior|ṅkátá]]) 13:11, 9 Eprel 2025 (UTC)
*:Already {{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 16:52, 17 Jụn 2025 (UTC)
== organizer rights for [[User: Celetex|Celetex]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikipedia.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 6,292 Edits
* Additional Criteria:Grant recipient.
'''Aditional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easy. [[Ojiarụ: Celetex|Celetex]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Celetex|ṅkátá]]) 00:47, 10 Eprel 2025 (UTC)
:@[[Ojiarụ:Celetex|Celetex]] {{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 19:23, 17 Jụn 2025 (UTC)
== organizer rights for [[User: Ebubechukwu1|Ebubechukwu1]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikiquote.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 10,540 Edits
* Additional Criteria:Grant recipient.
'''Aditional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easy. [[Ojiarụ: Ebubechukwu1|Ebubechukwu1]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Ebubechukwu1|ṅkátá]]) 11:38, 16 Eprel 2025 (UTC)
:Already {{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 16:43, 17 Jụn 2025 (UTC)
==Event organizer for [[User:Lebron jay|Lebron jay]]==
Reason for request: I am organising an event on Igbo Wikisource.
'''Criteria met''': No active blocks
* Global edits: 9,482
* Additional Criteria: Grant Recipient
'''Additional information''': I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easy.
--[[Ojiarụ:Lebron jay|Lebron jay]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Lebron jay|ṅkátá]]) 18:10, 21 Eprel 2025 (UTC)
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 16:42, 17 Jụn 2025 (UTC)
== organizer rights for [[User: Sylvaline39|Sylvaline39]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikidata.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 3,073 Edits
* Additional Criteria: Affiliate staff and grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easy.
:@[[User:Sylvaline39|Sylvaline39]] {{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 16:28, 17 Jụn 2025 (UTC)
== Organizers Right for [[User: Akwugo|Akwugo]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wiktionary.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 20,076 Edits
* Additional Criteria: Organisations communication Translator and grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easy. [[User:Akwugo|Akwugo]] ([[User talk:Akwugo|talk]]) 07:26, 25 Eprel 2025 (UTC)
:@[[Ojiarụ:Akwugo|Akwugo]] {{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 16:39, 17 Jụn 2025 (UTC)
== Organizers Right for Organizers Right for [[user:Juliegwen|Juliegwen]]==
''Reason for request''': I am co-organising an event on Igbo Wikipedia. '''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 5,585 Edits
* Additional Criteria: Event Co-organiser.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to be able to help create event page on the Igbo Wikipedia for the project I am co-facilitating. [[Ojiarụ:Juliegwen|Juliegwen]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Juliegwen|ṅkátá]]) 20:12, 28 Eprel 2025 (UTC)
:@[[Ojiarụ:Juliegwen|Juliegwen]] {{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 17:29, 17 Jụn 2025 (UTC)
== Organizers Right for [[User:Ennydavidson|Ennydavidson]] ==
'''Reason for request''': I am requesting for this right for my future events on Igbo Wikimedia.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 8,076 Edits
* Additional Criteria: Organisations communication Translator and grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easy. [[User: Ennydavidson|Ennydavidson]] ([[User talk:Ennydavidson|talk]]) 09:46, 28 Eprel 2025 (UTC)
:@[[Ojiarụ:Ennydavidson|Ennydavidson]] {{pending}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 19:40, 17 Jụn 2025 (UTC)
==Organiser right for [[User:Chidimmanwaeze22|Chidimmanwaeze22]]==
<nowiki></nowiki>Reason for request<nowiki></nowiki>: To be able to organise my event
<nowiki></nowiki>Criteria met<nowiki></nowiki>: No active blocks
<nowiki>*</nowiki> Global edits: 143
<nowiki>*</nowiki> Additional Criteria: grant recipient and organisations committee member and translator
[[Ojiarụ:Chidimmanwaeze22|Chidimmanwaeze22]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Chidimmanwaeze22|ṅkátá]]) 11:24, 21 Julaị 2025 (UTC)
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 11:31, 21 Julaị 2025 (UTC)
== Organizers Right for [[User:Ngozi scholar Okafor|Ngozi scholar Okafor]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikipedia.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits:871
*Additional Criteria: Volunteer Editor and grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia.
[[Ojiarụ:Ngozi scholar Okafor|Ngozi scholar Okafor]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Ngozi scholar Okafor|ṅkátá]]) 11:23, 28 Ọgọọst 2025 (UTC)
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 21:58, 30 Ọgọọst 2025 (UTC)
== Organizers Right for [[User: Charipearl|Charipearl]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikipedia.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits:6,208 edits
*Additional Criteria: Volunteer Editor and grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia.
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 21:55, 30 Ọgọọst 2025 (UTC)
== Organizers Right for [[Ojiarụ:Ezeone10|Ezeone10]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikipedia.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits:20,805
* Additional Criteria: Volunteer Editor and grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia. [[Ojiarụ:Ezeone10|Ezeone10]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Ezeone10|ṅkátá]]) 16:31, 29 Ọgọọst 2025 (UTC)
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 21:52, 30 Ọgọọst 2025 (UTC)
== organizer rights for [[User: Goodymeraj|Goodymeraj]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikipedia.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 24,551 Edits
* Additional Criteria: Grant recipient.
'''Aditional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easy. --[[Ọbanife: Goodymeraj|Goodymeraj]] ([[Okwu ọbanife: Goodymeraj|ṅkátá]])[[Ojiarụ:Goodymeraj|Goodymeraj]] 01:16, 30 Ọgọọst 2025 (UTC)
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 21:49, 30 Ọgọọst 2025 (UTC)
== organizer rights for [[User: Viva33|Viva33]] ==
'''Reason for request''': I'm organising an event on Igbo Wikipedia.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 4,136 Edits
* Additional Criteria:Grant recipient.
'''Aditional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and for a successful planning of my program . [[Ojiarụ: Viva33|Viva33]] ([[Ṅkàtá ojiarụ: Viva33|ṅkátá]]) 2:01, 03 Septemba 2025 (UTC)
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 23:28, 17 Septemba 2025 (UTC)
== Event Organizers' right for [[User:Timzy D'Great|Timzy D'Great]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikipedia.<br>
'''Criteria met''':
* No active blocks
* Global edits: 19,417 Edits
* Additional Criteria: Grant recipient.
'''Additional Information:''' I need this right, to enable me create my event page on the Igbo Wikipedia. [[Ojiarụ:Timzy D'Great|Timzy D'Great]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Timzy D'Great|ṅkátá]]) 07:34, 16 Septemba 2025 (UTC)
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 23:23, 17 Septemba 2025 (UTC)
== Organizers' right for [[Ojiarụ:Aminwa 21|Aminwa 21]]==
Reason for request: I am organising an event on Igbo Wikipedia.
Criteria met: No active blocks
<nowiki>*</nowiki> Global edits: 3,087 Edits
<nowiki>*</nowiki> Additional Criteria: Grant recipient.
Additional Information: I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and that way, contribute to open knowledge. [[Ojiarụ:Aminwa 21|Aminwa 21]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:Aminwa 21|ṅkátá]]) 12:47, 20 Septemba 2025 (UTC)
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ṅkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 19:23, 20 Septemba 2025 (UTC)
== Organizers' rights for [[Ojiarụ:Obedmakolo|Ebube Clara]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikipedia. '''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 2,597 Edits
* Additional Criteria: Grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easy. --[[Ojiarụ:Obedmakolo|Ebube Clara]] ([[Ńkàtá ojiarụ:Obedmakolo|ṅkátá]]) 23:09, 4 Marc 2026 (UTC) [[Ojiarụ:Ebube Clara|Ebube Clara]] ([[Ńkàtá ojiarụ:Ebube Clara|ṅkátá]]) 22:09, 4 Maachị 2026 (UTC)
:Ndewo. Kindly confirm if you're an affiliate staff member now. If no, please edit it from the request above and leave only "grant recipient." [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ńkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 04:07, 6 Maachị 2026 (UTC)
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ńkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 04:14, 6 Maachị 2026 (UTC)
== Organizers' rights for [[Ojiarụ:Uzhor|Uzhor]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikipedia.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 39 Edits
* Additional Criteria: Grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easy. --[[Ojiarụ:Obedmakolo|uzhor]] ([[Ńkàtá ojiarụ:Obedmakolo|ṅkátá]]) 08:41, 7 maachị 2026 (UTC) [[Ojiarụ:Uzhor|Uzhor]] ([[Ńkàtá ojiarụ:Uzhor|ṅkátá]]) 07:51, 7 Maachị 2026 (UTC)
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ńkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 11:59, 9 Maachị 2026 (UTC)
== Organizers' rights for [[Ojiarụ: Vivian Amalachukwu|Vivian Amalachukwu]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikipedia.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 35,516 Edits
* Additional Criteria: Grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easy. --[[Ojiarụ: Vivian Amalachukwu|Vivian Amalachukwu]] ([[Ńkàtá ojiarụ: Vivian Amalachukwu|ṅkátá]]) 20:39, 8 maachị 2026 (UTC) [[Ojiarụ: Vivian Amalachukwu|Vivian Amalachukwu]] ([[Ńkàtá ojiarụ: Vivian Amalachukwu|ṅkátá]]) 20:39, 8 Maachị 2026 (UTC)
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ńkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 05:45, 9 Maachị 2026 (UTC)
== Igbo Lexicographical Data Expansion on Wikidata ==
[[Ojiarụ:Emmafman1|Emmafman1]] ([[Ńkàtá ojiarụ:Emmafman1|ṅkátá]]) 17:37, 11 Maachị 2026 (UTC)
== Organizers' rights for [[Ojiarụ:Nma jeni|Nma jeni]] ==
'''Reason for request''': I am organising an event on Igbo Wikipedia.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 1,012
* Additional Criteria: Grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia and also make my event planning easy. --[[Ojiarụ: Nma jeni|Nma jeni]] ([[Ńkàtá ojiarụ: Nma jeni|ṅkátá]]) 23:54, 11 maachị 2026 (UTC) [[Ojiarụ: Nma jeni|Nma jeni]] ([[Ńkàtá ojiarụ: Nma jeni|ṅkátá]]) 23:54, 11 Maachị 2026 (UTC)
:Ndewo. Kindly edit your request and add the total number of your global edits. [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ńkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 10:03, 12 Maachị 2026 (UTC)
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ńkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 10:06, 12 Maachị 2026 (UTC)
== Organizer's rights for [[User: Iwuala chisom|Iwuala chisom]]==
'''Reason for request''': I am organising a Projects on Igbo Wikitionary
'''Criteria met''': No active blocks:
* Global edits:10,264
* Additional Criteria: Grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to enable me create my event page on the Igbo Wikipedia and also make planning easier.[[Ojiarụ: Iwuala chisom|Iwuala chisom]] ([[Ńkàtá ojiarụ: Iwuala chisom|ṅkátá]]) 9:34, 7 Juun 2026 (UTC)
: {{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ńkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 05:25, 10 Jụn 2026 (UTC)
== Organizers Right for [[User: Geraldine Kene|Geraldine Kene]] ==
'''Reason for request''': I am organising a project on Igbo Wiktionary.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 6,063 Edits
* Additional Criteria: Grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia.
[[Ojiarụ: Geraldine Kene|Geraldine Kene]] ([[Ńkàtá ojiarụ: Geraldine Kene|ṅkátá]]) 08:56, 7 Juun 2026 (UTC)
: {{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ńkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 05:25, 10 Jụn 2026 (UTC)
== Organizers Right For Dappa Solomon ==
'''Reason for request''': I am organising a project on Igbo Wiki.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global uploads: 7,700 uploads
* Additional Criteria: Grant recipient.
'''Additional Information:''' I will need the event organizer right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia. [[Ojiarụ:Dappasolomon001|Dappasolomon001]] ([[Ńkàtá ojiarụ:Dappasolomon001|ṅkátá]]) 13:13, 9 Jụn 2026 (UTC)
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ńkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 05:25, 10 Jụn 2026 (UTC)
== Organizers Right for [[User: Dolphyb|Dolphyb]] ==
'''Reason for request''': Needed the event organiser right in order to help me mannually add edits been done on the igbo wikipedia for the ongoing [[m:Event:Wikimedia_Nigeria_Imo_State_Network_Q3_Campaigns_2026/Humanitarian_Campaign_(August-September)_-_OWR_NNFP|Humanitarian campaign ]].
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 2million+ Edits
* Additional Criteria: interest in organizing.
'''Additional Information:''' N/A. [[Ojiarụ:Dolphyb|Dolphyb]] ([[Ńkàtá ojiarụ:Dolphyb|ṅkátá]]) 17:20, 31 Ọgọọst 2026 (UTC)
:{{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ńkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 21:30, 31 Ọgọọst 2026 (UTC)
== Organizers Right for [[User: Dagentle|Dagentle]] ==
'''Reason for request''': I am organising a project on Igbo Wiki.
'''Criteria met''': * No active blocks:
* Global edits: 11,809
* Additional Criteria: Grant organizer.
'''Additional Information:''' I will need the event organiser right to be able to create my event page on the Igbo Wikipedia N/A. [[Ojiarụ:Dagentle|Dagentle]] ([[Ńkàtá ojiarụ:Dagentle|ṅkátá]]) 07:49, 18 September 2026 (UTC)
: {{done}} [[Ojiarụ:King ChristLike|King ChristLike]] ([[Ńkàtá ojiarụ:King ChristLike|ṅkátá]]) 07:10, 18 Septemba 2026 (UTC)
t6edt63z4dbgkwrmhqi5agcwaf8zmwl
Nri na-eme ka a nụchaa ya
0
50687
725992
722954
2026-09-17T18:43:51Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
725992
wikitext
text/x-wiki
[[Usòrò:Manure_01.JPG|thumb|250x250px|Ebe a na-echekwa simenti nke nwere nsị ehi a gwakọtara ya na mmiri. Nke a bụ ihe a na-ahụkarị n'ime ime obodo Hainan Province, [[China]]. Rịba ama bọket dị n'elu osisi nke onye ọrụ ugbo na-eji etinye ngwakọta ahụ.]]
[[Usòrò:Spreading_lime_on_a_Devon_field.jpg|thumb|Ala a na-egbuke egbuke]]
[[Usòrò:Bone_meal_and_meat_meal.jpg|thumb|Enwere ike itinye nri ọkpụkpụ na nri anụ n'ime ala iji kpalie uto mgbọrọgwụ na ịhapụ phosphorus.]]
Fatịlaịza organic bụ fatịlaịza nke a na-emepụta na okike.[1] Fatịlaịza bụ ihe enwere ike ịgbakwunye na ala ma ọ bụ osisi, iji nye nri na ịkwado uto. Fatịlaịza organic a na-ahụkarị gụnyere ihe mkpofu anụmanụ niile gụnyere mkpofu nhazi anụ, nri, slurry, na guano; gbakwunyere fatịlaịza ihe ọkụkụ dị ka compost; na biosolids. Inorganic "fatịlaịza organic" gụnyere mineral na ash. Ọgba aghara a na-ezo aka na ụkpụrụ nke Organic Agriculture, nke na-ekpebi ma enwere ike iji fatịlaịza maka ọrụ ugbo organic azụmahịa, ọ bụghị ma fatịlaịza nwere ogige organic.
== Ihe Nlereanya na Ebe e si nweta ya ==
Fatịlaịza organic ndị bụ isi bụ, peat, mkpofu anụmanụ, mkpofu ahịhịa sitere na ọrụ ugbo, na sludg nsị mmiri a na-edozi.<ref>{{Cite web|title=Nitrogen-Phosphorus-Potassium Values of Organic Fertilizers|url=https://extension.oregonstate.edu/node/139446/printable/print|accessdate=2021-05-16|work=extension.oregonstate.edu|archivedate=2021-01-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210102013113/https://extension.oregonstate.edu/node/139446/printable/print}}</ref>
=== Ihe ndị a na-egwupụta n'ala ===
Enwere ike gwupụta mineral site na ngwaahịa anụ arụ nke anụmanụ, dị ka akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ (nchekwa mmiri anaerobic), ụfọdụ nkume limestones (nkwakọba shei fossil), [5] na ụfọdụ phosphates (fossil guano).[6] Ịgbakwunye nzu ma ọ bụ "liming" ala bụ ụzọ isi bulie pH.[7] Site n'ịkwalite pH nke ala, enwere ike ịkwalite uto microbial, nke n'aka nke ya na-abawanye usoro ndu, na-eme ka ihe oriri na-edozi ahụ na-asọba n'ime ala.[8] Mgbe nri na-asọpụta n'enweghị ihe ọ bụla, ha na-enwe ike ịnweta osisi na ya mere nwere ike ịbawanye ahụike na oke osisi. Ọ bụrụ na ala adịlarị pH nguzozi, na-akụda ala, agaghị adị irè.
* Rock phosphate
* Raw Langbeinite
* Nkume
* potassium sulfate a na-edozighị eme ihe
=== Ebe E Si nweta ya ===
Ihe ndị sitere n'anụmanụ gụnyere ma nsị anụmanụ na ihe ndị fọdụrụnụ site na igbu anụmanụ.<ref name="Guertal-2012">{{Cite journal|author=Guertal|first=E. A.|date=2012|title=Evaluation of organic fertilizer sources for south-eastern (USA) turfgrass maintenance|journal=Acta Agriculturae Scandinavica, Section B|language=en|volume=62|issue=sup1|pages=130–138|doi=10.1080/09064710.2012.683201|issn=0906-4710}}</ref>
A na-esi n'anụmanụ na-amịpụta mmiri ara ehi na-enweta nri nri, anụ ọkụkọ na-amị akwa, na anụmanụ ndị a na-akpa maka anụ na imepụta ihe nzuzo, ma ọ bụ egwuregwu na ntụrụndụ. Nri bụ ihe bara ụba nke nwere atụmatụ maka nri ehi na US naanị na-eru ijeri tọn abụọ kwa afọ, [9] na otu nne okuko nwere ikike imepụta otu cubic ụkwụ nri kwa ọnwa isii.[10] Site n'itinye nri n'ihe ọkụkụ, ọ na-agbakwunye nitrogen, potassium, phosphorus, sọlfọ, magnesium na calcium.[11]. Ọ bụ ezie na ọ na-abawanye nkwụsi ike nke ala site n'ịbawanye ihe ndị dị ndụ, [[Iba|ịba]] ụba mmiri n'ime mmiri, ọ nwere ike ịgbakwunye iche iche nje bacteria na ka oge na-aga belata mmetụta nke mbuze ala.<ref name="BCRC-2021">{{Cite web|title=Manure and Nutrient Management - Beef Cattle Research Council|url=http://www.beefresearch.ca/research-topic.cfm|accessdate=2021-04-09|work=Manure and Nutrient Management - Beef Cattle Research Council|archivedate=2020-05-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200523072621/http://www.beefresearch.ca/research-topic.cfm}}</ref>
Otú ọ dị, e nwere nsị anụ ahụ na nsị na-abụghị nke anụ ahụ.Iji were nsị dị ka ihe dị ndụ, ọ ga-esite n'ụmụ anụ ụlọ ma ọ bụ ndị na-akụ ihe dị ndụ.<ref name="COG-2021">{{Cite web|title=How do the Regenerative Organic Standards compare to the Canadian Organic Standards?|url=http://magazine.cog.ca/article/how-do-the-regenerative-organic-standards-compare-to-the-canadian-organic-standards/|accessdate=2021-04-09|work=The Canadian Organic Grower|language=en-US|archivedate=2020-01-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200117023522/http://magazine.cog.ca/article/how-do-the-regenerative-organic-standards-compare-to-the-canadian-organic-standards/}}</ref> Ọ bụrụ na enweghị nsị anụ ahụ, a na-ekwe ka ha jiri nsị na-abụghị nke anụ ahụ ma ọ bụrụhaala na ụmụ anụmanụ nwere ohere ịgagharị, anaghị edebe ha n'ọchịchịrị, ndị na-akụ ya anaghị eji nri gbanwere mkpụrụ ndụ ihe nketa.<ref name="COG-2021" />
Nri dị ọhụrụ, site na ụlọ, nwere ike ịkpata nsogbu n'ihi na ọ nwere ike ịdị elu na ammonia, ma ọ bụ nwee nje bacteria sitere na eriri afọ anụmanụ.Nke a nwere ike inwe mmetụta na-adịghị mma na osisi dịka ammonia nwere ike ịgba mgbọrọgwụ ọkụ na ụmụ ahụhụ sitere na eriri afọ anụmanụ nwere ike imerụ microorganisms n'ime ala, gbuo ha, ma ọ bụ metọọ ihe, dị ka E. coli na salmonella.<ref name="thepoultrysite2021">{{Cite web|title=Best practice guidelines for using poultry litter on pastures|url=https://www.thepoultrysite.com/articles/best-practice-guidelines-for-using-poultry-litter-on-pastures-1|accessdate=2021-04-09|work=www.thepoultrysite.com|language=en}}</ref> Enwekwara ihe ize ndụ nke iwebata ahịhịa, ebe ọ bụ na mkpụrụ nwere ike ịgafe eriri afọ nke anụmanụ na-emerụghị ahụ, ma ọ bụ enwere ike inwe mkpụrụ n'ihe ndina nke anụ ụlọ, nke a na-agwakọta ya na nsị. Ya mere, a chọrọ ka a mee nsị nke ga-egbu mkpụrụ ma ọ bụ pathogens ọ bụla ma belata ammonia.<ref name="Seeds-2021">{{Cite web|title=The Poop on Manure|url=https://www.westcoastseeds.com/blogs/garden-wisdom/poop-manure|accessdate=2021-04-09|work=West Coast Seeds|date=24 January 2021|language=en}}</ref>
[[Usòrò:Krechty_kompostarna.jpg|thumb|Nnukwu ọrụ compost azụmahịa]]
Akpụkpọ anụ, nke nwere nsị ọkụkọ na ihe ndina, bụ fatịlaịza nke a tụpụtara ka ọ dị elu maka idozi ala maka owuwe ihe ubi na fatịlaịtị aka.<ref>{{Cite web|date=23 July 2010|title=Researchers Study Value of Chicken Litter in Cotton Production|url=http://www.ars.usda.gov/is/pr/2010/100623.htm}}</ref> O nwere mineral ndị yiri nke ahụ na nsị ndị ọzọ, ebe o nwekwara obere ọla kọpa, zinc, magnesium, boron, na chloride.<ref name="thepoultrysite2021"/> Dabere na ụdị anụ ọkụkọ a nwetara, ọ nwere ike ịnwe ihe fọdụrụnụ. A gaghị agbasa ụdị nsị ọkụkọ a n'ihe ọkụkụ, ọ pụkwara itinye anụ ụlọ n'ihe ize ndụ n'ihi botulism, ọrịa nke nje bacteria kpatara n'ime nnụnụ na-ere ure.<ref name="thepoultrysite2021" />
Nri ịnyịnya nwere nguzozi zuru oke nke Carbon na Nitrogen maka composting (30:1) ma bụrụ mmezi ala ubi ọdịnala. Otú ọ dị, iji nlezianya nweta ihe ndị dị ndụ dị oke mkpa n'ihi na nri (na ihe ndina) sitere na ubi ndị a na-agwọ na ezinụlọ picolinic acid nke herbicides gụnyere aminopyralid, clopyralid), na picloram (nke a na-ere na US dị ka Milestone na Grazon-) nwere ike ịgafe n'ụzọ mgbari nri nke ịnyịnya, na-anọgide na-agbanwebeghị na nsị na compost maka ogologo oge. Chemicals ndị a na-emetụtakarị poteto, tomato, na agwa, na-akpata osisi ndị gbagọrọ agbagọ na mkpụrụ osisi na-adịghị mma ma ọ bụ na-adịghị. Ọzọkwa, a pụrụ ịchọpụta ndị na-egbu egbu ịnyịnya dị ka Ivermectin n'ime nsị n'ogo na-emerụ ụmụ ahụhụ na ihe ndị dị ndụ bara uru ruo ụbọchị 45. Compost metụrụ emebi nwere ike ọ bụghị naanị igbu osisi na ihe ndị bara uru, kamakwa ọ nwere ike ịmepụta nsogbu maka ndị nwe ya.<ref>{{Cite web|title=The Worm Farmer's Handbook: Mid- to Large-Scale Vermicomposting for Farms, Businesses, Municipalities, Schools, and Institutions|url=https://www.researchgate.net/publication/329488189|accessdate=2021-07-25}}</ref>
A na-eji guano bat eme ihe dị ka fatịlaịza ruo ọtụtụ puku afọ, ọkachasị site n'aka Ndị Incan, bụ ndị ji ụkpara na guano ha kpọrọ ihe nke ukwuu, ntaramahụhụ maka igbu ụkpara bụ ọnwụ. Bat guano dị elu na ihe ndị dị ka carbon, nitrogen, sulfur, na phosphorus. Guano na-enwekarị ihe dị ka 10% nitrogen, nke na-enyere osisi aka ịnọgide na-enwe ụcha akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ dị mma ma na-akwalite uto ngwa ngwa. Guano ma e jiri ya tụnyere fatịlaịza arụpụtara dị mma iji mee ihe n'ime na n'èzí ụlọ, nnukwu ogige ma ọ bụ obere osisi, ọ naghị esi n'ala pụọ kama ọ na-anọgide ma na-aga n'ihu na-enye osisi nri ma na-eme ka ala dịkwuo mma. Guano bara ọgaranya na nje ndị na-agwọ ọrịa nke na-enyere aka ịsacha nsí na-abụghị nke okike site n'ala nke nwere ike igbochi uto osisi ma kpatara ire ure ngwa ngwa.<ref>{{Cite web|title=GUANO: BATS' GIFT to GARDENERS|url=https://www.batcon.org/article/guano-bats-gift-to-gardeners/|accessdate=2021-12-02|work=Bat Conservation International|language=en-US|archivedate=2021-11-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211120111505/https://www.batcon.org/article/guano-bats-gift-to-gardeners/}}</ref>
Mmanụ aṅụ, nke sitere n'aka ụmụ mmadụ nakwa ụmụ anụmanụ, bụ fatịlaịza: urea dị na mamịrị bụ nitrogen compound, mamịrị nwekwara phosphorus na potassium.<ref name="ScienceDaily-2021">{{Cite web|title=Urine fertilizer: 'Aging' effectively protects against transfer of antibiotic resistance|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2020/01/200122080500.htm|accessdate=2021-04-09|work=ScienceDaily|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-01-22|title=Yes wee can: study gives green light to use urine as crop fertiliser|url=http://www.theguardian.com/society/2020/jan/22/study-gives-green-light-to-use-of-urine-as-crop-fertiliser|accessdate=2021-01-01|work=the Guardian|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2014-01-13|title=Can Human Urine Replace Chemical Fertilizers?|url=https://modernfarmer.com/2014/01/human-pee-proven-fertilizer-future/|accessdate=2021-05-16|work=Modern Farmer|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|author=Brown|first=Sally|date=2017-01-16|title=Pee for Plants|url=https://www.huffpost.com/entry/pee-for-plants_b_14204270|accessdate=2021-05-16|work=HuffPost|language=en}}</ref> Mkpụrụ obi mmadụ na-enwekarị nitrogen okpukpu atọ karịa potassium, na ihe karịrị okpukpu iri abụọ karịa nitrogen karịa phosphorus.<ref name="UCSF-Health-2021">{{Cite web|title=Potassium - Urine|url=https://www.ucsfhealth.org/Medical%20Tests/003600|accessdate=2021-05-16|work=ucsfhealth.org|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Phosphate in Urine|url=https://myhealth.alberta.ca:443/Health/pages/conditions.aspx?hwid=hw202342|accessdate=2021-05-16|work=myhealth.alberta.ca|language=en-US}}</ref> Ọnụ ọgụgụ potassium dị na mamịrị na-agbanwe agbanwe, ma dabere na ọnụ ọgụgụ potassius dị na nri mmadụ.<ref name="UCSF-Health-2021" /><ref>{{Cite journal|author=Mente|first=Andrew|date=April 2009|title=Urinary potassium is a clinically useful test to detect a poor quality diet|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-nutrition_2009-04_139_4/page/743|journal=The Journal of Nutrition|volume=139|issue=4|pages=743–749|doi=10.3945/jn.108.098319|issn=1541-6100|pmid=19211830}}</ref> Ọ bụ ezie na a na-eji mamịrị anụmanụ, dị ka nke ehi na ezì, eme ihe n'ọtụtụ ebe n'ọhịa ndị ọrụ ugbo, mamịrị mmadụ na-abụghị dịka akụkụ nke nsị nsị anaghị ekwe ka ejiri ya mee ihe na ọrụ ugbo ọ bụla. Otú ọ dị, e nwere nnyocha na-aga n'ihu nke gosipụtara na ịka nká mamịrị n'ime akpa mechiri emechi maka ọnwa 12-16 na-ewepụ 99% nke nje bacteria na-emerụ ahụ, n'ihi mmụba nke urea na ya mere pH.<ref name="ScienceDaily-2021" />
Ihe ndị e si n'anụmanụ nweta. Mgbe a na-egbu anụ ọ bụla, naanị ihe dị ka 40% ruo 60% nke anụmanụ dị ndụ ka a na-agbanwe [[Ibu ejiji|ngwaahịa ahịa]], ebe 40% ruo 60% fọdụrụnụ bụ ihe ndị a na-emepụta. Ihe ndị a sitere na igbu anụmanụ, nke a na-adịghị eri eri - ọbara, ọkpụkpụ, ábụ́bà, akpụkpọ anụ, ụkwụ, mpi, - nwere ike ime ka ha bụrụ fatịlaịza ọrụ ugbo gụnyere [[nri ọbara]], [[nri ọkpụkpụ]] nri azụ, na nri ábụ́tụ̀bà.
[[Usòrò:HomeComposting_Roubaix_Fr59.JPG|thumb|Compost bin maka obere mmepụta nke fatịlaịza]]
Nri ndị a na-emepụta na-agụnye compost, nsị mmiri, humic acid, nri ọka, amino acid, na ihe ndị a na'ime mmiri. Ihe atụ ndị ọzọ bụ protein enzyme na-agbari. Ịrebi [[ihe ọkụkụ fọdụrụnụ]] (nri na-acha akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ) site n'afọ ndị gara aga bụ isi iyi ọzọ nke ọmụmụ.
Compost na-enye obere ihe na-edozi ahụ na osisi, mana ọ na-enye ala nkwụsi ike site na ịbawanye ihe ndị dị ndụ. Compost na-enyere microorganisms aka ịmụba nke na-emebi ihe ọkụkụ na-eme ka ọ bụrụ ihe na-edozi ahụ maka ihe ọkụkụ iji mee ka ọ dị mfe.<ref name="Dummies-2021">{{Cite web|title=Plant-Based Fertilizers for Organic Gardens|url=https://www.dummies.com/home-garden/gardening/organic-gardening/plant-based-fertilizers-for-organic-gardens/|accessdate=2021-04-10|work=dummies|language=en|archivedate=2017-04-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170419102142/https://www.dummies.com/home-garden/gardening/organic-gardening/plant-based-fertilizers-for-organic-gardens/}}</ref> Compost adịghị mkpa ka ọ bụrụ nke sitere na osisi zuru oke: a na-ejikarị ngwakọta nke ihe mkpofu osisi jupụtara na carbon na ihe mkpofu anụmanụ jupụtara na nitrogen gụnyere nsị mmadụ dị ka ụzọ isi wepụ pathogens na ísì site na nke ikpeazụ.<ref name="Graves">{{Cite web|author=Robert|first=Graves|date=February 2000|title=Composting|url=https://www.wcc.nrcs.usda.gov/ftpref/wntsc/AWM/neh637c2.pdf|work=Environmental Engineering National Engineering Handbook|pages=2–22|accessdate=19 October 2020|archivedate=15 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210115060905/https://www.wcc.nrcs.usda.gov/ftpref/wntsc/AWM/neh637c2.pdf}}</ref>
Enwere ike iji ọka gluten, alfalfa, cottonseed, ma ọ bụ soybean mee nri ọka.Ọtụtụ n'ime ha na-enye nitrogen na potassium, mana nri soybean na-enye nitrogenium na phosphorus.<ref name="Dummies-2021"/>Mgbe ha gbasara na mbụ, ha nwere ike ịkpata mmụba nke ammonia n'ime ala ma kpọọ mkpụrụ ọkụ, a na-atụ aro iji ha mee ihe mgbe osisi ndị a mepụtara, iji hụ na ihe ọkụkụ na-aga nke ọma.
Nnyocha ARS ndị ọzọ achọpụtala na algae eji ejide nitrogen na phosphorus runoff site na ubi ugbo nwere ike ọ bụghị naanị igbochi mmetọ mmiri nke ihe ndị a na-edozi ahụ, kamakwa enwere ike iji ya mee ihe dị ka fatịlaịza. Ndị ọkà mmụta sayensị ARS mepụtara "algal turf scrubber" iji belata nsị nri na-edozi ahụ ma mee ka mmiri na-asọba n'iyi, osimiri, na ọdọ mmiri dị mma. Ha chọpụtara na algae a jupụtara na nri, ozugbo a kpọrọ nkụ, nwere ike itinye ya na cucumber na mkpụrụ ọka ma mee ka uto yiri nke a hụrụ site na iji fatịlaịza eme ihe.<ref>{{Cite web|url=http://www.ars.usda.gov/is/AR/archive/may10/algae0510.htm|title=Algae: A Mean, Green Cleaning Machine|publisher=USDA Agricultural Research Service|date=7 May 2010}}</ref>
Ash nke a na-emepụta site na ọkụ osisi bụkwa fatịlaịza K dị mkpa.<ref>{{Cite web|url=http://ucanr.org/sites/nm/files/76654.pdf|title=Managing Potassium for Organic Crop Production|publisher=CO State Extension}}</ref>
==== Peat ====
Peat, ma ọ bụ turf, bụ ihe ọkụkụ nke na-ere ure. Ọ bụ isi iyi nke ihe ndị dị ndụ.Ala nwere ọkwa dị elu nke ihe ndị dị ndụ anaghị adịkarị mkpakọ, nke na-eme ka ikuku ala na mmiri na-agbapụta, yana inye aka n'ịkwado ahụike microbial.<ref>{{Cite journal|author=Saito|first=B.|date=2014|title=Alkaline extraction of humic substances from peat applied to organic-mineral fertilizer production|journal=Brazilian Journal of Chemical Engineering|volume=31|issue=3|pages=675–682|doi=10.1590/0104-6632.20140313s00002512|issn=0104-6632}}</ref><ref name="BCRC-2021"/> A na-ekwu mgbe ụfọdụ na ọ bụ fatịlaịza a na-ejikarị eme ihe na ọnụ ọgụgụ bụ mmezigharị kachasị elu.
=== Ihe mkpofu mmadụ ===
[[Mmiri mkpofu|Mmiri nsị]], nke a makwaara dị ka Biosolids, bụ mmiri nsị nke a gwọrọ, gwakọta, gwakọọ, na mgbe ụfọdụ ka a kpọọ ya ruo mgbe a na-ewere ya dị ka ihe dị mma. Dị ka fatịlaịza, a na-ejikarị ya eme ihe na ihe ọkụkụ ndị na-abụghị nke ọrụ ugbo dịka na silviculture ma ọ bụ na mmezi ala. Ojiji nke bio-solids na mmepụta ugbo abụghị ihe a na-ahụkarị, na National Organic Program nke USDA (NOP) ekpebiela na a naghị ekwe ka biosolids na-emepụta nri na US; ebe ọ bụ na ihe ndị dị ndụ (ma e jiri ya tụnyere mineral), sludge bụ ihe a na'ihi mkpokọta ọla na-egbu egbu, ọgwụ, homonụ, na ihe ndị ọzọ.<ref>{{Cite web|url=http://www.epa.gov/oecaagct/torg.html|title=Organic Farming | Agriculture | US EPA|publisher=Epa.gov|accessdate=2012-01-09}}</ref>
N'inwe nchegbu banyere pathogens a na-ebute n'ahụ mmadụ tinyere mmasị na-arịwanye elu maka ụlọ mposi na ọgwụgwọ nsị dị n'etiti, biosolids anọwo na-anọchi ala abalị (site na nsị mmadụ), fatịlaịza ọdịnala nke a na-edozi nke ọma. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[''[[wikipedia:Tinye edensibịa|<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2009)">citation needed</span>]]'']</sup>
[[Usòrò:Hestemøj.jpg|thumb|Nri anụmanụ na-emebi emebi bụ isi iyi fatịlaịza]]
== Ntinye aka n'ọrụ ugbo ==
In non-[[Ọrụ ugbo na-emepụta ihe|organic farming]], a compromise between the use of artificial and organic fertilizers is common{{Citation needed|date=November 2009}}, often using inorganic fertilizers supplemented with the application of organics that are readily available such as the return of crop residues or the application of manure.
A na-akụkwa ihe ọkụkụ na-ekpuchi iji mee ka ala dị ka nsị na-acha akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ site na nitrogen fixation site na ikuku; yana phosphorus (site na mmegharị nke ihe oriri) ọdịnaya nke ala.<ref>{{Cite journal|url=http://www.pubmedcentral.nih.gov/pagerender.fcgi?artid=373994&pageindex=6#page|title=Isolation and Study of Cultures of Chinese Vetch Nodule Bacteria|date=2011-10-03|accessdate=2012-01-09|pmid=16560855|volume=48|journal=J Bacteriol|pages=483–9|author=Gaw|first=HZ|issue=4|doi=10.1128/JB.48.4.483-489.1944}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=XO3pio5Opy8C&q=phosphorus+addition+fava+bean&pg=PA564|title=Biological approaches to sustainable soil systems|isbn=9781420017113|accessdate=2012-01-09|author=Uphoff|first=Norman|date=3 March 2006|publisher=CRC Press}}</ref>
Osisi fatịlaịza na-enyere aka n'ọrụ ugbo site n'iweta ihe oriri site na omimi nke ala, yana site n'inyere aka n'ịchịkwa ojiji nke mmiri.<ref name="agroforestry">{{Cite web|url=http://www.worldagroforestry.org/newsroom/highlights/surviving-drought-through-agroforestry|title=Surviving drought through agroforestry|publisher=World Agroforestry Centre|date=August 31, 2011|accessdate=August 29, 2012|author=Langford, Kate|archivedate=October 16, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121016041535/http://worldagroforestry.org/newsroom/highlights/surviving-drought-through-agroforestry}}</ref>
A na-akụkwa ihe ọkụkụ ma ọ bụ Osisi fatịlaịza iji mee ka ala dị ka nsị na-acha akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ site na Njikọ nitrogen site na ikuku; yana phosphorus (site na mmegharị nri) nke ala.<ref>{{Cite web|url=http://www.pubmedcentral.nih.gov/pagerender.fcgi?artid=373994&pageindex=6#page|title=Isolation and Study of Cultures of Chinese Vetch Nodule Bacteria|publisher=Pubmedcentral.nih.gov|date=6 July 2010|accessdate=25 August 2010|archivedate=1 August 2013|archiveurl=https://archive.today/20130801121349/http://www.pubmedcentral.nih.gov/pagerender.fcgi?artid=373994&pageindex=6%23page#page}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=XO3pio5Opy8C&q=phosphorus+addition+fava+bean&pg=PA564|title=Biological approaches to sustainable ...|accessdate=25 August 2010|isbn=978-1-57444-583-1|year=2006|author=Uphoff|first=Norman Thomas|publisher=CRC Press}}</ref>
== Ntụnyere ==
=== Ọnụ ọgụgụ buru ibu ===
N'ozuzu, ihe na-edozi ahụ n'ime fatịlaịza maka ubi na-agbanyewanye ma na-adịchaghị mfe maka osisi. Otú ọ dị, enwere ike ịchọ nke a dị ka ụdị fatịlaịza na-ewepụta ngwa ngwa nke nwere nitrogen na-adịghị agwakọta. Site na ọdịdị ha, fatịlaịza ndị dị n'ime ala na-abawanye usoro nchekwa nri anụ ahụ na nke anụ ahụ n'ala, na-ebelata ihe ize ndụ nke imebiga nri ókè. Ihe na-edozi ahụ nke organic fatịlaịza, solubility, na ọnụego ntọhapụ nke nutritient na-adịkarị ala karịa mineral (inorganic) fatịlaịtị.<ref>{{Cite web|url=http://www.actahort.org/members/showpdf?booknrarnr=644_20|title=Acta Horticulturae|publisher=Actahort.org|accessdate=2012-01-09}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ag.arizona.edu/pubs/garden/mg/soils/organic.html|title=AZ Master Gardener Manual: Organic Fetilizers|publisher=Ag.arizona.edu|accessdate=2012-01-09|archivedate=2016-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305005659/http://ag.arizona.edu/pubs/garden/mg/soils/organic.html}}</ref>Nnyocha nke Mahadum nke [[Nort Kárólínạ|North Carolina]] chọpụtara na nitrogen nwere ike mineralizable (PMN) n'ime ala dị 182-285% karịa na usoro mulched karịa na njikwa synthetics.<ref>{{Cite journal|url=http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6TC7-4GDBRNX-1&_user=10&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_sort=d&view=c&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=1e3f29ab6806e11cc63cd648dcb5a13d|title=Soil microbial biomass and activity in organic tomato farming systems: Effects of organic inputs and straw mulching|doi=10.1016/j.soilbio.2005.05.002|accessdate=2012-01-09|volume=38|journal=Soil Biology and Biochemistry|year=2006|pages=247–255|author=Tu|first=Cong|issue=2}}</ref>
E nwere fatịlaịza 'na-ewepụta ngwa ngwa' nke nwere ihe ize ndụ nke Ọkụ fatịlaịza. Ihe ndị a gụnyere nsị anụmanụ na-enweghị ntụpọ, emulsion azụ, nri ọbara, na mamịrị. Composting na-agbanwe nitrogen na isi mmalite ndị a n'ụdị ndị ọzọ kwụsiri ike (na ụfọdụ mfu). <ref name="Fitzgerald2009">{{Cite web|author=Fitzgerald|first=T.|title=Organic fertilizers|url=http://spokane-county.wsu.edu/spokane/eastside/Fact%20Sheets/C180%20Organic%20Fertilizers%2009.pdf|work=spokane-county.wsu.edu|publisher=Washington State University|accessdate=16 July 2014|year=2009|archivedate=16 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110916215629/http://www.spokane-county.wsu.edu/spokane/eastside/Fact%20Sheets/C180%20Organic%20Fertilizers%2009.pdf}}</ref>
=== Ihe ndị dị ndụ n'ala ===
A maara fatịlaịza ndị sitere n'okike ka ha melite ụdị dị iche iche (ndụ ala) na mmepụta ala ogologo oge, ma nwee ike igosi nnukwu ebe nchekwa maka carbon dioxide karịrị akarị. <ref name="Activity and Composition of the Denitrifying Bacterial Community Respond Differently to Long-Term Fertilization">{{Cite journal|author=Enwall|first=Karin|date=December 2005|title=Activity and Composition of the Denitrifying Bacterial Community Respond Differently to Long-Term Fertilization|journal=Applied and Environmental Microbiology|volume=71|issue=2|pages=8335–8343|url=http://aem.highwire.org/cgi/content/abstract/71/12/8335|accessdate=1 February 2010|pmid=16332820|doi=10.1128/AEM.71.12.8335-8343.2005|archive-date=2 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111002093001/http://aem.highwire.org/cgi/content/abstract/71/12/8335|url-status=dead}}</ref><ref name="Long-term organic farming fosters below and aboveground biota: Implications for soil quality, biological control and productivity">{{Cite journal|author=Birkhofera|first=Klaus|date=September 2008|title=Long-term organic farming fosters below and aboveground biota: Implications for soil quality, biological control and productivity|journal=Soil Biology and Biochemistry|volume=40|issue=9|pages=2297–2308|url=http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6TC7-4SR67X8-1&_user=10&_coverDate=09%2F30%2F2008&_rdoc=1&_fmt=high&_orig=search&_sort=d&_docanchor=&view=c&_searchStrId=1189586172&_rerunOrigin=scholar.google&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=835b56d01da86058b98352b95f68d2d8|accessdate=1 February 2010|doi=10.1016/j.soilbio.2008.05.007}}</ref><ref name="Soil Carbon Sequestration Impacts on Global Climate Change and Food Security">{{Cite journal|author=Lal|first=R.|title=Soil Carbon Sequestration Impacts on Global Climate Change and Food Security|url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/sci;304/5677/1623|journal=[[Science (journal)|Science]]|pmid=15192216|doi=10.1126/science.1097396|year=2004|volume=304|issue=5677|pages=1623–7}}</ref><ref name="Organic farming switch quadruples soil CO2 storage capacity">{{Cite web|url=http://www.theecologist.org/News/news_analysis/280491/change_farming_to_cut_co2_emissions_by_25_per_cent.html|title=Change farming to cut CO<sub>2</sub> emissions by 25 per cent|author=Rees|first=Eifion|date=3 July 2009|publisher=The Ecologist|accessdate=2 February 2010}}</ref>
Ihe oriri na-edozi ahụ na-eme ka ọtụtụ ihe ndị dị n'ala site n'inye ihe na micronutrients maka mmekọrịta dị ka mycorrhiza fungal, (nke na-enyere osisi aka ịmị ihe oriri), ma nwee ike belata ihe ndị na-edochi ahụ n'èzí, ike na fatịlaịza, na ọnụahịa nke obere mkpụrụ. <ref>{{Cite journal|title=Environmental, Energetic, and Economic Comparisons of Organic and Conventional Farming Systems|author=PIMENTEL|first=David|date=July 2005|volume=55|journal=BioScience|issue=7|doi=10.1641/0006-3568(2005)055[0573:EEAECO]2.0.CO;2|issn=0006-3568}}</ref><ref name="Soil Fertility and Biodiversity in Organic Farming">{{Cite journal|author=Mäder|first=Paul|date=31 May 2002|title=Soil Fertility and Biodiversity in Organic Farming|journal=Science|volume=296|issue=5573|pages=1694–1697|url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/296/5573/1694|accessdate=1 February 2010|pmid=12040197|doi=10.1126/science.1071148}}</ref>
=== Ịdị n'otu ===
fatịlaịza sitere na ihe ndị mejupụtara na isi mmalite ndị ọzọ nwere ike ịdịgasị iche site n'otu batrị gaa na nke ọzọ.<ref>{{Cite web|url=http://www.msuorganicfarm.com/Compost.pdf|title=Crazy about Compost|accessdate=25 August 2010|archive-date=1 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220601224138/http://www.msuorganicfarm.com/Compost.pdf|url-status=dead}}</ref> Enweghị nnwale nke ụyọkọ, enweghị ike ịmata ọnụ ọgụgụ nke ihe na-edozi ahụ. Ka o sina dị, otu ma ọ bụ karịa nnyocha egosiwo na ha dịkarịa ala dị ka fatịlaịza kemịkal n'oge ogologo oge.<ref>{{Cite web|url=http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=0002290EN&q=http%3A%2F%2Fwww.csa.com%2Fpartners%2Fviewrecord.php%3Frequester%3Dgs%26collection%3DTRD%26recid%3D0002290EN&uid=789131166&setcookie=yes|title=CSA|publisher=Md1.csa.com|accessdate=25 August 2010}}</ref>
== Hụkwa ==
== Hụkwa ==
* Nri ahịhịa mmiri
* [[Mkpụrụ osisi na-eme ka ihe ndị dị ndụ]]
* Ihe ngwọta mmiri
* Iji ihe nsị eme ihe ọzọ
== Ebem si dee ==
[[Òtù:Pages with unreviewed translations]]
mk3qchbh68n781nms7u4a6t41v6mfyn
Njikọ nke Ụmụ nwanyị Maka Udo
0
51167
725987
450379
2026-09-17T16:57:49Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
725987
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard"
|+ class="infobox-title fn org" id="4" |Njikọ nke Ụmụ nwanyị Maka Udo
| colspan="2" class="infobox-image logo" |
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="padding-right:0.6em;" |Nchịkọta
| class="infobox-data nickname" |CWP
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="padding-right:0.6em;" |Ntọala
| class="infobox-data note" |2000<ref name="cwp-a">{{cite web|url=http://www.coalitionofwomen.org/?page_id=340&lang=en|title=About CWP|publisher=Coalition of Women for Peace|accessdate=12 May 2011|archive-date=3 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230103153811/https://www.coalitionofwomen.org/?page_id=340&lang=en|url-status=dead}}</ref>
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="padding-right:0.6em;" |Ụdị
| class="infobox-data" |[[Non-profit organization|Òtù Na-enweghị Uru]]<br />[[Non-governmental organisation|NGO]]
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="padding-right:0.6em;" |Ihe E lekwasịrị anya
| class="infobox-data" |"ịkpọkọta ụmụ nwanyị sitere na njirimara na otu dịgasị iche iche".<ref name="cwp-a" />
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="padding-right:0.6em;" |<div style="display: inline-block; line-height: 1.2em; padding: .1em 0; ">Ebe e jere ozi</div>
| class="infobox-data" |[[Israel]] na ókèala ndị Palestine <ref name="cwp-a" />
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="padding-right:0.6em;" |Ụzọ e si eme ihe
| class="infobox-data" |"mgbasa ozi ọha na eze na mmemme agụmakwụkwọ na mgbasa ozi, na-arụ ọrụ iji mepụta ma jikọta okwu ụmụ nwanyị na ọkwa niile nke ọha mmadụ. "<ref name="cwp-a" />
|-
! class="infobox-label" scope="row" style="padding-right:0.6em;" |Ebe nrụọrụ weebụ
| class="infobox-data" |[https://web.archive.org/web/20110527124845/http://coalition.s482.sureserver.com/?lang=en Ebe nrụọrụ weebụ gọọmentị (Bekee)]
|}
'''Njikọ nke Ụmụ nwanyị Maka Udo''' (Hibru: קואליציית נשים кешום) bụ òtù nchebe nke ìgwè ụmụ nwanyị na [[Israel]], nke e guzobere na Nọvemba 2000. Ọ na-akọwa onwe ya dị ka "òtù ụmụ nwanyị na-emegide obibi nke Palestine na maka udo ziri ezi".<ref name="cwp-a"/> CWP na-ekwu na ọ "kwesịrị ike ịkwụsị ọrụ ahụ ma mepụta ọha mmadụ ziri ezi karị, ka ọ na-eme ka ụmụ nwanyị tinye aka na mkparịta ụka ọha na eze".<ref name="cwp-a" />
Ìgwè ndị guzobere njiko nke umunwanyi maka udo bụ Machsom Watch, Akwụkwọ akụkọ nwanyi Noga, nwanyi na ojii, Nne nke ise, TANDI, Bat Shalom, Profaịlụ ọhụrụ na NELED. <ref>{{Cite web |url=http://www.coalitionofwomen.org/?page_id=2020&lang=en |title=CWP History |access-date=2024-08-27 |archive-date=2022-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210021306/https://www.coalitionofwomen.org/?page_id=2020&lang=en |url-status=dead }}</ref>
Njikọ nke Ụmụ nwanyị maka Udo bịarutere nkwekọrịta banyere ụkpụrụ ha maka ngwọta nke esemokwu Israel-Palestine na nzukọ na Nazaret na Nọvemba 2000.
# mgba iji kwụsị obibi ahụ na ndabere nke steeti abụọ maka ndị mmadụ abụọ
# [[Jerusalem]] dị ka isi obodo abụọ maka steeti abụọ
# ngwọta ziri ezi maka nsogbu ndị gbara ọsọ ndụ dabere na mkpebi UN
# itinye aka nke ụmụ nwanyị na mkparịta ụka udo
# belata militarism nke Israel
# Ikpe ziri ezi nke mmekọrịta mmadụ na ibe ya maka mmadụ niile
# nha nhata nke ụmụ amaala Palestine na njikọta nke Israel na Middle East
N'afọ 2009, njiko nke umunwanyi maka udo nwere usoro arụmụka echiche na ndọrọ ndọrọ ọchịchị iji degharịa ụkpụrụ ndị a iji gosipụta ọnọdụ ndị na-eme ihe ugbu a. Nke a gụnyere ngwọta ndọrọ ndọrọ ọchịchị dabere na ikpe ziri ezi nke akụkọ ihe mere eme na iwu mba ụwa (na-amata ngwọta steeti abụọ dị ka naanị otu nsonaazụ nwere ike) na nkwado maka ikike nloghachi nke ndị Palestine gbara ọsọ ndụ. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[''[[wikipedia:Tinye edensibịa|<span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2011)">citation needed</span>]]'']</sup>
== Echiche banyere Mgbalị nke Palestine ==
CWP wepụtara nkwupụta na Septemba 2011 na-ekwu na "nkwupụta nke ịbụ ala na ulo aku owuwa anyanwu na warawara Gaza enweghị ike ịkwụsị ọtụtụ iri afọ nke obibi na ịkpa ókè agbụrụ dabere na usoro iwu nke kwekọrọ na nkọwa UN nke ịkpa ókè, iji dozie nsogbu ndị gbara ọsọ ndụ ma ọ bụ iduga n'ịha nhata obodo n'etiti ndị Juu na ndị Palestine nke Israel. Okwu ndị a nwere ike idozi naanị site na nkwekọrịta ziri ezi iji kwụsị obibi ahụ mgbe anyị na-edebe ikike ndị Palestine niile, ebe ọ bụla ha bi.<ref>{{Cite web|url=http://www.coalitionofwomen.org/?p=2338&lang=en|title=24CTB | Investment funds|access-date=2024-08-27|archive-date=2021-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20211127084814/https://coalitionofwomen.org/?p=2338&lang=en|url-status=dead}}</ref>
== Arụmụka ==
CWP bụ otu n'ime ọtụtụ ndị na-enweghị uru nke ego ha sitere na New Israel Fund kpatara esemokwu n'ihi nkwado CWP maka akụkụ ụfọdụ nke BDS - boycott, wepụ ego na mkpọsa ntaramahụhụ megide Israel.<ref>[http://www.jweekly.com/article/full/61805/new-israel-fund-opening-in-australia/ New Israel Fund opening in Australia]</ref> Ego NIF nyere kpatara ọgba aghara na [[Ostraliya|Australia]] ebe NIF na-emeghe alaka ọhụrụ. Ọ bụ n'oge a, na Mee 2011, na NIF kpebiri ịkwụsị ego niile CWP na mberede, n'agbanyeghị nkwupụta megidere ya.<ref>{{Cite web |url=http://www.coalitionofwomen.org/?p=2090&lang=en |title=CWP responds to NIF |access-date=2024-08-27 |archive-date=2021-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411022929/https://www.coalitionofwomen.org/?p=2090&lang=en |url-status=dead }}</ref> CWP biputere na ebe nrụọrụ weebụ ya na-ekwu okwu mkparị nye NIF, na-ekwu "O yiri ihe mwute karịsịa na oge kpọmkwem nke ịkwụsị mmekọrịta nke NIF na CWP bụ nke nyocha NGO kwuru. " na "Omume ọha na eze nke NIF n'ihe gbasara CWP bụ ihe atụ ihere nke ịgbaso ma nabata okwu aka nri na atụmatụ ya".
94738ypgp5s6b4ndw8ix4l0or9rqe9m
Sabyasachi Dutta
0
51780
726034
627733
2026-09-18T08:23:44Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726034
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder|name=Sabyasachi Dutta|native_name={{lang|bn|সব্যসাচী দত্ত}}|office=[[Bidhannagar Municipal Corporation|Chairperson of Bidhannagar Municipal Corporation]]|1blankname=Mayor|1namedata=Krishna Chakraborty|2blankname=Deputy|2namedata=Anita Mondal|constituency=Ward no.31|term_start=12 February 2022|term_end=|office2=[[Member of Legislative Assembly|Member of the]] [[West Bengal Legislative Assembly]]|term_start2=[[2011 West Bengal Legislative Assembly election|2011]]|term_end2=2021|constituency2=[[Rajarhat New Town]]|predecessor2=[[Rabindranath Mondal]]|successor2=[[Tapash Chatterjee]]|office1=[[Bidhannagar Municipal Corporation|Mayor of Bidhannagar]]|term_start1=2015|term_end1=2019|predecessor1=''Office established''|successor1=Krishna Chakraborty|constituency1=Ward no.31|alma_mater=[[South Calcutta Law College]], [[Calcutta University]] ([[Bachelor of Laws|LL. B.]])|birth_date=|birth_place=[[Bidhannagar]], [[West Bengal]], [[India]]|nationality=Indian|residence=Salt lake|party=[[All India Trinamool Congress]] (2010-2019 and 2021—Present)<ref>{{cite news |last1=Mishra |first1=Anupam |title=BJP leader Sabyasachi Dutta returns to TMC, says 'whatever I am is because of Mamata Banerjee' |url=https://www.indiatoday.in/india/story/bjp-leader-sabyasachi-dutta-returns-to-tmc-1861967-2021-10-07 |work=India Today |language=en}}</ref>|otherparty=[[Bharatiya Janata Party]] (2019—2021)}}
Sabyasachi Dutta bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị India si West Bengal. Ọ bụ onye otu All India Trinamool Congress ma bụrụ onye omebe iwu nke Rajarhat New Town Vidhan Sabha Constituency. Ọ rụkwara ọrụ dị ka onye isi obodo mbụ nke Bidhannagar Municipal Corporation site na 2015 ruo 2019.[1][2] Na 2019, ọ sonyeere BJP.<ref name="bjp">{{Cite news|title=Trinamool MLA Sabyasachi Dutta joins BJP|url=https://indianexpress.com/article/cities/kolkata/trinamool-mla-sabyasachi-dutta-joins-bjp-6046820/|work=The Indian Express|date=2 October 2019|language=en}}</ref>
== Mbido ndụ na agụmakwụkwọ ==
Amụrụ na Gouri Sankar Dutta, Sabyasachi Dutta nwetara nzere bachelọ iwu n'afọ 1994 site na South Calcutta Law College n'okpuru Mahadum Calcutta.
== Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị ==
Dutta malitere ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị ya site na Indian National Congress ma mesịa sonye na All India Trinamool Congress na ngwụcha afọ 1990.
Sabyasachi Dutta ka a họpụtara onye kansụl na Obodo Bidhannagar maka oge mbụ na ntuli aka ime obodo 2000. A họpụtara ya ọzọ na ntuli aka ime obodo 2005 na 2010. N'afọ 2011, a họpụtara ya ka ọ bụrụ onye otu omebe iwu sitere na mpaghara Rajarhat New Town. Na 2015, mgbe njikọta nke ọtụtụ obodo na nguzobe nke Bidhannagar Municipal Corporation, a họpụtara ya ka onye isi obodo nke ụlọ ọrụ ahụ. Na 2016, ọ meriri nke ugboro abụọ ka onye otu ọgbakọ omebe iwu.
Tupu ọ banye na BJP, ọ bụ onye otu All India Trinamool Congress. Ọ sonyeere Bharatiya Janata Party na 1 Ọktoba 2019 n'ihu onye isi ala BJP bụ Amit Shah.<ref>{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/india/story/tmc-mla-sabyasachi-dutta-joins-bjp-1605208-2019-10-01|title=TMC MLA Sabyasachi Dutta joins BJP|publisher=India Today|date=1 October 2019}}</ref> A họpụtara ya ka ọ bụrụ odeakwụkwọ nke West Bengal nke Bharatiya Janata Party na 1 June 2020. <ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/national/national-politics/west-bengal-bjp-gives-key-posts-to-turncoats-to-quell-discontent-845663.html|title=West Bengal BJP gives key posts to turncoats to quell discontent {{!}} Deccan Herald|date=4 June 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://bjpbengal.org/state-office-bearers/|title=BJP West Bengal - State Office Bearers – 22nd December 2021BJP West Bengal|access-date=2024-09-04|archive-date=2026-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20260611131816/https://bjpbengal.org/state-office-bearers|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/bjp-rejigs-its-west-bengal-unit-ahead-of-state-polls-turncoats-rewarded-2239052|title=BJP Rejigs Its West Bengal Unit Ahead of State Polls, New Faces Included}}</ref>
N'ọnwa Ọktoba 2021, Dutta laghachiri na All India Trinamool Congress kpọmkwem mgbe afọ abụọ gasịrị. <ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/bjp-leader-sabyasachi-dutta-returns-to-tmc-welcomed-back-by-state-ministers-101633602009581.html|title=BJP leader Sabyasachi Dutta returns to TMC, welcomed back by state ministers|publisher=Hundustan Times|date=7 October 2021}}</ref>
== Arụmụka ==
N'afọ 2019, o kwuru na Bengal na-aghọzi Pakistan nke abụọ.<ref name="bjp" />
== Ebem si dee ==
[[Òtù:Mmadụ ndi di ndụ]]
2irkd9tdbnpw8q2dps4arphg2454c9i
Njem Aurat
0
52501
725986
722890
2026-09-17T16:41:44Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
725986
wikitext
text/x-wiki
[[Usòrò:Marchers_holding_placards_during_Aurat_March_2020.jpg|alt=|thumb| Ndị na-eme ngagharị na-ejide kaadị n'oge Aurat Maachị 2020]]
'''Maachị Aurat''' ( Urdu ma ọ bụ عورت احتجاج, Bekee: "March Women's") bụ ihe ngosi mmekọrịta ọha na eze na ndọrọ ndọrọ ọchịchị kwa afọ na obodo Pakistan dị ka Islamabad, Karachi, Lahore, Multan, Peshawar na Quetta iji mee ememe ụbọchị ụmụ nwanyị mba ụwa . <ref>{{Cite book|author=Gozdecka|first=Dorota|url=https://books.google.com/books?id=Do2ADwAAQBAJ&pg=PP1|title=Feminism, Postfeminism and Legal Theory: Beyond the Gendered Subject?|date=8 January 2019|publisher=Routledge|isbn=9781351040402}}<br /><br />{{Cite journal|author=Kirmani|first=Nida|date=27 November 2018|title=Moving Beyond the Binary: Gender-based Activism in Pakistan|url=https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/handle/123456789/14196}}<br /><br />{{Cite journal|author=Sahar|first=Naila|date=2 October 2018|title=Things She Could Never Have|journal=South Asian Review|volume=39|issue=3–4|pages=420–422|doi=10.1080/02759527.2018.1518037|issn=0275-9527}}<br /><br />{{Cite web|author=Images Staff|date=7 March 2019|title=The Aurat March challenges misogyny in our homes, workplaces and society, say organisers ahead of Women's Day|url=https://images.dawn.com/news/1181993|accessdate=7 March 2019|work=Images}}<br /><br />{{Cite web|date=28 February 2019|title=Here's all you need to know about Aurat March 2019|url=https://natcour.com/story/238374/heres-all-you-need-to-know-about-aurat-march-2019/|accessdate=9 March 2019|work=NC|archivedate=3 April 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190403105421/https://natcour.com/story/238374/heres-all-you-need-to-know-about-aurat-march-2019/}}<br /><br />{{Cite web|author=The Newspaper's Staff Reporter|date=7 March 2019|title=Aurat March to highlight 'Sisterhood and Solidarity'|url=https://www.dawn.com/news/1468109|accessdate=7 March 2019|work=DAWN.COM}}<br /><br />{{Cite web|author=Shah|first=Zuneera|date=12 March 2018|title=Why the Aurat March is a revolutionary feat for Pakistan|url=https://www.dawn.com/news/1394385|accessdate=17 March 2019|work=DAWN.COM}}<br /><br />{{Cite news|author=Zahra-Malik|first=Mehreen|date=15 March 2019|title=Pakistan torn as women's day march sparks wave of 'masculine anxiety'|work=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/world/2019/mar/15/pakistan-torn-as-womens-day-march-sparks-wave-of-masculine-anxiety|accessdate=16 March 2019}}<br /><br />{{Cite news|author=Toppa|first=Sabrina|date=8 March 2019|title=Women take to the streets of Pakistan to rewrite their place in society|work=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/global-development/2019/mar/08/women-take-to-the-streets-of-pakistan-to-rewrite-their-place-in-society-international-womens-day|accessdate=17 March 2019}}<br /><br />{{Cite news|author=Ebrahim|first=Ammar|date=6 April 2019|title=The 'womanspreading' placard that caused fury in Pakistan|url=https://www.bbc.com/news/stories-47832236|accessdate=13 April 2019}}<br /><br />{{Cite web|author=Rehman|first=Zoya|date=26 July 2019|title=Aurat March and Undisciplined Bodies|url=https://medium.com/@zoya_rehman/aurat-march-and-undisciplined-bodies-f6f23ada0318|accessdate=4 March 2020|work=Medium}}</ref> <ref>{{Cite news|author=ur-Rehman|first=Zia|date=2022-03-06|title=As Women's Marches Gain Steam in Pakistan, Conservatives Grow Alarmed|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2022/03/06/world/asia/pakistan-aurat-march-women.html|accessdate=2022-03-07}}</ref>
Ndị otu ụmụ nwanyị malitere Marches nke mbụ nke Aurat n'otu oge na mmegharị Pakistan #MeToo n'ụbọchị ụmụ nwanyị mba ụwa. <ref>{{Cite journal|author=Anjum|first=Gulnaz|date=27 February 2020|title=Women's Activism in Pakistan: Role of Religious Nationalism and Feminist Ideology Among Self-Identified Conservatives and Liberals|journal=Open Cultural Studies|volume=4|issue=1|pages=36–49|doi=10.1515/culture-2020-0004}}</ref> <ref>{{Cite journal|author=Shaheed|first=Farida|title=Maintaining Momentum in Changing Circumstances|date=2019|journal=Journal of International Affairs|volume=72|issue=2|pages=159–172|issn=0022-197X}}</ref> <ref name="dailytimes.com.pk">{{Cite web|url=https://dailytimes.com.pk/574916/social-constructionism-and-women-empowerment-2/|title=Social constructionism and women empowerment|date=12 March 2020|work=Daily Times|accessdate=15 March 2020}}</ref> Emere ngagharị nke mbụ na 8 Maachị 2018 na Karachi . <ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2019/03/pakistani-women-hold-aurat-march-equality-gender-justice-190308115740534.html|title=Pakistani women hold 'aurat march' for equality, gender justice|work=www.aljazeera.com|date=3 December 2018|accessdate=16 March 2019}}</ref> A haziri ngagharị iwe na 2019 na Lahore na Karachi site na Hum Auratein (Anyị bụ ụmụ nwanyị, mkpokọta ụmụ nwanyị) na ebe ndị ọzọ na mba ahụ, gụnyere Islamabad, Hyderabad, Sukkur, Quetta, Mardan, na Faisalabad, nke Women Democratic Front (WDF), Women's Action Forum (WAF), na otu ndị ọzọ. <ref name=":4" /> Ndị otu ndị ọrụ ahụike Lady kwadoro ngagharị a ma tinyekwa ndị nnọchite anya ọtụtụ otu ndị na-ahụ maka ikike ụmụ nwanyị. <ref name=":10">{{Cite web|url=https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/290411-aurat-march-2018-freedom-over-fear|title=Aurat March 2018: Freedom over fear|author=Saeed|first=Mehek|work=www.thenews.com.pk|accessdate=17 March 2019}}</ref> <ref name="dawn">{{Cite web|url=https://www.dawn.com/news/1470333|work=dawn.com|title=A rising movement|accessdate=6 April 2019|date=18 March 2019}}</ref>
Njem a na-akpọ maka ịza ajụjụ ka ukwuu maka ime ihe ike megide ụmụ nwanyị ma na-akwado ụmụ nwanyị ndị na-enweta ihe ike na mmekpa ahụ n'aka ndị ọrụ nchekwa, na oghere ọha, n'ụlọ, na n'ebe ọrụ. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.dawn.com/news/1468109|title=Aurat March to highlight 'Sisterhood and Solidarity'|author=Reporter|first=The Newspaper's Staff|date=7 March 2019|work=DAWN.COM|accessdate=7 March 2019}}</ref> Ụmụ nwanyị na ndị ikom na-ebu akwụkwọ mmado nwere slogans ndị dị ka ''Ghar ka Kaam, Sab ka Kaam'' ("Ọrụ ụlọ bụ ọrụ onye ọ bụla"), na ''Mera Jism Meri Marzi'' ("Ahụ m, nhọrọ m") ghọrọ akwa akwa. <ref>{{Cite news|author=Alina|first=Mubarik|date=8 March 2021|title=5 'Infamous' Aurat March Slogans and Why They Aren't Actually Sinister|work=ProPakistani|url=https://propakistani.pk/lens/5-infamous-aurat-march-slogans-and-why-they-arent-actually-sinister/}}</ref>
== Ngosipụta ==
Ihe ngosi ngagharị iwe chọrọ ikpe ziri ezi nke akụ na ụba, gụnyere mmejuputa ikike ndị ọrụ na nchekwa megide mmekpa ahụ nke ụmụ nwanyị na iwu ebe ọrụ, 2010, nnabata nke onyinye ụmụ nwanyị na-akwụghị ụgwọ maka "akụnụba nlekọta", na inye ezumike nwa na ebe nlekọta ụbọchị iji hụ na nsonye ụmụ nwanyị. n'etiti ndị ọrụ . Ọ na-achọkwa ịnweta ikuku dị mma na mmiri ọṅụṅụ, nchebe nke anụmanụ na [[Nchedo gburugburu ebe obibi|anụ ọhịa]], nnabata nke ụmụ nwanyị na-ekere òkè na mmepụta nke nri na ihe ọkụkụ, ịnweta usoro ikpe ziri ezi, nsonye nke ụmụ nwanyị nwere nkwarụ na obodo transgender, ikpe ziri ezi ọmụmụ., Ịnweta oghere ọha, itinye aka na ụlọ akwụkwọ agụmakwụkwọ, ikike nke ndị obere okpukpe, ịkwalite atụmatụ mgbochi agha, na njedebe nke obi ọjọọ nke ndị uwe ojii na ndị na-amanye na-apụ n'anya . <ref name=":0"/>
== Gburugburu ==
Dị ka Zuneera Shah si kwuo, etymology nke okwu ''aurat'' bụ misogynistic na ọ nwere mgbọrọgwụ arụmụka na Arabic. N'ihi nke a, ọtụtụ ndị India, Iranian, na Arab feminists na-achọta okwu ahụ nwere nsogbu. <ref>{{Cite web|author=Rind|first=Hammad|date=26 June 2020|title=The Problematic Etymology of the word "Aurat"|url=https://madrascourier.com/opinion/the-problematic-etymology-of-the-word-aurat/|archiveurl=|archivedate=|accessdate=|work=Madras Courier}}</ref> Ọchịchị ọdịda anyanwụ nke ụmụ nwanyị akwadola enweghị mmasị na mmegharị ahụ na mba ndị dị ka Pakistan. Ịmepụta mgba maka ikike ụmụ nwanyị dị mkpa nye ndị na-akwado South Asia gbasara otu nwanyị. <ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.dawn.com/news/1394385|title=Why the Aurat March is a revolutionary feat for Pakistan|author=Shah|first=Zuneera|date=12 March 2018|work=DAWN.COM|accessdate=17 March 2019}}</ref> Shah kwuru na na Aurat March, echiche ndị dị ka ''pidar shahi'' ( nna ochie ) na-enweta mgbasa ozi sara mbara. <ref name=":5" />
== 2018 na 2019 March ==
[[Usòrò:Women_displaying_placards_during_Aurat_March_2019.jpg|alt=Two smiling women with three signs|thumb| Ndị na-eso ụzọ na 2019]]
Ọtụtụ narị akara na ngagharị ahụ gosipụtara ikike ndị bụ isi dị ka ịnweta agụmakwụkwọ na ọrụ. <ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2019/mar/15/pakistan-torn-as-womens-day-march-sparks-wave-of-masculine-anxiety|title=Pakistan torn as women's day march sparks wave of 'masculine anxiety'|author=Zahra-Malik|first=Mehreen|date=15 March 2019|work=[[The Guardian]]|accessdate=16 March 2019}}</ref> " Mera Jism Meri Marzi " (Ahụ m, nhọrọ m) ghọrọ okwu a kacha mara amara nke njem ahụ. <ref>{{Cite web|url=https://thefeministani.com/2019/11/29/mera-jism-meri-marzi/|title=Mera jism meri marzi|author=Shah|first=Bina|date=29 November 2019|work=The Feministani|accessdate=6 March 2020|archivedate=14 April 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230414145702/https://thefeministani.com/2019/11/29/mera-jism-meri-marzi/}}</ref> Okwu ndị ọzọ gụnyere "Gịnị kpatara ị na-atụ egwu mkpebi onwe m?", "Ikike nwanyị nwere ikike ịchịkwa ahụ ya", na "N'ezie, onye ọ bụla kwesịrị ikpebiri onwe ya ihe na-eme ahụ ya". <ref>{{Cite web|url=https://www.mangobaaz.com/38-of-the-most-powerful-aurat-march-2020-posters-that-you-absolutely-have-to-see|title=38 Of The Most Powerful Aurat March 2020 Posters That You Absolutely Have To See|author=Noor|date=9 March 2020|work=MangoBaaz|accessdate=15 March 2020}}</ref> Okwu ndị dị na njem 2018 gụnyere " Ikike anyị abụghị maka njide ma anyị abụghị", "Ụmụ agbọghọ na-achọ inwe ikike ikike mmadụ", " Transwomen bụ ụmụ nwanyị; mechie!", ''"Tu kare tou Stud, Mai Karun tou slut "'' ("Ọ bụrụ na ị na-eme ya, ị bụ stud, ma ọ bụrụ na m na-eme ya, m bụ onye nzuzu"), "usoro nchekwa okporo ụzọ maka ụmụ nwanyị", "Kwụsị ịbụ ịhụ nsọ -phobic", ''" Consent ki Tasbeeh Rozana Parhen"'' ("Rịọ maka nkwenye oge ọ bụla") na " Paratha na-apụta, ọ bụghị ọrụ okike ". <ref>{{Cite news|author=Images Staff|title=These posters from the Aurat March say everything you wish you could|url=https://images.dawn.com/news/1179620|work=Images|date=9 March 2018}}</ref> <ref>{{Cite news|author=Javaid, Maham|first=T. N. S.|title=Paratha rolls, not gender roles|url=http://tns.thenews.com.pk/paratha-rolls-gender-roles/#.XaQFd3RrzIU|work=TNS – The News on Sunday|date=11 March 2018|archive-date=18 August 2018|access-date=2 October 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20180818113058/http://tns.thenews.com.pk/paratha-rolls-gender-roles/#.XaQFd3RrzIU|url-status=dead}}</ref>
Na Machị 2019, akara pụtara na-ekwu ''"Jab tak aurat tang rahay gi, jang rahay gi, jang rahay gi"'' ("Ọ bụrụhaala na amachibidoro ụmụ nwanyị, agha ga-adịgide, agha ga-adịgide"), "Ndị ikom nwere àgwà agaghị atụ egwu. nke nhatanha" <ref>{{Cite news|author=Javaid, Maham|first=T. N. S.|title=Paratha rolls, not gender roles|url=http://tns.thenews.com.pk/paratha-rolls-gender-roles/#.XaRNF3RrzIV|work=TNS – The News on Sunday|date=11 March 2018|archive-date=18 August 2018|access-date=2 October 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20180818113058/http://tns.thenews.com.pk/paratha-rolls-gender-roles/#.XaRNF3RrzIV|url-status=dead}}</ref> na "Debe onwe gị foto dick gị". Onye ọzọ nwere eserese nke ikpu na ovaries abụọ nwere okwu a, "Tụlite otu ụzọ!" Ihe ịrịba ama ndị ọzọ na-agụ, "Ọ bụrụ na ịchafụ na-amasị gị nke ukwuu, kechie ya n'anya gị"; otu nwa agbọghọ nọ ọdụ na ụkwụ ya gbasaa na ''"Lo Beth Gayi Sahi Se"'' ("Lee, m na-anọdụ ala nke ọma"), <ref name=":19">{{Cite web|date=9 April 2019|title=Lo Baith Gayi Theek Se isn't about 'womanspreading', it's a call to defy the policing of women's bodies|url=https://www.firstpost.com/world/lo-baith-gayi-theek-se-isnt-about-womanspreading-its-a-call-to-defy-the-policing-of-womens-bodies-6415211.html|accessdate=9 March 2021|work=Firstpost}}</ref> na ''"Nazar teri gandi aur purdah mein keroun"'' ("Ahụ gị ruru unyi, ma m' m onye nwere mkpuchi?") ''"Aaj waqai maa behn ek ho rahi hai"'' <ref>{{Cite news|title='Maa Behen Ek Ho Rahi Hy' And Other Aurat March Signs, Explained|url=https://auratnow.com/2019/03/09/aurat-march-2019-international-womens-day-placards-slogans-signs/|work=Aurat Now|date=9 March 2019|archive-date=27 March 2022|access-date=2 October 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20220327083741/https://auratnow.com/2019/03/09/aurat-march-2019-international-womens-day-placards-slogans-signs/|url-status=dead}}</ref> na-egosi na ụmụ nwanyị niile na-agbakọta ọnụ n'enweghị esemokwu. Otu ihe ịrịba ama kwuru na ikekwe n'ihi na ụmụ nwanyị abụghịzi ''tawaifs'', ụfọdụ na-ewere nwanyị ọ bụla nweere onwe ya dị ka otu. Ndị ọzọ na-agụ, "Uwe m adịghị mkpụmkpụ, ọ bụ uche gị dị warara" na "Oh, ọ dị m nwute. Nke a ọ na-ewute ego nwoke gị?" <ref>{{Cite web|author=Welle (www.dw.com)|first=Deutsche|title=Why Women's Day march irks conservative Pakistanis {{!}} DW {{!}} 5 March 2021|url=https://www.dw.com/en/why-womens-day-march-irks-conservative-pakistanis/a-56787205|accessdate=6 March 2021|work=DW.COM}}</ref> "Ndị a bụkwa okporo ụzọ m" kwuru na oghere ọha.
== Ntụaka ==
{{Reflist}}
== Akwụkwọ akụkọ ==
* Mehreen Qaisar, mmegharị ụmụ nwanyị Pakistan nke oge a na nsogbu nke ọha Pakistani. (November 2021) Ọgbakọ: Gender and Women's Studies '21 - VI. Ogbako Interdisciplinary International na Gender na Ọmụmụ Ihe Ụmụ nwanyị na: Istanbul (Turkey), Mmemme Nduzi ụmụ nwanyị: Ụzọ na-eche echiche ziri ezi?
* Khan, Ayesha. Ndị otu ụmụ nwanyị na Pakistan: Mkpesa, [[Àlakụ̀ba|Islam]] na ọchịchị onye kwuo uche ya. [[Obodoézè Nà Ofú|United Kingdom]], Bloomsbury Publishing, 2018.
* Feminism, Postfeminism na Ozizi Iwu: Gafere Isiokwu Gendered?. United Kingdom, Taylor & Francis, 2018.
* Shaikh-Farooqui, Amneh. Atụghị egwu: Akụkọ banyere ụmụ nwanyị dị ịtụnanya si Pakistan. India, Penguin Random House India Private Limited, 2020.
* ''Site na iyi ọha egwu ruo na Television: Dynamics of Media, State, and Society in Pakistan'' . Milton Park: Taylor &amp; Francis, 2020.
* Isi nke 5 Pakistan: Digital Justice, Ed. : Vogelstein, Rachel B., na Nkume, Meighan. Ọrụ: edemede: #MeToo na ọgụ zuru ụwa ọnụ maka ikike ụmụ nwanyị. United States, Okwu Ọha, 2021.
* "March Aurat" - Shama Dosa (isi 23), ''Akwụkwọ ntuziaka Routledge nke Gender na South Asia'' . Milton Park : Taylor & Francis, 2021. <ref>{{Cite book|author=Dosa|first=Shama|url=https://www.worldcat.org/oclc/872618406|title=The Aurat March, Women's movements and new feminisms in Pakistan (Chapter 23)|date=15 November 2021|publisher=Taylor & Francis|others=Leela Fernandes|isbn=978-1-317-90707-7|location=London|oclc=872618406}}</ref>
* Isi nke 12, Njem Cartographic nke agbụrụ, okike na ike: njirimara zuru ụwa ọnụ. United Kingdom, Cambridge Scholars Publishing, 2021.
* Afzal, Malik Haroon; Pakri, Muhamad Rashidi Mohd; na Abdullah, Nurul Farhana Low (2021). Nkwanye ụmụ nwanyị ọ bụ ọnyà Thucydides maka ndị nna ochie na Pakistan? Aurat (Nwanyị) Maachị-2020 na Bina Shah's Tupu Ọ Laa. ''Akwụkwọ akụkọ ụmụ nwanyị mba ụwa'', 22(9), 111–127
* Daanika R. Kamal, [https://link.springer.com/article/10.1007/s10691-021-09480-4 mgba netwọkụ: Mpempe akwụkwọ na Pakistan's Aurat March], ''Ọmụmụ Iwu Feminist, (15 Disemba 2021).'' ''<nowiki>https://doi.org/10.1007/s10691-021-09480-4</nowiki>'' <ref>{{Cite journal|author=Kamal|first=Daanika R.|date=2021-12-15|title=Networked Struggles: Placards at Pakistan's Aurat March|journal=Feminist Legal Studies|volume=30|issue=2|pages=219–233|language=en|doi=10.1007/s10691-021-09480-4|issn=1572-8455}}</ref>
* Aisha Salman. "The West na Feminist: Contemporary Feminist Activism na Pakistan na ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke National Culture ". ''Kohl: akwụkwọ akụkọ maka nyocha anụ ahụ na okike'' Vol. 8 Nke 1 (24 Jenụwarị 2022): pp. 52–66. (enwetara ya ikpeazụ na 12 Maachị 2022). Dị na: <nowiki>https://kohljournal.press/west-and-feminist</nowiki>
* Shirin Zubair, Mera Jism Meri Marzi: Ịmepụta asọmpi nke ikike ụmụ nwanyị na Pakistan, p 307-325 na 'Global Contestations of Gender Rights Ed.: Alexandra Scheele, Julia Roth, Heidemarie Winke' ISBN 9783837660692 Ndị mbipụta: Bielefeld University Press
* Sonia Mukhtar, Shamim Mukhtar, Waleed Rana, Echiche ahụike ọha na eze nke "Ahụ m, Nhọrọ m" na Aurat March nke Pakistan: Nsogbu nke idina n'alụmdi na nwunye n'oge COVID-19 oria ojoo, Jenụwarị 18, 2022, Sage Journals [[doi:10.1177/10105395211072500|https://doi .org/10.1177/10105395211072500]]
== Njikọ mpụga ==
* Media related to Aurat March at Wikimedia Commons
{{Pakistan topics}}
<references />
h6iyh08h4czk2risr5ofz83oc45elnq
Sajal Aly
0
52515
726039
687771
2026-09-18T08:38:54Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726039
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}'''Sajal Aly''' ( Urdu , amuru 17 Jenụwarị 1994) bụ onye omere na ihe nlere anya Pakistan nke na-arụkarị ọrụ na telivishọn na ihe nkiri. Otu n'ime Pakistan kasị-akwụ ụgwọ actresses, <ref>{{Cite web|url=https://www.pinkvilla.com/trending/world/kubra-khan-to-sajal-aly-pakistans-top-9-highest-paid-actresses-1241409?|title=Kubra Khan to Sajal Aly: Pakistan's Top 9 HIGHEST-PAID actresses|date=7 September 2023|work=Pinkvilla|archivedate=15 September 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230915164428/https://www.pinkvilla.com/trending/world/kubra-khan-to-sajal-aly-pakistans-top-9-highest-paid-actresses-1241409}}</ref> Aly enwetala ọtụtụ accolades gụnyere ise Hum Awards na a Lux Style Award nke iri na atọ nhọpụta. Ndị ọchịchị Pakistan kwanyere ya ugwu na Tamgha-e-Imtiaz .
Ọ malitere ọrụ ya na sitcom ''Nadaaniyaan'' nke Geo TV (2009) wee pụta na onye ndu na opera ncha ''Mehmoodabad Ki Malkain'' (2011). Ọ gara n'ihu n'ịkwado ọrụ n'ọtụtụ ihe ngosi telivishọn wee nwee ọganihu na ihe ịga nke ọma dị egwu na onye na-eme ihe nkiri ''Nanhi'' (2013) nke nwetara nhọpụta mbụ ya nke Lux Style Award for Best Actress TV . Otuto ọzọ bịara maka ihe ngosi ya na ihe nkiri ezinụlọ ''Sannata'' (2013-14) na ''Khuda Dekh Raha Hai'' (2015) nke ọ nwetara nhọpụta onye na-eme ihe nkiri TV kacha mma na Lux Style Awards.
Aly kemgbe ọ rụrụ ụfọdụ ọrụ dị iche iche ma mara ya nke ọma maka isi ya nkọwa siri ike nke Dr. Zubiya Asfandyar na ''Yaqeen Ka Safar'' (2017), Sassi na ''O Rangreza'' (2017–18), Momina Sultan na ''Alif'' (2019), Rabia Safeer na ''Sinf-e-Aahan'' (2021) na Aaliya Agha na ''[[Kuch Ankahi]]'' (2023) ihe ngosi ya niile nwetara nke ọma na abụọ mbụ n'ime ndị a nwetara ya Hum Award maka onye na-eme ihe nkiri kacha ewu ewu na nke kacha mma n'otu n'otu.
== Ndụ mmalite na ezinụlọ ==
A mụrụ Aly na 17 Jenụwarị 1994 na Lahore Pakistan. O nwere otu nwanne nwanyị Saboor Ali, onye bụkwa onye na-eme ihe nkiri na otu nwanne. <ref>{{Cite web|url=https://images.dawn.com/news/1174853|title=Sajal and sister Saboor Ali are both shooting their first films this year|first=Irfan Ul|author=Haq|date=18 February 2016|accessdate=26 May 2018}}</ref> Na 2017, nne ya, Rahat nwụrụ n'ihi ọrịa kansa. <ref>{{Cite web|url=http://dunyanews.tv/en/Entertainment/379529-Actress-Sajal-Alis-mother-passes-away|title=Actress Sajal Ali's mother passes away - Entertainment - Dunya News|accessdate=26 May 2018|archivedate=17 March 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170317200627/http://dunyanews.tv/en/Entertainment/379529-Actress-Sajal-Alis-mother-passes-away}}</ref> N'ikwu okwu banyere ya n'oge a gbara ajụjụ ọnụ, o kwuru, "Ihe ọ bụla mere na-esote ka bụ ihe mgbagwoju anya. N'ụbọchị nne m nwụrụ, ụlọ ezumike a jupụtara na ndị mmadụ. Amaghị m otú m si nweta ike iji nweta ya niile, mana m mere ya. ". <ref>{{Cite web|url=https://www.pakistantribe.com/56388/pakistani-actress-model-sajal-ali-mother-died|title=Pakistani actress, model Sajal Ali mother died - PakistanTribe|date=17 March 2017|accessdate=26 May 2018|archivedate=18 April 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170418082658/https://www.pakistantribe.com/56388/pakistani-actress-model-sajal-ali-mother-died}}</ref>
== Ndụ onwe onye ==
N'agbanyeghị asịrị na-adịgide adịgide banyere mkpakọrịta nwoke na nwanyị na-emekọ ihe na onye na-eme ihe nkiri Ahad Raza Mir ebe ọ bụ na ha na-arụ ọrụ na 2018 usoro ''Yaqiin Ka Safar'', ha abụọ ekwughị n'ihu ọha banyere mmekọrịta ha. <ref>{{Cite web|url=https://www.tribune.com.pk/story/1775233/ahad-raza-mir-responds-relationship-rumours-sajal-aly%3famp=1|title=Ahad Raza Mir responds to relationship rumours with Sajal Aly|work=Tribune.com|accessdate=7 August 2018}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.brecorder.com/news/amp/432415|title=Ahad Raza Mir, Sajal Aly fuel more dating rumors after recent statements|work=Business Recorder|accessdate=6 August 2018}}</ref> Ha gbara aka na 6 June 2019, na emume mmekọrịta chiri anya wee biputere foto na Instagram aka ya na isiokwu a, "Nke a bụ mmalite ọhụrụ". <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/mom-actress-sajal-aly-gets-engaged-to-ahad-raza-mir-and-mahira-khan-is-all-heart-see-pic-1544414-2019-06-07|title=Mom film actress Sajal Aly gets engaged to Ahad Raza Mir and Mahira Khan is all heart. See pic|work=India Today|accessdate=7 June 2019}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.bollywoodshaadis.com/articles/sajal-aly-gets-engaged-to-ahad-raza-mir-13383|title=Sajal Aly Gets Engaged To Boyfriend, Ahad Raza Mir, Shares A Beautiful Picture Of Her New Beginnings|work=Bollywoodshaadis|accessdate=7 June 2019}}</ref> Aly lụrụ Mir na 14 Maachị 2020 na [[Abu Dhabi]] ya na ezigbo ezinụlọ na ndị enyi nọ n'akụkụ ha. <ref>{{Cite web|url=https://www.india.com/entertainment/sajal-ali-ahad-raza-mir-break-the-internet-with-their-fairytale-wedding-pictures-from-abu-dhabi-3976675/|title=Sajal Ali-Ahad Raza Mir Break The Internet With Their Fairytale Wedding Pictures From Abu Dhabi|work=India.com|accessdate=17 March 2020}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.geo.tv/latest/277296-sajal-ali-and-ahad-raza-mir-getting-married-today-in-uae|title=Sajal Ali and Ahad Raza Mir get married in UAE|date=14 March 2020|work=Geo.tv}}</ref> Amụma gbasara nkewa ha gbara mgbe onye na-eme ihe nkiri na-anọghị n'oge dị iche iche. <ref>{{Cite web|url=https://www.bolnews.com/entertainment/2022/01/saboor-alys-mayun-ahad-raza-mir-missing-fans-speculate-sajal-aly-divorce/|title=Saboor Aly’s Mayun: Ahad Raza Mir missing, fans speculate Sajal Aly divorce|work=Bolnews|accessdate=6 January 2022|archive-date=20 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231220005612/https://www.bolnews.com/entertainment/2022/01/saboor-alys-mayun-ahad-raza-mir-missing-fans-speculate-sajal-aly-divorce/|url-status=dead}}</ref> Na Machị 2022, di na nwunye ahụ gbara alụkwaghịm n'ụzọ iwu kwadoro. <ref>{{Cite web|url=https://www.masala.com/celebrities/sajal-aly-ahad-raza-mir|title=Sajal Aly, Ahad Raza Mir part ways; couple officially divorced|date=17 March 2022|accessdate=24 March 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.thenews.com.pk/latest/944474-sajal-aly-ahad-raza-mir-divorce-called-out-months-ago-by-astrologer-viral-video|title=Sajal Aly, Ahad Raza Mir divorce called out months ago by astrologer?: Viral Video|work=Thenews|accessdate=25 March 2022}}</ref>
== Ọrụ ==
=== Ọrụ mbụ (2009-2012) ===
Aly mere mpụta mbụ ya na ihuenyo site n'ọrụ ugboro ugboro na sitcom Geo Entertainment ''Nadaaniyaan'' (2011). <ref name="pride">{{Cite web|title=Pride of Pakistan: Sajal Aly|author=Saira Agha|date=30 August 2018|url=https://dailytimes.com.pk/289945/pride-of-pakistan-sajal-aly/|work=Daily Times}}</ref> Ọ bụ ihe ngosi na-esote ya na ọrụ ndị isi n'ọtụtụ ihe nkiri ncha gụnyere, melodrama ''Mehmoodabad Ki Malkain'', <ref name="int" /> <ref name="stardom">{{Cite web|date=6 December 2017|url=https://images.dawn.com/news/1178922|title=After what I've been through I find it difficult to take stardom seriously: Sajal Ali|work=Dawn Images|accessdate=7 June 2021|author=Sumaira Jajja}}</ref> <ref name="personal">{{Cite web|date=4 December 2018|url=https://tribune.com.pk/story/1859782/personal-life-not-commentary-sajal-aly|title=My personal life is not up for commentary: Sajal Aly|work=The Express Tribune|accessdate=4 December 2018|author=Mahwash Ajaz}}</ref> ezinụlọ ''Ahmed Habib Ki Betiyan'' <ref name="pride" /> na nkwado ọrụ na ihe nkiri ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke oge ochie ''Mastana Mahi'', <ref name="pride" /> <ref name="justice">{{Cite web|date=16 December 2017|url=https://dailytimes.com.pk/160373/sajal-aly-can-justice-character-saniya-tanhaiyaan-marina/|title=Sajal Aly can do justice to the character of Saniya from 'Tanhaiyaan': Marina|work=Daily Times|accessdate=7 June 2021|author=Muhammad Ali}}</ref> na melodrama ''Meray Qatil Meray Dildar'', <ref name="int">{{Cite web|date=20 October 2019|url=https://www.thenews.com.pk/magazine/instep-today/543397-i-become-my-own-competition-after-each-role|title=I become my own competition after each role.|work=The News International|accessdate=7 June 2021|author=Buraq Shabbir}}</ref> nke mechara nweta ya nhọpụta Hum Award maka onye na-eme ihe nkiri na-akwado kacha mma .
Na 2012, ọ rụrụ ọrụ titular na Express Entertainment 's ''Chandni'' . N'otu afọ ahụ, ọ natara otuto maka igosi nwa akwụkwọ kọleji na-ekwu okwu na Fasih Bari Khan ''Mohabbat Jaye Bhar Mein'' dere <ref name="pride"/> <ref name="stardom"/> O wee pụta dị ka ogbenye Esha ogbenye na ''Meri Ladli'' n'ihu Ahsan Khan, dị ka onye na-arịa ọrịa kansa enweghị nchekasị Zoya. na Fahim Burney 's ''Sitamgar'' chere Faisal Rehman, na dị ka nwa agbọghọ n'akụkụ na Syed Ahmed Kamran 's ''Mere Khuwabon Ka Diya'' megide Danish Taimoor . <ref>{{Cite web|url=https://www.thenews.com.pk/magazine/you/77106-are-we-getting-too-comfortable-with-age-gaps|title=Are we getting too comfortable with age gaps?|work=The News International|date=24 August 2015|archivedate=31 July 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230731053153/https://www.thenews.com.pk/magazine/you/77106-are-we-getting-too-comfortable-with-age-gaps}}</ref> Ọrụ ya na-esote bụ na Fasih Bari Khan ''Quddusi Sahab Ki Bewah'' dị ka onye nwe ụlọ ohere maka nkeji ole na ole. <ref name="starlet">{{Cite web|url=https://tribune.com.pk/story/986994/meet-the-doe-eyed-starlet|title=Meet the doe-eyed starlet|author=Mehek Saeed|date=7 November 2015|work=The Express Tribune|accessdate=11 October 2023}}</ref>
=== Ọganihu na nnabata (2013–2016) ===
N'afọ 2013, Aly nwetara otuto dị egwu maka ihe ngosi ya nke nwatakịrị na-emeghị ihe ọjọọ na Haseeb Hassan 's directed ''Nanhi'', <ref>{{Cite web|url=https://jang.com.pk/thenews/jul2013-weekly/nos-21-07-2013/instep/mainarticle.asp|title=The good, the bad and the ugly|work=Jang (newspaper)|date=21 July 2013|author=Mehreen Hasan|archivedate=21 July 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130721161755/https://jang.com.pk/thenews/jul2013-weekly/nos-21-07-2013/instep/mainarticle.asp}}</ref> <ref name="six">{{Cite web|url=https://dailytimes.com.pk/182310/remembering-six-memorable-roles-acclaimed-actress-birthday/|title=Remembering six most memorable roles of the acclaimed actress on her birthday|date=17 January 2018|accessdate=7 June 2021|first=Bushra|author=Zafar Khan}}</ref> Usoro a bụ nke ukwuu ma nweta ya nhọpụta nke Lux Style Award for Best TV Actress - Satellite and Pakistan Media Awards maka onye na-eme ihe nkiri kacha mma. <ref name="six" /> Ngosipụta ya na-esote bụ na Abdullah Kadwani na Asad Qureshi 's ''Gohar-e-Nayab'' dị ka Gori titular, nwa mgbei nwere mmụọ pụrụiche n'agbanyeghị mmeso ahụ. Usoro ahụ nwetara aha ọzọ nke Pakistan Media Award maka Best Actress TV . Ọrụ ya dị ka nwata nwere nsogbu na Asim Raza 's ''Behadd'' n'akụkụ Nadia Jamil na Fawad Khan bụ ndị nkatọ toro ya. <ref name="justice"/> N'otu afọ ahụ, ọ gbara egwu na Mohsin Mirza's ''Aasmanon Pay Likha'' na-eduzi n'akụkụ Sheheryar Munawar bụ nke ghọrọ usoro telivishọn kachasị elu nke afọ na Pakistan. <ref>{{Cite web|url=https://tribune.com.pk/story/2366658/sajal-sheheryars-sizzling-photo-shoot-sets-the-internet-on-fire?|title=Sajal, Sheheryar's sizzling photo shoot sets the internet on fire|date=19 July 2022|work=The Express Tribune|author=Entertainment Desk}}</ref> <ref name="pride"/> Aly gosiziri onye nwere nsogbu nkewa na Kashif Nisar duziri ''Sannata'' n'akụkụ Danish Taimoor na Saba Qamar . Ọrụ ya wetara nyocha ya dị mma yana nhọpụta Lux Style Award maka onye na-eme ihe nkiri TV kacha mma. <ref name="pride" /> <ref name="5best">{{Cite web|date=30 October 2019|url=https://www.masala.com/sajal-aly-her-5-best-drama-performances-301167.html|title=Sajal Aly: Her 5 Best Drama Performances|work=masala dot com|accessdate=7 June 2021|author=Sophia Qureshi}}</ref>
=== Igwe onyonyo ===
{| class="wikitable sortable plainrowheaders"
!Afọ
! Aha
! Ọrụ
! Ihe ndetu
|-
| 2012
! scope="row" | ''O Meri Billi''
| Neelum
| Express ntụrụndụ
|-
| 2012
! scope="row" | ''Sitara Ki Muhabbat''
| Sitara
| rowspan="6" | Hum TV
|-
| 2012
! scope="row" | ''Mee Dant Ki Mohabbat''
| Sania
|-
| 2012
! scope="row" | ''Kya Pyar Ho Gaya''
| Shagufta
|-
| 2013
! scope="row" | ''Doosra Naam''
| Naureen
|-
| 2013
! scope="row" | ''Behadd''
| Maha
|-
| 2013
! scope="row" | ''Yaqiin''
| Hania
|-
| 2013
! scope="row" | ''Band Baj Gaya''
| Mehwish
| ARY Digital
|-
| 2013
! scope="row" | ''Bakht Bari''
| Bakhtbari
| rowspan="8" | Hum TV
|-
| 2013
! scope="row" | ''Daalụ n'oge''
| Zunaira
|-
| 2014
! scope="row" | ''Yaqiin''
| Samama
|-
| 2014
! scope="row" | ''Gidh''
| Kinza
|-
| 2014
! scope="row" | ''Yoon Hum Miley''
| Wajeeha
|-
| 2015
! scope="row" | ''Ishq maka ọrịre''
| Neima
|}
=== Usoro webụ ===
{| class="wikitable sortable plainrowheaders"
!Afọ
! Aha
! Ọrụ
! Platform
! Ref.
|-
| 2021
! scope="row" | ''Dhoop Ki Deewar''
| Sarah Sher Ali
| rowspan="2" | ZEE5
| <ref>{{Cite web|title=Sajal Aly and Ahad Raza Mir to Star In An Upcoming Romantic Drama|url=https://www.masala.com/sajal-aly-and-ahad-raza-mir-to-star-in-an-upcoming-romantic-drama-284484.html|date=September 2020}}</ref>
|-
| 2023
| ''Uwe elu pink''
| Sofia
| <ref>{{Cite web|url=https://en.dailypakistan.com.pk/22-Nov-2022/sajal-wahaj-nazish-to-star-in-upcoming-webseries%3fversion=|title=Sajal, Wahaj, Nazish to star in upcoming webseries|date=23 November 2022|accessdate=6 October 2023|work=Daily Pakistan}}</ref>
|}
== Ihe nrite na nhọpụta ==
{| class="wikitable sortable plainrowheaders"
! scope="col" |Year
! scope="col" |Content
! scope="col" |Category
! class="unsortable" scope="col" |Result
! scope="col" |Ref.
|-
! colspan="5" style="background:#bfd7ff;" |Hum Awards
|-
|2013
! scope="row" |''Mere Qatil Mere Dildar''
|Hum Award for Best Supporting Actress
| {{Nom}}
|
|-
| rowspan="3" |2017
! rowspan="3" scope="row" |''Gul-e-Rana''
|Best Actress - Jury
| {{Won}}
|<ref>{{Cite news|url=https://images.dawn.com/news/1177515|title=Sang-e-Mar Mar and Udaari win big at the Hum Awards 2017|date=30 April 2017|work=Images|accessdate=26 June 2018|language=en-US}}</ref>
|-
|Best Actor - popular
| {{Nom}}
|
|-
|Best Onscreen Couple - Popular <br /><br /> <small>(With Feroze Khan)</small>
| {{Nom}}
|
|-
| rowspan="8" |2018
! rowspan="4" scope="row" |''Yaqeen Ka Safar''
|Best Actress Popular
| {{Won}}
|
|-
|Best Onscreen Couple - Popular <br /><br /> <small>(With Ahad Raza Mir)</small>
| {{Won}}
|<ref>{{Cite news|url=https://en.dailypakistan.com.pk/lifestyle/exciting-hum-awards-has-revealed-their-viewers-choice-nominations-list/|title=Exciting: Hum Awards has revealed their viewers choice nominations list|work=Daily Pakistan Global|accessdate=30 July 2018|language=en-US}}</ref>
|-
|Best Actress - Jury
| {{Nom}}
|
|-
|Best Onscreen Couple - Jury
|{{Nom}}
|
|-
! rowspan="4" scope="row" |''O Rangreza''
|Best on-screen couple Popular with Bilal Abbas Khan
| {{Nom}}
|
|-
|Best on-screen couple Jury with Bilal Abbas Khan
| {{Won}}
|<ref>{{Cite news|url=https://dailytimes.com.pk/274951/hum-awards-2018-all-the-winners/|title=Hum Awards 2018: All the winners - Daily Times|date=29 July 2018|work=Daily Times|accessdate=30 July 2018|language=en-US}}</ref>
|-
|Best Actor Female Popular
| {{Nom}}
|
|-
|Best Actor Female Jury
| {{Won}}
|
|-
! colspan="5" style="background:#bfd7ff;" |Lux Style Awards
|-
|2014
! scope="row" |''Nanhi''
|Best Television Actress - Satellite
| {{Nom}}
|<ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1124905/2014-lux-style-awards-meet-the-nominees|title=2014 Lux Style Awards: Meet the nominees!|author=Desk|first=Entertainment|date=13 August 2014|work=Dawn|accessdate=27 June 2018|language=en-US}}</ref>
|-
|2015
! scope="row" |''Sannata''
|Best Television Actress
| {{Nom}}
|<ref>{{Cite news|url=https://tribune.com.pk/story/922031/lux-style-awards-2015-nominees-announced/|title=Lux Style Awards 2015 nominees announced {{!}} The Express Tribune|date=16 July 2015|work=The Express Tribune|accessdate=27 June 2018|language=en-US}}</ref>
|-
|2016
! scope="row" |''Khuda Dekh Raha Hai''
|Best Television Actress
| {{Nom}}
|<ref>{{Cite news|url=https://images.dawn.com/news/1175460/lux-style-awards-2016-nominations-are-out-did-your-favourite-star-make-the-cut|title=Lux Style Awards 2016 nominations are out — did your favourite star make the cut?|date=31 May 2016|work=Images|accessdate=27 June 2018|language=en-US}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2017
! scope="row" |''Gul-e-Rana''
|Best Television Actress
| {{Nom}}
|<ref name="16th" />
|-
! scope="row" |''Zindagi Kitni Haseen Hai''
|Best Actress
| {{Nom}}
|<ref name="16th">{{Cite news|url=https://tribune.com.pk/story/1355888/16th-lux-style-awards-nominations-predictions/|title=16th Lux Style Awards: Nominations and predictions {{!}} The Express Tribune|date=15 March 2017|work=The Express Tribune|accessdate=26 June 2018|language=en-US}}</ref>
|-
| rowspan="2" |2018
! scope="row" |''O Rangreza''
|Best Television Actress
| {{Nom}}
|<ref name="17th">{{Cite news|url=https://tribune.com.pk/story/1607894/4-lux-style-awards-2018-nominations/|title=Lux Style Awards 2018: And the nominations are... {{!}} The Express Tribune|date=13 January 2018|work=The Express Tribune|accessdate=26 June 2018|language=en-US}}</ref>
|-
! scope="row" |''Yaqeen Ka Safar''
|Best TV Actress
| {{Nom}}
|<ref name="17th" />
|-
| rowspan="2" |2020
! rowspan="2" scope="row" |''Aangan''
|Best Television Actress- Viewer's Choice
| {{Nom}}
|<ref name="tri">{{Cite web|url=https://tribune.com.pk/story/2266809/lux-style-awards-2020-and-the-nominees-are?|title=Lux Style Awards 2020: And the nominees are...|work=The Express Tribune|date=3 October 2020|language=en|accessdate=12 January 2022}}</ref>
|-
|Best Television Actress- Critics Choice
| {{Nom}}
|<ref name="nom">{{Cite web|url=https://www.bolnews.com/entertainment/2020/10/lux-style-awards-2020-nominations-for-the-categories-announced/|title=Lux Style Awards 2020: Nominations For The Categories Announced|work=bolnews.com|language=en|accessdate=5 October 2020}}</ref>
|-
| rowspan="3" |2021
! rowspan="2" scope="row" |''Alif''
|Best Television Actress (Critics' Choice)
| {{Nom}}
|<ref name="lsa 2021">{{Cite web|url=https://images.dawn.com/news/1188259|title=Lux Style Awards announces nominations for its 20th edition|work=Dawn Images|date=26 August 2021|accessdate=}}</ref>
|-
|Best Television Actress (Viewers' Choice)
| {{Nom}}
|<ref name="lsa 2021" />
|-
! scope="row" |''Yeh Dil Mera''
|Best Original Soundtrack <br /><br /> <small>(With Naved Nashad)</small>
| {{Nom}}
|
|-
|2022
! scope="row" |''Khel Khel Mein''
|Best Film Actress
|{{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=https://tribune.com.pk/story/2387740/lsa-2022-and-the-nominees-are|title=LSA 2022: And the nominees are|date=23 November 2022}}</ref>
|-
|2023
! scope="row" |''Sinf-e-Aahan''
|Best TV Actress Critics' choice
|{{Nom}}
|<ref>{{Cite web|url=https://www.tribune.com.pk/story/2438044/lux-style-awards-2023-nominations-out-now-pasoori-joyland-mere-humsafar-reign-supreme%3famp=1|title=Lux Style Awards 2023 nominations out now: Pasoori, Joyland, Mere Humsafar reign supreme|work=Tribute.com|accessdate=27 September 2023}}</ref>
|-
! colspan="5" style="background:#bfd7ff;" |IPPA Awards
|-
| rowspan="3" |2018
! rowspan="3" scope="row" |''Yaqeen Ka Safar''
|Best Actress TV (Viewer's Choice)
| {{Nom}}
|
|-
|Best Actress TV (Jury's Choice)
| {{Won}}
|<ref>{{Cite web|accessdate=29 January 2021|publisher=Mangobaaz|url=https://www.mangobaaz.com/ippa-awards-winners|title=Here Are All The Winners From The IPPA Awards Held In London|date=10 September 2018|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203085533/https://www.mangobaaz.com/ippa-awards-winners}}</ref>
|-
|Best Jodi of the year <br /><br /> <small>(With Ahad Raza Mir)</small>
| {{Won}}
|
|-
! colspan="5" style="background:#bfd7ff;" |Pakistan Media Awards
|-
| rowspan="2" |2014
! scope="row" |''Nanhi''
| rowspan="2" |Best Drama Actress
| {{Nom}}
|
|-
! scope="row" |''Gohar-e-Nayab''
| {{Won}}
|
|-
! colspan="5" style="background:#bfd7ff;" |47th Nigar Awards
|-
|2017
! scope="row" |''Zindagi Kitni Haseen Hai''
|Best Debut Female
|{{Nom}}
|
|-
! colspan="5" style="background:#bfd7ff;" |Daily Times
|-
|2019
| {{NA}}
|Pride of Pakistan
| {{Won}}
|
|-
! colspan="5" style="background:#bfd7ff;" |ARY Digital- Social Media Drama Awards 2018
|-
|2019
! scope="row" |''Noor ul Ain''
|Best Couple with Imran Abbas
| {{Nom}}
|
|-
! colspan="5" style="background:#bfd7ff;" |DIAFA Awards
|-
|2020
! scope="row" |For contribution to Film and Television
|International Icon Award
| {{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=https://www.khaleejtimes.com/in-the-city/sajal-aly-wins-international-icon-award-at-diafa-in-dubai|title=Sajal Aly wins International Icon award at DIAFA in Dubai|date=30 November 2020|work=Khaleej Times|accessdate=6 December 2023}}</ref>
|-
! colspan="5" style="background:#bfd7ff;" |Pakistan International Screen Awards
|-
|2020
! scope="row" |''Aangan''
|Best Actress
| {{Nom}}
|<ref>{{Cite web|url=https://dailytimes.com.pk/544542/sajal-nominated-for-best-tv-actress-award-at-pisa-2020/|title=Sajal nominated for Best TV Actress award at PISA 2020|work=Daily Times|date=23 January 2020|accessdate=}}</ref>
|-
! colspan="5" style="background:#bfd7ff;" |Filmfare Middle East Awards
|-
|2022
| {{NA}}
|Popular Face of Pakistani Cinema
|{{Won}}
|<ref>{{Cite web|url=https://tribune.com.pk/story/2387276/sajal-humayun-fahad-join-bollywoods-best-at-filmfare-me-receive-honours|title=Sajal, Humayun, Fahad join Bollywood's best at Filmfare ME, receive honours|date=20 November 2022|work=The Express Tribune}}</ref>
|}
== Ntụaka ==
{{Reflist}}
== Njikọ mpụga ==
* {{IMDb name|6911446}}
* Sajal Aly on Instagram
* Sajal Aly on Twitter
[[Òtù:Mmadụ ndi di ndụ]]
cv5ikycr76fg1qdn8pztso77vh3gi65
Nia Kurniasih Ardikoesoema
0
54217
725984
722861
2026-09-17T15:52:54Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
725984
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox biography vcard"
! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:125%;" |<div class="fn">Nia Kurniasih Ardikoesoema</div>
|-
|- class="infobox-label" scope="row"
! class="infobox-label" scope="row" | Amụrụ
| class="infobox-data" |<div class="nickname" style="display:inline"> Nia Kurniasih Ardikoesoema</div><br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> <span style="display:none">( <span class="bday">1948-03-13</span> )</span> Maachị 13, 1948<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki><div class="birthplace" style="display:inline"> [[Bandung]], [[West Java]], Indonesia</div>
|- class="birthplace" style="display:inline"
! class="infobox-label" scope="row" | Nwụrụ
| class="infobox-data" | Eprel 8, 2018 <span style="display:none">(2018-04-08)</span> (agadi 70)<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki><div class="deathplace" style="display:inline"> [[:id:Rumah Sakit Santo Borromeus|Ụlọ ọgwụ Santo Borromeus]], [[Bandung]], [[West Java]], Indonesia</div>
|-
! class="infobox-label" scope="row" | Ndị ọzọ aha
| class="infobox-data nickname" | Nia Ardikoesoema
! class="infobox-label" scope="row" | Alma nne
| class="infobox-data" | [[Bandung Institute of Technology]]
! class="infobox-label" scope="row" | Ogologo
| class="infobox-data" | 5 ft 9 na (1.75 m)
|-
| colspan="2" class="infobox-full-data" |
|}
'''Nia Kurniasih Ardikoesoema''' (March 13, 1948 - Eprel 8, 2018) bụ onye na-ese ụkpụrụ ụlọ Indonesian, ihe nlereanya na onye nwe aha ịma mma nke meriri Miss Universe Indonesia 1974, ọ bụ nwanyị mbụ sitere Indonesia na-eme mba mpụta mbụ na Miss Universe akụkọ ihe mere eme. Ardikoesoema na-anọchite anya Indonesia na Miss Universe 1974 pageant na Manila, Philippines . <ref>{{Cite news|url=https://historia.id/kultur/articles/lenggang-kontes-di-tengah-protes-DOaqE|title=Lenggang Kontes di Tengah Protes|author=Fajar Riadi|publisher=historia.id|accessdate=April 23, 2017|archive-date=January 17, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230117132608/https://historia.id/kultur/articles/lenggang-kontes-di-tengah-protes-DOaqE|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.pilihanindonesia.com/hiburan/pr-8156201334/jejak-indonesia-di-miss-universe-laksmi-deneefe-jadi-perwakilan-ke-26|title=Jejak Indonesia di Miss Universe, Laksmi DeNeefe Jadi Perwakilan Ke-26|author=Ria Monika|publisher=pilihanindonesia.com|accessdate=December 23, 2022}}</ref>
== Ndụ mbụ, ndabere na ọrụ ==
A mụrụ Ardikoesoema na Bandung, West Java na March 13, 1948, nye nne na nna Sundan . <ref name="Biography" /> Ọ gụsịrị akwụkwọ na valedictorian na ụlọ akwụkwọ sekọndrị na salutatorian na ụlọ akwụkwọ sekọndrị. Ọ gụchara magna cum laude na Bandung Institute of Technology (ITB) na ije dị ka ngalaba ọzụzụ ya. <ref name="Biography">{{Cite news|url=https://jernih.co/potpourri/wakil-pertama-indonesia-ke-ajang-miss-universe-ternyata-mojang-parahyangan/|title=Wakil Pertama Indonesia ke Ajang Miss Universe, Ternyata Mojang Parahyangan|work=jernih.co|date=December 27, 2021|accessdate=April 16, 2023}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.liputan6.com/global/read/3439251/wakil-indonesia-pertama-di-miss-universe-wafat|title=Wakil Indonesia Pertama di Miss Universe Wafat|author=Muhammad Bimo Aprilianto|publisher=[[Liputan 6]]|date=April 9, 2018|accessdate=April 16, 2023}}</ref>
Na Eprel 8, 2018, na 20:59 WIB Ardikoesoema anwụọla. <ref>{{Cite news|url=https://wolipop.detik.com/entertainment-news/d-3961117/wakil-pertama-ri-di-miss-universe-meninggal-puteri-indonesia-berduka|title=Wakil Pertama RI di Miss Universe Meninggal, Puteri Indonesia Berduka|author=Hestianingsih|publisher=[[Detik.com|Detik News]]|date=April 9, 2018|accessdate=April 16, 2023}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.fimela.com/lifestyle/read/3812648/nia-kurniasi-wakil-ri-pertama-di-miss-universe-1974-wafat|title=Nia Kurniasi, Wakil RI Pertama di Miss Universe 1974 Wafat|publisher=[[:id:Fimela|Fimela]]|date=April 9, 2018|accessdate=April 16, 2023}}</ref> Ọ nwụrụ na Sọnde, ka ọ nwetasịrị ọgwụgwọ kpụ ọkụ n'ọnụ n'ụlọ [[:id:Rumah Sakit Santo Borromeus|ọgwụ Santo Borromeus]], Bandung, West Java . <ref>{{Cite news|url=https://merahputih.com/post/read/wakil-pertama-indonesia-di-miss-universe-meninggal-dunia|title=Wakil Pertama Indonesia di Miss Universe Meninggal Dunia|author=P. Suryo R.|publisher=[[Telkom-4|Merah Putih]]|date=April 9, 2018|accessdate=April 16, 2023}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://rakyatku.com/read/95962/innalillah-wakil-indonesia-di-miss-universe-meninggal-dunia|title=Innalillah... Wakil Indonesia di Miss Universe Meninggal Dunia|author=Nur Hidayat Said|publisher=rakyatku.com|date=April 9, 2018|accessdate=April 16, 2023|archive-date=April 16, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230416050720/https://rakyatku.com/read/95962/innalillah-wakil-indonesia-di-miss-universe-meninggal-dunia|url-status=dead}}</ref> Nia, onye okenye nke Bandung Institute of Technology (ITB) nwụrụ n'oge agadi, 70 afọ. <ref name="Biography"/> <ref>{{Cite news|url=https://www.krjogja.com/hiburan/read/430387/wakil-indonesia-pertama-di-miss-universe-tutup-usia|title=Wakil Indonesia Pertama di Miss Universe Tutup Usia|author=Danar|publisher=krjogja.com|date=April 10, 2018|accessdate=April 16, 2023}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://akurat.co/wakil-pertama-indonesia-di-ajang-miss-universe-nia-kurniasih-meninggal-dunia|title=Wakil Pertama Indonesia di Ajang Miss Universe, Nia Kurniasih Meninggal Dunia|author=Rani Ayu Utami|publisher=akurat.co|date=April 9, 2018|accessdate=April 16, 2023|archive-date=April 16, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230416050720/https://akurat.co/wakil-pertama-indonesia-di-ajang-miss-universe-nia-kurniasih-meninggal-dunia|url-status=dead}}</ref>
== Ihu ihu ==
=== Mojang Bandung na Putri Indonesia ===
Ardikoesoema na-amalite ịbanye n'ime ụwa nke ihu akwụkwọ site na ịbanye ''"Mojang Bandung 1973"'' (nke a makwaara dị ka ''Ratu Jawa Barat'' n'oge ahụ), <ref>{{Cite news|url=https://majalah.tempo.co/read/pokok-dan-tokoh/68339/cinta-almamater|title=Cinta Almamater|publisher=[[Tempo (Indonesian magazine)]]|date=December 20, 1975}}</ref> mpaghara mpaghara nke na-ahọrọ ya ndị mmeri maka onye nnọchiteanya njem nleta nke Bandung . <ref name="Biography"/> <ref>{{Cite news|url=https://www.brilio.net/sosok/nia-kurniasi-mojang-bandung-wakil-pertama-indonesia-di-miss-universe-170725r.html|title=Nia Kurniasi, mojang Bandung wakil pertama Indonesia di Miss Universe|author=Fefy Haryanto|publisher=brilio.net|date=July 25, 2017|accessdate=April 16, 2023}}</ref> N'oge abalị coronation ikpeazụ ọ meriri aha, <ref name="Biography" /> mechara Ardikoesoema nweta ikike ịnọchite anya Indonesia na Miss Universe 1974 n'okpuru Andi Nurhayati Beauty directorship, <ref>{{Cite news|url=https://www.majalah.tempo.co/amp/nasional/3318/menunggu-restu-dari-atas|title=Menunggu Restu Dari Atas|publisher=[[Tempo (Indonesian magazine)|Tempo]]|accessdate=March 20, 2016|archive-date=January 17, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230117131649/https://majalah.tempo.co/amp/nasional/3318/menunggu-restu-dari-atas|url-status=dead}}</ref> onye ji ikike maka " ''Putri Indonesia (Princess of Indonesia)'' " mba mara mma, <ref>{{Cite web|url=http://www.beautiesofindonesia.com/2014/02/indonesian-beauty-queens-in-new-order.html|title=Indonesian Beauty Queens in New Order of Government|publisher=beautiesofindonesia.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160130205752/http://www.beautiesofindonesia.com/2014/02/indonesian-beauty-queens-in-new-order.html|archivedate=2016-01-30}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.bernas.id/2018/03/45604/62492-jadi-impian-setiap-perempuan-kontes-kecantikan-ternyata-pernah-dilarang/|title=Jadi Impian Setiap Perempuan, Kontes Kecantikan Ternyata Pernah Dilarang|publisher=[[Bernas (newspaper)|Bernas]]|accessdate=March 10, 2018}}</ref> na-eziga nwanyị Indonesian ka ndị nnọchiteanya mba na International pageants bụ Miss Universe na Miss World . <ref>{{Cite news|url=https://www.jurnalperempuan.org/blog/senjata-miss-world-yang-ditakuti?locale=en|title="Senjata" Miss World Yang Ditakuti|author=Gadis Arivia|publisher=jurnalperempuan.org|date=September 3, 2013|accessdate=April 15, 2023}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.solopos.com/kontes-bikini-miss-universe-sempat-jadi-kontroversi-di-indonesia-1526964|title=Kontes Bikini Miss Universe Sempat Jadi Kontroversi di Indonesia|publisher=[[Solopos]]|date=April 9, 2018|accessdate=April 16, 2023}}</ref>
=== Miss Universe ===
Dị ka onye mmeri nke Miss Universe Indonesia 1974, Ardikoesoema na-anọchite anya Indonesia na Miss Universe 1974 pageant, Ardikoesoema ghọrọ nwanyị Indonesia mbụ na-eme mba mpụta mbụ na Miss Universe akụkọ ihe mere eme. <ref>{{Cite news|url=https://jambi.tribunnews.com/2018/04/11/nia-kurniasih-tahun-1974-wakili-indonesia-di-ajang-miss-universe-ini-video-penampilannya?page=all|title=Nia Kurniasih – Tahun 1974 Wakili Indonesia di Ajang Miss Universe, Ini Video Penampilannya|author=Suci Rahayu P.K.|publisher=[[Tribun Network]]|date=April 11, 2018|accessdate=April 16, 2023}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://wolipop.detik.com/entertainment-news/d-3960780/nia-kurniasih-wakil-pertama-indonesia-di-miss-universe-meninggal|title=Nia Kurniasih Wakil Pertama Indonesia di Miss Universe Meninggal|author=Rahmi Anjani|publisher=[[Detik.com|Detik News]]|date=April 9, 2018|accessdate=April 16, 2023}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.viva.co.id/gaya-hidup/inspirasi-unik/1024631-cerita-wakil-pertama-indonesia-di-miss-universe-1974|title=Cerita Wakil Pertama Indonesia di Miss Universe 1974|author=Alika Noor Kholifah, Bimo Aria|publisher=[[:id:VIVA.co.id|VIVA.co.id]]|date=April 9, 2018|accessdate=April 16, 2023}}</ref> Ardikoesoema gara Manila, Philippines, ọ bụ asọmpi Miss Universe nke mbụ emere na [[Asia|Eshia]] . <ref>{{Cite news|url=https://www.idntimes.com/news/indonesia/margith-juita-damanik/nia-kurniasih-perempuani-ndonesia-pertama-miss-universe-1?page=all|title=5 Fakta Nia Kurniasih: Perempuan Indonesia Pertama di Miss Universe|author=Margith Juita Damanik|publisher=[[Times of Indonesia]]|date=April 9, 2018|accessdate=April 16, 2023}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.brilio.net/selebritis/usai-ajang-miss-universe-40-tahun-lalu-begini-foto-nia-kurniasi-kini-170902n.html|title=Usai ajang Miss Universe 40 tahun lalu, begini foto Nia Kurniasi kini|publisher=brilio.net|date=September 2, 2017|accessdate=April 16, 2023}}</ref> Mgbe ọ gbasịrị asọmpi ahụ, Ardikoesoema na-enweta ihe nrite site na Indonesian World Records Museum dị ka ''"Beauty Pioneer bụ onye gbara asọmpi na Miss Universe pageant"'' . <ref>{{Cite news|url=https://kabarnesia.com/7168/mengenang-nia-kurniasih-wanita-pertama-indonesia-yang-mewakili-miss-universe/|title=Mengenang Nia Kurniasih, Wanita Pertama Indonesia di Ajang Miss Universe|author=Muthia Syafira Mawardha|publisher=kabarnesia.com|date=April 9, 2018|accessdate=April 16, 2023}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.gelora.co/2018/04/nia-kurniasih-wakil-pertama-indonesia.html|title=Nia Kurniasih Wakil Pertama Indonesia di Miss Universe Meninggal Dunia|publisher=gelora.co|date=April 9, 2018|accessdate=April 16, 2023}}</ref>
== Hụkwa ==
* Miss Universe Indonesia
* Miss Universe 1974
== Ntụaka ==
{{Reflist|2}}
4o2j64pe3b59qv24lzdvj6uzvlfofrt
Irshad Manji
0
60216
725990
721732
2026-09-17T18:18:05Z
Dolphyb
10983
/* Allah, Nnwere Onwe na Ịhụnanya */
725990
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
{{Reflist}}
'''Irshad Manji''' (amụrụ n'afọ 1968) bụ onye nkuzi Canada a mụrụ na Uganda. Ọ bụ onye dere The Trouble with Islam Today (2004) na Allah, Liberty and Love (2011), nke a machibidoro iwu n'ọtụtụ mba ndị Alakụba.<ref name="Bedell">{{Cite news|author=Bedell|first=Geraldine|date=2 August 2008|title=Interview: 'I cringed when they compared me to Martin Luther'|work=[[The Guardian]]|url=https://www.theguardian.com/books/2008/aug/03/women|accessdate=22 July 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hrw.org/news/2012/05/31/malaysia-reverse-book-ban|title=Malaysia: Reverse Book Ban|date=31 May 2012|work=Human Rights Watch|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180912111414/https://www.hrw.org/news/2012/05/31/malaysia-reverse-book-ban|archivedate=12 September 2018|accessdate=22 July 2017}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://english.alarabiya.net/articles/2012/05/19/215087.html|title=Muslim gay Canadian launches book in Malaysia despite 'ban'|date=19 May 2012|work=Al Arabiya News|accessdate=16 July 2017}}</ref> O mekwara akwụkwọ akụkọ PBS na America na usoro Crossroads, akpọrọ Faith Without Fear, nke ahọpụtara maka onyinye Emmy na 2008.[1] [2] Onye bụbu onye nta akụkọ na onye na-egosi ihe onyonyo, Manji bụ onye na-akwado nkọwa mgbanwe nke Islam na onye nkatọ nkọwa nkịtị nke Koran. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[''[[wikipedia:Tinye edensibịa|<span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2022)">citation needed</span>]]'']</sup>
Akwụkwọ ọhụrụ ya, Don't Label Me (2019), na-atụ aro ụzọ isi gwọọ esemokwu ndọrọ ndọrọ ọchịchị, agbụrụ, na ọdịbendị. Echiche ndị dị n'akwụkwọ ahụ nwere njikọ na Moral Courage Project, nke Manji guzobere na Mahadum New York na 2008 wee gbasaa na Mahadum nke Southern California (USC) na 2016, mgbe ọ bụ onye isi na Annenberg Center on Communication Leadership &amp; Policy.<ref name="USC Annenberg">{{Cite web|title=Irshad Manji|url=https://communicationleadership.usc.edu/fellows/senior/irshad-manji/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200222222806/https://communicationleadership.usc.edu/fellows/senior/irshad-manji/|archivedate=22 February 2020|accessdate=22 July 2017|work=Center on Communication Leadership & Policy|publisher=USC Annenberg}}</ref> Mgbe ọ hapụsịrị USC, o guzobere Moral Courage College na ebumnuche nke ịkụzi "ndị na-eto eto otu esi etinye aka n'eziokwu banyere ịkpa ókè okwu kama ime ihere ma ọ bụ ịkagbu ibe ha".<ref>{{Cite web|author=Manji|first=Irshad|date=16 August 2020|title=Hating the "Hateful"|url=https://www.persuasion.community/p/hating-the-hateful|accessdate=1 September 2020|work=Persuasion}}</ref> Manji na-ekwu okwu banyere isiokwu ndị a dị ka onye isi nchọpụta na Oxford Initiative for Global Ethics and Human Rights . <ref>{{Cite web|title=Fellows|url=https://www.oxfordglobalethics.org/fellows|accessdate=1 September 2020|work=Oxford Initiative for Global Ethics and Human Rights|language=en-US}}</ref>
== Mbido ndụ na agụmakwụkwọ ==
A mụrụ Manji na 1968 na nso Kampala, Uganda.[1] Nne ya sitere na Egypt na nna ya nke ihe nketa India.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2005/03/03/opinion/brave-young-and-muslim.html|title=Brave, Young and Muslim|author=Friedman|first=Thomas L.|date=3 March 2005|work=The New York Times|accessdate=28 March 2019|language=en-US}}</ref>
Mgbe [[Idi Amin]] nyere iwu ka Ịchụpụ ndị Eshia na ndị ọzọ na-abụghị ndị Afrịka na Uganda na mbido afọ 1970, <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=4tY_Rk0BTGMC&pg=PA93|title=Muslim Women Reformers: Inspiring Voices Against Oppression|author=Lichter|first=Ida|date=2009|publisher=Prometheus Books|isbn=978-1-61592-502-5|pages=93|language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2003/10/04/international/americas/04FPRO.html|title=An Unlikely Promoter of an Islamic Reformation|author=Krauss|first=Clifford|date=4 October 2003|work=[[The New York Times]]|accessdate=11 July 2006}}</ref> Manji na ezinụlọ ya bịara [[Kánada|Canada]] dị ka ndị gbara ọsọ ndụ mgbe ọ dị afọ anọ. <ref name="Bedell"/><ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702303918204577446170153730122|title=Lady Gaga Versus Global Jihad|author=Stephens|first=Bret|date=4 June 2012|work=The Wall Street Journal|accessdate=19 September 2019|language=en-US}}</ref> Ha biri na Richmond, British Columbia, nso Vancouver. <ref name="Todd"><ref name="Todd">{{cite news|url=https://vancouversun.com/news/staff-blogs/the-trouble-with-irshad-manji|title=The Trouble with Irshad Manji|last=Todd|first=Douglas|date=13 May 2008|newspaper=[[Vancouver Sun]]|access-date=22 July 2017}}</ref> Manji gara ụlọ akwụkwọ ọha na eze na, na Satọdee ọ bụla, ụlọ akwụkwọ okpukpe (madrasa). Manji na-ekwu na, mgbe ọ dị afọ iri na anọ, a chụpụrụ ya na madrasa maka ịjụ ọtụtụ ajụjụ.<ref name="Popescu">{{Cite journal|author=Popescu|first=Lucy|date=12 October 2011|title=Irshad Manji|url=https://literaryreview.co.uk/irshad-manji|journal=Literary Review|issue=400|accessdate=22 July 2017}}</ref><ref>{{Cite news|author=Wente|first=Margaret|url=https://www.theglobeandmail.com/news/national/the-muslim-refusenik/article772583/|title=The Muslim refusenik|work=[[The Globe and Mail]]|accessdate=22 July 2017}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://vancouversun.com/news/local-news/canada-150-irshad-manji-challenging-muslim-doctrine|title=Canada 150: Irshad Manji, challenging Muslim doctrine|author=Stephen Hume|work=[[Vancouver Sun]]|accessdate=22 July 2017}}</ref>
N'afọ 1990, Manji nwetara nzere bachelọ na nsọpụrụ na akụkọ ihe mere eme nke echiche site na Mahadum British Columbia, wee merie Gọvanọ General's Academic Medal maka onye gụsịrị akwụkwọ na Humanities.<ref>{{Cite web|url=http://www.fondationtrudeau.ca/en/community/irshad-manji|title=Irshad Manji|work=Fondationtrudeau.ca|accessdate=22 July 2017|archivedate=4 November 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171104065136/http://www.fondationtrudeau.ca/en/community/irshad-manji}}</ref> Na 2002, Manji ghọrọ onye na-ede akwụkwọ na Mahadum Toronto's Hart House, ebe ọ malitere ide Nsogbu na Islam Taa.[1] [2] Ọ bụ onye ọbịa ya na mmemme mmụta mmụta nchekwa mba ụwa na Mahadum Yale na 2006 [3] wee bụrụ onye otu ibe ya na Brussels nke dabeere na European Foundation for Democracy site na 2006 ruo 2012. <ref>{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/news/freespeech-irshad-manji/|title=freeSpeech: Irshad Manji|author=McNamara|first=Melissa|date=18 September 2006|work=[[CBS News]]|accessdate=22 July 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.gmfus.org/events/reconciling-islam-freedom|title=Reconciling Islam with Freedom|date=14 May 2007|work=The German Marshall Fund of the United States|language=en|accessdate=19 September 2019|archivedate=12 December 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191212223356/http://www.gmfus.org/events/reconciling-islam-freedom}}</ref>
== Ọrụ ==
Manji malitere ọrụ ya na ndọrọ ndọrọ ọchịchị n'afọ ndị 1990. Ọ bụ onye enyemaka iwu na ndị omeiwu Canada maka onye otu New Democratic Party nke ndị omeiwu Dawn Black, mgbe ahụ odeakwụkwọ mgbasa ozi na Gọọmentị Ontario maka minista nke Ontario New Democratic Party Marion Boyd, <ref>{{Cite news|author=Todd|first=Douglas|title=The Trouble with Irshad Manji|url=https://vancouversun.com/news/staff-blogs/the-trouble-with-irshad-manji|accessdate=28 August 2020|work=Vancouver Sun|date=13 May 2008}}</ref> ma mesịa bụrụ onye edemede okwu maka onye isi NDP Audrey McLaughlin. Mgbe ọ dị afọ iri abụọ na anọ, ọ ghọrọ onye nchịkọta akụkọ ihe gbasara mba maka nwa amaala Ottawa [1] na onye kacha nta na bọọdụ nchịkọta akụkọ maka ụbọchị Canada ọ bụla. Ọ bụkwa onye na-ede akwụkwọ maka akwụkwọ akụkọ LGBT ọhụrụ Ottawa Capital Xtra![2] O sonye na ngalaba "Friendly Fire" mgbe niile na TVOntario's Studio 2 site na 1992 ruo 1994, isi na isi megide onye edemede aka nri Michael Coren. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=tMvzNiHF-XIC&pg=PA70|title=Joe's Toronto: Portraiture|author=Joe|first=Mendelson|date=2005|publisher=ECW Press|isbn=978-1-55022-715-4|pages=70|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://rrj.ca/a-talking-contradiction/|title=A Talking Contradiction|author=Habib|first=Samra|date=17 March 2003|work=Ryerson Review of Journalism|language=en-US|accessdate=8 October 2019|archivedate=27 February 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240227134320/https://rrj.ca/a-talking-contradiction/}}</ref>
Manji kwadoro ma mepụta ọtụtụ mmemme ihe omume ọha na telivishọn, gụnyere Q-Files maka Pulse24 na onye nọchiri ya QT: QueerTelevision maka Citytv dabeere na Toronto na njedebe 1990s.[1][2] Mgbe ọ hapụrụ ihe nkiri ahụ, Manji nyere “nnukwu Q” ihe onyonyo onyonyo n'ọ́bá akwụkwọ mpako dị na Mahadum Western Ontario.
Ọ pụtakwara na netwọkụ telivishọn gburugburu ụwa, gụnyere Al Jazeera, CBC, BBC, MSNBC, C-SPAN, CNN, PBS, Fox News Channel, CBS, na HBO.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/user/IrshadManjiTV|title=Irshad Manji|work=YouTube|language=en|accessdate=25 May 2019}}</ref>
Ọ bụkwa prọfesọ nleta na Mahadum New York (NYU) site na 2008 ruo 2015. <ref>{{Cite web|url=http://kwese.espn.com/olympics/summer/2012/story/_/id/8157338/ioc-bar-saudi-arabia-olympics-women-added-team|title=IOC should bar Saudi Arabia from Olympics unless women added to team|date=12 July 2012|work=Kwese.espn.com|accessdate=22 July 2017|archivedate=13 September 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180913002250/http://kwese.espn.com/olympics/summer/2012/story/_/id/8157338/ioc-bar-saudi-arabia-olympics-women-added-team}}</ref> Manji sonyeere ụlọ akwụkwọ Robert F. Wagner Graduate School of Public Service nke NYU iji mepụta Moral Courage Project, ihe omume iji kụziere ndị na-eto eto otu esi ekwu eziokwu n'ime obodo ha.<ref>{{Cite web|url=http://www.irshadmanji.com/moral-courage-project|title=Explore the Issues|author=Manji|first=Irshad|work=IrshadManji.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120901122500/https://www.irshadmanji.com/Moral-Courage-Project|archivedate=1 September 2012|accessdate=22 July 2017}}</ref> Ọmụmụ ihe ya lekwasịrị anya n'otú "esi eme mkpebi ndị na-adabere n'ụkpụrụ maka iguzosi ike n'ezi ihe ha - ọkachamara na nke onwe ha".<ref>{{Cite web|author=Wagner|title=Moral Courage Project|url=http://wagner.nyu.edu/leadership/affiliates|publisher=Wagner School of Public Service|accessdate=24 January 2014|archivedate=23 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131123092304/http://wagner.nyu.edu/leadership/affiliates}}</ref> N'ọnwa Eprel afọ 2013, Manji na Cornel West, prọfesọ na onye na-eme ngagharị iwe, malitere Moral Courage TV (na [[YouTube]]).<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=J7GguSvt-Ow|title=Cornel West & Irshad Manji at NYU Reynolds, 4/16|date=5 June 2013|publisher=[[YouTube]]|accessdate=22 July 2017}}</ref> West kwuru banyere ọrụ Manji dị ka "ike dị ike maka ihe ọma". N'afọ 2015, Manji mepụtara "ọnụnọ West Coast nke Moral Courage" na Annenberg Center on Communication Leadership &amp; Policy nke Mahadum Southern California. <ref>{{Cite web|title=Cornel West and Irshad Manji at NYU Reynolds on 4/16/2013|date=5 June 2013|url=https://www.youtube.com/watch?v=J7GguSvt-Ow|publisher=NYU Reynolds Program in Social Entrepreneurship|accessdate=1 October 2013}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://communicationleadership.usc.edu/news/muslim-reformer-named-cclp-senior-fellow/|title=Muslim reformer named CCLP senior fellow|author=Chapman|first=Justin|date=11 September 2015|work=[[Annenberg Center on Communication Leadership & Policy]]|accessdate=22 July 2017}}</ref>
== Ọrụ ==
=== ''Nsogbu na Islam Taa'' ===
Akwụkwọ Manji bụ The Trouble with Islam Today (nke akpọrọ The Trouble With Islam) bụ nke St. Martin's Press bipụtara n'afọ 2004. E wepụtara akwụkwọ ahụ na Canada n'okpuru aha gara aga na Septemba 2003. <ref>{{Cite news|url=https://books.google.com/books?id=IWUEAAAAMBAJ&pg=PA27|title=Books: Unveiling Islam|author=Hays|first=Matthew|date=2 March 2004|work=The Advocate|accessdate=8 October 2019}}</ref> Kemgbe ahụ, a sụgharịrị ya n'ihe karịrị asụsụ 30.<ref name="Todd" />Manji nyere nsụgharị [[Arabic]], Persian, na Urdu nke akwụkwọ ahụ maka nbudata n'efu na weebụsaịtị ya.<ref name="Jerusalem Post">{{Cite web|url=https://www.jpost.com/Features/Manji-Young-Muslims-want-change|title=Manji: Young Muslims want change|date=22 June 2006|work=The Jerusalem Post|accessdate=10 September 2018}}</ref> Na The Trouble with Islam Today, Manji na-enyocha nkọwa ọhụrụ nke kor'an nke o kwenyere na ọ dabara adaba maka narị afọ nke 21.<ref>{{Cite web|url=https://www.irishexaminer.com/analysis/role-of-women-central-to-necessary-reforms-within-islam-441608.html|title=Role of women central to necessary reforms within Islam|author=O'Mahony|first=T.P.|date=1 February 2017|work=Irish Examiner|language=en|accessdate=8 October 2019}}</ref> Akwụkwọ ahụ enwetala otuto na nlelị site n'aka ndị Alakụba na ndị na-abụghị ndị Alakụga. Ọtụtụ ndị na-enyocha akwụkwọ ahụ akpọwo akwụkwọ ahụ "obi ike" ma ọ bụ "ogologo oge" ebe ndị ọzọ kwuru na ọ na-elekwasị anya na ndị Alakụba.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/Calling-all-believers-to-a-conversation-on-Islam/articleshow/1326998.cms|title=Calling all believers to a conversation on Islam|author=Rehman|first=Mujibr|date=11 December 2005|work=[[The Times of India]]|accessdate=8 October 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2004/01/25/books/decent-exposure.html|title=Decent Exposure: ''The Trouble with Islam''|author=Sullivan|first=Andrew|authorlink=Andrew Sullivan|date=25 January 2004|work=[[The New York Times]]|accessdate=8 October 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.democracynow.org/2006/2/7/freedom_of_speech_or_incitement_to|title=Freedom of Speech or Incitement to Violence? A Debate Over the Publication of Cartoons of Prophet Muhammed and the Global Muslim Protests|author=Goodman|first=Amy|authorlink=Amy Goodman|date=7 February 2006|work=Democracy Now!|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191008071329/https://www.democracynow.org/2006/2/7/freedom_of_speech_or_incitement_to|archivedate=8 October 2019|accessdate=8 October 2019}}</ref>
Tarek Fatah, onye Alakụba Canada ibe onye mbụ katọrọ The Trouble With Islam, [1] tụgharịrị n'ọnọdụ ya, na-ekwu na Manji kwuru "ezigbo maka ịkpa ókè agbụrụ na ụwa Muslim" yana na "enwere ọtụtụ ihe mgbapụta na ncheta ya". <ref>{{Cite news|first=Tahir Aslam|author=Gora|authorlink=Tahir Aslam Gora|url=http://www.thespec.com/Opinions/article/392889|date=26 June 2008|title=Canada's a centre for Islamic reform|work=[[The Hamilton Spectator]]}}</ref>
A machibidoro ''Nsogbu na Islam Taa'' n'ọtụtụ mba na Middle East.<ref name="Bedell"/> Kemgbe ọnwa Julaị afọ 2009, a machibidoro akwụkwọ ahụ iwu na Malaysia. <ref name=":3">{{Cite news|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2012/05/24/home-ministry-bans-irshad-manjis-book|title=Home Ministry bans Irshad Manji's book|date=24 May 2012|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|accessdate=25 January 2013}}</ref>
=== ''Okwukwe Na-enweghị Egwu'' ===
N'afọ 2007, Manji wepụtara ihe ngosi PBS, Faith without Fear . Ọ na-eso njem ya iji mee ka okwukwe na nnwere onwe dịghachi n'otu, na-egosi ihe ize ndụ onwe onye ọ chere ihu dị ka onye na-eme mgbanwe ndị Alakụba. Ọ na-enyocha Islamism na Yemen, Europe na North America, yana akụkọ ihe mere eme nke echiche nkatọ Islam na Spain na ebe ndị ọzọ.<ref>{{Cite web|url=https://www.pbs.org/weta/crossroads/about/show_faith_without_fear.html|title=Irshad Manji calls on her fellow Muslims to reform|publisher=[[PBS]]|quote=Trekking through the Arabian peninsula, Manji speaks with Osama bin Laden's former bodyguard, who explains why he's willing to turn his young son into a martyr. She also engages a California convert to Islam who now lives in Yemen and says that by covering her body and face, she's exercising American-style freedom of religion. But is it really freedom if you'll be punished for not covering? Manji meets one Yemeni woman who faces a steep price for rejecting the rules. Through them, Manji discovers what she thinks has corrupted a religion of justice to become an ideology of fear.|accessdate=2025-03-31|archivedate=2022-12-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221209190230/https://www.pbs.org/weta/crossroads/about/show_faith_without_fear.html}}</ref> A họpụtara Faith Without Fear maka Emmy ma bụrụ onye ikpeazụ maka National Film Board of Canada's Gemini Award . <ref name="Emmy">{{Cite web|date=15 July 2008|title=Nominees for the 29th Annual News & Documentary Emmy Awards Announced by the National Academy of Television Arts & Sciences|url=http://emmyonline.com/news_29th_nominations|accessdate=19 September 2019|work=Emmy Online|language=en-US|archivedate=23 July 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190723023527/http://emmyonline.com/news_29th_nominations}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.nfb.ca/about/news.php?id=1584|title=2007 Gemini Awards|date=10 October 2007|publisher=[[National Film Board of Canada]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071221070903/http://www.nfb.ca/about/news.php?id=1584|archivedate=21 December 2007}}</ref>[50] Ọ malitere 2008 Muslim Film Festival, nke American Islamic Congress haziri wee merie ọla edo na New York Television Festival. <ref>{{Cite web|url=http://www.muslimfilm.org/schedule.html|title=2008Muslim Film Festival - Think-Different Women|archiveurl=https://archive.today/20080416235659/http://www.muslimfilm.org/schedule.html|archivedate=16 April 2008}}</ref>[50]
=== ''Allah, Nnwere Onwe na Ịhụnanya'' ===
N'afọ 2011, Manji bipụtara Allah, Liberty and Love . N'akwụkwọ ahụ, ọ na-enyocha otú ndị Alakụba nwere ike isi kọwaa kor'an, kwuo okwu n'enweghị ihe mgbochi, ma chee echiche n'onwe ha.Iji kwado ụzọ ya, Manji na-ehota ijtihad, omenala Islam nke echiche siri ike na nkọwa nke ederede na ozizi Islam.[1][2] Manji na-ekwusi ike na mgbanwe ọ bụla nke uru na-adịgide adịgide nye ndị Alakụba nwere ike isi n'ime pụta na enweghị ike itinye ya site na isi mmalite. <ref>{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-01-02/new-age-insight/30580878_1_muslim-irshad-manji-change|title=Changing Times|author=Siddharth|first=Gautam|date=2 January 2012|work=[[The Times of India]]|accessdate=8 October 2019|archive-date=17 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017163043/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-01-02/new-age-insight/30580878_1_muslim-irshad-manji-change|url-status=dead}}</ref>
Manji kwenyere ma kwalite ịdị irè nke Alụmdi na nwunye okpukpe nke ndị Alakụba na ndị na-abụghị ndị Alakụga, ọkachasị nke ụmụ nwanyị Alakụba nye ụmụ nwoke na-abụghị Ndị Alakụba, dabere na echiche nke Khaleel Mohammed nke San Diego State University (SDSU), na San Diego, California.<ref>{{Cite web|title=Imam Khaleel Mohammed's defense of inter-faith marriage.|url=https://freethinkingstokie.files.wordpress.com/2012/04/eng_bothpages.pdf}}</ref>
Dị ka ọ dị n'ihe odide Manji ndị ọzọ, Allah, nnwere onwe na ịhụnanya mepụtara ma nzaghachi dị mma na nke na-adịghị mma. Rayyan Al Shawaf, onye odee dabeere na Beirut na onye nkatọ akwụkwọ, na-akwa arịrị na Manji lekwasịrị anya n'otú ndị Alakụba na-emesapụ aka nwere ike isi sụgharịa Koran ọ bụghị na otu esi edobe oke iwu iji kwụsị mmetụta nke Qur'an.Ọ na-ekwukwa na Manji na-akwalite ''ijtihad'' mgbe ọ na-eleghara anya na "ijtihad bụ mma agha nke na-ebibi ụzọ abụọ ahụ". <ref name="Al-Shawaf">{{Cite news|author=Al-Shawaf|first=Rayyan|title=Author's 'Allah' implores Muslims to Think Freely|url=https://www.boston.com/ae/books/articles/2011/06/25/manjis_allah_implores_muslims_to_think_freely/|accessdate=25 January 2013|work=[[The Boston Globe]]|date=25 June 2011}}</ref> Al-Shawaf na-akwa arịrị maka ilekwasị Manji anya "n'otú ndị Alakụba nwere nnwere onwe si kọwaa kor'an dịka ha nwere ike isi setịpụ ókè iwu na mmetụta mmekọrịta ọha na eze na nke akụ na ụba ya". <ref name="Al-Shawaf" /> Meliklan Kay na nyocha ya maka ''Newsweek'' kọwara akwụkwọ ahụ dị ka "ịgọ ndị Alakụzụ" ma jupụta "okwu obi ụtọ nke na-eti mkpu" <ref name="Kaylan">{{Cite web|url=https://www.newsweek.com/irshad-manji-challenges-muslims-follow-their-conscience-67465|title=Irshad Manji Challenges Muslims to Follow Their Conscience|author=Kaylan|first=Melik|date=25 September 2011|work=Newsweek|language=en|accessdate=8 October 2019}}</ref>
Omar Sultan Haque, onye nchọpụta na onye nkuzi na Harvard University Medical School, na-ekwu na ọ bụ ezie na akwụkwọ Manji dị mkpa n'ịkwalite nghọta, ọ "na-emeghị ka ụfọdụ n'ime ajụjụ ndị dị mkpa nke ga-eme ka ọdịnihu [nke nnwere onwe na nke ghere oghe] bụrụ eziokwu. " <ref name="Haque">{{Cite news|url=http://www.tnr.com/book/review/allah-liberty-love-irshad-manji|title=What Is Islamic Enlightenment?|author=Haque|first=Omar Sultan|date=15 March 2012|work=The New Republic}}</ref> Haque na-akọwakarị echiche Manji n'ụzọ "na-akwado". Howard A. Doughty, prọfesọ nke akụ na ụba ndọrọ ndọrọ ọchịchị na Seneca College, gosipụtara nke a site n'ikwu okwu site na nyocha Haque: "Chineke Manji yiri onye ndụmọdụ nduzi ụlọ akwụkwọ sekọndrị nwere mmetụta ịhụnanya ma dị ike. "<ref name="Haque" /><ref name="Doughty">{{Cite web|author=Doughty|first=Howard A.|url=https://www.innovation.cc/book-reviews/rev_doughty_assay_manji18vi1a13.pdf|title=Review Essay: What's the Trouble with Human Rights?|accessdate=16 July 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170705121430/http://www.innovation.cc/book-reviews/rev_doughty_assay_manji18vi1a13.pdf|archivedate=5 July 2017}}</ref>
Doughty, n'ịchịkọta ihe ọ chọpụtara banyere ndị na-akatọ Manji na-ekwu na ụfọdụ ndị ọkà mmụta (ma e wezụga onwe ya) na-ekwu ete "Manji nwere ike ghara inwe ike ịdọrọ isi ya ma gbanwee echiche ya ka ọ bụrụ ihe ọ na-eme". <ref name="Doughty"/> Kama ọ na-enye mgbachitere ụzọ ya ma na-arụ ụka na "ihe ndị nkatọ ya yiri ka ọ na-atụfu bụ na ọ dị mfe nkwurịta okwu, na-ewepụ ya na nkà mmụta sayensị, ndọrọ ndọrọ ọchịchị na nke akụ na ụba, bụ kpọmkwem ihe na-enye ya ohere ịtụgharị echiche ya n'omume ndị ọzọ.<ref name="Doughty" />
Mmalite mba ụwa nke ''Allah, Nnwere Onwe na Ịhụnanya'' zutere esemokwu. N'ọnwa Disemba afọ 2011, ndị Alakụba na-emebiga ihe ókè wakporo akwụkwọ Manji na Amsterdam; <ref name=":2">{{Cite news|url=https://nationalpost.com/news/canada/irshad-manji-book-tour-in-indonesia-runs-into-trouble-with-islamic-thugs|title=Irshad Manji book tour in Indonesia runs into trouble with Islamic 'thugs'|author=Hopper|first=Tristin|date=10 May 2012|work=National Post|language=en-CA|accessdate=8 October 2019}}</ref> ndị ikom Alakụba iri abụọ na abụọ gbara ọsọ banye n'ebe ahụ ma nwaa ịwakpo ya. <ref>{{Cite web|url=http://israelbehindthenews.com/we-made-the-jerusalem-post-with-this-irshad-manji-speaking-the-truth/8343/|title=Speaking the truth: A moderate Muslim, Irshad Manji says Islam needs more introspection and self-criticism|author=Spivak|first=Rhonda|date=25 April 2012|work=The Jerusalem Post|accessdate=22 July 2017|archivedate=8 August 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160808224230/http://israelbehindthenews.com/we-made-the-jerusalem-post-with-this-irshad-manji-speaking-the-truth/8343/}}</ref> N'oge njem akwụkwọ Manji, ndị uwe ojii belatara okwu ya na Jakarta n'ihi nrụgide sitere n'otu n'ime ndị otu ndị isi nke Indonesia, Islamic Defenders Front.<ref>{{Cite news|url=http://jakartaglobe.beritasatu.com/archive/indonesian-hardline-group-urges-govt-to-deport-liberal-canadian-muslim-activist/|title=Indonesian Hardline Group Urges Govt to Deport Liberal Canadian Muslim Activist|author=Mandiri|first=Ardi|date=5 May 2012|work=[[Jakarta Globe]]|accessdate=8 October 2019}}</ref> Ụbọchị ole na ole ka e mesịrị, ọtụtụ narị ndị ikom sitere na Kansụl Mujahedeen nke Indonesia wakporo ndị otu Manji na ndị na-akwado ya na Yogyakarta. Ọtụtụ mmadụ merụrụ ahụ ma ọ dịkarịa ala otu onye ga-agwọ n'ụlọ ọgwụ. <ref name=":2" /><ref>{{Cite news|url=http://www.thejakartapost.com/news/2012/05/10/irshad-manji-injured-mob-attack-yogya.html|title=Irshad Manji injured in mob attack in Yogya|date=10 May 2012|work=[[The Jakarta Post]]|accessdate=9 January 2013|archive-date=10 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130310112512/http://www.thejakartapost.com/news/2012/05/10/irshad-manji-injured-mob-attack-yogya.html|url-status=dead}}</ref> N'oge na-adịghị anya mgbe nke ahụ gasịrị, gọọmentị Malaysia machibidoro Allah, Liberty na Love. <ref name=":3"/> Mana na Septemba 2013, Ụlọikpe Kasị Elu dị na Kuala Lumpur wepụrụ mmachibido iwu ahụ.<ref>{{Cite news|author=Jong|first=Rita|title=Ban on Irshad Manji's book lifted|url=http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/ban-on-irshad-manjis-book-lifted|accessdate=1 October 2013|work=[[The Malaysian Insider]]|date=5 September 2013|archive-date=4 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004213928/http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/ban-on-irshad-manjis-book-lifted|url-status=dead}}</ref> N'afọ gara aga, e jidere Nik Raina Nik Abdul Aziz, nwanyị Malay bụ otu n'ime ndị njikwa nke Borders, maka ire nsụgharị nke akwụkwọ Manji tupu steeti ahụ ekwupụta mmachibido iwu ya. <ref>{{Cite web|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2012/08/2012867105109271.html|title='Un-Islamic' book trial opens in Malaysia|author=Mayberry|first=Kate|date=6 August 2012|work=[[Al Jazeera English|Al Jazeera]]|accessdate=22 July 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://antarapos.com/en/index.php?q9nan56SpKPkoObnaNGXpVvZn7WkcZFjZQ|title=Irshad Manji's Book: Borders Book Store Manager To Be Tried|work=Antarapos.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171029023305/http://antarapos.com/en/index.php?q9nan56SpKPkoObnaNGXpVvZn7WkcZFjZQ|archivedate=29 October 2017|accessdate=22 July 2017}}</ref> Mgbe ya na ndị ọchịchị lụchara ọgụ afọ atọ, Ụlọikpe Federal nke Malaysia kpebiri na ọ kwadoro ya ma jụ mbọ gọọmentị gbara ịrịọ arịrịọ. <ref>{{Cite news|url=http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/nik-rainas-nightmare-finally-over-as-federal-court-dismisses-jawis-prosecut|title=Nik Raina's nightmare finally over as Federal Court dismisses JAWI's prosecution bid in Borders case|author=Palansamy|first=Yiswaree|date=23 June 2015|work=[[Malay Mail]]|accessdate=22 July 2017}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.themalaymailonline.com/malaysia/article/judges-slam-islamic-authority-for-premature-raid-on-borders|title=Judges slam Islamic authority for premature raid on Borders|author=Lim|first=Ida|date=22 August 2014|work=Malay Mail|accessdate=25 August 2014}}</ref>
=== ''Ekwela ka m kpọọ aha'' ===
N'ihe omume tupu ewepụta akwụkwọ ya kachasị ọhụrụ, Don't Label Me: An Incredible Conversation for Divided Times, Manji bụ onye isi okwu na-ekwu okwu kwa afọ na Day of Discovery, Dialogue & Action nke Mahadum Washington na St. Louis na 19 Febụwarị 2019. <ref>{{Cite web|author=McCarthy|first=Leslie Gibson|date=15 February 2019|title=Honest diversity, moral courage and shedding labels: A Q&A with Irshad Manji|url=https://source.wustl.edu/2019/02/honest-diversity-moral-courage-and-shedding-labels-a-qa-with-irshad-manji/|accessdate=1 September 2020|work=The Source|publisher=Washington University in St. Louis|language=en-US}}</ref> St. Martin's Press bipụtara Don't Label Me na 26 Febụwarị. <ref name=":0">{{Cite news|author=Schilling|first=Mary Kaye|date=21 February 2019|title=In ''Don't Label Me'', Irshad Manji Has a Radical Prescription for Fellow Progressives: 'Stop Shaming and Start Listening'|work=Newsweek|url=https://www.newsweek.com/2019/03/08/irshad-manji-interview-dont-label-me-diversity-black-lives-matters-1335894.html|accessdate=1 September 2020}}</ref> Edere akwụkwọ ahụ n'ụdị mkparịta ụka e chepụtara echepụta na Lily, nkịta mbụ nke Manji, onye nwụrụ anwụ ugbu a ma na-arụ ọrụ dị ka Onye na-akwado Ekwensu.<ref name=":1">{{Cite web|author=Gee|first=Dana|date=2 April 2019|title=Listening is the best way to get your point across, says Irshad Manji|url=https://vancouversun.com/entertainment/books/listening-is-the-best-way-to-get-your-point-across-says-irshad-manji|accessdate=1 September 2020|work=Vancouver Sun|language=en-CA}}</ref><ref name=":4">{{Cite web|author=Kronen|first=Samuel|date=1 May 2019|title=Irshad Manji's "Don't Label Me": Book Review|url=https://areomagazine.com/2019/05/01/irshad-manjis-dont-label-me-book-review/|accessdate=1 September 2020|work=Areo|language=en-US|archivedate=11 November 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231111031748/https://areomagazine.com/2019/05/01/irshad-manjis-dont-label-me-book-review/}}</ref> Dị ka Dana Gee nke ''Vancouver Sun'' si kwuo, "Ọ nwere ike iyi ka ọ bụ ihe eji eme ihe, mana ọ na-arụ ọrụ n'ezie". Manji na-eji mkparịta ụka ahụ akwado ibuli elu karịa tribalism ma soro ndị onye na-agụ ya ekwenyeghị na ha na-ekwu okwu.<ref name=":1" /> Na vidiyo nke magazin Time bipụtara na Machị 2019, Manji na-ekwu "Anọ m ebe a iji kwuo na, ọ bụ ezie na ọtụtụ ụlọ akwụkwọ na-akụziri ndị na-eto eto otu esi eme ihe na-adịghị akpasu iwe, ha kwesịkwara ịkụziri ọgbọ ọhụrụ otu esi eme ka ha ghara ịkpasu iwe. " <ref>{{Cite web|author=Hahn|first=Jason Duaine|date=4 April 2019|title=Schools 'Need' to Teach Kids 'How Not to Be Offended' in 2019, Educator Pleads|url=https://people.com/human-interest/schools-kids-how-not-to-be-offended-irshad-manji/|accessdate=1 September 2020|work=People|language=EN}}</ref>Onye na-akpa ọchị Chris Rock, onye na-akwado Manji,[1] kwalitekwara akwụkwọ ahụ na Twitter na-akpọ ya " ọgụgụ isi".[2][3] Na ntụleghachi nke Don't Label Me for Areo Magazine, Samuel Kronen dere na "Manji na-enye nchikota magburu onwe ya nke nkwutọ onwe onye, aghụghọ na obi eziokwu dị egwu ma na-enye nghọta na ụfọdụ nsogbu mmekọrịta ọha na eze na-eche ihu taa. . <ref name=":4" />
Manji enwetala ọtụtụ egwu ọnwụ n'ihi echiche ya.<ref name="Todd"/><ref>{{Cite web|url=http://www.independent.co.uk/news/people/profiles/irshad-manji-islams-marked-woman-58908.html|title=Irshad Manji: Islam's marked woman|author=Hari|first=Johann|date=5 May 2004|work=The Independent|language=en|accessdate=8 October 2019}}</ref> Mgbe ọ bi na Toronto, o nwere windo nke ụlọ ya na-egbochi mgbọ maka nchekwa.<ref name="Todd" /> A kọwawo Manji dị ka Onye na-ede akwụkwọ kor'an.<ref>{{Cite book|author=Kaminski|first=Joseph J.|chapter=Introduction: Determining the Basis for Political Discourse for the Next Generation|title=The Contemporary Islamic Governed State|publisher=Palgrave Macmillan|location=Cham|year=2017|pages=1–28}}</ref>
N'ajụjụ ọnụ ya na Jerusalem Post, na-akọwa echiche ndọrọ ndọrọ ọchịchị ya, Manji kwuru, "Abụghị m onye nku aka ekpe, abụghị m onye aka nri. Abụ m post-wing "[1] Ọ katọrọ arụmụka na agha US na-akpali ndị Islam extremism.Manji na mbụ kwadoro agha United States na Iraq na Afghanistan, na ọchịchị George W. Bush na-alụ ọgụ na ụjọ.[1] [2] [3] [4] Ka ọ na-erule 2006, echiche ya banyere agha dị na Iraq abụrụla nke ukwuu nkatọ maka ọchịchị Bush.[5] Na Iraq, o kwuru na ya "chere na Ọfịs Oval nwere ozi eburu n'uche mgbe ọ na-eme mkpebi.O kwukwara, "M anọwo na-enyo ọrụ anyị na Afghanistan na mmetụta ya enyo n'ihu ọha. "<ref name="Cole">{{Cite web|url=https://nowtoronto.com/art-and-books/q-and-a-irshad-manji/|title=Q&A: Irshad Manji|author=Cole|first=Susan G.|date=10 June 2011|work=Now|accessdate=10 September 2018|archivedate=11 September 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180911002456/https://nowtoronto.com/art-and-books/q-and-a-irshad-manji/}}</ref><ref name="Cole" />
Ọ na-arụ ụka na ndị Palestine chere ọrụ abụọ ihu: otu nke Hamas nyere ụmụ nwanyị na ndị LGBT na nke ọzọ nke ndị agha Israel na Palestine niile.<ref name="Jerusalem Post"/>
== Ndụ onwe onye ==
N'afọ 2016, Manji na onye mmekọ ya, Laura Albano, lụrụ na Hawaii.<ref>{{Cite news|url=http://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2016/05/10/irshad-manji-marries-partner-laura-albano/|title=Irshad Manji marries partner Laura Albano|author=Firdaws|first=Nawar|date=10 May 2016|accessdate=22 July 2017|work=[[Free Malaysia Today]]}}</ref> Ha na nkịta nnapụta ha biri n'ebe ahụ.<ref name="USC Annenberg"/>
== Ihe nrite na nsọpụrụ ==
== Akwụkwọ ==
* 1997 – ''Risking Utopia: On the Edge of a New Democracy'', (Douglas and McIntyre {{ISBN|1-55054-434-9}})
* 2003 – ''The Trouble with Islam Today'' (St. Martin's Press, {{ISBN|9780312326999}})
* 2011 – ''Allah, Liberty and Love: The Courage to Reconcile Faith and Freedom''<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=aZGslAEACAAJ|title=Allah, Liberty and Love|first=Irshad|author=Manji|publisher=[[Atria Books]]|year=2011|isbn=978-1-4516-4520-0}}</ref> (Atria Books, {{ISBN|1-4516-4520-1}}, {{ISBN|978-1-4516-4520-0}})
* 2019 – ''Don't Label Me: An Incredible Conversation for Divided Times'' (St. Martin's Press, {{ISBN|9781250157980}})
== Edensibia ==
== Njikọ mpụga ==
* Official website
* {{IMDb name|1879555}}
* AppearancesnaC-SPAN
[[Otú:Mmadụ ndi di ndụ]]
[[Otú:Pages with unreviewed translations]]
ts1iw9cgu2i6eqla1ih4zg02qidrdy5
Patricia Shanil Muluzi
0
60255
726009
723223
2026-09-18T00:14:05Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726009
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder|website=}}
'''Patricia Shanil Dzimbiri''' <ref name="mnation3">{{Cite news|first=Rebecca|author=Chimjeka|title=Big Interview: Shanil Dzimbiri|url=https://mwnation.com/big-interview-shanil-dzimbiri/|work=[[The Nation (Malawi)]]|publisher=|date=2014-06-15|accessdate=2024-06-14|archive-date=2024-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20240611113845/https://mwnation.com/big-interview-shanil-dzimbiri/|url-status=dead}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFChimjeka2014">Chimjeka, Rebecca (15 June 2014). [https://web.archive.org/web/20240611113845/https://mwnation.com/big-interview-shanil-dzimbiri/ "Big Interview: Shanil Dzimbiri"]. ''[[The Nation (Malawi)]]''. from the original on 11 June 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 June</span> 2024</span>.</cite></ref> (nke bụbu '''Patricia '''Shanil Muluzi'''''' na Shanil Milosi, nke a mụrụ Patricia Fukulani; <ref name="fofm2">{{Cite news|first=|author=|title=Muluzi's Ex Takes Oath of Office|url=https://www.faceofmalawi.com/2014/06/09/muluzis-ex-takes-oath-of-office/|work=[[Face of Malawi]]|publisher=|date=2014-06-09|accessdate=2024-06-17}}</ref> 25 Septemba 1964 - 10 June 2024) bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị Malawi, onye nkuzi, na Nwanyị Mbụ nke Malawi site na 1999 ruo 2004 dị ka nwunye onye bụbu onye isi ala Bakili Muluzi.<ref name="mnation" /> O mechara nọchite anya Balaka West Constituency na National Assembly of Malawi site na 2014 ruo 2019.<ref name="mnation"/><ref name="fofmalawi">{{Cite news|first=Flora|author=Mitumba|title=Former First Ladies fail to win Parliamentary Seats|url=https://www.faceofmalawi.com/2019/05/23/former-first-ladies-fail-to-win-seat/|work=[[Face of Malawi]]|publisher=|date=2019-05-23|accessdate=2024-06-14|archive-date=2023-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20231014185741/https://www.faceofmalawi.com/2019/05/23/former-first-ladies-fail-to-win-seat/|url-status=bot: unknown}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFMitumba2019">Mitumba, Flora (23 May 2019). . ''[[Face of Malawi?action=edit&redlink=1|Face of Malawi]]''. Archived from [https://www.faceofmalawi.com/2019/05/23/former-first-ladies-fail-to-win-seat/ the original] on 14 October 2023<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 June</span> 2024</span>.</cite></ref>
== Mbido na ndụ onwe onye ==
A mụrụ Dzimbiri Patricia Fukulani n'obodo [[Chimpikizo]], Traditional Authority Nsamala, Balaka District, Malawi, na 25 Septemba 1964. <ref name="mnation"/><ref name="allafrica">{{Cite web|author=Ligomeka|first=Brian|date=23 April 2003|title=Malawi: Madame Patricia Shanil Muluzi: Humble Lady With a Mission to Serve the Needy|url=https://allafrica.com/stories/200304230510.html|accessdate=14 June 2023}}</ref> Ọ bụ nwa nke asaa nke David na Sylvia Fukulani, di na nwunye Roman Katọlik si Chimpikizo.<ref name="mnation3"/><ref name="allafrica" /><ref>{{Cite web|date=11 June 2012|title=Shanil Muluzi joins People's Party|url=https://www.nyasatimes.com/shanil-muluzi-joins-peoples-party/|accessdate=8 September 2023|work=www.nyasatimes.com|language=en-GB}}</ref>
Dzimbiri kọwara onwe ya dị ka "onye Katọlik siri ike" na mkparịta ụka 2014 gbara akwụkwọ akụkọ The Nation. <ref name="mnation3"/>
== Alụmdi na nwunye ==
Ọ bụ ezie na di na nwunye ahụ lụrụ na 1987 na mgbe Muluzi na-azọ ọkwa onye isi ala, ọ biri na nzuzo na n'èzí. Mgbe Bakili Muluzi ghọrọ onye isi ala na 1994, ọ biri n'ụlọ onye isi ala dị nso na Zomba.<ref name="BBC">{{Cite web|date=9 October 1999|title=Africa | Malawi's president weds|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/470226.stm|accessdate=5 October 2011|publisher=BBC News}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/470226.stm "Africa | Malawi's president weds"]. BBC News. 9 October 1999<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">5 October</span> 2011</span>.</cite></ref> Ọ pụtara n'ihu ọha nke mbụ ya otu ụbọchị tupu agbamakwụkwọ nke abụọ nke di na nwunye ahụ.
Agbamakwụkwọ nke abụọ ha mere na Malawi na 9 Ọktoba 1999. <ref>{{Cite web|author=|title=Wall hanging commemorating the marriage of Bakili Muluzi and Patricia Shanil Fukulani Dzimbiri|url=https://oregondigital.org/concern/images/73666448x|accessdate=14 June 2023|work=oregondigital.org}}</ref> Agbamakwụkwọ ha n'ihu ọha kpatara ọtụtụ nkatọ n'ihi na iwu akụ na ụba nke Onye isi ala emeela ka akụ na ụba daa. Ọ gụnyere ndị ọbịa 3,000, gụnyere ndị isi ala Robert Mugabe nke Zimbabwe, Frederick Chiluba nke Zambia, Joaquim Chissano nke Mozambique, Pierre Buyoya nke Burundi, na Eze Mswati nke Atọ nke Swaziland. <ref name="BBC"/> N’oge agbamakwụkwọ ahụ, e gburu ehi iri abụọ na itoolu. A na-eme biya, nri na egwu efu n'ọtụtụ ụlọ oriri na ọṅụṅụ na-efu steeti. Agbamakwụkwọ a ekwuru na ọ ga-eri nde kwacha nde iri na ise ($335,000). Onye isi kọmitii na-ahụ maka agbamakwụkwọ ahụ, Dumiso Mulani, kwuru na onyeisiala ejirila ego ya mee ihe dị ka nde ise kwacha. Otú ọ dị, ndị mmegide ahụ kpuchiri ihe omume ahụ, ọtụtụ ndị zighachikwara akwụkwọ ịkpọ òkù ha n'ihe Hetherwick Ntaba, odeakwụkwọ nke Malawi Congress Party na Alliance for Democracy kpọrọ "mpụnara ego ọha".<ref name="BBC" />
== Ezinụlọ ==
Muluzi na Bakili Muluzi mụrụ ụmụ ise, ejima, Carlucci na Edna amụrụ na 1988, Zake amụrụ na 1989 wee mụọ Lucy amụrụ na 1990, n'ikpeazụ na Tiyamike amụrụ na 1992. Ọ lụrụ Muluzi na 1987 wee bụrụ nwunye ya nke abụọ. Dị ka [[Ndi áláküba|Ndị Alakụba]], Muluzi lụrụ Annie Muluzi n'oge ha lụrụ di na nwunye ma ha nọ na ndokwa alụmdi na nwunye. Ọ ghọrọ nwanyị mbụ nke abụọ mgbe a họpụtara Muluzi dịka onye isi ala. Muluzi gbara nwunye mbụ ya alụkwaghịm, na nwunye onye isi ala, ọ bụ ezie na n'afọ 1999 wee lụọ Patricia Muluzi ọzọ n'ememe nikkha ọha na eze nke a katọrọ n'ihi ọnụahịa ya iji mee ka ọ bụrụ nwunye onye isi Malawi. N'afọ 2011, Shanil kwupụtara na ọ na-akwụsị alụmdi na nwunye ya n'ihi ihe ndị a na-akọwaghị.<ref>{{Cite web|author=RALPH TENTHANI|url=http://www.maravipost.com/scope/75-editor/4023-ex-presidents-public-private-woes-dominate-news.html|title=Ex-president's public, private blues dominate news|publisher=Maravipost.com|date=18 September 2010|accessdate=5 October 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140107204817/http://www.maravipost.com/scope/75-editor/4023-ex-presidents-public-private-woes-dominate-news.html|archivedate=7 January 2014}}</ref>
== Ọrụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị ==
Mgbe ya na Muluzi gbara alụkwaghịm, o jiri aha mbụ ya, Patricia Shanil Dzimbiri, karịa aha nna di mbụ ya.<ref name="fofm2"/>
Dzimbiri bụ onye nkuzi.[1] Na 2014, a họpụtara Dzimbiri na National Assembly of Malawi, na-anọchite anya Balaka West, dị ka onye nwere onwe ya, na-emeri ndị ọzọ ise ndị ọzọ maka oche.[2] [3] [4] A ṅụụrụ ya iyi na 9 June 2014 n'ụlọ omeiwu ọhụrụ dị na Lilongwe . <ref name="fofm2" />
Dzimbiri meriri Bertha Ndebele nke Democratic Progressive Party na 2019 na Balaka West.<ref name="mnation">{{Cite news|first=Ayami|author=Mkwanda|title=First lady who demystified HIV|url=https://mwnation.com/first-lady-who-demystified-hiv/|work=[[The Nation (Malawi)]]|publisher=|date=2024-06-12|accessdate=2024-06-14}}</ref><ref name="fofmalawi"/>
Na Julaị 2018, Dzimbiri ghọrọ onye isi ụmụ nwanyị maka otu United Transformation Movement party (UTM).[1] Ọ rụkwara ọrụ dịka onye ndụmọdụ onwe onye na ihe gbasara ụmụ nwanyị nye osote onye isi ala Saulos Chilima site na 2020 ruo mgbe ọ nwụrụ na June 2024. <ref name="mnation2">{{Cite news|first=Bobby|author=Kabango|title=United in grief|url=https://mwnation.com/united-in-grief/|work=[[The Nation (Malawi)]]|publisher=|date=2024-06-14|accessdate=2024-06-14}}</ref>
== Ọnwụ ==
Na 10 June 2024, Dzimbiri so na mmadụ itoolu furu efu mgbe ụgbọelu bu osote onye isi ala Saulos Chilima furu efu na radar na Chikangawa Forest Reserve na Mzimba District mgbe ha na-aga olili ozu nke onye bụbu minista gọọmentị [[Ralph Kasambara]], na-akpali ọrụ ọchụchọ na nnapụta.<ref>{{Cite web|date=10 June 2024|title=Saulos Chilima: Malawi vice-president's plane goes missing|url=https://www.bbc.com/news/articles/c4nn0zkq79ko|accessdate=10 June 2024|work=BBC|language=en-GB}}</ref> A chọpụtara na ụgbọelu ha dara n'echi ya, ndị ọchịchị kwenyesiri ike na Muluzi na onye ọ bụla ọzọ nọ n'ụgbọ ahụ anwụọla.<ref>{{Cite web|title=Saulos Chilima: Malawi VP's plane found with no survivors, president says|url=https://www.bbc.com/news/articles/c722vpp1ndro|accessdate=11 June 2024|work=BBC|language=en-GB}}</ref> E liri ya na 14 June na Chimpikizo mgbe emume ncheta nke ndị isi ala Bakili Muluzi na [[Joyce Banda]] gara.<ref>{{Cite web|title=Shanil buried according to her wish|url=https://mwnation.com/shanil-buried-according-to-her-wish/|accessdate=17 June 2024|work=Nation Online|date=15 June 2024|language=en-GB}}</ref>
== Hụkwa ==
* Ndepụta nke ikpe ndị furu efu
== Edensibia ==
{{Reflist}}
[[Otú:Pages with unreviewed translations]]
5kmmfm9np30nbuxpwnhwmb1u1roz2lu
Renée T. White
0
67086
726026
627758
2026-09-18T05:01:27Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726026
wikitext
text/x-wiki
Renée T. White bụ ọkà mmụta mmekọrịta ọha na eze America na onye nchịkwa agụmakwụkwọ na-eje ozi dị ka onye provost na onye isi oche onye isi oche maka ihe omume agụmakwụkwọ na The New School, ebe ọ bụkwa onye prọfesọ nke sociology. O nweela ọrụ nchịkwa agụmakwụkwọ na ụlọ ọrụ gụnyere Wheaton College, Mahadum Simmons, Mahadum Fairfield, na Mahadum Purdue, nyocha ya ekwupụtala isiokwu ndị dị ka echiche nwanyị ojii, ahụike ọha na eze, na amụma ọha.
== Mmụta ==
White nwetara B.A. nwere nkwanye ugwu sitere na Mahadum Brown.[1][2] Ọ gụchara MA na Ph.D. na sociology na Mahadum Yale, ebe e nyere ya Andrew W. Mellon Foundation doctoral mkpakọrịta.<ref name=":0">{{Cite news|author=Cyril|first=Max|date=May 10, 2011|title=Renée T. White|url=https://baystatebanner.com/2011/05/10/renee-t-white/|accessdate=2025-01-19|work=The Bay State Banner}}</ref><ref name=":1">{{Cite news|title=Faculty Profile: Renée T. White|url=https://www.newschool.edu/nssr/faculty/ren%C3%A9e-t-white/|accessdate=2025-01-19|work=The New School for Social Research|archive-date=2025-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20250115154941/https://www.newschool.edu/nssr/faculty/ren%C3%A9e-t-white/|url-status=dead}}</ref>
== Ọrụ ==
Na Ọgọst 1, 2021, White ghọrọ onye isi na onye isi oche maka ihe gbasara agụmakwụkwọ na New School, ebe ọ na-ejidekwa ọkwa dị ka prọfesọ nke sociology na New School for Social Research. Ọrụ ya gụnyere nleba anya nke usoro ọmụmụ, nyocha, atụmatụ agụmakwụkwọ, na ọrụ ndị metụtara ya. <ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite news|author=Wood|first=Sarah|date=2021-05-04|title=Dr. Renée T. White Appointed Provost and Executive VP for Academic Affairs at The New School|url=https://www.diverseeducation.com/demographics/african-american/article/15109159/dr-renee-t-white-appointed-provost-and-executive-vp-for-academic-affairs-at-the-new-school|accessdate=2025-01-19|work=Diverse: Issues In Higher Education|language=en-us}}</ref>
== Edensibịa ==
{{Reflist}}
[[Otú:Mmadụ ndi di ndụ]]
e15klrxup98zwsm7vlmrjg5zkoama3s
Meredydd Evans
0
73149
725978
674451
2026-09-17T13:22:40Z
Dolphyb
10983
725978
wikitext
text/x-wiki
'''Meredydd Evans''' (9 Disemba 1919 - 21 Febụwarị 2015), nke a maara dị ka Merêd, bụ onye nchịkọta, onye nchịkọta akụkọ, ọkọ akụkọ ihe mere eme na onye na-eme Egwú ọdịnala nke Wales. Onye isi na mgbasa ozi Welsh ruo ihe karịrị ọkara narị afọ, a kọwawo Evans dị ka onye na-emetụta "ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ '''mpaghara''' ọ bụla nke ndụ ọdịbendị Welsh, site na egwu ọdịnala na nkà ihe ọmụma ruo mgbasa ozi na ndọrọ ndọrọ ọchịchị asụsụ".<ref name="morewelshlives"/>
Evans bu ụzọ chọta ihe a ma ama dị ka onye otu egwu a ma ama bụ Triawd y Coleg, na-ede ihe mbụ maka otu ahụ yana ime ka egwu ndị dị ugbu a bụrụ Welsh. Onye na-eme ihe nkiri, ihe ịga nke ọma ya dị ka onye na-eme na BBC Radio mere ka a kpọọ ya "Bangor Bing". Malite n'afọ ndị 1950, Evans mere ihe ndekọ Asụsụ Welsh na-enweta ihe nrite ma bipụta nchịkọta na nyocha na mmekorita ya na nwunye ya a mụrụ na America Phyllis Kinney, na-enyere aka ichekwa ma kwalite egwu Welsh n'ụwa niile. Evans jere ozi dị ka Onye isi nke Light Entertainment na BBC Wales n'etiti 1963 na 1973; n'ọrụ a, a na-eto ya na nchọpụta ndị na-eme ihe nkiri gụnyere Meic Stevens na Ryan Davies. Ọ bụ onye na-eduga na-eme mkpọsa maka ikike asụsụ Welsh, na-ekere òkè n'omume nnupụisi obodo na-abụghị nke ime ihe ike na ndụ ya. Ihe ndekọ nke Evans na Kinney bụzi akụkụ nke Welsh Music Archive na National Library of Wales.
== Ndụ Mmalite ==
Onye a mụrụ na Llanegryn dị na Merionethshire, a zụlitere Evans na Tanygrisiau . <ref name="arwel"/><ref name="guardianobit"/> Ọ bụ nwa ikpeazụ n'ime ụmụ iri na otu a mụụrụ Charlotte Evans (a mụrụ n'ezinụlọ Pugh, 1881-1965) yana di ya Richard Evans (1867-1936).<ref name="arwel" /><ref name="guardianobit" /><ref name="cofiomerêd"/> Richard, onye na-akwado ọchịchị onye kwuo uche ya na onye injinia, rụrụ ọrụ n'ebe a na-egwupụta granite Foel ebe Charlotte na-akwalite ndụ ụlọ, na-agba ụmụ ya ume ịgụ ọtụtụ akwụkwọ ma na-abụrụ ha abụ, na-enye Evans ihe ngosi mbụ o nwere na abụ ọdịnala Welsh. <ref name="arwel" /> Mgbe Evans dị afọ iri na anọ, ọ hapụrụ ụlọ akwụkwọ mgbe nna ya dara ọrịa nke ukwuu ịrụ ọrụ ma kwado ezinụlọ ya site n'ọrụ ọ na-arụ na Co-op, ebe ọ nọrọ afọ asaa.<ref name="morewelshlives">{{Cite book|author=Stephens|first=Meic|title=More Welsh Lives|date=13 July 2018|publisher=Y Lolfa|isbn=9781784616359|url=https://books.google.com/books?id=d0xxDwAAQBAJ|accessdate=22 August 2022}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFStephens2018">Stephens, Meic (13 July 2018). [https://books.google.com/books?id=d0xxDwAAQBAJ ''More Welsh Lives'']. Y Lolfa. [[ISBN]] [[Special:BookSources/9781784616359|<bdi>9781784616359</bdi>]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">22 August</span> 2022</span>.</cite></ref> Richard Evans nwụrụ site n'ọrịa silicosis na 1936, mgbe nwa ya nwoke nke ikpeazụ dị afọ iri na isii. <ref name="arwel" /><ref name="morewelshlives" />
Site na 1938, Evans nwere mmasị ọ zobere n'obi ya ịghọ onye ọgụ-egwu nke Calvinist Methodist ma malite ikwusa ozi ọma n'ógbè ahụ. <ref name="arwel">{{Cite web|author=Jones|first=R. Arwel|title=EVANS, MEREDYDD ('MERÊD') (1919 - 2015), campaigner, musician, philosopher and television producer|url=https://biography.wales/article/s12-EVAN-MER-1919#?c=0&m=0&s=0&cv=13&manifest=https%3A%2F%2Fdamsssl.llgc.org.uk%2Fiiif%2F2.0%2F1491650%2Fmanifest.json&xywh=-264%2C1096%2C2462%2C2124|work=Y Bywgraffiadur Cymreig|accessdate=25 August 2022}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFJones">Jones, R. Arwel. [https://biography.wales/article/s12-EVAN-MER-1919#?c=0&m=0&s=0&cv=13&manifest=https%3A%2F%2Fdamsssl.llgc.org.uk%2Fiiif%2F2.0%2F1491650%2Fmanifest.json&xywh=-264%2C1096%2C2462%2C2124 "EVANS, MEREDYDD ('MERÊD') (1919 - 2015), campaigner, musician, philosopher and television producer"]. ''Y Bywgraffiadur Cymreig''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 August</span> 2022</span>.</cite></ref><ref name="cofiomerêd">{{Cite journal|title=Cofio Merêd, cawr addfwyn y diwylliant Cymraeg|journal=Golwg|date=26 February 2015|url=https://issuu.com/golwg/docs/golwg8|accessdate=21 August 2022}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="">[https://issuu.com/golwg/docs/golwg8 "Cofio Merêd, cawr addfwyn y diwylliant Cymraeg"]. ''Golwg''. 26 February 2015<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 August</span> 2022</span>.</cite></ref> Ka ọ na-erule oge a, Evans aghọwo onye na-eme udo na onye òtù Fellowship of Reconciliation . <ref name="guardianobit">{{Cite journal|author=Rees|first=D Ben|title=Meredydd Evans obituary|journal=The Guardian|date=15 March 2015|url=https://www.theguardian.com/uk-news/2015/mar/15/meredydd-evans-obituary|accessdate=24 August 2022}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRees2015">Rees, D Ben (15 March 2015). [https://www.theguardian.com/uk-news/2015/mar/15/meredydd-evans-obituary "Meredydd Evans obituary"]. ''The Guardian''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">24 August</span> 2022</span>.</cite></ref> N'afọ 1939, ka ọ fọrọ onwa ole na ole tupu [[World War II|Agha Ụwa nke Abụọ]] amalite, Evans debara aha ya n'akwụkwọ dị ka onye jụrụ agha n'ihi akọ na uche. O mechara chee ụlọ ikpe ihu iji kwuo na ọ bụ ihe o kwuru a ma nye ya nnwere onwe n'enweghị ihe mgbochi ọbụla pụọ n'ozi agha n'ihi okpukpe na mbido 1940. Evans nọgidere na ndụ ya niile n'ịkwado enweghị ọgba aghara. <ref name="auto">{{Cite web|url=http://www.welshnot.com/meredydd-evans-man-dont-give-folk/|title=Meredydd Evans: The Man Don't Give a Folk|date=16 November 2013|work=Welshnot.com|accessdate=2020-07-05}}</ref> Na Septemba 1940, Evans debanyere aha na Clwyd College, Rhyl iji mee ihe ọmụmụ nkwadebe maka ozi ahụ. N'afọ sochirinụ, ọzụzụ ya gara n'ihu na Mahadum College of North Wales, Bangor . <ref name="arwel" /> Na Septemba 1943, o kpebiri ịhapụ ọmụmụ ihe ahụ ma kama ọ gara ọmụmụ ihe na nkà ihe ọmụma. Ọ gụsịrị akwụkwọ n'ógó nke mbụ na 1945, ọ bụkwa onye isi oche nke Kansụl Ụmụ akwụkwọ na 1946 ruo 1947 .<ref name="arwel" /><ref name="cofiomerêd" />
== Ọrụ ==
=== Triawd ya Coleg ===
[[File:Triawd_y_Buarth_-_Triawd_Y_Coleg.ogg|thumb|Ihe si na "Triawd y Buarth" nke Triawd y Coleg]]
Mmasị Evans nwere na egwu Welsh malitere n'oge ọ na-agụ akwụkwọ na Bangor, n'okpuru mmetụta nke Oriaku. Enid Parry.<ref name="teleobit"/> Ọ malitere ọrụ dị ka onye na-agụ egwú ọdịnala naanị ya ma guzobe òtù egwu nwere olu ndakọrita n'akụkụ n'akụkụ, Triawd y Coleg, ya na Cledwyn Jones na Robin Williams.<ref name="teleobit" /> Ha atọ ghọrọ ndị a ma ama n'elu ikpo okwu, na-eme egwu ndị Evans na-edekarị gụnyere "Triawd y Buarth" (The Farmyard Trio). <ref name="cofiomerêd"/> Mgbe ha dọtara uche onye na-emepụta ihe nkiri na BBC bụ Sam Jones, a kpọrọ Triawd y Coleg ka ha bụrụ kpakpando nke mmemme ntụrụndụ redio n'asụsụ Welsh ''''Noson Lawen''''.<ref name="80years">{{Cite journal|author=Crump|first=Eryl|title=BBC celebrate 80 years of broadcasting at Bangor|journal=Daily Post|date=12 April 2015|url=https://www.dailypost.co.uk/whats-on/arts-culture-news/bbc-celebrate-80-years-broadcasting-9020147|accessdate=21 August 2022}}</ref> Bụ nke a na-agbasa kwa ọnwa site na Bangor, mbipụta ọ bụla nke ihe ngosi ahụ bụ nke ndị òtù ahụ mere; Jones zụlitere ha, onye a maara na ọ na-akpọchi Evans n'ime ụlọ ruo mgbe o mepụtara okwu maka ịgụ egwu.<ref name="broadcasters">{{Cite book|author=Price|first=Gareth|title=The Broadcasters of BBC Wales, 1964-1990|date=12 January 2018|publisher=Y Lolfa|isbn=9781784615352|url=https://books.google.com/books?id=R0xxDwAAQBAJ|accessdate=24 September 2022}}</ref> Noson Lawen wetara ndị na-ege ntị egwu Triawd y Coleg na-atọ ọchị na nke na-emetụ n'ahụ site n'akụkụ niile nke Wales ma mee ka ha bụrụ aha dị n'ọnụ ọbụla.<ref name="hymns&arias">{{Cite book|author=Herbert|first=Trevor|title=Hymns and Arias: Great Welsh Voices|date=2001|publisher=University of Wales Press|isbn=9780708316993|url=https://books.google.com/books?id=moYHAQAAMAAJ&q=triawd%20y%20coleg%20household|accessdate=24 September 2022}}</ref> N'otu oge, e mere atụmatụ na pasent iti abụọ nke ndị Welsh na-ege ntị na mmemme ahụ.<ref name="arwel"/> Ndị òtù ahụ bụ ndị na-eme egwu mbụ n'asụsụ Welsh nwetara aha ọma site na redio, ihe ịga nke ọma ha mere ka Evans bụrụ aha dị n'ọnụ ọbụla.<ref name="Hill">{{Cite book|author=Hill|first=Sarah|title='Blerwytirhwng?' The Place of Welsh Pop Music|date=2017|publisher=Taylor & Francis|isbn=9781351573450|url=https://books.google.com/books?id=rCgxDwAAQBAJ&dq=Triawd+y+Coleg&pg=PT58|accessdate=22 August 2022}}</ref><ref name="farewell">{{Cite journal|author=Tiwniwr|first=Y|title=Nostalgic farewell to a leading voice|journal=Western Mail|date=30 June 1952|url=https://www.newspapers.com/image/814992969/?terms=Triawd%20y%20Coleg&match=1|accessdate=4 November 2022}}</ref> Triawd y Coleg pụtara na ihe nkiri dị mkpirikpi dabere na mmemme ahụ na 1950, ebe Evans kpara àgwà nwa onye ọrụ ugbo nke na-arọ nrọ maka ihe ndị ka ukwuu.<ref name="teleobit" /><ref name="bfinoson">{{Cite web|title=Noson Lawn|url=https://player.bfi.org.uk/free/film/watch-noson-lawen-1950-online|work=bfi|accessdate=21 August 2022}}</ref> N'ime afọ ndị 1960, Triawd y Coleg dekọrọ usoro egwu otu otu na EP maka Welsh Teldisc ma, n'afọ ndị 1970, mee abọm abụọ maka Sain. Ha pụtara ugboro abụọ na National Eisteddfod nke Wales (na 1947 na 1971) ma gaa n'ihu na-eme ihe mgbe ụfọdụ ruo n'ime afọ ndị 1990.<ref name="WMA">{{Cite web|title=Welsh Music Archive|url=https://twitter.com/MusicNLW/status/1386586613631815682|work=Twitter|accessdate=23 September 2022}}</ref><ref name="gwent">{{Cite journal|title=Listings|journal=Gwent Gazette|date=12 September 1996|url=https://www.newspapers.com/image/919221820/?match=1&terms=%22triawd%20y%20coleg%22|accessdate=22 October 2024}}</ref>
=== Academia, ime ndekọ na telivishọn ===
[[File:Ar_Gyfer_Heddiw'r_Bore_-_Meredydd_Evans.ogg|thumb|Nchịkọta nke si na mgbé Evans na-eme abụ Plygoin "Ar Gyfer Heddiw'r Bore"]]
A họpụtara Evans ka ọ bụrụ onye nkuzi na nkà ihe ọmụma na nkwenye ndọrọ ndọrọ ọchịchị na Coleg Harlech na 1947. <ref name="arwel"/><ref name="legacy">{{Cite web|author=Tems|first=Mick|title=Merêd: Let's celebrate the legacy that he left|url=http://folk.wales/magazine/?p=443|work=FolkWales|date=14 April 2015|accessdate=21 August 2022}}</ref> Na Maachị nke afọ ahụ, ọ zutere Phyllis Kinney, onye America na-agụ egwu, mgbe ọ na-eme njem dị ka onye ndu na Carl Rosa Opera Company na UK.<ref name="kinney">{{Cite web|title=Phyllis Kinney. The musician from Michigan|url=https://blog.library.wales/phyllis-kinney-the-musician-from-michigan/|work=Llyfrgell Genedlaethol Cymru|date=23 March 2020|accessdate=21 August 2022}}</ref> Onye a mụrụ na Pontiac, Michigan na 1922, Kinney gụrụ akwụkwọ na Juilliard School ma mee ka Evans mara egwu ọdịnala si gburugburu ụwa.<ref name="legacy" /> Di na nwunye ahụ lụrụ onwe ha na 10 Eprel 1948 ma mụọ nwa nwanyị, Eluned, na 1949. <ref name="arwel" />
Ka ọ na-erule ngwụcha afọ ndị 1940, Evans bụ onye na-anọkarị na redio Welsh, ma dị ka onye na-agbasa ozi ma onye na-eme ihe nnụrụ.<ref name="morewelshlives"/><ref name="cofiomerêd"/> A maara ya maka abụ mmadụ abụọ nke ya na Kinney na-agụ yana maka ọrụ ya dị ka onye òtù Triawd y Coleg .<ref name="farewell" /> O nwere ụda olu tenọ dị mfe, nke onye nta akụkọ Constance Hale kọwara dị ka "nke n'otu oge dị gam na ntị ma na-adọrọ mmụọ, na-aba ahụ ofụma ma na-eme ka obi sie ya ike".<ref name="PAW">{{Cite web|author=Hale|first=Constance|title=Lives: Meredydd Evans *55|url=https://paw.princeton.edu/article/lives-meredydd-evans-55|work=Princeton Alumni Weekly|date=3 February 2016|accessdate=24 August 2022}}</ref> Ụdị ịbụ abụ ya mere ka a kpọọ ya "Welsh Bing", nke na-ewute ya.<ref name="morewelshlives" /><ref name="PAW" /> N'afọ 2015, onye so guzobe Sain bụ Huw Jones kọwara Evans dị ka "onye mbụ a ma ama na-abụ abụ pop nke Welsh". <ref name="morewelshlives" /> <ref name="cofiomerêd" />
Evans hapụrụ Coleg Harlech na 1950 wee sonye na ndị òtù nchịkọta akụkọ Hughes and Sons na Oswestry dị ka onye enyemaka nchịkọta akụkọ maka akwụkwọ akụkọ Welsh ''Y Cymro'' . <ref name="arwel"/><ref name="legacy" /> Na Jun 1952, Evans na ezinụlọ ya kwagara America ebe ọ debanyere aha na Mahadum Princeton, inweta nzere PhD na nkà ihe ọmụma.<ref name="farewell" /><ref name="teleobit">{{Cite journal|title=Meredydd Evans, Welsh language campaigner - obituary|journal=The Telegraph|date=26 February 2015|url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/11437540/Meredydd-Evans-Welsh-language-campaigner-obituary.html|accessdate=25 August 2022}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="">[https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/11437540/Meredydd-Evans-Welsh-language-campaigner-obituary.html "Meredydd Evans, Welsh language campaigner - obituary"]. ''The Telegraph''. 26 February 2015<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 August</span> 2022</span>.</cite></ref><ref name="PAW" /><ref name="kinney"/> E nyere ya nzere ọkankuzi ya n'afọ 1955.<ref name="morewelshlives"/> Mgbe ọ na-agụ akwụkwọ na Princeton, Evans natara akwụkwọ ozi site n'aka Moe Asch, onye guzobere Folkways Records, onye nwere mmasị dị ukwuu ịnụ abụ ọdịnala Welsh.<ref name="PAW" /> Evans dekọrọ nhọrọ n'ọkụ n'ọkụ nke egwu ndị na-abụghị nke ụka dị n'asụsụ Welsh maka Asch, ha niile n'ụdị a capella, n'ihe o chere na ọ bụ ndekọ ule.<ref name="arwel" /> N'ụzọ tụrụ Evans n'anya, Asch wepụtara ihe ndekọ ahụ dị ka abọm; ''The New York Times'' kpọrọ ndekọ egwu ọdịnala Welsh ahụ otu n'ime iri na abụọ kachasị ewu ewu na 1954 <ref name="PAW" /><ref name="teleobit" /><ref name="youtube">{{Cite web|title=Meredydd Evans - 'Welsh Folk Songs' [Interview Video]|url=https://www.youtube.com/watch?v=ogDIc0242KI|work=Youtube|date=19 June 2009|accessdate=26 August 2022}}</ref> A tụlere abọm ahụ na ''DownBeat'', onye dere "Meredydd Evans na-abụ abụ na-akpali akpali n'asụsụ Wales na-aga ije ọdịda nke ọma". <ref name="advocate">{{Cite journal|author=Sargent|first=Mason|title=The Devil's Advocate|journal=DownBeat|date=23 February 1955|url=https://worldradiohistory.com/Archive-All-Music/DownBeat/50s/55/Down-Beat-1955-02-23-22-4.pdf|accessdate=21 August 2022}}</ref> Site na 1955 ruo 1960, Evans kụziri na Mahadum Boston, ebe ụmụ akwụkwọ họpụtara ya na 1957 ka ọ bụrụ Prọfesọ nke Afọ ahụ.<ref name="morewelshlives" /> N'oge a, ọ zutere [[Albert Einstein]], Arthur Miller na Marilyn Monroe.<ref name="arwel" /><ref name="guardianobit"/> N'oge ọ nọ na America, Evans na-arụsi ọrụ ike n'ịkwalite egwu Welsh na mba ahụ, na-ekere òkè na mmemme Gymanfa Ganu, na-enye adreesị ma na-eme ihe ngosi gasị, ugboro ugboro ya na Kinney.<ref name="bostonglobe">{{Cite journal|title=Welsh Night|journal=Boston Globe|date=2 March 1957|url=https://www.newspapers.com/image/432954979/?terms=meredydd%20evans&match=1|accessdate=14 November 2022}}</ref><ref name="cornish">{{Cite journal|title=Welsh concert set at Cornish Sun|journal=Valley News|date=5 August 1959|url=https://www.newspapers.com/image/833159812/?terms=meredydd%20evans&match=1|accessdate=14 November 2022}}</ref><ref name="orpheus">{{Cite journal|title=Orpheus Chorus to sing at Gymanfa Ganu Here|journal=Scrantonian Tribune|date=25 October 1953|url=https://www.newspapers.com/image/534761467/?terms=meredydd%20evans&match=1|accessdate=14 November 2022}}</ref>
Mgbe ọ laghachiri Wales na 1960, a họpụtara Evans ka ọ nọchie Cynan na Ngalaba Ọmụmụ Ihe Na-abụghị nke Obodo na Bangor.<ref name="arwel"/> Ya na Kinney, o dezigharịrị nchịkọta atọ nke ''Egwú Welsh'' akọwapụtara dị ka "ọrụ ntụaka doro anya maka ụdị egwu mba a". N'afọ 1962, Evans dekọrọ abọm ọhụrụ, A Concert of Welsh Songs, ya na Kinneay, onye na-akpọ ụbọ akwara Russia Maria Korchinska na ọtụtụ ndị na-agụ egwú na ndị na-akwado nke Robert Docker duziri ma hazie. <ref name="cashbox">{{Cite journal|title=England|journal=Cash Box|date=3 March 1962|url=https://worldradiohistory.com/Archive-All-Music/Cash-Box/60s/1962/CB-1962-03-03.pdf|accessdate=26 August 2022}}</ref> Kinney mechara kọwaa abọm ahụ, nke mbụ Evans jiri ngwá egwú gụọ, dị ka "ọdịnala nke e jiri ejiji ofụma ka o kwekọọ ya na ndị na-ege ntị". <ref name="tems">{{Cite journal|author=Tems|first=Mick|title=Merêd|journal=Taplas|date=2004|url=https://mudcat.org/thread.cfm?threadid=156610|accessdate=26 August 2022}}</ref> Evans mechara dee egwu maka uri ịhụ mba n'anya nke Harri Webb "Colli Iaith" (itufu asụsụ), nke nwetara ọnọdụ nke ikuku ọdịnala.<ref name="morewelshlives"/> N'afọ 1976, Sain wepụtara Merêd, abọm ọhụrụ nwere abụ ọdịnala Welsh iri abụọ na asatọ nke aha ya bụ isiokwu ma bụrụ nke onye Ọkà mmụta egwu [[:cy:Roy Saer|D. Roy Saer]] webatara.<ref name="tems" />
N'afọ 1963, Evans ghọrọ Onye isi nke Light Entertainment na BBC Wales . <ref name="cofiomerêd"/> Na mbụ, ọ hụrụ ọrụ ahụ dị ka ihe ịma aka ma ọ fọrọ nke nta ka ọ kwụsị mgbe afọ mbụ gasịrị, na-agwa S4C na 2014; "M ghọtara ozugbo na ọ ga-abụ ọgụ siri ike. Omenala asụsụ Welsh adịghị na Vaudeville, ụlọ egwu ma ọ bụ Cabaret. " Dị ka onye isi, Evans mepụtara ọtụtụ mmemme telivishọn a ma ama gụnyere Fo a Fe, ''Ryan na Ronnie'', Disc a Dawn, Lloffa na ''Hob na Deri Dando''. <ref name="merêddoc">{{Cite web|title=Merêd|url=https://www.youtube.com/watch?v=_Ov7YVFlmrw&t=1537s|work=Youtube|date=10 November 2014|publisher=S4C|accessdate=8 October 2022}}</ref> A na-eto ya maka ịchọpụta ndị nwere nkà gụnyere Meic Stevens na Ryan Davies n'oge ọ nọ n'ọkwa.<ref name="arwel"/> Evans tinyere akwụkwọ maka ọkwa onye isi mmemme na 1969, mana ọ nweghị isi, ọ ma hapụ ọrụ ya dị ka onye isi Light Entertainment na 1973.<ref name="arwel" /> Mgbe ahụ, ọ sonyeere Ngalaba nke Ọmụmụ Ihe na-abụghị nke obodo na Mahadum Cardiff, ebe ọ bụ onye na-ahụ maka nhazi asụsụ Welsh ruo mgbe ọ lara ezumike nká na 1985.<ref name="arwel" /> N'afọ 1973, Evans guzobere Y Dinesydd, akwụkwọ akụkọ asụsụ Welsh maka Cardiff na onye bu ụzọ maka Papurau bro n'ọdịnihu.<ref name="arwel" />
N'afọ ndị 1970, Evans na Kinney biri na Cwmystwyth, ebe ha nyere aka na obodo ma kụziere ọtụtụ ndị agbata obi ha Welsh; dị ka onye na-ede akụkọ ndụ R. Arwel Jones si kwuo, ụlọ di na nwunye ahụ ghọrọ "ebe mkpọkọta nke ndị mmadụ nọ n'afọ ndụ niile, si Wales niile na ụwa niile ndị ga-agbakọta ebe ahụ iji nwee mkpakọrịta ha ma rite uru site na amamihe dị egwu nke di na nwunye ahụ".<ref name="arwel"/> Nso ebe obibi ha dị n'ọba akwụkwọ mba Wales, Aberystwyth nyere di na nwunye ahụ ohere itinye ezumike nká ha n'ịmụ akụkọ mmalite nke abụ na egwu ọdịnala; nnyocha ha pụtara kwa mgbe kwa mgbe na Canu Gwerin, akwụkwọ akụkọ nke òtù egwu ọdịnala Welsh.<ref name="arwel" /> N'ọnwa Eprel afọ 2007, Mahadum Wales bipụtara mpịakọta ''Festschrift'' maka Evans na Kinney, "nchịkọta n'asụsụ abụọ zuru oke nke edemede nkatọ dị iche iche gbasara akụkụ dị iche iche nke abụ Welsh na egwu ọdịnala site na ndị ndú ọkachamara na ndị egwu Wales" iji mee emume maka ntinye ha "ọ bụghị naanị na egwu ọdịnala Welsh kamakwa na ọdịbendị na asụsụ nke Wales". <ref>{{Cite web|url=http://www.bangor.ac.uk/news/full.php?Id=204|title=Bearers of Song|publisher=Bangor University|accessdate=2008-07-17}}</ref> Mmasị mbụ Evans nwere na nkà ihe ọmụma gara n'ihu; na 1984, o bipụtara ọmụmụ ihe a ma ama nke onye ọkà ihe ọmụma Scottish Enlightenment David Hume.<ref name="morewelshlives"/> A họpụtara ya ka ọ bụrụ onye isi oche nke ngalaba nkà ihe ọmụma nke òtù ndị gụsịrị akwụkwọ na Mahadum Wales na 2007, na onye isi nsọpụrụ ya na 2012. <ref name="arwel" /> Evans ga-ede uri mgbe ụfọdụ, mgbe dịka mgbe maka Cwrdd Bach (nzukọ uri) kwa afọ na Cwmystwyth.<ref name="arwel" />
=== Mgbalị ndọrọ ndọrọ ọchịchị ===
Evans hapụrụ òtù Labour Party wee sonye na Plaid Cymru na 1960. <ref name="morewelshlives"/> O mechara bụrụ onye isi na Cymdeithas yr Iaith Gymraeg (òtù maka asụsụ Welsh) ma bụrụ onye na-akwado usoro mgbanwe na-abụghị nke a na-eme n'ike iji kwalite ọdịmma nke ndị na-asụ Welsh. Nkwado Evans maka mkpọsa òtù ahụ ndị na-ese okwu mgbe ụfọdụ "ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ na o furu ya ọrụ onye nchịkwa nke BBC Wales n'ezie", ọrụ a kpọrọ ya aha n'ọtụtụ ebe maka ya, dị ka onye nta akụkọ Meic Stephens si kwuo.<ref name="morewelshlives" /> N'abalị iri na otu n'ọnwa Ọktoba n'afọ 1979, Evans, ya na ndị nkuzi ibe ya abụọ, Ned Thomas na Pennar Davies, banyere na Ihe na-ezipụ ozi telivishọn Pencarreg dị ka akụkụ nke mkpọsa nnupụisi oha obodo iji mee ka gọọmentị Margaret Thatcher mezuo nkwa ha kwere tupu e mee ntuli aka iguzobe ọwa telivisheneng n'asụsụ Welsh.<ref name="guardianobit"/><ref name="teleobit"/> A chọpụtara na mmadụ atọ ahụ dara iwu na n'ụlọ ikpe Carmarthen Crown maka ịgbanyụ ihe na-ezipu ozi ahụ n'ụzọ iwu na-akwadoghị, mana a na-ekwu na mkpọsa ahụ nyere aka na mmalite nke ọrụ mgbasa ozi asụsụ Welsh S4C na 1982. <ref>{{Cite web|url=https://www.oxforddnb.com/?articleid=64693|title=Oxford Dictionary of National Biography|work=Oxford Dictionary of National Biography|accessdate=2020-07-05}}</ref><ref name="PAW" />
N'okwu esemokwu nke 1986 na National Eisteddfod nke Wales, Evans katọrọ gọọmentị etiti na nke okpuru ọchịchị maka ileghara mmetụta ọdịbendị nke nnukwu mbata nke ndị na-asụ naanị Bekee n'ime imeobodo Wales anya.<ref name="morewelshlives"/><ref name="trioimmortalised">{{Cite journal|author=McNicholls Vale|first=Julie|title=A trio immortalised|journal=Cambrian Times|date=3 February 2019|url=https://www.cambrian-news.co.uk/news/a-trio-immortalised-104117|accessdate=25 August 2022}}</ref> N'afọ 1993, ya na ọtụtụ ndị ọzọ a ma ama na Wales banyere n'ụlọ ikpe Carmarthen Crown Court ma bibie oche onye ọkaikpe na mkpọsa mechara gaa nke ọma maka ime Iwu Asụsụ Welsh ọhụrụ.<ref name="arwel"/> N'afọ 1999, Evans pụtara n'ụlọ ikpe mgbe ọ jụrụ ịkwụ ụgwọ ikikere TV ya, na-ekwu na e nwere mbelata n'ọnụ ọgụgụ mgbasa ozi n'asụsụ Welsh n'ime afọ iri gaferenụ. <ref name="auto"/><ref>{{Cite web|url=https://www.questia.com/read/1G1-60437665/don-t-use-language-like-that-keep-it-welsh-says|title=Don't Use Language like That; KEEP IT WELSH, SAYS TV LICENCE REBEL" by Evans, Meredydd - The Mirror (London, England), August 20, 1999|work=|accessdate=|archivedate=5 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200705062752/https://www.questia.com/read/1G1-60437665/don-t-use-language-like-that-keep-it-welsh-says}}</ref> Ọ dị njikere ịga mkpọrọ, mana ndị enyi ya na-echegbu onwe ha maka ahụike ya kwụrụ ụgwọ ahụ.<ref name="arwel" /> Site na 1998, Evans butere ụzọ na mkpọsa iji guzobe Coleg Cymraeg Cenedlaethol . <ref name="arwel" /> Mgbe emesịrị guzobe ya na 2011, a kpọrọ Evans Onye isi oche nke Cyfeillion y Coleg (Ndị enyi nke Coleg) ma nye ya Ịbụ onye òtù nsọpụrụ na Nzukọ Kwa Afọ nke Coleg na Swansea.<ref name="gwobr">{{Cite web|title=Gwobr Merêd|url=https://www.colegcymraeg.ac.uk/en/aboutus/awards/gwobrmered/|work=Coleg Cymraeg Cenedlaethol|accessdate=25 September 2022}}</ref> N'ọnwa Machị afọ 2014, e kwuru na Evans na-akwado ngagharị iwe n'ụzọ udo site na Cymdeithas yr Iaith Gymraeg na-esote ngagharị iwe e mere na Aberystwyth.<ref>{{Cite web|url=http://dailywales.net/2014/03/07/veteran-campaigner-backs-language-protests/|title=Veteran Campaigner Backs Language Protests – Daily Wales|accessdate=2014-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141012152115/http://dailywales.net/2014/03/07/veteran-campaigner-backs-language-protests/|archivedate=12 October 2014}}</ref>
== Ndụ Agadi ya ==
Evans nwere nkwụsị nke okwukwe na ndụ ya mgbe ọ kawara nka, na-ewere onwe ya dị ka onye na-ekweghị na Chineke nwa oge.<ref name="merêddoc"/>
N'agbanyeghị ịwa ya olu, Evans nọgidere na-abụ abụ n'oge agadi ya.<ref name="arwel"/> Ihe ndekọ ikpeazụ ya, "Cân y Dewis", pụtara na abọm Gai Toms', ''Betel'' (2012). <ref>{{Cite web|url=http://www.gaitoms.com/english/news-gigs/|title=Archived copy|work=www.gaitoms.com|accessdate=17 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140324081120/http://www.gaitoms.com/english/news-gigs/|archivedate=24 March 2014}}</ref> Ọ rụrụ ọrụ kwa ụbọchị na ọmụmụ ihe ya ruo ọnwa ole na ole tupu ọnwụ ya.<ref name="PAW" />
Mgbe ọ rịara ọrịa nkụnwụ ahụ, Evans nwụrụ mgbe ọ dị afọ iri itoolu na ise na 21 Febụwarị 2015. <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/uk-wales-31567287|title=Tributes paid to ex-BBC Wales man|date=21 February 2015|work=Bbc.com|accessdate=2020-07-05}}</ref> Ọtụtụ narị ndị na-eru uju bịara ememe olili ozu ya.<ref name="funeral">{{Cite news|title=Hundreds at funeral of ex-BBC Wales man Dr Meredydd Evans|work=BBC News|date=26 February 2015|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-mid-wales-31647322|accessdate=25 August 2022}}</ref> N'etiti ihe ndị ekwuru ito ya, [[Jamie Bevan]] nke Cymdeithas yr Iaith kwuru "na-ewezuga ya, anyị agaghị enwe ụfọdụ n'ime uru maka asụsụ Welsh, ọkachasị ọwa asụsụ Welsh, S4C, Iwu Asụsụ Welsh na Coleg Cymraeg Cenedlaethol. " Evans na Kinney nyere ihe ndekọ ha na ọbá akwụkwọ mba Wales, ebe ha bụzi akụkụ nke Ndekọ Egwu Welsh ugbua. <ref name="kinney100">{{Cite web|title=Phyllis Kinney: 100|url=https://www.ticketsource.co.uk/whats-on/online/llyfrgell-genedlaethol-cymru-the-national-library-of-wales/phyllis-kinney-100/e-omqrxq|work=Llyfrgell Genedlaethol Cymru|accessdate=25 September 2022}}</ref>
== Nkwanye ùgwù ==
N'afọ 2013, e nyere Evans Tywysydd (onye nduzi) na [[:cy:Parêd Gŵyl Dewi Aberystwyth|Parêd Gŵyl Dewi Aberystwyth]] (St David's Day Parade) nke mbụ emerela kemgbe maka ọrụ ya na Wales na asụsụ Welsh. E nyere ya ihe nrite Good Tradition Award mgbe ọ nwụsịrị site na BBC Radio 2 Folk Awards n'ọnwa Eprel afọ 2015 maka ntinye ya na mweghachi nke abụ ọdịnala Welsh.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-32397847|title=BBC Radio 2 Folk Awards: Cat Stevens, Loudon Wainwright honours|author=Thomas|first=Huw|date=2015-04-22|work=BBC News|accessdate=2017-08-30|language=en-GB}}</ref> N'afọ 2019, e nyere Evans na Phyllis Kinney ihe nrite Welsh Music Prize Inspiration Award . <ref name="prs">{{Cite web|author=Bemrose|first=Bekki|title=Welsh Music Prize 2019 winner announced|url=https://www.prsformusic.com/m-magazine/news/welsh-music-prize-2019-winner-announced/|work=PRS for Music|accessdate=26 August 2022}}</ref> N'otu afọ ahụ, Evans bụ otu n'ime ndị UK nke oge a dị narị abụọ na iri abụọ na isii ndị nwụrụ na 2015 ndị a nabatara na ''Oxford Dictionary of National Biography''. <ref name="trioimmortalised"/> Coleg Cymraeg Cenedlaethol na-enye ihe nrite nye Meredydd Evans Memorial Prize (Gwobr Merêd) kwa afọ. <ref name="gwobr"/>
== Akwụkwọ ndị O bipụtara ==
* ''Hume'' Gwasg Gee, Denbigh. 1984.
* ''Merêd: detholiad ma ọ bụ當時rifau Dr. Meredydd Evans'' (edged Geraint Huw Jenkins, Ann Ffrancon), Gomer, Llandysul, 1994.
* ''Canu'r Cymry'' Mpịakọta 1&2. Abụ ọdịnala Welsh. Welsh Folk-Song Society.
== Nkọwapụta Egwu ==
=== Nke Naanị ya kụrụ ===
* Abụ ọdịnala Welsh (Folkways, 1954)
* Egwú ''Egwú Welsh'' (Delysé, 1962)
* Merêd (Saint, 1976)
=== Nke ya na Triawd y Coleg kụrụ ===
* Triawd y Coleg (Sain, 1973)
* Y Noson Lawen (Sain, 1973)
{{Authority control}}
== Ihe Ndị edeturu ==
{{Reflist|group=nb}}
== Edensibịa ==
{{Reflist}}
== Njikọ mpụga ==
* [http://www.folkways.si.edu/albumdetails.aspx?itemid=1200/ Welsh Folk Songs Album nkọwa] na Folkways RecordsIhe ndekọ Folkways
* Ihe ndekọ Sain [https://web.archive.org/web/20070929124232/http://www.sain.wales.com/sain/thing.aspx?thingid=251&letter=M][https://web.archive.org/web/20070929124119/http://www.sain.wales.com/sain/..%2fsain%2fproduct.aspx?productuid=219248&clickproductonpage=]
[[Otú:Articles with hCards]]
[[Otú:Short description is different from Wikidata]]
[[Otú:Articles with short description]]
[[Otú:Pages with unreviewed translations]]
jknfufjdvn6i7nxcgea6geyjejbz5hb
725980
725978
2026-09-17T13:38:23Z
Dolphyb
10983
725980
wikitext
text/x-wiki
'''Meredydd Evans''' (9 Disemba 1919 - 21 Febụwarị 2015), nke a maara dị ka Merêd, bụ onye nchịkọta, onye nchịkọta akụkọ, ọkọ akụkọ ihe mere eme na onye na-eme Egwú ọdịnala nke Wales. Onye isi na mgbasa ozi Welsh ruo ihe karịrị ọkara narị afọ, a kọwawo Evans dị ka onye na-emetụta "ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ '''mpaghara''' ọ bụla nke ndụ ọdịbendị Welsh, site na egwu ọdịnala na nkà ihe ọmụma ruo mgbasa ozi na ndọrọ ndọrọ ọchịchị asụsụ".<ref name="morewelshlives"/>
Evans bu ụzọ chọta ihe a ma ama dị ka onye otu egwu a ma ama bụ Triawd y Coleg, na-ede ihe mbụ maka otu ahụ yana ime ka egwu ndị dị ugbu a bụrụ Welsh. Onye na-eme ihe nkiri, ihe ịga nke ọma ya dị ka onye na-eme na BBC Radio mere ka a kpọọ ya "Bangor Bing". Malite n'afọ ndị 1950, Evans mere ihe ndekọ Asụsụ Welsh na-enweta ihe nrite ma bipụta nchịkọta na nyocha na mmekorita ya na nwunye ya a mụrụ na America Phyllis Kinney, na-enyere aka ichekwa ma kwalite egwu Welsh n'ụwa niile. Evans jere ozi dị ka Onye isi nke Light Entertainment na BBC Wales n'etiti 1963 na 1973; n'ọrụ a, a na-eto ya na nchọpụta ndị na-eme ihe nkiri gụnyere Meic Stevens na Ryan Davies. Ọ bụ onye na-eduga na-eme mkpọsa maka ikike asụsụ Welsh, na-ekere òkè n'omume nnupụisi obodo na-abụghị nke ime ihe ike na ndụ ya. Ihe ndekọ nke Evans na Kinney bụzi akụkụ nke Welsh Music Archive na National Library of Wales.
== Ndụ Mmalite ==
Onye a mụrụ na Llanegryn dị na Merionethshire, a zụlitere Evans na Tanygrisiau . <ref name="arwel"/><ref name="guardianobit"/> Ọ bụ nwa ikpeazụ n'ime ụmụ iri na otu a mụụrụ Charlotte Evans (a mụrụ n'ezinụlọ Pugh, 1881-1965) yana di ya Richard Evans (1867-1936).<ref name="arwel" /><ref name="guardianobit" /><ref name="cofiomerêd"/> Richard, onye na-akwado ọchịchị onye kwuo uche ya na onye injinia, rụrụ ọrụ n'ebe a na-egwupụta granite Foel ebe Charlotte na-akwalite ndụ ụlọ, na-agba ụmụ ya ume ịgụ ọtụtụ akwụkwọ ma na-abụrụ ha abụ, na-enye Evans ihe ngosi mbụ o nwere na abụ ọdịnala Welsh. <ref name="arwel" /> Mgbe Evans dị afọ iri na anọ, ọ hapụrụ ụlọ akwụkwọ mgbe nna ya dara ọrịa nke ukwuu ịrụ ọrụ ma kwado ezinụlọ ya site n'ọrụ ọ na-arụ na Co-op, ebe ọ nọrọ afọ asaa.<ref name="morewelshlives">{{Cite book|author=Stephens|first=Meic|title=More Welsh Lives|date=13 July 2018|publisher=Y Lolfa|isbn=9781784616359|url=https://books.google.com/books?id=d0xxDwAAQBAJ|accessdate=22 August 2022}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFStephens2018">Stephens, Meic (13 July 2018). [https://books.google.com/books?id=d0xxDwAAQBAJ ''More Welsh Lives'']. Y Lolfa. [[ISBN]] [[Special:BookSources/9781784616359|<bdi>9781784616359</bdi>]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">22 August</span> 2022</span>.</cite></ref> Richard Evans nwụrụ site n'ọrịa silicosis na 1936, mgbe nwa ya nwoke nke ikpeazụ dị afọ iri na isii. <ref name="arwel" /><ref name="morewelshlives" />
Site na 1938, Evans nwere mmasị ọ zobere n'obi ya ịghọ onye ọgụ-egwu nke Calvinist Methodist ma malite ikwusa ozi ọma n'ógbè ahụ. <ref name="arwel">{{Cite web|author=Jones|first=R. Arwel|title=EVANS, MEREDYDD ('MERÊD') (1919 - 2015), campaigner, musician, philosopher and television producer|url=https://biography.wales/article/s12-EVAN-MER-1919#?c=0&m=0&s=0&cv=13&manifest=https%3A%2F%2Fdamsssl.llgc.org.uk%2Fiiif%2F2.0%2F1491650%2Fmanifest.json&xywh=-264%2C1096%2C2462%2C2124|work=Y Bywgraffiadur Cymreig|accessdate=25 August 2022}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFJones">Jones, R. Arwel. [https://biography.wales/article/s12-EVAN-MER-1919#?c=0&m=0&s=0&cv=13&manifest=https%3A%2F%2Fdamsssl.llgc.org.uk%2Fiiif%2F2.0%2F1491650%2Fmanifest.json&xywh=-264%2C1096%2C2462%2C2124 "EVANS, MEREDYDD ('MERÊD') (1919 - 2015), campaigner, musician, philosopher and television producer"]. ''Y Bywgraffiadur Cymreig''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 August</span> 2022</span>.</cite></ref><ref name="cofiomerêd">{{Cite journal|title=Cofio Merêd, cawr addfwyn y diwylliant Cymraeg|journal=Golwg|date=26 February 2015|url=https://issuu.com/golwg/docs/golwg8|accessdate=21 August 2022}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="">[https://issuu.com/golwg/docs/golwg8 "Cofio Merêd, cawr addfwyn y diwylliant Cymraeg"]. ''Golwg''. 26 February 2015<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">21 August</span> 2022</span>.</cite></ref> Ka ọ na-erule oge a, Evans aghọwo onye na-eme udo na onye òtù Fellowship of Reconciliation . <ref name="guardianobit">{{Cite journal|author=Rees|first=D Ben|title=Meredydd Evans obituary|journal=The Guardian|date=15 March 2015|url=https://www.theguardian.com/uk-news/2015/mar/15/meredydd-evans-obituary|accessdate=24 August 2022}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFRees2015">Rees, D Ben (15 March 2015). [https://www.theguardian.com/uk-news/2015/mar/15/meredydd-evans-obituary "Meredydd Evans obituary"]. ''The Guardian''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">24 August</span> 2022</span>.</cite></ref> N'afọ 1939, ka ọ fọrọ onwa ole na ole tupu [[World War II|Agha Ụwa nke Abụọ]] amalite, Evans debara aha ya n'akwụkwọ dị ka onye jụrụ agha n'ihi akọ na uche. O mechara chee ụlọ ikpe ihu iji kwuo na ọ bụ ihe o kwuru a ma nye ya nnwere onwe n'enweghị ihe mgbochi ọbụla pụọ n'ozi agha n'ihi okpukpe na mbido 1940. Evans nọgidere na ndụ ya niile n'ịkwado enweghị ọgba aghara. <ref name="auto">{{Cite web|url=http://www.welshnot.com/meredydd-evans-man-dont-give-folk/|title=Meredydd Evans: The Man Don't Give a Folk|date=16 November 2013|work=Welshnot.com|accessdate=2020-07-05}}</ref> Na Septemba 1940, Evans debanyere aha na Clwyd College, Rhyl iji mee ihe ọmụmụ nkwadebe maka ozi ahụ. N'afọ sochirinụ, ọzụzụ ya gara n'ihu na Mahadum College of North Wales, Bangor . <ref name="arwel" /> Na Septemba 1943, o kpebiri ịhapụ ọmụmụ ihe ahụ ma kama ọ gara ọmụmụ ihe na nkà ihe ọmụma. Ọ gụsịrị akwụkwọ n'ógó nke mbụ na 1945, ọ bụkwa onye isi oche nke Kansụl Ụmụ akwụkwọ na 1946 ruo 1947 .<ref name="arwel" /><ref name="cofiomerêd" />
== Ọrụ ==
=== Triawd ya Coleg ===
[[File:Triawd_y_Buarth_-_Triawd_Y_Coleg.ogg|thumb|Ihe si na "Triawd y Buarth" nke Triawd y Coleg]]
Mmasị Evans nwere na egwu Welsh malitere n'oge ọ na-agụ akwụkwọ na Bangor, n'okpuru mmetụta nke Oriaku. Enid Parry.<ref name="teleobit"/> Ọ malitere ọrụ dị ka onye na-agụ egwú ọdịnala naanị ya ma guzobe òtù egwu nwere olu ndakọrita n'akụkụ n'akụkụ, Triawd y Coleg, ya na Cledwyn Jones na Robin Williams.<ref name="teleobit" /> Ha atọ ghọrọ ndị a ma ama n'elu ikpo okwu, na-eme egwu ndị Evans na-edekarị gụnyere "Triawd y Buarth" (The Farmyard Trio). <ref name="cofiomerêd"/> Mgbe ha dọtara uche onye na-emepụta ihe nkiri na BBC bụ Sam Jones, a kpọrọ Triawd y Coleg ka ha bụrụ kpakpando nke mmemme ntụrụndụ redio n'asụsụ Welsh ''''Noson Lawen''''.<ref name="80years">{{Cite journal|author=Crump|first=Eryl|title=BBC celebrate 80 years of broadcasting at Bangor|journal=Daily Post|date=12 April 2015|url=https://www.dailypost.co.uk/whats-on/arts-culture-news/bbc-celebrate-80-years-broadcasting-9020147|accessdate=21 August 2022}}</ref> Bụ nke a na-agbasa kwa ọnwa site na Bangor, mbipụta ọ bụla nke ihe ngosi ahụ bụ nke ndị òtù ahụ mere; Jones zụlitere ha, onye a maara na ọ na-akpọchi Evans n'ime ụlọ ruo mgbe o mepụtara okwu maka ịgụ egwu.<ref name="broadcasters">{{Cite book|author=Price|first=Gareth|title=The Broadcasters of BBC Wales, 1964-1990|date=12 January 2018|publisher=Y Lolfa|isbn=9781784615352|url=https://books.google.com/books?id=R0xxDwAAQBAJ|accessdate=24 September 2022}}</ref> Noson Lawen wetara ndị na-ege ntị egwu Triawd y Coleg na-atọ ọchị na nke na-emetụ n'ahụ site n'akụkụ niile nke Wales ma mee ka ha bụrụ aha dị n'ọnụ ọbụla.<ref name="hymns&arias">{{Cite book|author=Herbert|first=Trevor|title=Hymns and Arias: Great Welsh Voices|date=2001|publisher=University of Wales Press|isbn=9780708316993|url=https://books.google.com/books?id=moYHAQAAMAAJ&q=triawd%20y%20coleg%20household|accessdate=24 September 2022}}</ref> N'otu oge, e mere atụmatụ na pasent iti abụọ nke ndị Welsh na-ege ntị na mmemme ahụ.<ref name="arwel"/> Ndị òtù ahụ bụ ndị na-eme egwu mbụ n'asụsụ Welsh nwetara aha ọma site na redio, ihe ịga nke ọma ha mere ka Evans bụrụ aha dị n'ọnụ ọbụla.<ref name="Hill">{{Cite book|author=Hill|first=Sarah|title='Blerwytirhwng?' The Place of Welsh Pop Music|date=2017|publisher=Taylor & Francis|isbn=9781351573450|url=https://books.google.com/books?id=rCgxDwAAQBAJ&dq=Triawd+y+Coleg&pg=PT58|accessdate=22 August 2022}}</ref><ref name="farewell">{{Cite journal|author=Tiwniwr|first=Y|title=Nostalgic farewell to a leading voice|journal=Western Mail|date=30 June 1952|url=https://www.newspapers.com/image/814992969/?terms=Triawd%20y%20Coleg&match=1|accessdate=4 November 2022}}</ref> Triawd y Coleg pụtara na ihe nkiri dị mkpirikpi dabere na mmemme ahụ na 1950, ebe Evans kpara àgwà nwa onye ọrụ ugbo nke na-arọ nrọ maka ihe ndị ka ukwuu.<ref name="teleobit" /><ref name="bfinoson">{{Cite web|title=Noson Lawn|url=https://player.bfi.org.uk/free/film/watch-noson-lawen-1950-online|work=bfi|accessdate=21 August 2022}}</ref> N'ime afọ ndị 1960, Triawd y Coleg dekọrọ usoro egwu otu otu na EP maka Welsh Teldisc ma, n'afọ ndị 1970, mee abọm abụọ maka Sain. Ha pụtara ugboro abụọ na National Eisteddfod nke Wales (na 1947 na 1971) ma gaa n'ihu na-eme ihe mgbe ụfọdụ ruo n'ime afọ ndị 1990.<ref name="WMA">{{Cite web|title=Welsh Music Archive|url=https://twitter.com/MusicNLW/status/1386586613631815682|work=Twitter|accessdate=23 September 2022}}</ref><ref name="gwent">{{Cite journal|title=Listings|journal=Gwent Gazette|date=12 September 1996|url=https://www.newspapers.com/image/919221820/?match=1&terms=%22triawd%20y%20coleg%22|accessdate=22 October 2024}}</ref>
=== Academia, ime ndekọ na telivishọn ===
[[File:Ar_Gyfer_Heddiw'r_Bore_-_Meredydd_Evans.ogg|thumb|Nchịkọta nke si na mgbé Evans na-eme abụ Plygoin "Ar Gyfer Heddiw'r Bore"]]
A họpụtara Evans ka ọ bụrụ onye nkuzi na nkà ihe ọmụma na nkwenye ndọrọ ndọrọ ọchịchị na Coleg Harlech na 1947. <ref name="arwel"/><ref name="legacy">{{Cite web|author=Tems|first=Mick|title=Merêd: Let's celebrate the legacy that he left|url=http://folk.wales/magazine/?p=443|work=FolkWales|date=14 April 2015|accessdate=21 August 2022}}</ref> Na Maachị nke afọ ahụ, ọ zutere Phyllis Kinney, onye America na-agụ egwu, mgbe ọ na-eme njem dị ka onye ndu na Carl Rosa Opera Company na UK.<ref name="kinney">{{Cite web|title=Phyllis Kinney. The musician from Michigan|url=https://blog.library.wales/phyllis-kinney-the-musician-from-michigan/|work=Llyfrgell Genedlaethol Cymru|date=23 March 2020|accessdate=21 August 2022}}</ref> Onye a mụrụ na Pontiac, Michigan na 1922, Kinney gụrụ akwụkwọ na Juilliard School ma mee ka Evans mara egwu ọdịnala si gburugburu ụwa.<ref name="legacy" /> Di na nwunye ahụ lụrụ onwe ha na 10 Eprel 1948 ma mụọ nwa nwanyị, Eluned, na 1949. <ref name="arwel" />
Ka ọ na-erule ngwụcha afọ ndị 1940, Evans bụ onye na-anọkarị na redio Welsh, ma dị ka onye na-agbasa ozi ma onye na-eme ihe nnụrụ.<ref name="morewelshlives"/><ref name="cofiomerêd"/> A maara ya maka abụ mmadụ abụọ nke ya na Kinney na-agụ yana maka ọrụ ya dị ka onye òtù Triawd y Coleg .<ref name="farewell" /> O nwere ụda olu tenọ dị mfe, nke onye nta akụkọ Constance Hale kọwara dị ka "nke n'otu oge dị gam na ntị ma na-adọrọ mmụọ, na-aba ahụ ofụma ma na-eme ka obi sie ya ike".<ref name="PAW">{{Cite web|author=Hale|first=Constance|title=Lives: Meredydd Evans *55|url=https://paw.princeton.edu/article/lives-meredydd-evans-55|work=Princeton Alumni Weekly|date=3 February 2016|accessdate=24 August 2022}}</ref> Ụdị ịbụ abụ ya mere ka a kpọọ ya "Welsh Bing", nke na-ewute ya.<ref name="morewelshlives" /><ref name="PAW" /> N'afọ 2015, onye so guzobe Sain bụ Huw Jones kọwara Evans dị ka "onye mbụ a ma ama na-abụ abụ pop nke Welsh". <ref name="morewelshlives" /> <ref name="cofiomerêd" />
Evans hapụrụ Coleg Harlech na 1950 wee sonye na ndị òtù nchịkọta akụkọ Hughes and Sons na Oswestry dị ka onye enyemaka nchịkọta akụkọ maka akwụkwọ akụkọ Welsh ''Y Cymro'' . <ref name="arwel"/><ref name="legacy" /> Na Jun 1952, Evans na ezinụlọ ya kwagara America ebe ọ debanyere aha na Mahadum Princeton, inweta nzere PhD na nkà ihe ọmụma.<ref name="farewell" /><ref name="teleobit">{{Cite journal|title=Meredydd Evans, Welsh language campaigner - obituary|journal=The Telegraph|date=26 February 2015|url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/11437540/Meredydd-Evans-Welsh-language-campaigner-obituary.html|accessdate=25 August 2022}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="">[https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/11437540/Meredydd-Evans-Welsh-language-campaigner-obituary.html "Meredydd Evans, Welsh language campaigner - obituary"]. ''The Telegraph''. 26 February 2015<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">25 August</span> 2022</span>.</cite></ref><ref name="PAW" /><ref name="kinney"/> E nyere ya nzere ọkankuzi ya n'afọ 1955.<ref name="morewelshlives"/> Mgbe ọ na-agụ akwụkwọ na Princeton, Evans natara akwụkwọ ozi site n'aka Moe Asch, onye guzobere Folkways Records, onye nwere mmasị dị ukwuu ịnụ abụ ọdịnala Welsh.<ref name="PAW" /> Evans dekọrọ nhọrọ n'ọkụ n'ọkụ nke egwu ndị na-abụghị nke ụka dị n'asụsụ Welsh maka Asch, ha niile n'ụdị a capella, n'ihe o chere na ọ bụ ndekọ ule.<ref name="arwel" /> N'ụzọ tụrụ Evans n'anya, Asch wepụtara ihe ndekọ ahụ dị ka abọm; ''The New York Times'' kpọrọ ndekọ egwu ọdịnala Welsh ahụ otu n'ime iri na abụọ kachasị ewu ewu na 1954 <ref name="PAW" /><ref name="teleobit" /><ref name="youtube">{{Cite web|title=Meredydd Evans - 'Welsh Folk Songs' [Interview Video]|url=https://www.youtube.com/watch?v=ogDIc0242KI|work=Youtube|date=19 June 2009|accessdate=26 August 2022}}</ref> A tụlere abọm ahụ na ''DownBeat'', onye dere "Meredydd Evans na-abụ abụ na-akpali akpali n'asụsụ Wales na-aga ije ọdịda nke ọma". <ref name="advocate">{{Cite journal|author=Sargent|first=Mason|title=The Devil's Advocate|journal=DownBeat|date=23 February 1955|url=https://worldradiohistory.com/Archive-All-Music/DownBeat/50s/55/Down-Beat-1955-02-23-22-4.pdf|accessdate=21 August 2022}}</ref> Site na 1955 ruo 1960, Evans kụziri na Mahadum Boston, ebe ụmụ akwụkwọ họpụtara ya na 1957 ka ọ bụrụ Prọfesọ nke Afọ ahụ.<ref name="morewelshlives" /> N'oge a, ọ zutere [[Albert Einstein]], Arthur Miller na Marilyn Monroe.<ref name="arwel" /><ref name="guardianobit"/> N'oge ọ nọ na America, Evans na-arụsi ọrụ ike n'ịkwalite egwu Welsh na mba ahụ, na-ekere òkè na mmemme Gymanfa Ganu, na-enye adreesị ma na-eme ihe ngosi gasị, ugboro ugboro ya na Kinney.<ref name="bostonglobe">{{Cite journal|title=Welsh Night|journal=Boston Globe|date=2 March 1957|url=https://www.newspapers.com/image/432954979/?terms=meredydd%20evans&match=1|accessdate=14 November 2022}}</ref><ref name="cornish">{{Cite journal|title=Welsh concert set at Cornish Sun|journal=Valley News|date=5 August 1959|url=https://www.newspapers.com/image/833159812/?terms=meredydd%20evans&match=1|accessdate=14 November 2022}}</ref><ref name="orpheus">{{Cite journal|title=Orpheus Chorus to sing at Gymanfa Ganu Here|journal=Scrantonian Tribune|date=25 October 1953|url=https://www.newspapers.com/image/534761467/?terms=meredydd%20evans&match=1|accessdate=14 November 2022}}</ref>
Mgbe ọ laghachiri Wales na 1960, a họpụtara Evans ka ọ nọchie Cynan na Ngalaba Ọmụmụ Ihe Na-abụghị nke Obodo na Bangor.<ref name="arwel"/> Ya na Kinney, o dezigharịrị nchịkọta atọ nke ''Egwú Welsh'' akọwapụtara dị ka "ọrụ ntụaka doro anya maka ụdị egwu mba a". N'afọ 1962, Evans dekọrọ abọm ọhụrụ, A Concert of Welsh Songs, ya na Kinneay, onye na-akpọ ụbọ akwara Russia Maria Korchinska na ọtụtụ ndị na-agụ egwú na ndị na-akwado nke Robert Docker duziri ma hazie. <ref name="cashbox">{{Cite journal|title=England|journal=Cash Box|date=3 March 1962|url=https://worldradiohistory.com/Archive-All-Music/Cash-Box/60s/1962/CB-1962-03-03.pdf|accessdate=26 August 2022}}</ref> Kinney mechara kọwaa abọm ahụ, nke mbụ Evans jiri ngwá egwú gụọ, dị ka "ọdịnala nke e jiri ejiji ofụma ka o kwekọọ ya na ndị na-ege ntị". <ref name="tems">{{Cite journal|author=Tems|first=Mick|title=Merêd|journal=Taplas|date=2004|url=https://mudcat.org/thread.cfm?threadid=156610|accessdate=26 August 2022}}</ref> Evans mechara dee egwu maka uri ịhụ mba n'anya nke Harri Webb "Colli Iaith" (itufu asụsụ), nke nwetara ọnọdụ nke ikuku ọdịnala.<ref name="morewelshlives"/> N'afọ 1976, Sain wepụtara Merêd, abọm ọhụrụ nwere abụ ọdịnala Welsh iri abụọ na asatọ nke aha ya bụ isiokwu ma bụrụ nke onye Ọkà mmụta egwu [[:cy:Roy Saer|D. Roy Saer]] webatara.<ref name="tems" />
N'afọ 1963, Evans ghọrọ Onye isi nke Light Entertainment na BBC Wales . <ref name="cofiomerêd"/> Na mbụ, ọ hụrụ ọrụ ahụ dị ka ihe ịma aka ma ọ fọrọ nke nta ka ọ kwụsị mgbe afọ mbụ gasịrị, na-agwa S4C na 2014; "M ghọtara ozugbo na ọ ga-abụ ọgụ siri ike. Omenala asụsụ Welsh adịghị na Vaudeville, ụlọ egwu ma ọ bụ Cabaret. " Dị ka onye isi, Evans mepụtara ọtụtụ mmemme telivishọn a ma ama gụnyere Fo a Fe, ''Ryan na Ronnie'', Disc a Dawn, Lloffa na ''Hob na Deri Dando''. <ref name="merêddoc">{{Cite web|title=Merêd|url=https://www.youtube.com/watch?v=_Ov7YVFlmrw&t=1537s|work=Youtube|date=10 November 2014|publisher=S4C|accessdate=8 October 2022}}</ref> A na-eto ya maka ịchọpụta ndị nwere nkà gụnyere Meic Stevens na Ryan Davies n'oge ọ nọ n'ọkwa.<ref name="arwel"/> Evans tinyere akwụkwọ maka ọkwa onye isi mmemme na 1969, mana ọ nweghị isi, ọ ma hapụ ọrụ ya dị ka onye isi Light Entertainment na 1973.<ref name="arwel" /> Mgbe ahụ, ọ sonyeere Ngalaba nke Ọmụmụ Ihe na-abụghị nke obodo na Mahadum Cardiff, ebe ọ bụ onye na-ahụ maka nhazi asụsụ Welsh ruo mgbe ọ lara ezumike nká na 1985.<ref name="arwel" /> N'afọ 1973, Evans guzobere Y Dinesydd, akwụkwọ akụkọ asụsụ Welsh maka Cardiff na onye bu ụzọ maka Papurau bro n'ọdịnihu.<ref name="arwel" />
N'afọ ndị 1970, Evans na Kinney biri na Cwmystwyth, ebe ha nyere aka na obodo ma kụziere ọtụtụ ndị agbata obi ha Welsh; dị ka onye na-ede akụkọ ndụ R. Arwel Jones si kwuo, ụlọ di na nwunye ahụ ghọrọ "ebe mkpọkọta nke ndị mmadụ nọ n'afọ ndụ niile, si Wales niile na ụwa niile ndị ga-agbakọta ebe ahụ iji nwee mkpakọrịta ha ma rite uru site na amamihe dị egwu nke di na nwunye ahụ".<ref name="arwel"/> Nso ebe obibi ha dị n'ọba akwụkwọ mba Wales, Aberystwyth nyere di na nwunye ahụ ohere itinye ezumike nká ha n'ịmụ akụkọ mmalite nke abụ na egwu ọdịnala; nnyocha ha pụtara kwa mgbe kwa mgbe na Canu Gwerin, akwụkwọ akụkọ nke òtù egwu ọdịnala Welsh.<ref name="arwel" /> N'ọnwa Eprel afọ 2007, Mahadum Wales bipụtara mpịakọta ''Festschrift'' maka Evans na Kinney, "nchịkọta n'asụsụ abụọ zuru oke nke edemede nkatọ dị iche iche gbasara akụkụ dị iche iche nke abụ Welsh na egwu ọdịnala site na ndị ndú ọkachamara na ndị egwu Wales" iji mee emume maka ntinye ha "ọ bụghị naanị na egwu ọdịnala Welsh kamakwa na ọdịbendị na asụsụ nke Wales". <ref>{{Cite web|url=http://www.bangor.ac.uk/news/full.php?Id=204|title=Bearers of Song|publisher=Bangor University|accessdate=2008-07-17}}</ref> Mmasị mbụ Evans nwere na nkà ihe ọmụma gara n'ihu; na 1984, o bipụtara ọmụmụ ihe a ma ama nke onye ọkà ihe ọmụma Scottish Enlightenment David Hume.<ref name="morewelshlives"/> A họpụtara ya ka ọ bụrụ onye isi oche nke ngalaba nkà ihe ọmụma nke òtù ndị gụsịrị akwụkwọ na Mahadum Wales na 2007, na onye isi nsọpụrụ ya na 2012. <ref name="arwel" /> Evans ga-ede uri mgbe ụfọdụ, mgbe dịka mgbe maka Cwrdd Bach (nzukọ uri) kwa afọ na Cwmystwyth.<ref name="arwel" />
=== Mgbalị ndọrọ ndọrọ ọchịchị ===
Evans hapụrụ òtù Labour Party wee sonye na Plaid Cymru na 1960. <ref name="morewelshlives"/> O mechara bụrụ onye isi na Cymdeithas yr Iaith Gymraeg (òtù maka asụsụ Welsh) ma bụrụ onye na-akwado usoro mgbanwe na-abụghị nke a na-eme n'ike iji kwalite ọdịmma nke ndị na-asụ Welsh. Nkwado Evans maka mkpọsa òtù ahụ ndị na-ese okwu mgbe ụfọdụ "ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ na o furu ya ọrụ onye nchịkwa nke BBC Wales n'ezie", ọrụ a kpọrọ ya aha n'ọtụtụ ebe maka ya, dị ka onye nta akụkọ Meic Stephens si kwuo.<ref name="morewelshlives" /> N'abalị iri na otu n'ọnwa Ọktoba n'afọ 1979, Evans, ya na ndị nkuzi ibe ya abụọ, Ned Thomas na Pennar Davies, banyere na Ihe na-ezipụ ozi telivishọn Pencarreg dị ka akụkụ nke mkpọsa nnupụisi oha obodo iji mee ka gọọmentị Margaret Thatcher mezuo nkwa ha kwere tupu e mee ntuli aka iguzobe ọwa telivisheneng n'asụsụ Welsh.<ref name="guardianobit"/><ref name="teleobit"/> A chọpụtara na mmadụ atọ ahụ dara iwu na n'ụlọ ikpe Carmarthen Crown maka ịgbanyụ ihe na-ezipu ozi ahụ n'ụzọ iwu na-akwadoghị, mana a na-ekwu na mkpọsa ahụ nyere aka na mmalite nke ọrụ mgbasa ozi asụsụ Welsh S4C na 1982. <ref>{{Cite web|url=https://www.oxforddnb.com/?articleid=64693|title=Oxford Dictionary of National Biography|work=Oxford Dictionary of National Biography|accessdate=2020-07-05}}</ref><ref name="PAW" />
N'okwu esemokwu nke 1986 na National Eisteddfod nke Wales, Evans katọrọ gọọmentị etiti na nke okpuru ọchịchị maka ileghara mmetụta ọdịbendị nke nnukwu mbata nke ndị na-asụ naanị Bekee n'ime imeobodo Wales anya.<ref name="morewelshlives"/><ref name="trioimmortalised">{{Cite journal|author=McNicholls Vale|first=Julie|title=A trio immortalised|journal=Cambrian Times|date=3 February 2019|url=https://www.cambrian-news.co.uk/news/a-trio-immortalised-104117|accessdate=25 August 2022}}</ref> N'afọ 1993, ya na ọtụtụ ndị ọzọ a ma ama na Wales banyere n'ụlọ ikpe Carmarthen Crown Court ma bibie oche onye ọkaikpe na mkpọsa mechara gaa nke ọma maka ime Iwu Asụsụ Welsh ọhụrụ.<ref name="arwel"/> N'afọ 1999, Evans pụtara n'ụlọ ikpe mgbe ọ jụrụ ịkwụ ụgwọ ikikere TV ya, na-ekwu na e nwere mbelata n'ọnụ ọgụgụ mgbasa ozi n'asụsụ Welsh n'ime afọ iri gaferenụ. <ref name="auto"/><ref>{{Cite web|url=https://www.questia.com/read/1G1-60437665/don-t-use-language-like-that-keep-it-welsh-says|title=Don't Use Language like That; KEEP IT WELSH, SAYS TV LICENCE REBEL" by Evans, Meredydd - The Mirror (London, England), August 20, 1999|work=|accessdate=|archivedate=5 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200705062752/https://www.questia.com/read/1G1-60437665/don-t-use-language-like-that-keep-it-welsh-says}}</ref> Ọ dị njikere ịga mkpọrọ, mana ndị enyi ya na-echegbu onwe ha maka ahụike ya kwụrụ ụgwọ ahụ.<ref name="arwel" /> Site na 1998, Evans butere ụzọ na mkpọsa iji guzobe Coleg Cymraeg Cenedlaethol . <ref name="arwel" /> Mgbe emesịrị guzobe ya na 2011, a kpọrọ Evans Onye isi oche nke Cyfeillion y Coleg (Ndị enyi nke Coleg) ma nye ya Ịbụ onye òtù nsọpụrụ na Nzukọ Kwa Afọ nke Coleg na Swansea.<ref name="gwobr">{{Cite web|title=Gwobr Merêd|url=https://www.colegcymraeg.ac.uk/en/aboutus/awards/gwobrmered/|work=Coleg Cymraeg Cenedlaethol|accessdate=25 September 2022}}</ref> N'ọnwa Machị afọ 2014, e kwuru na Evans na-akwado ngagharị iwe n'ụzọ udo site na Cymdeithas yr Iaith Gymraeg na-esote ngagharị iwe e mere na Aberystwyth.<ref>{{Cite web|url=http://dailywales.net/2014/03/07/veteran-campaigner-backs-language-protests/|title=Veteran Campaigner Backs Language Protests – Daily Wales|accessdate=2014-10-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141012152115/http://dailywales.net/2014/03/07/veteran-campaigner-backs-language-protests/|archivedate=12 October 2014}}</ref>
== Ndụ Agadi ya ==
Evans nwere nkwụsị nke okwukwe na ndụ ya mgbe ọ kawara nka, na-ewere onwe ya dị ka onye na-ekweghị na Chineke nwa oge.<ref name="merêddoc"/>
N'agbanyeghị ịwa ya olu, Evans nọgidere na-abụ abụ n'oge agadi ya.<ref name="arwel"/> Ihe ndekọ ikpeazụ ya, "Cân y Dewis", pụtara na abọm Gai Toms', ''Betel'' (2012). <ref>{{Cite web|url=http://www.gaitoms.com/english/news-gigs/|title=Archived copy|work=www.gaitoms.com|accessdate=17 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140324081120/http://www.gaitoms.com/english/news-gigs/|archivedate=24 March 2014}}</ref> Ọ rụrụ ọrụ kwa ụbọchị na ọmụmụ ihe ya ruo ọnwa ole na ole tupu ọnwụ ya.<ref name="PAW" />
Mgbe ọ rịara ọrịa nkụnwụ ahụ, Evans nwụrụ mgbe ọ dị afọ iri itoolu na ise na 21 Febụwarị 2015. <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/uk-wales-31567287|title=Tributes paid to ex-BBC Wales man|date=21 February 2015|work=Bbc.com|accessdate=2020-07-05}}</ref> Ọtụtụ narị ndị na-eru uju bịara ememe olili ozu ya.<ref name="funeral">{{Cite news|title=Hundreds at funeral of ex-BBC Wales man Dr Meredydd Evans|work=BBC News|date=26 February 2015|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-mid-wales-31647322|accessdate=25 August 2022}}</ref> N'etiti ihe ndị ekwuru ito ya, [[Jamie Bevan]] nke Cymdeithas yr Iaith kwuru "na-ewezuga ya, anyị agaghị enwe ụfọdụ n'ime uru maka asụsụ Welsh, ọkachasị ọwa asụsụ Welsh, S4C, Iwu Asụsụ Welsh na Coleg Cymraeg Cenedlaethol. " Evans na Kinney nyere ihe ndekọ ha na ọbá akwụkwọ mba Wales, ebe ha bụzi akụkụ nke Ndekọ Egwu Welsh ugbua. <ref name="kinney100">{{Cite web|title=Phyllis Kinney: 100|url=https://www.ticketsource.co.uk/whats-on/online/llyfrgell-genedlaethol-cymru-the-national-library-of-wales/phyllis-kinney-100/e-omqrxq|work=Llyfrgell Genedlaethol Cymru|accessdate=25 September 2022}}</ref>
== Nkwanye ùgwù ==
N'afọ 2013, e nyere Evans Tywysydd (onye nduzi) na [[:cy:Parêd Gŵyl Dewi Aberystwyth|Parêd Gŵyl Dewi Aberystwyth]] (St David's Day Parade) nke mbụ emerela kemgbe maka ọrụ ya na Wales na asụsụ Welsh. E nyere ya ihe nrite Good Tradition Award mgbe ọ nwụsịrị site na BBC Radio 2 Folk Awards n'ọnwa Eprel afọ 2015 maka ntinye ya na mweghachi nke abụ ọdịnala Welsh.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-32397847|title=BBC Radio 2 Folk Awards: Cat Stevens, Loudon Wainwright honours|author=Thomas|first=Huw|date=2015-04-22|work=BBC News|accessdate=2017-08-30|language=en-GB}}</ref> N'afọ 2019, e nyere Evans na Phyllis Kinney ihe nrite Welsh Music Prize Inspiration Award . <ref name="prs">{{Cite web|author=Bemrose|first=Bekki|title=Welsh Music Prize 2019 winner announced|url=https://www.prsformusic.com/m-magazine/news/welsh-music-prize-2019-winner-announced/|work=PRS for Music|accessdate=26 August 2022}}</ref> N'otu afọ ahụ, Evans bụ otu n'ime ndị UK nke oge a dị narị abụọ na iri abụọ na isii ndị nwụrụ na 2015 ndị a nabatara na ''Oxford Dictionary of National Biography''. <ref name="trioimmortalised"/> Coleg Cymraeg Cenedlaethol na-enye ihe nrite nye Meredydd Evans Memorial Prize (Gwobr Merêd) kwa afọ. <ref name="gwobr"/>
== Akwụkwọ ndị O bipụtara ==
* ''Hume'' Gwasg Gee, Denbigh. 1984.
* ''Merêd: detholiad ma ọ bụ當時rifau Dr. Meredydd Evans'' (edged Geraint Huw Jenkins, Ann Ffrancon), Gomer, Llandysul, 1994.
* ''Canu'r Cymry'' Mpịakọta 1&2. Abụ ọdịnala Welsh. Welsh Folk-Song Society.
== Nkọwapụta Egwu ==
=== Nke Naanị ya kụrụ ===
* Abụ ọdịnala Welsh (Folkways, 1954)
* Egwú ''Egwú Welsh'' (Delysé, 1962)
* Merêd (Saint, 1976)
=== Nke ya na Triawd y Coleg kụrụ ===
* Triawd y Coleg (Sain, 1973)
* Y Noson Lawen (Sain, 1973)
{{Authority control}}
== Ihe Ndị edeturu ==
{{Reflist|group=nb}}
== Edensibịa ==
{{Reflist}}
== Njikọ mpụga ==
* [http://www.folkways.si.edu/albumdetails.aspx?itemid=1200/ Welsh Folk Songs Album nkọwa] na Folkways RecordsIhe ndekọ Folkways
* Ihe ndekọ Sain [https://web.archive.org/web/20070929124232/http://www.sain.wales.com/sain/thing.aspx?thingid=251&letter=M][https://web.archive.org/web/20070929124119/http://www.sain.wales.com/sain/..%2fsain%2fproduct.aspx?productuid=219248&clickproductonpage=]
[[Otú:Articles with hCards]]
[[Otú:Short description is different from Wikidata]]
[[Otú:Articles with short description]]
[[Otú:Pages with unreviewed translations]]
ja7ej865vpr732lppqwcbe9htl2mr21
Nyaradzo Mashayamombe
0
74922
725995
722980
2026-09-17T19:37:26Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
725995
wikitext
text/x-wiki
[[Faịlụ:Nyaradzo Mashayamombe.jpg|thumb|267x267px|Nyaradzo Mashayamombe na 2020]]
'''Nyaradzo 'Nyari' Mashayamombe''' bụ onye na-akwado ikike ụmụ nwanyị na ụmụ nwoke na Zimbabwe ma na-akwadokwa ikike ụmụ nwanyị na ndị mmadụ, ọ bụkwa onye ọchụnta ego mgbasa ozi, nakwa onye na-abụ abụ na onye na-ede uri n'oge ụfọdụ na-edekọ ihe n'asụsụ afro-jazz. Ọ bụ onye isi nchịkwa nke Tag A Life International Trust (TaLI), otu nzukọ nkwado nke na-akwalite ikike na ikike ụmụ agbọghọ na ụmụ agbọghọ na Zimbabwe..<ref>{{Cite news|author=Mugugunyeki|first=Moses|title=Nyari Mashayamombe: Singer, girl child activist|url=https://www.thestandard.co.zw/2015/08/09/nyari-mashayamombe-singer-girl-child-activist/amp/|accessdate=7 August 2020|work=The Standard}}</ref> Nyari is also the founder and CEO of Identities Media Holdings,<ref>{{Cite web|title=Nyaradzo Mashayamombe: Women's Human Rights Activist|url=https://www.forum2000.cz/en/people/nyaradzo-mashayamombe|work=The Forum 2000 Foundation|publisher=The Forum 2000 Foundation|accessdate=7 August 2020}}</ref> a company that produces content that is featured on the only free to air national television station in Zimbabwe (ZBC TV) and on social media. As a recording artist, Nyari has released three studio albums.<ref>{{Cite news|author=Mahachi|first=Calvin|title=Nyaradzo Mashayamombe launches third album|url=https://www.theindependent.co.zw/2015/11/13/nyaradzo-mashayamombe-launches-third-album/amp/|accessdate=7 August 2020|work=The Zimbabwe Independent}}</ref>
== Akụkọ ndụ ==
Nyari nwere nzere Master of Science na Development Studies site na Mahadum ụmụ nwanyị dị n'Africa.<ref>{{Cite news|author=Reporter|first=Society|title=Nyari, changing lives one at a time|url=https://www.sundaymail.co.zw/nyarie-changing-lives-one-at-a-time|accessdate=7 August 2020|work=The Sunday Mail}}</ref>
Ọ bụ onye isi nchịkwa nke Tag A Life International Trust (TaLI), otu nkwado nke na-akwalite ikike ụmụ agbọghọ na ikike ụmụ agbọghọ dị na Zimbabwe. Tọrọ ntọala na 2010, <ref>{{Cite web|author=YALI|title=Girl Power and Protection, Now and Forever|url=https://yali.state.gov/girl-power-and-protection-now-and-forever/|work=Young African Leaders Initiative|date=11 October 2014|publisher=The U.S. Department of State|accessdate=7 August 2020|archive-date=30 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201230090013/https://yali.state.gov/girl-power-and-protection-now-and-forever/|url-status=dead}}</ref> TaLI akwadowo ka steeti ahụ nye aka n'inye agụmakwụkwọ bụ isi maka ihe karịrị 500,000 ndị a machibidoro n'ụlọ akwụkwọ maka ịghara ịkwụ ụgwọ ụlọ akwụkwọ. <ref>{{Cite news|author=FINGAZ|title=Every Child in School campaign launched in Harare|url=https://www.financialgazette.co.zw/every-child-in-school-campaign-launched-in-harare/|accessdate=7 August 2020|work=The Financial Gazette|archive-date=24 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190824022921/https://www.financialgazette.co.zw/every-child-in-school-campaign-launched-in-harare/|url-status=dead}}</ref>
Nyari bụkwa onye guzobere na onye isi oche nke Identities Media Holdings, ụlọ ọrụ na-emepụta ọdịnaya nke gosipụtara na naanị ụlọ ọrụ telivishọn mba na Zimbabwe. Ihe ngosi okwu ya, nke ọ bụ onye na-elekọta ya, nke a na-akpọ Identities/Umhlobo/Zvatiri, na-apụta na ZBC TV na mgbasa ozi mmekọrịta.<ref>{{Cite news|author=Reporter|first=Society|title=Nyari, changing lives one at a time|url=https://www.sundaymail.co.zw/nyarie-changing-lives-one-at-a-time|accessdate=7 August 2020|work=The Sunday Mail}}</ref><ref>{{Cite news|author=Langa|first=Veneranda|title=No one should endure violence|url=https://www.newsday.co.zw/2020/02/no-one-should-endure-violence/|accessdate=7 August 2020|work=NewsDay}}</ref>
Nyari bụ onye otu CIVICUS Alliance . <ref>{{Cite web|author=CIVICUS|title=CIVICUS Board of Directors|url=https://www.civicus.org/index.php/who-we-are/civicus-board|work=CIVICUS|publisher=CIVICUS: World Alliance For Citizen Participation|accessdate=7 August 2020|archivedate=24 August 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200824010121/https://www.civicus.org/index.php/who-we-are/civicus-board}}</ref> N'oge gara aga, ọ bụ onye otu Women's Coalition of Zimbabwe nakwa Community Solutions Alumni Board. <ref>{{Cite web|author=The Forum 2000 Foundation|title=Nyaradzo Mashayamombe: Women's Human Rights Activist|url=https://www.forum2000.cz/en/people/nyaradzo-mashayamombe|work=The Forum 2000 Foundation|publisher=The Forum 2000 Foundation|accessdate=7 August 2020}}</ref>
== Egwú ==
Dị ka onye na-edekọ egwu, Nyari ewepụtala abọm studio atọ ruo ugbu a. A na-akpọ abọm nke atọ ya Zvatiri, nke e wepụtara n'afọ 2015. Abọm Afro-jazz nke egwu iri na ise na-ekwu maka Afrịka, nsogbu mmekọrịta mmadụ na ibe ya, ịhụnanya, ozi ọma, ịza ajụjụ na ọchịchị. Otu n'ime abụ ndị dị na abọm a na-akpọ Cry bụ njikọ aka n'etiti Nyari na Chiwoniso Maraire.<ref>{{Cite news|author=Zimoyo|first=Tafadzwa|title=Nyaradzo continues to make strides|url=https://www.herald.co.zw/nyaradzo-continues-to-make-strides/|accessdate=7 August 2020|work=The Herald}}</ref><ref>{{Cite news|author=Mahachi|first=Calvin|title=Nyaradzo Mashayamombe launches third album|url=https://www.theindependent.co.zw/2015/11/13/nyaradzo-mashayamombe-launches-third-album/|accessdate=7 August 2020|work=The Zimbabwe Independent|date=13 November 2015|archive-date=21 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210921134904/https://www.theindependent.co.zw/2015/11/13/nyaradzo-mashayamombe-launches-third-album/|url-status=dead}}</ref> Nyari sokwa onye egwu Zimbabwe nwụrụ anwụ bụ Cephas Mashakada rụkọọ ọrụ.<ref>{{Cite news|author=Staff Reporter|title=Mashakada: God takes back his gift|url=https://www.chronicle.co.zw/mashakada-god-takes-back-his-gift/|accessdate=7 August 2020|work=The Chronicle}}</ref><ref>{{Cite news|author=FINGAZ|title=Nyaradzi Mashayamombe releases an awareness single|url=https://www.financialgazette.co.zw/nyaradzi-mashayamombe-releases-an-awareness-single/|accessdate=7 August 2020|work=The Financial Gazette}}</ref><ref>{{Cite news|author=Moyo|first=Roy|title=Cephas Mashakada has died|url=https://bulawayo24.com/index-id-news-sc-national-byo-6787-article-cephas+mashakada+has+died.html|accessdate=7 August 2020|work=Bulawayo24}}</ref>
== Onyinye na mmata ==
In 2013, she was recognized as one of Ten Outstanding Young People in Zimbabwe in the category of "Contribution to Children, World Peace, and Human Rights" by the Junior Chamber International. In 2015 she was awarded the Community Champion of the Year honors through the Zimbabwe International Women Awards<ref>{{Cite web|author=NED|title=Nyaradzo Mashayamombe: Empowering Young Women to Participate in the Movement for Democracy in Zimbabwe|url=https://www.ned.org/fellows/ms-nyaradzo-mashayamombe/|work=National Endowment for Democracy|date=14 April 2016|publisher=National Endowment for Democracy|accessdate=7 August 2020}}</ref><ref>{{Cite web|author=Groove Magazine International|title=The 2015 Zimbabwe International Women's Awards Winners List|url=https://groovemagazineinternational.wordpress.com/2015/10/05/the-2015-zimbabwe-international-womens-awards-winners-list/|work=Groove Magazine International|date=5 October 2015|publisher=Groove Magazine International|accessdate=7 August 2020}}</ref>
In March 2021, she was the first person to advocate for a female second Vice President in Zimbabwe on her social media platforms and her website, Identities Media Holdings following VP Kembo Mohadi's resignation. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[''[[wikipedia:Tinye edensibịa|<span title="This claim needs references to reliable sources. (March 2022)">citation needed</span>]]'']</sup>
== Edemsibia ==
{{Reflist}}
[[Otú:Mmadụ ndi di ndụ]]
kag16crl1ki9eby1sy4vepb5as2kx2k
Niji Akanni
0
75045
725985
722870
2026-09-17T16:19:47Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
725985
wikitext
text/x-wiki
'''Niji Akanni''' {{Audio|LL-Q34311 (yor)-Tunmise123-Niji Akanni.wav|Listen}} bụ onye na-eme ihe nkiri na Naịjirịa, onye na-ede ihe nkiri, onye nduzi, onye na-emepụta ihe nkiri na onye na-emepụta fim . <ref>{{Cite news|url=http://nigeriacommunicationsweek.com.ng/judith-audu-actress-is-excited-about-working-with-niji-akanni|title=Judith Audu: Actress is excited about working with Niji Akanni|accessdate=2015-04-07|work=[[Nigeria CommunicationsWeek]]|archive-date=2015-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20150413222635/http://nigeriacommunicationsweek.com.ng/judith-audu-actress-is-excited-about-working-with-niji-akanni|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fVSYAAAAQBAJ&dq=Niji+Akanni&pg=PT67|title=The Education of the Filmmaker in Africa, the Middle East, and the Americas|isbn=9781137032690|author=Hjort|first=M.|date=31 July 2013|publisher=Springer|accessdate=3 December 2021}}</ref> <ref>{{Cite news|date=2018-06-26|title=Nigeria's Femi Odugbemi becomes member of Oscars voting academy|url=https://punchng.com/nigerias-femi-odugbemi-becomes-member-of-oscars-voting-academy/|accessdate=2022-07-20|work=[[The Punch]]|language=en-US}}</ref>
== Agụmakwụkwọ ==
Akanni nwetara nzere bachelọ nke nka ime ihe nkiri site na [[Mahadum nke Obafemi Awolowo|Mahadum Obafemi Awolowo]] na nzere masta ya na ọmụmụ ihe nkiri na Mahadum Ibadan yana nzere masta ọkachamara (MFA) na ide ihe nkiri na nduzi ihe nkiri n'ụlọ ụlọ akwụkwọ Film and Television Institute of India . <ref>{{Cite web|url=http://www.naijarules.com/xf/index.php?threads%2Fniji-akanni-solid-intelligent-filmmaker-hardly-known.39660%2F|title=Niji Akanni: Solid Intelligent Filmmaker, Hardly known...|work=naijarules.com|accessdate=2015-04-07|archivedate=2015-04-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150413105405/http://www.naijarules.com/xf/index.php?threads%2Fniji-akanni-solid-intelligent-filmmaker-hardly-known.39660%2F}}</ref> <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=RL01BgAAQBAJ&dq=Niji+Akanni&pg=PA21|title=NOLLYWOOD MIRROR®|isbn=9781304729538|author=Ekenyerengozi|first=Michael Chima|year=2013|publisher=Lulu.com|accessdate=2021-12-03}}</ref>
== Ọrụ ==
O depụtala, sorola dee ma duzie ọtụtụ ihe nkiri na ihe ngosi mpụta ihe dị na Naịjirịa. <ref name="olawaleadegbuyi">{{Cite web|url=http://movietainmentmagazine.com/aramotu-directed-by-niji-akanni/|title=Aramotu directed by Niji Akanni|author=Olawale Adegbuyi|work=The Movietainment Magazine|accessdate=2015-04-07|archivedate=2015-04-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150417152306/http://movietainmentmagazine.com/aramotu-directed-by-niji-akanni/}}</ref>
Dịka otu n'ime ihe ngosi atọ emere na ebe ihe ngosi na Naịjirịa na [[:en:2012_Cultural_Olympiad|2012 Cultural Olympiad]] na London, o duziri ihe nkiri ''The Lion and the Jewel'', nke onye edemede Naịjirịa, Prọfesọ [[Wole Soyinka]] nke e mere mbụ n'afọ 1959. <ref>{{Cite news|url=http://www.punchng.com/feature/midweek-revue/200m-entertainment-fund-not-a-grant-boi/|title=$200m entertainment fund not a grant — BoI|accessdate=2015-04-07|work=[[The Punch]]|archive-date=2015-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20150427010921/http://www.punchng.com/feature/midweek-revue/200m-entertainment-fund-not-a-grant-boi/|url-status=dead}}</ref> N'afọ 2005, ọ bụ onye enyemaka onye nduzi nke oge mbụ nke Amstel Malta Box Office, ihe ngosi telivishọn nke Naịjirịa.
Na 2006, ọ bụ onye nduzi ọdịnaya na [[Big Brother Naija|Big Brother Nigeria]], n'otu afọ ahụ o tinyere aka na ide ihe nkiri ''"The Narrow Path"'', nke dị nkeji iri itoolu na ise nke [[Mainframe Films and Television Productions]] mepụtara ma [[Tunde Kelani]] duziri ya. E si na ''The Virgin'', akwụkwọ akụkọ mbụ nke [[Bayo Adebowale]], depụta ihe nkiri a, nke gosipụtara [[Sola Asedeko]] na [[Khabirat Kafidipe|Khabirat Kafidipe.]] <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=dFzMC-nHqi4C&dq=Niji+Akanni&pg=PA38|title=Media and Performance|isbn=9781847010384|author=Kerr|first=David|year=2011|publisher=Boydell & Brewer|accessdate=2021-12-03}}</ref> N'afọ 2008, o duziri ''Abobaku'', obere ihe nkiri na Super-16mm gauge, nke [[Femi Odugbemi]] mepụtara na ọrụ MNET's New Directions. ''Abobaku'' ritere ọtụtụ ihe nrite, gụnyere ihe nrite obere ihe nkiri kacha mma n'afọ 2010 ZUMA Film Festival na [[Abuja]], Nigeria; onyi yi Uwe kacha mma na ihe nrite nke isii nke Africa Movie Academy Awards nke emere n'abalị iri nke ọnwa Eprel nke afọ 2010 na Gloryland Cultural Center na [[Yenagoa]], [[Ȯra Bayelsa|Bayelsa State]], Nigeria; a họpụtakwara ya dịka Obere ihe nkiri kacha mma na 2010 TERRACOTA Awards na Lagos, Nigeria. <ref>{{Cite web|url=http://www.africultures.com/php/index.php?nav=film&no=15918|title=Africultures - Fiche film : Abobaku|work=africultures.com|accessdate=2015-04-07|archivedate=2015-04-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150413232036/http://www.africultures.com/php/index.php?nav=film&no=15918}}</ref>
N'afọ 2010, o dere ma duzie Aramotu, ihe nkiri dijitalụ nke ihe nkiri Naịjirịa nke Gabriel Afolayan mere. Ihe nkiri a nwetara nhọpụta asaa na ihe nrite nke 7th Africa Movie Academy Awards ma merie ihe nrite maka ihe nkiri kacha mma na Naịjirịa na imewe ejiji kacha mma . <ref name="olawaleadegbuyi" /> <ref>{{Cite web|url=http://www.tribune.com.ng/quicklinkss/entartainment/item/3209-aramotu-is-living-it-up/3209-aramotu-is-living-it-up|title=Aramotu is living it up|work=tribune.com.ng|accessdate=2015-04-07|archivedate=2015-04-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150415181723/http://www.tribune.com.ng/quicklinkss/entartainment/item/3209-aramotu-is-living-it-up/3209-aramotu-is-living-it-up}}</ref> Ọ pụtakwara dịka ihe nkiri kacha mma na [[Emume ihe nkiri mba ụwa nke Afrịka|Africa International Film Festival]], nke emere na [[Calabar]] n'ọnwa Mee afọ 2013. <ref>{{Cite web|url=http://www.tribune.com.ng/news2013/index.php/en/world-news/item/12819-afriff-2013-before-the-african-movie-showcase-in-calabar.html|title=Afrff 2013 before the African movie showcase in calabar|work=tribune.com.ng|accessdate=2015-04-07|archivedate=2015-04-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150415184740/http://www.tribune.com.ng/news2013/index.php/en/world-news/item/12819-afriff-2013-before-the-african-movie-showcase-in-calabar.html}}</ref>E gosipụtara Aramotu na mmemme ihe nkiri dị iche iche n'ụwa niile, gụnyere 2012 Samsung Women's International Film Festival (SWIFF) na Chennai, [[Ndia|India]] ; 2012 Africa In The Picture (AITP) festival, Amsterdam ; 2013 Arusha African International Film Festival (AIFF), [[Tanzania]] ; na 2013 International Film Festival of Kerala (IFFK), India.
O dere ma duzie ihe nkiri ''[[Heroes & Zeros (ihe nkiri)|Heroes and Zeros]]'', ihe nkiri ihe nkiri Naịjirịa nke gosipụtara ndị dịka [[Nadia Buari]], [[Bimbo Manuel]], Gabriel Afolayan, [[Linda Ejiofor]] na [[Olu Jacobs]]. <ref>{{Cite web|url=http://www.bellanaija.com/2012/08/20/nadia-buari-olu-jacobs-gabriel-afolayan-bimbo-manuel-star-in-heroes-zeros-view-behind-the-scenes-shots-and-trailer/|title=Nadia Buari, Olu Jacobs, Gabriel Afolayan & Bimbo Manuel Star in Heroes & Zeros – View Behind the Scenes Shots and Trailer|author=Adeola Adeyemo|work=BellaNaija|accessdate=2015-04-07|archivedate=2015-07-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150702093730/http://www.bellanaija.com/2012/08/20/nadia-buari-olu-jacobs-gabriel-afolayan-bimbo-manuel-star-in-heroes-zeros-view-behind-the-scenes-shots-and-trailer/}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://m.newsng.com/index.php?archive=2015-03-16|title=Niji Akanni-directed 'Heroes and Zeros' for DVD release|work=News Nigeria|accessdate=6 April 2015|archivedate=2015-04-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150413001834/http://m.newsng.com/index.php?archive=2015-03-16}}</ref> E wepụtara ihe nkiri a n'abalị asaa nke ọnwa Septemba , afọ 2012 ma gosipụta ya na [[Obodoézè Nà Ofú|UK]] n'abalị iri na ise nke ọnwa Machị afọ 2013 na Odeon Cinema . <ref>{{Cite web|url=http://nigerianwatch.com/entertainment/1432-nollywood-steps-up-assault-on-uk-film-market-with-heroes-and-zeroes-screening-in-greenwich|title=Nollywood steps up assault on UK film market with Heroes and Zeroes screening in Greenwich|author=Manager2|work=nigerianwatch.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150414014056/http://nigerianwatch.com/entertainment/1432-nollywood-steps-up-assault-on-uk-film-market-with-heroes-and-zeroes-screening-in-greenwich|archivedate=2015-04-14}}</ref> Ihe nkiri a ritere ihe nrite ihe nkiri kacha pụta ìhè na ihe nkiri na nhọrọ ndị na-ege ntị na EKO International Film Festival nke afọ 2013 ma sonye na ụdị ihe nkiri dijitalụ nke 2013 Pan African Film and Television Festival, FESPACO, na Ouagadougou, [[Burkina Faso]] . A kpọrọ ka o sonye na 2013 International Film Festival nke Kerala, IFFK, na India, a kpọkwara ya na 2014 Afrikamera Film Festival na Warsaw, [[Poland]] . O nwetara nhọpụta isii na ihe nrite nke itoolu nke Africa Movie Academy Awards ma merie ihe nrite maka Ndezi kacha mma, ngosi kacha mma na Onye nduzi kacha mma <ref>{{Cite web|url=http://m.thenigerianvoice.com/movie/97733/3/koga-studios-scores-high-with-heroes-and-zeros-pre.html|title=Nigeria HomePage - Breaking News, Business, Sports, Entertainment and Video News|work=thenigerianvoice.com|accessdate=2015-04-07|archivedate=2015-04-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150414055637/http://m.thenigerianvoice.com/movie/97733/3/koga-studios-scores-high-with-heroes-and-zeros-pre.html}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://africainwords.com/2013/08/01/winning-films-from-african-movie-awards-2013/|title=Winning films from African Movie Awards 2013|work=africainwords.com|accessdate=2015-04-07|archivedate=2015-04-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150415004914/http://africainwords.com/2013/08/01/winning-films-from-african-movie-awards-2013/}}</ref>
== Ihe nkiri o sonyere ==
{| class="wikitable"
!Aha
! E dere
! Onye duziri
! Emepụtara
! Afọ
|-
| ''[[:en:The_Narrow_Path_(2006_film)|The Narrow Path]]''
| [[Tunde Kelani]] na Niji Akanni
| [[Tunde Kelani]]
| [[Mainframe Films and Television Productions|Ihe nkiri na ihe nkiri telivishọn Mainframe]]
| 2006
|
|-
| ''Abobaku''
| [[Femi Odugbemi]]
| Nji Akanni
| Femi Odugbemi
| 2008
|
|-
| ''Aramotu''
| Nji Akanni
| Nji Akanni
| Yinka Kolapo
| 2010
|
|-
| [[:en:Heroes_&_Zeros_(film)|Heroes and Zeros]]
| Nji Akanni
| Nji Akanni
| Christopher Jeyibo
| 2012
|
|-
|}
== Nkwanye ugwu ==
Tebụl a dị n'okpuru gosiri ihe nrite na nhọpụta na ihe nrite ndị Niji Akanji na ihe nkiri ya natara.
{| class="wikitable sortable" style="width:100%"
|+Ndepụta nke ihe nrite ndị bụ isi
! Ihe nrite
! Nkewa
! Ndị nnata na ndị a họpụtara
! Nsonaazụ
|-
| rowspan="3" | Ụlọ Akwụkwọ Ihe nkiri Yoruba<br /><br /><br /><br /> (Ihe nrite nke atọ nke ụlọ akwụkwọ ihe nkiri Yoruba) <ref>{{Cite news|url=http://www.vanguardngr.com/2014/04/fathia-balogun-odunlade-adekola-shine-yoruba-movie-academy-awards-2014/|title=Fathia Balogun, Odunlade Adekola shine @ Yoruba Movie Academy Awards 2014|accessdate=11 September 2014|work=[[Vanguard (Nigeria)|Vanguard]]}}</ref>
| Ihe nkiri Omenala Kachasị Mma
| Nji Akanni
| meriri
|-
| Mmezu n'ịduzi
| Nji Akanni
| meriri
|-
| Foto Kachasị Mma
| Nji Akanni
| meriri
|-
| rowspan="7" | Ụlọ Akwụkwọ Ihe Nkiri Afrịka<br /><br /><br /><br /> ( Ihe nrite nke 7th Africa Movie Academy Awards ) <ref>{{Cite web|url=http://www.ama-awards.com/amaa-nominations-2011|title=AMAA Nominations 2011|publisher=[[Africa Movie Academy Awards]]|work=Africa Film Academy|date=26 February 2011|accessdate=30 August 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110302124149/http://www.ama-awards.com/amaa-nominations-2011|archivedate=March 2, 2011}}</ref>
| Ihe nkiri Naịjirịa kacha mma
| Nji Akanni
| meriri
|-
| Ihe nkiri kacha mma
| Nji Akanni
| A họpụtara ya
|-
| Onye Nduzi Kachasị Mma Kachasị Mma
| Nji Akanni|
| A họpụtara ya
|-
| Ihe nkiri kacha mma n'asụsụ Afrịka
| Nji Akanni
| A họpụtara ya
|-
| Mmetụta Anya Kachasị Mma
|Niji Akanni
| A họpụtara
|-
| Nhazi Uwe Kachasị Mma
| Nji Akanni
| meriri
|-
| rowspan="6" | Ụlọ Akwụkwọ Ihe Nkiri Afrịka<br /><br /><br /><br /> ( Ihe nrite nke itoolu nke Africa Movie Academy Awards )
|-
| Ihe nkiri kacha mma
| Nji Akanni
| meriri
|-
| Onye Nduzi Kachasị Mma
| Nji Akanni
| meriri
|-
| Ihe nkiri Naịjirịa kacha mma
| Nji Akanni
| A họpụtara
|-
| Ụda Kachasị Mma
| Nji Akanni|
| A họpụtara
|-
|}
== Leekwa ==
* Ndepụta ndị na-emepụta ihe nkiri na Naịjirịa
== Edensibịa ==
{{Reflist}}{{Authority control}}
[[Otú:Mmadụ ndi di ndụ]]
[[Otú:Ndị nduzi ihe nkiri na Naijiria]]
[[Otú:Ndị mmepụta ihe nkiri na Naịjirịa]]
[[Otú:Ndị amụrụ n'afọ 1962]]
mjylu8n8ntx8tjydlwaynn8oe1q5k6l
Raphael Onyedika
0
75349
726024
696805
2026-09-18T03:25:46Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726024
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Raphael Onyedika Nwadike MON''' (// i; amụrụ n'abalị iri na itoolu n'ọnwa Eprel n'afọ 2001) bụ onye Naijiria na-agba bọọlụ nke na-agba dịka onye na-agbachitere otu Belgian Klọb Brugge na otu mba Naijiria.
== Ọrụ klọb ==
Onyedika na-agba bọọlụ n'okporo ámá tupu ọ banye na ụlọ akwụkwọ F.C. Ebedei nke Naijiria mgbe ọ dị afọ iri na ise. Mgbe afọ atọ gachara na Ebedei, Onyedika sonyeere ụlọ akwụkwọ nke FC Midtjylland na Denmark, otu klọb nke FC Ebedei na-arụkọ ọrụ, obere oge ka ọ gachara afọ iri na asatọ.
N'ime oge mbụ ya zuru oke na FC Midtjylland, ọ masịrị ya na U19 League na na UEFA Youth League na ahụ ya, ọsọ na ụdị egwu ya. Na 1 Julaị 2020, ọ bịanyere aka na nkwekọrịta ọkachamara afọ ise mbụ ya na klọb ahụ ruo June 2025. Iji nweta ahụmịhe karịa, enyere Onyedika aka na klọb mmekọ Midtjylland, Danish 1st Division-side FC Fredericia, na 19 Ọgọst 2020 maka oge 2020–21 dum. Onyedika mere nke ọma na mbinye ego ya, na-egwu egwuregwu 28 ma nye goolu atọ. Oge a gara nke ọma ka onye Naijiria bụrụ aha ya na ndị otu egwuregwu TV3 nke afọ na ngalaba nke mbụ Danish.
Onyedika laghachiri na Midtjylland n'oge ọkọchị nke afọ 2021 wee bulite ya na otu egwuregwu mbụ. Ọ nwetara mpụta mbụ ya maka Midtjylland na 16 Julaị 2021 megide Odense Boldklub, egwuregwu mbụ nke 2021 – 22 Danish Superliga, ebe ọ nọ na mmalite ahịrị wee kpọọ egwuregwu ahụ dum.
=== Klọb Brugge ===
Na 28 August 2022, Onyedika bịanyere aka na nkwekọrịta afọ ise na Klọb Brugge na Belgium.<ref>{{Cite web|publisher=Club Brugge|url=https://www.clubbrugge.be/en/news/club-brugge-lands-raphael-onyedika|title=CLUB BRUGGE LANDS RAPHAEL ONYEDIKA|date=28 August 2022|accessdate=29 August 2022|archivedate=8 October 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221008052500/https://www.clubbrugge.be/en/news/club-brugge-lands-raphael-onyedika}}</ref>
Na Septemba 2022, onye nkuzi bụ José Peseiro kpọrọ Raphael Onyedika na [[Nigeria national football team|Ndị otu mba Naịjirịa]].<ref>{{Cite news|date=18 September 2022|language=en|title=Club Brugge Celebrate Onyedika's First Call-up To Super Eagles|url=https://www.completesports.com/club-brugge-celebrate-onyedikas-first-call-up-to-super-eagles/|work=[[Complete Sports]]}}</ref> Ọ na-asọpụrụ nhọrọ mbụ ya na nnọkọ a na 27 Septemba 2022 na egwuregwu enyi na enyi megide Algeria. Ọ batara n'egwuregwu n'ọnọdụ Frank Onyeka na egwuregwu a nke ndị Naijiria meriri (2-1 akara ikpeazụ).
Na 29 Disemba 2023, a họpụtara ya na ndepụta nke ndị egwuregwu Naijiria 25 nke José Peseiro họpụtara iji sọọ mpi na Iko Mba Afrịka nke 2023.
N'abalị iri na otu n'ọnwa Disemba afọ 2025, a kpọrọ Onyedika ka ọ bịa soro na ndị otu Naịjirịa maka asọmpi iko mba Afrịka nke afọ 2025.<ref>{{Cite web|url=https://www.cafonline.com/afcon2025/news/nigeria-name-star-packed-afcon-squad-as-osimhen-and-lookman-lead-super-eagles-challenge/|title=Nigeria name star-packed AFCON squad as Osimhen and Lookman lead Super Eagles challenge|publisher=[[Confederation of African Football]]|date=11 December 2025|accessdate=12 December 2025}}</ref>
Raphael Onyedika bụ onye na-agbachitere etiti, nke a maara maka ike anụ ahụ ya, ikike mmeri bọọlụ, na ọzụzụ. Ọ na-eme nke ọma n'ịgbasa egwuregwu ndị mmegide site na mmegide na oge dị mma, ebe ọ na-enwekwa obi iru ala iji jide ihe n'okpuru nrụgide. Ịgba ọsọ ya na-enye ya ohere ikpuchi ala ngwa ngwa, ọ na-ejikarịkwa ozi dị ka ọta n'ihu ndị na-agbachitere ya.<ref>{{Cite news|author=Nigeria|first=Guardian|date=2026-01-02|title=Osimhen: ‘Onyedika is Nigeria’s most underrated player in Morocco’|url=https://guardian.ng/sport/osimhen-onyedika-is-nigerias-most-underrated-player-in-morocco/|accessdate=2026-01-04|work=[[The Guardian (Nigeria)|The Guardian]]|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news|author=Silas|first=Don|date=2026-01-02|title=AFCON: 'He's really talented' - Osimhen on Nigeria’s most underrated player|url=https://dailypost.ng/2026/01/02/afcon-hes-really-talented-osimhen-on-nigerias-most-underrated-player/|accessdate=2026-01-04|work=[[Daily Post (Nigeria)|Daily Post]]|language=en-US}}</ref>
Onyedika na-enyekwa aka n'ịmepụta egwuregwu na-aga n'ihu, na-egosipụta ezigbo ohere na ikike iburu bọọlụ gaa n'ihu. Ụdị ejiji ya emeela ka e jiri ya tụnyere ndị na-ejide ndị na-agba ọsọ n'etiti, na-ejikọta ike nchebe na egwuregwu mgbanwe.<ref>{{Cite web|author=Sports|first=Pulse|date=2026-01-02|title=AFCON 2025: Onyedika, Chukwueze star in Group Stage Round 3 Best XI|url=https://www.pulsesports.ng/afcon-2025/story/afcon-2025-onyedika-chukwueze-star-in-group-stage-round-3-best-xi-2026010209562760206|accessdate=2026-01-04|work=Pulse Sports Nigeria|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Mr|first=Score Nigeria|date=2026-01-01|title=Onyedika selected for AFCON Best XI|url=https://scorenigeria.com.ng/onyedika-selected-for-afcon-best-xi/|accessdate=2026-01-04|work=Score Nigeria|language=en-US|archive-date=2026-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20260804155650/https://scorenigeria.com.ng/onyedika-selected-for-afcon-best-xi/|url-status=dead}}</ref>
=== Klọb ===
[[w:updated|match played 3 May 2026]]
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Egwuregwu na ihe mgbaru ọsọ site na klọb, oge na asọmpi
! rowspan="2" |Klọb
! rowspan="2" |Oge
! colspan="3" |Njikọ
! colspan="2" |Iko mba[a]
! colspan="2" |Europe
! colspan="2" |Ndị ọzọ
! colspan="2" |Ngụkọta
|-
!Nkewa
!Ngwaọrụ
!Ihe mgbaru ọsọ
!Ngwaọrụ
!Ihe mgbaru ọsọ
!Ngwaọrụ
!Ihe mgbaru ọsọ
!Ngwaọrụ
!Ihe mgbaru ọsọ
!Ngwaọrụ
!Ihe mgbaru ọsọ
|-
| rowspan="4" |Midtjylland
|2020–21
|Superliga Danish
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|-
|2021–22
|Superliga Danish
|31
|2
|6
|1
|11[b]
|1
| colspan="2" | -
|48
|4
|-
|2022–23
|Superliga Danish
|6
|0
|0
|0
|3[c]
|0
| colspan="2" | -
|9
|0
|-
! colspan="2" |Ngụkọta
!37
!2
!6
!1
!14
!1
!0
!0
!57
!4
|-
|Fredericia (onye a gbazinyere)
|2020–21
|Ngalaba nke 1 nke Denmark
|28
|3
|0
|0
| colspan="2" | -
| colspan="2" | -
|28
|3
|-
| rowspan="5" |Klọb Brugge
|2022–23
|Belgian Pro League
|31
|0
|2
|0
|7[c]
|0
| colspan="2" | -
|40
|0
|-
|2023–24
|Belgian Pro League
|30
|3
|2
|0
|17[d]
|1
| colspan="2" | -
|49
|4
|-
|2024–25
|Belgian Pro League
|34
|1
|6
|0
|10[c]
|1
|1[e]
|0
|52
|2
|-
|2025–26
|Belgian Pro League
|28
|1
|1
|0
|10[c]
|2
|1[e]
|0
|40
|3
|-
! colspan="2" |Ngụkọta
!123
!5
!11
!0
!45
!4
!2
!0
!181
!9
|-
! colspan="3" |Ọrụ ya niile
!188
!10
!17
!1
!59
!5
!2
!0
!266
!16
|}
=== Mba Nile ===
[[w:updated|match played 31 March 2026]]<ref name="NFT">{{NFT player}}</ref>
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Egwuregwu na ihe mgbaru ọsọ site na otu mba na afọ
!Ndị otu mba
!Afọ
!Ngwaọrụ
!Ihe mgbaru ọsọ
|-
| rowspan="5" |[[Nigeria national football team|Naịjirịa]]
|2022
|1
|0
|-
|2023
|2
|0
|-
|2024
|11
|1
|-
|2025
|5
|2
|-
|2026
|5
|0
|-
! colspan="2" |Ngụkọta
!24
!3
|}
: ''Akara na nsonaazụ depụtara ihe mgbaru ọsọ Naịjirịa na mbụ, kọlụm akara na-egosi akara mgbe ihe mgbaru ndụ Onyedika ọ bụla gasịrị.''
{| class="wikitable sortable"
|+Ndepụta nke ihe mgbaru ọsọ mba ụwa nke Raphael Onyedika gbara
! scope="col" |Mba.
! scope="col" |Ụbọchị
! scope="col" |Ebe a na-anọ
! scope="col" |Isi
! scope="col" |Onye mmegide
! scope="col" |Ihe ruru
! scope="col" |Nsonaazụ
! scope="col" |Ịsọ mpi
|-
| align="center" |1
|10 June 2024
|Felix Houphouet Boigny Stadium, Abidjan, Nigeria
| align="center" |9
| Benin
| align="center" |1–0
| align="center" |2–1
|2026 FIFA World Cup iru eru
|-
| align="center" |2
| rowspan="2" |30 Disemba 2025
| rowspan="2" |Fez Stadium, Fez, Morocco
| rowspan="2" align="center" |19
| rowspan="2" | Uganda
| align="center" |2–0
| rowspan="2" align="center" |3–1
| rowspan="2" |Iko Mba Afrịka nke 2025
|-
| align="center" |3
| align="center" |3–0
|}
'''Klọb Brugge'''
* Belgian Pro League: 2023-242023–24
* Iko Belgium: 2024-252024–25
* Onye nke abụọ na Africa Cup of Nations: 2023; <ref>{{Cite web|author=Stevens|first=Rob|date=11 February 2024|title=Nigeria 1–2 Ivory Coast|url=https://www.bbc.com/sport/football/68196261|accessdate=12 February 2024|work=BBC Sport}}</ref> ebe nke atọ: 2025 <ref>{{Cite web|author=Stevens|first=Rob|date=17 January 2026|title=Afcon 2025: Egypt 0-0 Nigeria (2-4 pens) - Super Eagles finish third|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cpqyvje5de8t|accessdate=20 January 2026|work=BBC Sport|language=}}</ref>
* EaglesTracker Midfielder nke Oge: 2023-24
'''Iwu'''
* Onye otu Order of the Niger <ref>{{Cite news|date=2024-02-13|title=Afcon: Ivory Coast and Nigeria players get cash, villas and honours|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-68286543|accessdate=2024-02-24|work=[[BBC News]]|language=en-GB}}</ref>[[Faịlụ:Order_of_the_Niger_civil_division_ribbon.svg|60x60px]]
== Edensibia ==
== Njikọ mpụga ==
[[Otú:Mmadụ ndi di ndụ]]
[[Otú:Pages with unreviewed translations]]
j7moodwqmn1a01ndmqsowl1hy7hezgd
Wikipedia:Requests for adminship/SafariScribe1
4
76815
726035
671108
2026-09-18T08:27:58Z
SafariScribe
18560
SafariScribe moved page [[Wikipedia:Requests for adminship/SafariScribe]] to [[Wikipedia:Requests for adminship/SafariScribe1]]: For reasons best known for another renomination
671108
wikitext
text/x-wiki
===[[Wikipedia:Requests for adminship/SafariScribe|SafariScribe]]===
'''[{{fullurl:Wikipedia:Requests for adminship/SafariScribe|action=edit}} Voice your opinion]'''
'''(0/0/0); Scheduled to end 15:21, [[25 Jụn]] [[2026]] (UTC)'''
{{user|SafariScribe}} - Aha m bụ SafariScribe. A chọrọ m ịbụ admin n'ihi na odi nnukwu mkpa tụmadi oge ugbua ufọdụ ihe kwesịrị ka edozie; Ihe ndị ahụ kwesịrị ka-edozie dika iwepu ịhụ akwukwo (deletion), na ndị ọzọ abụghị ihe onye na enweghị ya bu akara ga emenwu. Ana m ede ma na edezikwa otutu ibe (pages) na Wikipedia a. Ọrụ admin a ga enyere m aka idozi templeeti ma Ihe ndị ọzọ kwesịrị na aga edozi. Daalụ! [[Ojiarụ:SafariScribe|SafariScribe]] ([[Ńkàtá ojiarụ:SafariScribe|ṅkátá]]) 15:21, 18 Jụn 2026 (UTC)
====Questions for candidate====
Dear candidate, thank you for offering to serve Wikipedia as an administrator. You may wish to answer the following <u>optional</u> questions to provide guidance for participants:
:'''1.''' What admin work do you intend to take part in?
::'''A:''' Ọrụ admin karịrị akari mànà nke mu na-arunye aka karịa bu nwepu otutu ibe na-enweghi isi okachasi ndị gbara abụọ. Ọzọkwa bụ idozi ihu Wikipedia Anyị a (main page), ịdezikwa ibe dika mụ si emebu.
:'''2.''' What are your best contributions to Wikipedia, and why?
::'''A:''' Ndezi ịhụ akwukwo na ntụgharị otutu ibe site na Wikipedia asụsụ bekee.
:'''3.''' Have you been in any conflicts over editing in the past or have other users caused you stress? How have you dealt with it and how will you deal with it in the future?
::'''A:''' Oburu maka Wikipedia a, mba.
====Comments and Discussions====
* Links for {{usercheck-short|SafariScribe}}
----
'''Support, oppose, or abstain below this line:'''
esfmyq7x9z42h2f3vlg15y0hjk0wy7n
726038
726035
2026-09-18T08:30:27Z
SafariScribe
18560
/* SafariScribe */ +
726038
wikitext
text/x-wiki
===[[Wikipedia:Requests for adminship/SafariScribe|SafariScribe]]===
'''[{{fullurl:Wikipedia:Requests for adminship/SafariScribe|action=edit}} Voice your opinion]'''
'''(0/0/0); Scheduled to end 15:21, [[25 Jụn]] [[2026]] (UTC)'''
{{user|SafariScribe}} - Aha m bụ SafariScribe. A chọrọ m ịbụ admin n'ihi na odi nnukwu mkpa tụmadi oge ugbua ufọdụ ihe kwesịrị ka edozie; Ihe ndị ahụ kwesịrị ka-edozie dika iwepu ịhụ akwukwo (deletion), na ndị ọzọ abụghị ihe onye na enweghị ya bu akara ga emenwu. Ana m ede ma na edezikwa otutu ibe (pages) na Wikipedia a. Ọrụ admin a ga enyere m aka idozi templeeti ma Ihe ndị ọzọ kwesịrị na aga edozi. Daalụ! [[Ojiarụ:SafariScribe|SafariScribe]] ([[Ńkàtá ojiarụ:SafariScribe|ṅkátá]]) 15:21, 18 Jụn 2026 (UTC)
====Questions for candidate====
Dear candidate, thank you for offering to serve Wikipedia as an administrator. You may wish to answer the following <u>optional</u> questions to provide guidance for participants:
:'''1.''' What admin work do you intend to take part in?
::'''A:''' Ọrụ admin karịrị akari mànà nke mu na-arunye aka karịa bu nwepu otutu ibe na-enweghi isi okachasi ndị gbara abụọ. Ọzọkwa bụ idozi ihu Wikipedia Anyị a (main page), ịdezikwa ibe dika mụ si emebu.
:'''2.''' What are your best contributions to Wikipedia, and why?
::'''A:''' Ndezi ịhụ akwukwo na ntụgharị otutu ibe site na Wikipedia asụsụ bekee.
:'''3.''' Have you been in any conflicts over editing in the past or have other users caused you stress? How have you dealt with it and how will you deal with it in the future?
::'''A:''' Oburu maka Wikipedia a, mba.
====Comments and Discussions====
* Links for {{usercheck-short|SafariScribe}}
----
'''Support, oppose, or abstain below this line:'''
Result: '''promoted.'''
nucekczpag1rrv7e9pwzu0tp2jf9qf5
Osimiri Orashi
0
76923
726006
723169
2026-09-17T23:08:20Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726006
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Osimiri Orashi''' (nke a na-akpọkwa Urashi ma ọ bụ Ulasi), <ref name="wedc.lboro.ac.uk">{{Cite journal|url=http://wedc.lboro.ac.uk/resources/conference/29/Mbajiorgu.pdf|title=A water quality study of Urashi river at selected locations|first=C. C.|author=Mbajiorgu|journal=29th WEDC International Conference Towards the Millennium Development Goals|date=2003|accessdate=May 13, 2016}}</ref> bụ osimiri nke ala Niger River, na isi iyi nke Oguta Lake, ndịda ọwụwa anyanwụ Naijiria. <ref name="www.ccsenet.org">{{Cite journal|url=http://www.ccsenet.org/journal/index.php/jgg/article/view/29114|title=Impact of the 2012 Flood on Water Quality and Rural Livelihood in the Urashi Province of the Niger Delta, Nigeria|first=Prince Chinedu|author=Mmom|journal=Journal of Geography and Geology|volume=5|issue=1916–9779|date=2013|doi=10.5539/jgg.v5n3p216|accessdate=January 16, 2016}}</ref> <ref name="ReferenceC">{{Cite journal|url=http://tours.logbaby.com/imo/content/attractions.html|title=The source of Urashi River|accessdate=May 20, 2016}}</ref> Urashi na-amalite site n'ugwu nkume ndị dị n'obodo Ezeama na Dikenafai, steeti Imo, n'ịdị elu ruru mita 183 (ụkwụ 600) karịa ọkwa oke osimiri. A na-akọwa iyi Orashi dịka isi iyi ndụ nye obodo ndị dị na Ideato South, n'ihi na ọ na-eje ozi dịka osimiri eji eme ọtụtụ ihe, dịka ịṅụ mmiri, ịsa ahụ, na ọrụ ndị ọzọ nye obodo dịka Umulewe, Umuchima, na Ntueke dị na mpaghara ahụ aka.<ref name="www.ajol.info">{{Cite journal|url=http://www.ajol.info/index.php/ajazeb/article/download/41147/8555|title=Sanitary Quality of Urashi River, Okija, Anambra State, Nigeria|first=I.J|author=Anazoo|journal=African Journal of Applied Zoology and Environmental Biology|volume=7|issn=1119-023X|date=2008|doi=10.4314/ajazeb.v7i1.41147|accessdate=May 14, 2016}}</ref><ref name="ReferenceD">{{Cite journal|url=http://www.imoreporters.com/index.php/source-and-natural-course|title=Urashi River- Its Source and Natural Course|accessdate=May 20, 2016|archive-date=June 11, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611121039/http://www.imoreporters.com/index.php/source-and-natural-course|url-status=dead}}</ref><ref name="ReferenceG">{{Cite journal|url=http://www.channelstv.com/tag/umulewe/|title=NGO Partners With Imo, Sinks Borehole In 3 Communities|accessdate=May 21, 2016}}</ref>
== Nsụda Mmiri Urashi ==
Osimiri Urashi na-esi na nkume, na ala nke nsụda mmiri, <ref name="ReferenceI">{{Cite journal|url=http://www.oralhistory-productions.org/articles/MyFathersVillage.pdf|title=My Father's Village – Excerpts from a Memoir in Progress (New York)|author=Nema Obih (E.Obih-Frank)|date=2004|accessdate=May 21, 2016|archive-date=August 5, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160805145131/http://www.oralhistory-productions.org/articles/MyFathersVillage.pdf|url-status=dead}}</ref> 183 m n'elu oke osimiri, na mpaghara Urashi nke Ezeama na Dikenafai, Imo steeti <ref name="ReferenceB">{{Cite journal|url=http://www.ajol.info/index.php/afrrev/article/view/47562/33939|title=Urashi Waterfall Ecotourism Development and Cultural Challenges in Dikenafai, Ideato South Local Government Area, Nigeria|first=Henry M|author=Ijeoma|journal=African Research Review|volume=7|issn=1119-023X|date=2008|accessdate=May 20, 2016}}</ref>
Ọnụ ụzọ mbata nke nsụda mmiri ahụ dị gburugburu nkuku Ezeama, ebe ịchụàjà nke Chineke Mmiri. "Ọ bụ ụzọ dị warara, nke na-adịchaghị mma nke e gburu n'ime ahịhịa nke oké ọhịa ahụ. Site n'ụzọ ahụ, mmadụ nwere ike ịnụ ka mmiri na-asọsi ike na-eto eto ka mmadụ na-eru nso. Otu anwụrụ ọkụ dị nro dị n'ime ikuku; ngwakọta dị ụtọ nke mmiri ozuzo na-atọ ụtọ nke na-agwakọta na ísì ala mmiri dị ọcha. “Ụzọ ahụ, nke na-erughị otu ụzọ n’ụzọ anọ nke maịl n’ogologo, mechara mepee gaa n’ebe sara mbara ma doo anya, ma n’otu ntabi anya nsụda mmiri ahụ pụtara. Ọ bụ ihe nkiri na-adọrọ mmasị nke ukwuu, dịka nnukwu amuma ọkụ eletrik n’ụbọchị ọkọchị na-enwu gbaa,” ka Nema Obih kọwara"
== Mmiri na-asọ ==
Site na Dikenafai, Urashi na-agafe ọtụtụ obodo, gụnyere Urualla, Akokwa, Okija, Orsu, [[Ukpor]], [[Ihiala]], Uli, Oguta, Osemotor, Omoku, Obiakpo, Ebocha, Ukodu, Okarki, Mbiama na Epie.Osimiri ahụ na-emepụta ọtụtụ alaka mmiri n’ụzọ ọ na-asọ, site na steeti Imo, gafee Anambra, Rivers, ruo Bayelsa, tupu ọ banye n’ime Osimiri Atlantik. Ọ kewara ụzọ abụọ na Egbema. Akụkụ ka ukwuu (n'aka nri), gara n'ihu na-agafe Eluku tupu ọ kewaa n'ime abụọ ma na-ewepụ mmiri ya na ihe ndị dị n'ime ya na Edi Kalama (Degema) na Abonnema n'ime ọwara Biafra.<ref name="ReferenceD" />
== Ihe ngosi ==
=== Osimiri Orashi na Oguta ===
<gallery>
Faịlụ:Orashi_River(1)_at_oguta.jpg|Wooden made boat and vegetation stabilized cut bank on Orashi river
Faịlụ:Orashi_River(6)_at_oguta.jpg|Residential thatched houses at the entrance of Orashi river
Faịlụ:Orashi_River(7)_at_oguta.jpg|Orashi river showing vegetation at the far side of the river bank
</gallery>
=== Osimiri Orashi na Ideato South ===
<gallery>
Faịlụ:Orashi_River(4)_at_Ideato_South.jpg|Swimming and washing of clothes being done at the river.
Faịlụ:Orashi_River(4)_at_Ideato_South.jpg|Other side of Orashi River in Ideato South with palm trees, bamboo tree and bushes surrounding the river.
</gallery>
== Ọnọdụ akụ na ụba ==
Ógbè Urashi dị na mpaghara oké ọhịa, n'ebe ndịda ọwụwa anyanwụ Naijiria.Ịkọ ihe ọkụkụ, ịkụ nkwụ mmanụ na ịkụ azụ bụ ọrụ ndị mmadụ na isi ihe ha na- enweta.Enwere ike ịkpọ mpaghara ahụ 'ọhịa nkwụ mmanụ. " A na-eji ọtụtụ ụdị osisi mara mpaghara ọhịa ahụ, mgbe ụfọdụ na-agafe ụdị 150 dị iche iche kwa hekta. Site na isi iyi ya ruo n'Oké [[Ȯra Rivers|Osimiri]] Atlantic, osimiri ahụ na-akwado ọtụtụ ndị ọkụ azụ ma na-enye ezinụlọ ha ụzọndụ. Ógbè Urashi, nke gụnyere ọdọ mmiri Njaba, nwere ihe karịrị 35% nke olulu mmanụ na steeti Niger Delta nke [[Ọ̀hà Ímò|Imo]] na Rivers. <ref name="www.nddc.gov.ng">{{Cite web|url=http://www.nddc.gov.ng/NDRMP%20Chapter%201.pdf|title=Federal Republic of Nigeria; The Niger Delta Region: Land and People|accessdate=May 14, 2016|work=www.nddc.gov.ng|archivedate=February 19, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090219124004/http://www.nddc.gov.ng/NDRMP%20Chapter%201.pdf}}</ref>
== Okporo ụzọ Azụmaahịa na Ụzọ Mmiri ==
Osimiri Urashi dị ka ụzọ azụmaahịa na ọdịbendị oge ochie, enyewo ụzọ njem na ịkwaga maka obodo ndị si n'otu obodo gaa na nke ọzọ site na ụgbọ mmiri maka ọdịbendị, mmekọrịta mmadụ na ibe ya ma ọ bụ akụ na ụba n'ụbọchị ahịa.Iji melite ụzọ mmiri dị n'ime ala na [[Naijiria|Naịjirịa]], Gọọmentị etiti kwadoro igwu mmiri nke Osimiri Urashi site na [[Oguta Lake|Ọdọ Mmiri Oguta]] na Imo Steeti ,Degema na Rivers Steeti. <ref name="www.thetidenewsonline.com">{{Cite news|url=http://www.thetidenewsonline.com/2012/05/16/fg-to-dredge-orashi-river-votes-n8-3bn-for-inland-waterways-port/|title=FG To Dredge Urashi River …Votes N8.3bn For Inland Waterways Port|date=May 16, 2012|work=[[The Tide (Nigeria)|The Tide]]}}</ref><ref name="businessandmaritimewestafrica.com">{{Cite web|url=http://businessandmaritimewestafrica.com/port-infrastructure/fg-to-spend-n83bn-on-inland-ports-dredging-of-rivers/|title=FG To Spend N8.3bn On Inland Ports, Dredging Of Rivers|date=September 10, 2012|work=businessandmaritimewestafrica.com|accessdate=June 23, 2026|archivedate=August 11, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150811171213/http://businessandmaritimewestafrica.com/port-infrastructure/fg-to-spend-n83bn-on-inland-ports-dredging-of-rivers}}</ref> Ọrụ ahụ nke e nyere Simidia S na I International Company na Mee 2012 ga-emecha n'ime ọnwa 12. A na-atụ anya na a ga-egwute osimiri ahụ dị kilomita 205 n'obosara nke mita 40, obosara nke elu nke mita 70 na omimi n'okpuru data eserese nke mita 1.5. <ref name="www.dredgingtoday.com">{{Cite web|url=https://www.dredgingtoday.com/2012/05/02/nigeria-Urashi-river-dredging-progresses-well/|title=Nigeria: Urashi River Dredging Progresses Well|date=May 2012|work=www.dredgingtoday.com}}</ref>
== Edensibịa ==
{{Reflist}}
[[Otú:Ȯra Anambra]]
[[Otú:Ȯra Imo]]
62u58t93an0j5636lmokmis7avwwws5
Nwanyị Mbụ nke Kaduna Steeti
0
77216
725994
670648
2026-09-17T19:36:05Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
725994
wikitext
text/x-wiki
'''Nwanyị mbụ nke Kaduna Steeti''' bụ onye ndụmọdụ nke Gọvanọ Kaduna Steeti, ma na-arụkarị ọrụ n'ịkwalite mmekọrịta mmadụ na ibe ya. Ọ bụ nwunye gọvanọ nke steeti na-ejide ọkwa a. Steeti Kaduna na-ejikarị, n'otu oge ahụ ọ nọ n'ọkwa, <ref>{{Cite web|url=http://www.dailymotion.com/video/x77r0ee|title=Hadiza El-Rufai (First Lady, Kaduna State) speak on her husband winning second term|work=Vanguard Nigeria|accessdate=12 June 2019}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://www.thisdaylive.com/index.php/|title=Kaduna First Lady, Hadiza El-Rufai's inspiring words|accessdate=13 June 2015|work=[[This Day]]}}</ref> ọ bụ ezie na [[Iwu Naịjirịa]] anaghị anabata ọfịs nke nwanyị mbụ. <ref>{{Cite news|url=http://www.punchng.com/feature/who-becomes-nigerias-first-lady-extrovert-patience-or-introvert-aisha/|title=Who becomes Nigeria's first lady: extrovert patience or introvert Aisha?|accessdate=19 April 2015|work=[[The Punch]]|archive-date=21 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150421225324/http://www.punchng.com/feature/who-becomes-nigerias-first-lady-extrovert-patience-or-introvert-aisha/|url-status=dead}}</ref> Nwaanyị mbụ nke ugbu a bụ [[Hafsat Uba Sani]].
== Ụmụ nwaanyị mbụ ==
Nwaanyị mbụ nke Kaduna steeti ugbu a bụ nwunye gọvanọ ahụ nọ n'ọkwa kemgbe 29 Mee 2023 ọ bụkwa [[Hafsat Uba Sani]]. Ka ọ dị ugbu a, e nwere ụmụ nwanyị ise mbụ dị ndụ kemgbe 1999 mgbe e weghachiri ọchịchị onye kwuo uche ya na Nigeria: Hajiya Asma'u Muhammad Makarfi (1999–2007), Hajiya Amina Namadi Sambo (2007–2010), Oriakụ Patrick Yakowa (2010–2012), Hajiya Fatima Ramalan Yero (2012–2015), Hajiya [[Hadiza Isma El-Rufai]] (2015-2023).
== Edensibịa ==
[[Otú:Ȯra Kaduna]]
16dpocezynnl03ih2hftqyt5dv3i9ib
Shabnur
0
79413
726042
723665
2026-09-18T10:52:41Z
InternetArchiveBot
11600
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
726042
wikitext
text/x-wiki
'''Kazi Sharmin Nahid Nupur''' (Bengali: কাজী শারমিন নাহিদ নূপুর; amụrụ na 17 Disemba afọ 1979), <sup class="mw-ref reference" mwfq="">Shabnur to return with 'Pagol Manush'<nowiki>&</nowiki>quot;},<nowiki>&</nowiki>quot;url<nowiki>&</nowiki>quot;:{<nowiki>&</nowiki>quot;wt<nowiki>&</nowiki>quot;:<nowiki>&</nowiki>quot;<nowiki>https://www.dhakatribune.com/showtime/2018/01/07/shabnur-return-pagol-manush&quot;},&quot;work&quot;:{&quot;wt&quot;:&quot;Dhaka</nowiki> Tribune<nowiki>&</nowiki>quot;},<nowiki>&</nowiki>quot;date<nowiki>&</nowiki>quot;:{<nowiki>&</nowiki>quot;wt<nowiki>&</nowiki>quot;:<nowiki>&</nowiki>quot;7 January 2018<nowiki>&</nowiki>quot;}},<nowiki>&</nowiki>quot;i<nowiki>&</nowiki>quot;:0}}]}\" data-ve-no-generated-contents=\"true\" id=\"mwA5M\"><nowiki>&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki><nowiki><cite about=\"#mwt83\" class=\"citation news cs1\" id=\"mwA5Q\" data-ve-ignore=\"\"><a class=\"external text\" href=\"https://www.dhakatribune.com/showtime/2018/01/07/shabnur-return-pagol-manush\" id=\"mwA5U\" rel=\"mw:ExtLink nofollow\">\"Shabnur to return with 'Pagol Manush'\"</a></nowiki>. <nowiki><i id=\"mwA5c\">Dhaka Tribune</i></nowiki>. 7 January 2018.<nowiki></cite></nowiki>"}}" id="cite_ref-dhakatribune.2018.01.07_1-1" rel="dc:references" typeof="mw:Extension/ref">[./Shabnur#cite_note-dhakatribune.2018.01.07-1 <span class="mw-reflink-text"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket"><nowiki>]</nowiki></span></span>]</sup> nke a maara site na aha ọgbọ ya bụ Shabnur, bụ onye na-eme ihe nkiri Ndị Bangladesh. Ọ bụ otu n'ime ndị na-eme ihe nkiri a na-akwụ ụgwọ kachasị elu na Bangladesh. A na-ewere ya dị ka otu n'ime ndị na-eme ihe nkiri kacha ewu ewu n'afọ ndị 1990, ọ pụtara na ihe karịrị ihe nkiri otu narị na iri ise n'oge ọrụ afọ iri abụọ ya.
Ọ pụtara na mbụ na ihe nkiri n'afọ 1993 na ihe nkiri ''Chandni Raatey,'' mana ọganihu ya bịara na ''Tumi Amar'' (1994), nke ya na Salman Shah mere. Nke a nyeere ya aka ịghọ ihe a ma ama n'ụlọ ọrụ ahụ ngwa ngwa ma mee ka ọ rụọ ọrụ na nnukwu ihe nkiri dịka Jibon Shongi, Shopner Thikana, Moner Majhe Tumi, Ananda Ashru.''[[Jibon Shongi]], Onye na-ere ahịa Thikana, Moner Majhe Tumi, Ananda Ashru.''
O meriri Bangladesh National Film Award maka Best Actress maka ọrụ ya na ihe nkiri ''Dui Noyoner Alo'' (2005). <ref name="nfa">{{Cite web|url=http://www.fdc.gov.bd/site/page/f3bb17fe-d9ad-4b61-bd8a-5824262691ad/১৯৭৫-২০১২|language=bn|publisher=Bangladesh Film Development Corporation|work=Government of Bangladesh|accessdate=19 June 2020}}</ref>
== Ndabere ==
A mụrụ Kazi Sharmin Nahid Nupur na 17 Disemba afọ 1975 <ref name="dhakatribune.2018.01.07">{{Cite news|title=Shabnur to return with 'Pagol Manush'|url=https://www.dhakatribune.com/showtime/2018/01/07/shabnur-return-pagol-manush|work=Dhaka Tribune|date=7 January 2018}}</ref> na Navaron, Jessore, Bangladesh. Nna ya bụ Shahjahan Chowdhury. O nwere nwanne nwanyị na nwanne nwoke-Jhumur na Tamal.<ref name="nuton">{{Cite news|url=https://www.banglanews24.com/entertainment/news/bd/349577.details|accessdate=2020-12-18|date=2014-12-17|work=banglanews24.com|language=bn|title=Archive copy|archive-date=2019-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20191217105749/https://www.banglanews24.com/entertainment/news/bd/349577.details|url-status=dead}}</ref><ref name="mom">{{Cite news|url=http://bangla.bdnews24.com/glitz/article722245.bdnews|author=Jayant Saha|work=সন্তান নিয়ে মার্চে ফিরছেন শাবনূর|publisher=bdnews24.com|date=30 December 2013|language=bn|accessdate=2015-07-03}}</ref>
== Ọrụ ==
Shabnur malitere ọrụ ya na onye na-eme ihe nkiri Shabbir na ihe nkiri afọ 1993 ''Chandni Raatey'', nke Ehtesham duziri. Ihe nkiri mbụ ya bụ Hridoy Amar na Amin Khan. O nwetara ọganihu ya na ihe nkiri ya nke atọ bụ ''Tumi Amar'', nke ya na Salman Shah mere n'afọ 1994.<ref>{{Cite news|title=Shabnur: Leading lady of Dhaka tinseltown|url=http://archive.thedailystar.net/2006/12/23/d612231401115.htm|work=The Daily Star|date=2006-12-23|accessdate=2020-12-17|archive-date=2015-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20150205111711/http://archive.thedailystar.net/2006/12/23/d612231401115.htm|url-status=dead}}</ref>
Shabnur sooro Salman mee ihe nkiri ruo mgbe ọ nwụrụ n'afọ 1996. O mechara soro Omar Sunny, Ryaz, Ferdous Ahmed, na Shakib Khan, na ndị ọzọ mee ihe nkiri.<ref name="ekjon">{{Cite news|url=http://www.priyo.com/2014/10/14/112606.html|work=Priyo|date=2014-10-14|language=bn|accessdate=2015-07-03}}</ref>
Mgbe ezumike otu afọ gasịrị, e wepụtara ihe nkiri abụọ, ''Bhalobasha Saint Martin-e'' na ''Attogopon'', na Shabnur n'afọ 2012.<ref name="queen">{{Cite news|date=2012-06-05|title=The Queen of Dhaliwood returns|url=https://www.thedailystar.net/news-detail-236977|accessdate=2020-12-18|work=The Daily Star|language=en}}</ref> N'afọ 2013, o mere ihe nkiri na ''Kichhu Asha Kicchu Bhalobasha'' . <ref name="nuton" />
Mgbe ọtụtụ afọ gachara, Shabnur ga-apụta na ihe nkiri abụọ tupu mmepụta n'afọ 2024, ''Rangana'', ihe nkiri na-akpali akpali nke Arafat Hossain duziri, na ''Matal Hawa'', ihe nkiri nke Chayanika Chowdhury duziri.<ref name="daily-sun.rangana.2023.12.30">{{Cite news|date=2023-12-30|title=Shabnur in new film 'Rangana'|url=https://www.daily-sun.com/post/728185|accessdate=2024-01-06|work=[[Daily Sun (Bangladesh)|Daily Sun]]|language=en|archive-date=2024-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20240106033431/https://www.daily-sun.com/post/728185|url-status=dead}}</ref><ref name="businesspostbd.2023.12.18">{{Cite news|url=https://businesspostbd.com/entertainment/shabnoor-set-to-make-a-comeback-with-matal-hawa|title=Shabnoor set to make a comeback with 'Matal Hawa'|date=18 December 2023|work=Business Post|accessdate=29 January 2024}}</ref>
== Ndụ nke onwe ==
Shabnur kwere Anik Mahmud, onye ọchụnta ego, nkwa ọlụlụ na 6 Disemba afọ 2011 ha wee lụọ na 28 Disemba afọ 2012.<ref>{{Cite news|title=Shabnur finally introduces her husband|url=https://en.prothomalo.com/entertainment/Shabnur-finally-introduces-her-husband|accessdate=2020-12-18|work=Prothom Alo|language=en}}</ref><ref name="wedding">{{Cite news|url=http://www.prothom-alo.com/entertainment/article/91873/%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%82%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%B0_%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A7%87%E0%A6%B0_%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%96_%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A7%87_%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%AD%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF|work=Prothom Alo|date=6 December 2013|language=bn|accessdate=2015-07-03|title=Archive copy|archive-date=2014-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20140119114409/http://www.prothom-alo.com/entertainment/article/91873/%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%82%E0%A6%B0%E0%A7%87%E0%A6%B0_%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A7%87%E0%A6%B0_%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%96_%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A7%87_%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%AD%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://archive.ittefaq.com.bd/index.php?ref=MjBfMTJfMDRfMTNfMV85XzFfOTA0NTI=|work=The Daily Ittefaq|date=30 November 2013|language=bn}}</ref> Di na nwunye a gbara alụkwaghịm na 26 Jenụwarị afọ 2020 n'ihi nsogbu ndakọrịta.<ref>{{Cite news|date=2020-03-04|url=http://www.tbsnews.net/bangla/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A7%8B%E0%A6%A6%E0%A6%A8/%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A7%80%E0%A6%95%E0%A7%87-%E0%A6%AF%E0%A7%87-%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%A3%E0%A7%87-%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%95-%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%82%E0%A6%B0|accessdate=2021-07-12|work=The Business Standard|language=bn}}</ref> Ha abụọ nwere otu nwa nwoke. <ref name="mom" /><ref>{{Cite news|title=Shabnur returns home|url=https://en.prothomalo.com/entertainment/Shabnur-returns-home|accessdate=2020-12-18|work=Prothom Alo|language=en|date=2014-10-16}}</ref>
Shabnur guzobere ụlọ akwụkwọ, Sydney International School, na Baridhara, Dhaka n'afọ 2011.<ref name="queen" /> Ọ bi na Sydney, Australia . <ref>{{Cite news|title=Shabnur wants her son become cricketer|url=https://en.prothomalo.com/entertainment/dhallywood/shabnur-wants-her-son-become-cricketer|accessdate=2020-12-18|work=Prothom Alo|language=en}}</ref> Ọ bụ nwa amaala Australia kemgbe afọ 2012.<ref name="nuton" />
== Mmetụta ya na ogbugbu Salman Shah ==
Some members of Salman Shah’s family publicly claimed that he had been murdered, naming several people as suspects, including Shabnur.
However, these were personal beliefs, not legal findings. As Salman Shah and Shabnur were a popular on-screen duo and many fans speculated that they were in a personal relationship, rumours began to circulate about Shabnur.
== Ihe nrite ==
N'afọ 2004, Shabnur ritere Ihe nrite Bachsas maka onye na-eme ihe nkiri kacha mma na ihe nkiri Bou Shashurir Juddho [bn].<ref name="Afsar-2004">{{Cite news|url=http://archive.thedailystar.net/2004/06/28/d406281402119.htm|title=32nd BACHSAS Awards: A glitzy night: Recognition of outstanding media talents|publisher=The Daily Star|accessdate=16 November 2022|archive-date=18 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170818150357/http://archive.thedailystar.net/2004/06/28/d406281402119.htm|url-status=dead}}</ref>
O meriri ihe nrite Bangladesh National Film Award maka Best Actress n'afọ 2006 n'ihi ọrụ ya na ihe nkiri ''Dui Noyoner Alo'' (2005), <ref name="nfa" /> ma merie Meril Prothom Alo Awards maka onye na-eme ihe nkiri kacha mma ugboro iri. <ref name="queen" />
N'afọ 2011, ọ natara CJFB Performance Award maka onye na-eme ihe nkiri kacha mma na ihe nkiri afọ 2010 Ebhabei Bhalobasha Hoy . <ref>{{Cite news|title=CJFB Performance Award held yesterday|url=https://www.banglanews24.com/entertainment/news/bd/61767.details|accessdate=15 May 2020|publisher=[[Banglanews24.com]]|language=bn|archive-date=17 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200717085505/https://www.banglanews24.com/entertainment/news/bd/61767.details|url-status=dead}}</ref>
== Ihe nkiri ==
<templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles>
{| class="wikitable sortable"
|+Ndepụta ihe nkiri nke Shabnur
! scope="col" |Afọ
! scope="col" |Aha ya
! scope="col" |Ọrụ
! scope="col" |Onye nduzi
! class="unsortable" scope="col" |Ihe edeturu
|-
|1993
|''Chandni Raatey''
|Pinki
|Ehtesham
|<ref name="ekjon" />
|-
| rowspan="4" |1994
|''Tumi Amar''
|Dana
|Jahirul Haque
|
|-
|''Sujon Sokhi''
|Sokhi
|Shah Alam
|
|-
|''Bikkhov''
|Nupur
|Mohammad Hannan
|
|-
|''Ashami Bodhu''
|
|Shah Alam Kiron
|
|-
| rowspan="3" |1995
|''Onye na-ere ahịa Thikana''
|Sumi
|M Ka Khalek
|
|-
|''Moha Milon''
|Sathi
|Dilip Som
|
|-
|''Moumasi''
|Nuri
|
|
|-
| rowspan="7" |1996
|''Bichar Hobe''
|Aleya
|Shah Alam Kiran
|
|-
|''Tomake Chai''
|Nadi
|Nnupụisi Rahman
|
|-
|''Onye na-azụ ahịa Prithibi''
|Noor
|Badol Khondokar
|
|-
|''Jibon Songsar''
|Akpụkpọ anụ
|Jakir Hossen
|
|-
|''Chawa Theke Pawa''
|Shabnam
|M M Sarkar
|
|-
|''Onye mbido Ohongkar''
|
|
|
|-
|''Bazigaar''
|Alo
|
|
|-
| rowspan="7" |1997
|''Onye na-ere ahịa Nayok''
|Anna
|Nasir Ahmed
|
|-
|''Prem Piyashi''
|Antora
|Reza Hasmat
|
|-
|''Anondo Osru''
|Dola
|Shibli Sadique
|
|-
|''Buker Bhitor Agun''
|Rishita
|Chatku Ahmed
|
|-
|''Manena m''
|Nadi
|Nnupụisi Rahman
|
|-
|''Tumi shudhu Tumi''
|
|Abid Hasan
|
|-
|''Odhikar Chai''
|
|
|
|-
| rowspan="6" |1998
|''Bhalobasi Tomake''
|Kajol
|Mohammad Hannan
|
|-
|''Buk Bhara Bhalobasa''
|
|Chhotku Ahmend
|
|-
|''Prithibi Tomar Amar''
|
|Badal Khondoker
|
|-
|''Rongin Noyon Moni''
|Moni
|
|
|-
|''Biyer Phul''
|Nadi
|Nnupụisi Rahman
|
|-
|''Kajer Meye''
|Nadi
|Azadi Hasnat
|
|-
| rowspan="5" |1999
|''Ke Oporadi''
|Shima
|
|
|-
|''Modhur Milon''
|Modhu
|
|
|-
|''Were Janno Pagol''
|
|Shilpi Chakraborti
|
|-
|''Sobar Ojante''
|
|
|
|-
|''Bhulo Na Amay''
|
|
|
|-
| rowspan="11" |2000
|''Asha Amar Asha''
|Asha
|Helal Khan
|
|-
|''Shesh Thikana''
|
|Nnupụisi Rahman
|
|-
|''Jamin Nai''
|
|
|
|-
|''Narir Mon''
|
|Nnupụisi Rahman
|
|-
|''E Badhon Jabena Chhire''
|Badhon
|F I Manik
|
|-
|''Bhownkor Bishu''
|Alo
|
|
|-
|''Golam''
|
|
|
|-
|''Ei Mon Chai M..!''
|Sangeeta
|Nnupụisi Rahman
|
|-
|''Karishma''
|
|A. K. M. Selim
|
|-
|''Eri Nan Dosti''
|
|Syeedur Rahman
|
|-
|''Nishwashe Tumi Bishwashe''
|
|Jakir Hossain Raju
|
|-
| rowspan="4" |2001
|''Shoshurbari Zindabad''
|Prema
|Biswas ndị na-emebi ihe
|
|-
|''Hridoyer Bandhon''
|Sagorika
|F I Manik
|
|-
|''Milon Habe Kato Dine''
|Onye na-eme njem
|Jakir Hossain Raju
|
|-
|''Bostir Meye''
|
|Azadi Hasnat Firoz
|
|-
| rowspan="6" |2002
|''Bhalobasha Kare Koy''
|
|Jakir Hossain Raju|| {{Won}}—Best Actor BFPDA Film Awards
|-
|''Gundar Prem''
|
|Badsha Bhai
|A tọhapụrụ ya ọzọ dị ka ''Kala Manik'' na 2005
|-
|''M''
|Moni
|Mustafizur Rahman Manik
|
|-
|''Onye mbido Taj Mahal''
|Liza (Alo)
|Gazi Mahbub
|Onye mmeri, abụ kachasị mma nke afọ 2002, Ei Buke Boiche Jamuna
|-
|''Nachnewali''
|
|Zillur Rahman
|
|-
|''Ful Nebo Na Osro Nibo''
|
|Zillur Rahman
|
|-
| rowspan="3" |2003
|''Matir Phul''
|Phul
|Nnupụisi Rahman
|
|-
|''Nashiman''
|Nashiman
|Ali Azad
|
|-
|''Onye na-agbanwe Bashor''
|Nodi
|F I Manik
|
|-
| rowspan="7" |2004
|''Onye na-agbanwe agbanwe Bhalobasa''
|
|Zillur Rahman
|
|-
|''[[Bhaier Shotru Bhai (2004 film)|Bhaier Shotru Bhai]]''
|
|Montazur Rahman Akbar
|
|-
|''Prem Shonghat''
|
|Zillur Rahman
|
|-
|''Hridoy Sudhu Tomar Jonno''
|
|Zillur Rahman
|
|-
|''Nri Nri Nnu''
|
|Zillur Rahman
|
|-
|''Bini Sutar Mala''
|
|Zillur Rahman
|
|-
|''Bachelor''
|Shamma
|Mostofa Sarwar Farooki
|
|-
| rowspan="5" |2005
|''Bhalobasa Bhalobase''
|Chhobi
|Mohammad Hannan
|
|-
|''Amar Swapno Tumi''
|Khushi
|Mizan
|
|-
|''Molla Barir Bou''
|Ịkwurịta Okwu
|Salahuddin Lavlu
|
|-
|''Dhakaiya Pola Borishaler Maya''
|
|Mizan
|
|-
|''Somadhi''
|
|Mizan
|
|-
| rowspan="5" |2006
|''Nirontor''
|
|Abu Sayeed
|
|-
|''Dui Noyoner Alo''
|
|Mustafizur Rahman Manik|| {{Won}}—National Film Awards Best Actress 2006
|-
|''Bangla''
|
|
|<ref>{{Cite web|title=Language Movement: Lost in celluloid|url=https://www.dhakatribune.com/showtime/14999/language-movement-lost-in-celluloid|accessdate=2025-11-17|work=Dhaka Tribune|language=en}}</ref>
|-
|''Mayer Morjada''
|
|Dilip Biswas
|
|-
|''Shami Strir Wada''
|
|Dilip Biswas
|
|-
| rowspan="3" |2007
|''Amar Praner Swami''
|
|P Ka Kajol
|
|-
|''Rosher Baidani''
|
|P Ka Kajol
|
|-
|''Ei M Ụwa''
|
|Gazi Mazharul Anwar
|
|-
| rowspan="2" |2008
|''Meye Sakkhi''
|
|
|
|-
|''Tomake Bou Banabo''
|
|Shahadat Hossain Liton
|
|-
| rowspan="11" |2009
|''Tumi Amar Shami''
|
|Montazur Rahman Akbar
|
|-
|''Jibon Niye Juddho''
|
|
|
|-
|''Tebụl E''
|
|Abdul Mannan
|
|-
|''Chander Moto Bou''
|
|Mohammad Hossain Jamie
|
|-
|''Bolbo Kotha Bashor Ghore''
|
|Shah Mohammad Songram
|<ref>{{Cite journal|author=Hoek|first=Lotte|date=March 2012|title='Mofussil' Metropolis: Civil sites, uncivil cinema and provinciality in Dhaka city|journal=Ethnography|volume=13|issue=1|doi=10.1177/1466138111431515}}</ref>
|-
|''Bodhu Tumi Kar''
|
|B R Chowdhury
|
|-
|''Ebadot''
|
|ATM Shamsuzzaman
|
|-
|''Swami Stirir Wada''
|
|P Ka Kajol
|
|-
|''Bhalobeshe Bou Anbo''
|
|Chandan Chowdhury
|
|-
|''M Chuyeche''
|
|Mustafizur Rahman Manik
|
|-
|''Ịgba égbè Jole Digun''
|
|P Ka Kajol
|
|-
| rowspan="4" |2010
|''Golapi Ekhon Bilatey''
|
|Amjad Hossain
|
|-
|''Jekhane Tumi Sekhane Ami''
|
|Shawkat Jamil
|
|-
|''Mughal-E-Azam''
|
|Mizanur Rahman
|
|-
|''Evabey Bhalobasha Taa''
|
|
|
|-
|2011
|''Ịhụnanya m Chokher Moni''
|
|Mostafizur Rahman Manik
|
|-
| rowspan="3" |2012
|''Attogopon''
|
|M M Sarkar
|
|-
|''Bhalobasha St. Martins na''
|
|Shahidul Islam Khokon
|
|-
|''Jiddi Bou''
|
|Abul Kalam Azad
|
|-
| rowspan="2" |2013
|''Shiri Farhad''
|Shiri
|Gazi Mahbub
|
|-
|''Kichu Asha Kichu Bhalobasha''
|
|Mustafizur Rahman Manik
|
|-
|2016
|''Onye na-ere ahịa Bidesh''
|
|Nazrul Islam Khan
|A na-ebipụtabeghị ya
|-
|2018
|''Pagol Manush''
|
|MM Sarkar na Badiul Alam Khokon
|<ref name="dhakatribune.2018.01.07" />
|}
== Edensibịa ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />
== Njikọ mpụga ==
*
* {{IMDb name|1959001}}
* Shabnurna Bangla Movie Database (n'asụsụ Bengali)
* ShabnurnaTomato rere ure
{{Bangladesh National Film Award Best Actress}}{{Bachsas Award for Best Actress}}
[[Otú:Mmadụ ndi di ndụ]]
[[Otú:Articles with hCards]]
[[Otú:Pages with unreviewed translations]]
rjo4xaqfs7phoe5arql4g3nfo70m834
Ọdachi ụgbọ mmiri na Madagascar na 2021
0
80700
725976
2026-09-17T12:13:31Z
NiferO
20385
Ekere na itugharị ihụakwụkwọ nke a "[[:en:Special:Redirect/revision/1360541437|2021 Madagascar shipwreck]]"
725976
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>
N'abalị iri abụọ n'ọnwa Disemba n'afọ 2021, otu ụgbọ mmiri na-ebu ndị njem 130 n'ụzọ iwu na-akwadoghị mikpuru n'ụsọ oké osimiri n'ebe ugwu ọwụwa anyanwụ nke [[Madagascar]]. Oghere dị n'ime ụgbọ ahụ mere ka ụlọ injin ahụ jupụta, na-ahapụ ụgbọ mmiri ahụ ka ọ ghara imerụ ya. Ọ dịkarịa ala mmadụ 85 nwụrụ n'oge ihe mberede ahụ.
== Ụgbọ Mmiri ==
'''''Francia''''' bụ ụgbọ mmiri e ji osisi rụọ nke dị mita iri na abụọ (39 nke e nyereghị ikike iburu ndị njem.<ref name="jaz" /> Ụgbọ mmiri ahụ buuru ndị njem otú narị na iri atọ n'ụzọ iwu na-akwadoghị maka njem site na Antanambe (nke a na-edeghị aha ya dị ka ọdụ ụgbọ mmiri) gaa Soanierana Ivongo, njem nke ihe dị ka 100 kilomita (54 . Gụnyere ndị ọrụ, mmadụ 138 nọ n'ụgbọ ahụ. Ụgbọ mmiri ahụ mikpuru n'oge mgbede na 20 n'ọnwa Disemba afọ 2021 mgbe mmiri rikpuru ụlọ injin ya, na-ahapụ ya ka e nwee ike imetụta ebili mmiri. Oghere dị n'ime ụgbọ mmiri ahụ kpatara idei mmiri ahụ.<ref name="arab" />
== Ihe si na ya pụta ==
=== Ihe mberede helikọpta ===
Minista ndị uwe ojii Madagascar Serge Gellé ji ụgbọelu gaa ebe ụgbọ mmiri ahụ kpuru na 21 n'ọnwa Disemba. Helikọpta ya dara ma ọ bụ otu n'ime ndị njem abụọ dị ndụ (onye nke ọzọ bụ Chief Warrant Officer Jimmy Laitsara). Ndị lanarịrịnụ ruru ala na Mahambo n'otu n'otu. Gellé jiri oche si na helikọpta dị ka ngwaọrụ na-ese n'elu mmiri n'oge awa iri na abụọ ọ na-egwu mmiri n'abalị. <ref name="dw" /> Gellé gbagoro n'ime mita 500 (1,600 site n'ikpere mmiri, mana ebili mmiri gbochiri ya iru ala. Otu onye ọkụ azụ hụrụ ya, onye ụgbọ mmiri ya pere mpe iji nabata ha abụọ. Onye ọkụ azụ ahụ jiri ụgbọ mmiri buru ibu laghachi awa abụọ ka e mesịrị wee kpọga Gellé n'ala kpọrọ nkụ. E mechara chọta ozu otu n'ime ndị nọ n'ụgbọelu ahụ, onye uwe ojii; onye na-anya ụgbọelu ahụ ka na-efu efu.
Ụgbọelu helikọpta ọzọ bu Prime Minista Christian Ntsay na Minista na-ahụ maka nchekwa mba, bụ́ General Léon Richard Rakotonirina, gaa ebe ụgbọ mmiri ahụ mikpuru.
=== Nzaghachi ===
E zigara Ndị uwe ojii Madagascar n'ebe ahụ ma gọọmentị Madagascar malitere nyocha banyere mmiri ahụ. Ụgbọ mmiri atọ sitere na ndị agha mmiri Madagascar na ụlọ ọrụ ụgbọ mmiri nyere aka n'ịchọ ndị lanarịrị. Ka ọ na-erule 22 Disemba, a chọtara ozu iri isii na anọ, ihe dị ka mmadụ iri abụọ na anọ furu efu na ihe dị ka ndị lanarịrị iri ise. N'ụbọchị na-esote, ụlọ ọrụ na-ahụ maka ụgbọ mmiri na ọdụ ụgbọ mmiri na Madagascar mara ọkwa na ọnụ ọgụgụ ndị nwụrụ anwụ amụbaala ruo 85, na mmadụ atọ efuola.
Onye isi ala Andry Rajoelina nyere ndị nwụrụ na ụgbọ mmiri na ihe mberede helikopta otuto. Ebe ili ozu dị na Soanierana-Ivongo pere mpe nke ukwuu, ọ gaghị ezukwa iji lie ozu niile a chọtara; n'ihi ya, e zigara ụfọdụ n'ime ha n'obodo ndị dị nso ka e lie ha.
== Edensibịa ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" /> {{2021 shipwrecks}}
qrsyqanfme6fuyh3ujpcpyyb65x46s3
Nsogbu mmiri na Chile
0
80701
725977
2026-09-17T12:35:15Z
NiferO
20385
Ekere na itugharị ihụakwụkwọ nke a "[[:en:Special:Redirect/revision/1362854071|Chilean water crisis]]"
725977
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>
'''Nsogbu mmiri na Chile''' bụ oge oke [[ụkọ mmiri]] na ụkọ mmiri ozuzo na Chile nke malitere n'afọ 2010 na nzaghachi maka mgbanwe ihu igwe, omume ọrụ ugbo na iwu ndị dị ugbu a guzobere na mbido afọ 1980. Ọ bụ ụkọ mmiri ozuzo kachasị ogologo na Chile n'ime ihe karịrị afọ 700 ruo 1,000.
Oke ụkọ mmiri ozuzo nke malitere n'afọ 2010 emeela ka nnukwu mpaghara dị na Chile nwee ike ịdaba n'ihe ize ndụ nke ọkụ ọhịa. Na Central Chile ọtụtụ ahịhịa okike enweela mbelata chlorophyll na ume n'ihi nnukwu ụzọ.<ref name="bosque" />
== Akụkọ ihe mere eme ==
=== Akụ na ụba na ndọrọ ndọrọ ọchịchị ===
Iwu nke Chile nke 1980 nke e mepụtara n'okpuru Ọchịchị aka ike nke Augusto Pinochet ghọtara mmiri dị ka ihe onwunwe onwe onye na 1980, gọọmentị ya degharịrị iwu na-achịkwa mmiri, na-enye ire na nkeonwe nke mmiri n'ụzọ yiri nke ahịa ngwaahịa. Ahịa ikike mmiri abụwo otu n'ime isi ihe mere ka mmiri dị ala n'ebe ụfọdụ.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> Ọnọdụ akụ na ụba Chile mepụtara n'ime ihe ndị na-ewepụta mmiri na n'ihi nnwere onwe nke mmiri; ka ọ na-erule afọ 2022, ọhịa - na-anọchite anya 3% nke ngụkọta nke mba ahụ - na-eri 59% nke mmiri Chile, ọrụ ugbo na-eji 37% ma na-enye naanị 2% maka oriri mmadụ. <ref name=":0" />
=== Oké ọkọchị ===
Chile malitere inwe ụkọ mmiri ozuzo n'afọ 2010 ma ka ọ na-erule afọ 2020, mmiri ozuzo bụ 20-45% nke nkezi mba na 10-20% nkezi na mpaghara Santiago. Dị ka René D. Garreaud, nke Mahadum Chile, si kwuo, ụkọ mmiri ozuzo ahụ bụ nke kachasị njọ n'ógbè ahụ n'ime ihe karịrị 1,000 afọ.<ref name=":1" /> N'oge [[Nsogbu mmiri Petorca]], a chọpụtara na 2011 na nnukwu ụlọ ọrụ ugbo na-ezu mmiri site na mmiri nke Osimiri Petorca.
Nnyocha e mere n'afọ 2018 chọpụtara na n'ime oge dị n'etiti afọ 2010 na 2014, ọkwa nri ndị dị n'ime mmiri na-esi n'osimiri dị iche iche apụta banye n'Oké Osimiri Pacific n'akụkụ etiti Chile belatara ruo ọkara nke ọkwa ha na-enwebu.
Ka ọ na-erule 2020, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ndị Chile 500,000 dabere na ụgbọala na-ebu mmiri na ọtụtụ iri puku anụmanụ nwụrụ site na ụkọ mmiri ozuzo. N'afọ 2021, nyocha nke Journal of Climate bipụtara kwuru na "Southern Blob" nke mgbanwe ihu igwe kpatara na-eme ka ụkọ mmiri ozuzo ka njọ. Ka ọ na-erule afọ 2022, Chile nọ n'ọnọdụ nke iri na isii n'ime narị na iri isii na anọ maka nrụgide mmiri n'ụwa dịka Mahadum Chile si kwuo. N'ọnwa Eprel 2022, Chile guzobere atụmatụ mmiri anọ; ọkwa nke abụọ gụnyere ọkwa ọha na eze, nke atọ ga-ebelata nrụgide mmiri na ọkwa kachasị njọ ga-agbanwe nkwụsị mmiri maka awa 24.
=== Ihe omume ndị a ma ama ===
* '''1985''' - Afọ mbụ n'oge a na Osimiri Petorca na-akpọnwụ dị ka Lorena Donaire nke Modatima si kwuo.
* '''2018''' - Laguna de Aculeo bụ ọdọ mmiri kpọrọ nkụ kemgbe 2018. Ịkpọ nkụ nke ọdọ mmiri ahụ bụ n'ihi mmiri ozuzo dị n'okpuru nkezi n'ime afọ iri gara aga nakwa n'ihi ọrụ mmadụ nke na-eme ka osimiri dị iche iche na-agbanye mmiri n'okpuru ala site na aquifers, nke abụọ ahụ jupụtara n'ọdọ mmiri ahụ.
* '''2020'''
** El Teniente mine na Andes na-emechi ụfọdụ ndị na-egwe ihe ya nyere ụkọ mmiri iji mee ka ha na-aga.
* '''2022'''
** Mmiri ahụ Embalse de Peñuela kpọrọ nkụ.<ref name="iagua22" />
** Maka oge mbụ n'akụkọ ihe mere eme, a mara ọkwa atụmatụ ịnye mmiri maka Santiago.
* '''2023'''
** Maka oge mbụ, Ministri Ọrụ Ugbo kwupụtara Magallanes Region, mpaghara kachasị n'ebe ndịda Chile, na "ịdọ aka ná ntị ọrụ ugbo" nke ụkọ mmiri ozuzo kpatara. Ihe omume ndị na-eduga n'ọnọdụ a bụ afọ 2022 na 2021 nke nwere mmiri ozuzo dị ala.<ref name="swiss23" /> 2021 karịsịa bụ afọ nke anọ kachasị akọrọ kemgbe ndekọ ihu igwe malitere.<ref name="swiss23" />
** Enweghị ike nke Osimiri Maipo ịgafe ọnụ ya na-esote oke mmiri ozuzo na Jenụwarị 2023 ka a na-ekwu na ọ bụ ọnụ ọgụgụ dị ala nke mmiri na-abanye n'elu mmiri kpatara.
== Hụkwa ==
* Oké ọkọchị na Chile
* Oké Oké Oké Ozuzo nke 1968
== Edensibịa ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />
[[Otú:All articles with unsourced statements]]
q7960npgxn7dvxru217b94n7ga7mwi6
Moushumi
0
80702
726013
2026-09-18T01:57:20Z
Confidence24
24524
Ekere na itugharị ihụakwụkwọ nke a "[[:en:Special:Redirect/revision/1369990528|Moushumi]]"
726013
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> <templatestyles src="Reflist/styles.css" />'''Arifa Pervin Zaman''' (onye a mụrụ n'ụbọchị nke 3 n'ọnwa Nọvemba afọ 1973), onye a maara n'ọrụ ya dị ka '''Moushumi''', bụ onye na-eme ihe nkiri na onye na-eduzi ihe nkiri si Bangladesh.
A maara ya nke ọma dịka onye na-eme ihe nkiri na onye nduzi site n'ọrụ ya n'afọ 1990 na 2000. Ihe nkiri mbụ ya, ''Keyamat Theke Keyamat'', ewepụtara na 1993. Kemgbe ahụ, ọ nọ na fim ndị dị ka ''[[Ontare Ontare]]'', ''Dola'', ''Sneho'', ''Bishwo Premik'', ''Goriber Rani'', ''20 Bochor Por'', ''Swajan'', ''Denmohor'', ''Adorer Sontan'', ''Khuda'', ''Sukher Ghore Dukher Agun'', ''Muktir Songram'', ''Bidrohi Botruraj'', ''Prinjo'', Principe, Bidrohi Botruj, Princia, ''Principe'', 20 Bochor, 20 ''Bochor'' ''. Bhalobasha'', ''[[Ulka (film)|Ulka]]'', ''Rongin Rangbazz'', ''Ruposhi Rajkonna'', na ''Meher Nigar''.
Na 2000s, ọrụ ya bilitere n'ihu na ihe nkiri dị ka ''Matritto'', ''Dojjal Shashuri'', ''Khairun Sundori'', ''Kokhono Megh Kokhono Brishti'', ''[[Ammajan (abụ)|Ammajan]]'', ''Molla Bair Bou'', ''Meghla Akash'' (2001), ''Shotru Shotru Khela'', ''Tui Jodi Amar Hoiti Re'', ''Baba Pakhito, Kuna Amar Hoiti'', ''na Baba Amar Hoiti Re'', ''Baba Amar Khut'' ''Golapi Ekhon Bilatey''. Ihe nkiri ndị a gara n'ihu na-aga n'ihu n'oge ọ na-ebelata oge ọrụ ya ka 2009 gasịrị wee ghọọ onye na-akwado ihe nkiri dịka ''Taarkata'', ''Dui Purush'', ''Chittagainga Powa Noakhailla Maiya'', ''Ek Cup Cha'', ''Kichhu Asha Kichhu Bhalobasha'', ''Ami Neta Hobo'', na ''Shaheb Namer Golam''.
O meriri ihe nrite ihe nkiri mba Bangladesh maka onye omee kacha mma ugboro atọ maka ọrụ ya na ''Meghla Akash'' (2001), ''Devdas'' (2013), na ''Taarkata'' (2014). O meela ihe n'ime ihe nkiri 265 wee mee mpụta izizi ya na ''Kokhono Megh Kokhono Brishti'' (2003).
== Oge ọ malitere ==
A mụrụ Arifa Parvin Zaman na 3 Nọvemba 1973. Obodo Tailkupi, ebe a mụrụ ya, dị n'ógbè Khulna nke na-ekewaghị ekewa. (Ugbu a ọ dị na Sarulia Union, Tala Upazila, Satkhira District). Nne ya bụ Shamima Khatun. Nna ya bụ Nazmuzzaman Biswas, onye rụrụ ọrụ dịka onye nkwekọrịta na Khulna Development Authority. O nwere ụmụnne nwanyị abụọ tọrọ ya, Erin Zaman na Snigdha Zaman. O tolitere na Sonadanga Thana nke Khulna.
== Ọrụ ==
Moushumi hiwere Moushumi Welfare Foundation maka ọdịmma ụmụ nwanyị na ụmụaka ma kpọọ ya onye nnọchi anya UNICEF na 2013.
== Ndụ onwe onye ==
N'afọ 1996, Moushumi zuru ike ruo ọnwa isii site na ime ihe nkiri wee kwupụta nkwa ọlụlụ ya na onye ome ihe nkiri Omar Sani. Di na nwunye ahụ nwere ụmụ abụọ. Moushumi nwere nwanne nwanyị nke nta, Erin Zaman.
Onye na-eme ihe nkiri Sadika Parvin Popy bụ nwanne nwanne Moushumi.
=== Okwu Iwu ===
N'ọnwa Ọgọstụ afọ 2024, ụlọ ikpe Dhaka nyere ikike njide Moushumi n'okwu ikpe nyocha ego ezughi oke metụtara IPDC Finance. E nyere ikike ahụ mgbe Moushumi kwụsịrị ịpụta n'ụlọikpe mgbe e mechara ọtụtụ oku.
== Ihe nkiri ==
=== Onye na-eme ihe nkiri ===
{| class="wikitable" width="100%"
! width="5%" |Afọ
! width="27%" |Aha ya
! width="20%" |Ọrụ
!Ihe edeturu
! width="9%" |Ref.
|-
| rowspan="2" |1993
|''Keyamat Theke Keyamat''
|Reshmi
|Ihe nkiri izizi
|
|-
|''Moushumi''
|Moushumi
|
|
|-
| rowspan="6" |1994
|''Dola''
|
|
|
|-
|''Bidrohi Bodhu''
|
|
|
|-
|''[[Ontare Ontare]]''
|Jhinuk
|
|
|-
|''Prothom Prem''
|
|
|
|-
|''Atmo Ohongkar''
|
|
|
|-
|''Sneho''
|Tithi
|
|
|-
| rowspan="15" |1995
|''Denmohor''
|Rukhsana Chowdhury
|
|
|-
|''Khuda''
|
|
|
|-
|''Vangchur''
|
|
|
|-
|''Muktir Songram''
|
|
|
|-
|''Songsharer Sukh Dukkho''
|
|
|
|-
|''Bishwo Premik''
|Shikha
|
|
|-
|''Onye Na-efe Sontan''
|
|
|
|-
|''Shesh Rokkha''
|
|
|
|-
|''Priyo Tumi''
|
|
|
|-
|''Lojja''
|
|
|
|-
|''Goriber Rani''
|
|
|
|-
|''Atmo Tyag''
|
|
|
|-
|''Harano Prem''
|
|
|
|-
|''Shesh Khela''
|
|
|
|-
|''Baper Taka''
|
|
|
|-
| rowspan="4" |1996
|''Rakkhosh''
|
|
|
|-
|''Swajan''
|
|
|
|-
|''Sukher Swargo''
|
|
|
|-
|''Soitan Mansuh''
|
|
|
|-
| rowspan="19" |1997
|''Shanti Chai''
|
|
|
|-
|''Onyeikpe Shaheb''
|
|
|
|-
|''Ruposhi Rajkonna''
|
|
|
|-
|''[[Golaguli]]''
|
|
|
|-
|''Mithya Ohongkar''
|
|
|
|-
|''Rongin Rangbazz''
|
|
|
|-
|''20 Bochor Por''
|
|
|
|-
|''Laat Shaheber Meye''
|
|
|
|-
|''Sneher Badhon''
|
|
|
|-
|''Kal Naginir Prem''
|
|
|
|-
|''Kotha Dao''
|
|
|
|-
|''Ondho Bhalobasha''
|
|
|
|-
|''Sukher Ghore Dukher Agun''
|
|
|
|-
|''Monafek''
|
|
|
|-
|''Nara Pisach''
|
|
|
|-
|''Luttoraj''
|
|
|
|-
|''Ghaat Protighaat''
|
|
|
|-
|''Priyo Shotru''
|
|
|
|-
|''Tumi Shundor''
|
|
|
|-
| rowspan="6" |1998
|''Bagher Bachcha''
|
|
|
|-
|''Ulka''
|
|
|
|-
|''Vondo Baba''
|
|
|
|-
|''Sukher Ashay''
|
|
|
|-
|''Ma ọ bụ Pishach''
|
|
|
|-
|''Raja Bangladesh''
|
|
|
|-
| rowspan="5" |1999
|''Moger Mulluk''
|
|
|
|-
|''Mostafa Bhai''
|
|
|
|-
|''Dushmon Ụwa''
|
|
|
|-
|''[[Ammajan (abụ)|Ammajan]]''
|Rina
|
|
|-
|''Rajar Bhai Badsha''
|
|
|
|-
| rowspan="5" |2000
|''Onye Ịghọ aghụghọ nke Mbụ''
|
|
|
|-
|''Aaj Gaye Holud''
|
|
|
|-
|''Ọnụ ego''
|
|
|
|-
|''Amar Protigya''
|
|
|
|-
|''Kukkhato Khuni''
|
|
|
|-
| rowspan="2" |2001
|''Meghla Akash''
|
|Mmeri: Bangladesh National Film AwardsIhe nrite ihe nkiri mba Bangladesh
|
|-
|''Bipodjonok''
|
|
|
|-
| rowspan="7" |2002
|''Dhakaiya Mastan''
|
|
|
|-
|''Onye isi Saheb''
|
|
|
|-
|''Ali Baba''
|
|
|
|-
|''Itiya''
|
|
|
|-
|''Lal Doriya''
|
|
|
|-
|''Strir Morjada''
|
|
|
|-
|''Uttejito''
|
|
|
|-
|
|''Sotter Bijoy''
|
|
|
|-
|
|''Bouer Somman''
|
|
|
|-
| rowspan="3" |2003
|''Kokhono Megh Kokhono Brishti''
|Nodi
|Mbido dị ka onye nduzi
|
|-
|''Nnukwu Onye isi''
|
|
|
|-
|''Bir Soinik''
|Rubi
|
|
|-
| rowspan="2" |2004
|''Matritto''
|
|
|
|-
|''Khairun Sundori''
|
|
|
|-
| rowspan="2" |2005
|''Molla Barir Bou''
|Bokul
|Ihe mmeri: Meril Prothom Alo AwardsIhe nrite Meril Prothom Alo
|
|-
|''Meher Nigar''
|
|
|
|-
| rowspan="3" |2006
|''Bindur Chele''
|
|
|
|-
|''Mayer Morjada''
|
|
|
|-
|''Hridoyer Kotha''
|
|Ọdịdị pụrụ iche
|
|-
| rowspan="5" |2007
|''Ek Buk Jwala''
|
|
|
|-
|''Ekjon Nrọ Chilo''
|Sumona
|
|
|-
|''Shotru Shotru Khela''
|
|
|
|-
|''Nwoke Na-arụ Ọrụ Na-arụ''
|
|
|
|-
|''Shajghor''
|
|
|
|-
| rowspan="4" |2008
|''Swapnopuron''
|
|
|
|-
|''Tui Jodi Aamar Hoiti Re''
|
|
|
|-
|''Baba Amar Baba''
|
|
|
|-
|''Bodhu Boron''
|
|
|
|-
|2009
|''Shaheb Namer Golam''
|
|
|
|-
|2010
|''Golapi Ekhon Bilatey''
|
|Ihe mmeri: Meril Prothom Alo Awards
|
|-
| rowspan="3" |2011
|''Kusum Kusum Prem''
|Kusum
|
|
|-
|''Projapoti''
|
|Ihe mmeri: Meril Prothom Alo Awards
|
|-
|''Dui Purush''
|
|
|
|-
|2013
|''Devdas''
|Chandramukhi
|Mmeri: Bangladesh National Film Awards, Nominated: Meril Prothom Alo Awards
|
|-
| rowspan="2" |2014
|''Ek Cup Cha''
|Deepa
|Ihe mmeri: Meril Prothom Alo Awards
|
|-
|''Taarkata''
|Nwanne nwanyị nke Ibrahim
|
|
|-
|2015
|''Aashiqui''
|Arpita
|Indo-Bangladesh Joint Production
|
|-
|2017
|''Dulabhai Zindabad''
|Josna
|
|
|-
|2018
|''Onye isi post 71''
|
|
|
|-
| rowspan="4" |TBA
|''Jam''†
|
|Ihe nkiri
|
|-
|''Ama Baba''
|
|Post mmepụta, nke Bengal Film Development Forum kwadoro
|
|-
|''Bhangon''
|
|
|
|-
|''Ihe Na-eme ka mmadụ ghara ịdị mma''
|
|
|
|}
=== Onye nduzi ===
* ''Kokhono Megh Kokhono Brishti'' (2003)
* ''[[Meher Negar]]'' (2006) ya na Gulzar
* ''[[Shunno Hridoy]]'' (2014)
== Mpụta na telivishọn ==
=== Ihe nkiri ===
{| class="wikitable" width="100%"
! width="5%" |Afọ
! width="20%" |Aha ya
! width="15%" |Onye na-ede ihe nkiri na onye nduzi
! width="25%" |Ndị ibe ya
! width="10%" |A na-agbanye ya
! width="25%" |Ihe edeturu na Ebe E Si nweta ya
|-
| rowspan="3" |2012
|Ịbụ ma ọ bụ na ọ gaghị abụ
|Partho Sarker
|
|
|Egwuregwu TV pụrụ iche nke Eid-ul-Fitr
|-
|Otopor Ek Cup Cha
|Partho Sarker
|Shajal Noor
|
|Egwuregwu pụrụ iche nke otu awa nke Eid-ul-Adha
|-
|Kajoler Ontordhan
|Kabir Bakul Nuzhat Alvi Ahmed<br />
|
|
|Egwuregwu TV pụrụ iche nke Eid-ul-Adha
|-
|2015
|"Shunno Jibon"
|
|
|Ọwa m
|Ihe nkiri TV mbụ
|}
=== Ihe omume TV ===
* Onye ọka ikpe nke asọmpi TV "Super Hero Super Heroine", nke a na-egosi na ntv
* Onye ọka ikpe nke ihe ngosi "Power Voice", nke a na-egosi na Channel 9
* Talk Show "Ekdin Sharadin" na Ferdous Ahmed, gosipụtara na Channel i na Eid-ul-Fitr na 2015
== Onyinye ==
[[File:Sheikh_Hasina_Presents_National_Film_Award_2013_To_Moushumi_2015-04-04_(PID-0060027).jpg|thumb|Moushumi natara National Film Award site n'aka [[Sheikh Hasina]] na 2015.]]
== Edensibị''a'' ==
{{Navboxes|title=Awards for Moushumi|list={{Bangladesh National Film Award Best Actress}}
{{Bachsas Award for Best Actress}}
{{Meril Prothom Alo Critics Awards for Best Film Actress}}
{{Meril-Prothom Alo Award for Best Film Actress}}}}
== Njikọ mpụga ==
*
* {{IMDb name|2548959}}
* Moushumina Bangla Movie Database (n'asụsụ Bengali)
* MoushuminaTomato rere ure
[[Otú:Mmadụ ndi di ndụ]]
[[Otú:Articles with hCards]]
d191o071h0qlta5xnn198xmk3bous3a
726015
726013
2026-09-18T02:03:28Z
Confidence24
24524
/* Onyinye */
726015
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> <templatestyles src="Reflist/styles.css" />'''Arifa Pervin Zaman''' (onye a mụrụ n'ụbọchị nke 3 n'ọnwa Nọvemba afọ 1973), onye a maara n'ọrụ ya dị ka '''Moushumi''', bụ onye na-eme ihe nkiri na onye na-eduzi ihe nkiri si Bangladesh.
A maara ya nke ọma dịka onye na-eme ihe nkiri na onye nduzi site n'ọrụ ya n'afọ 1990 na 2000. Ihe nkiri mbụ ya, ''Keyamat Theke Keyamat'', ewepụtara na 1993. Kemgbe ahụ, ọ nọ na fim ndị dị ka ''[[Ontare Ontare]]'', ''Dola'', ''Sneho'', ''Bishwo Premik'', ''Goriber Rani'', ''20 Bochor Por'', ''Swajan'', ''Denmohor'', ''Adorer Sontan'', ''Khuda'', ''Sukher Ghore Dukher Agun'', ''Muktir Songram'', ''Bidrohi Botruraj'', ''Prinjo'', Principe, Bidrohi Botruj, Princia, ''Principe'', 20 Bochor, 20 ''Bochor'' ''. Bhalobasha'', ''[[Ulka (film)|Ulka]]'', ''Rongin Rangbazz'', ''Ruposhi Rajkonna'', na ''Meher Nigar''.
Na 2000s, ọrụ ya bilitere n'ihu na ihe nkiri dị ka ''Matritto'', ''Dojjal Shashuri'', ''Khairun Sundori'', ''Kokhono Megh Kokhono Brishti'', ''[[Ammajan (abụ)|Ammajan]]'', ''Molla Bair Bou'', ''Meghla Akash'' (2001), ''Shotru Shotru Khela'', ''Tui Jodi Amar Hoiti Re'', ''Baba Pakhito, Kuna Amar Hoiti'', ''na Baba Amar Hoiti Re'', ''Baba Amar Khut'' ''Golapi Ekhon Bilatey''. Ihe nkiri ndị a gara n'ihu na-aga n'ihu n'oge ọ na-ebelata oge ọrụ ya ka 2009 gasịrị wee ghọọ onye na-akwado ihe nkiri dịka ''Taarkata'', ''Dui Purush'', ''Chittagainga Powa Noakhailla Maiya'', ''Ek Cup Cha'', ''Kichhu Asha Kichhu Bhalobasha'', ''Ami Neta Hobo'', na ''Shaheb Namer Golam''.
O meriri ihe nrite ihe nkiri mba Bangladesh maka onye omee kacha mma ugboro atọ maka ọrụ ya na ''Meghla Akash'' (2001), ''Devdas'' (2013), na ''Taarkata'' (2014). O meela ihe n'ime ihe nkiri 265 wee mee mpụta izizi ya na ''Kokhono Megh Kokhono Brishti'' (2003).
== Oge ọ malitere ==
A mụrụ Arifa Parvin Zaman na 3 Nọvemba 1973. Obodo Tailkupi, ebe a mụrụ ya, dị n'ógbè Khulna nke na-ekewaghị ekewa. (Ugbu a ọ dị na Sarulia Union, Tala Upazila, Satkhira District). Nne ya bụ Shamima Khatun. Nna ya bụ Nazmuzzaman Biswas, onye rụrụ ọrụ dịka onye nkwekọrịta na Khulna Development Authority. O nwere ụmụnne nwanyị abụọ tọrọ ya, Erin Zaman na Snigdha Zaman. O tolitere na Sonadanga Thana nke Khulna.
== Ọrụ ==
Moushumi hiwere Moushumi Welfare Foundation maka ọdịmma ụmụ nwanyị na ụmụaka ma kpọọ ya onye nnọchi anya UNICEF na 2013.
== Ndụ onwe onye ==
N'afọ 1996, Moushumi zuru ike ruo ọnwa isii site na ime ihe nkiri wee kwupụta nkwa ọlụlụ ya na onye ome ihe nkiri Omar Sani. Di na nwunye ahụ nwere ụmụ abụọ. Moushumi nwere nwanne nwanyị nke nta, Erin Zaman.
Onye na-eme ihe nkiri Sadika Parvin Popy bụ nwanne nwanne Moushumi.
=== Okwu Iwu ===
N'ọnwa Ọgọstụ afọ 2024, ụlọ ikpe Dhaka nyere ikike njide Moushumi n'okwu ikpe nyocha ego ezughi oke metụtara IPDC Finance. E nyere ikike ahụ mgbe Moushumi kwụsịrị ịpụta n'ụlọikpe mgbe e mechara ọtụtụ oku.
== Ihe nkiri ==
=== Onye na-eme ihe nkiri ===
{| class="wikitable" width="100%"
! width="5%" |Afọ
! width="27%" |Aha ya
! width="20%" |Ọrụ
!Ihe edeturu
! width="9%" |Ref.
|-
| rowspan="2" |1993
|''Keyamat Theke Keyamat''
|Reshmi
|Ihe nkiri izizi
|
|-
|''Moushumi''
|Moushumi
|
|
|-
| rowspan="6" |1994
|''Dola''
|
|
|
|-
|''Bidrohi Bodhu''
|
|
|
|-
|''[[Ontare Ontare]]''
|Jhinuk
|
|
|-
|''Prothom Prem''
|
|
|
|-
|''Atmo Ohongkar''
|
|
|
|-
|''Sneho''
|Tithi
|
|
|-
| rowspan="15" |1995
|''Denmohor''
|Rukhsana Chowdhury
|
|
|-
|''Khuda''
|
|
|
|-
|''Vangchur''
|
|
|
|-
|''Muktir Songram''
|
|
|
|-
|''Songsharer Sukh Dukkho''
|
|
|
|-
|''Bishwo Premik''
|Shikha
|
|
|-
|''Onye Na-efe Sontan''
|
|
|
|-
|''Shesh Rokkha''
|
|
|
|-
|''Priyo Tumi''
|
|
|
|-
|''Lojja''
|
|
|
|-
|''Goriber Rani''
|
|
|
|-
|''Atmo Tyag''
|
|
|
|-
|''Harano Prem''
|
|
|
|-
|''Shesh Khela''
|
|
|
|-
|''Baper Taka''
|
|
|
|-
| rowspan="4" |1996
|''Rakkhosh''
|
|
|
|-
|''Swajan''
|
|
|
|-
|''Sukher Swargo''
|
|
|
|-
|''Soitan Mansuh''
|
|
|
|-
| rowspan="19" |1997
|''Shanti Chai''
|
|
|
|-
|''Onyeikpe Shaheb''
|
|
|
|-
|''Ruposhi Rajkonna''
|
|
|
|-
|''[[Golaguli]]''
|
|
|
|-
|''Mithya Ohongkar''
|
|
|
|-
|''Rongin Rangbazz''
|
|
|
|-
|''20 Bochor Por''
|
|
|
|-
|''Laat Shaheber Meye''
|
|
|
|-
|''Sneher Badhon''
|
|
|
|-
|''Kal Naginir Prem''
|
|
|
|-
|''Kotha Dao''
|
|
|
|-
|''Ondho Bhalobasha''
|
|
|
|-
|''Sukher Ghore Dukher Agun''
|
|
|
|-
|''Monafek''
|
|
|
|-
|''Nara Pisach''
|
|
|
|-
|''Luttoraj''
|
|
|
|-
|''Ghaat Protighaat''
|
|
|
|-
|''Priyo Shotru''
|
|
|
|-
|''Tumi Shundor''
|
|
|
|-
| rowspan="6" |1998
|''Bagher Bachcha''
|
|
|
|-
|''Ulka''
|
|
|
|-
|''Vondo Baba''
|
|
|
|-
|''Sukher Ashay''
|
|
|
|-
|''Ma ọ bụ Pishach''
|
|
|
|-
|''Raja Bangladesh''
|
|
|
|-
| rowspan="5" |1999
|''Moger Mulluk''
|
|
|
|-
|''Mostafa Bhai''
|
|
|
|-
|''Dushmon Ụwa''
|
|
|
|-
|''[[Ammajan (abụ)|Ammajan]]''
|Rina
|
|
|-
|''Rajar Bhai Badsha''
|
|
|
|-
| rowspan="5" |2000
|''Onye Ịghọ aghụghọ nke Mbụ''
|
|
|
|-
|''Aaj Gaye Holud''
|
|
|
|-
|''Ọnụ ego''
|
|
|
|-
|''Amar Protigya''
|
|
|
|-
|''Kukkhato Khuni''
|
|
|
|-
| rowspan="2" |2001
|''Meghla Akash''
|
|Mmeri: Bangladesh National Film AwardsIhe nrite ihe nkiri mba Bangladesh
|
|-
|''Bipodjonok''
|
|
|
|-
| rowspan="7" |2002
|''Dhakaiya Mastan''
|
|
|
|-
|''Onye isi Saheb''
|
|
|
|-
|''Ali Baba''
|
|
|
|-
|''Itiya''
|
|
|
|-
|''Lal Doriya''
|
|
|
|-
|''Strir Morjada''
|
|
|
|-
|''Uttejito''
|
|
|
|-
|
|''Sotter Bijoy''
|
|
|
|-
|
|''Bouer Somman''
|
|
|
|-
| rowspan="3" |2003
|''Kokhono Megh Kokhono Brishti''
|Nodi
|Mbido dị ka onye nduzi
|
|-
|''Nnukwu Onye isi''
|
|
|
|-
|''Bir Soinik''
|Rubi
|
|
|-
| rowspan="2" |2004
|''Matritto''
|
|
|
|-
|''Khairun Sundori''
|
|
|
|-
| rowspan="2" |2005
|''Molla Barir Bou''
|Bokul
|Ihe mmeri: Meril Prothom Alo AwardsIhe nrite Meril Prothom Alo
|
|-
|''Meher Nigar''
|
|
|
|-
| rowspan="3" |2006
|''Bindur Chele''
|
|
|
|-
|''Mayer Morjada''
|
|
|
|-
|''Hridoyer Kotha''
|
|Ọdịdị pụrụ iche
|
|-
| rowspan="5" |2007
|''Ek Buk Jwala''
|
|
|
|-
|''Ekjon Nrọ Chilo''
|Sumona
|
|
|-
|''Shotru Shotru Khela''
|
|
|
|-
|''Nwoke Na-arụ Ọrụ Na-arụ''
|
|
|
|-
|''Shajghor''
|
|
|
|-
| rowspan="4" |2008
|''Swapnopuron''
|
|
|
|-
|''Tui Jodi Aamar Hoiti Re''
|
|
|
|-
|''Baba Amar Baba''
|
|
|
|-
|''Bodhu Boron''
|
|
|
|-
|2009
|''Shaheb Namer Golam''
|
|
|
|-
|2010
|''Golapi Ekhon Bilatey''
|
|Ihe mmeri: Meril Prothom Alo Awards
|
|-
| rowspan="3" |2011
|''Kusum Kusum Prem''
|Kusum
|
|
|-
|''Projapoti''
|
|Ihe mmeri: Meril Prothom Alo Awards
|
|-
|''Dui Purush''
|
|
|
|-
|2013
|''Devdas''
|Chandramukhi
|Mmeri: Bangladesh National Film Awards, Nominated: Meril Prothom Alo Awards
|
|-
| rowspan="2" |2014
|''Ek Cup Cha''
|Deepa
|Ihe mmeri: Meril Prothom Alo Awards
|
|-
|''Taarkata''
|Nwanne nwanyị nke Ibrahim
|
|
|-
|2015
|''Aashiqui''
|Arpita
|Indo-Bangladesh Joint Production
|
|-
|2017
|''Dulabhai Zindabad''
|Josna
|
|
|-
|2018
|''Onye isi post 71''
|
|
|
|-
| rowspan="4" |TBA
|''Jam''†
|
|Ihe nkiri
|
|-
|''Ama Baba''
|
|Post mmepụta, nke Bengal Film Development Forum kwadoro
|
|-
|''Bhangon''
|
|
|
|-
|''Ihe Na-eme ka mmadụ ghara ịdị mma''
|
|
|
|}
=== Onye nduzi ===
* ''Kokhono Megh Kokhono Brishti'' (2003)
* ''[[Meher Negar]]'' (2006) ya na Gulzar
* ''[[Shunno Hridoy]]'' (2014)
== Mpụta na telivishọn ==
=== Ihe nkiri ===
{| class="wikitable" width="100%"
! width="5%" |Afọ
! width="20%" |Aha ya
! width="15%" |Onye na-ede ihe nkiri na onye nduzi
! width="25%" |Ndị ibe ya
! width="10%" |A na-agbanye ya
! width="25%" |Ihe edeturu na Ebe E Si nweta ya
|-
| rowspan="3" |2012
|Ịbụ ma ọ bụ na ọ gaghị abụ
|Partho Sarker
|
|
|Egwuregwu TV pụrụ iche nke Eid-ul-Fitr
|-
|Otopor Ek Cup Cha
|Partho Sarker
|Shajal Noor
|
|Egwuregwu pụrụ iche nke otu awa nke Eid-ul-Adha
|-
|Kajoler Ontordhan
|Kabir Bakul Nuzhat Alvi Ahmed<br />
|
|
|Egwuregwu TV pụrụ iche nke Eid-ul-Adha
|-
|2015
|"Shunno Jibon"
|
|
|Ọwa m
|Ihe nkiri TV mbụ
|}
=== Ihe omume TV ===
* Onye ọka ikpe nke asọmpi TV "Super Hero Super Heroine", nke a na-egosi na ntv
* Onye ọka ikpe nke ihe ngosi "Power Voice", nke a na-egosi na Channel 9
* Talk Show "Ekdin Sharadin" na Ferdous Ahmed, gosipụtara na Channel i na Eid-ul-Fitr na 2015
== Onyinye ==
[[File:Sheikh_Hasina_Presents_National_Film_Award_2013_To_Moushumi_2015-04-04_(PID-0060027).jpg|thumb|Moushumi natara National Film Award site n'aka [[Sheikh Hasina]] na 2015.]]
{|class="wikitable"
|-
! Year !! Award Title !! Category !! Film !! Result
|-
| 2001 || [[Bangladesh National Film Awards]] || Best Actress || Meghla Akash || {{won}}
|-
| 2005 || [[Meril Prothom Alo Awards]] || Best Film Actress (Public Choice) || Molla Barir Bou || {{nom}}<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=8Tug9HjSQ0o |title=Meril ProThom Alo Award Bangla 2005 |website=Youtube |access-date=November 1, 2015}}</ref>
|-
| 2010 || Meril Prothom Alo Awards || Best Film Actress (Public Choice) || Golapi Ekhon Bilatey || {{won}}<ref name=part5>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=LGjIMsoJo30 |title=Meril Prothom Alo Puroshkar ~ 2011 Part 5 |website=Youtube |access-date=November 2, 2015}}</ref>
|-
| rowspan="2"|2011 || Meril Prothom Alo Awards || Best Film Actress (Public Choice) || [[Projapoti: The Mysterious Bird|Projapoti]] || {{won}}
|-
| Meril Prothom Alo Awards || Best Film Actress (Critics' Choice) || [[Projapoti: The Mysterious Bird|Projapoti]] || {{nom}}<ref>{{cite news |url=http://archive.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=233320 |title=Meril- Prothom Alo award on Maasranga Television |newspaper=The Daily Star |access-date=September 10, 2015}}</ref>
|-
| rowspan="2"|2013 || Bangladesh National Film Awards || Best Actress || [[Devdas (2013 film)|Devdas]] || {{won}}
|-
| Meril Prothom Alo Awards || Best Film Actress (Public Choice) || [[Devdas (2013 film)|Devdas]] || {{nom}}<ref>{{cite news |url=http://www.prothom-alo.com/entertainment/article/194056/%E0%A6%AE%E0%A7%87%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%B2%E2%80%94%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%A5%E0%A6%AE-%E0%A6%86%E0%A6%B2%E0%A7%8B-%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A7%A8%E0%A7%A6%E0%A7%A7%E0%A7%A9 |script-title=bn:মেরিল—প্রথম আলো পুরস্কার ২০১৩ |trans-title=Meril Prothom Alo Award, 2013 |language=bn |newspaper=Prothom Alo |date=April 17, 2014}}</ref>
|-
| rowspan="3"|2014 || Bangladesh National Film Awards || Best Actress || [[Taarkata]] ||{{won}}
|-
|Meril Prothom Alo Awards || Best Film Actress (Critics' Choice) || [[Ek Cup Cha]] || {{won}}<ref>{{cite news |title=Meril Prothom Alo Awards Gala Night |url=http://en.prothom-alo.com/entertainment/news/65879/meril-prothom-alo-awards-gala-night |newspaper=Prothom Alo |date=May 9, 2015 |access-date=December 26, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170910220056/http://en.prothom-alo.com/entertainment/news/65879/Meril-Prothom-Alo-Awards-Gala-Night |archive-date=September 10, 2017 |url-status=dead}}</ref>
|-
| Meril Prothom Alo Awards || Best Film Actress (Public Choice) || Ek Cup Cha || {{nom}}<ref>{{cite news |url=http://www.prothom-alo.com/entertainment/article/516127 |script-title=bn:মেরিল প্রথম আলো তারকা জরিপ পুরষ্কার - ২০১৪ |trans-title=Meril Prothom Alo Public Choice Award - 2014 |language=bn |newspaper=Prothom Alo |date=April 30, 2015}}</ref>
|}
== Edensibị''a'' ==
{{Navboxes|title=Awards for Moushumi|list={{Bangladesh National Film Award Best Actress}}
{{Bachsas Award for Best Actress}}
{{Meril Prothom Alo Critics Awards for Best Film Actress}}
{{Meril-Prothom Alo Award for Best Film Actress}}}}
== Njikọ mpụga ==
*
* {{IMDb name|2548959}}
* Moushumina Bangla Movie Database (n'asụsụ Bengali)
* MoushuminaTomato rere ure
[[Otú:Mmadụ ndi di ndụ]]
[[Otú:Articles with hCards]]
2sb9npwamyvcjf02wt1wbhescy1tlzc
Bidya Sinha Saha Mim
0
80703
726016
2026-09-18T02:09:24Z
Confidence24
24524
Ekere na itugharị ihụakwụkwọ nke a "[[:en:Special:Redirect/revision/1371457836|Bidya Sinha Saha Mim]]"
726016
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>
'''Bidya Sinha Saha Mim''' bụ onye na-eme ihe nkiri, onye nlereanya, na onye meriri asọmpi 'Lux Channel I Superstar' n'afọ 2007 na mba Bangladesh. O mere nke mbụ ya n'ime ihe nkiri na fim a na-akpọ Amar Ache Jol (2008), nke Humayun Ahmed duziri ma ụlọ ọrụ Impress Telefilm Limited mepụtara.
[[File:Mim-2026.jpg|thumb|Bidya Sinha Saha Mim na 2026]]
== Ndụ onwe onye ==
Mim bụ onye na-eme okpukperechi Hindu. N'afọ 2022, ọ lụrụ Sony Poddar, bụ́ onye na-arụ ọrụ ụlọ akụ na Dhaka, n'emume ọdịnala ndị Hindu.
== Ọrụ ==
Mim meriri n'asọmpi ịma mma nke afọ 2007 a na-akpọ ''Lux Channel I Superstar''. Mgbe e mesịrị, ọ rụrụ ọrụ na Tollywood ya na onye nduzi ihe nkiri bụ Raja Chanda.
== Ọrụ ==
=== Ihe nkiri ===
{{Pending films key}}
{| class="wikitable"
!Afọ
!Ihe nkiri
!Ọrụ
!Ihe edeturu
!Ihe mgbochi.
|-
| rowspan="1" |2008
|''Ịhụnanya Obi Ụtọ''
|Dilshad
|Ihe nkiri izizi
|
|-
|2009
|''Amar Praner Priya''
|Priyanka
|
|
|-
| rowspan="2" |2014
|''Jonakir Alo''
|Kabita
|
|
|-
|''Taarkata''
|Chad
|
|
|-
| rowspan="2" |2015
|''Padma Patar Jol''
|Rupak
|
|
|-
|''Ọcha ojii''
|Tina
|Ihe nkiri Bengali nke India
|
|-
| rowspan="2" |2016
|''Onye hụrụ n'anya''
|Prilina Rosario
|
|
|-
|''Enyi Tomar Hote Chai''
|
|
|
|-
| rowspan="4" |2017
|''Valobasha Emoni Taa''
|Oishee
|
|
|-
|''Asmane Pakha Melo''
|
|
|
|-
|''Yeti Obhijaan''
|Chitrangada Verma
|Ihe nkiri Bengali nke India
|
|-
|''Dulabhai Zindabad''
|Jamuna
|
|
|-
| rowspan="3" |2018
|''Ami Neta Hobo''
|Sundori
|
|
|-
|''Pashan''
|
|
|
|-
|''Sultan: Onye Nzọpụta''
|Aliya
|Ihe nkiri Bengali nke India
|
|-
| rowspan="3" |2019
|''Daag Hridoye''
|
|
|
|-
|''Curry Thai''
|Maya
|Ihe nkiri Bengali nke India
|
|-
|''Shapludu''
|Pushpa
|
|
|-
|2021
|''WTFry''
|Shama
|Ihe nkiri weebụ na ZEE5
|
|-
| rowspan="3" |2022
|''Karnish''
|Tithi
|Ihe nkiri weebụ na Channel iỌwa m
|
|-
|''Poran''
|Ananya
|
|
|-
|''Damal''
|Hasna
|
|
|-
| rowspan="2" |2023
|''Antarjal''
|Nishat
|
|
|-
|''Manush: Nwa nke akara aka''
|ACP Mandira Sangal
|Ihe nkiri Bengali nke India; Ọdịdị pụrụ iche
|
|-
| rowspan="2" |2026
|''Malik''
|Mayaboti
|
|
|-|{{Pending film|Digante Phooler Agun}}
|[[Panna Kaiser]]
|Mgbe e mepụtara ya
|
|-
|}
== Telivishọn ==
<templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles>
{| class="wikitable sortable"
!Afọ
!Aha ya
!Onye na-ese ihe
!Onye nduzi
! class="unsortable" |Ihe edeturu
|-
|
|''Bou Shashuri A naghị apụ''
|Shajal, Diti
|
|
|-
|
|''Cholona Brishtite Viji''
|Shajal, Humayun Faridi, Tarana Halim, Hillol
|Alakụba Na-eme Ihe Ike
|
|-
|
|''Chondona''
|Shoaib
|Rajib Rosul
|
|-
|
|''Jodhaa Akbar''
|Apurba, Mostofa
|Dayel Rahman
|
|-
|
|''Jhorer Raat Fuler Din''
|
|
|
|-
|
|''Jadur Katthi''
|
|
|
|-
|
|''Onye ndụmọdụ ịhụnanya''
|Hasan Masood
|
|
|-
|
|''Ịkụ Faguner Pala''
|
|
|
|-
|
|''Patro Chai Na''
|Shajal, Bindu, Nadia Ahmed, Sarika, Nawsheen
|
|
|-
|
|''A B C''
|
|Sheikh Salem
|
|-
|
|''Oche Khali Nai''
|Mahfuz Ahmed, Mir Sabbir, Litu Anam
|Ferdous Hasan
|
|-
|
|''Bhabona Gulo Onno Rokhom''
|
|
|
|-
|
|''Bhalo Thakar Sohoj Upay''
|FS Nayeem
|
|
|-
|
|''Ịnyịnya ígwè''
|
|
|
|-
|
|''Drishsho Odrishshor Sporsho''
|Chanchal Chowdhury
|
|
|-
|
|''Ike Nwoke''
|
|
|Ihe nkiri TV
|-
|
|''Moner Aka Chchobi''
|Shajal, Abdul Kader
|
|
|-
|
|''Meghe Meghe''
|Shajal
|
|
|-
|
|''Shoyleer Biye''
|Shyamol
|
|
|-
|
|''Shesher Golpo''
|Shajal
|
|
|-
|
|''Soikote Manoshi''
|Shahed Sharif Khan, Shahid Alamgir, Nupur A & I
|Nazrul Quraishi
|
|-
|
|''Anmone Ogochore''
|Shahed, Shahid Khan, Shahid Alamgir, Sharmili Ahmed
|Nazrul Quraishi
|
|-
|
|''Ferrari Ekdin''
|Shajal
|
|
|-
|
|''Emni B S''
|Abul Kalam
|
|
|-
|
|''Ekti Chithi''
|Shajal
|
|
|-
|
|''Ekjon Rikshawala''
|Mosharraf Karim
|
|
|-
|
|''Nil Jochonay Kalo Shap''
|
|Mohon Khan
|
|-
|
|''Putul Putul Khela''
|FS Nayeem
|
|
|-
|
|''Prem Bikriya''
|Shajal
|
|
|-
|
|''Onye na-agbagharị agbagharị Aakhankai''
|
|
|
|-
|
|''Tini Bujhte Na-ekwu M na-ekwu''
|
|Alom Ashraf
|
|-
|
|''Rohoshyo''
|Ryaz
|Humayun Ahmed
|
|-
|
|''Shesher Kobitar Porer Kobita''
|Nobel, Arifin Shuvoo
|Mahfuz Ahmed
|
|-
|
|''Bhalobashi Tai''
|Shajal, Hillol, Arifin Shuvoo, Bindu, Tisha
|Shihab Shaheen
|
|-
|
|''Pori Kimba Babar Golpo''
|Shajal
|Naresh Bhuiyan
|
|-
|
|''Ị ga-alụ M''
|Arifin Shuvoo
|Pantho Sarkar
|
|-
|
|''N'elu Ntụkwasị Obi''
|Arifin Shuvoo
|F.Q.Petar
|
|-
|
|''Bhalobasar Ghran'' (Ọsụsọ nke Mmetụta/Ịhụnanya) <br />
|Shajal, Ọmarịcha
|Himel Ashraf
|
|-
|
|''Ei Chele''
|Shajal, Nirob
|Mizanur Rahman Aryan
|
|-
|
|''Ebe Ịhụnanya''
|Mosharraf Karim
|Moshiur Rahman
|
|-
|
|''Nil Chhoya''
|Shahriar Nazim Joy
|Falguni Ahmed
|
|-
|
|''Onye isi oche Faltu''
|Mir Sabbir
|Uttom Guho
|
|-
|
|''Antrik Bhalobasha''
|Arifin Shuvoo
|Pallab Bishash
|
|-
|
|''Nondini m''
|Shajal
|
|
|-
|
|''Bhalobashar Kodom Phul''
|Shajal
|
|
|-
|
|''Biborno Bhalobasha''
|Intekhab Dinar, Arifin Shuvoo
|S.M Shaheen
|
|-
|
|''Shopnogulo Tai Oshomapurno''
|Shajal
|Mizanur Rahman Aryan
|
|-
|
|''Dorpohoron''
|Niloy
|
|Dabere na akụkọ mkpirikpi Rabindranath Tagore
|-
|
|''Mmalite''
|Partha Barua, Afnan
|
|
|-
|
|''Ek Hazar Taka''
|Afran Nisho
|Juboraz Khan
|
|-
|
|''Muloto Natoker Shuru Ekhan Theke''
|Anisur Rahman Milon
|
|
|-
|
|''Kaadị Trump''
|Afran Nisho, Shatabdi Wadud
|Mizanur Rahman Aryan
|
|-
|
|''Kaadị nke Abụọ nke Trump''
|Tuhin, Robi
|Mizanur Rahman Aryan
|
|-
|
|''Megh Bristi Otohpor''
|FS Nayeem
|Mizanur Rahman Aryan
|
|-
|
|''Oporichita''
|Mir Sabbir
|
|Dabere na akụkọ mkpirikpi Rabindranath Tagore
|-
|
|''Sob Badha Periye''
|Shahed Sharif Khan
|Aha ya bụ Raha
|
|-
|
|''Odvut Ek Purnima Rater Golpo''
|Anisur Rahman Milon
|
|
|-
|
|''Sombodhon Tin Prokar''
|Afran Nisho, FS Nayeem
|Mizanur Rahman Aryan
|
|-
|
|''Kobir Jonno Patri Khoja Hocche''
|Iresh Zaker
|
|
|-
|
|''Bola Na Bolar Golpo''
|Afran Nisho
|Selim Reza
|
|-
|
|''Bou Chor''
|Mosharraf Karim
|Shamim Zaman
|
|-
|
|''Devdas Hote Chai''
|Afran Nisho
|
|
|-
|
|''Antivirus''
|Tahmid
|
|
|-
|
|''Egwu''
|Anisur Rahman Milon
|Taneem Rahman Angshu
|
|-
|
|''Anamika''
|Shoaib
|
|
|-
|
|''Harano Ndịda''
|Mosharraf Karim
|
|
|-
|
|''Ọgwụ mgbochi''
|Shajal
|
|
|-
|
|''Jhapsha Manush''
|Shajal
|
|
|-
|
|''Binodini Kinba Kobi''
|Anisur Rahman Milon
|
|
|-
|
|''Kobita Na Bhalobasha''
|Chanchal Chowdhury
|
|
|-
|
|''Mmiri ozuzo nke November''
|Shajal
|
|
|-
|
|''Uddessho''
|Tahsan
|Mabrur Rashid Bannah
|Ihe nkiri TV
|-
|
|''Ochie bụ ọlaedo''
|Tahsan
|Imraul Rafat
|
|-
|
|''Prem Pagol''
|Mosharraf Karim
|
|
|-
|
|''Enyi Citrangoda''
|Shajal
|
|
|-
|
|''Shoirachar''
|Afran Nisho
|
|
|-
|
|''Golpoti Tomar Amar''
|Shajal
|Mizanur Rahman Aryan
|
|-
|
|''Nari Sundori''
|Rownak Hasan
|Mahmud Didar
|
|-
|
|''Bhalobashar Bhubone''
|Shahed Sharif Khan
|
|
|-
|
|''Chilli Chocolate''
|Iresh Zaker
|
|
|-
|
|''Khyati'' (Khati)
|Anisur Rahman Milon
|
|
|-
|
|''Agbụrụ Badshar Karbar''
|
|
|Ọdịdị Pụrụ Iche
|-
|
|''Kobi Ebong Corporate Bhalobasha''
|Anisur Rahman Milon
|
|
|-
|
|''Tumar Pichu Pichu''
|Tahsan
|Mabrur Rashid Bannah
|Ihe nkiri pụrụ iche nke Valentine
|-
|
|''Shei Meyeta''
|Tahsan
|Mizanur Rahman Aryan
|
|-
|
|''Onye isi ọdụ ụgbọ okporo ígwè''
|Shajal
|
|
|-
|
|''Enwere m Ọrụ''
|Maznun Mizan
|
|
|-
|
|''Bibaho''
|Shadhin Khosru, Dr.Ezazul Islam, Faruque Ahmed
|
|
|-
|
|''Ebong Ekti Chithi''
|Shajal
|
|
|-
|
|''Bhalobashar Bhoot''
|Shajal
|
|
|-
|
|''Shesh Prohor''
|Shajal, Shiuly
|
|
|-
|
|''Ọrụ Mokbul''
|Chanchal Chowdhury, Faruque Ahmed
|
|
|-
|
|''Mohamaya''
|Omor Ayaz Oni
|
|Dabere na akụkọ mkpirikpi Rabindranath Tagore
|-
|
|''Nkwupụta''
|Shajal
|
|
|-
|
|''Bhalobasha Kake Bole''
|Afran Nisho
|
|
|-
|
|''Shei Shomoy Tumi Ami''
|Tahsan
|Mabrur Rashid Bannah
|
|-
|
|''Achor''
|Niloy
|
|
|-
|
|''Duti Mon Ekti Valobasha''
|Rawnak Hasan
|
|
|-
|
|''Valobashar Epith Opith''
|Azizul Hakim, Anisur Rahman Milon
|
|
|-
|
|''Onno Chokhe Bhalobasha''
|Arifin Shuvoo
|
|
|-
|
|''Protiddhoni''
|Shajal
|Badruzzaman Shuvo
|
|-
|
|''Onye Nleta Na-akwụ Ụgwọ''
|Shajal
|
|
|-
|
|''Oge Ikpeazụ''
|Shajal
|B U Shuvo
|
|-
|
|''Shei Tumi Ele''
|Amin Khan
|
|
|-
|
|''Ụlọ Ahịa Mashno''
|Mir Sabbir
|
|
|-
|
|''Charu Ebong Onnanno''
|Azizul Hakim, Anisur Rahman Milon
|
|
|-
|
|''Hotat Biye''
|Tahsan Rahman Khan
|Osman Miraz
|
|-
|
|''Hello Baby''
|Tahsan Rahman Khan
|Kajal Arefin Ome
|
|-
|
|''Obosheshe''
|Tahsan Rahman Khan
|Mahmudur Rahman Hime
|
|-
|
|''Ọkara Ọzọ''
|Tahsan Rahman Khan
|Mabrur Rashid Bannah
|
|-
|
|''Atọrọ m, Biko''
|Tahsan Rahman Khan
|Farhad Ahmed
|
|-
|
|''Ịhụnanya Dị Iche Iche''
|Farhan Ahmed Jovan
|Osman Miraz
|
|-
|
|''Chehara''
|Manoj Pramanik
|Jamal Mallick
|
|-
|
|''Moner Manush''
|Mosharraf Karim
|Sanjoy Somadder
|
|-
|}
=== Usoro Weebụ ===
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center"
!Afọ
!Aha ya
!OTT
!Omume
!Onye na-ese ihe
!Onye nduzi
!Ihe edeturu
|-
| rowspan="2" |2019
|''Ịma Mma na Mgbọ''
|Bioscope
|Rekha
|Afran Nisho, Tahsan, Emon, Momo, Mim Mọntasha, Badhan Lincoln, Suborna Mustafa, Tariq Anam Khan
|Animesh Aich
|
|-
|''Neel Dorja''
|Bioscope
|Tabassum
|Chanchal Chowdhury, ABM Sumon
|Golam Sohrab Dodul
|
|-
|2023
|''Ọrụ Ịchụ nta''
|Hoichoi
|Nira
|FS Nayeem, Sumit Sengupta
|Sunny Sanwar, Faisal Ahmed
|
|}
=== Ihe nkiri ndị dị mkpirikpi ===
{| class="wikitable sortable"
!Afọ
!Aha ya
!Ọrụ
!Onye na-ese ihe
!Onye nduzi
!Ihe edeturu
|-
|2020
|''Njikọ''
|
|Tahsan Rahman Khan
|Raihan Rafi
|
|-
|2021
|''Ọ bụghị Mmejọ Ya''
|
|
|Mahathir Spondon
|
|}
== Onyinye na nhọpụta ==
* '''Lux Channel i Superstar 2007''' winner
{| class="wikitable" style="font-size: 95%;"
!Afọ
!Ihe nrite
!Ụdị
!Ihe nkiri
!Nsonaazụ
|-
|2008
|Meril Prothom Alo Awards-Ndị nkatọ
|Onye na-eme ihe nkiri kacha mma
|''Ịhụnanya Obi Ụtọ''|| {{Won}}
|-
|2009
|Ihe nrite Meril Prothom Alo
|Onye na-eme ihe nkiri kacha mma
|''Amar Praner Priya''|| {{Nom}}
|-
|2011
|Ihe nrite Meril Prothom Alo
|Onye na-eme ihe nkiri TV kacha mma
|''Olospur''|| {{Nom}}
|-
|2012
|Ihe nrite Meril Prothom Alo
|Onye na-eme ihe nkiri TV kacha mma
|''Ịmalite''|| {{Nom}}
|-
| rowspan="3" |2014
|Ihe nrite ihe nkiri mba Bangladesh
|Onye na-eme ihe nkiri kacha mma
|''Jonakir Alo''|| {{Won}}
|-
|Ihe nrite Meril Prothom Alo
|Onye na-eme ihe nkiri kacha mma
|''Taarkata''|| {{Nom}}
|-
|Ihe nrite Meril Prothom Alo
|Onye na-eme ihe nkiri TV kacha mma
|''Mmiri ozuzo nke November''|| {{Nom}}
|-
|2023
|Onyinye BFDA
|Onye na-eme ihe nkiri kacha mma
|''Poran''|{{Won}}<ref>{{Cite web |title=Film Directors Association Awards celebrates excellence in Bangladeshi cinema {{!}} The Daily Star |url=https://www.thedailystar.net/entertainment/tv-film/news/film-directors-association-awards-celebrates-excellence-bangladeshi-cinema-3608851 |access-date=2026-05-05 |website=www.thedailystar.net |language=en}}</ref>
|-
|}
== Akwụkwọ ==
* ''Shraboner Brishti Te Bheja'' (2012)
* ''Purnota'' (2013)
* ''Ampatar Bashi'' (2027)
== Edensibịa ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />
== Njikọ mpụga ==
*
* {{IMDb name|id=nm6160575}}
*
{{Bangladesh National Film Award Best Actress}}{{Bachsas Award for Best Actress}}{{Meril-Prothom Alo Critics Choice Award for Best Film Actress}}
[[Otú:Mmadụ ndi di ndụ]]
[[Otú:Articles with hCards]]
nzbiuaig11pi2ttxldw1vvivssaevzg
Ńkàtá ojiarụ:SHB2000
3
80704
726019
2026-09-18T02:34:18Z
Max
18433
Max moved page [[Ńkàtá ojiarụ:SHB2000]] to [[Ńkàtá ojiarụ:SHB]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/SHB2000|SHB2000]]" to "[[Special:CentralAuth/SHB|SHB]]"
726019
wikitext
text/x-wiki
#KÚFÙ [[Ńkàtá ojiarụ:SHB]]
sx49292vajrtamfs39ptpp1qa5ohcqm
Joyce F. Brown
0
80705
726027
2026-09-18T05:59:55Z
Anumudu Augustina
62445
Ekere na itugharị ihụakwụkwọ nke a "[[:en:Special:Redirect/revision/1368915379|Joyce F. Brown]]"
726027
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| name = Joyce F. Brown
| image =
| order = 6th
| title = President of the<br />[[Fashion Institute of Technology]]
| successor = Jason S. Schupbach
| term_start = 1998
| term_end = 2026
| predecessor = Allan F. Hershfield
| birth_date = {{Birth date and age|1947|07|07|mf=y}}
| birth_place = New York City, US
| death_date =
| spouse = [[Carl McCall|H. Carl McCall]]
| website =
| education = [[Marymount College, Tarrytown|Marymount College]] ([[Bachelor of Arts|BA]])<br />[[New York University]] ([[Master of Science|MS]], [[Doctor of Philosophy|PhD]])
}}
'''Joyce Frances Brown''' bụ onye isi oche nke isii nke Fashion Institute of Technology na Mahadum Steeti nke New York, ọfịs ọ rụrụ site n' ọnwa June,n'afọ 1998 ruo December 2025.
== Mbido ndụ na agụmakwụkwọ ==
Brown nwetara nzere bachelọ nke nka na Marymount College na Tarrytown, New York, n'afọ 1968, wee nweta nzere masta na nkà mmụta uche na 1971 na Doctor of Philosophy na 1980 na Mahadum New York. Akwụkwọ edemede doctoral ya bụ na Ndụmọdụ ụlọ akwụkwọ, nke akpọrọ Social mobility as a function of college attendance and other achievement related behaviours (1980).
== Oru ==
Brown abụrụla onyeisi oche nke Fashion Institute of Technology na State University of New York, na CEO nke Educational Foundation maka Ejiji Industries, na New York City kemgbe 1998. Ọ nọ na ọtụtụ ụlọ ọrụ mbadamba, gụnyere Boards of Directors nke Neuberger Berman, na Paxar Corporation, [1] na bụ na mbadamba nke USEC, Inc. na Ral Polo Corporation. [Ihe ndekọ achọrọ]
Brown bụ prọfesọ nke Clinical Psychology na Graduate School na University Center nke City University of New York site na 1994 ruo 1998. Ọ bụzi prọfesọ emerita.
N'oge David Dinkins dị ka onye isi obodo New York City, Brown bụ onye osote onye isi obodo maka ọhaneze na ihe gbasara obodo (1993–94).
Brown ka a họpụtara dịka onye Dean nke Urban Affairs na Bernard Baruch College nke City University of New York (CUNY) na 1983 wee nọrọ n'ọkwa ahụ ruo 1987. Ọ chịkọtara Mgbakọ Obodo ukwu nke Big City Mayors n'oge ọchịchị ya wee bụrụ onye isi oche nke kọleji na 1990 (Brotherton, Phaedra, "FIT to be President" Black9 Enterprise).
== Ndụ onwe onye ==
Ọ lụrụ Carl McCall, onye bụ New York State Comptroller site na 1993 ruo 2002 wee bụrụ onye ndoro-ndoro ochichi Democratic maka Gọvanọ nke New York na 2002.
== Edensibịa ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />
[[Otú:Mmadụ ndi di ndụ]]
74krdd2lzxqua0hw7jgmshehffz3nho
726028
726027
2026-09-18T06:10:27Z
Anumudu Augustina
62445
Ekere na itugharị ihụakwụkwọ nke a "[[:en:Special:Redirect/revision/1368915379|Joyce F. Brown]]"
726028
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| name = Joyce F. Brown
| image =
| order = 6th
| title = President of the<br />[[Fashion Institute of Technology]]
| successor = Jason S. Schupbach
| term_start = 1998
| term_end = 2026
| predecessor = Allan F. Hershfield
| birth_date = {{Birth date and age|1947|07|07|mf=y}}
| birth_place = New York City, US
| death_date =
| spouse = [[Carl McCall|H. Carl McCall]]
| website =
| education = [[Marymount College, Tarrytown|Marymount College]] ([[Bachelor of Arts|BA]])<br />[[New York University]] ([[Master of Science|MS]], [[Doctor of Philosophy|PhD]])
}}
'''Joyce Frances Brown''' bụ onye isi oche nke isii nke Fashion Institute of Technology na Mahadum Steeti nke New York, ọfịs ọ rụrụ site na June 1998 ruo December 2025.
== Mbido ndụ na agụmakwụkwọ ==
Brown nwetara nzere bachelọ nke nka na Marymount College na Tarrytown, New York, n'afọ 1968, wee nweta nzere masta na nkà mmụta uche na 1971 na Doctor of Philosophy na 1980 na Mahadum New York. Akwụkwọ edemede doctoral ya bụ na Ndụmọdụ ụlọ akwụkwọ, nke akpọrọ Social mobility as a function of college attendance and other achievement related behaviours (1980).
== Oru ==
Brown abụrụla onyeisi oche nke Fashion Institute of Technology na State University nke New York, na CEO nke Educational Foundation maka Ejiji Industries, na New York City kemgbe 1998. Ọ nọ na ọtụtụ ụlọ ọrụ dị iche iche dika Boards of Directors nke Neuberger Berman, na Paxar Corporation, [1] na bụ na mbadamba nke USEC, Inc. na Ral Polo Corporation.
Brown bụ prọfesọ nke Clinical Psychology na Graduate School na University Center nke City University of New York site na 1994 ruo 1998. Ọ bụzi prọfesọ emerita.
N'oge David Dinkins dị ka onye isi obodo New York City, Brown bụ onye osote onye isi obodo maka ọhaneze na ihe gbasara obodo (1993–94).
Brown ka a họpụtara dika Dean nke Urban Affairs na Bernard Baruch College nke City University of New York (CUNY) na 1983 wee nọrọ n'ọkwa ahụ ruo 1987. Ọ chịkọtara Mgbakọ Obodo ukwu nke Big City Mayors n'oge ọchịchị ya wee bụrụ onye isi oche nke kọleji na 1990 (Brotherton, Phaedra, "FIT to be President" Black9 Enterprise).
== Ndụ ==
Ọ lụrụ Carl McCall, onye bụ New York State Comptroller site na 1993 ruo 2002 wee bụrụ onye ndoro-ndoro ochichi Democratic maka Gọvanọ nke New York na 2002.
== Edensibịa ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />
[[Otú:Mmadụ ndi di ndụ]]
3mlc7dobchymsadmd3blruzmhqjuzw8
Oké ọkọchị na Chile
0
80706
726031
2026-09-18T06:51:13Z
NiferO
20385
Ekere na itugharị ihụakwụkwọ nke a "[[:en:Special:Redirect/revision/1296269692|Drought in Chile]]"
726031
wikitext
text/x-wiki
Na akụkọ ihe mere eme ya, ụkọ mmiri na-emetụtakarị Chile. N'akụkụ ndị kpọrọ nkụ karị na Chile, ụkọ mmiri na-eme mgbe snow na-adịghị agbakọta nke ọma n'ugwu Andes.N'akụkọ ihe mere eme ya, ụkọ mmiri na-emetụtakarị Chile. N'akụkụ ndị kpọrọ nkụ karị na Chile, ụkọ mmiri na-eme mgbe snow na-adịghị agbakọta nke ọma n'ugwu Andes.<ref name="astaburuaga">{{Citation |last=Astaburuaga G. |first=Ricardo |title=El agua en las zonas áridas de Chile |work=[[ARQ (journal)|ARQ]] |volume=57 |pages=68–73 |year=2004 |url=http://www.scielo.cl/scielo.php?pid=S0717-69962004005700018&script=sci_arttext |language=es}}</ref> Ọgba mmiri ndị dị n'ụsọ oké osimiri Chile nke na-enweghị oke snoo na-adịkarị mfe ịda site na ọkọchị.<ref name="astaburuaga" />
Oké ọkọchị na-adịte aka emetụtala ókèala nke Central Chile na 1280-1450, 1570-1650, 1770-1820 na 2010-dị ugbu a.<ref name="villalba">{{Citation |last=Villalba |first=Ricardo |title=Fluctuaciones climáticas en latitudes medias de América del Sur durante los últimos 1000 años: sus relaciones con la Oscilación del Sur |work=[[Revista Chilena de Historia Natural]] |volume=67 |pages=453–561 |year=1994 |url=http://rchn.biologiachile.cl/pdfs/1994/4/Villalba_1994.pdf |language=es |author-link=Ricardo Villalba}}</ref>
== Oké ọkọchị n'akụkọ ihe mere eme ==
[[File:Canal_San_Carlos.JPG|áká_ịkẹngạ|thumb|200x200px|E bidoro iwu ọwa mmiri San Carlos nke dị na foto a n'afọ 1772 n'ihi ọtụtụ afọ nke ụkọ mmiri ozuzo.]]
=== Oké ọkọchị nke 1770-82 ===
Oge 1770-1782 bụ otu n'ime ụkọ mmiri ozuzo n'ozuzu ya na Central Chile na ngụkọta nke afọ atọ na-abụghị n'usoro nke oke ọkọchị. <ref name="astaburuaga" /> N'afọ 1772, a pụghị ịgba ubi vaịn na ubi ihe ọkụkụ dị n'akụkụ Osimiri Mapocho na Santiago mmiri. Oké ọkọchị a mere ka ndị ọchịchị malite iwu Ọwa Mmiri San Carlos nke a na-eme atụmatụ ogologo oge na 1772 iji mee ka mmiri si na Osimiri Maipo gaa na Osimiri Mapocho.<ref name="Urru67-68" />
=== Oké ọkọchị nke 1924 ===
N'afọ 1924, ụkọ mmiri ozuzo gbasaara n'etiti mpaghara Coquimbo na Maule. Na Coquimbo Province 70% nke ọka wit sitere na ala a na-agbaghị mmiri furu efu ebe n'ebe a na- ịgba mmiri owuwe ihe ubi furu efu bụ 20% .<ref name="Urru201-203" /> Ọnụahịa ụgbọ okporo ígwè na-ebu anụ ụlọ gaa n'ebe ndịda Curicó jiri pasent 40 belata ebe ọ bụ na ọ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ na e nweghị ahịhịa ma ọ bụ ahịhịhịa maka anụ ụlọ iri na Norte Chico.<ref name="Urru201-203" />
Ndị bi n'ime ime obodo na mpaghara Coquimbo gbakọtara n'obodo Illapel, Combarbalá na Ovalle. Ka oge na-aga, onye nchịkwa mpaghara Coquimbo kwuru na ihe dị ka otu narị mmadụ ahapụla mpaghara ahụ n'ihi ụkọ mmiri ozuzo.
=== Nnukwu oké ọkọchị nke 1968 ===
Ọkọchị nke dakwasịrị mba Chile malite n'afọ 1968—nke a maara dị ka "Ọkọchị Ukwu nke afọ 1968"—bụ otu n'ime oge ụkọ mmiri ozuzo kachasị njọ mba ahụ nwetara na narị afọ nke iri abụọ, nke enwere ike iji ya tụnyere naanị ọkọchị nke afọ 1924. <ref>{{Citation |last=Espíldora, Basilio |title=Algunos antecedentes hidrológicos de la sequía en Chile |work=Acta del Seminario Regional sobre Hidrología de Sequías |pages=181–184 |year=1972 |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0002/000227/022757so.pdf |access-date=2011-02-14}}</ref> Oké ọkọchị ahụ malitere na obere mmiri ozuzo dara n'afọ 1967. Ebe ụkọ mmiri ozuzo ahụ metụtara sitere na mpaghara Atacama dị n'ebe ugwu ruo Ñuble dị n'etiti ndịda.<ref name="eugenio">{{Citation |last=Lobo |first=Eugenio |title=HIDROLOGIA DE SEQUIA EN CHILE |work=ACTAS DEL SEMINARIO REGIONAL SOBRE HIDROLOGIA DE SEQUIAS (Lima, 21-27 de julio de 1970) |pages=226–229 |year=1972 |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0002/000227/022757so.pdf |language=es}}</ref>
Oké ọkọchị ahụ kpatara nnukwu mfu maka ịkọ poteto, osikapa, ọka, agwa. Osisi mkpụrụ osisi na ubi vaịn nwekwara mmetụta. Otu narị puku ehi na otu nde atụrụ nwụrụ n'ihi ụkọ mmiri ozuzo. Mmiri ara ehi, anụ na ajị anụ belatara.<ref name="Urru337-340" /> Ka ọ na-erule Septemba 1969 naanị 250 puku ewu fọdụrụ site na ọnụ ọgụgụ mbụ nke 650 puku.<ref name="Urru337-340" />
N'ime ime obodo Norte Chico, ọtụtụ ndị ọrụ ugbo na obodo enweghị mmiri ọbụlagodi maka oriri mmadụ. N'afọ 1969, ndị ọrụ ugbo nwetara nkwado nke ọtụtụ ụlọ ọrụ ego na ụlọ ọrụ gọọmentị gụnyere nnwere onwe ụtụ isi na akara akwụmụgwọ iji zụta nri.<ref name="Urru337-340" />
Na Central Chile, mmiri na-asọba n'osimiri na-abawanye na Disemba, mana nke a emeghị na 1968. <ref name="eugenio" /> Chile ọtụtụ ndị ọrụ ugbo kpebiri na ha agaghị akụ n'oge ọkọchị n'ihi nke a na eziokwu a maara na ọ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ na ọ nweghị snow na Andes.<ref name="eugenio" /> Ka oge na-aga n'oge okpomọkụ, osimiri ndị ahụ toro n'ihi mkpochapụ nke ice, na-eme ka ọtụtụ ndị ọrụ ugbo chegharịa n'agbanyeghị na oge agafeela ịkọ.<ref name="eugenio" />
Mbelata nke mmepụta ike mmiri (Ọdịda mmiri eletrik bụ nke 200 MW) ka a kwụrụ ụgwọ site n'inwe ụlọ ọrụ thermoelectric nke Ventanas, Renca na Laguna Verde na-arụ ọrụ na ikike kachasị elu. Mmepụta coal nke mba site na ebe a na-egwupụta coal ezughị iji nye mkpa ahụ ma gọọmentị nyere ikike mbubata puku tọn coal iri ise site na United States, Poland, France na Germany.<ref name="Urru337-340" />
N'[[Afọ mmiri]] nke 1969-1970 ebe ụkọ mmiri ozuzo ahụ metụtara belatara site na ịgafe latitudes nke 27-36 ° S ruo 27-32 ° S.<ref name="eugenio" />
=== Oké ọkọchị nke 1998 ===
Malite n'ọnwa Jenụwarị afọ 1997 ihe omume El Niño metụtara Chile n'ime 1 afọ ruo 1998. <ref name="Puentes">{{Citation |last=Puentes |first=Edgardo |title=El Niño y la Niña |url=http://letras-uruguay.espaciolatino.com/puentes_edgardo/nino_y_la_nina.htm |access-date=July 30, 2013 |language=es}}</ref> Okpomọkụ nke oké osimiri dị elu na Pacific.<ref name="Puentes" />
Oké ọkọchị nke 1998 kpatara ụkọ ike na SIC, isi grid ike nke Chile. <ref name="PUC">{{Citation |title=Crisis de Chile (1998-1999) |url=http://web.ing.puc.cl/~power/alumno03/Pagina%20Web/Crisis%20de%20Chile.htm |access-date=July 30, 2013 |language=es}}</ref> Nsogbu dị na Nehuenco Power Plant nke gas sitere n'okike na-akwọta ụkọ ike.<ref name="PUC" /> Mmiri ozuzo kwa afọ na Zona Sur dị ala karịa ihe ndekọ gara aga: na Valdivia naanị 1,033.8 milimita ma ọ bụ 40.70 sentimita dara na Concepción naanị 598.6 milimita maọbụ 23.57 sentimita, ebe nke kachasị ala tupu 1996 bụ 674 milimita (26.54 in) na 1924. [Ihe e dere n'ala ala peeji]
=== Nsogbu mmiri na Chile ===
<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles> {{CSS image crop|Image=Yeso reservoir March 14, 2020.jpg|bSize=2353|cWidth=450|cHeight=270|oTop=800|oLeft=1090|Location=right|Align=|Description=[[El Yeso Dam|El Yeso reservoir]] at 40% capacity in March 2020}}Iwu Chile nke afọ 1980, nke e wepụtara n'okpuru ọchịchị aka ike nke Augusto Pinochet, na-amata ikike iji mmiri mee ihe dị ka ihe onwunwe nkeonwe. N'afọ 1981, gọọmentị Pinochet dezigharịrị iwu na-achịkwa ikike iji mmiri na mmiri eme ihe (Código de Aguas), na-enye ire na nkeonwe ikike iji mmiri mee ihe n'ụzọ yiri nke ahịa ngwaahịa. A na-ebo ire ikike mmiri dị ka isi ihe na-eduga na ọkwa mmiri dị ala n'ebe ụfọdụ.<ref name=":02" /><ref name=":2" /> Chile malitere inwe ụkọ mmiri ozuzo na 2010 ma ka ọ na-erule 2020, mmiri ozuzo bụ 20-45% nke nkezi mba na 10-20% nkezi na mpaghara Santiago. <ref name=":02" /> Ka ọ na-erule afọ 2022, Chile nọ n'ọnọdụ nke iri na isii n'ime narị na iri isii na anọ maka nrụgide mmiri n'ụwa dịka Mahadum Chile si kwuo. N'ọnwa Eprel afọ 2022, Chile malitere atụmatụ ịnye mmiri.
== Edensibịa ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />
'''Akwụkwọ'''
*
{{South America topic|Drought in}}{{Americas topic|Drought in}}
[[Otú:Pages with unreviewed translations]]
g4kt6abj08v3t37njdvr7obd95abafm
Ọkụ ọhịa Algeria na 2021
0
80708
726041
2026-09-18T09:57:43Z
NiferO
20385
Ekere na itugharị ihụakwụkwọ nke a "[[:en:Special:Redirect/revision/1364237133|2021 Algeria wildfires]]"
726041
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>
Ọkụ ọhịa [[Algeria]] nke afọ 2021 bụ ọtụtụ ọkụ ọhịa nke mere na mpaghara Kabylia nke Algeria kemgbe 9 ọnwa Ọgọstụ afọ 2021, nke gburu mmadụ 90, gụnyere ndị nkịtị 57 na ndị agha 33. Ndị agha ahụ nwụrụ mgbe ha tọrọ n'ime ọkụ ahụ n'oge ọrụ nnapụta.
N'abalị itoolu n'ọnwa Ọgọstụ, ọtụtụ ọkụ malitere na mpaghara Kabylia na ebe ndị ọzọ, ndị ọchịchị Algeria zigakwara ndị agha iji nyere ụmụ amaala aka na ọkụ na mwepụ.
Na ụbọchị iri nke ọnwa Ọgọstụ, ọtụtụ ọkụ gbara osisi Mediterenian, bibie osisi oliv ma gbuo ehi na ọkụkọ. Ọtụtụ obodo ndị dị anya nwere obere mmiri. Ụfọdụ ndị obodo gbapụrụ, ebe ndị ọzọ gbalịrị igbochi ọkụ ahụ n'onwe ha, jiri bọket, alaka na ngwa ọrụ ndị ọzọ, n'ihi na enweghị ụgbọelu ndị na-agba ọkụ.
N'abalị iri na abụọ n'ọnwa Ọgọstụ, Onye isi ala Abdelmadjid Tebboune kwuru n'okwu ihu na ihu na telivishọn steeti na "aka ndị omempụ nọ n'azụ ọtụtụ" ọkụ ahụ nakwa na e jidere mmadụ iri abụọ na abụọ.
ógbè ụbọchị asaa gachara, ndị otu nchekwa obodo enweela ihe ịga nke ọma n'ịgbanyụ ọkụ ọhịa 41 na mpaghara itoolu n'ime awa 24 gara aga, ma kọọ mgbanyụ ọkụ zuru oke na Annaba.
N'abalị iri na asaa n'ọnwa Ọgọstụ, a gbanyụrụ ọkụ ọhịa niile dị na Jijel na Sétif.
N'abalị iri na asatọ n'ọnwa Ọgọstụ, Ọfịs Onye isi ala kwuru na "ibu ọrụ kachasị" MAK ọkụ ahụ dị n'aka otu ndị Alakụba Rachad na MAK, otu ndị na-achị onwe ha nke na-achọ ikewa mpaghara agbụrụ Berber nke Kabyle na Algeria ndị ọzọ, na "nkwado na enyemaka sitere n'aka ndị otu mba ọzọ, ọkachasị Morocco na ndị Zionist", na-ezo aka na Israel .
Ihe mere n'ụgbọ mmiri Algeria na Israel n'afọ 2021 mere n'oge ọkụ ọhịa ndị a na 27 n'ọnwa Septemba.
== Ndị nwụrụnụ ==
Akụkọ sitere na Sonelgaz kpughere na ngụkọta 610 km (380 mi) nke netwọk eletrik na ihe na-erughị 710 ụlọ ọrụ mebiri site na ọkụ na Tizi Ouzou Province. The Local Direction of Agricultural Services (DSA) kọrọ na 5,193 hectare nke osisi mkpụrụ osisi na 19,178 anụ ụlọ gbara ọkụ. Ndị injinia sitere na Technical Construction Control body (CTC) nyochara ụlọ 1,705 ọkụ ahụ mebiri.
N'ọnwa Mee afọ 2022, ụlọ ọrụ Algeria Directorate General of Forests (DGF) kọrọ na ọkụ gbara ihe karịrị 100,000 hekta (250,000 acres) nke ahịhịa n'oge ọkọchị nke afọ 2021, na ọkụ ọkụ 1,631 e dekọrọ na 21 wilayas. Nchịkọta nke ebe ndị metụtara dị ka ndị a:
* Oké ọhịa: 260,135 hekta (642,810 acres) (26% nke ngụkọta mpaghara)
* Osisi: 21,040 hekta (52,000 acres) (21.5%)
* Scrub: 16,415 hekta (40,560 acres) (16.5%)
* Osisi mkpụrụ osisi: 16,160 hekta (39,900 acres) (36%)
* Esparto: 352 hekta (870 acres) (0.5%)
<div style="display:inline-table">
{| class="wikitable"
|+Ebe ọrịa na-efe efe metụtara
!Wilaya
!Ntiwapụ
|-
|Tizi Ouzou
|241
|-
|Jijel
|164
|-
|Skikda
|125
|-
|Bejaia
|112
|-
|Tipasa
|97
|-
|Bouira
|86
|-
|El Tarf
|82
|-
|Medea
|66
|-
|Ugboro ọnụ
|63
|-
|Oum El Bouaghi
|56
|}
</div><div style="display:inline-table">
{| class="wikitable"
|+Ebe ọ na-emetụta site na hekta
!Wilaya
!Hectare
|-
|Tizi Ouzou
|43,398
|-
|Bejaia
|13,174
|-
|Khenchela
|9,837
|-
|Guelma
|5,927
|-
|El Tarf
|5,090
|-
|Annaba
|5,024
|}
</div>
== Ogbugbu nke Djamel Ben Ismail ==
<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles><templatestyles src="Reflist/styles.css" />
Djamel Ben Ismail, onye na-ese ihe na onye na-ahụ maka mmekọrịta ọha na eze si Miliana, bụ onye otu ìgwè mmadụ ji obi ọjọọ gbuo ụbọchị ole na ole mgbe ọkụ malitere na Tizi Ouzou. Na mbụ, e boro ya ebubo ịgba ọkụ n'enweghị ihe akaebe.
Vidio na-egosi mwakpo ahụ a wakporo Ben Ismail gbasara n'ịntanetị, na-egosi nkeji ikpeazụ ya ka a gbara ya ọkụ ma gbuo ya maka ọrụ a na-ebo ya. Otú ọ dị, ndị na-eji mgbasa ozi mmekọrịta mara ya dị ka onye omenkà a ma ama nke nọ n'ógbè ahụ iji nyere ndị bi na ya aka ịkwụsị ọkụ ahụ.
N'ime vidiyo ahụ, Ben Ismail na-arịọ ìgwè mmadụ ahụ arịrịọ, na-ekwusi ike ugboro ugboro na o nweghị aka n'ọkụ ndị ahụ na-ere n'ọhịa. Ụfọdụ ndị nọ n'ìgwè ahụ na-eti mkpu okwu mkparị na nke ịkpa ókè agbụrụ megide ya, dị ka "sale arabe," nke pụtara "Onye Arab ruru unyi" n'asụsụ French. E kwenyere na ọtụtụ n'ime ndị otu a na-eme ihe ike, bụ́ ndị pụtara na vidiyo ahụ, nwere njikọ na MAK—otu ndị ọchịchị Algeria boro ebubo na ha nwere ebumnuche ịchọ nkewa nakwa na ha na-akwado echiche megide ndị Arab. N'ihi nke a, E kwenyere nke ukwuu na Ben Ismail enweghị ikpe n'ezie.
Directorate General for National Security (DGSN) kwupụtara njide nke ndị 36 a na-enyo enyo, gụnyere ụmụ nwanyị 3, na-etinye aka na ogbugbu Ben Ismail na Larbaâ Nath Irathen, Tizi Ouzou. N'abalị iri na asaa n'ọnwa Ọgọstụ, DGSN wepụtara vidiyo gụnyere nkwupụta sitere n'aka ndị ọhụrụ a na-enyo enyo e jidere n'ihe metụtara ikpe ahụ. Ụlọ ikpe mpụ nke Dar El Beida mara mmadụ iri anọ na itoolu ikpe ọnwụ maka igbu ọchụ na igbu ọchukwu nke Ben Ismail.
== Edensibịa ==
{{2021 wildfires}}
== Hụkwa ==
* 2022 Ọkụ ọhịa na Morocco
[[Otú:Pages with unreviewed translations]]
m0qt89s0qd2e67ropptohptctruycz4
Ọgba aghara Alexandria n'afọ 2005
0
80709
726045
2026-09-18T11:49:33Z
NiferO
20385
Ekere na itugharị ihụakwụkwọ nke a "[[:en:Special:Redirect/revision/1361221877|2005 Alexandria riot]]"
726045
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Hlist/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Plainlist/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Module:Sidebar/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Hlist/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Hlist/styles.css"></templatestyles>Ọgba aghara '''Alexandria n'afọ 2005''' bụ ọgba aghara megide Ndị Kraịst n'obodo ọdụ ụgbọ mmiri Alexandria nke Ijipt, nke butere ọtụtụ ọnwụ. Ọgba aghara ahụ bụ mmụba nke esemokwu dị n'etiti Ndị Kraịst na ndị Alakụba na Ijipt, ọkachasị na Alexandria, mgbe otu nwoke Alakụba mara otu nwanyị nọn mma n'obodo ahụ ụbọchị ole na ole gara aga, e jidekwara ya mgbe nke ahụ gasịrị, nke mere ka nwanyị nọn ahụ merụọ ahụ nke ukwuu.
Ọgba aghara ahụ malitere n'ụbọchị nke iri abụọ na otu n'ọnwa Ọktoba mgbe otu ndị Alakụba mere ngagharị iwe n'ihu ụlọ ụka St. George's Coptic. Ndị na-eme ngagharị iwe ahụ gbakọtara n'ebumnuche igbochi mgbasa a na-ekwu na a na-agbasa ihe nkiri e dekọrọ na DVD nke egwuregwu ahụ. "M kpuru ìsì mbụ mana ugbua ahụrụ m ya", nke na-akọ akụkọ banyere otu nwa okorobịa Onye Kraịst Coptic nke ndị Alakụba na-eto eto nke na-enwe mmasị na Islam, onye ndị agha Islam fọrọ nke nta ka e gbuo.
Ọnọdụ ahụ kara njọ ngwa ngwa ka a gbara ọtụtụ ụgbọala ọkụ, a tụkwara ndị uwe ojii na chọọchị nkume, na-emebi mpụga ya. Ọgba aghara gara n'ihu ruo n'ụbọchị na-esote, mgbe e zigara ndị uwe ojii na-égbè égbè iji chebe ụlọ ụka ahụ, ma gbochie ndị na-eme ngagharị iwe ịwakpo ụlọ ahụ. Ọ bụ naanị mgbe e jiri mgbọ rọba mee ihe, na itinye gas na-agba mmiri, nke gburu otu onye na-eme ngagharị iwe, ka ngagharị iwe ahụ meriri. Ihe karịrị ndị Alakụba 5,000 sonyere na ngagharị iwe ahụ. Dị ka Ministri Na-ahụ Maka Ihe Ndị Dị n'Ime, ihe karịrị mmadụ 90 merụrụ ahụ, mmadụ 3 nwụkwara.<ref name=":1" /> Ọtụtụ ụlọ ọrụ mgbasa ozi mba ụwa kọrọ banyere ọgba aghara ahụ.ụlọ ọrụ akụkọ.
== Ihe si na ya pụta ==
=== Mmeghachi omume nke gọọmentị Ijipt ===
Gọọmentị Ijipt katọrọ ngagharị iwe ahụ, na-akpọ ndị na-eme ngagharị iwe dị ka "ndị na-anụbigara okpukpe ọkụ n'obi ókè" bụ ndị "mere ka mmeghachi omume na-adịghị mma na egwuregwu". Mgbe ọgba aghara ahụ gasịrị, Ngalaba Na-ahụ Maka Ihe Ndị Dị n'Ime zigara ọtụtụ puku ndị uwe ojii gafee Alexandria, iji gbochie ọgba agha ọzọ ma ọ bụ ihe ize ndụ maka nchekwa ọha na eze.
Mohammed Sayyed Said, osote onye nduzi nke Al-Ahram Center for Political and Strategic Studies, kwuru na ime ihe ike nke ngagharị iwe ahụ bụ " asịrị na-agbasa na [[Intanet|Ịntanetị]]" Said kwuru na mmadụ ole na ole kiriri ihe ndekọ nke egwuregwu ahụ na-ese okwu. Said kwukwara na a na-eme ka nkewa na esemokwu okpukpe ka njọ na "nkwekọrịta" iji "kpata nkewa na mba ahụ".
=== Mmeghachi omume obodo ===
Onye nduzi nke ụka ahụ, Fada Augustinous, kwuru na "ọ siri ike" "ịkọwa mmeghachi omume na otu oge nke mere afọ abụọ gara aga".
Ndị isi okpukpe ndị Alakụba na Ndị Kraịst gosipụtara mwute maka ime ihe ike ahụ mere, ma kpọọ maka mkparịta ụka na mkparịta ụka udo n'etiti ndị nwere okwukwe dị iche iche.
Otu nwoke Onye Kraịst na-amụ [[Ákíkó mbu|akụkọ ihe mere eme]] na [[Cairo]]" id="mwVg" rel="mw:WikiLink" title="American University in Cairo">Mahadum America dị na Cairo kwuru na ime ihe ike ahụ bụ n'ihi mmụba nke Mmetụta America na Middle East.
Otu Onye Kraịst na-azọ ọkwa onyeisiala n'Aleksandria, na-agba ọsọ na ntuli aka ndị omeiwu nke afọ ahụ, kwụsịrị n'ihi ihe omume ahụ.
== Edensibịa ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" /> {{Egypt Protests and Revolutions}}<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coor|31.2161|29.9287|type:event_region:EG}}
7840kkkhk1ndrbj4y18zakctzz539iv
Esemokwu Nouakchott n'afọ 2008
0
80710
726047
2026-09-18T11:57:09Z
NiferO
20385
Ekere na itugharị ihụakwụkwọ nke a "[[:en:Special:Redirect/revision/1370280344|2008 Nouakchott clashes]]"
726047
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Module:Infobox military conflict/styles.css"></templatestyles> {{Campaignbox Jihadist insurgency in Mali and Mauritania (2005–2011)}}N'ọnwa Eprel afọ 2008, esemokwu agha na Nouakchott sochiri mgbapụ nke onye a na-enyo enyo na-ejikọta ya na mwakpo metụtara AKIM na mbụ, na-akpata nnukwu ọrụ nchekwa.
== Ndabere ==
N'afọ ndị na-adịbeghị anya, Al-Qaeda na Islamic Maghreb lekwasịrị [[Mauritania]] anya site na igbu ọchụ na ịtọrọ mmadụ. Na 24 n'ọnwa Disemba afọ 2007, e gburu ndị njem nleta France anọ na nso Aleg, ihe dịka kilomita 250 n'ebe ọwụwa anyanwụ nke isi obodo. N'ụbọchị nke 1 n'ọnwa Febụwarị afọ 2008, ndị ji egbe isii wakporo ụlọ ọrụ nnọchiteanya Israel dị na Nouakchott nakwa ụlọ ntụrụndụ dị nso ebe ahụ. Otu a na-akpọ AQIM kwuru na ha bụ ndị mere ihe ahụ, ndị ọchịchị nchekwa nke mba Mauritania wee jide ndị niile so mee mwakpo ahụ.
== Ịgbapụ ==
N'ụbọchị nke abụọ n'ọnwa Eprel n'afọ 2008, Sidi Ould Sidna, onye a na-enyo enyo na [[Ogbugbu e gburu ndị njem nleta French na Mauritania na 2007|ogbugbu nke ndị njem nleta France anọ]] e jidere na Jenụwarị, gbapụrụ n'ụlọ ikpe dị na Nouakchott ka ọ na-echere ikpe n'ihu onye majie na-eme nchọpụta. N'oge a na-agba ya ajụjụ ọnụ, Sidna rịọrọ ka e nye ya ezumike n'ụlọ ịsa ahụ. A kọrọ na onye uwe ojii na-eche ọnụ ụzọ ahụ hapụrụ post ya iji soro otu ndị ọ maara kwurịta okwu. N'ịmata na onye nche ahụ anọghị, Sidna si n'ụlọ ịsa ahụ gbapụ n'ụlọ ahụ. Ozugbo ọ nọ n'èzí, ọ sonyeere nnukwu ìgwè mmadụ gbakọtara n'okporo ámá ahụ iji chere ọbịbịa Hamad bin Khalifa Al Thani, onye na-eleta isi obodo ahụ n'ụbọchị ahụ.
== Esemokwu ==
N'abalị asaa n'ọnwa Eprel, nnukwu ịchụ nta mere ka ndị uwe ojii gaa n'otu obodo dị na mpaghara Tevragh Zeina nke Nouakchott. Agha egbe siri ike sochiri n'etiti otu ndị na-emegide ndị na-eyi ọha egwu na ndị agha anọ ruo ise ji égbè na-akpaghị aka. Otu onye nyocha ndị uwe ojii na ndị agha abụọ nwụrụ, ndị uwe ojii asaa ndị ọzọ merụkwara ahụ. N'oge mgbanwe ahụ, otu ụgbọ ala bu mmadụ ise ruo isii gbapụrụ n'ebe ahụ n'okpuru mkpuchi nke égbè site n'ụlọ ahụ. Ndị uwe ojii mechara chọpụta otu nwoke merụrụ ahụ n'ime ụgbọala a gbahapụrụ agbahapụ.
N'abalị asatọ n'ọnwa Eprel, n'ihe dị ka elekere asaa na iri atọ nke ụtụtụ, ndị uwe ojii na ndị agha wakporo ụlọ nke abụọ dị n'ebe ugwu Nouakchott site na iji gas na-agba mmiri na ngwá agha na-akpaghị aka. Ọ bụ ezie na ndị a na-enyo enyo agbapụlarị, ndị ọrụ nchekwa chọpụtara ụlọ nyocha na mgbọ na-arụ ọrụ nke ọma, na-atụ aro nkwadebe maka mwakpo buru ibu. Ndị uwe ojii kwuru na mbụ na e gburu Sidi Ould Sidna ma ọ bụ jide ya n'ụbọchị gara aga, mana ha mechara wepụ nkwupụta ahụ, na-akwado na ọ nọgidere na-enweghị ihe ọ bụla.
N'abalị itoolu n'ọnwa Eprel, n'otu mwakpo dị iche dabere na ihe ọmụma na-ezighi ezi, ndị uwe ojii gbara otu ụlọ gburugburu ma gbaa otu onye nkịtị égbè ma gbuo ya mgbe ọ na-emerụ onye ọzọ ahụ.
Ka ọ na-erule ngwụcha ọnwa Eprel, ndị ọrụ nchekwa jidere Sidi Ould Sidna na ihe dị ka mmadụ iri abụọ ndị ọzọ a na-enyo enyo na ha tinyere aka n'ogbugbu na mwakpo a wakporo ụlọ ọrụ nnọchiteanya Israel n'ọnwa Febụwarị.
== Edensibịa ==
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />
8q6lj4a8178rhzfz1ogjpfbkszi4zc5