Wikipedia ilowiki https://ilo.wikipedia.org/wiki/Umuna_a_Panid MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter Midia Espesial Tungtungan Agar-aramat Agar-aramat tungtungan Wikipedia Wikipedia tungtungan Papeles Papeles tungtungan MediaWiki MediaWiki tungtungan Plantilia Plantilia tungtungan Tulong Tulong tungtungan Kategoria Kategoria tungtungan TimedText TimedText talk Modulo Modulo tungtungan Event Event talk 0 4943 405993 405132 2026-06-22T14:19:11Z InternetArchiveBot 14943 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 405993 wikitext text/x-wiki {{coord|-1.44|15.556|display=title|type:country}} {{Infobox pagilian |conventional_long_name = Republika ti Kongo |native_name = {{patubo a nagan|fr|République du Congo|fontsize=100%}}<br />{{patubo a nagan|mkw|Repubilika ya Kôngo|fontsize=100%}}<br />{{patubo a nagan|ln|Republíki ya Kongó|fontsize=100%}} |common_name = ti Republika ti Kongo |image_flag = Flag of the Republic of the Congo.svg |image_coat = Coat of arms of the Republic of the Congo.svg |national_motto = {{patubo nga insasao|fr|"Unité, Travail, Progrès"|italics=off|nolink=on}}<br />({{Lang-ilo|"Panagkaykaysa, Obra, Progreso"}}) |image_map = {{Switcher|[[Papeles:Republic of the Congo (orthographic projection).svg|frameless]]|Ipakita ti globo|[[Papeles:Location Republic of the Congo AU Africa.svg|upright=1.15|frameless]]|Ipakita ti mapa ti Aprika|default=1}} |map_caption = |national_anthem = {{patubo a nagan|fr|[[La Congolaise]]|nolink=on}}<br />{{patubo a nagan|kg|Besi Kôngo}}<br />({{Lang-ilo|"Ti Kongoles"}})<div style="padding-top:0.5em;">[[Papeles:National anthem of the Republic of the Congo.oga|center]]</div> |official_languages = [[Pagsasao a Pranses|Pranses]] |national_languages = {{hlist |[[Pagsasao a Kituba|Kituba]] | [[Pagsasao a Lingala|Lingala]]}}<ref name=Digitheque>{{cite web|url=https://mjp.univ-perp.fr/constit/cg2015.htm |language=fr|title=Constitution de 2015 |work=Digithèque matériaux juridiques et politiques, Jean-Pierre Maury, Université de Perpignan |access-date=2 Enero 2021}}</ref> |demonym = <span class="noautolink">Kongoles</span> |ethnic_groups = {{unbulleted list | 40.5% [[Tattao a Kongo|Kongo]] | 16.9% [[Tattao a Teke|Teke]] | 13.1% [[Tattao a Mbochi|Mbochi]] | 5.6% [[Tattao a Sangha|Sangha]] | 23.9% Dadduma nga Aprikano/Europeano }} |capital = [[Brazzaville]] |coordinates = {{Coord|4|16|S|15|17|E|type:city}} |largest_city = [[Brazzaville]] |government_type = [[Unitario nga estado|Unitario]] a [[Dominante a partido a sistema|dominante a partido]] a [[Semi-presidensial a sistema|semi-presidensial]] a [[republika]] |leader_title1 = Presidente |leader_name1 = [[Denis Sassou Nguesso]] |leader_title2 = Kangruanaan a Ministro |leader_name2 = [[Anatole Collinet Makosso]] |legislature = Parlamento |upper_house = Senado |lower_house = Nailian nga Asemblia |area_km2 = 342,000 |area_sq_mi = 132,047 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |area_rank = Maika-64 <!-- Should match [[List of countries and dependencies by area]] --> |percent_water = 3.3 |population_estimate = {{UN Population|Congo}}{{UN Population|ref}} |population_estimate_year = {{UN Population|Year}} |population_estimate_rank = Maika-117 |population_census = |population_census_year = |population_density_km2 = 12.8 |population_density_sq_mi = 33.1 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = Maika-204 |GDP_PPP_year = 2019 |GDP_PPP = $32.516 bilion |GDP_PPP_per_capita = $7,119<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=80&pr.y=5&sy=2019&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=634&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC&grp=0&a=|title=Report for Selected Countries and Subjects|website=www.imf.org|language=en}}</ref> |Gini_year = 2011 |Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> |Gini = 40.2 <!--number only--> |Gini_ref = <ref>{{cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/|title=GINI index|publisher=World Bank|access-date=12 Septiembre 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209003326/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI|archive-date=9 Pebrero 2015|url-status=live|language=en}}</ref> |Gini_rank = |GDP_nominal = $11.162 bilion |GDP_nominal_year = 2019 |GDP_nominal_per_capita = $2,444<ref name="auto" /> |HDI_year = 2019<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> |HDI_change = decrease<!--increase/decrease/steady--> |HDI = 0.574 <!--number only--> |HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 Disiembre 2020|publisher=United Nations Development Programme|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=16 Disiembre 2020|language=en}}</ref> |HDI_rank = Maika-149 |sovereignty_type = Wayawaya |established_event1 = Naipatakder ti republika |established_date1 = 28 Nobiembre 1958 |established_event2 = manipud iti [[Pransia]] |established_date2 = 15 Agosto 1960 |currency = [[Pranko a CFA ti Tengnga nga Aprika]] |currency_code = XAF |time_zone = [[Oras ti Laud nga Aprikaa|WAT]] |utc_offset = +1 |drives_on = kanawan |calling_code = +242 |cctld = [[.cg]] | religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; |88.5% [[Kristianidad]] |—52.9% [[Simbaan a Katoliko|Romano Katoliko]] |—27.3% [[Protestante]] |—8.3% Dadduma a Kristiano |4.7% Dagiti tradisional a pammati |3.0% Awan relihion |2.3% Dadduma |1.5% Di nairangarang }} | religion_year = 2015 | religion_ref =<ref name="ARDA">{{cite web|date=2015|title=Congo, Republic of the|access-date=18 Mayo 2020|publisher=Association of Religion Data Archives|url=http://www.thearda.com/internationalData/countries/Country_58_1.asp|language=en|archive-date=2020-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022230535/https://thearda.com/internationalData/countries/Country_58_1.asp|url-status=dead}}</ref> }} Ti '''Republika ti Kongo''' ({{lang-fr|République du Congo}}, {{lang-mkw|Repubilika ya Kôngo}}), ammo pay a kas '''Kongo-Brazzaville''', ti '''Kongo a Republika'''<ref>{{cite news|url=http://topics.nytimes.com/top/news/international/countriesandterritories/congo/|title=Congo Republic|author1=Sewell Chan |author2=Madeleine Kruhly|author3=Hannah Olivennes|name-list-style=amp|date=12 Mayo 2016|access-date=6 Enero 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140107004300/http://topics.nytimes.com/top/news/international/countriesandterritories/congo/|archive-date=7 Enero 2014|url-status=live|language=en}}</ref><ref name="ambacongofr.org">{{cite web|url=https://ambacongofr.org/index.php/le-congo|title=Le congo|language=fr|access-date=2021-08-17|archive-date=2020-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603040258/https://ambacongofr.org/index.php/le-congo|url-status=dead}}</ref> wenno simple laeng a kas '''Kongo''' wenno '''ti Kongo''', ket ti maysa a pagilian a mabirukan iti akinlaud nga aplaya ti [[Tengnga nga Aprika]]. Mabeddengan ti pagilian iti laud babaen ti [[Gabon]], iti amianan a laud babaen ti [[Kamerun]] ken iti amianan a daya baabaen ti [[Republika ti Tengnga nga Aprika]], iti abgaatan a daya babaen ti [[Demokratiko a Republika ti Kongo|DR Kongo]], iti abagatan babaen ti exclave ti [[Angola]] itif [[Probinsia ti Cabinda|Cabinda]] ken iti abagatan a laud babaen ti [[Taaw Atlantiko]]. Ti [[Pagsasao a Pranses|Pranses]] ti [[opisial a pagsasao]] ti Republika ti Kongo. Kaaduan idi ti rehion dagiti tribu ti agsasao iti [[Dagiti tattao a Bantu|Bantu]] kadagiti napalabas a 3,000 a tawen, a nagbangon kadagiti dalan ti pagtagilakuan a mapan iti labneng ti [[Karayan Kongo]]. T Kongo ket dati a parte ti Kolonia ti Pranses iti Ekuatorial nga Aprika.<ref name="CIA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-republic-of-the/ |title=Congo, Republic of the |publisher=CIA – The World Factbook |access-date=30 Mayo 2007 |language=en |archive-date=2021-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109222956/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-republic-of-the |url-status=dead }}</ref> Nabangon ti Republika ti Kongo idi 28 Nobiembre 1958 ken nakagun-od iti wayawaya manipud iti Pransia idi 1960. Daytoy ket maysa idi nga [[estado a Marxista–Leninista]] manipud idi 1969 aginggana idi 1992, babaen ti nagan a [[Republika ti Tattao ti Kongo]]. Ti [[naturay nga estado]] ket addaan idi kadagiti adu ti partidona a panagbubutos manipud idi 1992, ngem natuppuak ti maysa a demokratiko a nabutosan a gobierno iti [[Sibil a Gubat ti Republika ti Kongo (1997–99)|Sibil a Gubat ti Republika ti Kongo]] idi 1997, ken ni Presidente [[Denis Sassou Nguesso]], nga immuna a nagturay idi 1979, ket nagturayen kadagiti ganggani nga uppat a dekada. Ti Republika ti Kongo ket maysa a kameng ti [[Kappon ti Aprika]], ti [[Nagkaykaysa a Pagpagilian]], [[La Francophonie]], ti [[Komunidad ti Ekonomia dagiti Estado ti Tengnga nga Aprika]], ken ti [[Di Nailinia a Tignay]]. Nagbalin daytoy a ti maikapat a kadakkelan nga agpatpataud iti lana iti [[Golpo ti Guinea]], ken mangipaay iti pagilian iti maysa a grado iti prosperidad nupay dagiti instabilidad ti politika ken ekonomia kadagiti sumagmamano a lugar ken ti di agpapada a pannakaiwarwaras kadagiti matgedan iti lana iti amin a paset ti pagilian. Nakaro nga agkamkammatalek ti ekonomia ti Kongo iti sektor ti lana,<ref name="2018_nzaou_kongo">{{cite book |last1= Nzaou-Kongo |first1=Aubin|title= Exploitation des hydrocarbures et protection de l'environnement en République du Congo : essai sur la complexité de leurs rapports à la lumière du droit international. |date=2018|url=https://www.idref.fr/229819249 |access-date=15 Enero 2021|language=fr}}</ref> ken kimmaro a bimmuntog ti irarang-ay ti ekonomia manipud iti panagsuek dagiti presio ti lana kalpasan idi 2015. Iti populasion iti 5.2 a riwriw, 88.5% iti pagilian ket agsansanay iti Kristianidad. == Etimolohia == Nanaganan ti Repubika ti Kongo manipud iti [[Karayan Kongo]], a ti naganna ket naala met iti [[Pagarian ti Kongo|Kongo]], ti maysa a pagarian ti [[Dagiti tattao a Bantu|Bantu]] a nangsakup ti sabanganna iti panawen ti pannakaduktal babaen dagiti Portuges idi 1483<ref>Gates, Louis & Appiah, Anthony. ''Africana: The Encyclopedia of the African and African American Experience'', p. 1105. 1999.</ref> wenno 1484.<ref>Olson, James S. & Shadle, Robert. ''[https://books.google.com/books?id=uyqepNdgUWkC&pg=PA225 Historical Dictionary of European Imperialism]'', p. 225. Greenwood Publishing Grp., 1991. {{ISBN|0-313-26257-8}}.</ref> Nala ti nagan ti pagarian manipud iti tattaona, ti [[Bakongo]], ti maysa nga endonimo a makunkuna a ti kayatn a sawen ket "dagiti mangnganup" ({{lang-kg|mukongo}}, ''nkongo'').<ref>Bentley, Wm. Holman. ''Pioneering on the Congo''. Fleming H. Revell Co., 1900.</ref> Idi las-ud ti panawen idi kinolonisado babaen ti Pransia, daytoy ket ammo idi a kas ti ''[[Kongo ti Pranses]]'' wenno ''Tengnga a Kongo''. Tapno mailasin daytoy manipud iti kaarrubana a [[Demokratiko a Republika ti Kongo]], daytoy ket sagpaminsan a maibagbaga a kas ''Kongo (Brazzaville)'' wenno ''Kongo-Brazzaville''. Naala ti [[Brazzaville]] manipud iti nagpundar iti kolonia, ni [[Pierre Savorgnan de Brazza|Pierre Savorgnan de Brazzà]], ti maysa a natakneng nga Italiano a ti titulona ket mangibagbaga iti ili ti Brazzacco, iti komuna ti [[Moruzzo]], a ti naganna ket naala met manipud iti [[Pagsasao a Latin|Latin]] a ''Brattius'' wenno ''Braccius'', ti kayatna a sawen iti isuda a dua ket "ima".<ref>Frau, Giovanni ''Dizionario Toponomastico Friuli-Venezia Giulia''. Istituto per l'Enciclopedia del Friuli-Venezia Giulia, 1978.</ref> == Dagiti nagibasaran == {{Reflist}} == Adu pay a mabasbasa == *Maria Petringa, ''Brazza, A Life for Africa'' (2006) {{ISBN|978-1-4259-1198-0}} == Dagiti akinruar a silpo == {{Commons-nailinia}} {{Wikivoyage-inline|Republic of the Congo}} *{{curlie|Regional/Africa/Congo}} *{{wikiatlas|the Republic of the Congo|Republika ti Kongo}} {{Dagiti pagilian ti Aprika}} {{Kontrol ti autoridad}} {{DEFAULTSORT:Kongo, Republika iti}} [[Kategoria:Republika ti Kongo| ]] [[Kategoria:Dagiti pagilian idiay Aprika]] [[Kategoria:Dagiti Bantu a pagilian ken teritorio]] [[Kategoria:Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko]] [[Kategoria:Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Pranses]] [[Kategoria:Dagiti estado a kameng ti La Francophonie]] [[Kategoria:Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Aprika]] [[Kategoria:Dagiti republika]] [[Kategoria:Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1960]] [[Kategoria:Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian]] kgpziuvasjg00sb4uqwqp3jweoo3gma 10 11782 405994 204958 2026-06-23T10:42:55Z CommonsDelinker 133 Sinukatan ti Flag_of_Peru_(state).svg iti [[File:War_flag_of_Peru.svg]] (babaen ni [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] gapu ta: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · This is not the State flag, this is the war 405994 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|ipakita ti datos ti pagilian</noinclude>}}} | alias = Peru | flag alias = Flag of Peru.svg | flag alias-1825 = Flag of Peru (1825 - 1950).svg | flag alias-state = War flag of Peru.svg | flag alias-naval = War flag of Peru.svg | link alias-naval = Peruvian Navy | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1825 | var2 = state | redir1 = PER </noinclude> }} 9r6t6sy6xd08jir3mpc7i0it63beuo9