Wikipedia
ilowiki
https://ilo.wikipedia.org/wiki/Umuna_a_Panid
MediaWiki 1.47.0-wmf.24
first-letter
Midia
Espesial
Tungtungan
Agar-aramat
Agar-aramat tungtungan
Wikipedia
Wikipedia tungtungan
Papeles
Papeles tungtungan
MediaWiki
MediaWiki tungtungan
Plantilia
Plantilia tungtungan
Tulong
Tulong tungtungan
Kategoria
Kategoria tungtungan
TimedText
TimedText talk
Modulo
Modulo tungtungan
Event
Event talk
Astronomia
0
5366
407162
406760
2026-10-19T18:45:30Z
InternetArchiveBot
14943
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
407162
wikitext
text/x-wiki
{{Napili nga artikulo}}[[Papeles:Starsinthesky.jpg|thumb|Ti maysa a [[bituen]]-nga agporporma ti rehion idiay [[Dakkel a Magallanes nga Ulep]], maysa daytoy a [[rinangis nga ariwanas]].]]
[[Papeles:Crab Nebula.jpg|thumb|right| Ti maysa a ladawan ti [[Nebula a Rasa]], nabatbati iti bimtak a [[supernova a tidda]], ala iti Teleskopio Hubble]]
Ti '''astronomia''' ket maysa a [[masna a siensia]] a tulagan ti panagadal dagiti [[Astronomiko a banag|nainlangitan a banag]] (a kas dagiti [[bituen]], [[planeta]], [[bandús]], [[nebula]], [[raay ti bituen]] ken [[ariwanas|dagiti ariwanas]]) ken penomena a nagtaud ti ruar ti [[tangatang iti Daga]] (a kas ti [[Kosmiko a mikroonda a lugar iti likud a panagsilnag|kosmiko a lugar iti likud a panagsilnag]]). Mairebbeng daytoy ti ebolusion, pisika, kimiko, meteorolohia, ken panaggunay dagiti nainlangitan a banag, ken dagiti pay [[maipapan ti bagi a kosmolohia|panagporma ken panagrang-ay iti law-ang]].
Ti astronomia ket maysa kadagiti kadaanan a siensa. Dagiti prehistoriko a kultura nagibatida kadagiti astronomiko nga artepakto a kas dagiti [[Ehipsio nga astromonia|Ehipsio a monumento]], [[Nubiano a piramido|Nubiano a monumento]] ken [[Stonehenge]], ken dagiti immuna a sibilisasion a kas dagiti [[Babiloniko nga astronomai|Babiloniko]], [[Griego nga astronomia|Griego]], [[Insik nga astronomia|Insik]], [[Indio nga astronomia|Indio]], [[Tattao nga Irani|Irani]] ken [[Maya a sibilisasion|Maya]] ket nagaramidda kadagiti naipamuspusan a panagpalpaliiw iti [[rabii a langit]]. Nupay kasta, ti panagparnuay iti [[teleskopio]] ket nasken sakbay a ti astronomia ket naiparang-ay iti maysa a moderno a siensia. Iti pakasaritaan, ti astronomia ket nangiraman kadagiti disiplina a nadumduma a kas dagiti [[astrometria]], [[nailangtan a panaglayag]], panagpalpaliiw nga astronomia, ti panagaramid kadagiti [[kalendario]], ken [[astrolohia]], ngem ti propesional nga astronomia iti agdama nga aldaw ket naipanunotanen a kapadpada iti agdama nga aldaw nga [[astropisika]].
Idi panawen ti maika-20 a siglo, ti paset iti propesional nga astronomia nabingay iti [[panagpalpaliiw nga astronomia|panagpalpaliiw]] ken dagiti teoretiko a sanga. Ti panagpalpaliiw nga astronomia ket naipakatengngaan ti isip para iti panagala kadagiti datos manipud ti panagpalpaliiw kadagiti nanilangitan a banag, a dagitoy ket mausig nga agusar kadagiti kangrunaan a pamunganayan iti pisika. Ti teoretiko nga astronomia ket maidaya nga agturong ti panagrang-ay iti kompiuter wenno dagiti mausig a modelo a mangilawlawag kadagiti astrnomiko a banag ken penomena. Dagitoy dua a paset ket agraemda iti tunggal maysa, a ti teoretiko nga astronomia ket agsuksukimat ti panagipalawag ti nagbagan tipanagpalpaliiw, ken dagiti panagpalpaliiw nga inusar tapno mapasingkedan dagiti nagbanagan ti teoria.
Dagiti [[agdadamo nga astronomia|agdadamo nga astronomo]] ket naikaitedda kadagiti kontribusion kadagiti nangruna a panagduktal ti astronomia, ken ti astronomia ket maysa kadaigiti bassit laeng a siensia a dagiti agdadamo ket mabalinda a mapakabaelan iti aktibo a karebbengan, a naipangpangruna iti panagduktal ken panagpalpaliiw iti aglabas a [[penomena]].
Ti astronomia ket saan koma a maiyallilaw iti [[astrolohia]], ti pammati a sistema a mangitunton a ti pannakibiang ti nagtagitaoan ket mainaig kadagiti puesto dagiti nainlangitan a banag. Uray no dagitoy [[Astrolohia ken astronomia|dua a paset]] ket makibinningayda ti kadawyan a nagtaudan dagitoy tattan ket interoda a naisangayan.<ref name="new cosmos">{{cite book|first=Albrecht |last=Unsöld|first2=Bodo |last2=Baschek |first3=W.D. |last3=Brewer|title=Ti Baro a Kosmos : Ti Panagiyamammo ti Astronomia ken Astropisika|year=2001| location=Berlin, New York|publisher=Springer|isbn =3-540-67877-8}}</ref>
==Dagiti balikas==
Ti balikas nga ''astronomia'' (manipud dagiti [[Taga-ugma a Griego|Griego]] a balikas nga ''astron'' (''[[wiktionary:ἄστρον#Ancient Greek|ἄστρον]]''), "bituen" ken [[wiktionary:-nomy|-nomy]] manipud ti ''nomos'' (''[[wiktionary:νόμος#Ancient Greek|νόμος]]''), "linteg" wenno "kultura") literal a kayatna a saoen ket ti "linteg dagiti bituen" (wenno "kultura dagiti bituen" depende ti panakaipatarus).
===Panagusar ti terminno nga "astronomia" ken "astropiska"===
Iti sapapsap, ti termino nga "astronomia" wenno "astropisika" ket mabalin nga usaren a mangitudo iti daytoy a suheto.<ref name="scharrinhausen">{{cite web
|title=Usiosero ti Kaipapanan ti Astronomia: Ania kadi ti paggiddiatan a nagbaetan ti astronomia ken astropisika?
|url=http://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=30
|first=B.
|last=Scharringhausen
|accessdate=20 Hunio 2007
|archive-url=https://web.archive.org/web/20070609102139/http://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=30
|archive-date=2007-06-09
|url-status=dead}}</ref><ref name="odenwald">{{cite web
|title=Dagiti naidulin a Saludsod ken Sungbat ti Astronomia: Ania kadi ti paggiddiatan a nagbaetan ti astronomia ken astropisika?
|url=http://www.astronomycafe.net/qadir/q449.html
|first=S. |last=Odenwald
|accessdate=20 Hunio 2007}}</ref><ref name="pennstateerie">{{cite web
|title=Penn State Erie-a Pagadalan iti Siensia-Astronomia ken Astrophisika
|url=http://www.erie.psu.edu/academic/science/degrees/astronomy/astrophysics.htm
|accessdate=20 Hunio 2007}}</ref> Naibatay iti nainget a panagilawlawag ti diksionario, dagiti "astronomia" ket mangitudo "ti panagadal kadagiti panggep ken banag iti ruar ti tangatang ti Daga ken dagiti bukodda a kaipappanan ti bagi ken dagiti bukodda a kimiko a tagikua"<ref name="mw-astronomy">{{cite web
|title=Merriam-Webster Online
|work=Dagiti nagbanagan par aiti "astronomia"
|url=http://www.m-w.com/dictionary/astronomy
|accessdate=20 Hunio 2007}}</ref> ken ti "astropisika" ket mangitudo ti sanga iti astronomia a mangitulag "dagiti panagkukua, maipapan ti bagi a tagikua, ken dinamiko a panagaramid kadagiti nailangtan a banag ken penomena".<ref name="mw-astrophysics">{{cite web
|title=Merriam-Webster Online
|work=Dagiti nagbanagan para iti "astropisika"
|url=http://www.m-w.com/dictionary/astrophysics
|accessdate=20 Hunio 2007}}</ref> Adda dagiti kaso, a kas ti pannakayamammo ti immuna a libro a pagadalan a ''Ti Maipapan ti Bagi a Law-ang'' babaen ni [[Frank Shu]], "astronomai" ket mabalin nga usaren a mangipalawag ti kababalin a panagadal iti daytoy a suheto, a ti "astropisika" ket inusar a pannakaipalawag ti maidaya ti pisika a bersion iti daytoy a suheto.<ref name="shu1982">{{cite book
|first = F. H. |last=Shu
|title = Ti Maipapan ti Bagi a Law-ang
|url = https://archive.org/details/physicaluniverse00shuf |publisher = Dagiti Libro ti Unibersidad ti Siensia
|year = 1982
|location = Mill Valley, California
|isbn = 0-935702-05-9}}</ref> Nupay kasta, gapu dagiti moderno a panagsuksukisok ti astronomia ket mangitulag kadagiti suheto a maikabagian ti pisika, ti moderno nga astronomia ket mabalin a matawagan iti astropisika.<ref name="scharrinhausen"/> Adda dagiti bassit a paset, a kas ti astrometria, ket puro nga astronomia nga adadda pay ngem astropisika. Dagiti nadumaduma a departamento a pagaramidan dagiti sientista ti panagsukisok iti daytoy a suheto ket mabalin nga agusar ti "astronomia" ken "astropisika," paset a depende no ti departamento ket naipakasaritaan a kimmappon iti pisika a departamento,<ref name="odenwald"/> ken adu kadagiti propesional nga astronomo ket addaanda iti pisika nga adadda ngem dagiti grado nga astronomia.<ref name="pennstateerie"/> Maysa kadagiti agpakauna a sientipiko a warnakan iti daytoy a paset ket ti Europeano a warnakan a nanaganan ti [[Astronomia ken Astropisika]]. Dagiti agpakauna a warnakan nga Amerikano ket ti [[Ti Astropisika a Warnakan]] ken [[Ti Astronomiko a Warnakan]].
==Pakasaritaan==
{{Main|Pakasaritaan iti astronomia}}
{{Adu pay|Arkeoastronomia|Listaan dagiti astronomo}}
[[Papeles:Planisphæri cœleste.jpg|thumb|Ti nainlangitan a mapa manipud ti maika-17 a siglo, babaen ti Danes a kartograpo a ni [[Frederik de Wit]].]]
Idi un-unana nga aldaw, ti astronomia ket binukel laeng ti panagpalpaliiw ken dagiti maipadpadto a panaggunay dagiti banag a makitkita babaen ti mata laeng. Kadagiti dadduma a lokasion, a kas ti [[Stonehenge]], dagiti nasapa kultura ket nagurnosda kadagiti adu nga artipakto a mabalin a dagitoy ket adda kadagiti kapanggepan ti astronomia. Iti maipatinayon kadagiti seremonia a pangusar, dagitoy nga obserbatorio ket mabalin a mausar a panangikeddeng dagiti tiempo, ti nangruna a banag ti pannakaammo ti panagmula dagiti maapit, ken ti pay pannakaawat ti kaatiddog ti tawen.<ref name="history">Forbes, 1909</ref>
Sakbay a naparnuay dagiti ramit a kas ti teleskopio, ti nasapa a panagadal dagiti bituen ket naar-aramid laeng kadagiti lugar a mabalin a magun-od, a kas dagiti natayag a pasdek ken dagiti nangato a lugar nga inus-usar laeng ti mata. Idi rimmang-ay ti sibilisasion, a naipangpangruna idiay [[Babiloniko nga astronomia|Mesopotamia]], [[Insik nga astronomia|Tsina]], [[Ehipsio nga astronomia|Ehipto]], [[Griego nga astronomia|Gresia]], [[Indiano nga astronomia|India]], ken [[Maya a sibilisasion|Tengnga nga Amerika]], naaramid dagiti astronomiko nga obserbatorio, ken dagiti kapanunotan ti katutubo ti law-ang ket nangrugi a nasukisok. Kaaduan kadagiti nasapa nga astronomia ket pudno a binukel ti panagimapa kadagiti puesto dagiti bituen ken dagiti planeta, ti siensia tattan a naitudtudo a kas ti [[astrometrio]]. Manipud kadagitoy a panagpalpaliiw, dagiti nasapa a naipanpanunotan kadagiti planeta ket naporma, ken ti kasasaad ti Init, Bulan ken Daga iti law-ang ket pilosopiko a nasukisok. Ti Daga ket nainpamattian nga isu ti sentro ti law-ang a ti Init, ti Bulan ken dagiti bituen ket agpalpalikmut ti lawlawna. Daytoy ket naam-ammuan a kas ti [[heosentriko a modelo]] ti law-ang, wenno ti [[Ptolemaiko a sistema]], a nainaganan daytoy babaen kenni [[Ptolomeo]].<ref>{{cite book|last=DeWitt|first=Richard|title=Dagiti sirmata ti lubong: Ti Pangyuna ti Pakasaritaan ken Pilosopia ti Siensia|url=https://archive.org/details/worldviewsintrod0000dewi|year=2010|publisher=Wiley|location=Chichester, Inglatera|isbn=1-4051-9563-0|page=[https://archive.org/details/worldviewsintrod0000dewi/page/113 113]|chapter=Ti Ptolemaiko a Sistema}}</ref>
Ti naisangsangayan a nangruna a nasapa a naiparang-ay ket isu idi ti panagrugi ti matematiko ken sientipiko nga astronomia, a nagrugi kadagiti [[Babiloniko nga astronomia|Babilonio]], a nangipundar kadagiti pundasion para kadagiti sumaganad nga astronomiko a tinawtawid a naparang-ay kadagiti adu a ken sabsabali a sibilisasion.<ref>{{cite journal|title=Scientific Astronomy in Antiquity|author=Aaboe, A. |journal=Pilosopiko a Transaksion ti Naarian a Kagimongan|volume=276|issue=1257|year=1974|pages=21–42|jstor=74272|doi=10.1098/rsta.1974.0007|bibcode = 1974RSPTA.276...21A }}</ref> Ti [[Babiloniko nga astronomia|Babilonio]] ket naduktalanda a [[dagiti lunar a salip]] ket nagsubsublida babaen dagiti siklo a naam-ammuan a kas ti [[Saros a siklo|saros]].<ref>{{cite web|url=http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/SEsaros/SEsaros.html|title=Dagiti salip ken ti Saros|publisher=NASA|accessdate=28 Oktubre 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071030225501/http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/SEsaros/SEsaros.html|archivedate=2007-10-30|url-status=dead}}</ref>
[[Papeles:AiKhanoumSunDial.jpg|thumb|upright|Ti Griego nga ekuador nga [[init a pagorasan]], [[Alehandra idiay Oxus]], tatta nga aldaw nga [[Apganistan]] maika-3 ken maika-2 a siglo BCE.]]
Kalpasan dagiti Babilonio, adda dagiti adu a panagrang-ay ti astronomia a naaramid idiay [[taga-ugma a Gresia]] ken ti [[Helenistiko a sibilisasion|Helenistiko]] a lubong. Ti [[Griego nga astronomia]] ket naiyuna a naidasig babaen ti panagsukisok ti nanakem, pisikal a panakailawlawag para iti nainlangitan a penomena.<ref>{{Cite book| last = Krafft| first = Fritz| year = 2009| contribution = Astronomia| editor-last = Cancik| editor-first = Hubert| editor2-last = Schneider| editor2-first = Helmuth| title = Baro a Pauly ni Brill}}</ref> Idi maika-3 a siglo BC, ni [[Aristarko iti Samos]] ket nagkarkulo ti kadakkel ti Daga, ken rinukodna ti [[Ni Aristarko iti Kadakkel ken Kaadayo|kadakkel ken kaadayo ti Bulan ken ti Init]], ken isu ti immuna a nangidiaya ti [[heliosentrismo|heliosentriko]] a modelo ti of sistema a solar. Idi maika-2 a siglo BC, ni [[Hiparko]] ket naduktalanna ti [[presesion]], kinarkulona ti kadakkel ken kaadayo ti Bulan ken nagparnuay kadagiti kasapaan a naam-ammuan nga astronomiko a ramramit a kas ti [[astrolabio]].<ref>{{cite web|url=http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Hipparchus.html|title=Hiparko iti Rodas|publisher=Pagadalan iti Matematika ken Estadistika, Unibersidad ti St Andrews, Eskosia|accessdate=28 Oktubre 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071023062202/http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Hipparchus.html|archivedate=2007-10-23|url-status=live}}</ref> Ni Hiparko ket nagpartuat pay ti konprehensibo a katologo dagiti 1020 a bituen, ken kaaduan kadagiti konstelasion ti akin-amianan a hemisperio a naala manipud ti Griego nga astronomia.<ref>Thurston, H., [http://books.google.com/books?id=rNpHjqxQQ9oC&pg=PA2 ''Nasapa nga Astronomia.''] Springer, 1996. {{ISBN|0-387-94822-8}} p. 2</ref> Ti [[Antikythera a mekanismo]] (c. 150–80 BC) ket maysa idi a nasapa nga [[analogo a kompiuter]] a naidaremdem a mangkarkulo ti lokasion ti [[Init]], [[Bulan]], ken dagiti [[planeta]] para iti naited a petsa. Dagiti teknolohiko nga artipakto nga adda ti kapadpada a karikut ket saan a naiparuar aginggana idi maika-14 a siglo, nga idi ti mekaniko nga [[astronomiko a pagorasan]] ket rimmuar idiay [[Europa]].<ref name=insearchoflosttime>{{cite journal|last1=Marchant|first1=Jo|title=Panagsuksukisok ti napukaw nga oras|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2006-11-30_444_7119/page/534|journal=Nature|volume=444|issue=7119|pages=534–8|year=2006|pmid=17136067|doi=10.1038/444534a|bibcode = 2006Natur.444..534M }}</ref>
Idi las-ud ti Tenga a Pnawen, ti astronomia ket kaaduan a nagtaltalinaay idiay [[Tengnga a Panawen|mediebal]] nga Europa, aginggana idi maika-13 a siglo. Nupay kasta, ti [[Astronomia iti mediebal Islam|astronomia ket rimmang-ay idiay Islamiko a lubong]] ken dagiti dadduma pay a paset ti lubong. Daytoy ti nakaiturongan ti pannakairuar dagiti immuna nga astronomiko nga [[obserbatorio]] iti [[Muslim a lubong]] babaen idi nasapa a maika-19 a siglo.<ref name=Kennedy-1962>{{Cite journal |last=Kennedy |first=Edward S. |year=1962 |title=Panagrepaso: ''Ti Obserbatorio iti Islam ken ti Bukodna a Lugar iti Sapasap a Pakasaritaan ti Obserbatorio'' babaen ni Aydin Sayili |journal=Isis (warnakan) |volume=53 |issue=2 |pages=237–239 |doi=10.1086/349558 }}</ref><ref name = "Micheau-992-3">{{Cite journal|last=Micheau|first=Francoise|title=Dagiti Sientipiko nga Instituto iti Mediebal nga Asideg a Daya|pages=992–3}}, iti {{Harv|Rashed|Morelon|1996|pp=985–1007}}</ref><ref>{{cite book |last=Nas |first=Peter J|title=Urban Symbolism|url=https://archive.org/details/urbansymbolism0008unse |year=1993 |publisher=Brill Academic Publishers |isbn=90-04-09855-0|page=[https://archive.org/details/urbansymbolism0008unse/page/n357 350]}}</ref> Idi 964, ti [[Andromeda nga Ariwanas]], ti kadakkelan nga [[ariwanas]] idiay [[Lokal a Grupo]], a naglaon ti [[Nagririmpuok a Bitbituen]], ket naduktalan idi babaen ti Persiano nga astronomo a ni [[Abd al-Rahman al-Sufi|Azophi]] ken immun-una nga inpalpalawag idiay ''[[Libro dagiti Saan nga Agkutkuti a Bituen]]''.<ref name="NSOG">{{cite book |last= Kepple |first= George Robert |author2= Glen W. Sanner |title= Ti Rabii a Langit Pagsurotan ti Agpalpaliiw, Tomo 1 |publisher= Willmann-Bell, Inc |year= 1998 |isbn= 0-943396-58-1 |page=18}}</ref> Ti [[SN 1006]] a [[supernova]], ti karaniagan nga [[apparent magnitude|nalawag a magnitud]] nga estelar a pasamak iti nairehistro apakasaritaan, ket napaliiw idi babaen ti Ehipsio Arabiko nga astronomo a ni [[Ali ibn Ridwan]] ken dagiti [[Insik nga astronomia|Insik nga astronomo]] idi 1006. Adda dagiti nalatak nga Islamiko nga (kadawyan ket Persiano ken Arabo) nga astronomo a nakaited kadagiti nangruna a kontribusion iti siensia ket mairaman ni [[Al-Battani]], [[Thebit]], [[Abd al-Rahman al-Sufi|Azophi]], [[Ja'far ibn Muhammad Abu Ma'shar al-Balkhi|Albumasar]], [[Abu Rayhan Biruni|Biruni]], [[Abū Ishāq Ibrāhīm al-Zarqālī|Arzachel]], [[Al-Birjandi]], ken dagiti astronomo ti [[Maragheh nga Obserbatorio|Maragheh]] ken [[Ulugh Beg nga Obserbatorio|Samarkand]] nga obserbatorio. Dagiti astronomo iti las-ud ti dayta a panawen ket nangipaammoda kadagiti adu nga [[Listaan dagiti Arabiko a naganti bituen|Arabiko a nagan a tattan ket maus-usar para kadagiti agmaymaysa a bituen]].<ref name="short history">{{cite book|first=Arthur|last=Berry|title=Ti Ababa a Pakasaritaan ti Astronomia Manipud ti Immun-una a Panawen Aginggana ti Maikasangapulo ket siam a Siglo|url=https://archive.org/details/shorthistoryofas0000berr|publisher=Dover Publications, Inc.|location=New York|year=1961|isbn=0-486-20210-0}}</ref><ref name="Cambridge history">{{cite book|editor=Hoskin, Michael|title=Ti Cambridge nga Ababa a Pakasaritaan ti Astronomia|publisher=Unibersidad ti Cambridge a Pagmalditan|year=1999|isbn = 0-521-57600-8}}</ref> Naipampamattian pay a dagiti tidda ti nadaddadael idiay [[Nalatak a Zimbabwe]] ken [[Timbuktu]]<ref>{{cite book|url=http://books.google.com/?id=Pk-bZMS_KdUC&pg=PA103&lpg=PA103|title= Ti naarian a pagarian iti Ghana, Mali, ken Songhay: biag idiay mediebal nga Aprika|first=Pat|last= McKissack|author2= McKissack, Frederick|year=1995|publisher=H. Holt|isbn=978-0-8050-4259-7}}</ref> ket mabalin a nangibalay ti maysa nga astronomiko nga obserbatorio.<ref>{{cite journal|url=http://www.newscientist.com/article/dn3137-eclipse-brings-claim-of-medieval-african-observatory.html|title=Ti salip ket nangiyeg ti pannakaitunton ti mediebal nga Aprikano nga obserbatorio|year=2002|journal=Baro a Sientista|accessdate=3 Pebrero 2010|last=Clark|first=Stuart|author2=Carrington, Damian}}</ref> Dagiti Europeano ket datida a namatmati nga awan ti astronomiko a panagpalpaliiw iti sakbay ti kolonial a Tengnga a Panawen a [[sub-Sahara nga Aprika]] ngem dagiti moderno a nadukduktalan ket mangipakpakita ti sabali.<ref>{{cite web|url=http://www.scienceinafrica.co.za/2003/november/cosmic.htm|title=Agsuksukisok ti Kosmiko nga Aprika ti Aprika nga astronomia|accessdate=3 Pebrero 2002|publisher=Siensia idiay Aprika|archive-date=2003-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20031203055223/http://www.scienceinafrica.co.za/2003/november/cosmic.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite book|url=http://books.google.com/?id=4DJpDW6IAukC&pg=PA180&lpg=PA180|title=Astronomia ti Aprikano a Kultura |author =Jarita C. Holbrook|author2=Medupe, R. Thebe|author3 = Urama, Johnson O.|publisher=Springer|year=2008|isbn=978-1-4020-6638-2}}</ref><ref>{{cite web|url=http://royalsociety.org/news.asp?year=&id=4117|title=Dagiti Aprikano ket nagad-adalda iti astronomia idi mediebal a panawen|date=30 Enero 2006|publisher=Ti Naarian a Kagimongan|accessdate=3 Pebrero 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080609112829/http://royalsociety.org/news.asp?year=&id=4117|archivedate=2008-06-09|url-status=live}}</ref><ref>Stenger, Richard [http://articles.cnn.com/2002-12-05/tech/zimbabwe.observatory_1_supernova-forecast-eclipses-star?_s=PM:TECH Ti bituen ket nangipalpalawag ti Aprikano a 'Stonehenge']. CNN. Disiembre 5, 2002. Naala idi 2011-12-30.</ref>
===Sientipiko a rebolusion===
[[Papeles:Galileo moon phases.jpg|thumb|upright|Dagiti inladawan ken pinalpaliiw ni [[Galileo]] iti [[Bulan]] ket nangiparang a ti rabawna ket kabanbantayan.]]
Idi las-ud ti [[Renasimiento]], ni [[Nicolaus Copernicus]] ket nangisingasing ti maysa a [[heliosentriko a modelo]] ti [[sistema a solar]]. Dagiti obrana ket insalsalakan, pinadakkel, ken sinimpa babaen ni [[Galileo Galilei]] ken [[Johannes Kepler]]. Ni Galileo ket nagpabaro babaen ti panag-usar kadagiti teleskopio tapno mapasayaat dagitipanagpalpaliiwna.<ref name=f58-64/>
Ni Kepler ket isu idi ti immuna anagaramid ti sistema a nangipalpalawag kadagii husto a salaysay ti panaggunay dagiti planeta nga adda ti Init iti tengnga. Nupay kasta, ni Kepler ket saan a nagballigi a nagaramid ti pagannurotan a teoria para kadagiti linlinteg a sinursuratna.<ref>Forbes, 1909, pp. 49–58</ref> Daytoy ket naaramid babaen ti pinarnuay ni [[Isaac Newton]] a [[nainlangitan a dinamika]] ken ti [[grabidad|linteg ti panagguyod]] tapno maikanungpalan a maipalpalawag dagiti panaggunay dagiti planeta. Ni Newton ket nagparang-ay pay ti [[agballatek a teleskopio]].<ref name=f58-64>Forbes, 1909, pp. 58–64</ref>
Dagiti adu pay a pannakaduktal ket gapu kadagiti pannakaparang-ay ti kadakkel ken kasayaat dagiti teleskopio. Adda dagiti nasaysayaat a katologo dagiti bituen a pinataud babaen ni [[Nicolas Louis de Lacaille|Lacaille]]. Ti astronomo a ni [[William Herschel]] ket nagaramid kadagiti naisalaysayan a katologo dagiti nebulosidad ken rimpuok, ken idi 1781 nakaduktal ti planeta a [[Uranus]], ti immuna a nabirukan a planeta.<ref>Forbes, 1909, pp. 79–81</ref> Ti kaadayo ti maysa a bituen ket nairanngarang idi 1838 idi ti [[paralahe]] ti [[61 Cygni]] ket rinukod idi ni [[Friedrich Bessel]].<ref>Forbes, 1909, pp. 147–150</ref>
Idi las-ud ti maika-18 ken 19 a sigsiglo, ti pannakaikaskaso iti [[tallo a bagi a parikut]] babaen ni [[Leonhard Euler|Euler]], [[Alexis Claude Clairaut|Clairaut]], ken ni [[Jean le Rond d'Alembert|D'Alembert]] ket nangiturong ti nakanatad a panagipadto kadagiti panggep a panaggunay ti Bulan ken dagiti planeta. Daytoy nga obra ket pinasayaat babaen ni [[Joseph Louis Lagrange|Lagrange]] ken ni [[Pierre Simon Laplace|Laplace]], a nangpalubos a makarkulo ti masa dagiti planeta ken bulbulan manipud kadagiti panagkutkutida.<ref>Forbes, 1909, pp. 74–76</ref>
Dagiti naisangsangayan a pannakaparang-ay ti astronomia ket gapuanan ti pannakaiyamaamo ti baro a teknolohia, a mairaman ti [[espektroskopio]] ken [[otograpia]]. Ni [[Joseph von Fraunhofer|Fraunhofer]] ket nakaduktal kadagiti agarup a 600 a banda ti espektro ti Init idi 1814–15, a daytoy ket, idi 1859, ni [[Gustav Kirchhoff|Kirchhoff]] ket nangipakita kadagiti taudan ti kaadda dagiti nadumaduma nga elemento. Dagiti bituen napasingkedan a kapadpada ti Init ti Daga, ngem adda dagiti nawatiwat a sakup dagiti [[temperatura]], [[masa]], ken kadakkel.<ref name="short history" />
Ti kaadda ti ariwanas ti Daga, ti [[Nagririmpuok a Bitbituen]], a kas maysa a nailasin a grupo dagiti bituen, ket napasinkedang laeng idi maika-20 a siglo, a mairaman ti kaadda dagiti "akin-ruar" nga ariwanas, ken kalpasan ti daytoy, ti pannakaipalawag ti [[Law-ang]], a nakitkita iti panagadayo dagiti kaaduan nga ariwanas manipud ti kaniatayo.<ref name=Belkora2003>{{cite book|author=Belkora, Leila|title=Panagtartaripato kadagiti kalangitan: ti sarita ti pannakaduktaltayo iti Nagririmpuok a Bitbituen|isbn=978-0-7503-0730-7|url=http://books.google.com/?id=qBM-wez94WwC&printsec=frontcover|publisher=CRC Press|year=2003|pages=1–14}}</ref> Ti moderno nga astronomia ket nakaduktal pay kadagiti adu a naisalsalumina a banbanag a kas dagiti [[quasar]], [[pulsar]], [[blazar]], ken dagiti [[radio nga ariwanas]], ken nagus-usar kadagitoy a panagpalpaliiw tapno makaparang-ay kadagiti maipapan iti bagi a teoria a mangipalpalawag kadagitoy a banbanag iti termino dagiti maipadpada a naisalsalumina a banbanag a kas dagiti [[nangisit nga abut]] ken dagiti [[neutron a bituen]]. Ti [[maipapan iti bagi a kosmolohia]] ket nakaaramid kadagiti adu a panagrang-ay idi las-ud ti maika-20 a siglo, nga adda ti modelo ti [[Big Bang]] nga adu a nasupsuportaran babaen kadagiti ebidensia nga inted babaen ti astronomia ken pisika, a kasla iti [[kosmiko a mikroonda a likudan a radiason]], ti [[linteg ni Hubble]], ken ti [[Big Bang a nukleosintesis|kosmolohiko a kaadu dagiti elemento]]. Dagiti [[limbang a teleskopio]] ket nangpalubos kadagiti panagrukod kadagiti paset ti elektromagnetiko nga espektro a kadawyan a nalappedan wenno pusasawan babaen ti tangatang.
==Mapalpaliiw nga astronomia==
{{Nangruna|Mapalpaliiw nga astronomia}}
Iti astronomia, ti kangrunaan a taudan kadagiti pakaammo a maipanggep dagiti [[nainlangitan a bagi]] ken dagiti dadduma pay a banag ket ti makitkita a [[lawag]] wenno ti sapasap ti [[elektromagnetiko a radiasion]].<ref>{{cite web|url = http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/science/know_l1/emspectrum.html|title = Elektromagnetiko nga Espektro|publisher = NASA|accessdate = 8 Septiembre 2006|archiveurl = https://web.archive.org/web/20060905131651/http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/science/know_l1/emspectrum.html|archivedate = 2006-09-05|url-status = live}}</ref> Ti mapalpaliiw nga astronomia ket mabalin a mabingbingay babaen kadagiti napalpaliiw a rehion ti [[elektromagnetiko nga espektro]]. Adda dagiti paset ti espektro a mabalin a mapaliiw manipud ti rabaw ti [[Daga (planeta)|Daga]], bayat a dagiti dadduma a paset ket mabalin a mapaliiw laeng manipud ti nangato a lugar wenno ti limbang. Ti naisangsangayan a pakaammo kadagitoy a subpaset ket naited dita baba.
===Radio nga astronomia===
[[Papeles:USA.NM.VeryLargeArray.02.jpg|thumb|Ti [[Very Large Array|Dakkel Unay a Rimpuok]] idiay [[New Mexico]], ti kas pagarigan ti maysa a [[radio a teleskopio]]]]
{{Nangruna|Radio nga astronomia}}
Ti radio nga astronomia ket adalenna ti radiasion dagiti [[wavelength|kaatiddog ti allon]] a dakdakkel ngem ti agarup a maysa a milimetro.<ref name="cox2000">{{cite book
|editor=Cox, A. N.
|title=Astropisikal a Kuantidan ni Allen
|year=2000
|url=http://books.google.com/?id=w8PK2XFLLH8C&pg=PA124
|publisher=Springer-Verlag
|page=124
|location=New York
|isbn=0-387-98746-0}}</ref> Ti radio nga astronomia ket maigiddiat manipud kadagiti sabali a porma ti mapalpaliiw nga astronomia gapu a ti napaliiw a [[allon ti radio]] ket mabalin a matrato a kas dagiti [[allon]] ngem kas dagiti mapagtalkan a [[poton]]. Isu nag, daytyoy ket nalaklaka a marukod ti [[amplitud]] ken [[Paset (allon)|paset]] dagiti allon ti radio, a dagitoy ket saan a nalaka a maaramid kadagiti ababa a kaatiddog ti allon.<ref name="cox2000"/>
Urayno adda dagiti [[allon ti radio]] a mapatpataud babaen dagiti astronomiko a banag iti porma iti [[radiason ti nangisit a bagi|sengngaw ti pudot]], kaaduan kadagiti radio a sengngaw a mapalpaliiw manipud ti Daga ket makitkita iti porma iti [[sinkrotron a radiasion]], a daytoy ket mapataud no dagiti [[elektron]] ket agbalbalatokda kadagiti [[magnetiko a lugar]].<ref name="cox2000"/> Iti maipatinayon, adda dagiti bilang dagiti [[espektral a linia]] a mapataud babaen ti [[interestelar nga alingasaw]], a kas ti [[hidroheno]] nga espektral a linia iti 21 cm, ket mabalin a mapaliiw kadagiti atiddog nga allon ti radio.<ref name="shu1982"/><ref name="cox2000"/>
Adda dagiti nawatiwat a kita dagiti mapaliiw a banag iti kaatiddog ti allon nga allon ti radio, ket mairaman dagiti [[supernova]], interestelar nga alingasaw, dagiti [[pulsar]], ken dagiti [[aktibo a galaktiko a katengngaan]].<ref name="shu1982"/><ref name="cox2000"/>
===Inpranalabbasit nga astronomia===
{{Nangruna|Inpranalabbasit nga astronomia}}
Ti inpranalabbasit nga astronomia ket mangipanggep ti pannakaduktal ken panagusig iti [[infrared|inpranalabbasit]] a radiasion (kaatiddog dagiti allon nga atatiddog ngem ti nalabbasit a lawag). Malaksid iti [[wavelengths|kaatiddog dagiti allon]] nga asideg ti makitkita a lawag, ti inpranalabbasit a radiason ket nakaro a masagsagepsep babaen ti tangatang, ken ti tangatang ket agpataud kadagiti adu a sengngaw ti inpranalabbasit. Iti gapuna daytoy, dagiti oberbatorio ti inpranalabbasit ket nasken a mabirukan iti nangato, namaga a luglugar wenno iti limbang. Ti inpranalabbaga nga espektro ket nasayaat kadagiti panagadadalkadagiti banag a nalamiis unay nga agrangarang ti makitkita a lawag, a kasla dagiti planeta ken dagiti [[sirkumestelar ar disko]]. Dagiti at-atiddog nga atiddog nga allon ti inpranalabbasit ket mabalinda pay a serrekan dagiti ulep ti tapok a manglapped ti makitkita a lawag, a mangipalubos ti panagpalpaliiw kadagiti ubbing a bituen kadagiti [[molekular nga ulep]] ken dagiti bugas dagiti ariwanas.<ref>{{cite news
|author=Staff|date=11 Septiembre 2003
|title=No apay a ti inpranalabbasit ng astronomia ket nadayeg a topiko
|publisher=ESA
|url=http://www.esa.int/esaCP/SEMX9PZO4HD_FeatureWeek_0.html
|accessdate=11 Agosto 2008}}</ref> Adda dagiti molekula ket napigsada nga agraniag iti inpranalabbasit. Daytoy ket mabalin nga usaren ti panagadal ti kimika idiay limbang; ken ti naisangsangayan mabalin daytoy nga agbduktal ti danum kadagiti bandus.<ref>{{cite news
|title=Inpranalabbasit nga Espektroskopia – Ti Pakadagupan
|publisher=NASA/IPAC
|url=http://www.ipac.caltech.edu/Outreach/Edu/Spectra/irspec.html
|accessdate=11 Agosto 2008
|archive-date=2016-07-16
|archive-url=https://web.archive.org/web/20160716031530/http://www.ipac.caltech.edu/outreach/Edu/Spectra/irspec.html
|url-status=dead
}}</ref>
===Optikal nga astronomia===
[[Papeles:The Keck Subaru and Infrared obervatories.JPG|thumb|Ti [[Subaru a Teleskopio]] (kanigid) ken [[Keck nga Obserbatorio]] (tengnga) diay [[Mauna Kea]], dagitoy dua ket kas pagarigan ti obserbatorio nga agtigtignay iti asideg ti inpranalabbaga ken makitkita nga atiddog ti allon. Ti [[NASA Infrared Telescope Facility|NASA a Pasdek ti Inpranalabbasit a Teleskopio]] (kanawan) ket maysa a kas pagarigan ti teleskopio nga agtigtignay laeng iti asideg ti inpranalabbaga ken makitkita nga katiddog ti allon.]]
{{Nangruna|Optikal nga astronomia}}
Iti naipakasaritaan, ti optikal nga astronomia, ken natawtawagan pay a kas ti makitkita a lawag nga astronomia, ket isu ti kadaanan a porma iti astronomia.<ref name="moore1997">{{cite book
|author=Moore, P.
|title=Atlas iti Law-ang ni Philip
|year=1997
|publisher=George Philis Limited
|location=Gran Britania
|isbn=0-540-07465-9}}</ref> Dagiti optikal a ladawan ket kasisigud a nainladawan babaen ti ima. Idi naladaw a maika-19 a sigllo ken kaaduan ti maika-20 a siglo, dagiti ladawan ket naar-aramid nga inus-usar ti potograpiko nga aruaten. Dagiti moderno a ladawan ket naar-aramid iti panagusar kadagiti dihital a panagiduktalan, a naisangsangayan kadagiti panagiduktalan nga agus-usar ti [[charge-coupled devices|nakargaan-nasilpuan nga aparato]] (CCDs). Nupay ti makitkita a lawag ket gumay-at manipud ti agarup a 4000 [[Ångstrom|Å]] aginggana ti 7000 Å (400 [[nanometro|nm]] aginggana ti 700 nm),<ref name="moore1997"/> ti isu met laeng ng aruaten a maus-usar kadagitoy a kaatiddog ti allon ket maus-usar a panagpalpaliiw kadagiti [[near-ultraviolet|asideg-bioleta]] ken [[near-infrared|asideg-inpranalabbasit]] a radiasion.
===Ultrabioleta nga astronomia===
{{Nangruna|Ultrabioleta nga astronomia}}
Ti ultrabioleta nga astronomia ket sapasap a maus-usar a mangitudo kadagiti panagpalpaliiw iti [[ultrabioleta]] a kaatiddog ti allon a nagbaetan ti agarup a 100 ken 3200 Å (10 aginggana ti 320 nm).<ref name="cox2000"/> Dagiti lawag iti daytoy a kaatiddog ti allon ket masagepsep babaen ti tangatang ti Daga, isu nga dagiti panagpalpaliiw kadagitoy a kaatiddog ti allon ket nasken a maaramid manipud kadagiti nangato a tangatang wenno manipud ti limbang. Ti ultrabioleta nga astronomia ket nasaysayaat a maitutop ti panagadal ti pudot a radiasion ken dagiti espektral a sengngaw dagiti linia manipud kadagiti napudot nga asul a [[bituen]] (dagiti [[OB a bituen]]) a dagitoy ket naraniag unay iti daytoy nga allon ti banda. Daytoy ket mangiraman kadagiti asul a bituen kadagiti sabsabali nga ariwanas, a pinunpuntaan dagiti nadumaduma nga ultrabioleta a pangsuksukisok. Dagiti sabsabali a banag a kadawyan a napalpaliiw iti ultrabioleta a lawag ket mairaman dagiti [[planetario a nebulosa]], dagiti [[supernova a tidda]], ken dagiti aktibo a galaktiko a katengngaan.<ref name="cox2000"/> Nupay kasta, ti ultrabioleta a lawag ket nalaka masagepsep babaen ti [[interestelar a tapok]], isu a nasken ti husto a panag-paisu kadagiti ultrabioleta a panagrukod.<ref name="cox2000"/>
==Bibliograpia==
*{{cite book| first=George |last=Forbes|title=History of Astronomy|publisher=Plain Label Books|location=London| date=1909|isbn=1-60303-159-6}} Magun-od idiay [http://www.gutenberg.org/etext/8172 Proyekto ti Gutenberg],[http://books.google.com/books?id=hcLXcpUDqPgC&printsec=frontcover Google books]
*{{cite book
|last1 = Harpaz|first1 = Amos
|title = Stellar Evolution
|date= 1994|isbn = 978-1-56881-012-6|url = http://books.google.com/?id=kd4VEZv8oo0C&dq|publisher = A K Peters, Ltd}}
*{{cite book|last=Unsöld|first=A.|title=The New Cosmos: An Introduction to Astronomy and Astrophysics|date=2001|publisher=Springer|isbn=3-540-67877-8|author2=Baschek, B.}}
==Dagiti nagibasaran==
{{Reflist}}
== Dagiti akinruar a silpo ==
{{Commons-nailinia}}
{{Wikiquote-inline|Astronomy|{{PAGENAME}}}}
{{Wikisource-inline|Astronomy|{{PAGENAME}}}}
*[http://www.aip.org/history/cosmology/index.htm Kosmiko a Panagbanniaga: Ti Pakasaritaan ti Sientipiko a Kosmolohia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081021070242/http://www.aip.org/history/cosmology/index.htm |date=2008-10-21 }} {{iti sao|en}}
*[http://www.astronomy.net.nz Astronomia ti Akin-abagatan a Hemisperio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190119030529/http://astronomy.net.nz/ |date=2019-01-19 }} {{iti sao|en}}
[[Kategoria:Astronomia| ]]
[[Kategoria:Astropisika]]
[[Kategoria:Nangruna nga artikulo (atiddog)]]
rcpn4zy05cso8q7vnsuwb3lircbyc9u
Espania
0
6331
407169
399166
2026-10-20T00:09:17Z
InternetArchiveBot
14943
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
407169
wikitext
text/x-wiki
{{Coord|40|N|4|W|display=title}}
{{Infobox pagilian
|coordinates = {{Coord|40|26|N|3|42|W|type:city}}
|native_name = {{patubo a nagan|es|Reino de España|icon=no}}
|conventional_long_name = Pagarian ti Espania
|common_name = Espania
|image_flag = Flag of Spain.svg
|image_coat = Escudo de España (mazonado).svg
|image_map=EU-Spain.svg
|map_caption={{map caption|location_color=nangisit a berde|region=[[Europa]]|region_color=nangisit a kolordapo|subregion=ti [[Kappon ti Europa]]|subregion_color=berde|legend=EU-Spain.svg}}
|national_motto = {{lang|la|"[[Plus ultra (motto)|Plus Ultra]]"}}{{spaces|2}}<small>([[Pagsasao a Latin|Latin]])</small> <br /><small>({{lang-ilo|Sumaruno iti Labes}})</small>
|national_anthem = {{lang|es|"[[Marcha Real]]"}}{{spaces|2}}<small>([[Pagsasao nga Espaniol|Espaniol]])</small><ref group=paammo>Agserbi pay daytoy a kas ti [[Naarian a kanta]]</ref><br />({{lang-ilo|Naarian a Martsa}})
|official_languages = [[Pagsasao nga Espaniol|Espaniol]]<ref group=paammo>Dagiti dadduma a [[Dagiti naturay a komunidad iti Espania|naturay a komunidad]], [[Pagsasao a Katalan|Katalan]], [[Pagsasao a Balensiano|Balensiano]], [[Pagsasao a Galego|Galego]], [[Pagsasao a Basko|Basko]] ken [[Aranes]] ([[Pagsasao nga Oksitano|Oksitano]]) ket dagiti kumadua nga opisial a pagsasao. [[Pagsasao nga Aragones|Aragones]], [[Pagsasao nga Asturiano|Asturiano]] ken [[Pagsasao a Leones|Leones]] ket addaan iti bassit nga opisial a pannakabigbig</ref>
|regional_languages = [[Pagsasao a Basko|Basko]], [[Pagsasao a Katalan|Katalan/Balensiano]], [[Pagsasao a Galego|Galego]] ken [[Aranes]] ([[Pagsasao nga Oksitano|Oksitano]])
|demonym = [[Tattao nga Espaniol|Espaniol]], [[Tattao nga Espaniol|Kastila]]
|capital = [[Madrid]]
|largest_city = kapitolio
|government_type =[[Unitario nga estado|Unitario]] a [[Parlamentario a sistema|parlamentario]] a [[batay-linteg a monarkia]]
|leader_title1 = [[Espaniol a monarkia|Ari]]
|leader_title2 = [[Kangrunaan a Ministro iti Espania|Kangrunaan a Ministro]]
|leader_name1 = [[Juan Carlos I iti Espania|Juan Carlos I]]
|leader_name2 = [[Mariano Rajoy]]
|legislature = [[Cortes Generales]]
|upper_house = [[Senado iti Espania|Senado]]
|lower_house = [[Kongreso dagiti Deputado iti Espania|Kongreso dagiti Deputado]]
|sovereignty_type = Pannakabangon
|sovereignty_note = Maika-16 a siglo
|established_event1 = {{spaces|2}}Tinawtawid a petsa
|established_date1 = 569 (panagpangato idiay trono ni [[Liuvigild]])
|established_event2 = {{spaces|2}}[[Dinastia|Dinastiko]]
|established_date2 = [[Dagiti Katoliko a Monarkia|1479]]
|established_event3 = {{spaces|2}}''[[De facto]]''
|established_date3 = [[Carlos I ti Espania|1516]]
|established_event4 = {{spaces|2}}''[[De jure]]''
|established_date4 = [[Nueva Planta a Bilbilin|1715]]
|established_event5 = {{spaces|2}}''[[Nailian nga estado]]''
|established_date5 = [[Espaniol a batay-linteg iti 1812|1812]]
|established_event6 = {{spaces|2}}[[Espaniol a pannakaipapan ti demokrasia|Batay-linteg a demokrasia]]
|established_date6 = [[Espaniola batay-linteg iti 1978|1978]]
|area_km2 = 504,030
|area_sq_mi = 195,364 <!--Saan nga ikkaten [[WP:MOSNUM]]-->
|area_rank = Maika-51
|percent_water = 1.04
|population_estimate = 46,030,109<ref>{{cite web|url=http://www.ine.es/jaxiBD/tabla.do?per=01&type=db&divi=EPOB&idtab=2|title=Opisial a Bilbilang ti Populasion ti Espania. Ti populasion idi 1 Abril 2010|publisher=Instituto Nacional de Estadística de España|accessdate=5 Hulio 2010|archive-date=2012-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20120317115207/http://www.ine.es/jaxiBD/tabla.do?per=01&type=db&divi=EPOB&idtab=2|url-status=dead}}</ref>
|population_estimate_year = 2010
|population_estimate_rank = Maika-27
|population_density_km2 = 93
|population_density_sq_mi = 231 <!--Saan nga ikkaten [[WP:MOSNUM]]-->
|population_density_rank = Maika-106
|GDP_PPP_year = 2011
|GDP_PPP = $1.413 trilion<ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/02/weodata/weorept.aspx?sy=2009&ey=2016&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=184&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr1.x=48&pr1.y=14|title=Espania|publisher=Internasional a Pundo ti Panguartaan|accessdate=5 Nobiembre 2011}}</ref>
|GDP_PPP_rank = Maika-13
|GDP_PPP_per_capita = $30,622<ref name=imf2 />
|GDP_PPP_per_capita_rank = Maika-28
|GDP_nominal = $1.536 trilion<ref name=imf2 />
|GDP_nominal_rank = Maika-12
|GDP_nominal_year = 2011
|GDP_nominal_per_capita = $33,298<ref name=imf2 />
|GDP_nominal_per_capita_rank = Maika-26
| Gini_year = 2013
| Gini_change = 32 <!--Increase/decrease/steady-->
| Gini = 33.7 <!--Number only-->
| Gini_ref = <ref name=eurogini>{{cite web|title=Gini coefficient of equivalized disposable income (source: SILC)|url=http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=ilc_di12|publisher=Eurostat Data Explorer|accessdate=22 Hulio 2014|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045123/http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=ilc_di12|url-status=dead}}</ref>
| HDI_year = 2013 <!--Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
| HDI_change = steady <!--Increase/decrease/steady-->
| HDI = 0.869 <!--Number only-->
| HDI_ref = <ref name=HDI>{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr14-summary-en.pdf |title=2014 Human Development Report |date=14 Marso 2013 |accessdate=27 Hulio 2014 | pages=21–25}}</ref>
| HDI_rank = Maika-27
|currency = [[Euro]] ([[Euro a senial|€]])<ref group=paammo>Sakbay ti 1999 (babaen ti linteg, 2002) : [[Espaniol a Peseta]].</ref>
|currency_code = EUR
|time_zone = [[Oras ti Tengnga nga Europa|CET]]<ref group=paammo>Malaksid ti [[Is-isla ti Kanario]], a mangsursurot ti [[Oras ti Akinlaud nga Europa|WET]] ([[Coordinated Universal Time|UTC]]) iti nalamiis a tiempo.</ref>
|utc_offset = +1
|time_zone_DST = [[Kalgaw nga Oras ti Tengnga nga Europa|CEST]]<ref group=paammo>Malaksid ti [[Is-isla ti Kanario]], a mangsursurot ti [[Kalgaw nga Oras ti Akinlaud nga Europa|WEST]] ([[Coordinated Universal Time|UTC]]+1) iti kalgaw a tiempo.</ref>
|utc_offset_DST = +2
|DST_note = Pakaammo a ti [[Is-isla ti Kanario]] ket addaan iti sabali a sona ti oras
|date_format = dd.mm.yyyy (Espaniol; [[Kadawyan a Panawen|CE]])
|drives_on = kanawan
|cctld = [[.es]]<ref group=paammo>Ti [[.eu]] a turayan ket maus-usar pay, a pinakibinbinningay kadagiti kameng nga estado ti [[Kappon ti Europa]]. Ti pay, [[.cat]] a pagturayan ket naus-usar kadagiti teritorio nga agsasao ti Katalan.</ref>
|calling_code = [[Dagiti numero ti telepono iti Espania|34]]
}}
Ti '''Espania'''<ref>{{cite-Rubino|Espania|page=186}}</ref> ({{lang-es|España}}, {{IPA-es|esˈpaɲa|pron|Es-España.ogg}}), opisial a ti '''Pagarian ti Espania''' ({{lang-es|Reino de España}}),<ref group="paammo">Idiay Espania, [[Dagiti pagsasao iti Espania|dagiti sabsabali a pagsasao]] ket opisial a mabigbigan a maitunos ti linteg a [[patneng a pagsasao|patneng]] a [[rehional a pagsasao|(rehional) a pagsasao]] babaen ti [[Europeano a Dokumento ti linteg para iti Rehional wenno dagiti Rehional a Pagsasao]]. Iti tunggal maysa kadagitoy, ti opisial a nagan ti Espania ket dagiti sumaganad:
* {{lang-an|Reino d'Espanya}}, {{IPA-esdia|ˈreino ðesˈpaɲa|IPA}};
* {{lang-ast|Reinu d'España}}, {{IPA-ast|ˈreinu ðesˈpaɲa|IPA}};
* {{lang-eu|Espainiako Erresuma}} {{IPA-eu|espaɲako eres̺uma|IPA}};
* {{lang-ca|Regne d'Espanya}}, {{IPA-ca|ˈreŋnə ðəsˈpaɲə|IPA}}{{IPA-ca|ˈreŋne ðasˈpaɲa|alt}};
* {{lang-gl|Reino de España}}, {{IPA-gl|ˈreino ðe esˈpaɲa|IPA}};
* {{lang-ext|Réinu d'España}}, {{IPA-ext|ˈreinu ðesˈpaɲa|IPA}};
* {{lang-oc|Reialme d'Espanha}}, {{IPA-oc|reˈjalme ðesˈpaɲɔ|IPA}}.</ref><ref>Ti Espaniol a Batay-linteg ket saan nga agipatakder ti ania man a nagan para iti Espania, nupay ti balikas nga ''Espania'', ''Estado español'' (Estado nga Espaniol) ken ''Nación española'' (Pagilian nga Espaniol) ket maus-usar kadagiti dokumento. Uray ngarud, ti Espaniol a Ministro iti Ganganaet a Pannakibiang ket nangipatakder ti maysa a bilin a naipablaak idi 1984 a ti denominasion nga ''Espania'' ken ''Reino de Espania'' (Pagarian ti Espania) ket agpadpada a umisu a mangidutoken iti Espania kadagiti internasional a tultulag. Daytoy a balikas, Pagarian iti Espania, ket kaaduan nga inus-usar babaen dagiti gobierno kadagiti amin a nailian ken internasional a pannakibiang, a mairaman dagiti gangganaet a tulag ken dagiti pay opisial a nailian a dokumento, nga isu daytoy ket mabigbigan a kas ti opisial a nagan babaen dagiti adu nga internasionaland nga organisasion. [http://noticias.juridicas.com/base_datos/Admin/ai281209-aec.html Acuerdo entre el Reino de de España y Nueva Zelanda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160831012228/http://noticias.juridicas.com/base_datos/Admin/ai281209-aec.html |date=2016-08-31 }}, [http://www.mir.es/SGACAVT/derecho/ac/ac13021992.html Acuerdo entre el reino de España y el reino de Marruecos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720002802/http://www.mir.es/SGACAVT/derecho/ac/ac13021992.html |date=2011-07-20 }}}; [http://t3.gstatic.com/images?q=tbn:POLvL-tJBq8_KM:http://www.motoradictos.com/images/2010/05/permiso-conducir-espana1.jpg&t=1 lisensia] [http://sbrabogados.files.wordpress.com/2008/02/carnet_conducir.jpg pammalubos] [http://noticias.juridicas.com/base_datos/Admin/tue.t6.html Tratado de la Unión Europea]</ref> ket maysa a [[naturay nga estado]] ken maysa a [[kameng nga estado iti Kappon ti Europa|kameng iti Kappon ti Europa]] a mabirukan idiay [[Akin-abagatan nga Europa|abagatan a laud nga Europa]] idiay [[Iberiko a Peninsula]]. Ti kangrunaan a dagana ket nabeddengan iti abagatan ken daya babaen ti [[Baybay Mediteraneo]] malaksid ti bassit a daga a nagbeddengan ti [[Ballasiw Taaw a Teritorio ti Britaniko]] iti [[Gibraltar]]; iti amianan babaen ti [[Pransia]], [[Andorra]], ken ti [[Luek Biskaya]]; ken iti amianan a laud ken laud babaen ti [[Taaw Atlantiko]] ken [[Portugal]].
Ti Espaniol a teritorio ket mairaman pay ti [[Is-isla ti Balear]] idiay Mediteraneo, ti [[Is-isla ti Kanario]] idiay Taaw Atlantiko idiay pantar ti Aprika, ken dagiti dua a [[Dagiti naturay a siudad iti Espania|naturay a siudad]] idiay [[Amianan nga Aprika]], [[Ceuta]] ken [[Melilla]], a nabeddengan ti [[Morocco]]. Maysa pay, ti ili iti [[Llívia]] ket maysa nga Espaniol nga [[exclave]] a naisanglad ti uneg ti Pranses a teritorio. Nga addaan iti kalawa a {{convert|504030|km2}}, isu daytoy ti maikadua a kadakkelan a pagilian iti [[Akinlaud nga Europa]] ken ti [[Kappon ti Europa]] kalpasan ti Pransia, ken ti maikapat a kadakkelan a pagilian idiay [[Europa]] kalpasan ti [[Rusia]], [[Ukrania]] ken [[Pransia]].
Gapu ti lokasionna, ti teritorio ti Espania ket suheto ti adu nga akinruar nga impluensia manipud dagiti [[prehistoria]] a panawen ken aginggana ti panakabalinna a maysa a pagilian. Ti Espania ket rimsua a kas maysa a naipagtitipon a pagilian idi maika-15 a siglo, kalpasan ti panagasawa iti [[Katoliko a Monarkia]] ken ti panakalpas ti panagparukma manen, wenno ''[[Reconquista]]'', iti Iberiko a peninsula idi 1492. Daytoy ket nangruna pay a nagtaudan iti impluensia kadagiti sabsabali a rehion, naipangpangruna idi agdama a [[moderno a panawen]], idi nagbalin a [[Espaniol nga Imperio|globo nga imperio]] a nangibati kadagiti legado iti sumurok a 500 a riwriw a [[Hispano|nga agsasao ti Espaniol]] tatta nga aldaw, a makaaramid daytoy ti [[Listaan dagiti pagsasao babaen ti bilang dagiti patneng nga agsasao|maikadua a kaaduan ti mangisasao nga umuna a pagsasao]].
Ti Espania ket maysa a demokrasia a naurnong iti porma iti maysa a parlamentario a gobierno babaen ti maysa a batay-linteg a [[Monarkia iti Espania|monarkia]]. Daytoy ket maysa a [[narang-ay a pagilian]] nga addaan iti [[Listaan dagiti pagilian babaen ti GDP (nominal)|maika sangapulo ket dua a kadakkelan nga ekonomia iti lubong]] babaen ti nominal a GDP, ken nangato unay a [[pagalagadan ti panagbiag]], a mairaman a ti maikasangapulo a kangatuan a [[Pagsurotan ti Kasayaat iti Panagbiag|ranggo ti pagsurotan ti kasayaat ti panagbiag]] iti lubong, manipud idi 2005. Kameng daytoy iti [[Nagkaykaysa a Pagpagilian]], [[Kappon ti Europa]], [[NATO]], [[OECD]], ken ti [[Gunglo ti Komersio ti Lubong|WTO]].
== Etimolohia ==
Ti pudno a naggapuan ti nagan nga ''Espania'' ken "Espaniol" ket nasuppiatan. Ti [[taga-ugma a Roma]]no a nagan para iti Iberiko, ''[[Hispania]]'', ket naala manipud iti naidaniw a balikas a ''Hesperia'' a mangitudo ti Espania, nga agiballatek ti [[Taga-ugma a Gresia|Griego]] puot iti [[Italia]] a kas maysa a "akinlaud a daga" wenno "daga iti lumlumnek nga init" (''Hesperia'', ''Εσπερία'' iti [[Pagsasao a Griego|Griego]]) ken Espania, a daytoy ket adadayo pay ngem ti laud, a kas ti ''Hesperia ultima''.<ref name=anthon>{{Cite book
| last = Anthon
| first = Charles
| authorlink =
| title = Maysa a sistema iti taga-ugma ken mediebal a heograpia para iti panagusar kadagiti pagadalan ken kolehio
| publisher=Harper & Brothers
| year = 1850
| location = New York
| page = 14
| url = http://books.google.com/?id=hm0rAAAAYAAJ&pg=PA14&dq=hesperia&q=hesperia
| doi =
| id =
| isbn = }}</ref>
Daytoy ket baka kapadpada pay ti [[Puniko]] ''Ispanihad'', a kayat na a sawen ket "daga dagiti koneho" wenno "igid", maysa a reperensia iti lokasion ti Espania idiay gibus ti Mediterraneano; Ti Romana a naaramid a sensilio iti daytoy a rehion manipud iti panagturay ni [[Emperador Hadrian|Hadrian]] ket agipakpakita ti maysa a babai a langa nga addaan iti [[koneho]] iti sakana.<ref name=burke>{{Cite book
| last = Burke
| first = Ulick Ralph
| authorlink =
| title = Maysa a pakasaritaan ti Espania manipud kadagiti Umuna a Panawen aginggana ti ipupusay ni Fernando ti Katoliko, Tomo 1
| publisher=Longmans, Green & Co
| date = 2008
| location = Londres
| page = 14
| url = http://books.google.com/?id=DuiyyWGg-KEC&pg=PA410&dq=spain+hispania&q=hispania
| doi =
| id =
| isbn =978-1-4437-4054-8 }}</ref> Adda pay dagiti agibagbaga a ti balikas nga ''Espania'' ket naala manipud iti [[Pagsasao a Basko|Basko]] a balikas nga ''Ezpanna'' a kayatna a sawen ket ti "igid" wenno "nagbeddengan", maysa pay a reperensia a ti kinapudno a ti Iberiko a peninsula ket buklenna ti abagatan a laud iti kontinente ti Europa.<ref name=anthon />
Ti humanista a ni [[Antonio de Nebrija]] ket nangigay-at a ti balikas a ''Hispania'' ket naggapu ti [[Pagsasao nga Iberiko|Iberiko]] a balikas a [[Hispalis]], a kayatna a sawen ket ti "siudad iti akinlaud a lubong". Ni Jesús Luis Cunchillos ket nangisuppiat a ti ramut ti balikas a ''span'' ket ti Penisia a balikas ti ''spy'', a kayatna a sawen ket ti "agpanday kadagiti metal". Ngarud ket ti ''i-spn-ya'' ket kayatna a sawen ket "ti daga a pagpandayan kadagiti metal".<ref># ↑ Linch, John (direktor), Fernández Castro, María Cruz (del segundo tomo), Historia de España, El País, volumen II, La península Ibérica en época prerromana, pg. 40. Dossier. La etimología de España; ¿tierra de conejos?, {{ISBN|978-84-9815-764-2}}</ref>
== Paammo ==
<references group="paammo" />
== Dagiti nagibasaran ==
{{Reflist}}
== Dagiti akinruar a silpo ==
{{Commons-nailinia}}
* [http://www.andalucia.com/spain/government/ Pakasaritaan ken pakaammo a maipapan iti gobierno ti Espania] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060628020025/http://www.andalucia.com/spain/government/ |date=2006-06-28 }}
* [http://www.spain.info/ Turismo ti Espania]
* [http://eltiempo.growiktionary.org/ El Tiempo]{{Natay a silpo|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Union ti Europa}}
{{Europa}}
[[Kategoria:Espania| ]]
[[Kategoria:Dagiti adda ti dua a kontinente a pagilian]]
[[Kategoria:Dagiti batay-linteg a monarkia]]
[[Kategoria:Dagiti pagilian a nagbeddengan ti Taaw Atlantiko]]
[[Kategoria:Dagiti pagilian ti Baybay Mediteraneo]]
[[Kategoria:Dagiti pagilian idiay Europa]]
[[Kategoria:Dagiti estado a kameng ti NATO]]
[[Kategoria:Dagiti estado a kameng ti Kappon ti Europa]]
[[Kategoria:Dagiti estado a kameng ti Kappon para iti Mediteraneo]]
[[Kategoria:Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian]]
[[Kategoria:Dagiti pagilian ken teritorio nga agsasao ti Espaniol]]
[[Kategoria:Akinlaud nga Europa]]
[[Kategoria:Nangruna nga artikulo]]
9s6q7tbxuncyy0tdtdr80ke2zd7xf2n
Siudad ti New York
0
9098
407167
407077
2026-10-19T21:41:07Z
InternetArchiveBot
14943
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
407167
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox pagtaengan
| name = New York
| official_name = Ti Siudad iti New York
| settlement_type = [[Dagiti administratibo a pannakabingbingay ti New York#Siudad|Siudad]]
| image_skyline = NYC Montage 2011.jpg
| imagesize = 275px
| image_caption = Agpakanawan manipud iti ngato: [[Midtown Manhattan|Tengnga ti Ili ti Manhattan]], ti [[Kuartel ti Nagnaykaysa a Pagpagilian]], ti [[Statue of Liberty|Estatua ti Libertad]], ti [[Brooklyn Bridge|Rangtay Brooklyn]], [[Central Park|Tengnga a Parke]], [[Times Square]], ken ti [[Unisphere]] idiay [[Queens]]
| image_flag = Flag of New York City.svg
| image_seal = <!--Seal of the City of New York.svg-->
| nickname = [[Dakkel a Mansanas|Ti Dakkel a Mansanas]], Gotham, Sentro ti Law-ang, Ti Siudad a Saan a Matmaturog,<ref>{{cite web|url=http://hotword.dictionary.com/big-apple-gotham/|title=Apay a ti Siudad ti New York ket ammo a "ti Dakkel a Mansanas" ken "Gotham?"|publisher=Dictionary.com, LLC|accessdate=2011-06-16|archive-date=2012-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20120215214452/http://hotword.dictionary.com/big-apple-gotham/|url-status=dead}}</ref> Ti Kapitolio iti Lubong<ref>{{cite web |url=http://www.mpiweb.org/Archive?id=2972 |title=Dagiti Pakaipakitaan a Pappanan Siudad ti New York: Kapitolio iti Lubong |publisher=Mpiweb.org |date=Septiembre 22, 1924 |accessdate=2011-06-16 |archive-date=2011-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930082527/http://www.mpiweb.org/Archive?id=2972 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/lmec/html/about/nycapital.shtml|title=Maipanggep ti Siudad ti New Yok|publisher=Ti Siudad iti New York|accessdate=2011-06-16|archive-date=2014-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407134046/http://www.nyc.gov/html/lmec/html/about/nycapital.shtml|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.baruch.cuny.edu/nycdata/forward.htm|title=FORWARD New York – Capital of the Modern World|author=Eugene J. Sherman|publisher=The Weissman Center for International Business Baruch College/CUNY 2011|accessdate=2011-06-16|archive-date=2008-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20081002112343/http://www.baruch.cuny.edu/nycdata/forward.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tripouttravel.com/new-york-city-the-capital-of-the-world/|title=Siudad ti New York: Ti Kapitolio iti Lubong|publisher=2011 Viacom International Inc|accessdate=2011-06-16|archive-date=2012-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20120119001101/http://www.tripouttravel.com/new-york-city-the-capital-of-the-world/|url-status=dead}}</ref>
| image_map = Map of New York Highlighting New York City.svg
| map_caption = Lokasion idiay estado iti [[New York]]
| pushpin_map = Estados Unidos
| pushpin_label_position = left
| pushpin_map_caption = Lokasion idiay [[Estados Unidos]]
| coordinates = {{coord|40.7127|N|74.0059|W|region:US-NY|format=dms|display=inline,title}}
| coordinates_footnotes = {{GR|1|dateform=mdy}}
| subdivision_type = [[Listaan dagiti naturay nga estado|Pagilian]]
| subdivision_name = [[Estados Unidos]]
| subdivision_type1 = [[Listaan dagiti naturay nga estado|Naipakasaritaan a Pagpagilian]]
| subdivision_name1 = [[Inglatera]], [[Olandes a Republika]]
| subdivision_type2 = [[Politikal a pannakabingbingay iti Estados Unidos|EStado]]
| subdivision_name2 = [[New York]]
| subdivision_type3 = [[Kolonia|Naipakasaritaan a kolonia]]
| subdivision_name3 = [[Kolonia iti New York]]
| subdivision_type4 = [[Kondado (Estados Unidos)|Dagiti kondado]]
| subdivision_name4 = [[Ti Bronx|Bronx]], [[Brooklyn|Kings]], [[Manhattan|New York]], [[Queens]], [[Isla ti Staten|Richmond]]
| established_title = Nataengan
| established_date = 1624
| established_title1 = [[Munisipal a korporasion|Nainkorporado]]
| established_date1 = 1898
| government_footnotes = <ref name="MayorsOffice">{{cite web
|url=http://www.nyc.gov/portal/site/nycgov/menuitem.e985cf5219821bc3f7393cd401c789a0/
|title=Biograpia
|accessdate=2010-01-08
|publisher=New York, Siudad iti
|author=ti Mayor, Siudad ti New York City Opisina iti
|date=Enero 8, 2010
|archive-date=2010-03-17
|archive-url=https://web.archive.org/web/20100317115700/http://www.nyc.gov/portal/site/nycgov/menuitem.e985cf5219821bc3f7393cd401c789a0
|url-status=dead
}}</ref>
| government_type = [[Mayor–konsilo a gobierno|Mayor–Konseho]]
| leader_party = [[Nawaya (politiko)|I]]
| governing_body = [[Konsilo ti Siudad ti New York]]
| leader_title = [[Dagiti Mayor iti Siudad ti New York|Mayor]]
| leader_name = [[Bill de Blasio]]]
| unit_pref = US
| area_footnotes = {{GR|1|dateform=mdy}}
| area_total_sq_mi = 468.48
| area_land_sq_mi = 302.64
| area_water_sq_mi = 165.84
| elevation_footnotes = {{GR|3|dateform=mdy}}
| elevation_ft = 33
| elevation_m = 10
| population_footnotes = <ref name="GR2">{{cite web|url=http://factfinder2.census.gov|publisher=United States Census Bureau|accessdate=Enero 31, 2008|title=American FactFinder}}</ref>
| population_rank = [[Listaan dagiti siudad ti Estados UNidos babaen ti populasion|Umuna, Estados Unidos]]
| population_density_sq_mi = 27778.7
| population_total = 8,405,837<ref name=census-est-nyc-ny>{{cite news | url=http://blogs.wsj.com/metropolis/2014/03/27/new-york-city-population-hits-record-high/ | title=New York City Population Hits Record High | author=
Michael Howard Saul | newspaper=The Wall Street Journal| date=Marso 27, 2014 | accessdate=Marso 27, 2014}}</ref>
| population_as_of = 2013
| population_blank1_title = [[Listaan dagiti metropolitano a lugara idiay Estados Unidos|MSA]]
| population_blank1 = 19,949,502 ([[Listaan dagiti Estadistika ti Metropolitano a Lugar|Umuna]])
| population_blank2_title = [[Naitiptipon nga estadistika a lugar ti Estados Unidos=|CSA]]
| population_blank2 = 23,484,225 ([[Listaan dagiti Naitiptipon nga Estadistika a Lugar|Umuna]])
| population_demonym = New Yorker, Taga-New York
| timezone1 = [[Akindaya a Sona ti Oras|EST]]
| utc_offset1 = -5
| timezone1_DST = [[Dumaya a Sona ti Oras|EDT]]
| utc_offset1_DST = -4
| postal_code_type = [[Kodigo ti koreo]]
| postal_code = 100xx–104xx, 11004–05, 111xx–114xx, 116xx
| area_code = [[Kodigo ti lugar a 212|212]], [[Kodigo ti lugar a 718|718]], [[Kodigo ti lugar a 917|917]], [[Kodigo ti lugar a 646|646]], [[Kodigo ti lugar a 347|347]], [[Kodigo ti lugar a 929|929]]
| blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS a kodigo]]
| blank_info = 36-51000
| blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] nga ID ti langa
| blank1_info = 975772
| website = {{URL|www.nyc.gov}}
| footnotes =
}}
Ti '''New York''' ket isu ti [[Listaan dagiti siudad ti Estados Unidos babaen ti populasion|kaaduan ti populasion a siudad]] idiay [[Estados Unidos]]<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/popest/cities/SUB-EST2009.html|title=Dagiti Tinawen a Karkulo dagiti Nagtaeng kadagiti Nainkorporado a Luglugar iti nasurok a 100,000, Nairanggo idi Hulio 1, 2009 Populsion: Abril 1, 2000 aginggana idi Hulio 1, 2009 (SUB-EST2009-01)|publisher=Opisina ti Senso ti Estados Unidos|accessdate=2011-04-26}}</ref> ken ti sentro ti [[New York a Metropolitano a Lugar]], ken maysa kadagiti [[Listaan dagiti metropolitano a lugar babaen ti ppulasion|kaaduan ti populasion a metropolitano a lugar]] iti lubong.<ref>{{cite web|url=http://www.mongabay.com/cities_urban_01.htm|title=Dagiti Kadakkelan nga Urbano a Lugar ti Lubong [Nairanggo babaen ti Populasion ti Urbano a Lugar]|publisher=Rhett Butler |year=2003–2006|accessdate=2011-04-26}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.worldatlas.com/citypops.htm|title=Dagiti kadakkelan a siudad iti lubong – (babaen ti metro a populasion)|publisher=Woolwine-Moen Group d/b/a Graphic Maps|accessdate=2011-04-26}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.demographia.com/db-wlargestua.pdf|title=Dagiti Kadakkelan nga Urbano a Lugar iti Lubong: 2008 Amin nga Urbano a Lugar 2,000,000 ken Sumurok|publisher=Wendell Cox Consultancy|accessdate=2011-04-26}}</ref> Ti siudad ket naipakpakuna a kas ti '''Siudad ti New York ''' wenno '''Ti Siudad iti New York'''<ref>{{cite web|url=http://www.nyc.gov/portal/site/nycgov/?front_door=true|title=Welcome to the official New York City Web Site|publisher=Ti Siudad iti New York|year=2011|accessdate=2011-09-18|archive-date=2012-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20120309151647/http://www.nyc.gov/portal/site/nycgov/?front_door=true|url-status=dead}}</ref> tapno mailasin daytoy manipud iti '''[[New York|Estado iti New York]]''', a daytoy ket maysa a partena.<ref>{{cite web|url=http://www.nysegov.com/citguide.cfm?context=citguide&content=munibyalpha&alpha=N|title=Amina a Websites ti Munisipalida ket Nailista nga Alpabetiko|publisher=Estado ti New York|accessdate=2011-09-18}}</ref> Maysa a [[Sangalubongan a siudad|sangalubongan nabilegan a siudad]],<ref>{{cite web|url=http://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf|title=GLOBAL POWER CITY INDEX 2009|publisher=© 2009 The Mori Memorial Foundation. All rights reserved|accessdate=2012-06-01|archive-date=2014-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20140629143736/http://www.mori-m-foundation.or.jp/english/research/project/6/pdf/GPCI2009_English.pdf|url-status=dead}}</ref> Ti mangipekpeksa ti naisangsangayan a pagbanagan iti komersio, pinansia, midia, arte, modelo, panagsukisok, teknolohia, edukasion, ken liwliwa. Ti pangibalayan ti [[Kuartel ti Nagkaykaysa a Pagpagilian]],<ref>{{cite web|url=http://visit.un.org/wcm/content/|title=Sentro Dagiti Bisita ti Nagkaykaysa a Pagppagilian|publisher=Nagkaykaysa aPagpagilian |year= 2011|accessdate=2011-04-26}}</ref> Ti New York ket maysa a nangruna asentro para iti [[diplomasia|sangalubongan a diplomasia]]<ref>{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/unccp/html/home/home.shtml|title=Opisina ti Komision ti Mayor para iti Nagkaykaysa a Pagpagilian, Kosolar a Kuerpo ken Protokol|publisher=Ti Siudad iti New York |year=2012|accessdate=2012-02-05}}</ref> ken nailanad a kas ti kultual a kapitolio iti lubong.<ref>{{cite web|url=http://www.iceland.is/iceland-abroad/us/nyc/cultural-affairs/|title=Konsulado Heneral iti Isladia a Kultura ti New York|publisher=Konsulado a Heneral iti New York|accessdate=2012-02-13|archive-date=2013-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20130205061848/http://www.iceland.is/iceland-abroad/us/nyc/cultural-affairs/|url-status=dead}}</ref>
Mabirukan daytoy idiay [[Pagsangladan ti New York|maysa kadagiti kadakkelan a masna apagsangladan iti lubong]],<ref>{{cite web|url=http://www.history.com/shows/how-the-earth-was-made/videos/new-york-harbor#new-york-harbor|title=Kasano a Naaramid ti Daga|publisher=© 1996–2011, A&E Television Networks, LLC. All Rights Reserved|accessdate=2011-09-19}}</ref> Ti Siudad ti New York City ket buklen dagiti lima a [[Borough (Siudad ti New York)|borough]], a ti tungngal maysa ket mangbukel ti maysa nga [[Listaan dagiti kondado idiay New York|estado a kondado]].<ref>{{cite web|url=http://www.worldstatesmen.org/US_NYBOROUGHS.html|title=Dagiti Borough ti Siudad ti New York|publisher= Ben Cahoon |year=2002 |accessdate=2012-02-03}}</ref> Dagiti lima a borough—[[Ti Bronx]], [[Brooklyn]], [[Manhattan]], [[Queens]], ken [[Isla ti Staten]]—ket naipagkaykaysa iti maysa a siudad idi 1898.<ref>{{cite web|url=http://www.correctionhistory.org/html/chronicl/nycdoc/html/kbd_brnx.html|title=A 5-Borough Centennial Preface for Katharine Bement Davis Mini-History|publisher=Departamento ti Pagbaludan ti Siudad ti New Yorkyear=1997|accessdate=2011-10-26|archive-date=2011-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20111023193440/http://www.correctionhistory.org/html/chronicl/nycdoc/html/kbd_brnx.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/dcp/html/neighbor/neigh.shtml|title=New York: Ti Siudad ti Kaarrubaan|publisher=Departamento ti Panagplano ti Siudad ti Siudad ti New York|accessdate=2011-04-30|archive-date=2012-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20120915134408/http://www.nyc.gov/html/dcp/html/neighbor/neigh.shtml|url-status=dead}}</ref> Nga adda nakarkulo ti [[Opisina ti Senso ti Estados Unidos|Senso]] a populasion ti 2011 iti 8,244,910<ref>{{cite news |url=http://www.nytimes.com/2012/04/05/nyregion/census-estimates-for-2011-show-population-growth-in-new-york.html |title=Ti Panagdakkel ti Populasion ti Siudad ti New York ket Ladsenna ti 2010 a Senso, nga Iparparang ti 2011 a Karkulo |author=Sam Roberts|work=[[The New York Times]] |date=Abril 5, 2012|accessdate=2012-04-24}}</ref> a naiwarwaras ti kalawa ti daga iti agarup laeng a {{pagbaliwen|305|sqmi|km2}},<ref name="area;">[http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-context=gct&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-CONTEXT=gct&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1_US9&-tree_id=4001&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=04000US36&-format=ST-2|ST-2S&-_lang=en American Fact Finder (U.S. Census Bureau): New York babaen ti Kondado – Tabla GCT-PH1. Populasion, Bilang dagiti Balay, Kalawa, ken Densidad: 2000 nga agpang ti datos: SEnso ti 2000 a Pakabuklan a Papeles 1 (SF 1) 100-Porsiento ti Daos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120106193211/http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-context=gct&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-CONTEXT=gct&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1_US9&-tree_id=4001&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=04000US36&-format=ST-2%7CST-2S&-_lang=en |date=2012-01-06 }}, Naala idi 2009-02-06</ref><ref name="NYC Land Estimate">{{cite web
|publisher=Departamento ti Panagplano ti Siudad ti Siudad ti New York
|title=Bariweswes ti NYC
|url=http://home2.nyc.gov/html/dcp/pdf/lucds/nycprofile.pdf
|accessdate=2008-05-22
|format=PDF
|archive-date=2008-08-24
|archive-url=https://web.archive.org/web/20080824013625/http://home2.nyc.gov/html/dcp/pdf/lucds/nycprofile.pdf
|url-status=dead
}}</ref><ref name="NYT Land Estimate">{{Cite news
|work=The New York Times
|title=Dakkel pay laenga Siudad, Ngem Saanen Unay a Dakkel
|first=Sam |last=Roberts
|url=http://www.nytimes.com/2008/05/22/nyregion/22shrink.html
|accessdate=2008-05-22
|date=Mayo 22, 2008}}</ref> Ti New York ket isu ti [[Listaan dagiti siudad ti Estados Unidos babaen ti densidad ti populasion|kapusekan ti populasion]] a kangrunaan a siudad idiay Estados Unidos.<ref name="density">[http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-CONTEXT=gct&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1_US9&-redoLog=false&-_caller=geoselect&-geo_id=&-format=US-25|US-25S&-_lang=en ''Kondado ken Siudad a Libro ti Datos:2007'' (Opisina ti Senso ti Estados Unidos), Tabla B-1, Kalawa ken Polasion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110805225222/http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-CONTEXT=gct&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1_US9&-redoLog=false&-_caller=geoselect&-geo_id=&-format=US-25%7CUS-25S&-_lang=en |date=2011-08-05 }}, Naala idi 2008-07-12.</ref>
Adda dagiti 800 a kaadu dagiti pagsasao a naisasao idiay New York, a mangaramid daytoy ti naipakadumadumaan ti lingguistika a siudad iti lubong.<ref>{{Cite news
|url=http://www.nytimes.com/2010/04/29/nyregion/29lost.html?hpw
|title=Agdengdengngeg (ken Agiduldulin) kadagti Pagsasao iti Lubong
|accessdate=2010-04-29
|work=The New York Times
|first=Sam|last=Roberts
|date=Abril 28, 2010}}</ref>
Ti populasion ti Siudad ti New York a Metropolitano a lugar ket isu ti kadakkel idiay Estados Unidos, nga adda dagiti 18.9 a riwriw ti tattao a naiwarwaras iti {{convert|6720|sqmi|km2}},<ref name=metro>{{cite web|url=http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=DEC_10_NSRD_GCTPL2.US24PR&prodType=table|title=Tabla GCT-PL2 – Kasasaad ti Populasion ken Panagibalayan ti Balay: 2010 – Estados Unidos -- Estadistiko a Lugar ti Metropolitano; ket para iti Puerto Rico|publisher=Opisina ti SEnso ti Estados Unidos|accessdate=2012-03-28}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nycgo.com/articles/nyc-statistics-page|title=NYC Ti Opisial a Pagsurotan nycgo.com – nyc statistics|publisher=NYC & Company|accessdate=2011-09-17|archive-date=2011-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20110505004453/http://www.nycgo.com/articles/nyc-statistics-page|url-status=dead}}</ref> ken daytoy ket paset pay ti kaaduan ti populasion a [[naitiptipon nga estadistiko a lugar]] idiay Estados Unidos nga aglaon ti 22.1 a riwriw a tattao manipud iti 2010 a Senso.<ref>{{cite web|url=http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=DEC_10_NSRD_GCTPL2.US41PR&prodType=table|title=Tabla GCT-PL2 – Kasaad ti Populasion ken Panagibalayan ti Balay: 2010 – Estados Unidos -- Naitiptipon nga Estadistiko a Lugar; aken para itir Puerto Rico|publisher=Opisina ti Senso ti Estados Unidos|accessdate=2012-03-28}}</ref>
Ti New York ket makasurot ti nagramutanna manipud iti 1624 a pannakabangonna a kas maysa a komersio a lugar babaen dagiti kolonista iti [[Olandes a Republika]], ken nanaganan ti [[Baro nga Amsterdam]] idi 1626.<ref>{{cite web|url=http://www.u-s-history.com/pages/h2122.html|title=Paksaritaan ti Estados Unidos – Siudad ti New York, New York|accessdate=2011-05-08}}</ref> Ti siudad ken dagiti naipalawlaw ket timengtengngel babaen dagiti [[Pagarian iti Inglatera|Ingles]] idi 1664<ref>{{Cite book
|last= Shorto|first= Russell
|title= Ti Isla iti Tengnga iti Lubong, Umuna nga Edision
|year= 2005
|publisher=Vintage Books
|location=New York
|isbn= 1-4000-7867-9
|page=30}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.u-s-history.com/pages/h2122.html|title=Pakasaritaan ti Estados Unidos Siudad ti New York, New York|accessdate=2011-05-10}}</ref> ket nanaganan manen dagitoy ti ''New York'' kalpasan ti panangited ni Ari [[Carlos II iti Inglatera]] kadagiti kabsatna, ti [[Jaime II iti Inglatera|Duke iti York]].<ref>{{cite web|url=http://www.mrnussbaum.com/13colonies/printables/njcolony.pdf|title=Ti New Jersey a Kolonia|publisher=MrNussbaum.com|accessdate=2011-05-10}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nps.gov/nr/travel/kingston/colonization.htm|title=Ni KINGSTON ket Nakaduktal kadagiti 300 a Tawtawen a Pakasaritaan ti New York kadagiti Olandes a Kolonia|publisher=Nailian a Serbisio ti Parke, Departamento ti kaunegan ti Estados Unidos|accessdate=2011-05-10|archive-date=2008-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20081123001850/http://www.nps.gov/nr//travel/kingston/colonization.htm|url-status=dead}}</ref> Ti New York ket nagserbi a kas ti [[Listaan dagiti kapitolio ti Estados Unidos#Dagiti dati a nailian a Kapitolio|kapitolio iti Estados Unidos]] manipud idi 1785 aginggana idi 1790.<ref name=senate>{{cite web
|url=http://www.senate.gov/reference/reference_item/Nine_Capitals_of_the_United_States.htm
|title=Dagiti Siam a Kapitolio iti Estados Unidos
|publisher=[[Senado ti Estados Unidos]]
|accessdate=2008-09-07}}</ref>
Isu daytoyen ti kadakkelan a siudad ti pagilian manipud idi 1790.<ref>{{cite web
|url=http://www.census.gov/population/www/documentation/twps0027/tab01.txt
|title=Ranggo babaen ti Populasion dagiti 100 a Kadakkelan nga Urbao a Luglugar, Alpabetiko a Nailista baben ti Estado: 1790–1990
|date=Hunio 15, 1998
|publisher=Opisina ti Senso ti Estados Unidos
|accessdate=2009-02-08}}</ref> Ti [[Statue of Liberty|Estatua ti Libertad]] ket kumabkablaaw kaditi riniwriw nga imigrante idi napanda idiay Amerika babaen dagiti bapor idi naladaw a maika-19 ken maika-20 a sigsiglo<ref>{{cite web|url=http://www.history.com/topics/statue-of-liberty|title=Estatua ti Libertad|publisher=1996–2011, A&E Television Networks, LLC. All Rights Reserved|accessdate=2011-05-21}}</ref> ken maysa a simbolo ti sangalubongan iti Estados Unidos ken ti [[demokrasia]]na.<ref>{{cite web| title = Estatua ti Libertad| work=Tawid ti Lubong| publisher=© UNESCO a Sentro ti Tawid ti Lubong 1992–2011| url = http://whc.unesco.org/en/list/307| accessdate =2011-10-23}}</ref>
Adu kadagiti distrito ken dulon idiay Siudad ti New York ket nagbalinda a nalatak nga ammo kadagiti agarup 50 riwriw a tinawen nga agbisbisita.<ref>{{cite news|url=http://cityroom.blogs.nytimes.com/2011/12/20/as-city-closes-in-on-50-millionth-visitor-british-couple-to-be-feted/?scp=1&sq=tourists&st=Search|title=Gapu ti panakaiyasasiden ti Siudad Iti Maikasingkuenta a Riwriw a Bisita, Marambakanto dagiti dua a Britaniko a preha|author=Patrick McGeehan|publisher=© 2011 The New York Times Company|date=Disiembre 20, 2011|accessdate=2011-12-21}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.northjersey.com/news/135934558_NYC_reaches_goal_of_50_million_tourists.html|title=Ti NYC ket naabutaanan ti gandat a 50 riwriw a bisbisita|publisher=© 2011 North Jersey Media Group|date=Disiembre 20, 2011|accessdate=2011-12-21}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nycgo.com/articles/nyc-statistics-page|title=NYC The Official Guide nycgo.com – nyc statistics|publisher=NYC & Company|accessdate=2011-09-16|archive-date=2011-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20110505004453/http://www.nycgo.com/articles/nyc-statistics-page|url-status=dead}}</ref> Ti [[Times Square]], nadayegan a kas ti "Ti Pagtutumpongan iti Lubong",<ref>{{cite web|url=http://pbskids.org/bigapplehistory/arts/topic15.html|title=Dagiti Pakasaritaan dagiti Arte ken Panagliwliwa ti Dakkel a Mansanas Ti Pagtutumpongan iti Lubong|publisher=Thirteen/WNET New York 2005 Educational Broadcasting Corporation|accessdate=2011-04-26|archive-date=2008-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20080105113922/http://pbskids.org/bigapplehistory/arts/topic15.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.timessquarenyc.org/|title=Ti Pagtutumpongan iti Lubong – Times Square ti opisial a sapot ti pagsaadan ti Times Square |publisher=Times Square District Management Association, Inc|accessdate=2011-04-26}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nyctourist.com/times-square.php|title=Times Square New York, NY Times Square|publisher=2011 NYCTourist.com|accessdate=2011-05-10}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.timessquare.com/NYC__/NYC_Stories/_The_Big_Apple%E2%80%99s_economic_hub/|title=Times Square Pagtutumpongan iti Lubong ti Pakaammo ti Siudad ti New York|author=Aditya Rangroo|publisher=(C) 1980–2010 TimesSquare.com A Dataware Corporation Company|date=Oktubre 14, 2010|accessdate=2012-01-22|archive-date=2013-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20130722182815/http://www.timessquare.com/NYC__/NYC_Stories/_The_Big_Apple%E2%80%99s_economic_hub/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://digitaljournalist.org/issue0402/at_intro.html|title=Ti New York idi panawen ti 70: Ti Panagipalpalagip|author=Allan Tannenbaum|publisher=© The Digital Journalist|accessdate=2011-12-17|archive-date=2012-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20120320194616/http://digitaljournalist.org/issue0402/at_intro.html|url-status=dead}}</ref> ket isu ti naraniga a nasilawan a pagtutumpongan a distrito ti [[Broadway a teatro]],<ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/596253/Times-Square|title=Times Square|publisher=Encyclopædia Britannica|accessdate=2011-05-10}}</ref> maysa kadagiti nakumikom pagkurosan dagiti magmagna iti lubong,<ref name="Joshua Pramis">{{cite web|url=http://www.travelandleisure.com/articles/worlds-most-visited-tourist-attractions/2|title=Dagiti Kaaduan a Mabisbisita dagiti Turista iti Lubong Umuna: Times Square, Siudad ti New York|author=Joshua Pramis|publisher=Copyright © 1997–2012 American Express Publishing Corporation. All Rights Reserved|date=Oktubre 2011|accessdate=2012-03-29}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.diserio.com/streetscapes.html|title=The Most Jivin' Streetscapes in the World|publisher=Luigi Di Serio|year=2010|accessdate=2011-05-10|archive-date=2014-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921173328/http://www.diserio.com/streetscapes.html|url-status=dead}}</ref> ken maysa a kangrunaa a sentro ti [[panagpalpaliwa nga industria]].<ref>{{cite web|url=http://www.nyc-architecture.com/MID/MID-TimesSquare3.htm|title=New York Architecture Images- Midtown Times Square|publisher=2011 nyc-architecture|accessdate=2011-05-10|archive-date=2017-01-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170125164419/http://www.nyc-architecture.com/MID/MID-TimesSquare3.htm|url-status=dead}}</ref> Ti siudad ket pangibalayan kadagiti adu a naindayegan ti lubong a [[Dagiti rangtay ken tunel idiay Siudad ti New York|rangtay]], [[Dagiti katayagan apasdek idiay Siudad ti New York|natayag a paspasdek]],<ref>{{cite web|url=http://buildingdb.ctbuh.org/?do=city&city=NYC&country=US|title=Dagiti pasdek idiay Sudad ti New York|publisher=Konsilo dagiti Natayag a Paspasdek ken Urbano a Pagtaengan|accessdate=2011-06-08|archive-date=2011-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20110717061539/http://buildingdb.ctbuh.org/?do=city&city=NYC&country=US|url-status=dead}}</ref> ken dagiti [[Listaan dagiti Parke idiay Siudad ti New York|parke]]. Ti pinansia a distrito ti Siudad ti New York, a naangklaan baaen ti [[Wall Street]] idiay [[Lower Manhattan]], ket iu ti pamay-an a kas ti [[pinansia a sentro|pinansia a kapitolio]] iti lubong<ref>*{{cite web|url=http://articles.businessinsider.com/2011-07-31/markets/30005560_1_cities-economic-output-gdp|title=Dagiti 8 a rabaw a Siudad babaen ti GDP: Tsina vs. Ti E.U.|publisher=Copyright © 2012 Business Insider, Inc. All rights reserved|date=Hulio 31, 2011|accessdate=2012-04-10|archive-date=2013-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20130205063107/http://articles.businessinsider.com/2011-07-31/markets/30005560_1_cities-economic-output-gdp|url-status=dead}}
*{{cite web|url=http://index.xinhua08.com/dqszs/bgxz/201107/P020110708322385591732.pdf|title=Xinhua-Dow Jones International Financial Centers Development Index (2011)|page=11|publisher=CFC Holding Company, Ltd., Index Center and CME Group Index services LLC (Dow Jones Indexes)|date=Hulio 8, 2011|accessdate=2012-03-11}}
*{{cite web|url=http://www.moneycontrol.com/news/world-news/ubs-may-move-us-investment-bank-to-nyc_556257.html|title=UBS may move US investment bank to NYC|publisher=e-Eighteen.com Ltd|accessdate=2011-06-12}}
*{{Cite book
|url=http://books.google.com/?id=dWA7aEbsy8QC&pg=PA154&dq=new+york+financial+capital+of+the+world+2010&q=new%20york%20financial%20capital%20of%20the%20world%202010
|title=Dagiti 301 a Kasayaatan a apagadalan ti Negosio ti 2010 babaen ti Princeton Review, Nedda Gilbert
|accessdate=2010-05-30
|publisher=Random House Information Group
|isbn=978-0-375-42959-0
|author1=Review, Princeton
|author2=Gilbert, Nedda
|date=Oktubre 6, 2009
}}
*{{cite news
|url=http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aEC0OYmvvcZM
|title=Ti New York ket Linabsanna ti Londres a kas ti Pinansia a Sentro iti Bloomberg Poll
|publisher=Bloomberg
|accessdate=2011-11-04
|date=Oktubre 29, 2009
}}
*{{Cite news
|url=http://online.wsj.com/article/SB123940286075109617.html
|title=Ti Buis a Kapitolio iti Lubong
|work=The Wall Street Journal
|accessdate=2010-05-30
|date=Abril 11, 2009
}}
*{{cite web
|url=http://justoneminute.typepad.com/main/2010/04/editorializing-from-the-financial-capital-of-the-world.html
|title=JustOneMinute – Editorializing From The Financial Capital Of The World
|accessdate=2010-05-30
|archive-date=2011-06-13
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110613175345/http://www.moneycontrol.com/news/world-news/ubs-may-move-us-investment-bank-to-nyc_556257.html
|url-status=dead
}}
*{{cite web
|url=http://www.marketwatch.com/story/credit-crunch-shows-new-york-is-still-worlds-financial-capital/
|title=Ti Londres ket Mabalin nga Adda kadagiti IPO ...
|publisher=Marketwatch
|accessdate=2010-05-30
}}
*{{cite web
|url=http://www.cincodias.com/articulo/mercados/Londres-versus-Nueva-York/20080901cdscdimer_3/cdsmer/
|title=Fondos – Londres versus Nueva York
|format=PDF
|publisher=Cinco Dias
|language=Espaniol
|accessdate=2010-05-30
|archive-date=2011-08-13
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110813033528/http://www.cincodias.com/articulo/mercados/londres-versus-nueva-york/20080901cdscdimer_3/
|url-status=dead
}}</ref>
ken isu ti pagbalayan ti [[New York Stock Exchange]], ti kadakkelan a stock exchange babaen ti dagup ti [[market capitalization|puonan ti paglakuan]] kadagiti nailista a kompaniana.<ref>{{cite web|url=http://www.world-exchanges.org/files/file/stats%20and%20charts/July%202010%20WFE%20Market%20Highlights.pdf|title=Market Highlights for First Half-year 2010|publisher=World Federation of Exchanges|accessdate=2011-04-13|archive-date=2013-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20130722235155/http://www.world-exchanges.org/files/file/stats%20and%20charts/July%202010%20WFE%20Market%20Highlights.pdf|url-status=dead}}</ref> Ti pagtagilakuan ti [[real estate]] ti Manhattan ket maysa kadagiti kanginaan iti lubong.<ref>{{cite web
|url=http://www.cnbc.com/id/29862382/The_World_s_Most_Expensive_Real_Estate_Markets?slide=9
|title=Ti Kanginaan a Paglakuan ti Real Estate iti Lubong
|publisher=CNBC
|accessdate=2010-05-30
|archive-date=2011-04-30
|archive-url=https://web.archive.org/web/20110430074517/http://www.cnbc.com/id/29862382/The_World_s_Most_Expensive_Real_Estate_Markets?slide=9
|url-status=dead
}}</ref> Ti [[Ka-Insikan, Manhattan|Ka-Insikan ti Manhattan]] ket pagibuklan ti kaaduan pagyanan dagiti [[Han nga Insik|Insik a tatto]] iti Lumaud a Hemiperio.<ref>{{cite web|url=http://www.ny.com/articles/chinatown.html|title=Ti Pakasaritaan ti Ka-Insikan ti New York|author=Sarah Waxman|publisher=Mediabridge Infosystems, Inc.|accessdate=2011-03-05}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.explorechinatown.com/PDF/FactSheet.pdf|title=Ti Kinapudno a Sabanas ti Ka-Insikan ti Siudad ti New York |publisher=explorechinatown.com|accessdate=2011-12-18}}</ref><ref>{{cite book|url=http://books.google.com/books?id=NagJFMxtkAcC&pg=PA104&dq=Flushing+Chinatown+Little+Taiwan&hl=en&ei=tHBaTpiYAeWt0AHsrrCTCQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCkQ6AEwADgK#v=onepage&q=Flushing%20Chinatown%20Little%20Taiwan&f=false |title=Isu pay laeng ti Nabalitokan a Ruangan: ti Maikatlo ... |publisher=Liblibro ti Google |author=David M. Reimers |accessdate=2011-12-15}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.indonewyork.com/contents/New%20York/Kota%20New%20York/Chinatown/Chinatown.htm|title=Ka-Insikan|publisher=Indo New York|accessdate=2011-12-18|archive-date=2012-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20120404124306/http://www.indonewyork.com/contents/New%20York/Kota%20New%20York/Chinatown/Chinatown.htm|url-status=dead}}</ref> Mangitited daytoy ti agtultuloy a 24/7 a panagserbisio,<ref name=twentyfour>{{cite news
|url=http://www.nytimes.com/2005/12/20/nyregion/nyregionspecial3/20security.html?_r=1&oref=slogin
|title=Nga Adda ti Pangdandanagan ti Terorismo, Dagiti Polis ket Agsagsaganada a Mangsalaknib ti Nadaael a Sistema
|work=The New York Times
|date=Disiembre 20, 2005
|accessdate=2012-02-17
| first1=Al
| last1=Baker
| first2=Richard
| last2=Pérez-Peña
}}</ref> ti [[Subway ti New York]] ket maysa kadagiti kawatiwatan a [[rapid transit|napardas a pagdaliasatan]] a sistema iti lubong.Adda dagiti adu a kolehio ken unibersidad ti mabirukan idiay New York,<ref>{{cite web|url=http://www.ny.com/academia/colleges.html|title=Dagiti Kolehio ken Unibersidad ti NYC|publisher=© Mediabridge Infosystems, Inc. 1994–2011|accessdate=2011-10-13}}</ref> a mairaman ti [[Columbia University|nibersidad ti Columbia]], [[New York University|Unibersidad ti New York]], ken [[Rockefeller University|Unibersidad ti Rockefeller]] , a dagitoy ket nairanggo kadagiti 50 a rabaw iti lubong.<ref>{{cite web|url=http://www.arwu.org/ARWU2010.jsp |title=Akademiko a Pannakairanggo dagiti Unibersida iti Lubong |publisher=Arwu.org |accessdate=2011-01-18}}</ref>
== Kakabsat a siudad ==
Ti Siudad ti New York kat adda dagiti sangapulo a [[Dagiti singin nga ili ken kakabsat a siudad|kakabsat a siudad]]. Ti Programa ti Kabsat a Siudad ti Siudad ti New York ket napasayaat idi ken nanaganan manen ti Sangalubongan a Kaasmang ti Siudad ti New York , Inc. idi 2006 nga adda dagiti gandat a mangipalawa ti pannakitignay ti Siudad kadagiti gangganaet a siudad bayat nga agtagtaginayon kadagiti sangapulo a naipakasaritaan a maikabagianna a siudad:<ref>{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/unccp/scp/html/partner/partner.shtml|title=Dagiti Kaasmang a Siudad ti NYC|publisher=Ti Siudad ti New York|accessdate=2012-08-17|archive-date=2013-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20130201221257/http://www.nyc.gov/html/unccp/scp/html/partner/partner.shtml|url-status=dead}}</ref>
{| class="wikitable"
|-
! Siudad
! Manipud idi
|-
| [[Tokyo]], [[Hapon]] || 1960
|-
| [[Beijing]], [[Tsina]] || 1980
|-
| [[Cairo]], [[Ehipto]] || 1982
|-
| [[Madrid]], [[Espania]] || 1982
|-
| [[Santo Domingo]], [[Republica Dominicana|Republika Dominikana]] || 1983
|-
| [[Budapest]], [[Hungaria]] || 1992
|-
| [[Roma]], [[Italia]] || 1992
|-
| [[Herusalem]], [[Israel]] || 1993
|-
| [[Tel Aviv]]<ref name="TLV">{{cite web|url=http://www.tel-aviv.gov.il/Cityhall/Pages/Partnerships.aspx?tm=&sm=&side=515|title=''Tel Aviv -Dagiti Kaasmang a Siudad''|publisher=2008 [http://www.tel-aviv.gov.i]|accessdate=5 Disiembre 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20131001194353/http://www.tel-aviv.gov.il/Cityhall/Pages/Partnerships.aspx?tm=&sm=&side=515|archive-date=2013-10-01|url-status=dead}}</ref>, [[Israel]] || 1996
|-
| [[Londres]], [[Nagkaykaysa a Pagarian]] || 2001
|-
| [[Johannesburg]], [[Abagatan nga Aprika]] || 2003
|}
Kasla ti New York, amin malaksid ti Beijing ket dagiti kaaduan ti populasion a siudad kadagiti pagilianda,<ref>Ti ''[[The Statesman's Yearbook]] 2003'', inurnos babaen ni Barry Turner, [[Palgrave Macmillan]] ([[Basingstoke]], Londres ken New York), 2002, {{ISBN|0-333-98096-4}}</ref> A saan a kas ti New York, amin ngem ti Johannesburg ket agserserbi pay a kas ti ''de facto'' wenno ''[[de jure]]'' a nailian a kapitolio ti politika. Ti New York ken dagiti kakabsatna asiudad ket aminda a kangrunaan a sentro ti ekonomia, ngem adda dagiti bassit a kakabsat ti New York nga adda ti kasasaad a kas maysa a nangruna a puerto.<ref>"Dagiti Pagilian ti Lubong", ''[[Whitaker's Almanack]] 1999'' (Pagalagadan nga Edison), [[The Stationery Office]], Londres, 1998, {{ISBN|0-11-702240-3}}, pampanid 781–785 & panid 907</ref>
== Dagiti nagibasaran ==
{{Reflist}}
== Adu pay a mabasbasa ==
{{refbegin|30em}}
*{{cite book |last=Belden |first=E. Porter |year=1849 |url=http://books.google.com/books?id=Jv-nXd8W8b0C&printsec=titlepage |title=New York, Napalabas, Agdama, ken Masakbayan: Buklen ti Pakasaritaan ti Siudad ti New York, ti Panakaipalpalawag iti Agdama a Kasasaadna, ket ti maysa a Karkulo ti Masakbayanna a Panagdakkel |location=New York |publisher=G.P. Putnam }} manaipud ti [[Liblibro ti Google]].
*{{cite book |authorlink=Anthony Burgess |last=Burgess |first=Anthony |year=1976 |title=[[New York (libro ni Anthony Burgess)|New York]] |location=New York |publisher=Little, Brown & Co. |isbn=90-6182-266-1 }}
*{{Cite gotham}}
*{{cite book |authorlink=Federal Writers' Project |author=Gandat dagiti Pederal a Mannurat |year=1939 |title=Ti WPA a Pagsurotan ti Siudad ti New York |url=https://archive.org/details/wpaguidetonewyor0000unse_j1g5 |location=New York |publisher=The New Press |edition=1995 reissue |isbn=1-56584-321-5 }}
*{{Cite enc-nyc}}
*{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Kenneth T. |editor2-last=Dunbar |editor2-first=David S. |year=2005 |title=Imperio a Siudad: Ti New York Ti Uneg dagiti Sigsiglo |publisher=Unibersidad ti Columbia a Pagmalditan|isbn=0-231-10909-1 }}
*{{Cite book |title=Amerikano a Metropolis: Ti Pakasaritaan ti Sisudad ti New York |url=https://archive.org/details/americanmetropol00lank |last=Lankevich |first=George L. |publisher=NYU Press |year=1998 |isbn=0-8147-5186-5 }}
*{{cite book |authorlink=E. B. White |last=White |first=E. B. |year=1949 |title=Here is New York |publisher=Little Bookroom |edition=2000 reissue }}
*{{Cite AIA4}}
*{{cite book |authorlink=Colson Whitehead |last=Whitehead |first=Colson |year=2003 |title=Ti Koloso iti New York: Ti Siudad kadagiti 13 a Paset |location=New York |publisher=Doubleday |isbn=0-385-50794-1 }}
{{refend}}
== Dagiti akinruar a silpo ==
* {{commons-nailinia|New York City|Siudad ti New Yok}}
* [http://www.nyc.gov/ NYC.gov] ket isu ti opisial a website ti Siudad ti New York.
[[Kategoria:Siudad ti New York| ]]
[[Kategoria:Dagiti siudad idiay New York]]
[[Kategoria:Dagiti dati a kapitolio iti Estados Unidos]]
[[Kategoria:Dagiti Metropolitano a lugar iti Estados Unidos]]
[[Kategoria:Nangruna nga artikulo (atiddog)]]
jptwumcrb6nk7c9thuotndqlu5eg3at
ArXiv
0
35577
407161
394192
2026-10-19T18:43:39Z
InternetArchiveBot
14943
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
407161
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox website
|name = arXiv
|logo =
|screenshot =
|caption =
|url = [http://arxiv.org/ arXiv.org]
|alexa = {{IncreaseNegative}} 8,715 (Manipud idi Abril 2014)<ref name="alexa">{{cite web |url= http://www.alexa.com/siteinfo/arxiv.org |title= Arxiv.org Site Info |publisher= Alexa Internet |accessdate= 2014-04-01 |archive-date= 2018-12-24 |archive-url= https://web.archive.org/web/20181224184945/https://www.alexa.com/siteinfo/arxiv.org |url-status= dead }}</ref>
|commercial = Saan
|type = Siensia
|language = Ingles
|registration =
|owner = [[Unibersidad ti Cornell]]
|author = [[Paul Ginsparg]]
|launch date = 1991
|current status = Online
|revenue =
|slogan =
}}
Ti '''arXiv''' (pannakabalikas ket kasla iti "archive" iti Ingles, kasla ti "X" ket dagiti [[Alpabeto a Griego|Griego aletra]] ''[[Chi (letra)|Chi]]'', χ) ket repositorio dagiti elektroniko a [[preprenta]], nga ammo a kas dagiti [[e-prenta]], kadagiti [[sientipiko a papel]] iti pagobraan iti [[matematika]], [[pisika]], [[astronomia]], [[siensia ti kompiuter]], kuantetibo a [[biolohia]], estadistika, ken kuantetibo a pinansia, a mabalin a maserrekan iti online. Kadagiti adu a pagobraan iti matematika ken pisika, gangani amin dagiti sientipiko a papel ket bukod a maarkibo iti arXiv. Daytoy ket nangrugi idi Agosto 14, 1991, ti arXiv.org ket nalabsanna ti marka iti gudua a milion nga artikulo idi Oktubre 3, 2008.<ref>{{cite arXiv |last=Ginsparg |first=Paul |eprint=1108.2700 |title=It was twenty years ago today .. |class= cs.DL|year=2011 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://news.library.cornell.edu/content/online-scientific-repository-hits-milestone |title=Online Scientific Repository Hits Milestone – With 500,000 Articles, arXiv Established as Vital Library Resource |publisher=News.library.cornell.edu |date=2008-10-03 |accessdate=2013-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141207213322/http://news.library.cornell.edu/content/online-scientific-repository-hits-milestone |archive-date=2014-12-07 |url-status=dead}}</ref> Babaen idi 2012 ti gatad dagiti panagited ket dimmakkelen iti ad-adu ngem 7,000 iti tunggal maysa a bulan.<ref>{{cite web|url=http://arxiv.org/show_monthly_submissions |title=arXiv monthly submission rate statistics |publisher=Arxiv.org |date= |accessdate=2013-07-21}}</ref>
== Dagiti nagibasaran ==
{{Reflist}}
== Dagiti akinruar a silpo ==
* {{opisial a website|http://arxiv.org}}
{{DEFAULTSORT:Arxiv}}
[[Kategoria:Dagiti digital a biblioteka]]
{{pungol}}
sca5pi19dpoposy6xd0rzo3m5p8zlw8
Listaan dagiti siudad idiay Hapon
0
42215
407165
406953
2026-10-19T20:10:55Z
InternetArchiveBot
14943
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
407165
wikitext
text/x-wiki
[[Papeles:Cities in Japan.png|thumb|{{legend|#C4FAD5|dagiti siudad a naidesignado babaen ti ordinansia ti gobierno}}{{legend|#FFD350|dagiti bugas a siudad}}{{legend|#00A0E8|dagiti espesial a siudad}}{{legend|#FE80C0|dagiti siudad}}{{legend|#5BE95B|dagiti espesial a barrio}}]]
Daytoy ket ti '''listaan dagiti [[Dagiti siudad ti Hapon|siudad]] idiay [[Hapon]]''', naurnos dagitoy babaen ti [[Dagiti prepektura ti Hapon|prepektura]] ken iti kaunegan ti prepektura babaen ti petsa ti pannakapundar.
Para iti adu pay a pakaaamo a maipanggep kadagiti siudad idiay Hapon kitaen ti [[Munisipalidad ti Hapon]]. Kaaduan kadagiti dakkel a siudad idiay Hapon ket dagiti [[Dagiti siudad a naidesignado babaen ti ordinansia ti Hapon|siudad a naidesignado babaen ti ordinansia]]. Adda met dagiti maipapan iti rehion a nangruna a siudad a naidesignado a kas dagiti [[Dagiti bugas a siudad ti Hapon|bugas a siudad]].
Ti Tokyo ket saan a nairaman iti listaan, gapu ta ti [[Siudad ti Tokyo]] ket awanen manipud idi Hulio 1, 1943. Ti Tokyo ket adda itan a kas espesial a prepektura ti "metropolis" (都 ''to''), nga addaan kadagiti [[Dagiti espesial a barrio ti Tokyo|23 nga "espesial" a barrio]] (nga addaan ti kasasaad a kas iti siudad) a mangbukel dagiti dati a pagbeddengan ti dati a siudad iti akindaya a kagudua ti prepektura.
__TOC__
== Dagiti siudad==
{|class=wikitable
!colspan=2|Nagan!!Hapon!!Blng.
|-
|bgcolor="Moccasin"| ||[[Dagiti siudad a naidesignado babaen ti ordinansia ti Hapon|siudad a naidesignado babaen ti ordinansia]]||<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|政令指定都市}}</span>||20
|-
|bgcolor="PaleTurquoise"| ||[[Dagiti bugas a siudad ti Hapon|bugas a siudad]]||<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|中核市}}</span>||42
|-
|bgcolor="MistyRose"| ||[[Dagiti espesial a siudad ti Hapon|espesial a siudad]]||<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|特例市}}</span>||40
|-
| ||[[Dagiti siudad ti Hapon|siudad]]||<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|市}}</span>||684
|-
!colspan=4|
|-
|bgcolor="Gainsboro"| ||[[Dagiti espesial a barrio ti Tokyo|espesial a barrio]]||<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|特別区}}</span>||23
|}
{| class="wikitable sortable" style="text-align:right;"
! Siudad (Espesial a barrio) !! Hapon !! Prepektura !! Populasion !! Kalawa !! Densidad!! Napundar
! scope="col" class="unsortable" | Website
|- bgcolor="Moccasin"
|align="left"|[[Nagoya, Aichi|Nagoya]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|名古屋市}}</span>||align="left"|Aichi||2,239,464||326.45||6,860||1889-10-01||[http://www.city.nagoya.jp/]
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Toyohashi, Aichi|Toyohashi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|豊橋市}}</span>||align="left"|Aichi||377,045||261.35||1,443||1906-08-01||[http://www.city.toyohashi.aichi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100309065441/http://www.city.toyohashi.aichi.jp/ |date=2010-03-09 }}
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Okazaki, Aichi|Okazaki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|岡崎市}}</span>||align="left"|Aichi||371,380||387.24||959||1916-07-01||[http://www.city.okazaki.aichi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100107142409/http://www.city.okazaki.aichi.jp/tagengo/pgide/guide_en/index_e.html |date=2010-01-07 }}
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Ichinomiya, Aichi|Ichinomiya]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|一宮市}}</span>||align="left"|Aichi||375,939||113.91||3,300||1921-09-01||[http://www.city.ichinomiya.aichi.jp/]
|-
|align="left"|[[Seto, Aichi|Seto]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|瀬戸市}}</span>||align="left"|Aichi||132,311||111.61||1,185||1929-10-01||[http://www.city.seto.aichi.jp/]
|-
|align="left"|[[Handa, Aichi|Handa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|半田市}}</span>||align="left"|Aichi||117,927||47.24||2,496||1937-10-01||[http://www.city.handa.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151116164547/http://www.city.handa.lg.jp/ |date=2015-11-16 }}
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Kasugai, Aichi|Kasugai]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|春日井市}}</span>||align="left"|Aichi||300,713||92.71||3,244||1943-06-01||[http://www.city.kasugai.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Toyokawa, Aichi|Toyokawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|豊川市}}</span>||align="left"|Aichi||161,595||150.71||1,072||1943-06-01||[http://www.city.toyokawa.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Tsushima, Aichi|Tsushima]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|津島市}}</span>||align="left"|Aichi||65,646||25.08||2,617||1947-03-01||[http://www.city.tsushima.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Hekinan, Aichi|Hekinan]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|碧南市}}</span>||align="left"|Aichi||73,024||35.86||2,036||1948-04-05||[http://www.city.hekinan.aichi.jp/]
|-
|align="left"|[[Kariya, Aichi|Kariya]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|刈谷市}}</span>||align="left"|Aichi||145,117||50.45||2,876||1950-04-01||[http://www.city.kariya.lg.jp/]
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Toyota, Aichi|Toyota]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|豊田市}}</span>||align="left"|Aichi||420,286||918.47||458||1951-03-01||[http://www.city.toyota.aichi.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Anjo</span>[[Anjō, Aichi|Anjō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|安城市}}</span>||align="left"|Aichi||176,046||86.01||2,047||1952-05-05||[http://www.city.anjo.aichi.jp/]
|-
|align="left"|[[Nishio, Aichi|Nishio]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|西尾市}}</span>||align="left"|Aichi||106,643||75.78||1,407||1953-12-15||[http://www.city.nishio.aichi.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Gamagori</span>[[Gamagōri, Aichi|Gamagōri]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|蒲郡市}}</span>||align="left"|Aichi||82,264||56.81||1,448||1954-04-01||[http://www.city.gamagori.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Inuyama, Aichi|Inuyama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|犬山市}}</span>||align="left"|Aichi||75,304||74.97||1,004||1954-04-01||[http://www.city.inuyama.aichi.jp/]
|-
|align="left"|[[Tokoname, Aichi|Tokoname]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|常滑市}}</span>||align="left"|Aichi||52,837||55.63||950||1954-04-01||[http://www.city.tokoname.aichi.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Konan</span>[[Kōnan, Aichi|Kōnan]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|江南市}}</span>||align="left"|Aichi||100,064||30.17||3,317||1954-06-01||[http://www.city.konan.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Komaki, Aichi|Komaki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|小牧市}}</span>||align="left"|Aichi||149,060||62.82||2,373||1955-01-01||[http://www.city.komaki.aichi.jp/]
|-
|align="left"|[[Inazawa, Aichi|Inazawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|稲沢市}}</span>||align="left"|Aichi||137,475||79.30||1,734||1958-11-01||[http://www.city.inazawa.aichi.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Tokai</span>[[Tōkai, Aichi|Tōkai]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|東海市}}</span>||align="left"|Aichi||106,708||43.36||2,461||1969-04-01||[http://www.city.tokai.aichi.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Obu</span>[[Ōbu, Aichi|Ōbu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|大府市}}</span>||align="left"|Aichi||83,097||33.68||2,467||1970-09-01||[http://www.city.obu.aichi.jp/]
|-
|align="left"|[[Chita, Aichi|Chita]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|知多市}}</span>||align="left"|Aichi||84,782||45.43||1,866||1970-09-01||[http://www.city.chita.aichi.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Chiryu</span>[[Chiryū, Aichi|Chiryū]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|知立市}}</span>||align="left"|Aichi||68,216||16.34||4,175||1970-12-01||[http://www.city.chiryu.aichi.jp/]
|-
|align="left"|[[Owariasahi, Aichi|Owariasahi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|尾張旭市}}</span>||align="left"|Aichi||79,197||21.03||3,766||1970-12-01||[http://www.city.owariasahi.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Takahama, Aichi|Takahama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|高浜市}}</span>||align="left"|Aichi||43,467||13.00||3,344||1970-12-01||[http://www.city.takahama.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Iwakura, Aichi|Iwakura]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|岩倉市}}</span>||align="left"|Aichi||48,042||10.49||4,580||1971-12-01||[http://www.city.iwakura.aichi.jp/]
|-
|align="left"|[[Toyoake, Aichi|Toyoake]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|豊明市}}</span>||align="left"|Aichi||69,124||23.18||2,982||1972-08-01||[http://www.city.toyoake.aichi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031010071331/http://www.city.toyoake.aichi.jp/ |date=2003-10-10 }}
|-
|align="left"|[[Nisshin, Aichi|Nisshin]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|日進市}}</span>||align="left"|Aichi||80,921||34.90||2,319||1994-10-01||[http://www.city.nisshin.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Tahara, Aichi|Tahara]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|田原市}}</span>||align="left"|Aichi||66,698||188.81||353||2003-08-20||[http://www.city.tahara.aichi.jp/]
|-
|align="left"|[[Aisai, Aichi|Aisai]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|愛西市}}</span>||align="left"|Aichi||65,481||66.63||983||2005-04-01||[http://www.city.aisai.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Kiyosu, Aichi|Kiyosu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|清須市}}</span>||align="left"|Aichi||56,635||13.31||4,255||2005-07-07||[http://www.city.kiyosu.aichi.jp/]
|-
|align="left"|[[Shinshiro, Aichi|Shinshiro]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|新城市}}</span>||align="left"|Aichi||51,326||499.00||103||2005-10-01||[http://www.city.shinshiro.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071024121645/http://www.city.shinshiro.lg.jp/ |date=2007-10-24 }}
|-
|align="left"|[[Kitanagoya, Aichi|Kitanagoya]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|北名古屋市}}</span>||align="left"|Aichi||80,112||18.37||4,361||2006-03-20||[http://www.city.kitanagoya.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Yatomi, Aichi|Yatomi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|弥富市}}</span>||align="left"|Aichi||43,145||48.92||882||2006-04-01||[http://www.city.yatomi.aichi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060509222602/http://city.yatomi.aichi.jp/ |date=2006-05-09 }}
|-
|align="left"|[[Miyoshi, Aichi|Miyoshi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|みよし市}}</span>||align="left"|Aichi||-||32.11||-||2010-01-04||[http://www.city.aichi-miyoshi.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Ama, Aichi|Ama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|あま市}}</span>||align="left"|Aichi||-||27.59||-||2010-03-22||[http://www.city.ama.aichi.jp/]
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Akita, Akita|Akita]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|秋田市}}</span>||align="left"|Akita||329,287||905.67||364||1889-04-01||[http://www.city.akita.akita.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Odate</span>[[Ōdate, Akita|Ōdate]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|大館市}}</span>||align="left"|Akita||80,587||913.70||88.2||1951-04-01||[http://www.city.odate.akita.jp/]
|-
|align="left"|[[Kazuno, Akita|Kazuno]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|鹿角市}}</span>||align="left"|Akita||35,543||707.34||50.2||1972-04-01||[http://www.city.kazuno.akita.jp/]
|-
|align="left"|[[Daisen, Akita|Daisen]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|大仙市}}</span>||align="left"|Akita||91,143||866.67||105||2005-03-22||[http://www.city.daisen.akita.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210126235821/http://www.city.daisen.akita.jp/ |date=2021-01-26 }}
|-
|align="left"|[[Katagami, Akita|Katagami]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|潟上市}}</span>||align="left"|Akita||35,460||97.96||362||2005-03-22||[http://www.city.katagami.akita.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100326092156/http://www.city.katagami.akita.jp/ |date=2010-03-26 }}
|-
|align="left"|[[Kitaakita, Akita|Kitaakita]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|北秋田市}}</span>||align="left"|Akita||38,543||1,152.57||33.4||2005-03-22||[http://www.city.kitaakita.akita.jp/]
|-
|align="left"|[[Oga, Akita|Oga]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|男鹿市}}</span>||align="left"|Akita||34,194||240.80||142||2005-03-22||[http://www2.city.oga.akita.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071210214619/http://www2.city.oga.akita.jp/ |date=2007-12-10 }}
|-
|align="left"|<span style="display:none">Yurihonjo</span>[[Yurihonjō, Akita|Yurihonjō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|由利本荘市}}</span>||align="left"|Akita||87,525||1,209.04||72.4||2005-03-22||[http://www.city.yurihonjo.akita.jp/]
|-
|align="left"|[[Yuzawa, Akita|Yuzawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|湯沢市}}</span>||align="left"|Akita||53,588||790.72||67.8||2005-03-22||[http://www.city-yuzawa.jp/]
|-
|align="left"|[[Semboku, Akita|Semboku]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|仙北市}}</span>||align="left"|Akita||30,885||1,093.64||28.2||2005-09-20||[http://www.city.semboku.akita.jp/]
|-
|align="left"|[[Yokote, Akita|Yokote]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|横手市}}</span>||align="left"|Akita||101,234||693.60||146||2005-10-01||[http://www.city.yokote.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Nikaho, Akita|Nikaho]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|にかほ市}}</span>||align="left"|Akita||28,422||240.61||118||2005-10-01||[http://www.city.nikaho.akita.jp/]
|-
|align="left"|[[Noshiro, Akita|Noshiro]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|能代市}}</span>||align="left"|Akita||61,295||426.74||144||2006-03-21||[http://www.city.noshiro.akita.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191230153645/http://www.city.noshiro.akita.jp/ |date=2019-12-30 }}
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Hachinohe, Aomori|Hachinohe]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|八戸市}}</span>||align="left"|Aomori||241,613||305.17||792||1929-05-01||[http://www.city.hachinohe.aomori.jp/]
|-
|align="left"|[[Kuroishi, Aomori|Kuroishi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|黒石市}}</span>||align="left"|Aomori||37,585||216.96||173||1954-07-01||[http://www.city.kuroishi.aomori.jp/]
|-
|align="left"|[[Misawa, Aomori|Misawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|三沢市}}</span>||align="left"|Aomori||42,535||119.97||355||1958-09-01||[http://www.city.misawa.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Mutsu, Aomori|Mutsu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|むつ市}}</span>||align="left"|Aomori||62,220||863.79||72.0||1959-09-01||[http://www.city.mutsu.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Towada, Aomori|Towada]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|十和田市}}</span>||align="left"|Aomori||66,834||688.60||97.1||2005-01-01||[http://www.city.towada.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Tsugaru, Aomori|Tsugaru]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|つがる市}}</span>||align="left"|Aomori||38,919||253.85||153||2005-02-11||[http://www.city.tsugaru.aomori.jp/]
|-
|align="left"|[[Goshogawara, Aomori|Goshogawara]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|五所川原市}}</span>||align="left"|Aomori||60,788||404.58||150||2005-03-28||[http://www.city.goshogawara.lg.jp/]
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Aomori, Aomori|Aomori]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|青森市}}</span>||align="left"|Aomori||305,884||824.52||371||2005-04-01||[http://www.city.aomori.aomori.jp/]
|-
|align="left"|[[Hirakawa, Aomori|Hirakawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|平川市}}</span>||align="left"|Aomori||34,638||345.81||100||2006-01-01||[http://www.city.hirakawa.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Hirosaki, Aomori|Hirosaki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|弘前市}}</span>||align="left"|Aomori||185,865||523.60||355||2006-02-27||[http://www.city.hirosaki.aomori.jp/]
|- bgcolor="Moccasin"
|align="left"|[[Chiba, Chiba|Chiba]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|千葉市}}</span>||align="left"|Chiba||938,695||272.08||3,450||1921-01-01||[http://www.city.chiba.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Choshi</span>[[Chōshi, Chiba|Chōshi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|銚子市}}</span>||align="left"|Chiba||72,348||83.91||862||1933-02-11||[http://www.city.choshi.chiba.jp/]
|-
|align="left"|[[Ichikawa, Chiba|Ichikawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|市川市}}</span>||align="left"|Chiba||470,149||57.40||8,191||1934-11-03||[http://www.city.ichikawa.chiba.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200425105135/http://www.city.ichikawa.chiba.jp/ |date=2020-04-25 }}
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Funabashi, Chiba|Funabashi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|船橋市}}</span>||align="left"|Chiba||586,762||85.64||6,851||1937-04-01||[http://www.city.funabashi.chiba.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061214030110/http://www.city.funabashi.chiba.jp/koho/eng/index.htm |date=2006-12-14 }}
|-
|align="left"|[[Tateyama, Chiba|Tateyama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|館山市}}</span>||align="left"|Chiba||49,987||110.21||454||1939-11-03||[http://www.city.tateyama.chiba.jp/]
|-
|align="left"|[[Kisarazu, Chiba|Kisarazu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|木更津市}}</span>||align="left"|Chiba||123,743||138.73||892||1942-11-03||[http://www.city.kisarazu.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Matsudo, Chiba|Matsudo]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|松戸市}}</span>||align="left"|Chiba||477,603||61.33||7,787||1943-04-01||[http://www.city.matsudo.chiba.jp/]
|-
|align="left"|[[Noda, Chiba|Noda]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|野田市}}</span>||align="left"|Chiba||153,422||103.54||1,482||1950-05-03||[http://www.city.noda.chiba.jp/]
|-
|align="left"|[[Mobara, Chiba|Mobara]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|茂原市}}</span>||align="left"|Chiba||93,032||100.01||930||1952-04-01||[http://www.city.mobara.chiba.jp/]
|-
|align="left"|[[Narita, Chiba|Narita]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|成田市}}</span>||align="left"|Chiba||124,773||213.84||583||1954-03-31||[http://www.city.narita.chiba.jp/]
|-
|align="left"|[[Sakura, Chiba|Sakura]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|佐倉市}}</span>||align="left"|Chiba||171,472||103.59||1,655||1954-03-31||[http://www.city.sakura.lg.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Togane</span>[[Tōgane, Chiba|Tōgane]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|東金市}}</span>||align="left"|Chiba||61,591||89.34||689||1954-04-01||[http://www.city.togane.chiba.jp/]
|-
|align="left"|[[Narashino, Chiba|Narashino]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|習志野市}}</span>||align="left"|Chiba||159,758||20.99||7,611||1954-08-01||[http://www.city.narashino.chiba.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030322104057/http://www.city.narashino.chiba.jp/ |date=2003-03-22 }}
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Kashiwa, Chiba|Kashiwa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|柏市}}</span>||align="left"|Chiba||389,036||114.90||3,386||1954-09-01||[http://www.city.kashiwa.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Katsuura, Chiba|Katsuura]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|勝浦市}}</span>||align="left"|Chiba||21,413||94.20||227||1958-10-01||[http://www.city.katsuura.chiba.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031011174244/http://www.city.katsuura.chiba.jp/ |date=2003-10-11 }}
|-
|align="left"|[[Ichihara, Chiba|Ichihara]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|市原市}}</span>||align="left"|Chiba||279,591||368.20||759||1963-05-01||[http://www.city.ichihara.chiba.jp/]
|-
|align="left"|[[Nagareyama, Chiba|Nagareyama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|流山市}}</span>||align="left"|Chiba||156,686||35.28||4,441||1967-01-01||[http://www.city.nagareyama.chiba.jp/]
|-
|align="left"|[[Yachiyo, Chiba|Yachiyo]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|八千代市}}</span>||align="left"|Chiba||184,655||51.27||3,602||1967-01-01||[http://www.city.yachiyo.chiba.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071023065947/http://www.city.yachiyo.chiba.jp/ |date=2007-10-23 }}
|-
|align="left"|[[Abiko, Chiba|Abiko]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|我孫子市}}</span>||align="left"|Chiba||133,533||43.19||3,092||1970-07-01||[http://www.city.abiko.chiba.jp/]
|-
|align="left"|[[Kamagaya, Chiba|Kamagaya]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|鎌ヶ谷市}}</span>||align="left"|Chiba||104,564||21.11||4,953||1971-09-01||[http://www.city.kamagaya.chiba.jp/]
|-
|align="left"|[[Kimitsu, Chiba|Kimitsu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|君津市}}</span>||align="left"|Chiba||89,350||318.83||280||1971-09-01||[http://www.city.kimitsu.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Futtsu, Chiba|Futtsu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|富津市}}</span>||align="left"|Chiba||48,973||205.35||238||1971-09-01||[http://www.city.futtsu.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Urayasu, Chiba|Urayasu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|浦安市}}</span>||align="left"|Chiba||159,312||17.29||9,214||1981-04-01||[http://www.city.urayasu.chiba.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130121214957/http://www.city.urayasu.chiba.jp/ |date=2013-01-21 }}
|-
|align="left"|<span style="display:none">Yotsukaido</span>[[Yotsukaidō, Chiba|Yotsukaidō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|四街道市}}</span>||align="left"|Chiba||85,738||34.70||2,471||1981-04-01||[http://www.city.yotsukaido.chiba.jp/]
|-
|align="left"|[[Sodegaura, Chiba|Sodegaura]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|袖ヶ浦市}}</span>||align="left"|Chiba||59,443||94.92||626||1991-04-01||[http://www.city.sodegaura.chiba.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030806000844/http://www.city.sodegaura.chiba.jp/ |date=2003-08-06 }}
|-
|align="left"|[[Yachimata, Chiba|Yachimata]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|八街市}}</span>||align="left"|Chiba||75,369||74.87||1,007||1992-04-01||[http://www.city.yachimata.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Inzai, Chiba|Inzai]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|印西市}}</span>||align="left"|Chiba||60,280||53.51||1,127||1996-04-01||[http://www.city.inzai.chiba.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030920011457/http://www.city.inzai.chiba.jp/ |date=2003-09-20 }}
|-
|align="left"|[[Shiroi, Chiba|Shiroi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|白井市}}</span>||align="left"|Chiba||57,151||35.41||1,614||2001-04-01||[http://city.shiroi.chiba.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030927182101/http://city.shiroi.chiba.jp/ |date=2003-09-27 }}
|-
|align="left"|[[Tomisato, Chiba|Tomisato]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|冨里市}}</span>||align="left"|Chiba||51,590||53.91||957||2002-04-01||[http://www.city.tomisato.chiba.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050822172721/http://www.city.tomisato.chiba.jp/ |date=2005-08-22 }}
|-
|align="left"|[[Kamogawa, Chiba|Kamogawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|鴨川市}}</span>||align="left"|Chiba||35,792||191.30||187||2005-02-11||[http://www.city.kamogawa.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Asahi, Chiba|Asahi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|旭市}}</span>||align="left"|Chiba||69,971||129.91||539||2005-07-01||[http://www.city.asahi.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Isumi, Chiba|Isumi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|いすみ市}}</span>||align="left"|Chiba||41,605||157.50||264||2005-12-05||[http://www.city.isumi.lg.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Sosa</span>[[Sōsa, Chiba|Sōsa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|匝瑳市}}</span>||align="left"|Chiba||41,361||101.78||406||2006-01-23||[http://www.city.sosa.lg.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Minamiboso</span>[[Minamibōsō, Chiba|Minamibōsō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|南房総市}}</span>||align="left"|Chiba||43,553||230.22||189||2006-03-20||[http://www.city.minamiboso.chiba.jp/]
|-
|align="left"|[[Katori, Chiba|Katori]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|香取市}}</span>||align="left"|Chiba||85,193||262.31||325||2006-03-27||[http://www.city.katori.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Sanmu, Chiba|Sanmu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|山武市}}</span>||align="left"|Chiba||57,806||146.38||395||2006-03-27||[http://www.city.sammu.lg.jp/]
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Matsuyama, Ehime|Matsuyama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|松山市}}</span>||align="left"|Ehime||515,068||429.03||1,201||1889-12-15||[http://www.city.matsuyama.ehime.jp/]
|-
|align="left"|[[Niihama, Ehime|Niihama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|新居浜市}}</span>||align="left"|Ehime||123,329||234.30||526||1937-11-03||[http://www.city.niihama.lg.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Shikokuchuo</span>[[Shikokuchūō, Ehime|Shikokuchūō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|四国中央市}}</span>||align="left"|Ehime||91,688||420.10||218||2004-04-01||[http://www.city.shikokuchuo.ehime.jp/]
|-
|align="left"|[[Seiyo, Ehime|Seiyo]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|西予市}}</span>||align="left"|Ehime||43,476||514.79||84.5||2004-04-01||[http://www.city.seiyo.ehime.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Toon</span>[[Tōon, Ehime|Tōon]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|東温市}}</span>||align="left"|Ehime||35,517||211.45||168||2004-09-21||[http://www.city.toon.ehime.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Saijo</span>[[Saijō, Ehime|Saijō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|西条市}}</span>||align="left"|Ehime||112,543||509.05||221||2004-11-01||[http://www.city.saijo.ehime.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Ozu</span>[[Ōzu, Ehime|Ōzu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|大洲市}}</span>||align="left"|Ehime||49,543||432.20||115||2005-01-11||[http://www.city.ozu.ehime.jp/]
|-
|align="left"|[[Imabari, Ehime|Imabari]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|今治市}}</span>||align="left"|Ehime||170,986||419.85||407||2005-01-16||[http://www.city.imabari.ehime.jp/]
|-
|align="left"|[[Yawatahama, Ehime|Yawatahama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|八幡浜市}}</span>||align="left"|Ehime||40,010||132.98||301||2005-03-28||[http://www.city.yawatahama.ehime.jp/]
|-
|align="left"|[[Iyo, Ehime|Iyo]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|伊予市}}</span>||align="left"|Ehime||38,890||194.47||200||2005-04-01||[http://www.city.iyo.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Uwajima, Ehime|Uwajima]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|宇和島市}}</span>||align="left"|Ehime||86,819||469.52||185||2005-08-01||[http://www.city.uwajima.ehime.jp/]
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Fukui, Fukui|Fukui]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|福井市}}</span>||align="left"|Fukui||268,574||536.17||501||1889-04-01||[http://www.city.fukui.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Tsuruga, Fukui|Tsuruga]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|敦賀市}}</span>||align="left"|Fukui||68,188||250.75||272||1937-04-01||[http://www.ton21.ne.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220201023841/https://www.ton21.ne.jp/ |date=2022-02-01 }}
|-
|align="left"|[[Obama, Fukui|Obama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|小浜市}}</span>||align="left"|Fukui||31,486||232.86||135||1951-03-30||[http://www.city.obama.fukui.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051013061933/http://www.city.obama.fukui.jp/ |date=2005-10-13 }}
|-
|align="left"|<span style="display:none">Ono</span>[[Ōno, Fukui|Ōno]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|大野市}}</span>||align="left"|Fukui||36,763||872.30||42.1||1954-07-01||[http://www.city.ono.fukui.jp/]
|-
|align="left"|[[Katsuyama, Fukui|Katsuyama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|勝山市}}</span>||align="left"|Fukui||26,333||253.68||104||1954-09-01||[http://www.city.katsuyama.fukui.jp/]
|-
|align="left"|[[Sabae, Fukui|Sabae]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|鯖江市}}</span>||align="left"|Fukui||67,430||84.75||796||1955-01-15||[http://www.city.sabae.fukui.jp/]
|-
|align="left"|[[Awara, Fukui|Awara]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|あわら市}}</span>||align="left"|Fukui||30,765||116.99||263||2004-03-01||[http://www.city.awara.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Echizen, Fukui|Echizen]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|越前市}}</span>||align="left"|Fukui||87,116||230.75||378||2005-10-01||[http://www.city.echizen.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Sakai, Fukui|Sakai]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|坂井市}}</span>||align="left"|Fukui||92,420||209.91||440||2006-03-20||[http://www.city.fukui-sakai.lg.jp/]
|- bgcolor="Moccasin"
|align="left"|[[Fukuoka, Fukuoka|Fukuoka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|福岡市}}</span>||align="left"|Fukuoka||1,430,371||340.96||4,195||1889-04-01||[http://www.city.fukuoka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020120213547/http://www.city.fukuoka.jp/ |date=2002-01-20 }}
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Kurume, Fukuoka|Kurume]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|久留米市}}</span>||align="left"|Fukuoka||305,147||229.84||1,328||1889-04-01||[http://www.city.kurume.fukuoka.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Omuta</span>[[Ōmuta, Fukuoka|Ōmuta]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|大牟田市}}</span>||align="left"|Fukuoka||127,474||81.55||1,563||1917-03-01||[http://www.city.omuta.lg.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Nogata</span>[[Nōgata, Fukuoka|Nōgata]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|直方市}}</span>||align="left"|Fukuoka||57,319||61.78||928||1931-01-01||[https://web.archive.org/web/20120716234634/http://www.city.nogata.fukuoka.jp/]
|-
|align="left"|[[Tagawa, Fukuoka|Tagawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|田川市}}</span>||align="left"|Fukuoka||50,484||54.52||926||1943-11-03||[http://www.joho.tagawa.fukuoka.jp/]
|-
|align="left"|[[Yanagawa, Fukuoka|Yanagawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|柳川市}}</span>||align="left"|Fukuoka||72,798||76.90||947||1952-04-01||[http://www.city.yanagawa.fukuoka.jp/]
|-
|align="left"|[[Yame, Fukuoka|Yame]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|八女市}}</span>||align="left"|Fukuoka||42,241||98.66||428||1954-04-01||[http://www.city.yame.fukuoka.jp/]
|-
|align="left"|[[Chikugo, Fukuoka|Chikugo]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|筑後市}}</span>||align="left"|Fukuoka||48,281||41.85||1,154||1954-04-01||[http://www.city.chikugo.fukuoka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050911043927/http://www.city.chikugo.fukuoka.jp/ |date=2005-09-11 }}
|-
|align="left"|<span style="display:none">Okawa</span>[[Ōkawa, Fukuoka|Ōkawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|大川市}}</span>||align="left"|Fukuoka||38,266||33.61||1,139||1954-04-01||[http://www.city.okawa.fukuoka.jp/]
|-
|align="left"|[[Yukuhashi, Fukuoka|Yukuhashi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|行橋市}}</span>||align="left"|Fukuoka||70,064||69.83||1,003||1954-10-10||[http://www.city.yukuhashi.fukuoka.jp/]
|-
|align="left"|[[Buzen, Fukuoka|Buzen]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|豊前市}}</span>||align="left"|Fukuoka||27,578||111.17||248||1955-04-10||[http://www.city.buzen.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Nakama, Fukuoka|Nakama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|中間市}}</span>||align="left"|Fukuoka||45,549||15.98||2,850||1958-11-01||[http://www.city.nakama.fukuoka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20000422061603/http://www.city.nakama.fukuoka.jp/ |date=2000-04-22 }}
|- bgcolor="Moccasin"
|align="left"|<span style="display:none">Kitakyushu</span>[[Kitakyūshū]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|北九州市}}</span>||align="left"|Fukuoka||986,998||487.71||2,024||1963-02-10||[http://www.city.kitakyushu.lg.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Ogori</span>[[Ogōri, Fukuoka|Ogōri]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|小郡市}}</span>||align="left"|Fukuoka||58,460||45.50||1,285||1972-04-01||[http://www.city.ogori.fukuoka.jp/]
|-
|align="left"|[[Chikushino, Fukuoka|Chikushino]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|筑紫野市}}</span>||align="left"|Fukuoka||98,914||87.78||1,127||1972-04-01||[http://www.city.chikushino.fukuoka.jp/]
|-
|align="left"|[[Kasuga, Fukuoka|Kasuga]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|春日市}}</span>||align="left"|Fukuoka||107,845||14.15||7,622||1972-04-01||[http://www.city.kasuga.fukuoka.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Onojo</span>[[Ōnojō, Fukuoka|Ōnojō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|大野城市}}</span>||align="left"|Fukuoka||94,037||26.88||3,498||1972-04-01||[http://www.city.onojo.fukuoka.jp/]
|-
|align="left"|[[Munakata, Fukuoka|Munakata]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|宗像市}}</span>||align="left"|Fukuoka||94,877||119.66||793||1981-04-01||[http://www.city.munakata.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Dazaifu, Fukuoka|Dazaifu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|太宰府市}}</span>||align="left"|Fukuoka||68,561||29.58||2,318||1982-04-01||[http://www.city.dazaifu.fukuoka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030919150110/http://www2.city.dazaifu.fukuoka.jp/ |date=2003-09-19 }}
|-
|align="left"|[[Koga, Fukuoka|Koga]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|古賀市}}</span>||align="left"|Fukuoka||57,084||42.11||1,356||1997-10-01||[http://www.city.koga.fukuoka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070104031644/http://www.city.koga.fukuoka.jp/eng/ |date=2007-01-04 }}
|-
|align="left"|[[Fukutsu, Fukuoka|Fukutsu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|福津市}}</span>||align="left"|Fukuoka||55,123||52.70||1,046||2005-01-24||[http://www.city.fukutsu.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Ukiha, Fukuoka|Ukiha]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|うきは市}}</span>||align="left"|Fukuoka||32,277||117.55||275||2005-03-20||[http://www.city.ukiha.fukuoka.jp/]
|-
|align="left"|[[Miyawaka, Fukuoka|Miyawaka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|宮若市}}</span>||align="left"|Fukuoka||30,793||139.99||220||2006-02-11||[http://www.city.miyawaka.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Asakura, Fukuoka|Asakura]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|朝倉市}}</span>||align="left"|Fukuoka||57,881||246.73||235||2006-03-20||[http://www.city.asakura.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Iizuka, Fukuoka|Iizuka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|飯塚市}}</span>||align="left"|Fukuoka||132,208||214.13||617||2006-03-26||[http://www.city.iizuka.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Kama, Fukuoka|Kama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|嘉麻市}}</span>||align="left"|Fukuoka||44,431||135.18||329||2006-03-27||[http://www.city.kama.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Miyama, Fukuoka|Miyama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|みやま市}}</span>||align="left"|Fukuoka||42,219||105.12||402||2007-01-29||[http://www.city.miyama.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Itoshima, Fukuoka|Itoshima]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|糸島市}}</span>||align="left"|Fukuoka||-||216.12||-||2010-01-01||[http://www.city.itoshima.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Aizuwakamatsu, Fukushima|Aizuwakamatsu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|会津若松市}}</span>||align="left"|Fukushima||129,388||383.03||338||1899-04-01||[http://www.city.aizuwakamatsu.fukushima.jp/.]
|-
|align="left"|[[Fukushima, Fukushima|Fukushima]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|福島市}}</span>||align="left"|Fukushima||289,355||746.43||388||1907-04-01||[http://www.city.fukushima.fukushima.jp/]
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|<span style="display:none">Koriyama</span>[[Kōriyama, Fukushima|Kōriyama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|郡山市}}</span>||align="left"|Fukushima||339,395||757.06||448||1924-09-01||[http://www.city.koriyama.fukushima.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170516201456/http://www.city.koriyama.fukushima.jp/063000/koho/yoran.html |date=2017-05-16 }}
|-
|align="left"|[[Sukagawa, Fukushima|Sukagawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|須賀川市}}</span>||align="left"|Fukushima||80,336||279.55||287||1954-03-31||[http://www.city.sukagawa.fukushima.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Soma</span>[[Sōma, Fukushima|Sōma]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|相馬市}}</span>||align="left"|Fukushima||38,543||197.67||195||1954-03-31||[http://www.city.soma.fukushima.jp/]
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Iwaki, Fukushima|Iwaki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|いわき市}}</span>||align="left"|Fukushima||349,947||1,231.34||284||1966-10-01||[http://www.city.iwaki.fukushima.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100411210504/http://www.city.iwaki.fukushima.jp/gaikokugo/english/ |date=2010-04-11 }}
|-
|align="left"|[[Tamura, Fukushima|Tamura]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|田村市}}</span>||align="left"|Fukushima||42,221||458.30||92.1||2005-03-01||[http://www.city.tamura.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Shirakawa, Fukushima|Shirakawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|白河市}}</span>||align="left"|Fukushima||65,665||305.30||215||2005-11-07||[http://www.city.shirakawa.fukushima.jp/]
|-
|align="left"|[[Nihonmatsu, Fukushima|Nihonmatsu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|二本松市}}</span>||align="left"|Fukushima||61,698||344.65||179||2005-12-01||[http://www.city.nihonmatsu.lg.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Minamisoma</span>[[Minamisōma, Fukushima|Minamisōma]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|南相馬市}}</span>||align="left"|Fukushima||71,761||398.50||180||2006-01-01||[http://www.city.minamisoma.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Date, Fukushima|Date]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|伊達市}}</span>||align="left"|Fukushima||67,487||265.10||255||2006-01-01||[http://www.city.date.fukushima.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060110075417/http://www.city.date.fukushima.jp/ |date=2006-01-10 }}
|-
|align="left"|[[Kitakata, Fukushima|Kitakata]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|喜多方市}}</span>||align="left"|Fukushima||54,684||554.67||98.6||2006-01-04||[http://www.city.kitakata.fukushima.jp/]
|-
|align="left"|[[Motomiya, Fukushima|Motomiya]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|本宮市}}</span>||align="left"|Fukushima||31,737||87.94||361||2007-01-01||[http://www.city.motomiya.lg.jp/]
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Gifu, Gifu|Gifu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|岐阜市}}</span>||align="left"|Gifu||412,779||202.89||2,034||1889-07-01||[http://www.city.gifu.lg.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Ogaki</span>[[Ōgaki, Gifu|Ōgaki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|大垣市}}</span>||align="left"|Gifu||163,047||206.52||789||1918-04-01||[http://www.city.ogaki.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Takayama, Gifu|Takayama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|高山市}}</span>||align="left"|Gifu||94,879||2,177.67||43.6||1936-11-01||[http://www.city.takayama.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Tajimi, Gifu|Tajimi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|多治見市}}</span>||align="left"|Gifu||114,866||91.24||1,259||1940-08-01||[http://www.city.tajimi.gifu.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030927115157/http://www2.city.tajimi.gifu.jp/ |date=2003-09-27 }}
|-
|align="left"|[[Seki, Gifu|Seki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|関市}}</span>||align="left"|Gifu||92,896||472.84||196||1950-10-15||[http://www.city.seki.gifu.jp/]
|-
|align="left"|[[Nakatsugawa, Gifu|Nakatsugawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|中津川市}}</span>||align="left"|Gifu||83,116||676.38||123||1952-04-01||[http://www.city.nakatsugawa.gifu.jp/]
|-
|align="left"|[[Mino, Gifu|Mino]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|美濃市}}</span>||align="left"|Gifu||22,912||117.05||196||1954-04-01||[http://www.city.mino.gifu.jp/]
|-
|align="left"|[[Mizunami, Gifu|Mizunami]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|瑞浪市}}</span>||align="left"|Gifu||41,556||175.00||237||1954-04-01||[http://www.city.mizunami.gifu.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031005144837/http://www.city.mizunami.gifu.jp/ |date=2003-10-05 }}
|-
|align="left"|[[Hashima, Gifu|Hashima]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|羽島市}}</span>||align="left"|Gifu||67,167||53.64||1,252||1954-04-01||[http://www.city.hashima.gifu.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080914053231/http://www.city.hashima.gifu.jp/ |date=2008-09-14 }}
|-
|align="left"|[[Minokamo, Gifu|Minokamo]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|美濃加茂市}}</span>||align="left"|Gifu||53,988||74.81||722||1954-04-01||[http://www.city.minokamo.gifu.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070204112654/http://www.city.minokamo.gifu.jp/home/ENGLISH/e_top.html |date=2007-02-04 }}
|-
|align="left"|[[Toki, Gifu|Toki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|土岐市}}</span>||align="left"|Gifu||61,393||116.01||529||1955-02-01||[http://www.city.toki.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Kakamigahara, Gifu|Kakamigahara]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|各務原市}}</span>||align="left"|Gifu||145,126||87.77||1,653||1963-04-01||[http://www.city.kakamigahara.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Kani, Gifu|Kani]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|可児市}}</span>||align="left"|Gifu||99,318||87.60||1,134||1982-04-01||[http://www.city.kani.gifu.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110820225543/http://www.city.kani.gifu.jp/ |date=2011-08-20 }}
|-
|align="left"|[[Yamagata, Gifu|Yamagata]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|山県市}}</span>||align="left"|Gifu||29,857||222.04||134||2003-04-01||[http://www.city.yamagata.gifu.jp/]
|-
|align="left"|[[Mizuho, Gifu|Mizuho]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|瑞穂市}}</span>||align="left"|Gifu||51,230||28.18||1,818||2003-05-01||[http://www.city.mizuho.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Hida, Gifu|Hida]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|飛騨市}}</span>||align="left"|Gifu||28,112||792.31||35.5||2004-02-01||[http://www.city.hida.gifu.jp/]
|-
|align="left"|[[Motosu, Gifu|Motosu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|本巣市}}</span>||align="left"|Gifu||34,729||374.57||92.7||2004-02-01||[http://www.city.motosu.lg.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Gujo</span>[[Gujō, Gifu|Gujō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|郡上市}}</span>||align="left"|Gifu||46,338||1,030.79||45.0||2004-03-01||[http://www.city.gujo.gifu.jp/]
|-
|align="left"|[[Gero, Gifu|Gero]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|下呂市}}</span>||align="left"|Gifu||37,455||851.06||44.0||2004-03-01||[http://www.city.gero.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Ena, Gifu|Ena]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|恵那市}}</span>||align="left"|Gifu||54,844||504.19||109||2004-10-25||[http://www.city.ena.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Kaizu, Gifu|Kaizu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|海津市}}</span>||align="left"|Gifu||38,532||112.31||343||2005-03-28||[http://www.city.kaizu.lg.jp/]
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Maebashi, Gunma|Maebashi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|前橋市}}</span>||align="left"|Gunma||318,058||241.22||1,319||1892-04-01||[http://www.city.maebashi.gunma.jp/]
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Takasaki, Gunma|Takasaki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|高崎市}}</span>||align="left"|Gunma||341,838||401.01||852||1900-04-01||[http://www.city.takasaki.gunma.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Kiryu</span>[[Kiryū, Gunma|Kiryū]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|桐生市}}</span>||align="left"|Gunma||124,892||274.57||455||1921-03-01||[http://www.city.kiryu.gunma.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030919163928/http://www.city.kiryu.gunma.jp/ |date=2003-09-19 }}
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Isesaki, Gunma|Isesaki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|伊勢崎市}}</span>||align="left"|Gunma||204,240||139.33||1,466||1940-09-13||[http://www.city.isesaki.lg.jp/]
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|<span style="display:none">Ota</span>[[Ōta, Gunma|Ōta]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|太田市}}</span>||align="left"|Gunma||214,049||176.49||1,213||1948-05-03||[http://www.city.ota.gunma.jp/]
|-
|align="left"|[[Numata, Gunma|Numata]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|沼田市}}</span>||align="left"|Gunma||52,319||443.37||118||1954-04-01||[http://www.city.numata.gunma.jp/]
|-
|align="left"|[[Tatebayashi, Gunma|Tatebayashi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|館林市}}</span>||align="left"|Gunma||79,023||60.98||1,296||1954-04-01||[http://www.city.tatebayashi.gunma.jp/]
|-
|align="left"|[[Fujioka, Gunma|Fujioka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|藤岡市}}</span>||align="left"|Gunma||68,710||180.09||382||1954-04-01||[http://www.city.fujioka.gunma.jp/]
|-
|align="left"|[[Shibukawa, Gunma|Shibukawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|渋川市}}</span>||align="left"|Gunma||86,134||240.42||358||2006-02-20||[http://www.city.shibukawa.gunma.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080604061226/http://www.city.shibukawa.gunma.jp/ |date=2008-06-04 }}
|-
|align="left"|[[Annaka, Gunma|Annaka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|安中市}}</span>||align="left"|Gunma||62,270||276.34||225||2006-03-18||[http://www.city.annaka.gunma.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070704214107/http://www.city.annaka.gunma.jp/ |date=2007-07-04 }}
|-
|align="left"|[[Tomioka, Gunma|Tomioka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|富岡市}}</span>||align="left"|Gunma||53,332||122.90||434||2006-03-27||[http://www.city.tomioka.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Midori, Gunma|Midori]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|みどり市}}</span>||align="left"|Gunma||51,964||208.23||250||2006-03-27||[http://www.city.midori.gunma.jp/]
|- bgcolor="Moccasin"
|align="left"|[[Hiroshima, Hiroshima|Hiroshima]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|広島市}}</span>||align="left"|Hiroshima||1,163,806||905.13||1,286||1889-04-01||[http://www.city.hiroshima.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Onomichi, Hiroshima|Onomichi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|尾道市}}</span>||align="left"|Hiroshima||148,085||284.85||520||1898-04-01||[http://www.city.onomichi.hiroshima.jp/]
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Kure, Hiroshima|Kure]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|呉市}}</span>||align="left"|Hiroshima||246,118||353.74||696||1902-10-01||[http://www.city.kure.lg.jp/]
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Fukuyama, Hiroshima|Fukuyama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|福山市}}</span>||align="left"|Hiroshima||461,368||518.07||891||1916-07-01||[http://www.city.fukuyama.hiroshima.jp/]
|-
|align="left"|[[Mihara, Hiroshima|Mihara]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|三原市}}</span>||align="left"|Hiroshima||103,209||471.03||219||1936-11-15||[http://www.city.mihara.hiroshima.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Fuchu</span>[[Fuchū, Hiroshima|Fuchū]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|府中市}}</span>||align="left"|Hiroshima||44,212||195.71||226||1954-03-31||[http://www.city.fuchu.hiroshima.jp/]
|-
|align="left"|[[Miyoshi, Hiroshima|Miyoshi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|三次市}}</span>||align="left"|Hiroshima||58,264||778.19||74.9||1954-03-31||[http://www.city.miyoshi.hiroshima.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Shobara</span>[[Shōbara, Hiroshima|Shōbara]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|庄原市}}</span>||align="left"|Hiroshima||41,747||1,246.60||33.5||1954-03-31||[http://www.city.shobara.hiroshima.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Otake</span>[[Ōtake, Hiroshima|Ōtake]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|大竹市}}</span>||align="left"|Hiroshima||29,665||78.55||378||1954-09-01||[http://www.city.otake.hiroshima.jp/]
|-
|align="left"|[[Takehara, Hiroshima|Takehara]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|竹原市}}</span>||align="left"|Hiroshima||29,803||118.30||252||1958-11-03||[http://www.city.takehara.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Higashihiroshima, Hiroshima|Higashihiroshima]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|東広島市}}</span>||align="left"|Hiroshima||187,711||635.32||295||1974-04-20||[http://www.city.higashihiroshima.hiroshima.jp/]
|-
|align="left"|[[Hatsukaichi, Hiroshima|Hatsukaichi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|廿日市市}}</span>||align="left"|Hiroshima||115,184||489.36||235||1988-04-01||[http://www.city.hatsukaichi.hiroshima.jp/]
|-
|align="left"|[[Akitakata, Hiroshima|Akitakata]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|安芸高田市}}</span>||align="left"|Hiroshima||32,323||537.79||60.1||2004-03-01||[http://www.akitakata.jp/]
|-
|align="left"|[[Etajima, Hiroshima|Etajima]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|江田島市}}</span>||align="left"|Hiroshima||28,601||100.97||283||2004-11-01||[http://www.city.etajima.hiroshima.jp/]
|- bgcolor="Moccasin"
|align="left"|[[Sapporo, Hokkaidō|Sapporo]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|札幌市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||1,904,319||1,121.12||1,699||1922-08-01||[http://www.city.sapporo.jp/city/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190915231600/http://www.city.sapporo.jp/city/ |date=2019-09-15 }}
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Hakodate, Hokkaidō|Hakodate]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|函館市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||277,056||677.89||409||1922-08-01||[http://www.city.hakodate.hokkaido.jp/]
|-
|align="left"|[[Otaru, Hokkaidō|Otaru]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|小樽市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||130,255||243.30||535||1922-08-01||[http://www.city.otaru.hokkaido.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030920134255/http://www.city.otaru.hokkaido.jp/ |date=2003-09-20 }}
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Asahikawa, Hokkaidō|Asahikawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|旭川市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||350,511||747.60||469||1922-08-01||[http://www.city.asahikawa.hokkaido.jp/]
|-
|align="left"|[[Muroran, Hokkaidō|Muroran]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|室蘭市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||93,078||80.65||1,154||1922-08-01||[http://www.city.muroran.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Obihiro, Hokkaidō|Obihiro]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|帯広市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||168,188||618.94||272||1933-04-01||[http://www.city.obihiro.hokkaido.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Yubari</span>[[Yūbari, Hokkaidō|Yūbari]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|夕張市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||10,471||763.20||13.7||1943-04-01||[http://www.city.yubari.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Iwamizawa, Hokkaidō|Iwamizawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|岩見沢市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||89,023||481.10||185||1943-04-01||[http://www.city.iwamizawa.hokkaido.jp/]
|-
|align="left"|[[Abashiri, Hokkaidō|Abashiri]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|網走市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||38,548||471.00||81.8||1947-02-11||[http://www.city.abashiri.hokkaido.jp/]
|-
|align="left"|[[Rumoi, Hokkaidō|Rumoi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|留萌市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||24,036||297.44||80.8||1947-10-01||[http://www.e-rumoi.jp/]
|-
|align="left"|[[Tomakomai, Hokkaidō|Tomakomai]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|苫小牧市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||173,761||561.49||309||1948-04-01||[http://www.city.tomakomai.hokkaido.jp/]
|-
|align="left"|[[Wakkanai, Hokkaidō|Wakkanai]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|稚内市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||37,911||760.83||49.8||1949-04-01||[http://www.city.wakkanai.hokkaido.jp/]
|-
|align="left"|[[Bibai, Hokkaidō|Bibai]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|美唄市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||25,312||277.61||91.2||1950-04-01||[http://www.city.bibai.hokkaido.jp/]
|-
|align="left"|[[Ashibetsu, Hokkaidō|Ashibetsu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|芦別市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||16,465||865.02||19.0||1953-04-01||[http://www.city.ashibetsu.hokkaido.jp/]
|-
|align="left"|[[Ebetsu, Hokkaidō|Ebetsu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|江別市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||120,940||187.57||645||1954-07-01||[http://www.city.ebetsu.hokkaido.jp/]
|-
|align="left"|[[Akabira, Hokkaidō|Akabira]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|赤平市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||12,234||129.88||94.2||1954-07-01||[http://www.city.akabira.hokkaido.jp/]
|-
|align="left"|[[Monbetsu, Hokkaidō|Monbetsu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|紋別市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||24,293||830.70||29.2||1954-07-01||[http://mombetsu.jp/]
|-
|align="left"|[[Mikasa, Hokkaidō|Mikasa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|三笠市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||10,070||302.64||33.3||1957-04-01||[http://www.city.mikasa.hokkaido.jp/]
|-
|align="left"|[[Nemuro, Hokkaidō|Nemuro]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|根室市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||28,923||512.63||56.4||1957-08-01||[http://www.city.nemuro.hokkaido.jp/]
|-
|align="left"|[[Chitose, Hokkaidō|Chitose]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|千歳市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||94,124||594.95||158||1958-07-01||[http://www.city.chitose.hokkaido.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160905165529/http://www.city.chitose.hokkaido.jp/ |date=2016-09-05 }}
|-
|align="left"|[[Takikawa, Hokkaidō|Takikawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|滝川市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||42,815||115.82||370||1958-07-01||[http://www.city.takikawa.hokkaido.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100309110101/http://www.city.takikawa.hokkaido.jp/soumubu/kikaku/kouryu/englishindex.jsp |date=2010-03-09 }}
|-
|align="left"|[[Sunagawa, Hokkaidō|Sunagawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|砂川市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||18,740||78.69||238||1958-07-01||[http://www.city.sunagawa.hokkaido.jp/]
|-
|align="left"|[[Utashinai, Hokkaidō|Utashinai]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|歌志内市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||4,259||55.99||76.1||1958-07-01||[http://www.city.utashinai.hokkaido.jp/]
|-
|align="left"|[[Fukagawa, Hokkaidō|Fukagawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|深川市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||23,215||529.23||43.9||1963-05-01||[http://www.city.fukagawa.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Furano, Hokkaidō|Furano]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|富良野市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||23,890||600.97||39.8||1966-05-01||[http://www.city.furano.hokkaido.jp/]
|-
|align="left"|[[Noboribetsu, Hokkaidō|Noboribetsu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|登別市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||51,474||212.11||243||1970-08-01||[http://www.city.noboribetsu.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Eniwa, Hokkaidō|Eniwa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|恵庭市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||68,754||294.87||233||1970-11-01||[http://www.city.eniwa.hokkaido.jp/]
|-
|align="left"|[[Date, Hokkaidō|Date]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|伊達市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||36,461||444.28||82.1||1972-04-01||[http://www.city.date.hokkaido.jp/]
|-
|align="left"|[[Kitahiroshima, Hokkaidō|Kitahiroshima]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|北広島市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||60,291||118.54||509||1996-09-01||[http://www.city.kitahiroshima.hokkaido.jp/]
|-
|align="left"|[[Ishikari, Hokkaidō|Ishikari]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|石狩市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||60,616||721.86||84.0||1996-09-01||[http://www.city.ishikari.hokkaido.jp/]
|-
|align="left"|[[Shibetsu, Hokkaidō|Shibetsu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|士別市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||21,640||1,119.29||19.3||2005-09-01||[http://www.city.shibetsu.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Kushiro, Hokkaidō|Kushiro]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|釧路市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||182,263||1,362.75||134||2005-10-11||[http://www.city.kushiro.hokkaido.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060323035246/http://www.city.kushiro.hokkaido.jp/ |date=2006-03-23 }}
|-
|align="left"|[[Hokuto, Hokkaidō|Hokuto]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|北斗市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||48,779||397.30||123||2006-02-01||[http://www.city.hokuto.hokkaido.jp/]
|-
|align="left"|[[Kitami, Hokkaidō|Kitami]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|北見市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||124,291||1,427.56||87.1||2006-03-05||[http://www.city.kitami.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Nayoro, Hokkaidō|Nayoro]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|名寄市}}</span>||align="left"|Hokkaidō||29,869||535.23||55.8||2006-03-27||[http://www.city.nayoro.lg.jp/]
|- bgcolor="Moccasin"
|align="left"|[[Kobe]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|神戸市}}</span>||align="left"|Hyōgo||1,530,847||552.23||2,772||1889-04-01||[http://www.city.kobe.lg.jp/]
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Himeji, Hyōgo|Himeji]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|姫路市}}</span>||align="left"|Hyōgo||536,170||534.27||1,004||1889-04-01||[http://www.city.himeji.hyogo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190907223328/http://www.city.himeji.hyogo.jp/ |date=2019-09-07 }}
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Amagasaki, Hyōgo|Amagasaki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|尼崎市}}</span>||align="left"|Hyōgo||461,202||49.77||9,267||1916-04-01||[http://www.city.amagasaki.hyogo.jp/]
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Akashi, Hyōgo|Akashi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|明石市}}</span>||align="left"|Hyōgo||292,162||49.24||5,933||1919-11-01||[http://www.city.akashi.hyogo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100225180711/http://www.city.akashi.hyogo.jp/seisaku/kouhou_ka/n_foreign/index.html |date=2010-02-25 }}
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Nishinomiya, Hyōgo|Nishinomiya]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|西宮市}}</span>||align="left"|Hyōgo||477,056||99.96||4,772||1925-04-01||[http://www.nishi.or.jp/]
|-
|align="left"|[[Ashiya, Hyōgo|Ashiya]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|芦屋市}}</span>||align="left"|Hyōgo||92,828||18.47||5,026||1940-11-10||[http://www.city.ashiya.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Itami, Hyōgo|Itami]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|伊丹市}}</span>||align="left"|Hyōgo||194,488||24.97||7,789||1940-11-10||[http://www.city.itami.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Aioi, Hyōgo|Aioi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|相生市}}</span>||align="left"|Hyōgo||31,973||90.45||353||1942-10-01||[http://www.city.aioi.hyogo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050827184359/http://www.city.aioi.hyogo.jp/ |date=2005-08-27 }}
|-
|align="left"|[[Toyooka, Hyōgo|Toyooka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|豊岡市}}</span>||align="left"|Hyōgo||87,555||697.66||125||1950-04-01||[http://www.city.toyooka.lg.jp/]
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Kakogawa, Hyōgo|Kakogawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|加古川市}}</span>||align="left"|Hyōgo||267,631||138.51||1,932||1950-06-15||[http://www.city.kakogawa.hyogo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030930010510/http://www.city.kakogawa.hyogo.jp/ |date=2003-09-30 }}
|-
|align="left"|<span style="display:none">Ako</span>[[Akō, Hyōgo|Akō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|赤穂市}}</span>||align="left"|Hyōgo||51,277||126.88||404||1951-09-01||[http://www.city.ako.hyogo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050822230242/http://www.city.ako.hyogo.jp/ |date=2005-08-22 }}
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Takarazuka, Hyōgo|Takarazuka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|宝塚市}}</span>||align="left"|Hyōgo||222,071||101.80||2,181||1954-04-01||[http://www.city.takarazuka.hyogo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100323000426/http://www.city.takarazuka.hyogo.jp/foreign/en/index.html |date=2010-03-23 }}
|-
|align="left"|[[Miki, Hyōgo|Miki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|三木市}}</span>||align="left"|Hyōgo||83,244||176.58||471||1954-06-01||[http://www.city.miki.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Takasago, Hyōgo|Takasago]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|高砂市}}</span>||align="left"|Hyōgo||94,198||34.40||2,738||1954-07-01||[http://www.city.takasago.hyogo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100111064811/http://www.city.takasago.hyogo.jp/ |date=2010-01-11 }}
|-
|align="left"|[[Kawanishi, Hyōgo|Kawanishi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|川西市}}</span>||align="left"|Hyōgo||157,461||53.44||2,947||1954-08-01||[http://www.city.kawanishi.hyogo.jp/]
|-
|align="left"|[[Ono, Hyōgo|Ono]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|小野市}}</span>||align="left"|Hyōgo||49,664||92.92||534||1954-12-01||[http://www.city.ono.hyogo.jp/]
|-
|align="left"|[[Sanda, Hyōgo|Sanda]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|三田市}}</span>||align="left"|Hyōgo||113,600||210.22||540||1958-07-01||[http://www.city.sanda.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Kasai, Hyōgo|Kasai]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|加西市}}</span>||align="left"|Hyōgo||48,435||150.95||321||1967-04-01||[http://www.city.kasai.hyogo.jp/]
|-
|align="left"|[[Sasayama, Hyōgo|Sasayama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|篠山市}}</span>||align="left"|Hyōgo||44,345||377.61||117||1999-04-01||[http://www.city.sasayama.hyogo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100205231832/http://www.city.sasayama.hyogo.jp/ |date=2010-02-05 }}
|-
|align="left"|[[Yabu, Hyōgo|Yabu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|養父市}}</span>||align="left"|Hyōgo||27,428||422.78||64.9||2004-04-01||[http://www.city.yabu.hyogo.jp/]
|-
|align="left"|[[Tamba, Hyōgo|Tamba]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|丹波市}}</span>||align="left"|Hyōgo||69,233||493.28||140||2004-11-01||[http://www.city.tamba.hyogo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050519012346/http://www.city.tamba.hyogo.jp/ |date=2005-05-19 }}
|-
|align="left"|[[Minamiawaji, Hyōgo|Minamiawaji]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|南あわじ市}}</span>||align="left"|Hyōgo||51,069||229.18||223||2005-01-11||[http://www.city.minamiawaji.hyogo.jp/]
|-
|align="left"|[[Asago, Hyōgo|Asago]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|朝来市}}</span>||align="left"|Hyōgo||34,084||402.98||84.6||2005-04-01||[http://www.city.asago.hyogo.jp/]
|-
|align="left"|[[Awaji, Hyōgo|Awaji]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|淡路市}}</span>||align="left"|Hyōgo||47,849||184.21||260||2005-04-01||[http://www.city.awaji.hyogo.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Shiso</span>[[Shisō, Hyōgo|Shisō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|宍粟市}}</span>||align="left"|Hyōgo||42,302||658.60||64.2||2005-04-01||[http://www.city.shiso.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Nishiwaki, Hyōgo|Nishiwaki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|西脇市}}</span>||align="left"|Hyōgo||43,126||132.47||326||2005-10-01||[http://www.city.nishiwaki.hyogo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050831112740/http://www.city.nishiwaki.hyogo.jp/ |date=2005-08-31 }}
|-
|align="left"|[[Tatsuno, Hyōgo|Tatsuno]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|たつの市}}</span>||align="left"|Hyōgo||80,988||210.93||384||2005-10-01||[http://www.city.tatsuno.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Sumoto, Hyōgo|Sumoto]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|洲本市}}</span>||align="left"|Hyōgo||48,631||182.47||267||2006-02-11||[http://www.city.sumoto.hyogo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100111034013/http://www.city.sumoto.hyogo.jp/ |date=2010-01-11 }}
|-
|align="left"|<span style="display:none">Kato</span>[[Katō, Hyōgo|Katō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|加東市}}</span>||align="left"|Hyōgo||39,935||157.49||254||2006-03-20||[http://www.city.kato.lg.jp/]
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Mito, Ibaraki|Mito]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|水戸市}}</span>||align="left"|Ibaraki||264,062||217.43||1,214||1889-04-01||[http://www.city.mito.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Hitachi, Ibaraki|Hitachi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|日立市}}</span>||align="left"|Ibaraki||195,844||225.55||868||1939-09-01||[http://www.city.hitachi.ibaraki.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050904224525/http://www.city.hitachi.ibaraki.jp/ |date=2005-09-04 }}
|-
|align="left"|[[Tsuchiura, Ibaraki|Tsuchiura]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|土浦市}}</span>||align="left"|Ibaraki||143,986||113.82||1,265||1940-11-03||[http://www.city.tsuchiura.lg.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Yuki</span>[[Yūki, Ibaraki|Yūki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|結城市}}</span>||align="left"|Ibaraki||52,065||65.84||791||1954-03-15||[http://www.city.yuki.lg.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Ryugasaki</span>[[Ryūgasaki, Ibaraki|Ryūgasaki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|龍ヶ崎市}}</span>||align="left"|Ibaraki||79,295||78.20||1,014||1954-03-20||[http://www.city.ryugasaki.ibaraki.jp/]
|-
|align="left"|[[Shimotsuma, Ibaraki|Shimotsuma]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|下妻市}}</span>||align="left"|Ibaraki||45,918||80.88||568||1954-06-01||[http://www.city.shimotsuma.lg.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Joso</span>[[Jōsō, Ibaraki|Jōsō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|常総市}}</span>||align="left"|Ibaraki||65,858||123.52||533||1954-07-10||[http://www.city.joso.lg.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Hitachiota</span>[[Hitachiōta, Ibaraki|Hitachiōta]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|常陸太田市}}</span>||align="left"|Ibaraki||58,461||372.01||157||1954-07-15||[http://www.city.hitachiota.ibaraki.jp/]
|-
|align="left"|[[Takahagi, Ibaraki|Takahagi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|高萩市}}</span>||align="left"|Ibaraki||32,031||193.65||165||1954-11-23||[http://www.city.takahagi.ibaraki.jp/]
|-
|align="left"|[[Kitaibaraki, Ibaraki|Kitaibaraki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|北茨城市}}</span>||align="left"|Ibaraki||48,437||186.55||260||1956-03-31||[http://www.city-kitaibaraki.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080208195100/http://www.city-kitaibaraki.jp/ |date=2008-02-08 }}
|-
|align="left"|[[Toride, Ibaraki|Toride]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|取手市}}</span>||align="left"|Ibaraki||109,953||69.96||1,572||1970-10-01||[http://www.city.toride.ibaraki.jp/]
|-
|align="left"|[[Ushiku, Ibaraki|Ushiku]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|牛久市}}</span>||align="left"|Ibaraki||79,254||58.88||1,346||1986-06-01||[http://www.city.ushiku.ibaraki.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031013035340/http://www.city.ushiku.ibaraki.jp/ |date=2003-10-13 }}
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Tsukuba, Ibaraki|Tsukuba]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|つくば市}}</span>||align="left"|Ibaraki||207,314||284.07||730||1987-11-30||[http://www.city.tsukuba.ibaraki.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050826064935/http://www.city.tsukuba.ibaraki.jp/ |date=2005-08-26 }}
|-
|align="left"|[[Hitachinaka, Ibaraki|Hitachinaka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|ひたちなか市}}</span>||align="left"|Ibaraki||155,338||99.04||1,568||1994-11-01||[http://www.city.hitachinaka.ibaraki.jp/]
|-
|align="left"|[[Kashima, Ibaraki|Kashima]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|鹿嶋市}}</span>||align="left"|Ibaraki||65,193||92.96||701||1995-09-01||[http://www.city.kashima.ibaraki.jp/]
|-
|align="left"|[[Itako, Ibaraki|Itako]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|潮来市}}</span>||align="left"|Ibaraki||31,103||62.67||496||2001-04-01||[http://www.city.itako.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Moriya, Ibaraki|Moriya]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|守谷市}}</span>||align="left"|Ibaraki||57,793||35.63||1,622||2002-02-02||[http://www.city.moriya.ibaraki.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Hitachiomiya</span>[[Hitachiōmiya, Ibaraki|Hitachiōmiya]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|常陸大宮市}}</span>||align="left"|Ibaraki||46,729||348.38||134||2004-10-16||[http://www.city.hitachiomiya.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Naka, Ibaraki|Naka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|那珂市}}</span>||align="left"|Ibaraki||54,618||97.80||558||2005-01-21||[http://www.city.naka.ibaraki.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160823124000/http://www.city.naka.ibaraki.jp/ |date=2016-08-23 }}
|-
|align="left"|<span style="display:none">Bando</span>[[Bandō, Ibaraki|Bandō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|坂東市}}</span>||align="left"|Ibaraki||57,128||123.18||464||2005-03-22||[http://www.city.bando.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Inashiki, Ibaraki|Inashiki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|稲敷市}}</span>||align="left"|Ibaraki||48,125||178.12||270||2005-03-22||[http://www.city.inashiki.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Chikusei, Ibaraki|Chikusei]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|筑西市}}</span>||align="left"|Ibaraki||110,813||205.35||540||2005-03-28||[http://www.city.chikusei.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Kasumigaura, Ibaraki|Kasumigaura]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|かすみがうら市}}</span>||align="left"|Ibaraki||44,450||118.77||374||2005-03-28||[http://www.city.kasumigaura.ibaraki.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081017095928/http://www.city.kasumigaura.ibaraki.jp/ |date=2008-10-17 }}
|-
|align="left"|[[Kamisu, Ibaraki|Kamisu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|神栖市}}</span>||align="left"|Ibaraki||93,538||147.24||635||2005-08-01||[http://www.city.kamisu.ibaraki.jp/]
|-
|align="left"|[[Namegata, Ibaraki|Namegata]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|行方市}}</span>||align="left"|Ibaraki||39,117||166.33||235||2005-09-02||[http://www.city.namegata.ibaraki.jp/]
|-
|align="left"|[[Koga, Ibaraki|Koga]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|古河市}}</span>||align="left"|Ibaraki||144,392||123.58||1,168||2005-09-12||[http://www.city.ibaraki-koga.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Ishioka, Ibaraki|Ishioka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|石岡市}}</span>||align="left"|Ibaraki||80,502||213.38||377||2005-10-01||[http://www.city.ishioka.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Sakuragawa, Ibaraki|Sakuragawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|桜川市}}</span>||align="left"|Ibaraki||47,480||179.78||264||2005-10-01||[http://www.city.sakuragawa.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Hokota, Ibaraki|Hokota]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|鉾田市}}</span>||align="left"|Ibaraki||50,869||203.90||249||2005-10-11||[http://www.city.hokota.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Kasama, Ibaraki|Kasama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|笠間市}}</span>||align="left"|Ibaraki||80,646||240.27||336||2006-03-19||[http://www.city.kasama.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Tsukubamirai, Ibaraki|Tsukubamirai]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|つくばみらい市}}</span>||align="left"|Ibaraki||41,957||79.14||530||2006-03-27||[http://www.city.tsukubamirai.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Omitama, Ibaraki|Omitama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|小美玉市}}</span>||align="left"|Ibaraki||52,834||140.21||377||2006-03-27||[http://www.city.omitama.lg.jp/]
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Kanazawa, Ishikawa|Kanazawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|金沢市}}</span>||align="left"|Ishikawa||455,595||467.77||974||1889-04-01||[http://www4.city.kanazawa.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Nonoichi, Ishikawa|Nonoichi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|野々市市}}</span>||align="left"|Ishikawa||51,976||13.56||3,800||2011-11-11||[http://www.city.nonoichi.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Nanao, Ishikawa|Nanao]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|七尾市}}</span>||align="left"|Ishikawa||60,140||317.96||189||1939-07-20||[http://www.city.nanao.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Komatsu, Ishikawa|Komatsu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|小松市}}</span>||align="left"|Ishikawa||109,285||371.13||294||1940-12-01||[http://www.city.komatsu.ishikawa.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031018035511/http://www.city.komatsu.ishikawa.jp/ |date=2003-10-18 }}
|-
|align="left"|[[Suzu, Ishikawa|Suzu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|珠洲市}}</span>||align="left"|Ishikawa||17,111||247.20||69.2||1954-07-15||[http://www.city.suzu.ishikawa.jp/]
|-
|align="left"|[[Hakui, Ishikawa|Hakui]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|羽咋市}}</span>||align="left"|Ishikawa||23,963||81.96||292||1958-07-01||[http://www.city.hakui.ishikawa.jp/]
|-
|align="left"|[[Kahoku, Ishikawa|Kahoku]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|かほく市}}</span>||align="left"|Ishikawa||34,747||64.76||537||2004-03-01||[http://www.city.kahoku.ishikawa.jp/]
|-
|align="left"|[[Hakusan, Ishikawa|Hakusan]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|白山市}}</span>||align="left"|Ishikawa||110,563||755.17||146||2005-02-01||[http://www.city.hakusan.ishikawa.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070219135937/http://www.city.hakusan.ishikawa.jp/ |date=2007-02-19 }}
|-
|align="left"|[[Nomi, Ishikawa|Nomi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|能美市}}</span>||align="left"|Ishikawa||48,106||83.85||574||2005-02-01||[http://www.city.nomi.ishikawa.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090521152917/http://www.city.nomi.ishikawa.jp/english/ |date=2009-05-21 }}
|-
|align="left"|[[Kaga, Ishikawa|Kaga]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|加賀市}}</span>||align="left"|Ishikawa||73,745||306.00||241||2005-10-01||[http://www.city.kaga.ishikawa.jp/]
|-
|align="left"|[[Wajima, Ishikawa|Wajima]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|輪島市}}</span>||align="left"|Ishikawa||31,532||426.25||74.0||2006-02-01||[http://www.city.wajima.ishikawa.jp/]
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Morioka, Iwate|Morioka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|盛岡市}}</span>||align="left"|Iwate||299,746||886.47||338||1889-04-01||[http://www.city.morioka.iwate.jp/]
|-
|align="left"|[[Kamaishi, Iwate|Kamaishi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|釜石市}}</span>||align="left"|Iwate||41,348||441.42||93.7||1937-05-05||[http://www.city.kamaishi.iwate.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Ofunato</span>[[Ōfunato, Iwate|Ōfunato]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|大船渡市}}</span>||align="left"|Iwate||42,119||323.28||130||1952-04-01||[http://www.city.ofunato.iwate.jp/]
|-
|align="left"|[[Rikuzentakata, Iwate|Rikuzentakata]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|陸前高田市}}</span>||align="left"|Iwate||23,961||232.29||103||1955-01-01||[http://www.city.rikuzentakata.iwate.jp/]
|-
|align="left"|[[Kitakami, Iwate|Kitakami]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|北上市}}</span>||align="left"|Iwate||94,806||437.55||217||1991-04-01||[http://www.city.kitakami.iwate.jp/]
|-
|align="left"|[[Miyako, Iwate|Miyako]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|宮古市}}</span>||align="left"|Iwate||58,342||696.82||83.7||2005-06-06||[http://www.city.miyako.iwate.jp/]
|-
|align="left"|[[Hachimantai, Iwate|Hachimantai]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|八幡平市}}</span>||align="left"|Iwate||29,993||862.25||34.8||2005-09-01||[http://www.city.hachimantai.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Ichinoseki, Iwate|Ichinoseki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|一関市}}</span>||align="left"|Iwate||123,155||1,133.10||109||2005-09-20||[http://www.city.ichinoseki.iwate.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Tono</span>[[Tōno, Iwate|Tōno]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|遠野市}}</span>||align="left"|Iwate||30,587||825.62||37.0||2005-10-01||[http://www.city.tono.iwate.jp/]
|-
|align="left"|[[Hanamaki, Iwate|Hanamaki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|花巻市}}</span>||align="left"|Iwate||103,718||908.32||114||2006-01-01||[http://www.city.hanamaki.iwate.jp/]
|-
|align="left"|[[Ninohe, Iwate|Ninohe]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|二戸市}}</span>||align="left"|Iwate||30,685||420.31||73.0||2006-01-01||[http://www.city.ninohe.iwate.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100309140524/http://www.city.ninohe.iwate.jp/ |date=2010-03-09 }}
|-
|align="left"|<span style="display:none">Oshu</span>[[Ōshū, Iwate|Ōshū]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|奥州市}}</span>||align="left"|Iwate||128,273||993.35||129||2006-02-20||[http://www.city.oshu.iwate.jp/]
|-
|align="left"|[[Kuji, Iwate|Kuji]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|久慈市}}</span>||align="left"|Iwate||37,824||623.14||60.7||2006-03-06||[http://www.city.kuji.iwate.jp/]
|-
|align="left"|[[Takizawa, Iwate|Takizawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|滝沢市}}</span>||align="left"|Iwate||-||182.32||-||2014-01-01||[http://www.city.takizawa.iwate.jp/]
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Takamatsu, Kagawa|Takamatsu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|高松市}}</span>||align="left"|Kagawa||418,557||375.11||1,116||1890-02-15||[http://www.city.takamatsu.kagawa.jp/]
|-
|align="left"|[[Marugame, Kagawa|Marugame]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|丸亀市}}</span>||align="left"|Kagawa||110,550||111.79||989||1899-04-01||[http://www.city.marugame.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Sakaide, Kagawa|Sakaide]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|坂出市}}</span>||align="left"|Kagawa||56,501||92.46||611||1942-07-01||[http://www.city.sakaide.lg.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Zentsuji</span>[[Zentsūji, Kagawa|Zentsūji]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|善通寺市}}</span>||align="left"|Kagawa||35,180||39.88||882||1954-03-31||[http://www.city.zentsuji.kagawa.jp/]
|-
|align="left"|[[Sanuki, Kagawa|Sanuki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|さぬき市}}</span>||align="left"|Kagawa||54,832||158.90||345||2002-04-01||[http://www.city.sanuki.kagawa.jp/]
|-
|align="left"|[[Higashikagawa, Kagawa|Higashikagawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|東かがわ市}}</span>||align="left"|Kagawa||34,953||153.35||228||2003-04-01||[http://www.higashikagawa.jp/]
|-
|align="left"|[[Mitoyo, Kagawa|Mitoyo]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|三豊市}}</span>||align="left"|Kagawa||69,997||222.66||314||2006-01-01||[http://www.city.mitoyo.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Kan'onji, Kagawa|Kan'onji]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|観音寺市}}</span>||align="left"|Kagawa||64,020||117.47||545||2007-03-12||[http://www.city.kanonji.kagawa.jp/]
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Kagoshima, Kagoshima|Kagoshima]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|鹿児島市}}</span>||align="left"|Kagoshima||605,196||547.06||1,106||1889-04-01||[http://www.city.kagoshima.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130119192827/http://www.city.kagoshima.lg.jp/ |date=2013-01-19 }}
|-
|align="left"|[[Kanoya, Kagoshima|Kanoya]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|鹿屋市}}</span>||align="left"|Kagoshima||105,673||448.33||236||1941-05-27||[http://www.e-kanoya.net/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070918223533/http://www.e-kanoya.net/ |date=2007-09-18 }}
|-
|align="left"|[[Makurazaki, Kagoshima|Makurazaki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|枕崎市}}</span>||align="left"|Kagoshima||24,400||74.88||326||1949-09-01||[http://www.city.makurazaki.kagoshima.jp/]
|-
|align="left"|[[Akune, Kagoshima|Akune]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|阿久根市}}</span>||align="left"|Kagoshima||24,166||134.30||180||1952-04-01||[http://www.city.akune.kagoshima.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130202014736/http://www.city.akune.kagoshima.jp/ |date=2013-02-02 }}
|-
|align="left"|[[Izumi, Kagoshima|Izumi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|出水市}}</span>||align="left"|Kagoshima||56,851||330.06||172||1954-04-01||[http://www.city.izumi.kagoshima.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030928012037/http://www.city.izumi.kagoshima.jp/ |date=2003-09-28 }}
|-
|align="left"|[[Ibusuki, Kagoshima|Ibusuki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|指宿市}}</span>||align="left"|Kagoshima||45,455||149.01||305||1954-04-01||[http://www.city.ibusuki.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Minamisatsuma, Kagoshima|Minamisatsuma]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|南さつま市}}</span>||align="left"|Kagoshima||40,386||283.35||143||1954-07-15||[http://www.city.minamisatsuma.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141023213442/http://www.city.minamisatsuma.lg.jp/ |date=2014-10-23 }}
|-
|align="left"|[[Nishinoomote, Kagoshima|Nishinoomote]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|西之表市}}</span>||align="left"|Kagoshima||17,666||205.75||85.9||1958-10-01||[http://www.city.nishinoomote.kagoshima.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031011212628/http://www.city.nishinoomote.kagoshima.jp/ |date=2003-10-11 }}
|-
|align="left"|[[Tarumizu, Kagoshima|Tarumizu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|垂水市}}</span>||align="left"|Kagoshima||18,078||162.01||112||1958-10-01||[http://www.city.tarumizu.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151029075751/http://www.city.tarumizu.lg.jp/ |date=2015-10-29 }}
|-
|align="left"|[[Satsumasendai, Kagoshima|Satsumasendai]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|薩摩川内市}}</span>||align="left"|Kagoshima||100,730||683.50||147||2004-10-12||[http://www.city.satsumasendai.kagoshima.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041020012842/http://www.city.satsumasendai.kagoshima.jp/ |date=2004-10-20 }}
|-
|align="left"|[[Hioki, Kagoshima|Hioki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|日置市}}</span>||align="left"|Kagoshima||51,472||253.06||203||2005-05-01||[http://www.city.hioki.kagoshima.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130120013939/http://www.city.hioki.kagoshima.jp/ |date=2013-01-20 }}
|-
|align="left"|[[Soo, Kagoshima|Soo]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|曽於市}}</span>||align="left"|Kagoshima||41,179||390.39||105||2005-07-01||[http://www.city.soo.kagoshima.jp/]
|-
|align="left"|[[Ichikikushikino, Kagoshima|Ichikikushikino]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|いちき串木野市}}</span>||align="left"|Kagoshima||32,079||112.04||286||2005-10-11||[http://www.city.ichikikushikino.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Kirishima, Kagoshima|Kirishima]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|霧島市}}</span>||align="left"|Kagoshima||127,726||603.68||212||2005-11-07||[http://www.city-kirishima.jp/]
|-
|align="left"|[[Shibushi, Kagoshima|Shibushi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|志布志市}}</span>||align="left"|Kagoshima||34,105||289.93||118||2006-01-01||[http://www.city.shibushi.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140623232216/http://www.city.shibushi.lg.jp/ |date=2014-06-23 }}
|-
|align="left"|[[Amami, Kagoshima|Amami]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|奄美市}}</span>||align="left"|Kagoshima||48,116||306.20||157||2006-03-20||[http://www.city.amami.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060424051319/http://www.city.amami.lg.jp/ |date=2006-04-24 }}
|-
|align="left"|<span style="display:none">Minamikyushu</span>[[Minamikyūshū, Kagoshima|Minamikyūshū]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|南九州市}}</span>||align="left"|Kagoshima||40,891||357.85||114||2007-12-01||[http://www.city.minamikyushu.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120620135941/http://www.city.minamikyushu.lg.jp/ |date=2012-06-20 }}
|-
|align="left"|[[Isa, Kagoshima|Isa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|伊佐市}}</span>||align="left"|Kagoshima||-||392.36||-||2008-11-01||[http://www.city.isa.kagoshima.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090402023810/http://www.city.isa.kagoshima.jp/ |date=2009-04-02 }}
|-
|align="left"|[[Aira, Kagoshima|Aira]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|姶良市}}</span>||align="left"|Kagoshima||-||231.32||-||2010-03-23||[http://www.city.aira.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151104035148/http://www.city.aira.lg.jp/ |date=2015-11-04 }}
|- bgcolor="Moccasin"
|align="left"|[[Yokohama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|横浜市}}</span>||align="left"|Kanagawa||3,631,236||437.38||8,302||1889-04-01||[http://www.city.yokohama.jp/]
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Yokosuka, Kanagawa|Yokosuka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|横須賀市}}</span>||align="left"|Kanagawa||421,397||100.68||4,186||1907-02-15||[http://www.city.yokosuka.kanagawa.jp/]
|- bgcolor="Moccasin"
|align="left"|[[Kawasaki, Kanagawa|Kawasaki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|川崎市}}</span>||align="left"|Kanagawa||1,373,630||142.70||9,626||1924-07-01||[http://www.city.kawasaki.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210116064233/http://www.city.kawasaki.jp/ |date=2021-01-16 }}
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Hiratsuka, Kanagawa|Hiratsuka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|平塚市}}</span>||align="left"|Kanagawa||260,419||67.83||3,839||1932-04-01||[http://www.city.hiratsuka.kanagawa.jp/]
|-
|align="left"|[[Kamakura, Kanagawa|Kamakura]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|鎌倉市}}</span>||align="left"|Kanagawa||173,588||39.60||4,384||1939-11-03||[http://www.city.kamakura.kanagawa.jp/]
|-
|align="left"|[[Fujisawa, Kanagawa|Fujisawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|藤沢市}}</span>||align="left"|Kanagawa||402,628||69.51||5,792||1940-10-01||[http://www.city.fujisawa.kanagawa.jp/]
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Odawara, Kanagawa|Odawara]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|小田原市}}</span>||align="left"|Kanagawa||198,841||114.09||1,743||1940-12-20||[http://www.city.odawara.kanagawa.jp/]
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Chigasaki, Kanagawa|Chigasaki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|茅ヶ崎市}}</span>||align="left"|Kanagawa||231,005||35.71||6,469||1947-10-01||[http://www.city.chigasaki.kanagawa.jp/]
|-
|align="left"|[[Zushi, Kanagawa|Zushi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|逗子市}}</span>||align="left"|Kanagawa||58,654||17.34||3,383||1954-04-15||[http://www.city.zushi.kanagawa.jp/]
|- bgcolor="Moccasin"
|align="left"|[[Sagamihara, Kanagawa|Sagamihara]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|相模原市}}</span>||align="left"|Kanagawa||706,342||328.84||2,148||1954-11-20||[http://www.city.sagamihara.kanagawa.jp/]
|-
|align="left"|[[Miura, Kanagawa|Miura]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|三浦市}}</span>||align="left"|Kanagawa||49,371||32.28||1,529||1955-01-01||[http://www.city.miura.kanagawa.jp/]
|-
|align="left"|[[Hadano, Kanagawa|Hadano]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|秦野市}}</span>||align="left"|Kanagawa||169,201||103.61||1,633||1955-01-01||[http://www.city.hadano.kanagawa.jp/]
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Atsugi, Kanagawa|Atsugi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|厚木市}}</span>||align="left"|Kanagawa||225,163||93.83||2,400||1955-02-01||[http://www.city.atsugi.kanagawa.jp/]
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Yamato, Kanagawa|Yamato]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|大和市}}</span>||align="left"|Kanagawa||223,127||27.06||8,246||1959-02-01||[http://www.city.yamato.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Isehara, Kanagawa|Isehara]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|伊勢原市}}</span>||align="left"|Kanagawa||100,779||55.52||1,815||1971-03-01||[http://www.city.isehara.kanagawa.jp/]
|-
|align="left"|[[Ebina, Kanagawa|Ebina]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|海老名市}}</span>||align="left"|Kanagawa||126,035||26.48||4,760||1971-11-01||[http://www.city.ebina.kanagawa.jp/]
|-
|align="left"|[[Zama, Kanagawa|Zama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|座間市}}</span>||align="left"|Kanagawa||127,582||17.58||7,257||1971-11-01||[http://www.city.zama.kanagawa.jp/]
|-
|align="left"|[[Minamiashigara, Kanagawa|Minamiashigara]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|南足柄市}}</span>||align="left"|Kanagawa||44,285||76.93||576||1972-04-01||[http://www.city.minamiashigara.kanagawa.jp/]
|-
|align="left"|[[Ayase, Kanagawa|Ayase]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|綾瀬市}}</span>||align="left"|Kanagawa||82,083||22.28||3,684||1978-11-01||[http://www.city.ayase.kanagawa.jp/]
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|<span style="display:none">Kochi</span>[[Kōchi, Kōchi|Kōchi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|高知市}}</span>||align="left"|Kōchi||342,944||309.22||1,109||1889-04-01||[http://www.city.kochi.kochi.jp/]
|-
|align="left"|[[Sukumo, Kōchi|Sukumo]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|宿毛市}}</span>||align="left"|Kōchi||23,771||286.11||83.1||1954-03-31||[http://www.city.sukumo.kochi.jp/]
|-
|align="left"|[[Aki, Kōchi|Aki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|安芸市}}</span>||align="left"|Kōchi||20,555||317.34||64.8||1954-08-01||[http://www.city.aki.kochi.jp/]
|-
|align="left"|[[Tosashimizu, Kōchi|Tosashimizu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|土佐清水市}}</span>||align="left"|Kōchi||17,421||266.54||65.4||1954-08-01||[http://www.city.tosashimizu.kochi.jp/]
|-
|align="left"|[[Susaki, Kōchi|Susaki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|須崎市}}</span>||align="left"|Kōchi||25,679||135.46||190||1954-10-01||[http://www.city.susaki.kochi.jp/]
|-
|align="left"|[[Tosa, Kōchi|Tosa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|土佐市}}</span>||align="left"|Kōchi||29,726||91.59||325||1959-01-01||[http://www.city.tosa.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201030040629/http://www.city.tosa.lg.jp/ |date=2020-10-30 }}
|-
|align="left"|[[Muroto, Kōchi|Muroto]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|室戸市}}</span>||align="left"|Kōchi||17,683||248.25||71.2||1959-03-01||[http://www.city.muroto.kochi.jp/]
|-
|align="left"|[[Nankoku, Kōchi|Nankoku]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|南国市}}</span>||align="left"|Kōchi||50,315||125.35||401||1959-10-01||[http://www.city.nankoku.kochi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031008163502/http://www.city.nankoku.kochi.jp/ |date=2003-10-08 }}
|-
|align="left"|[[Shimanto, Kōchi (city)|Shimanto]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|四万十市}}</span>||align="left"|Kōchi||37,182||632.42||58.8||2005-04-10||[http://www.city.shimanto.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Kami, Kōchi|Kami]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|香美市}}</span>||align="left"|Kōchi||29,144||538.22||54.1||2006-03-01||[http://www.city.kami.kochi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121031134322/http://www.city.kami.kochi.jp/ |date=2012-10-31 }}
|-
|align="left"|<span style="display:none">Konan</span>[[Kōnan, Kōchi|Kōnan]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|香南市}}</span>||align="left"|Kōchi||34,084||126.49||269||2006-03-01||[http://www.city.kochi-konan.lg.jp/]
|- bgcolor="Moccasin"
|align="left"|[[Kumamoto, Kumamoto|Kumamoto]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|熊本市}}</span>||align="left"|Kumamoto||670,348||267.23||2,509||1889-04-01||[http://www.city.kumamoto.kumamoto.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030423003228/http://www.city.kumamoto.kumamoto.jp/ |date=2003-04-23 }}
|-
|align="left"|[[Yatsushiro, Kumamoto|Yatsushiro]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|八代市}}</span>||align="left"|Kumamoto||134,491||680.59||198||1940-09-01||[http://www.city.yatsushiro.kumamoto.jp/]
|-
|align="left"|[[Hitoyoshi, Kumamoto|Hitoyoshi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|人吉市}}</span>||align="left"|Kumamoto||36,556||210.55||174||1942-02-11||[http://www.city.hitoyoshi.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Arao, Kumamoto|Arao]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|荒尾市}}</span>||align="left"|Kumamoto||55,505||57.15||971||1942-04-01||[http://www.city.arao.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Minamata, Kumamoto|Minamata]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|水俣市}}</span>||align="left"|Kumamoto||28,123||162.88||173||1949-04-01||[http://www.city.minamata.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Tamana, Kumamoto|Tamana]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|玉名市}}</span>||align="left"|Kumamoto||70,747||152.55||464||1954-04-01||[http://www.city.tamana.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Yamaga, Kumamoto|Yamaga]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|山鹿市}}</span>||align="left"|Kumamoto||56,741||299.67||189||1954-04-01||[http://www.city.yamaga.kumamoto.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050126040213/http://city.yamaga.kumamoto.jp/ |date=2005-01-26 }}
|-
|align="left"|[[Kikuchi, Kumamoto|Kikuchi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|菊池市}}</span>||align="left"|Kumamoto||51,471||276.66||186||1958-08-01||[http://www.city.kikuchi.kumamoto.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110919121754/http://www.city.kikuchi.kumamoto.jp/ |date=2011-09-19 }}
|-
|align="left"|[[Uto, Kumamoto|Uto]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|宇土市}}</span>||align="left"|Kumamoto||37,897||74.19||511||1958-10-01||[http://www.city.uto.kumamoto.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120716212732/http://www.city.uto.kumamoto.jp/ |date=2012-07-16 }}
|-
|align="left"|[[Kamiamakusa, Kumamoto|Kami-Amakusa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|上天草市}}</span>||align="left"|Kumamoto||31,051||126.13||246||2004-03-31||[http://www.kamiamakusa-c.kumamoto-sgn.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090224085647/http://www.kamiamakusa-c.kumamoto-sgn.jp/ |date=2009-02-24 }}
|-
|align="left"|[[Uki, Kumamoto|Uki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|宇城市}}</span>||align="left"|Kumamoto||62,718||188.56||333||2005-01-15||[http://www.city.uki.kumamoto.jp/]
|-
|align="left"|[[Aso, Kumamoto|Aso]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|阿蘇市}}</span>||align="left"|Kumamoto||29,149||376.25||77.5||2005-02-11||[http://www.city.aso.kumamoto.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Koshi</span>[[Kōshi, Kumamoto|Kōshi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|合志市}}</span>||align="left"|Kumamoto||53,490||53.17||1,006||2006-02-27||[http://www.city.koshi.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Amakusa, Kumamoto|Amakusa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|天草市}}</span>||align="left"|Kumamoto||93,047||683.17||136||2006-03-27||[http://www.city.amakusa.kumamoto.jp/]
|- bgcolor="Moccasin"
|align="left"|[[Kyoto]] ||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|京都市}}</span>||align="left"|Kyoto||1,468,906||827.90||1,774||1889-04-01||[http://www.city.kyoto.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Fukuchiyama, Kyoto|Fukuchiyama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|福知山市}}</span>||align="left"|Kyoto||80,836||552.57||146||1937-04-01||[http://www.city.fukuchiyama.kyoto.jp/]
|-
|align="left"|[[Maizuru, Kyoto|Maizuru]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|舞鶴市}}</span>||align="left"|Kyoto||90,461||342.15||264||1943-05-27||[http://www.city.maizuru.kyoto.jp/]
|-
|align="left"|[[Ayabe, Kyoto|Ayabe]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|綾部市}}</span>||align="left"|Kyoto||37,081||347.11||107||1950-08-01||[http://www.city.ayabe.kyoto.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070210163241/http://www.city.ayabe.kyoto.jp/ |date=2007-02-10 }}
|-
|align="left"|[[Uji, Kyoto|Uji]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|宇治市}}</span>||align="left"|Kyoto||191,297||67.55||2,832||1951-03-01||[http://www.city.uji.kyoto.jp/]
|-
|align="left"|[[Miyazu, Kyoto|Miyazu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|宮津市}}</span>||align="left"|Kyoto||20,565||169.32||121||1954-06-01||[http://www.city.miyazu.kyoto.jp/]
|-
|align="left"|[[Kameoka, Kyoto|Kameoka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|亀岡市}}</span>||align="left"|Kyoto||93,641||224.90||416||1955-01-01||[http://www.city.kameoka.kyoto.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Joyo</span>[[Jōyō, Kyoto|Jōyō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|城陽市}}</span>||align="left"|Kyoto||80,795||32.74||2,468||1972-05-03||[http://www.city.joyo.kyoto.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Muko</span>[[Mukō, Kyoto|Mukō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|向日市}}</span>||align="left"|Kyoto||55,137||7.67||7,189||1972-10-01||[http://www.city.muko.kyoto.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Nagaokakyo</span>[[Nagaokakyō, Kyoto|Nagaokakyō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|長岡京市}}</span>||align="left"|Kyoto||79,031||19.18||4,120||1972-10-01||[http://www.city.nagaokakyo.kyoto.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051125110930/http://www.city.nagaokakyo.kyoto.jp/ |date=2005-11-25 }}
|-
|align="left"|[[Yawata, Kyoto|Yawata]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|八幡市}}</span>||align="left"|Kyoto||73,822||24.37||3,029||1977-11-01||[http://www.city.yawata.kyoto.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Kyotanabe</span>[[Kyōtanabe, Kyoto|Kyōtanabe]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|京田辺市}}</span>||align="left"|Kyoto||65,211||42.94||1,519||1997-04-01||[http://www.kyotanabe.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013120104/http://www.kyotanabe.jp/ |date=2012-10-13 }}
|-
|align="left"|<span style="display:none">Kyotango</span>[[Kyōtango, Kyoto|Kyōtango]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|京丹後市}}</span>||align="left"|Kyoto ||60,980||501.84||122||2004-04-01||[http://www.city.kyotango.kyoto.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121008195221/http://www.city.kyotango.kyoto.jp/ |date=2012-10-08 }}
|-
|align="left"|[[Nantan, Kyoto|Nantan]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|南丹市}}</span>||align="left"|Kyoto||35,937||616.31||58.3||2006-06-01||[http://www.city.nantan.kyoto.jp/]
|-
|align="left"|[[Kizugawa, Kyoto|Kizugawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|木津川市}}</span>||align="left"|Kyoto||66,783||85.12||785||2007-03-12||[http://www.city.kizugawa.lg.jp/]
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Yokkaichi, Mie|Yokkaichi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|四日市市}}</span>||align="left"|Mie||306,584||205.53||1,492||1897-08-01||[http://www.city.yokkaichi.mie.jp/]
|-
|align="left"|[[Matsusaka, Mie|Matsusaka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|松阪市}}</span>||align="left"|Mie||169,571||623.82||272||1933-02-01||[http://www.city.matsusaka.mie.jp/]
|-
|align="left"|[[Kuwana, Mie|Kuwana]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|桑名市}}</span>||align="left"|Mie||140,816||136.61||1,031||1937-04-01||[http://www.city.kuwana.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Suzuka, Mie|Suzuka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|鈴鹿市}}</span>||align="left"|Mie||197,437||194.67||1,014||1942-12-01||[http://www.city.suzuka.mie.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070217195322/http://www.city.suzuka.mie.jp/ |date=2007-02-17 }}
|-
|align="left"|[[Nabari, Mie|Nabari]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|名張市}}</span>||align="left"|Mie||81,184||129.76||626||1954-03-31||[http://www.city.nabari.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Owase, Mie|Owase]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|尾鷲市}}</span>||align="left"|Mie||21,272||193.16||110||1954-06-20||[http://www.city.owase.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Kameyama, Mie|Kameyama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|亀山市}}</span>||align="left"|Mie||50,304||190.91||263||1954-10-01||[http://www.city.kameyama.mie.jp/]
|-
|align="left"|[[Toba, Mie|Toba]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|鳥羽市}}</span>||align="left"|Mie||22,286||107.98||206||1954-11-01||[http://www.city.toba.mie.jp/]
|-
|align="left"|[[Inabe, Mie|Inabe]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|いなべ市}}</span>||align="left"|Mie||46,676||219.58||213||2003-12-01||[http://www.city.inabe.mie.jp/]
|-
|align="left"|[[Shima, Mie|Shima]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|志摩市}}</span>||align="left"|Mie||56,758||179.70||316||2004-10-01||[http://www.city.shima.mie.jp/]
|-
|align="left"|[[Iga, Mie|Iga]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|伊賀市}}</span>||align="left"|Mie||99,662||558.17||179||2004-11-01||[http://www.city.iga.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Ise, Mie|Ise]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|伊勢市}}</span>||align="left"|Mie||133,547||208.53||640||2005-11-01||[http://www.city.ise.mie.jp/]
|-
|align="left"|[[Kumano, Mie|Kumano]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|熊野市}}</span>||align="left"|Mie||20,477||373.63||54.8||2005-11-01||[http://www.city.kumano.mie.jp/]
|-
|align="left"|[[Tsu, Mie|Tsu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|津市}}</span>||align="left"|Mie||289,215||710.81||407||2006-01-01||[http://www.info.city.tsu.mie.jp/]
|- bgcolor="Moccasin"
|align="left"|[[Sendai, Miyagi|Sendai]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|仙台市}}</span>||align="left"|Miyagi||1,029,552||783.54||1,314||1889-04-01||[http://www.city.sendai.jp/]
|-
|align="left"|[[Ishinomaki, Miyagi|Ishinomaki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|石巻市}}</span>||align="left"|Miyagi||163,840||555.77||295||1933-04-01||[http://www.city.ishinomaki.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Shiogama, Miyagi|Shiogama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|塩竈市}}</span>||align="left"|Miyagi||58,057||17.86||3,251||1941-11-23||[http://www.city.shiogama.miyagi.jp/]
|-
|align="left"|[[Shiroishi, Miyagi|Shiroishi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|白石市}}</span>||align="left"|Miyagi||38,629||286.47||135||1954-04-01||[http://www.city.shiroishi.miyagi.jp/]
|-
|align="left"|[[Natori, Miyagi|Natori]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|名取市}}</span>||align="left"|Miyagi||69,610||100.06||696||1958-10-01||[http://www.city.natori.miyagi.jp/]
|-
|align="left"|[[Kakuda, Miyagi|Kakuda]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|角田市}}</span>||align="left"|Miyagi||32,559||147.58||221||1958-10-01||[http://www.city.kakuda.miyagi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010124171000/http://www.city.kakuda.miyagi.jp/ |date=2001-01-24 }}
|-
|align="left"|<span style="display:none">Tagajo</span>[[Tagajō, Miyagi|Tagajō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|多賀城市}}</span>||align="left"|Miyagi||63,200||19.65||3,216||1971-11-01||[http://www.city.tagajo.miyagi.jp/]
|-
|align="left"|[[Iwanuma, Miyagi|Iwanuma]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|岩沼市}}</span>||align="left"|Miyagi||44,595||60.72||734||1971-11-01||[http://www.city.iwanuma.miyagi.jp/]
|-
|align="left"|[[Tome, Miyagi|Tome]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|登米市}}</span>||align="left"|Miyagi||86,940||536.38||162||2005-04-01||[http://www.city.tome.miyagi.jp/]
|-
|align="left"|[[Kurihara, Miyagi|Kurihara]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|栗原市}}</span>||align="left"|Miyagi||77,862||804.93||96.7||2005-04-01||[http://www.kuriharacity.jp/]
|-
|align="left"|[[Higashimatsushima, Miyagi|Higashimatsushima]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|東松島市}}</span>||align="left"|Miyagi||43,238||101.86||424||2005-04-01||[http://www.city.higashimatsushima.miyagi.jp/]
|-
|align="left"|[[Kesennuma, Miyagi|Kesennuma]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|気仙沼市}}</span>||align="left"|Miyagi||64,578||226.67||285||2006-03-31||[http://www.city.kesennuma.lg.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Osaki</span>[[Ōsaki, Miyagi|Ōsaki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|大崎市}}</span>||align="left"|Miyagi||137,164||796.76||172||2006-03-31||[http://www.city.osaki.miyagi.jp/]
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Miyazaki, Miyazaki|Miyazaki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|宮崎市}}</span>||align="left"|Miyazaki||369,473||596.80||619||1924-04-01||[http://www.city.miyazaki.miyazaki.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Miyakonojo</span>[[Miyakonojō, Miyazaki|Miyakonojō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|都城市}}</span>||align="left"|Miyazaki||169,384||653.31||259||1924-04-01||[http://www.city.miyakonojo.miyazaki.jp/]
|-
|align="left"|[[Nobeoka, Miyazaki|Nobeoka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|延岡市}}</span>||align="left"|Miyazaki||132,480||867.97||153||1933-02-11||[http://www.city.nobeoka.miyazaki.jp/]
|-
|align="left"|[[Nichinan, Miyazaki|Nichinan]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|日南市}}</span>||align="left"|Miyazaki||43,264||294.46||147||1950-01-01||[http://www.city.nichinan.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Kobayashi, Miyazaki|Kobayashi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|小林市}}</span>||align="left"|Miyazaki||40,514||474.23||85.4||1950-04-01||[http://www.city.kobayashi.lg.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Hyuga</span>[[Hyūga, Miyazaki|Hyūga]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|日向市}}</span>||align="left"|Miyazaki||63,066||336.29||188||1951-04-01||[http://www.city.hyuga.miyazaki.jp/]
|-
|align="left"|[[Kushima, Miyazaki|Kushima]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|串間市}}</span>||align="left"|Miyazaki||21,386||294.96||72.5||1954-11-03||[http://www.city.kushima.miyazaki.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110307085939/http://www.city.kushima.miyazaki.jp/ |date=2011-03-07 }}
|-
|align="left"|[[Saito, Miyazaki|Saito]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|西都市}}</span>||align="left"|Miyazaki||33,290||438.56||75.9||1958-11-01||[http://www.city.saito.miyazaki.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030928215807/http://www.city.saito.miyazaki.jp/ |date=2003-09-28 }}
|-
|align="left"|[[Ebino, Miyazaki|Ebino]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|えびの市}}</span>||align="left"|Miyazaki||22,445||283.00||79.3||1970-12-01||[http://www.city.ebino.lg.jp/]
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Matsumoto, Nagano|Matsumoto]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|松本市}}</span>||align="left"|Nagano||227,392||919.35||247||1907-05-01||[http://www.city.matsumoto.nagano.jp/]
|-
|align="left"|[[Okaya, Nagano|Okaya]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|岡谷市}}</span>||align="left"|Nagano||53,722||85.14||631||1936-04-01||[http://www.city.okaya.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Suwa, Nagano|Suwa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|諏訪市}}</span>||align="left"|Nagano||52,671||109.06||483||1941-08-10||[http://www.city.suwa.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Suzaka, Nagano|Suzaka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|須坂市}}</span>||align="left"|Nagano||53,097||149.84||354||1954-04-01||[http://www.city.suzaka.nagano.jp/]
|-
|align="left"|[[Komoro, Nagano|Komoro]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|小諸市}}</span>||align="left"|Nagano||45,333||98.66||459||1954-04-01||[http://www.city.komoro.nagano.jp/] {{Webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20020914050105/http%3A//www.city.komoro.nagano.jp/ |date=2002-09-14 }}
|-
|align="left"|[[Komagane, Nagano|Komagane]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|駒ヶ根市}}</span>||align="left"|Nagano||34,696||165.92||209||1954-07-01||[http://www.city.komagane.nagano.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Omachi</span>[[Ōmachi, Nagano|Ōmachi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|大町市}}</span>||align="left"|Nagano||31,276||564.99||55.4||1954-07-01||[http://www.city.omachi.nagano.jp/]
|-
|align="left"|[[Iiyama, Nagano|Iiyama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|飯山市}}</span>||align="left"|Nagano||24,155||202.32||119||1954-08-01||[http://www.city.iiyama.nagano.jp/]
|-
|align="left"|[[Iida, Nagano|Iida]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|飯田市}}</span>||align="left"|Nagano||107,129||658.76||163||1956-09-30||[http://www.city.iida.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Chino, Nagano|Chino]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|茅野市}}</span>||align="left"|Nagano||57,363||266.41||215||1958-08-01||[http://www.city.chino.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Shiojiri, Nagano|Shiojiri]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|塩尻市}}</span>||align="left"|Nagano||67,781||290.13||234||1959-04-01||[http://www.city.shiojiri.nagano.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010720092104/http://www.city.shiojiri.nagano.jp/ |date=2001-07-20 }}
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Nagano, Nagano|Nagano]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|長野市}}</span>||align="left"|Nagano||378,204||730.83||517||1966-10-16||[http://www.city.nagano.nagano.jp/]
|-
|align="left"|[[Chikuma, Nagano|Chikuma]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|千曲市}}</span>||align="left"|Nagano||63,305||119.84||528||2003-09-01||[http://www.city.chikuma.nagano.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030901020411/http://www.city.chikuma.nagano.jp/ |date=2003-09-01 }}
|-
|align="left"|<span style="display:none">Tomi</span>[[Tōmi, Nagano|Tōmi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|東御市}}</span>||align="left"|Nagano||31,211||112.30||278||2004-04-01||[http://www.city.tomi.nagano.jp/]
|-
|align="left"|[[Nakano, Nagano|Nakano]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|中野市}}</span>||align="left"|Nagano||46,295||112.06||413||2005-04-01||[http://www.city.nakano.nagano.jp/]
|-
|align="left"|[[Saku, Nagano|Saku]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|佐久市}}</span>||align="left"|Nagano||100,077||423.99||236||2005-04-01||[http://www.city.saku.nagano.jp/]
|-
|align="left"|[[Azumino, Nagano|Azumino]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|安曇野市}}</span>||align="left"|Nagano||97,084||331.82||293||2005-10-01||[http://www.city.azumino.nagano.jp]
|-
|align="left"|[[Ueda, Nagano|Ueda]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|上田市}}</span>||align="left"|Nagano||161,887||552.00||293||2006-03-06||[http://www.city.ueda.nagano.jp/]
|-
|align="left"|[[Ina, Nagano|Ina]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|伊那市}}</span>||align="left"|Nagano||71,937||667.81||108||2006-03-31||[http://www.inacity.jp/]
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Nagasaki, Nagasaki|Nagasaki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|長崎市}}</span>||align="left"|Nagasaki||448,792||406.37||1,104||1889-04-01||[http://www1.city.nagasaki.nagasaki.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151230090651/http://www1.city.nagasaki.nagasaki.jp/ |date=2015-12-30 }}
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Sasebo, Nagasaki|Sasebo]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|佐世保市}}</span>||align="left"|Nagasaki||254,650||364.00||700||1902-04-01||[http://www.city.sasebo.nagasaki.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040702014029/http://www.city.sasebo.nagasaki.jp/ |date=2004-07-02 }}
|-
|align="left"|[[Shimabara, Nagasaki|Shimabara]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|島原市}}</span>||align="left"|Nagasaki||48,953||82.77||591||1940-04-01||[http://www.city.shimabara.lg.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Omura</span>[[Ōmura, Nagasaki|Ōmura]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|大村市}}</span>||align="left"|Nagasaki||89,650||126.34||710||1942-02-11||[http://www.city.omura.nagasaki.jp/]
|-
|align="left"|[[Tsushima, Nagasaki|Tsushima]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|対馬市}}</span>||align="left"|Nagasaki||36,347||708.81||51.3||2004-03-01||[http://www.city.tsushima.nagasaki.jp/]
|-
|align="left"|[[Iki, Nagasaki|Iki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|壱岐市}}</span>||align="left"|Nagasaki||30,352||138.50||219||2004-03-01||[http://www.city.iki.nagasaki.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Goto</span>[[Gotō, Nagasaki|Gotō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|五島市}}</span>||align="left"|Nagasaki||42,447||420.77||101||2004-08-01||[http://www3.city.goto.nagasaki.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120303101431/http://www3.city.goto.nagasaki.jp/ |date=2012-03-03 }}
|-
|align="left"|[[Isahaya, Nagasaki|Isahaya]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|諫早市}}</span>||align="left"|Nagasaki||142,635||312.24||457||2005-03-01||[http://www.city.isahaya.nagasaki.jp/]
|-
|align="left"|[[Saikai, Nagasaki|Saikai]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|西海市}}</span>||align="left"|Nagasaki||32,737||241.95||135||2005-04-01||[http://www.city.saikai.nagasaki.jp/]
|-
|align="left"|[[Hirado, Nagasaki|Hirado]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|平戸市}}</span>||align="left"|Nagasaki||36,785||235.63||156||2005-10-01||[http://www.city.hirado.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416075114/http://www.city.hirado.lg.jp/ |date=2009-04-16 }}
|-
|align="left"|[[Unzen, Nagasaki|Unzen]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|雲仙市}}</span>||align="left"|Nagasaki||48,701||206.92||235||2005-10-11||[http://www.city.unzen.nagasaki.jp/]
|-
|align="left"|[[Matsuura, Nagasaki|Matsuura]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|松浦市}}</span>||align="left"|Nagasaki||26,007||130.35||200||2006-01-01||[http://www.city-matsuura.jp/]
|-
|align="left"|[[Minamishimabara, Nagasaki|Minamishimabara]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|南島原市}}</span>||align="left"|Nagasaki||52,347||169.88||308||2006-03-31||[http://www.city.minamishimabara.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Nara, Nara|Nara]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|奈良市}}</span>||align="left"|Nara||367,393||276.84||1,327||1898-02-01||[http://www.city.nara.nara.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031008220336/http://www.city.nara.nara.jp/ |date=2003-10-08 }}
|-
|align="left"|[[Yamatotakada, Nara|Yamatotakada]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|大和高田市}}</span>||align="left"|Nara||69,473||16.49||4,213||1948-01-01||[http://www.city.yamatotakada.nara.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Yamatokoriyama</span>[[Yamatokōriyama, Nara|Yamatokōriyama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|大和郡山市}}</span>||align="left"|Nara||90,223||42.68||2,114||1954-01-01||[http://www.city.yamatokoriyama.nara.jp/]
|-
|align="left"|[[Tenri, Nara|Tenri]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|天理市}}</span>||align="left"|Nara||70,702||86.37||819||1954-04-01||[http://www.city.tenri.nara.jp/]
|-
|align="left"|[[Kashihara, Nara|Kashihara]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|橿原市}}</span>||align="left"|Nara||124,679||39.52||3,155||1956-02-11||[http://www.city.kashihara.nara.jp/]
|-
|align="left"|[[Sakurai, Nara|Sakurai]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|桜井市}}</span>||align="left"|Nara||60,699||98.92||614||1956-09-01||[http://www.city.sakurai.nara.jp/] {{Webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20020914050354/http%3A//www.city.sakurai.nara.jp/ |date=2002-09-14 }}
|-
|align="left"|<span style="display:none">Gojo</span>[[Gojō, Nara|Gojō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|五條市}}</span>||align="left"|Nara||36,002||292.05||123||1957-10-15||[http://www.city.gojo.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Gose, Nara|Gose]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|御所市}}</span>||align="left"|Nara||31,160||60.58||514||1958-03-31||[http://www.city.gose.nara.jp/]
|-
|align="left"|[[Ikoma, Nara|Ikoma]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|生駒市}}</span>||align="left"|Nara||115,359||53.18||2,169||1971-11-01||[http://www.city.ikoma.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Kashiba, Nara|Kashiba]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|香芝市}}</span>||align="left"|Nara||72,967||24.23||3,011||1991-10-01||[http://www.city.kashiba.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Katsuragi, Nara|Katsuragi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|葛城市}}</span>||align="left"|Nara||35,194||33.73||1,043||2004-10-01||[http://www.city.katsuragi.nara.jp/]
|-
|align="left"|[[Uda, Nara|Uda]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|宇陀市}}</span>||align="left"|Nara||35,895||247.62||145||2006-01-01||[http://www.city.uda.nara.jp/]
|- bgcolor="Moccasin"
|align="left"|[[Niigata, Niigata|Niigata]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|新潟市}}</span>||align="left"|Niigata||813,053||726.10||1,120||1889-04-01||[http://www.city.niigata.jp/]
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Nagaoka, Niigata|Nagaoka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|長岡市}}</span>||align="left"|Niigata||281,222||840.88||334||1906-04-01||[http://www.city.nagaoka.niigata.jp/]
|-
|align="left"|[[Kashiwazaki, Niigata|Kashiwazaki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|柏崎市}}</span>||align="left"|Niigata||93,506||442.70||211||1940-07-01||[http://www.city.kashiwazaki.niigata.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031011010046/http://www.city.kashiwazaki.niigata.jp/ |date=2003-10-11 }}
|-
|align="left"|[[Shibata, Niigata|Shibata]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|新発田市}}</span>||align="left"|Niigata||103,490||532.82||194||1947-01-01||[http://www.city.shibata.niigata.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031017121056/http://www.city.shibata.niigata.jp/ |date=2003-10-17 }}
|-
|align="left"|[[Ojiya, Niigata|Ojiya]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|小千谷市}}</span>||align="left"|Niigata||39,304||155.12||253||1954-03-10||[http://www.city.ojiya.niigata.jp/]
|-
|align="left"|[[Kamo, Niigata|Kamo]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|加茂市}}</span>||align="left"|Niigata||30,800||133.68||230||1954-03-10||[http://www.city.kamo.niigata.jp/]
|-
|align="left"|[[Mitsuke, Niigata|Mitsuke]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|見附市}}</span>||align="left"|Niigata||42,139||77.96||541||1954-03-31||[http://www.city.mitsuke.niigata.jp/]
|-
|align="left"|[[Murakami, Niigata|Murakami]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|村上市}}</span>||align="left"|Niigata||30,197||142.12||212||1954-03-31||[http://www.city.murakami.niigata.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050828083750/http://www.city.murakami.niigata.jp/ |date=2005-08-28 }}
|-
|align="left"|<span style="display:none">Myoko</span>[[Myōkō, Niigata|Myōkō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|妙高市}}</span>||align="left"|Niigata||36,837||445.52||82.7||1954-11-01||[http://www.city.myoko.niigata.jp/]
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|<span style="display:none">Joetsu</span>[[Jōetsu, Niigata|Jōetsu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|上越市}}</span>||align="left"|Niigata||206,175||973.32||212||1971-04-29||[http://www.city.joetsu.niigata.jp/]
|-
|align="left"|[[Sado, Niigata|Sado]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|佐渡市}}</span>||align="left"|Niigata||65,037||855.26||76.0||2004-03-01||[http://www.city.sado.niigata.jp/]
|-
|align="left"|[[Agano, Niigata|Agano]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|阿賀野市}}</span>||align="left"|Niigata||46,158||192.72||240||2004-04-01||[http://www.city.agano.niigata.jp/]
|-
|align="left"|[[Uonuma, Niigata|Uonuma]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|魚沼市}}</span>||align="left"|Niigata||42,334||946.93||44.7||2004-11-01||[http://www.city.uonuma.niigata.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927014907/http://www.city.uonuma.niigata.jp/uogaku/ |date=2007-09-27 }}
|-
|align="left"|[[Minamiuonuma, Niigata|Minami-Uonuma]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|南魚沼市}}</span>||align="left"|Niigata||62,518||584.82||107||2004-11-01||[http://www.city.minamiuonuma.niigata.jp/]
|-
|align="left"|[[Itoigawa, Niigata|Itoigawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|糸魚川市}}</span>||align="left"|Niigata||48,653||746.24||65.2||2005-03-19||[http://www.city.itoigawa.lg.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Tokamachi</span>[[Tōkamachi, Niigata|Tōkamachi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|十日町市}}</span>||align="left"|Niigata||60,480||589.92||103||2005-04-01||[http://www.city.tokamachi.niigata.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160129140601/http://www.city.tokamachi.niigata.jp/ |date=2016-01-29 }}
|-
|align="left"|<span style="display:none">Sanjo</span>[[Sanjō, Niigata|Sanjō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|三条市}}</span>||align="left"|Niigata||103,199||432.01||239||2005-05-01||[http://www.city.sanjo.niigata.jp/]
|-
|align="left"|[[Tainai, Niigata|Tainai]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|胎内市}}</span>||align="left"|Niigata||32,165||265.18||121||2005-09-01||[http://www.city.tainai.niigata.jp/]
|-
|align="left"|[[Gosen, Niigata|Gosen]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|五泉市}}</span>||align="left"|Niigata||55,936||351.87||159||2006-01-01||[http://www.city.gosen.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Tsubame, Niigata|Tsubame]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|燕市}}</span>||align="left"|Niigata||82,910||110.88||748||2006-03-20||[http://www.city.tsubame.niigata.jp/]
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|<span style="display:none">Oita</span>[[Ōita, Ōita|Ōita]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|大分市}}</span>||align="left"|Ōita||467,267||501.25||932||1911-04-01||[http://www.city.oita.oita.jp/]
|-
|align="left"|[[Beppu, Ōita|Beppu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|別府市}}</span>||align="left"|Ōita||127,345||125.15||1,018||1924-04-01||[http://www.city.beppu.oita.jp/]
|-
|align="left"|[[Nakatsu, Ōita|Nakatsu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|中津市}}</span>||align="left"|Ōita||84,179||491.09||171||1929-04-20||[http://www.city-nakatsu.jp/]
|-
|align="left"|[[Hita, Ōita|Hita]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|日田市}}</span>||align="left"|Ōita||72,601||666.19||109||1940-12-11||[http://www.city.hita.oita.jp/]
|-
|align="left"|[[Saiki, Ōita|Saiki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|佐伯市}}</span>||align="left"|Ōita||78,675||903.44||87.1||1941-04-29||[http://www.city.saiki.oita.jp/]
|-
|align="left"|[[Usuki, Ōita|Usuki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|臼杵市}}</span>||align="left"|Ōita||42,464||291.07||146||1950-04-01||[http://www.city.usuki.oita.jp/]
|-
|align="left"|[[Tsukumi, Ōita|Tsukumi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|津久見市}}</span>||align="left"|Ōita||20,561||79.53||259||1951-04-01||[http://www.city.tsukumi.oita.jp/]
|-
|align="left"|[[Taketa, Ōita|Taketa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|竹田市}}</span>||align="left"|Ōita||25,449||477.59||53.3||1954-03-31||[http://www.city.taketa.oita.jp/]
|-
|align="left"|[[Bungotakada, Ōita|Bungotakada]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|豊後高田市}}</span>||align="left"|Ōita||24,484||206.64||118||1954-05-31||[http://www.city.bungotakada.oita.jp/]
|-
|align="left"|[[Usa, Ōita|Usa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|宇佐市}}</span>||align="left"|Ōita||59,971||439.12||137||1967-04-01||[http://www.city.usa.oita.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Bungo-ono</span>[[Bungo-ōno, Ōita|Bungo-ōno]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|豊後大野市}}</span>||align="left"|Ōita||40,409||603.36||67.0||2005-03-31||[http://www.bungo-ohno.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151122130246/http://www.bungo-ohno.jp/ |date=2015-11-22 }}
|-
|align="left"|[[Kitsuki, Ōita|Kitsuki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|杵築市}}</span>||align="left"|Ōita||33,465||280.01||120||2005-10-01||[http://www.city.kitsuki.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Yufu, Ōita|Yufu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|由布市}}</span>||align="left"|Ōita||35,298||319.16||111||2005-10-01||[http://www.city.yufu.oita.jp/]
|-
|align="left"|[[Kunisaki, Ōita|Kunisaki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|国東市}}</span>||align="left"|Ōita||33,473||317.81||105||2006-03-31||[http://www.city.kunisaki.oita.jp/]
|- bgcolor="Moccasin"
|align="left"|[[Okayama, Okayama|Okayama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|岡山市}}</span>||align="left"|Okayama||701,293||789.91||887||1889-06-01||[http://www.city.okayama.jp/]
|-
|align="left"|[[Kurashiki, Okayama|Kurashiki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|倉敷市}}</span>||align="left"|Okayama||472,452||354.71||1,332||1928-04-01||[http://www.city.kurashiki.okayama.jp/]
|-
|align="left"|[[Tsuyama, Okayama|Tsuyama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|津山市}}</span>||align="left"|Okayama||109,493||506.36||216||1929-02-11||[http://www.city.tsuyama.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120820085908/http://www.city.tsuyama.lg.jp/ |date=2012-08-20 }}
|-
|align="left"|[[Tamano, Okayama|Tamano]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|玉野市}}</span>||align="left"|Okayama||65,723||103.63||634||1940-08-03||[http://www.city.tamano.okayama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031014090840/http://www.city.tamano.okayama.jp/ |date=2003-10-14 }}
|-
|align="left"|[[Kasaoka, Okayama|Kasaoka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|笠岡市}}</span>||align="left"|Okayama||55,987||136.03||412||1952-04-01||[http://www.city.kasaoka.okayama.jp/]
|-
|align="left"|[[Ibara, Okayama|Ibara]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|井原市}}</span>||align="left"|Okayama||44,423||243.36||183||1953-04-01||[http://www.city.ibara.okayama.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Soja</span>[[Sōja, Okayama|Sōja]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|総社市}}</span>||align="left"|Okayama||66,789||212.00||315||1954-03-31||[http://www.city.soja.okayama.jp/]
|-
|align="left"|[[Takahashi, Okayama|Takahashi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|高梁市}}</span>||align="left"|Okayama||37,573||547.01||68.7||1954-05-01||[http://www.city.takahashi.okayama.jp/]
|-
|align="left"|[[Niimi, Okayama|Niimi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|新見市}}</span>||align="left"|Okayama||35,022||793.27||44.1||1954-06-01||[http://www.city.niimi.okayama.jp/]
|-
|align="left"|[[Bizen, Okayama|Bizen]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|備前市}}</span>||align="left"|Okayama||39,117||258.23||151||1971-04-01||[http://www.city.bizen.okayama.jp/]
|-
|align="left"|[[Setouchi, Okayama|Setouchi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|瀬戸内市}}</span>||align="left"|Okayama||38,645||125.53||308||2004-11-01||[http://www.city.setouchi.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Akaiwa, Okayama|Akaiwa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|赤磐市}}</span>||align="left"|Okayama||43,742||209.43||209||2005-03-07||[http://www.city.akaiwa.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Maniwa, Okayama|Maniwa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|真庭市}}</span>||align="left"|Okayama||50,405||828.43||60.8||2005-03-31||[http://www.city.maniwa.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Mimasaka, Okayama|Mimasaka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|美作市}}</span>||align="left"|Okayama||31,550||429.19||73.5||2005-03-31||[http://www.city.mimasaka.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Asakuchi, Okayama|Asakuchi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|浅口市}}</span>||align="left"|Okayama||37,108||66.46||558||2006-03-21||[http://www.city.asakuchi.okayama.jp/]
|-
|align="left"|[[Naha, Okinawa|Naha]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|那覇市}}</span>||align="left"|Okinawa||314,162||39.23||7,963||1921-05-20||[http://www.city.naha.okinawa.jp/]
|-
|align="left"|[[Ishigaki, Okinawa|Ishigaki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|石垣市}}</span>||align="left"|Okinawa||46,489||229.00||195||1947-07-10||[http://www.city.ishigaki.okinawa.jp/]
|-
|align="left"|[[Ginowan, Okinawa|Ginowan]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|宜野湾市}}</span>||align="left"|Okinawa||91,233||19.70||4,569||1962-07-01||[http://www.city.ginowan.okinawa.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100318044008/http://www.city.ginowan.okinawa.jp/ |date=2010-03-18 }}
|-
|align="left"|[[Urasoe, Okinawa|Urasoe]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|浦添市}}</span>||align="left"|Okinawa||108,052||19.09||5,516||1970-07-01||[http://www.8761234.jp/]
|-
|align="left"|[[Nago, Okinawa|Nago]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|名護市}}</span>||align="left"|Okinawa||60,598||210.30||278||1970-08-01||[http://www.city.nago.okinawa.jp/]
|-
|align="left"|[[Itoman, Okinawa|Itoman]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|糸満市}}</span>||align="left"|Okinawa||56,171||46.63||1,200||1971-12-01||[http://www.city.itoman.okinawa.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031010070538/http://www.city.itoman.okinawa.jp/ |date=2003-10-10 }}
|-
|align="left"|[[Okinawa, Okinawa|Okinawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|沖縄市}}</span>||align="left"|Okinawa||128,421||49.00||2,565||1974-04-01||[http://www.city.okinawa.okinawa.jp/]
|-
|align="left"|[[Tomigusuku, Okinawa|Tomigusuku]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|豊見城市}}</span>||align="left"|Okinawa||54,586||19.45||2,751||2002-04-01||[http://www.city.tomigusuku.okinawa.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070309075111/http://j2k.naver.com/j2k_frame.php/korean/www.city.tomigusuku.okinawa.jp/ |date=2007-03-09 }}
|-
|align="left"|[[Uruma, Okinawa|Uruma]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|うるま市}}</span>||align="left"|Okinawa||114,087||86.03||1,313||2005-04-01||[http://www.city.uruma.okinawa.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050520003645/http://www.city.uruma.okinawa.jp/ |date=2005-05-20 }}
|-
|align="left"|[[Miyakojima, Okinawa|Miyakojima]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|宮古島市}}</span>||align="left"|Okinawa||52,777||204.54||275||2005-10-01||[http://www.city.miyakojima.lg.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Nanjo</span>[[Nanjō, Okinawa|Nanjō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|南城市}}</span>||align="left"|Okinawa||39,458||49.70||819||2006-01-01||[http://www.city.nanjo.okinawa.jp/]
|- bgcolor="Moccasin"
|align="left"|[[Osaka, Osaka|Osaka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|大阪市}}</span>||align="left"|Osaka||2,645,305||222.30||11,900||1889-04-01||[http://www.city.osaka.lg.jp/]
|- bgcolor="Moccasin"
|align="left"|[[Sakai, Osaka|Sakai]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|堺市}}</span>||align="left"|Osaka||835,333||149.99||5,569||1889-04-01||[http://www.city.sakai.lg.jp/]
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Kishiwada, Osaka|Kishiwada]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|岸和田市}}</span>||align="left"|Osaka||200,538||72.24||2,776||1922-11-01||[http://www.city.kishiwada.osaka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090103101744/http://www.city.kishiwada.osaka.jp/index_e.html |date=2009-01-03 }}
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Toyonaka, Osaka|Toyonaka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|豊中市}}</span>||align="left"|Osaka||387,269||36.38||10,645||1936-10-15||[http://www.city.toyonaka.osaka.jp/]
|-
|align="left"|[[Ikeda, Osaka|Ikeda]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|池田市}}</span>||align="left"|Osaka||104,426||22.09||4,727||1939-04-29||[http://www.city.ikeda.osaka.jp/]
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Suita, Osaka|Suita]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|吹田市}}</span>||align="left"|Osaka||354,600||36.11||9,820||1940-04-01||[http://www.city.suita.osaka.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Izumiotsu</span>[[Izumiōtsu, Osaka|Izumiōtsu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|泉大津市}}</span>||align="left"|Osaka||78,014||12.80||6,095||1942-04-01||[http://www.city.izumiotsu.osaka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030928055053/http://www.city.izumiotsu.osaka.jp/ |date=2003-09-28 }}
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Takatsuki, Osaka|Takatsuki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|高槻市}}</span>||align="left"|Osaka||354,228||105.31||3,364||1943-01-01||[http://www.city.takatsuki.osaka.jp/]
|-
|align="left"|[[Kaizuka, Osaka|Kaizuka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|貝塚市}}</span>||align="left"|Osaka||90,447||43.99||2,056||1943-05-01||[http://www.city.kaizuka.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Moriguchi, Osaka|Moriguchi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|守口市}}</span>||align="left"|Osaka||146,294||12.73||11,492||1946-11-01||[http://www.city.moriguchi.osaka.jp/]
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Hirakata, Osaka|Hirakata]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|枚方市}}</span>||align="left"|Osaka||406,201||65.08||6,242||1947-08-01||[http://www.city.hirakata.osaka.jp/]
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Ibaraki, Osaka|Ibaraki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|茨木市}}</span>||align="left"|Osaka||272,240||76.52||3,558||1948-01-01||[http://www.city.ibaraki.osaka.jp/]
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Yao, Osaka|Yao]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|八尾市}}</span>||align="left"|Osaka||273,244||41.71||6,551||1948-04-01||[http://www.city.yao.osaka.jp/]
|-
|align="left"|[[Izumisano, Osaka|Izumisano]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|泉佐野市}}</span>||align="left"|Osaka||99,636||55.03||1,811||1948-04-01||[http://www.city.izumisano.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Tondabayashi, Osaka|Tondabayashi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|富田林市}}</span>||align="left"|Osaka||122,205||39.66||3,081||1950-04-01||[http://www.city.tondabayashi.osaka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070226104118/http://www.city.tondabayashi.osaka.jp/ |date=2007-02-26 }}
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Neyagawa, Osaka|Neyagawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|寝屋川市}}</span>||align="left"|Osaka||239,029||24.73||9,666||1951-05-03||[http://www.city.neyagawa.osaka.jp/]
|-
|align="left"|[[Kawachinagano, Osaka|Kawachinagano]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|河内長野市}}</span>||align="left"|Osaka||114,428||109.61||1,044||1954-04-01||[http://www.city.kawachinagano.osaka.jp/] {{Webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20020914050056/http%3A//www.city.kawachinagano.osaka.jp/ |date=2002-09-14 }}
|-
|align="left"|[[Matsubara, Osaka|Matsubara]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|松原市}}</span>||align="left"|Osaka||125,274||16.66||7,519||1955-02-01||[http://www.city.matsubara.osaka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070219030756/http://www.city.matsubara.osaka.jp/ |date=2007-02-19 }}
|-
|align="left"|<span style="display:none">Daito</span>[[Daitō, Osaka|Daitō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|大東市}}</span>||align="left"|Osaka||125,847||18.27||6,888||1956-04-01||[http://www.city.daito.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Izumi, Osaka|Izumi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|和泉市}}</span>||align="left"|Osaka||179,352||84.98||2,110||1956-09-01||[http://www.city.izumi.osaka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050824110542/http://www.city.izumi.osaka.jp/ |date=2005-08-24 }}
|-
|align="left"|[[Minoh, Osaka|Minoh]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|箕面市}}</span>||align="left"|Osaka||127,757||47.84||2,671||1956-12-01||[http://www.city.minoh.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Kashiwara, Osaka|Kashiwara]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|柏原市}}</span>||align="left"|Osaka||75,875||25.39||2,988||1958-10-01||[http://www.city.kashiwara.osaka.jp/]
|-
|align="left"|[[Habikino, Osaka|Habikino]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|羽曳野市}}</span>||align="left"|Osaka||118,281||26.44||4,474||1959-01-15||[http://www.city.habikino.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Kadoma, Osaka|Kadoma]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|門真市}}</span>||align="left"|Osaka||130,026||12.28||10,588||1963-08-01||[http://www.city.kadoma.osaka.jp/]
|-
|align="left"|[[Settsu, Osaka|Settsu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|摂津市}}</span>||align="left"|Osaka||84,330||14.88||5,667||1966-11-01||[http://www.city.settsu.osaka.jp/]
|-
|align="left"|[[Takaishi, Osaka|Takaishi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|高石市}}</span>||align="left"|Osaka||60,077||11.35||5,293||1966-11-01||[http://www.city.takaishi.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Fujiidera, Osaka|Fujiidera]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|藤井寺市}}</span>||align="left"|Osaka||65,892||8.89||7,412||1966-11-01||[http://www.city.fujiidera.osaka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070416203514/http://www.city.fujiidera.osaka.jp/ |date=2007-04-16 }}
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|<span style="display:none">Higashiosaka</span>[[Higashiōsaka, Osaka|Higashiōsaka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|東大阪市}}</span>||align="left"|Osaka||509,157||61.81||8,237||1967-02-01||[http://www.city.higashiosaka.osaka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031005161739/http://www.city.higashiosaka.osaka.jp/ |date=2003-10-05 }}
|-
|align="left"|[[Sennan, Osaka|Sennan]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|泉南市}}</span>||align="left"|Osaka||64,916||48.48||1,339||1970-07-01||[http://www.city.sennan.osaka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070211222511/http://www.city.sennan.osaka.jp/ |date=2007-02-11 }}
|-
|align="left"|<span style="display:none">Shijonawate</span>[[Shijōnawate, Osaka|Shijōnawate]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|四条畷市}}</span>||align="left"|Osaka||57,239||18.74||3,054||1970-07-01||[http://www.city.shijonawate.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Katano, Osaka|Katano]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|交野市}}</span>||align="left"|Osaka||77,853||25.55||3,047||1971-11-03||[http://www.city.katano.osaka.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Osakasayama</span>[[Ōsakasayama, Osaka|Ōsakasayama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|大阪狭山市}}</span>||align="left"|Osaka||58,661||11.86||4,946||1987-10-01||[http://www.city.osakasayama.osaka.jp/]
|-
|align="left"|[[Hannan, Osaka|Hannan]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|阪南市}}</span>||align="left"|Osaka||56,853||36.10||1,575||1991-10-01||[http://www.city.hannan.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Tosu, Saga|Tosu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|鳥栖市}}</span>||align="left"|Saga||66,842||71.73||932||1954-04-01||[http://www.city.tosu.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Imari, Saga|Imari]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|伊万里市}}</span>||align="left"|Saga||57,604||254.99||226||1954-04-01||[http://www.city.imari.saga.jp/]
|-
|align="left"|[[Kashima, Saga|Kashima]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|鹿島市}}</span>||align="left"|Saga||31,326||112.10||279||1954-04-01||[http://www.city.kashima.saga.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100505115227/http://www.city.kashima.saga.jp/ |date=2010-05-05 }}
|-
|align="left"|[[Taku, Saga|Taku]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|多久市}}</span>||align="left"|Saga||22,165||96.93||229||1954-05-01||[http://www.city.taku.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Karatsu, Saga|Karatsu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|唐津市}}</span>||align="left"|Saga||129,194||487.45||265||2005-01-01||[http://www.city.karatsu.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Ogi, Saga|Ogi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|小城市}}</span>||align="left"|Saga||45,516||95.85||475||2005-03-01||[http://www.city.ogi.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Saga, Saga|Saga]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|佐賀市}}</span>||align="left"|Saga||239,932||431.42||556||2005-10-01||[http://www.city.saga.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120712064656/http://www.city.saga.lg.jp/ |date=2012-07-12 }}
|-
|align="left"|[[Ureshino, Saga|Ureshino]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|嬉野市}}</span>||align="left"|Saga||29,644||126.51||234||2006-01-01||[http://www.city.ureshino.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Takeo, Saga|Takeo]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|武雄市}}</span>||align="left"|Saga||50,788||195.44||260||2006-03-01||[http://www.city.takeo.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Kanzaki, Saga|Kanzaki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|神埼市}}</span>||align="left"|Saga||33,449||125.01||268||2006-03-20||[http://www.city.kanzaki.saga.jp/]
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Kawagoe, Saitama|Kawagoe]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|川越市}}</span>||align="left"|Saitama||335,693||109.16||3,075||1922-12-01||[http://www.city.kawagoe.saitama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070213071307/http://www.city.kawagoe.saitama.jp/ |date=2007-02-13 }}
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Kawaguchi, Saitama|Kawaguchi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|川口市}}</span>||align="left"|Saitama||552,883||61.97||8,922||1933-04-01||[http://www.city.kawaguchi.lg.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Gyoda</span>[[Gyōda, Saitama|Gyōda]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|行田市}}</span>||align="left"|Saitama||87,462||67.37||1,298||1949-05-03||[http://www.city.gyoda.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Chichibu, Saitama|Chichibu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|秩父市}}</span>||align="left"|Saitama||69,139||577.69||120||1950-04-01||[http://www.city.chichibu.lg.jp/]
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Tokorozawa, Saitama|Tokorozawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|所沢市}}</span>||align="left"|Saitama||338,560||71.99||4,703||1950-11-03||[http://www.city.tokorozawa.saitama.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Hanno</span>[[Hannō, Saitama|Hannō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|飯能市}}</span>||align="left"|Saitama||84,053||193.16||435||1954-01-01||[http://www.city.hanno.saitama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070219024658/http://www.city.hanno.saitama.jp/ |date=2007-02-19 }}
|-
|align="left"|[[Kazo, Saitama|Kazo]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|加須市}}</span>||align="left"|Saitama||67,862||59.40||1,142||1954-05-03||[http://www.city.kazo.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Higashimatsuyama, Saitama|Higashimatsuyama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|東松山市}}</span>||align="left"|Saitama||90,840||65.33||1,390||1954-07-01||[http://www.city.higashimatsuyama.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Sayama, Saitama|Sayama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|狭山市}}</span>||align="left"|Saitama||156,634||49.04||3,194||1954-07-01||[http://www.city.sayama.saitama.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Hanyu</span>[[Hanyū, Saitama|Hanyū]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|羽生市}}</span>||align="left"|Saitama||56,820||58.55||970||1954-09-01||[http://www.city.hanyu.lg.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Konosu</span>[[Kōnosu, Saitama|Kōnosu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|鴻巣市}}</span>||align="left"|Saitama||119,768||67.49||1,775||1954-09-30||[http://www.city.kounosu.saitama.jp/]
|-
|align="left"|[[Ageo, Saitama|Ageo]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|上尾市}}</span>||align="left"|Saitama||222,479||45.55||4,884||1958-07-15||[http://www.city.ageo.lg.jp/]
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|<span style="display:none">Soka</span>[[Sōka, Saitama|Sōka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|草加市}}</span>||align="left"|Saitama||237,964||27.42||8,678||1958-11-01||[http://www.city.soka.saitama.jp/]
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Koshigaya, Saitama|Koshigaya]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|越谷市}}</span>||align="left"|Saitama||318,592||60.31||5,283||1958-11-03||[http://www.city.koshigaya.saitama.jp/]
|-
|align="left"|[[Warabi, Saitama|Warabi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|蕨市}}</span>||align="left"|Saitama||70,410||5.10||13,806||1959-04-01||[http://www.city.warabi.saitama.jp/]
|-
|align="left"|[[Toda, Saitama|Toda]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|戸田市}}</span>||align="left"|Saitama||118,591||18.17||6,527||1966-10-01||[http://www.city.toda.saitama.jp/]
|-
|align="left"|[[Iruma, Saitama|Iruma]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|入間市}}</span>||align="left"|Saitama||148,203||44.74||3,313||1966-11-01||[http://www.city.iruma.saitama.jp/]
|-
|align="left"|[[Asaka, Saitama|Asaka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|朝霞市}}</span>||align="left"|Saitama||126,902||18.38||6,904||1967-03-15||[http://www.city.asaka.saitama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031020205457/http://www.city.asaka.saitama.jp/ |date=2003-10-20 }}
|-
|align="left"|[[Shiki, Saitama|Shiki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|志木市}}</span>||align="left"|Saitama||68,531||9.06||7,564||1970-10-26||[http://www.city.shiki.lg.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Wako</span>[[Wakō, Saitama|Wakō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|和光市}}</span>||align="left"|Saitama||78,575||11.04||7,117||1970-10-31||[http://www.city.wako.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Niiza, Saitama|Niiza]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|新座市}}</span>||align="left"|Saitama||155,926||22.80||6,839||1970-11-01||[http://www.city.niiza.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Okegawa, Saitama|Okegawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|桶川市}}</span>||align="left"|Saitama||74,703||25.26||2,957||1970-11-03||[http://www.city.okegawa.lg.jp/index01.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080114142555/http://www.city.okegawa.lg.jp/index01.html |date=2008-01-14 }}
|-
|align="left"|[[Kuki, Saitama|Kuki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|久喜市}}</span>||align="left"|Saitama||71,667||25.35||2,827||1971-10-01||[http://www.city.kuki.saitama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050827001932/http://www.city.kuki.saitama.jp/ |date=2005-08-27 }}
|-
|align="left"|[[Kitamoto, Saitama|Kitamoto]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|北本市}}</span>||align="left"|Saitama||69,903||19.84||3,523||1971-11-03||[http://www.city.kitamoto.saitama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070224215300/http://www.city.kitamoto.saitama.jp/ |date=2007-02-24 }}
|-
|align="left"|[[Yashio, Saitama|Yashio]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|八潮市}}</span>||align="left"|Saitama||78,601||18.03||4,359||1972-01-15||[http://www.city.yashio.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Fujimi, Saitama|Fujimi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|富士見市}}</span>||align="left"|Saitama||105,286||19.70||5,344||1972-04-10||[http://www.city.fujimi.saitama.jp/]
|-
|align="left"|[[Misato, Saitama (city)|Misato]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|三郷市}}</span>||align="left"|Saitama||128,956||30.16||4,276||1972-05-03||[http://www.city.misato.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Hasuda, Saitama|Hasuda]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|蓮田市}}</span>||align="left"|Saitama||63,375||27.27||2,324||1972-10-01||[http://www.city.hasuda.saitama.jp/]
|-
|align="left"|[[Sakado, Saitama|Sakado]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|坂戸市}}</span>||align="left"|Saitama||99,680||40.97||2,433||1976-09-01||[http://www.city.sakado.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Satte, Saitama|Satte]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|幸手市}}</span>||align="left"|Saitama||53,485||33.95||1,575||1986-10-01||[http://www.city.satte.saitama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070219054705/http://www.city.satte.saitama.jp/ |date=2007-02-19 }}
|-
|align="left"|[[Tsurugashima, Saitama|Tsurugashima]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|鶴ヶ島市}}</span>||align="left"|Saitama||70,131||17.73||3,955||1991-09-01||[http://www.city.tsurugashima.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Hidaka, Saitama|Hidaka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|日高市}}</span>||align="left"|Saitama||55,454||47.50||1,167||1991-10-01||[http://www.city.hidaka.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Yoshikawa, Saitama|Yoshikawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|吉川市}}</span>||align="left"|Saitama||63,050||31.62||1,994||1996-04-01||[http://www.city.yoshikawa.saitama.jp/]
|- bgcolor="Moccasin"
|align="left"|[[Saitama, Saitama|Saitama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|さいたま市}}</span>||align="left"|Saitama||1,192,418||217.49||5,483||2001-05-01||[http://www.city.saitama.jp/]
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Kumagaya, Saitama|Kumagaya]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|熊谷市}}</span>||align="left"|Saitama||204,853||159.88||1,281||2005-10-01||[http://www.city.kumagaya.lg.jp/]
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Kasukabe, Saitama|Kasukabe]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|春日部市}}</span>||align="left"|Saitama||236,854||65.98||3,590||2005-10-01||[http://www.city.kasukabe.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Fujimino, Saitama|Fujimino]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|ふじみ野市}}</span>||align="left"|Saitama||103,724||14.67||7,070||2005-10-01||[http://www.city.fujimino.saitama.jp/]
|-
|align="left"|[[Fukaya, Saitama|Fukaya]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|深谷市}}</span>||align="left"|Saitama||146,128||137.58||1,062||2006-01-01||[http://www.city.fukaya.saitama.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Honjo</span>[[Honjō, Saitama|Honjō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|本庄市}}</span>||align="left"|Saitama||81,805||89.71||912||2006-01-10||[http://www.city.honjo.lg.jp/]
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|<span style="display:none">Otsu</span>[[Ōtsu, Shiga|Ōtsu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|大津市}}</span>||align="left"|Shiga||329,024||464.10||709||1898-10-01||[http://www.city.otsu.shiga.jp/]
|-
|align="left"|[[Hikone, Shiga|Hikone]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|彦根市}}</span>||align="left"|Shiga||110,945||196.84||564||1937-02-11||[http://www.city.hikone.shiga.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110501090525/http://www.city.hikone.shiga.jp/ |date=2011-05-01 }}
|-
|align="left"|<span style="display:none">Omihachiman</span>[[Ōmihachiman, Shiga|Ōmihachiman]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|近江八幡市}}</span>||align="left"|Shiga||69,116||153.09||451||1954-03-31||[http://www.city.omihachiman.shiga.jp/]
|-
|align="left"|[[Kusatsu, Shiga|Kusatsu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|草津市}}</span>||align="left"|Shiga||123,512||67.92||1,818||1954-10-15||[http://www.city.kusatsu.shiga.jp/]
|-
|align="left"|[[Moriyama, Shiga|Moriyama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|守山市}}</span>||align="left"|Shiga||74,263||54.81||1,355||1970-07-01||[http://www.city.moriyama.shiga.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161023173417/http://www.city.moriyama.shiga.jp/ |date=2016-10-23 }}
|-
|align="left"|<span style="display:none">Ritto</span>[[Rittō, Shiga|Rittō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|栗東市}}</span>||align="left"|Shiga||62,353||52.75||1,182||2001-10-01||[http://www.city.ritto.shiga.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Koka</span>[[Kōka, Shiga|Kōka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|甲賀市}}</span>||align="left"|Shiga||94,007||481.69||195||2004-10-01||[http://www.city.koka.shiga.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080206022438/http://www.city.koka.shiga.jp/ |date=2008-02-06 }}
|-
|align="left"|[[Yasu, Shiga|Yasu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|野洲市}}</span>||align="left"|Shiga||49,821||81.07||615||2004-10-01||[http://www.city.yasu.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Konan, Shiga|Konan]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|湖南市}}</span>||align="left"|Shiga||55,144||70.49||782||2004-10-01||[http://www.city.konan.shiga.jp/]
|-
|align="left"|[[Takashima, Shiga|Takashima]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|高島市}}</span>||align="left"|Shiga||52,967||693.00||76.4||2005-01-01||[http://www.city.takashima.shiga.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060218063311/http://www.city.takashima.shiga.jp/ |date=2006-02-18 }}
|-
|align="left"|<span style="display:none">Higashiomi</span>[[Higashiōmi, Shiga|Higashiōmi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|東近江市}}</span>||align="left"|Shiga||117,487||388.58||302||2005-02-11||[http://www.city.higashiomi.shiga.jp/]
|-
|align="left"|[[Maibara, Shiga|Maibara]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|米原市}}</span>||align="left"|Shiga||40,757||250.46||163||2005-02-14||[http://www.city.maibara.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Nagahama, Shiga|Nagahama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|長浜市}}</span>||align="left"|Shiga||83,555||247.01||338||2006-02-13||[http://www.city.nagahama.shiga.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161230232547/http://www.city.nagahama.shiga.jp/ |date=2016-12-30 }}
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Matsue, Shimane|Matsue]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|松江市}}</span>||align="left"|Shimane||195,875||530.27||369||1889-04-01||[http://www.city.matsue.shimane.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180125141356/http://www.city.matsue.shimane.jp/ |date=2018-01-25 }}
|-
|align="left"|[[Izumo, Shimane|Izumo]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|出雲市}}</span>||align="left"|Shimane||146,115||543.48||269||1941-11-03||[http://www.city.izumo.shimane.jp/]
|-
|align="left"|[[Masuda, Shimane|Masuda]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|益田市}}</span>||align="left"|Shimane||50,980||733.16||69.5||1952-08-01||[http://www.city.masuda.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Yasugi, Shimane|Yasugi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|安来市}}</span>||align="left"|Shimane||42,997||420.97||102||1954-04-01||[http://www.city.yasugi.shimane.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Gotsu</span>[[Gōtsu, Shimane|Gōtsu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|江津市}}</span>||align="left"|Shimane||26,958||268.51||100||1954-04-01||[http://www.city.gotsu.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Unnan, Shimane|Unnan]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|雲南市}}</span>||align="left"|Shimane||43,269||553.37||78.2||2004-11-01||[http://www.city.unnan.shimane.jp/]
|-
|align="left"|[[Hamada, Shimane|Hamada]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|浜田市}}</span>||align="left"|Shimane||61,325||689.60||88.9||2005-10-01||[http://www.city.hamada.shimane.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Oda</span>[[Ōda, Shimane|Ōda]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|大田市}}</span>||align="left"|Shimane||39,593||436.11||90.8||2005-10-01||[http://www.city.ohda.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100904074354/http://www.city.ohda.lg.jp/ |date=2010-09-04 }}
|- bgcolor="Moccasin"
|align="left"|[[Shizuoka, Shizuoka|Shizuoka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|静岡市}}</span>||align="left"|Shizuoka||710,944||1,388.78||512||1889-04-01||[http://www.city.shizuoka.jp/]
|- bgcolor="Moccasin"
|align="left"|[[Hamamatsu, Shizuoka|Hamamatsu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|浜松市}}</span>||align="left"|Shizuoka||811,431||1,511.17||537||1911-07-01||[http://www.city.hamamatsu.shizuoka.jp/]
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Numazu, Shizuoka|Numazu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|沼津市}}</span>||align="left"|Shizuoka||206,818||187.11||1,105||1923-07-01||[http://www.city.numazu.shizuoka.jp/]
|-
|align="left"|[[Atami, Shizuoka|Atami]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|熱海市}}</span>||align="left"|Shizuoka||40,524||61.56||658||1937-04-10||[http://www.city.atami.shizuoka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120426053204/http://www.city.atami.shizuoka.jp/ |date=2012-04-26 }}
|-
|align="left"|[[Mishima, Shizuoka|Mishima]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|三島市}}</span>||align="left"|Shizuoka||112,320||62.13||1,808||1941-04-29||[http://www.city.mishima.shizuoka.jp/]
|-
|align="left"|[[Fujinomiya, Shizuoka|Fujinomiya]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|富士宮市}}</span>||align="left"|Shizuoka||122,122||314.81||388||1942-06-01||[http://www.city.fujinomiya.shizuoka.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081025001740/http://www.city.fujinomiya.shizuoka.jp/ |date=2008-10-25 }}
|-
|align="left"|<span style="display:none">Ito</span>[[Itō, Shizuoka|Itō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|伊東市}}</span>||align="left"|Shizuoka||72,038||124.13||580||1947-08-10||[http://www.city.ito.shizuoka.jp/]
|-
|align="left"|[[Shimada, Shizuoka|Shimada]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|島田市}}</span>||align="left"|Shizuoka||95,762||195.40||490||1948-01-01||[http://www.city.shimada.shizuoka.jp/]
|-
|align="left"|[[Iwata, Shizuoka|Iwata]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|磐田市}}</span>||align="left"|Shizuoka||172,583||164.08||1,052||1948-04-01||[http://www.city.iwata.shizuoka.jp/]
|-
|align="left"|[[Yaizu, Shizuoka|Yaizu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|焼津市}}</span>||align="left"|Shizuoka||120,331||46.01||2,615||1951-03-01||[http://www.city.yaizu.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Kakegawa, Shizuoka|Kakegawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|掛川市}}</span>||align="left"|Shizuoka||118,660||265.63||447||1954-03-31||[http://www.city.kakegawa.shizuoka.jp/]
|-
|align="left"|[[Fujieda, Shizuoka|Fujieda]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|藤枝市}}</span>||align="left"|Shizuoka||129,637||140.74||921||1954-03-31||[http://www.city.fujieda.shizuoka.jp/]
|-
|align="left"|[[Gotenba, Shizuoka|Gotenba]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|御殿場市}}</span>||align="left"|Shizuoka||88,078||194.63||453||1955-02-11||[http://www.city.gotemba.shizuoka.jp/]
|-
|align="left"|[[Fukuroi, Shizuoka|Fukuroi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|袋井市}}</span>||align="left"|Shizuoka||85,163||108.56||784||1958-11-03||[http://www.city.fukuroi.shizuoka.jp/]
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Fuji, Shizuoka|Fuji]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|富士市}}</span>||align="left"|Shizuoka||237,279||214.10||1,108||1966-11-01||[http://www.city.fuji.shizuoka.jp/]
|-
|align="left"|[[Shimoda, Shizuoka|Shimoda]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|下田市}}</span>||align="left"|Shizuoka||25,784||104.70||246||1971-01-01||[http://www.city.shimoda.shizuoka.jp/]
|-
|align="left"|[[Susono, Shizuoka|Susono]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|裾野市}}</span>||align="left"|Shizuoka||53,740||138.39||388||1971-01-01||[http://www.city.susono.shizuoka.jp/]
|-
|align="left"|[[Kosai, Shizuoka|Kosai]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|湖西市}}</span>||align="left"|Shizuoka||44,545||55.08||809||1972-01-01||[http://www.city.kosai.shizuoka.jp/]
|-
|align="left"|[[Izu, Shizuoka|Izu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|伊豆市}}</span>||align="left"|Shizuoka||35,911||363.97||98.7||2004-04-01||[http://www.city.izu.shizuoka.jp/]
|-
|align="left"|[[Omaezaki, Shizuoka|Omaezaki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|御前崎市}}</span>||align="left"|Shizuoka||35,015||65.85||532||2004-04-01||[http://www.city.omaezaki.shizuoka.jp/]
|-
|align="left"|[[Kikugawa, Shizuoka|Kikugawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|菊川市}}</span>||align="left"|Shizuoka||47,702||94.24||506||2005-01-17||[http://www.city.kikugawa.shizuoka.jp/]
|-
|align="left"|[[Izunokuni, Shizuoka|Izunokuni]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|伊豆の国市}}</span>||align="left"|Shizuoka||49,711||94.71||525||2005-04-01||[http://www.city.izunokuni.shizuoka.jp/]
|-
|align="left"|[[Makinohara, Shizuoka|Makinohara]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|牧之原市}}</span>||align="left"|Shizuoka||49,726||111.50||446||2005-10-11||[http://www.city.makinohara.shizuoka.jp/]
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Utsunomiya, Tochigi|Utsunomiya]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|宇都宮市}}</span>||align="left"|Tochigi||507,833||416.84||1,218||1896-04-01||[http://www.city.utsunomiya.tochigi.jp/]
|-
|align="left"|[[Ashikaga, Tochigi|Ashikaga]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|足利市}}</span>||align="left"|Tochigi||157,793||177.82||887||1921-01-01||[http://www.city.ashikaga.tochigi.jp/]
|-
|align="left"|[[Tochigi, Tochigi|Tochigi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|栃木市}}</span>||align="left"|Tochigi||81,601||122.06||669||1937-04-01||[http://www.city.tochigi.tochigi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100305195542/http://www.city.tochigi.tochigi.jp/ |date=2010-03-05 }}
|-
|align="left"|[[Kanuma, Tochigi|Kanuma]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|鹿沼市}}</span>||align="left"|Tochigi||103,690||490.62||211||1948-10-10||[http://www.city.kanuma.tochigi.jp/]
|-
|align="left"|[[Oyama, Tochigi|Oyama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|小山市}}</span>||align="left"|Tochigi||162,283||171.61||946||1954-03-31||[http://www.city.oyama.tochigi.jp/]
|-
|align="left"|[[Mooka, Tochigi|Mooka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|真岡市}}</span>||align="left"|Tochigi||66,705||111.76||597||1954-10-01||[http://www.city.moka.tochigi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030919052800/http://www.city.moka.tochigi.jp/ |date=2003-09-19 }}
|-
|align="left"|<span style="display:none">Otawara</span>[[Ōtawara, Tochigi|Ōtawara]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|大田原市}}</span>||align="left"|Tochigi||78,563||354.12||222||1954-12-01||[http://www.city.ohtawara.tochigi.jp/]
|-
|align="left"|[[Yaita, Tochigi|Yaita]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|矢板市}}</span>||align="left"|Tochigi||35,462||170.66||208||1958-11-01||[http://www.city.yaita.tochigi.jp/]
|-
|align="left"|[[Nasushiobara, Tochigi|Nasushiobara]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|那須塩原市}}</span>||align="left"|Tochigi||115,633||592.82||195||2005-01-01||[http://www.city.nasushiobara.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Sano, Tochigi|Sano]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|佐野市}}</span>||align="left"|Tochigi||123,034||356.07||346||2005-02-28||[http://www.city.sano.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Sakura, Tochigi|Sakura]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|さくら市}}</span>||align="left"|Tochigi||42,403||125.46||338||2005-03-28||[http://www.city.tochigi-sakura.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Nasukarasuyama, Tochigi|Nasukarasuyama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|那須烏山市}}</span>||align="left"|Tochigi||30,433||174.42||174||2005-10-01||[http://www.city.nasukarasuyama.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Shimotsuke, Tochigi|Shimotsuke]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|下野市}}</span>||align="left"|Tochigi||59,459||74.58||797||2006-01-10||[http://www.city.shimotsuke.lg.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Nikko</span>[[Nikkō, Tochigi|Nikkō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|日光市}}</span>||align="left"|Tochigi||92,181||1,449.87||63.6||2006-03-20||[http://www.city.nikko.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Tokushima, Tokushima|Tokushima]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|徳島市}}</span>||align="left"|Tokushima||266,370||191.39||1,392||1889-10-01||[http://www.city.tokushima.tokushima.jp/]
|-
|align="left"|[[Naruto, Tokushima|Naruto]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|鳴門市}}</span>||align="left"|Tokushima||62,453||135.46||461||1947-03-15||[http://www.city.naruto.tokushima.jp/]
|-
|align="left"|[[Komatsushima, Tokushima|Komatsushima]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|小松島市}}</span>||align="left"|Tokushima||41,540||45.24||918||1951-06-01||[http://www.city.komatsushima.tokushima.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204062523/http://www.city.komatsushima.tokushima.jp/ |date=2012-02-04 }}
|-
|align="left"|[[Anan, Tokushima|Anan]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|阿南市}}</span>||align="left"|Tokushima||77,099||279.39||276||1958-05-01||[http://www.city.anan.tokushima.jp/]
|-
|align="left"|[[Yoshinogawa, Tokushima|Yoshinogawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|吉野川市}}</span>||align="left"|Tokushima||44,905||144.19||311||2004-10-01||[http://www.city.yoshinogawa.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Mima, Tokushima|Mima]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|美馬市}}</span>||align="left"|Tokushima||33,520||367.38||91.2||2005-03-01||[http://www.city.mima.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Awa, Tokushima|Awa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|阿波市}}</span>||align="left"|Tokushima||40,303||190.97||211||2005-04-01||[http://www.city.awa.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Miyoshi, Tokushima|Miyoshi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|三好市}}</span>||align="left"|Tokushima||32,329||721.48||44.8||2006-03-01||[http://www.city-miyoshi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120722042934/http://www.city-miyoshi.jp/ |date=2012-07-22 }}
|-
|align="left"|<span style="display:none">Hachioji</span>[[Hachiōji, Tokyo|Hachiōji]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|八王子市}}</span>||align="left"|Tokyo||567,367||186.31||3,045||1917-09-01||[http://www.city.hachioji.tokyo.jp/]
|-
|align="left"|[[Tachikawa, Tokyo|Tachikawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|立川市}}</span>||align="left"|Tokyo||175,639||24.38||7,204||1940-12-01||[http://www.city.tachikawa.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Musashino, Tokyo|Musashino]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|武蔵野市}}</span>||align="left"|Tokyo||138,516||10.73||12,909||1947-11-03||[http://www.city.musashino.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Mitaka, Tokyo|Mitaka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|三鷹市}}</span>||align="left"|Tokyo||180,797||16.50||10,957||1950-11-03||[http://www.city.mitaka.tokyo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061026011433/http://www.city.mitaka.tokyo.jp/ |date=2006-10-26 }}
|-
|align="left"|<span style="display:none">Ome</span>[[Ōme, Tokyo|Ōme]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|青梅市}}</span>||align="left"|Tokyo||141,708||103.26||1,372||1951-04-01||[http://www.city.ome.tokyo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100117054805/http://www.city.ome.tokyo.jp/ |date=2010-01-17 }}
|-
|align="left"|<span style="display:none">Fuchu</span>[[Fuchū, Tokyo|Fuchū]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|府中市}}</span>||align="left"|Tokyo||248,445||29.34||8,468||1954-04-01||[http://www.city.fuchu.tokyo.jp/]
|-
|align="left"|[[Akishima, Tokyo|Akishima]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|昭島市}}</span>||align="left"|Tokyo||111,763||17.33||6,449||1954-05-01||[http://www.city.akishima.lg.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080913142520/http://www.city.akishima.lg.jp/ |date=2008-09-13 }}
|-
|align="left"|<span style="display:none">Chofu</span>[[Chōfu, Tokyo|Chōfu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|調布市}}</span>||align="left"|Tokyo||219,053||21.53||10,174||1955-04-01||[http://www.city.chofu.tokyo.jp/]
|-
|align="left"|[[Machida, Tokyo|Machida]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|町田市}}</span>||align="left"|Tokyo||413,786||71.63||5,777||1958-02-01||[http://www.city.machida.tokyo.jp/]
|-
|align="left"|[[Koganei, Tokyo|Koganei]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|小金井市}}</span>||align="left"|Tokyo||115,116||11.33||10,160||1958-10-01||[http://www.city.koganei.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Kodaira, Tokyo|Kodaira]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|小平市}}</span>||align="left"|Tokyo||185,829||20.46||9,083||1962-10-01||[http://www.city.kodaira.tokyo.jp/]
|-
|align="left"|[[Hino, Tokyo|Hino]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|日野市}}</span>||align="left"|Tokyo||179,482||27.53||6,520||1963-11-03||[http://www.city.hino.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Higashimurayama, Tokyo|Higashimurayama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|東村山市}}</span>||align="left"|Tokyo||146,585||17.17||8,537||1964-04-01||[http://www.city.higashimurayama.tokyo.jp/]
|-
|align="left"|[[Kokubunji, Tokyo|Kokubunji]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|国分寺市}}</span>||align="left"|Tokyo||118,801||11.48||10,349||1964-11-03||[http://www.city.kokubunji.tokyo.jp/]
|-
|align="left"|[[Kunitachi, Tokyo|Kunitachi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|国立市}}</span>||align="left"|Tokyo||73,362||8.15||9,001||1967-01-01||[http://www.city.kunitachi.tokyo.jp/]
|-
|align="left"|[[Fussa, Tokyo|Fussa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|福生市}}</span>||align="left"|Tokyo||60,413||10.24||5,900||1970-07-01||[http://www.city.fussa.tokyo.jp/]
|-
|align="left"|[[Komae, Tokyo|Komae]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|狛江市}}</span>||align="left"|Tokyo||78,237||6.39||12,244||1970-10-01||[http://www.city.komae.tokyo.jp/]
|-
|align="left"|[[Higashiyamato, Tokyo|Higashiyamato]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|東大和市}}</span>||align="left"|Tokyo||81,445||13.54||6,015||1970-10-01||[http://www.city.higashiyamato.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Kiyose, Tokyo|Kiyose]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|清瀬市}}</span>||align="left"|Tokyo||73,518||10.19||7,215||1970-10-01||[http://www.city.kiyose.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Higashikurume, Tokyo|Higashikurume]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|東久留米市}}</span>||align="left"|Tokyo||115,405||12.92||8,932||1970-10-01||[http://www.city.higashikurume.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Musashimurayama, Tokyo|Musashimurayama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|武蔵村山市}}</span>||align="left"|Tokyo||68,333||15.37||4,446||1970-11-03||[http://www.city.musashimurayama.tokyo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100126164716/http://www.city.musashimurayama.tokyo.jp/ |date=2010-01-26 }}
|-
|align="left"|[[Tama, Tokyo|Tama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|多摩市}}</span>||align="left"|Tokyo||149,404||21.08||7,087||1971-11-01||[http://www.city.tama.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Inagi, Tokyo|Inagi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|稲城市}}</span>||align="left"|Tokyo||80,772||17.97||4,495||1971-11-01||[http://www.city.inagi.tokyo.jp/]
|-
|align="left"|[[Hamura, Tokyo|Hamura]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|羽村市}}</span>||align="left"|Tokyo||56,984||9.91||5,750||1991-11-01||[http://www.city.hamura.tokyo.jp/]
|-
|align="left"|[[Akiruno, Tokyo|Akiruno]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|あきる野市}}</span>||align="left"|Tokyo||80,268||73.34||1,094||1995-09-01||[http://www.city.akiruno.tokyo.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Nishitokyo</span>[[Nishitōkyō, Tokyo|Nishitōkyō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|西東京市}}</span>||align="left"|Tokyo||193,350||15.85||12,199||2001-01-21||[http://www.city.nishitokyo.lg.jp/]
|- bgcolor="LightSlateGray"
|align="left"|<span style="display:none">Tokyo Ward AA</span>[[Special wards of Tokyo]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|東京特別区部}}</span>||align="left"|Tokyo||8,637,098||621.81||13,890|| ||
|- bgcolor="Gainsboro"
|align="left"|<span style="display:none">Tokyo Ward</span>[[Adachi, Tokyo|Adachi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|足立区}}</span>||align="left"|Tokyo||629,392||53.20||11,830||1947-03-13||[http://www.city.adachi.tokyo.jp/]
|- bgcolor="Gainsboro"
|align="left"|<span style="display:none">Tokyo Ward</span>[[Arakawa, Tokyo|Arakawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|荒川区}}</span>||align="left"|Tokyo||194,777||10.20||18,262||1947-03-13||[http://www.city.arakawa.tokyo.jp/]
|- bgcolor="Gainsboro"
|align="left"|<span style="display:none">Tokyo Ward</span>[[Bunkyo, Tokyo|Bunkyo]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|文京区}}</span>||align="left"|Tokyo||194,933||11.31||16,009||1947-03-13||[http://www.city.bunkyo.lg.jp/]
|- bgcolor="Gainsboro"
|align="left"|<span style="display:none">Tokyo Ward</span>[[Chiyoda, Tokyo|Chiyoda]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|千代田区}}</span>||align="left"|Tokyo||43,802||11.64||3,763||1947-03-13||[http://www.city.chiyoda.tokyo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031011182823/http://city.chiyoda.tokyo.jp/ |date=2003-10-11 }}
|- bgcolor="Gainsboro"
|align="left"|<span style="display:none">Tokyo Ward</span>[[Chūō, Tokyo|Chūō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|中央区}}</span>||align="left"|Tokyo||104,997||10.15||10,344||1947-03-13||[http://www.city.chuo.lg.jp/]
|- bgcolor="Gainsboro"
|align="left"|<span style="display:none">Tokyo Ward</span>[[Edogawa, Tokyo|Edogawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|江戸川区}}</span>||align="left"|Tokyo||661,386||49.86||13,264||1947-03-13||[http://www.city.edogawa.tokyo.jp/]
|- bgcolor="Gainsboro"
|align="left"|<span style="display:none">Tokyo Ward</span>[[Itabashi, Tokyo|Itabashi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|板橋区}}</span>||align="left"|Tokyo||529,059||32.17||16,445||1947-03-13||[http://www.city.itabashi.tokyo.jp/]
|- bgcolor="Gainsboro"
|align="left"|<span style="display:none">Tokyo Ward</span>[[Katsushika, Tokyo|Katsushika]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|葛飾区}}</span>||align="left"|Tokyo||428,066||34.84||12,286||1947-03-13||[http://www.city.katsushika.lg.jp/]
|- bgcolor="Gainsboro"
|align="left"|<span style="display:none">Tokyo Ward</span>[[Kita, Tokyo|Kita]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|北区}}</span>||align="left"|Tokyo||330,646||20.59||15,885||1947-03-13||[http://www.city.kita.tokyo.jp/]
|- bgcolor="Gainsboro"
|align="left"|<span style="display:none">Tokyo Ward</span>[[Koto, Tokyo|Koto]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|江東区}}</span>||align="left"|Tokyo||436,337||39.80||10,963||1947-03-13||[http://www.city.koto.lg.jp/]
|- bgcolor="Gainsboro"
|align="left"|<span style="display:none">Tokyo Ward</span>[[Meguro, Tokyo|Meguro]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|目黒区}}</span>||align="left"|Tokyo||267,798||14.70||18,217||1947-03-13||[http://www.city.meguro.tokyo.jp/]
|- bgcolor="Gainsboro"
|align="left"|<span style="display:none">Tokyo Ward</span>[[Minato, Tokyo|Minato]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|港区}}</span>||align="left"|Tokyo||205,196||20.34||10,088||1947-03-13||[http://www.city.minato.tokyo.jp/]
|- bgcolor="Gainsboro"
|align="left"|<span style="display:none">Tokyo Ward</span>[[Nakano, Tokyo|Nakano]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|中野区}}</span>||align="left"|Tokyo||312,939||15.59||20,097||1947-03-13||[http://www.city.tokyo-nakano.lg.jp/]
|- bgcolor="Gainsboro"
|align="left"|<span style="display:none">Tokyo Ward</span>[[Nerima, Tokyo|Nerima]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|練馬区}}</span>||align="left"|Tokyo||702,202||48.16||14,580||1947-08-01||[http://www.city.nerima.tokyo.jp/]
|- bgcolor="Gainsboro"
|align="left"|<span style="display:none">Tokyo Ward</span><span style="display:none">Ota</span>[[Ōta, Tokyo|Ōta]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|大田区}}</span>||align="left"|Tokyo||674,590||59.46||11,345||1947-03-13||[http://www.city.ota.tokyo.jp/]
|- bgcolor="Gainsboro"
|align="left"|<span style="display:none">Tokyo Ward</span>[[Setagaya, Tokyo|Setagaya]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|世田谷区}}</span>||align="left"|Tokyo||855,416||58.08||14,728||1947-03-13||[http://www.city.setagaya.tokyo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020926224343/http://www.city.setagaya.tokyo.jp/ |date=2002-09-26 }}
|- bgcolor="Gainsboro"
|align="left"|<span style="display:none">Tokyo Ward</span>[[Shibuya, Tokyo|Shibuya]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|渋谷区}}</span>||align="left"|Tokyo||205,512||15.11||13,337||1947-03-13||[http://www.city.shibuya.tokyo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131014183215/http://www.city.shibuya.tokyo.jp/ |date=2013-10-14 }}
|- bgcolor="Gainsboro"
|align="left"|<span style="display:none">Tokyo Ward</span>[[Shinagawa, Tokyo|Shinagawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|品川区}}</span>||align="left"|Tokyo||353,887||22.72||15,576||1947-03-13||[http://www.city.shinagawa.tokyo.jp/]
|- bgcolor="Gainsboro"
|align="left"|<span style="display:none">Tokyo Ward</span>[[Shinjuku, Tokyo|Shinjuku]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|新宿区}}</span>||align="left"|Tokyo||309,463||18.23||16,975||1947-03-13||[http://www.city.shinjuku.tokyo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100514200320/http://www.city.shinjuku.tokyo.jp/ |date=2010-05-14 }}
|- bgcolor="Gainsboro"
|align="left"|<span style="display:none">Tokyo Ward</span>[[Suginami, Tokyo|Suginami]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|杉並区}}</span>||align="left"|Tokyo||534,981||34.02||15,725||1947-03-13||[http://www.city.suginami.tokyo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131027233626/http://www.city.suginami.tokyo.jp/ |date=2013-10-27 }}
|- bgcolor="Gainsboro"
|align="left"|<span style="display:none">Tokyo Ward</span>[[Sumida, Tokyo|Sumida]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|墨田区}}</span>||align="left"|Tokyo||237,433||13.75||16,079||1947-03-13||[http://www.city.sumida.lg.jp/]
|- bgcolor="Gainsboro"
|align="left"|<span style="display:none">Tokyo Ward</span>[[Taitō, Tokyo|Taitō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|台東区}}</span>||align="left"|Tokyo||168,277||10.08||16,139||1947-03-13||[http://www.city.taito.tokyo.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031011164358/http://www.city.taito.tokyo.jp/ |date=2003-10-11 }}
|- bgcolor="Gainsboro"
|align="left"|<span style="display:none">Tokyo Ward</span>[[Toshima, Tokyo|Toshima]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|豊島区}}</span>||align="left"|Tokyo||256,009||13.01||19,428||1947-03-13||[http://www.city.toshima.lg.jp/]
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Tottori, Tottori|Tottori]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|鳥取市}}</span>||align="left"|Tottori||200,315||765.66||262||1889-10-01||[http://www.city.tottori.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Yonago, Tottori|Yonago]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|米子市}}</span>||align="left"|Tottori||149,140||132.21||1,128||1927-04-01||[http://www.city.yonago.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Kurayoshi, Tottori|Kurayoshi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|倉吉市}}</span>||align="left"|Tottori||51,453||272.15||189||1953-10-01||[http://www.city.kurayoshi.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Sakaiminato, Tottori|Sakaiminato]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|境港市}}</span>||align="left"|Tottori||35,908||28.79||1,247||1956-04-01||[http://www.city.sakaiminato.lg.jp/]
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Toyama, Toyama|Toyama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|富山市}}</span>||align="left"|Toyama||421,116||1,241.85||339||1889-04-01||[http://www.city.toyama.toyama.jp/]
|-
|align="left"|[[Uozu, Toyama|Uozu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|魚津市}}</span>||align="left"|Toyama||45,945||200.63||229||1952-04-01||[http://www.city.uozu.toyama.jp/]
|-
|align="left"|[[Himi, Toyama|Himi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|氷見市}}</span>||align="left"|Toyama||53,316||230.47||231||1952-08-01||[http://www.city.himi.toyama.jp/]
|-
|align="left"|[[Namerikawa, Toyama|Namerikawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|滑川市}}</span>||align="left"|Toyama||33,789||54.61||619||1954-03-01||[http://www.city.namerikawa.toyama.jp/]
|-
|align="left"|[[Tonami, Toyama|Tonami]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|砺波市}}</span>||align="left"|Toyama||49,396||126.96||389||1954-04-01||[http://www.city.tonami.toyama.jp/]
|-
|align="left"|[[Oyabe, Toyama|Oyabe]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|小矢部市}}</span>||align="left"|Toyama||32,656||134.11||244||1962-08-01||[http://www.city.oyabe.toyama.jp/]
|-
|align="left"|[[Nanto, Toyama|Nanto]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|南砺市}}</span>||align="left"|Toyama||57,061||668.86||85.3||2004-11-01||[http://www.city.nanto.toyama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051201124816/http://www.city.nanto.toyama.jp/webapps/www/english/index.html |date=2005-12-01 }}
|-
|align="left"|[[Takaoka, Toyama|Takaoka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|高岡市}}</span>||align="left"|Toyama||178,965||209.38||855||2005-11-01||[http://www.city.takaoka.toyama.jp/]
|-
|align="left"|[[Imizu, Toyama|Imizu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|射水市}}</span>||align="left"|Toyama||94,691||109.18||867||2005-11-01||[http://www.city.imizu.toyama.jp/]
|-
|align="left"|[[Kurobe, Toyama|Kurobe]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|黒部市}}</span>||align="left"|Toyama||42,612||426.34||99.9||2006-03-31||[http://kurobe.city.kurobe.toyama.jp/]
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Wakayama, Wakayama|Wakayama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|和歌山市}}</span>||align="left"|Wakayama||372,175||209.23||1,779||1889-04-01||[http://www.city.wakayama.wakayama.jp/]
|-
|align="left"|[[Kainan, Wakayama|Kainan]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|海南市}}</span>||align="left"|Wakayama||55,877||101.18||552||1934-05-01||[http://www.city.kainan.wakayama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210210075705/http://www.city.kainan.wakayama.jp/ |date=2021-02-10 }}
|-
|align="left"|[[Tanabe, Wakayama|Tanabe]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|田辺市}}</span>||align="left"|Wakayama||80,478||1,026.77||78.4||1942-05-20||[http://www.city.tanabe.lg.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Gobo</span>[[Gobō, Wakayama|Gobō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|御坊市}}</span>||align="left"|Wakayama||26,335||43.93||599||1954-04-01||[http://www.city.gobo.wakayama.jp/]
|-
|align="left"|[[Arida, Wakayama|Arida]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|有田市}}</span>||align="left"|Wakayama||31,194||36.92||845||1956-05-01||[http://www.city.arida.lg.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Shingu</span>[[Shingū, Wakayama|Shingū]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|新宮市}}</span>||align="left"|Wakayama||32,654||255.43||128||2005-10-01||[http://www.city.shingu.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Kinokawa, Wakayama|Kinokawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|紀の川市}}</span>||align="left"|Wakayama||67,192||228.24||294||2005-11-07||[http://www.city.kinokawa.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Hashimoto, Wakayama|Hashimoto]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|橋本市}}</span>||align="left"|Wakayama||67,505||130.31||518||2006-03-01||[http://www.city.hashimoto.wakayama.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060427091637/http://www.city.hashimoto.wakayama.jp/ |date=2006-04-27 }}
|-
|align="left"|[[Iwade, Wakayama|Iwade]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|岩出市}}</span>||align="left"|Wakayama||51,843||38.50||1,347||2006-04-01||[http://www.city.iwade.lg.jp/]
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|[[Yamagata, Yamagata|Yamagata]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|山形市}}</span>||align="left"|Yamagata||255,370||381.34||670||1889-04-01||[http://www.city.yamagata.yamagata.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031019034152/http://www.city.yamagata.yamagata.jp/ |date=2003-10-19 }}
|-
|align="left"|[[Yonezawa, Yamagata|Yonezawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|米沢市}}</span>||align="left"|Yamagata||91,704||548.74||167||1889-04-01||[http://www.city.yonezawa.yamagata.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Shinjo</span>[[Shinjō, Yamagata|Shinjō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|新庄市}}</span>||align="left"|Yamagata||39,808||223.08||178||1949-04-01||[http://www.city.shinjo.yamagata.jp/]
|-
|align="left"|[[Sagae, Yamagata|Sagae]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|寒河江市}}</span>||align="left"|Yamagata||43,299||139.08||311||1954-08-01||[http://www.city.sagae.yamagata.jp/]
|-
|align="left"|[[Kaminoyama, Yamagata|Kaminoyama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|上山市}}</span>||align="left"|Yamagata||35,086||240.95||146||1954-10-01||[http://www.city.kaminoyama.yamagata.jp/]
|-
|align="left"|[[Murayama, Yamagata|Murayama]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|村山市}}</span>||align="left"|Yamagata||27,586||196.83||140||1954-11-01||[http://www.city.murayama.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Nagai, Yamagata|Nagai]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|長井市}}</span>||align="left"|Yamagata||30,285||214.69||141||1954-11-15||[http://www.city.nagai.yamagata.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Tendo</span>[[Tendō, Yamagata|Tendō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|天童市}}</span>||align="left"|Yamagata||63,470||113.01||562||1958-10-01||[http://www.city.tendo.yamagata.jp/]
|-
|align="left"|[[Higashine, Yamagata|Higashine]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|東根市}}</span>||align="left"|Yamagata||46,141||207.17||223||1958-11-03||[http://www.city.higashine.yamagata.jp/]
|-
|align="left"|[[Obanazawa, Yamagata|Obanazawa]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|尾花沢市}}</span>||align="left"|Yamagata||19,937||372.32||53.5||1959-04-10||[http://www.city.obanazawa.yamagata.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Nan'yo</span>[[Nan'yō, Yamagata|Nan'yō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|南陽市}}</span>||align="left"|Yamagata||34,542||160.70||215||1967-04-01||[http://www.city.nanyo.yamagata.jp/]
|-
|align="left"|[[Tsuruoka, Yamagata|Tsuruoka]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|鶴岡市}}</span>||align="left"|Yamagata||140,097||1,311.51||107||2005-10-01||[http://www.city.tsuruoka.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Sakata, Yamagata|Sakata]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|酒田市}}</span>||align="left"|Yamagata||114,964||602.79||191||2005-11-01||[http://www.city.sakata.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Ube, Yamaguchi|Ube]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|宇部市}}</span>||align="left"|Yamaguchi||176,370||287.69||613||1921-11-01||[http://www.city.ube.yamaguchi.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Hofu</span>[[Hōfu, Yamaguchi|Hōfu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|防府市}}</span>||align="left"|Yamaguchi||116,393||188.59||617||1936-08-25||[http://www.city.hofu.yamaguchi.jp/]
|-
|align="left"|[[Kudamatsu, Yamaguchi|Kudamatsu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|下松市}}</span>||align="left"|Yamaguchi||54,026||89.36||605||1939-11-03||[http://www.city.kudamatsu.yamaguchi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080212033246/http://www.city.kudamatsu.yamaguchi.jp/ |date=2008-02-12 }}
|-
|align="left"|[[Mine, Yamaguchi|Mine]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|美祢市}}</span>||align="left"|Yamaguchi||17,355||228.25||76.0||1954-03-31||[http://www2.city.mine.lg.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Shunan</span>[[Shūnan, Yamaguchi|Shūnan]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|周南市}}</span>||align="left"|Yamaguchi||150,299||656.25||229||2003-04-21||[http://www.city.shunan.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Hikari, Yamaguchi|Hikari]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|光市}}</span>||align="left"|Yamaguchi||53,274||91.94||579||2004-10-04||[http://www.city.hikari.lg.jp/]
|- bgcolor="PaleTurquoise"
|align="left"|[[Shimonoseki, Yamaguchi|Shimonoseki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|下関市}}</span>||align="left"|Yamaguchi||286,073||716.06||400||2005-02-13||[http://www.city.shimonoseki.yamaguchi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141020094055/http://www.city.shimonoseki.yamaguchi.jp/seisaku/kokusai/gaikoku/ |date=2014-10-20 }}
|-
|align="left"|[[Yanai, Yamaguchi|Yanai]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|柳井市}}</span>||align="left"|Yamaguchi||35,438||139.90||253||2005-02-21||[http://www.city-yanai.jp/]
|-
|align="left"|[[Hagi, Yamaguchi|Hagi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|萩市}}</span>||align="left"|Yamaguchi||55,831||698.87||79.9||2005-03-06||[http://www.city.hagi.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Nagato, Yamaguchi|Nagato]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|長門市}}</span>||align="left"|Yamaguchi||39,825||357.92||111||2005-03-22||[http://www.city.nagato.yamaguchi.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">San'yo-Onoda</span>[[San'yō-Onoda, Yamaguchi|San'yō-Onoda]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|山陽小野田市}}</span>||align="left"|Yamaguchi||65,523||132.99||493||2005-03-22||[http://www.city.sanyo-onoda.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Yamaguchi, Yamaguchi|Yamaguchi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|山口市}}</span>||align="left"|Yamaguchi||192,008||730.23||263||2005-10-01||[http://www.city.yamaguchi.lg.jp/]
|-
|align="left"|[[Iwakuni, Yamaguchi|Iwakuni]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|岩国市}}</span>||align="left"|Yamaguchi||146,885||872.71||168||2006-03-20||[http://www.city.iwakuni.yamaguchi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090926071949/http://www.city.iwakuni.yamaguchi.jp/ |date=2009-09-26 }}
|- bgcolor="MistyRose"
|align="left"|<span style="display:none">Kofu</span>[[Kōfu, Yamanashi|Kōfu]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|甲府市}}</span>||align="left"|Yamanashi||199,374||212.41||939||1889-07-01||[http://www.city.kofu.yamanashi.jp/]
|-
|align="left"|[[Fujiyoshida, Yamanashi|Fujiyoshida]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|富士吉田市}}</span>||align="left"|Yamanashi||51,879||121.83||426||1951-03-20||[http://www.city.fujiyoshida.yamanashi.jp/]
|-
|align="left"|[[Tsuru, Yamanashi|Tsuru]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|都留市}}</span>||align="left"|Yamanashi||34,439||161.58||213||1954-04-29||[http://www.city.tsuru.yamanashi.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Otsuki</span>[[Ōtsuki, Yamanashi|Ōtsuki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|大月市}}</span>||align="left"|Yamanashi||29,869||280.30||107||1954-08-08||[http://www.city.otsuki.yamanashi.jp/]
|-
|align="left"|[[Nirasaki, Yamanashi|Nirasaki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|韮崎市}}</span>||align="left"|Yamanashi||33,539||143.73||233||1954-10-10||[http://www.city.nirasaki.yamanashi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040630220735/http://www.city.nirasaki.yamanashi.jp/ |date=2004-06-30 }}
|-
|align="left"|[[Minami-Alps, Yamanashi|Minami-Alps]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|南アルプス市}}</span>||align="left"|Yamanashi||72,295||264.06||274||2003-04-01||[http://www.city.minami-alps.yamanashi.jp/]
|-
|align="left"|[[Kai, Yamanashi|Kai]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|甲斐市}}</span>||align="left"|Yamanashi||74,077||71.94||1,030||2004-09-01||[http://www.city.kai.yamanashi.jp/]
|-
|align="left"|[[Fuefuki, Yamanashi|Fuefuki]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|笛吹市}}</span>||align="left"|Yamanashi||71,184||201.92||353||2004-10-12||[http://www.city.fuefuki.yamanashi.jp/]
|-
|align="left"|[[Hokuto, Yamanashi|Hokuto]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|北杜市}}</span>||align="left"|Yamanashi||47,754||602.89||79.2||2004-11-01||[http://www.city.hokuto.yamanashi.jp/]
|-
|align="left"|[[Uenohara, Yamanashi|Uenohara]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|上野原市}}</span>||align="left"|Yamanashi||28,295||170.65||166||2005-02-13||[http://www.city.uenohara.yamanashi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151107094120/http://www.city.uenohara.yamanashi.jp/ |date=2015-11-07 }}
|-
|align="left"|[[Yamanashi, Yamanashi|Yamanashi]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|山梨市}}</span>||align="left"|Yamanashi||38,202||289.87||132||2005-03-22||[http://www.city.yamanashi.yamanashi.jp/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20000901231441/http://www.city.yamanashi.yamanashi.jp/ |date=2000-09-01 }}
|-
|align="left"|<span style="display:none">Koshu</span>[[Kōshū, Yamanashi|Kōshū]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|甲州市}}</span>||align="left"|Yamanashi||35,072||264.01||133||2005-11-01||[http://www.city.koshu.yamanashi.jp/]
|-
|align="left"|<span style="display:none">Chuo</span>[[Chūō, Yamanashi|Chūō]]||align="left"|<span style="font-size:125%;">{{lang|ja|中央市}}</span>||align="left"|Yamanashi||31,875||31.81||1,002||2006-02-20||[http://www.city.chuo.yamanashi.jp/]
|}
== Kitaen pay ==
* [[Listaan dagiti birngas ti siudad idiay Hapon]]
* [[Listaan dagiti metropolitano a lugar idiay Hapon babaen ti populasion]]
== Dagiti nagibasaran ==
{| class="wikitable"
! Prepektura!! Populasion manipud idi !! Reperensia
|-
|Aichi||2008-01-01||<ref>[http://www.pref.aichi.jp/toukei/ 月報 あいちの人口]. Ti datos ti Toyokawa ket inamponna ti dagup ti Otowa, Mito, ken Toyokawa sakbay ti kinaudi a panagtipon.</ref>
|-
|Akita||2008-01-01||<ref>[http://www.pref.akita.lg.jp/icity/browser?ActionCode=content&ContentID=1132639874531&SiteID=0 美の国あきたネット [秋田県の人口と世帯(月報)過去データ]<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071018231802/http://www.pref.akita.lg.jp/icity/browser?ActionCode=content&ContentID=1132639874531&SiteID=0 |date=2007-10-18 }}</ref>
|-
|Aomori||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www.pref.aomori.lg.jp/tokei/major/jinko.html |title=青森県人口移動統計調査 |access-date=2015-11-12 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924115557/http://www.pref.aomori.lg.jp/tokei/major/jinko.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924115557/http://www.pref.aomori.lg.jp/tokei/major/jinko.html |date=2015-09-24 }}</ref>
|-
|Chiba||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www.pref.chiba.lg.jp/syozoku/b_toukei/joujuujinkou/census-j.html |title=毎月常住人口調査月報インデックス<!-- Bot generated title --> |access-date=2015-11-12 |archive-date=2007-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071014143831/http://www.pref.chiba.lg.jp/syozoku/b_toukei/joujuujinkou/census-j.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071014143831/http://www.pref.chiba.lg.jp/syozoku/b_toukei/joujuujinkou/census-j.html |date=2007-10-14 }}</ref>
|-
|Ehime||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www.pref.ehime.jp/toukeibox/toukeika-01.htm |title=愛媛県統計BOX 推計人口 |access-date=2015-11-12 |archive-date=2008-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080308113720/http://www.pref.ehime.jp/toukeibox/toukeika-01.htm |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080308113720/http://www.pref.ehime.jp/toukeibox/toukeika-01.htm |date=2008-03-08 }}</ref>
|-
|Fukui||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://toukei.pref.fukui.jp/www/toppage/0000000000000/APM03000.html |title=福井県の人口と世帯(推計) |access-date=2015-11-12 |archive-date=2008-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080214003845/http://toukei.pref.fukui.jp/www/toppage/0000000000000/APM03000.html |url-status=dead }}</ref>
|-
|Fukuoka||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www.toukei.pref.fukuoka.jp/search/1/1004.html |title=月報「福岡県の人口と世帯(推計)」 |access-date=2015-11-12 |archive-date=2008-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080205185609/http://www.toukei.pref.fukuoka.jp/search/1/1004.html |url-status=dead }}</ref>
|-
|Fukushima||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www.pref.fukushima.jp/toukei/html/01/m-jinko/gepo.html |title=ふくしま統計情報ボックス 福島県の推計人口<!-- Bot generated title --> |access-date=2015-11-12 |archive-date=2012-09-07 |archive-url=https://archive.is/20120907214634/http://www.pref.fukushima.jp/toukei/html/01/m-jinko/gepo.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120907214634/http://www.pref.fukushima.jp/toukei/html/01/m-jinko/gepo.html |date=2012-09-07 }}</ref>
|-
|Gifu||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www.pref.gifu.lg.jp/pref/s11111/data/jinko/jinko.htm |title=岐阜県統計課(岐阜県の人口・世帯数 調査結果)<!-- Bot generated title --> |access-date=2015-11-12 |archive-date=2007-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071014004928/http://www.pref.gifu.lg.jp/pref/s11111/data/jinko/jinko.htm#new |url-status=dead }}</ref>
|-
|Gunma||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://toukei.pref.gunma.jp/IDJ.htm |title=基本統計・群馬県移動人口調査<!-- Bot generated title --> |access-date=2015-11-12 |archive-date=2007-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071102214607/http://toukei.pref.gunma.jp/IDJ.htm |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071102214607/http://toukei.pref.gunma.jp/IDJ.htm |date=2007-11-02 }}</ref>
|-
|Hiroshima||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://db1.pref.hiroshima.jp/data/geppou/jinkou/saisin/jinkou_gaiyou.htm |title=推計人口(甲調査)第3表 |access-date=2015-11-12 |archive-date=2008-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080221101232/http://db1.pref.hiroshima.jp/data/geppou/jinkou/saisin/jinkou_gaiyou.htm |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080221101232/http://db1.pref.hiroshima.jp/data/geppou/jinkou/saisin/jinkou_gaiyou.htm |date=2008-02-21 }}</ref>
|-
|Hokkaidō||2012-03-31||<ref>[http://www.pref.hokkaido.lg.jp/ss/tuk/900brr/index2.htm 住民基本台帳人口・世帯数]</ref>
|-
|Hyōgo||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://web.pref.hyogo.jp/ac08/ac08_5_000000004.html |title=兵庫県/推計人口<!-- Bot generated title --> |access-date=2015-11-12 |archive-date=2007-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013000756/http://web.pref.hyogo.jp/ac08/ac08_5_000000004.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013000756/http://web.pref.hyogo.jp/ac08/ac08_5_000000004.html |date=2007-10-13 }}</ref>
|-
|Ibaraki||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www.pref.ibaraki.jp/tokei/betu/jinko/getsu/index.htm |title=茨城県の人口と世帯(推計)<!-- Bot generated title --> |access-date=2015-11-12 |archive-date=2008-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080325190656/http://www.pref.ibaraki.jp/tokei/betu/jinko/getsu/index.htm |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080325190656/http://www.pref.ibaraki.jp/tokei/betu/jinko/getsu/index.htm |date=2008-03-25 }}</ref>
|-
|Ishikawa||2008-01-01||<ref>[http://toukei.pref.ishikawa.jp/search/min.asp?sc_id=10 いしかわ統計指標ランド 石川県の統計情報ポータルサイト<!-- Bot generated title -->]</ref>
|-
|Iwate||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www2.pref.iwate.jp/h/hp0206/ToukeiDB.nsf/A_ResultChousa?OpenAgent&C=I002 |title=毎月人口推計の概要 |access-date=2015-11-12 |archive-date=2006-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060218143311/http://www2.pref.iwate.jp/h/hp0206/ToukeiDB.nsf/A_ResultChousa?OpenAgent&C=I002 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060218143311/http://www2.pref.iwate.jp/h/hp0206/ToukeiDB.nsf/A_ResultChousa?OpenAgent&C=I002 |date=2006-02-18 }}</ref>
|-
|Kagawa||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www.pref.kagawa.jp/toukei/Population.htm |title=統計速報(香川県推計人口及び人口移動)<!-- Bot generated title --> |access-date=2015-11-12 |archive-date=2008-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080129073738/http://www.pref.kagawa.jp/toukei/Population.htm |url-status=dead }}</ref>
|-
|Kagoshima||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www.pref.kagoshima.jp/tokei/bunya/jinko/suikei/index.html |title=鹿児島県毎月推計人口 |access-date=2015-11-12 |archive-date=2008-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080311024207/http://www.pref.kagoshima.jp/tokei/bunya/jinko/suikei/index.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080311024207/http://www.pref.kagoshima.jp/tokei/bunya/jinko/suikei/index.html |date=2008-03-11 }}</ref>
|-
|Kanagawa||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www.pref.kanagawa.jp/tokei/tokei/204/jinko.html |title=神奈川県の人口と世帯 : 神奈川県<!-- Bot generated title --> |access-date=2015-11-12 |archive-date=2012-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120424041142/http://www.pref.kanagawa.jp/tokei/tokei/204/jinko.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120424041142/http://www.pref.kanagawa.jp/tokei/tokei/204/jinko.html |date=2012-04-24 }}</ref>
|-
|Kōchi||2008-02-29||<ref>{{Cite web |url=http://www.pref.kochi.jp/~toukei/index.htm |title=住民基本台帳人口移動 |access-date=2015-11-12 |archive-date=2008-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080226085040/http://www.pref.kochi.jp/~toukei/index.htm |url-status=dead }}</ref>
|-
|Kumamoto||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www.pref.kumamoto.jp/statistics/jinko/jinko/geppo.htm |title=熊本県の人口と世帯数 月報<!-- Bot generated title --> |access-date=2015-11-12 |archive-date=2001-11-20 |archive-url=https://archive.is/20011120195824/http://www.pref.kumamoto.jp/statistics/jinko/jinko/geppo.htm |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20011120195824/http://www.pref.kumamoto.jp/statistics/jinko/jinko/geppo.htm |date=2001-11-20 }}</ref>
|-
|[[Kyoto]]||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www.pref.kyoto.jp/tokei/data/a0300i.html |title=Archive copy |access-date=2015-11-12 |archive-date=2008-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080225175115/http://www.pref.kyoto.jp/tokei/data/a0300i.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225175115/http://www.pref.kyoto.jp/tokei/data/a0300i.html |date=2008-02-25 }}</ref>
|-
|Mie||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www.pref.mie.jp/DATABOX/library.htm#jinko |title=みえDataBox(データライブラリ)毎月調査<!-- Bot generated title --> |access-date=2015-11-12 |archive-date=2008-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080306000722/http://www.pref.mie.jp/databox/library.htm#jinko |url-status=dead }}</ref>
|-
|Miyagi||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www.pref.miyagi.jp/toukei/toukeidata/zinkou/jinkou/suikei_top/suikei_top.htm |title=宮城県/統計課/統計データ/宮城県推計人口(月報)<!-- Bot generated title --> |access-date=2015-11-12 |archive-date=2011-03-22 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20110322131800/http://www.pref.miyagi.jp/toukei/toukeidata/zinkou/jinkou/suikei_top/suikei_top.htm |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://wayback.archive-it.org/all/20110322131800/http://www.pref.miyagi.jp/toukei/toukeidata/zinkou/jinkou/suikei_top/suikei_top.htm |date=2011-03-22 }}</ref>
|-
|Miyazaki||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www.pref.miyazaki.lg.jp/contents/org/honbu/toukei/jinko-setai/index.html |title=市町村別人口と世帯数 |access-date=2015-11-12 |archive-date=2008-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080219020019/http://www.pref.miyazaki.lg.jp/contents/org/honbu/toukei/jinko-setai/index.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080219020019/http://www.pref.miyazaki.lg.jp/contents/org/honbu/toukei/jinko-setai/index.html |date=2008-02-19 }}</ref>
|-
|Nagano||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www3.pref.nagano.jp/toukei1/jinkou/jinkou_1.htm |title=毎月人口異動調査結果 |access-date=2015-11-12 |archive-date=2008-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080614041638/http://www3.pref.nagano.jp/toukei1/jinkou/jinkou_1.htm |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080614041638/http://www3.pref.nagano.jp/toukei1/jinkou/jinkou_1.htm |date=2008-06-14 }}</ref>
|-
|Nagasaki||2008-01-01||<ref>[http://www.pref.nagasaki.jp/toukei/new_date/nen_geppou/tuki/kokuseichousa/suikei/suikei.htm 長崎県公式ウェブサイト|長崎県の統計長崎県統計課のホームページへようこそ世帯数と推計人口<!-- Bot generated title -->]</ref>
|-
|Nara||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www.pref.nara.jp/pro/toukei/group/jinkou/jinkou.htm |title=各種人口統計<!-- Bot generated title --> |access-date=2015-11-12 |archive-date=2008-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080118064416/http://www.pref.nara.jp/pro/toukei/group/jinkou/jinkou.htm |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080118064416/http://www.pref.nara.jp/pro/toukei/group/jinkou/jinkou.htm |date=2008-01-18 }}</ref>
|-
|Niigata||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www.pref.niigata.lg.jp/tokei/1194797750548.html |title=新潟県庁:新潟県人口移動調査(推計人口および人口移動)<!-- Bot generated title --> |access-date=2015-11-12 |archive-date=2008-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080221042515/http://www.pref.niigata.lg.jp/tokei/1194797750548.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080221042515/http://www.pref.niigata.lg.jp/tokei/1194797750548.html |date=2008-02-21 }}</ref>
|-
|Ōita||2008-01-01||<ref>[http://www.pref.oita.jp/10800/chosakekka/jinko/index.html 各種統計調査結果/毎月流動人口調査<!-- Bot generated title -->]</ref>
|-
|Okayama||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www.pref.okayama.jp/soshiki/kakuka.html?sec_sec1=15 |title=岡山県統計管理課 毎月流動人口調査 |access-date=2015-11-12 |archive-date=2011-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111106122221/http://www.pref.okayama.jp/soshiki/kakuka.html?sec_sec1=15 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111106122221/http://www.pref.okayama.jp/soshiki/kakuka.html?sec_sec1=15 |date=2011-11-06 }}</ref>
|-
|Okinawa||2008-01-01||<ref>[http://www.pref.okinawa.jp/toukeika/estimates/estidata.html 沖縄県推計人口データ一覧(Excel形式)<!-- Bot generated title -->]</ref>
|-
|Osaka||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www.pref.osaka.jp/toukei/jinkou/index.html |title=大阪府毎月推計人口 |access-date=2015-11-12 |archive-date=2013-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131106023139/http://www.pref.osaka.jp/toukei/jinkou/index.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131106023139/http://www.pref.osaka.jp/toukei/jinkou/index.html |date=2013-11-06 }}</ref>
|-
|Saga||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www.pref.saga.lg.jp/toukei/php3/houkokusyo/hou_nen.php3?nendo_number=2001&sessionid= |title=推計人口(月報・年報)<!-- Bot generated title --> |access-date=2015-11-12 |archive-date=2012-12-19 |archive-url=https://archive.is/20121219095948/http://www.pref.saga.lg.jp/toukei/php3/houkokusyo/hou_nen.php3?nendo_number=2001&sessionid= |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121219095948/http://www.pref.saga.lg.jp/toukei/php3/houkokusyo/hou_nen.php3?nendo_number=2001&sessionid= |date=2012-12-19 }}</ref>
|-
|Saitama||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www.pref.saitama.lg.jp/A01/BP00/03.html |title=埼玉県推計人口 |access-date=2015-11-12 |archive-date=2008-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080221164805/http://www.pref.saitama.lg.jp/A01/BP00/03.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080221164805/http://www.pref.saitama.lg.jp/A01/BP00/03.html |date=2008-02-21 }}</ref>
|-
|Shiga||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www.pref.shiga.jp/data/population/renew/#jinko |title=滋賀県/滋賀県の人口と世帯数<!-- Bot generated title --> |access-date=2015-11-12 |archive-date=2008-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216061821/http://www.pref.shiga.jp/data/population/renew/#jinko |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080216061821/http://www.pref.shiga.jp/data/population/renew/#jinko |date=2008-02-16 }}</ref>
|-
|Shimane||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www.toukeika.pref.shimane.jp/toukei/st0/st0100.asp |title=しまね統計情報データベース 新着情報 今月の統計 推計人口(市町村別) |access-date=2015-11-12 |archive-date=2008-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080410125028/http://www.toukeika.pref.shimane.jp/toukei/st0/st0100.asp |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080410125028/http://www.toukeika.pref.shimane.jp/toukei/st0/st0100.asp |date=2008-04-10 }}</ref>
|-
|Shizuoka||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://toukei.pref.shizuoka.jp/tokei/ |title=統計センターしずおか 静岡県人口推計 |access-date=2015-11-12 |archive-date=2008-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080203204758/http://toukei.pref.shizuoka.jp/tokei/ |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080203204758/http://toukei.pref.shizuoka.jp/tokei/ |date=2008-02-03 }}</ref>
|-
|Tochigi||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www.pref.tochigi.jp/pref/toukei/toukei/popu1.html |title=栃木県毎月人口推計速報/栃木県<!-- Bot generated title --> |access-date=2015-11-12 |archive-date=2007-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070918144152/http://www.pref.tochigi.jp/pref/toukei/toukei/popu1.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070918144152/http://www.pref.tochigi.jp/pref/toukei/toukei/popu1.html |date=2007-09-18 }}</ref>
|-
|Tokushima||2008-01-01||<ref>[http://www.pref.tokushima.jp/Statistics.nsf/ 徳島県の統計情報 推計人口]</ref>
|-
|Tokyo||2008-01-01||<ref>[http://www.toukei.metro.tokyo.jp/jsuikei/js-index.htm 東京都の人口推計トップページ<!-- Bot generated title -->]</ref>
|-
|Tottori||2008-01-01||<ref>[http://www.pref.tottori.lg.jp/dd.aspx?menuid=9974 鳥取県人口移動調査/とりネット/鳥取県公式サイト<!-- Bot generated title -->]</ref>
|-
|Toyama||2008-01-01||<ref>[http://www.pref.toyama.jp/sections/1015/lib/jinko/index.html 人口移動調査<!-- Bot generated title -->]</ref>
|-
|Wakayama||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www.pref.wakayama.lg.jp/prefg/020300/suikei/index.html |title=毎月推計人口 |access-date=2015-11-12 |archive-date=2018-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180713231453/https://www.pref.wakayama.lg.jp/prefg/020300/suikei/index.html |url-status=dead }}</ref>
|-
|Yamagata||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www.pref.yamagata.jp/ou/somu/020052/jinkou.html |title=山形県の人口と世帯数(月報)(推計)の統計表電子データについて — 山形県ホームページ<!-- Bot generated title --> |access-date=2015-11-12 |archive-date=2007-05-19 |archive-url=https://archive.is/20070519180118/http://www.pref.yamagata.jp/ou/somu/020052/jinkou.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20070519180118/http://www.pref.yamagata.jp/ou/somu/020052/jinkou.html |date=2007-05-19 }}</ref>
|-
|Yamaguchi||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www.pref.yamaguchi.lg.jp/cms/a12500/jinko/jinko.html |title=山口県/統計分析課/人口・人口移動統計調査(平成20年3月1日現在)<!-- Bot generated title --> |access-date=2015-11-12 |archive-date=2018-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180713202913/http://www.pref.yamaguchi.lg.jp/cms/a12500/jinko/jinko.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180713202913/http://www.pref.yamaguchi.lg.jp/cms/a12500/jinko/jinko.html |date=2018-07-13 }}</ref>
|-
|Yamanashi||2008-01-01||<ref>{{Cite web |url=http://www.pref.yamanashi.jp/toukei/DB/EDA/A/dbaa04000.html |title=山梨県統計データバンク aa04000<!-- Bot generated title --> |access-date=2015-11-12 |archive-date=2006-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060517044252/http://www.pref.yamanashi.jp/toukei/DB/EDA/A/dbaa04000.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060517044252/http://www.pref.yamanashi.jp/toukei/DB/EDA/A/dbaa04000.html |date=2006-05-17 }}</ref>
|}
* Dagiti pigura ti kalawa ket segun dagitoy iti Heograpikal a Panagsukisok ti Instituto ti Hapon http://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/title.htm manipud idi 2007-10-01.
* Dagiti taudan a website iti tunggal maysa a populasion ti prepektura ket segun iti [[:ja:Template:自治体人口/doc]].
{{Reflist}}
[[Kategoria:Dagiti listaan dagiti siudad idiay Hapon| ]]
62u4v5nfzwwchnl31ppzwmbifzgcd12
Sasao a Vietiko
0
55791
407166
396805
2026-10-19T21:36:03Z
InternetArchiveBot
14943
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
407166
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox pamilia ti pagsasao
|name=Vietiko
|region=[[Nangruna a daga ti Abagatan a daya nga Asia]]
|familycolor=Austroasiatiko
|glotto=viet1250
|glottorefname=Vietiko
|child1=Viet–Muong
|child2=[[Pagsasao a Cuoi|Cuoi]]
|child3=[[Pagsasao a Thavung|Thavung]]
|child4=[[Pagsasao a Chut|Chut]]
|child5=[[Pagsasao a Maleng|Maleng]]
|child6=[[Pagsasao a Kri|Kri]]
}}
Ti '''sasao a Vietiko''' ket ti sanga ti [[pamilia ti pagsasao]] nga [[Sasao nga Austroasiatiko|Austroasiatiko]]. Ti sanga ket dati a kinunkuna babaen dagiti termino a ''Việt–Mường'', ''Annamese–Muong'', ken ''Vietnamuong''; ti termino a ''Vietiko'' ket insingasing idi babaen ni Hayes (1992),<ref name="Hayes">Hayes, La Vaughn H. 1992. Vietic and Việt-Mường: a new subgrouping in Mon-Khmer. Mon-Khmer Studies 21. 211–228.</ref> nga isu ti nangisingasing a baliwan ti panangipalawag ti ''Việt–Mường'' a kas panangibaga iti sub-sanga ti Vietiko nga aglaon laeng iti [[Pagsasao a Bietnamis|Bietnamis]] ken [[Pagsasao a Muong|Mường]].
Adu kadagiti sasao a Vietiko ket addaan kadagiti sistema ti paaweng wenno [[ponasion]] nga agpakatengga iti Viet–Muong ken dagiti sabali a sanga ti Austroasiatiko nga awanan iti signipikante nga impluensia iti Insik wenno Tailandes.
Ti Bietnamis, ita nga aldaw, ket addaan iti signipikante nga impluensia iti Insik a naipangpangruna iti bokabulario ken sistema ti paaweng. Ti [[bokabulario a Sino-Bietnamis]] ket mangbukel iti agarup a 30–60% iti bokabulario ti Bietnamis, a saan a mairaman dagiti [[calque|kalko]] manipud iti Tsina.
== Dagiti taudan ==
Naibatay iti dibersidad iti lingguistiko, ti kasayaatan a nagtaudan ti sasao a Vietiko ket agparang a mabirukanen iti moderno nga aldaw a [[Probinsia ti Bolikhamsai]] ken [[Probinsia ti Khammouane]] iti [[Laos]] ken dagiti ipay parte ti [[Probinsia ti Nghệ An]] ken [[Probinsia ti Quảng Bình]] iti [[Bietnam]]. Ti kaduog ti sanga a Vietiko ket mapetsado iti saan a nabibiit ngem 2,000 a tawtawen.<ref name="Chamberlain">Chamberlain, J.R. 1998, "[http://sealang.net/sala/archives/pdf8/chamberlain1998origin.pdf The origin of Sek: implications for Tai and Vietnamese history]", in The International Conference on Tai Studies, ed. S. Burusphat, Bangkok, Thailand, pp. 97-128. Institute of Language and Culture for Rural Development, Mahidol University.</ref>
Ti tinaudan ti pagsasao a Vietiko ket tradisional a naipagarup a naibatay iti likmut ti lugar ti [[Karayan Nalabbasit (Asia)|Karayan Nalabbasit]] nga itan ket tio Akin-amianan a Sentral a Bietnam. Nupay kasta, dagiti tinaudan ti sasao a Vietiko ket agtultuloy a kontrobersial a topiko kadagiti lingguista.
=== Bietnamis ===
Ti [[pagsasao a Bietnamis]] ket nainaganan idi a kas [[Sasao nga Austroasiatiko|Austroasiatiko]] idi tengnga ti maika sangapulo ket siam a siglo, ken adda ita iti napigsa nga ebidensia para iti daytoy a panangidasig. Ti moderno a Bietnamis ket monosilabiko [[tono (lingguistika)|paaweng]] a pagsasao a kas ti [[Kantones]] ken nakapukawen kadagiti adu a [[Pagsasao a Proto-Mon–Khmer|Proto-Austroasiatiko]] a ponolohiko ken morpolohiko a langlanga. Ti Bietnamis pay ket addaan pay kadagiti dakkel nga stock dagiti nabulod a bokabulario ti [[Pagsasao nga Insik|Insik]] ken [[Sasao a Tai|Tai]]. Nupay kasta, adda dagiti agtultuloy a resistansia iti kapanunotan a ti maysa a Biatnamis ket mabalin nga as-asideg a maikabagian iti [[Pagsasao a Khmer|Khmer]] ngem dagiti pagsasao nga Insik wenno Tai. Ti kaaduan dagiti eskolar ket igupitda dagitoy a tipolohiko a panagpapada iti [[pannakaiyasideg iti pagsasao]] ngem iti kadawyan a panagtawid.
Insupsuppiat ni Chamberlain (1998) a ti rehion ti Delta ti Karayan Nalabbasit ket kasisigud idi nga agsasao iti Tai ken nagbalin laeng nga agsasao iti Bietnamis idi baetan ti maikapito ken maikawalo a siglo AD kas maysa a resulta ti panagakar manipud iti abagatan, kas iti, moderno a [[Tengnga a Bietnam]], nga iti ayan ti nangato a naisalumina ken konserbatibo a dialekto ti Amianan-Tengnga a Bietnamis ket naisasao ita nga aldaw. Isu a, ti rehion ti taudan ti Bietnamis (ken ti nasapsapa a Viet–Muong) ket adayo idi iti abagatan ti Karayan Nalabbasit.<ref name="Chamberlain" /> Kas ti [[etnonimo]] a [[tattaoa Lao|Lao]], ti nagan a [[Baiyue|Yue/Việt]] ket kasisigud a mangibagbaga iti [[Tattao nga agsasao iti Tai–Kadai|grupgrupo nga agsasao iti Tai–Kadai]]. Idiay akin-amianan a Bietnam, dagitoy ket kanungpalan a naampon ti Viet–Muong<ref name="Chamberlain" /> ken iti ad-adayo nga amianan nga Insik, a ti designasion ti [[Insik a Yue]] ket mangpreserba iti etnonimo. (Isuda a dua iti Bietnam ken akin-abagatan a Tsina, nupay kasta, adu kadagiti [[sasao a Tai–Kadai]] ket agdamada pay laeng a maus-usar.)
Iti pay maipatinayon, insupsuppiat ni John Phan (2013, 2016)<ref name="Phan2013">Phan, John. 2013. [https://ecommons.cornell.edu/handle/1813/33867 Lacquered Words: the Evolution of Vietnamese under Sinitic Influences from the 1st Century BCE to the 17th Century CE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220617074509/https://ecommons.cornell.edu/handle/1813/33867 |date=2022-06-17 }}. Ph.D. dissertation: Cornell University.</ref><ref name="Phan2016">Phan, John D. & de Sousa, Hilário. 2016. [http://hilario.bambooradical.com/downloadables/Phan-de-Sousa-2016-03-11-Rutgers-Southwester-Middle-Chinese.pptx.pdf A preliminary investigation into Proto-Southwestern Middle Chinese]. (Paper presented at the International workshop on the history of Colloquial Chinese – written and spoken, Rutgers University, New Brunswick NJ, 11–12 March 2016.)</ref> a ti “Annames a Tengnga nga Insik,” ket naisasao idi idiay Ginget ti [[Karayan Nalabbasit (Asia)|Karayan Nalabbasit]] ken kanungpalan a sinagepsep iti pagsasao a Bietnamis. Ti Annames a Tengnga nga Insik ket parte idi ti maysa a [[rimpuok ti dialekto]] ti [[Tengnga nga Insik]] iti abagatan-akinlaud a Tsina a nangiraman iti [[Insik a Waxiang]], ti Jiudu patois 九都土話 ti [[Hezhou]], Akin-abagatan a [[Pinghua]], ken dagiti nadumaduma a dialekto ti [[Insik a Xiang]] (kas ti [[Xiangxiang]] 湘鄉, [[Kondado ti Luxi, Hunan|Luxi]] 瀘溪, [[Kondado ti Qidong|Qidong]] 祁東, ken [[Kondado ti Quanzhou|Quanzhou]] 全州).<ref name="Phan2016" /> Ikeddeng ni Phan (2013) nga adda dagiti tallo a nangruna a kita dagiti binulbulod a [[Bokabulario ti Sino-Bietnamis|Sino-Bietnamis]], a nabulbulod idi kadagiti las-ud ti nadumaduma a paset ti panawen.
*Nasapa a [[Bokabulario ti Sino-Bietnamis|Sino-Bietnamis]] ([[Han a Dinastia]] (ca. umuna a siglo CE) ken dagiti tuon ti [[Akindaya a Jin|Jin a Dinastia]] (ca. maika-4 a siglo CE))
*Naladaw a [[Bokabulario ti Sino-Bietnamis|Sino-Bietnamis]] ([[Tang a Dinastia]])
*Kaudian a [[Bokabulario ti Sino-Bietnamis|Sino-Bietnamis]] ([[Ming a Dinastia]] ken kalpasan ti Ming a Dinastia)
Iti pay sabali, inpakita ni Ferlus (2009) a dagiti imbension iti al-o, gaud ken pariok a paglutuan iti bagas, a nangruna a pakaisaluminaan ti [[kultura a Đông Sơn]], ket maitunos iti pannakapartuat dagiti baro a leksikon para kadagitoy nga imbension ti Akin-amianan a Vietiko (Việt–Mường) ken ti Sentral a Vietiko ([[Pagsasao a Cuoi|Cuoi-Toum]]).<ref name="Ferlus 2009">{{cite journal|last1=Ferlus|first1=Michael|title=A Layer of Dongsonian Vocabulary in Vietnamese|journal=Journal of the Southeast Asian Linguistics Society|date=2009|volume=1|pages=95-108|url=https://hal.archives-ouvertes.fr/file/index/docid/991634/filename/Ferlus2009_Dongsonian_JSEALS.pdf}}</ref> Dagiti baro a bokabulario kadagitoy anga imbension ket napaneknekan a dagiti derabatibo manipud kadagiti kasisigud a berbo imbes a dagiti binulod a leksikal a banag. Ti agdama a pannakaiwarwaras ti Akin-amianan a Vietiko ket maitunos pay iti lugar ti kultura ti Dong Son. Isu nga, inbagbaga ni Ferlus a ti Akin-amianan a Vietiko (Viet-Muong) ket ti dagus a tawidan ti Dongsoniano, a nagtataeng iti Akin-abagatan a parte ti delta ti karayan Nalabbasit ken ti Amianna Tengnga a Bietnam manipud idi Umuna a milenio SK.<ref name="Ferlus 2009" />
== Pannakaiwarwaras ==
Dagiti agsasao iti Vietiko ket agtataengda iti ken iti likmut ti Lugar ti Koserbasion ti Laos iti [[Nakai–Nam Theun]] ken ti amianan-tengnga a Bietnam (Chamberlain 1998). Adu kadagitoy nga agsasao ket makunkuna a kas [[Tattao a Muong|Mường]], Nhà Làng, ken Nguồn. Ilista ni Chamberlain (1998) dagiti agdama a lokasion idiay Laos para kadagiti sumaganad a tattao a Vietiko.<ref>http://siteresources.worldbank.org/INTLAOPRD/Resources/jim_chamberlain_monitoring_report_on_nt2_consultations.pdf</ref> Ti maysa a pakapukpukan a naibatay iti inaramid nga obra ket insingasingen babaen ni [[Michel Ferlus]].<ref>Ferlus, Michel. 1996. Langues et peuples viet-muong. Mon-Khmer Studies 26. 7–28.</ref>
*'''[[Pagsasao a Nguồn|Nguồn]]''': Ban Pak Phanang, Distrito ti Boualapha, Khammouane; dagiti dadduma idiay Bietnam
*'''[[Pagsasao a Cuoi|Liha]]''', '''[[Pagsasao a Cuoi|Phong]]''' ('''Cham'''), ken '''[[Pagsasao a Cuoi|Toum]]''': [[Distrito ti Khamkeut]]; mabalin a kasisigud a nagtaud manipud iti akin-amianan a pagbeddengan a lugar ti Nghe An / Khamkeut
*'''[[Pagsasao a Thavung|Ahoe]]''': kasisigud a nagtaeng idiay Subdistrito ti Na Tane ti [[Distrito ti Nakai]], ken ti purok ti Ban Na Va iti [[Distrito ti Khamkeut]]; innala idiay Distrito ti Hinboun idi las-ud iti gubat, ken kanungpalan a nagtaeng manen idiay Nakai Tay (39 a sangkabalayan) ken idiay Sop Hia (20 a sangkabalayan) iti Banak ti Nakai.
*'''[[Pagsasao a Thavung|Thaveung]]''' (dagiti dialekto nga Ahao ken Ahlao): nadumaduma a purok iti asideg ti Lak Xao; mabalin a kasisigud manipud iti lugar ti Na Heuang
*'''[[Pagsasao a Chut|Cheut]]''': Ban Na Phao ken Tha Sang, Distrito ti Boualapha; dagiti dadduma ket mabalin pay idiay Pha Song, Vang Nyao, Takaa; kasisigud a manipud iti Hin Nam No kenBietnam
*'''[[Pagsasao a Maleng|Atel]]''': Tha Meuang iti Nam Sot (kangrunaan a tattao a Malang); kasisigud manipud iti lugar ti Houay Kanil
*'''[[Pagsasao a Maleng|Thémarou]]''': Vang Chang iti [[Nam Theun]]; ti Ban Soek iti asideg ti Nam Noy
*'''[[Pagsasao a Maleng|Makang]]''': Na Kadok, Distrito ti Khamkeut (kangrunaan a ti tattao a Saek); kasisigud a manipud iti lugar ti Akinngato a Sot
*'''[[Pagsasao a Maleng|Malang]]''': Tha Meuang iti Nam Sot
*'''"Salang"''': Ban Xe Neua, [[Distrito ti Boualapha]]
*'''Atop''': Na Thone, [[Distrito ti Khamkeut]] (kangrunaan a ti tattao a Tai Theng); kasisigud a manipud iti lugar ti Akinngato a Sot
*'''[[Pagsasao a Kri|Mlengbrou]]''': iti asideg ti Nam One; kanungpalan a naiyalis iti [[Distrito ti Yommalath]] a bangir ti Bantay Ak, ken agtataeng itan idiay Ban Sang, Distrito ti Yommalath (kangrunaan a ti tattao a Yooy)
*'''[[Pagsasao a Kri|Kri]]''': Ban Maka
Idiay Bietnam, adda dagiti Vietiko a tattao iti tribu ti turod, a mairaman ti Arem, Rục, Maliêng, ken Mày (Cươi), ket naiyalisda idiay Cu Nhái (mabalin a mabirukan iti akinlaud a [[Probinsia ti Quảng Bình]] wenno iti abagatan a laud ti [[Distrito ti Hương Khê]] iti [[Probisnia ti Hà Tĩnh]]). Mabirukan pay dagiti Sách idiay Bietnam.
== Adu pay a mabasbasa ==
*Alves, Mark J. (2003). [https://www.academia.edu/275787/Ruc_and_Other_Minor_Vietic_Languages_Linguistic_Strands_Between_Vietnamese_and_the_Rest_of_the_Mon-Khmer_Language_Family Ruc and Other Minor Vietic Languages: Linguistic Strands Between Vietnamese and the Rest of the Mon-Khmer Language Family]. In ''Papers from the Seventh Annual Meeting of the Southeast Asian Linguistics Society'', ed. by Karen L. Adams et al.. Tempe, Arizona, 3-19. Arizona State University, Program for Southeast Asian Studies.
*Barker, M. E. (1977). ''Articles on Proto-Viet–Muong''. Vietnam publications microfiche series, no. VP70-62. Huntington Beach, Calif: Summer Institute of Linguistics.
*[[Marc Miyake|Miyake, Marc]]. 2014. [http://www.amritas.com/141122.htm#11222352 Black and white evidence for Vietnamese phonological history].
*[[Marc Miyake|Miyake, Marc]]. 2014. ''Soni linguae capitis''. (Parts [http://www.amritas.com/140201.htm 1], [http://www.amritas.com/140208.htm#02041414 2-4].)
*[[Marc Miyake|Miyake, Marc]]. 2014. [http://www.amritas.com/141129.htm#11282346 What the *-hɛːk is going on?]
*[[Marc Miyake|Miyake, Marc]]. 2013. [http://www.amritas.com/130824.htm A 'wind'-ing tour].
*[[Marc Miyake|Miyake, Marc]]. 2010. [http://www.amritas.com/101016.htm#10162227 Muong rhotics].
*[[Marc Miyake|Miyake, Marc]]. 2010. [http://www.amritas.com/101218.htm#12151650 A meaty mystery: did Vietnamese have voiced aspirates?]
*Nguyễn, Tài Cẩn. (1995). ''Giáo trình lịch sử ngữ âm tiếng Việt (sơ thảo)'' (Textbook of Vietnamese historical phonology). Hà Nội: Nhà Xuất Bản Gíao Dục.
*Trần Trí Dõi (2011). ''Một vài vấn đề nghiên cứu so sánh – lịch sử nhóm ngôn ngữ Việt – Mường [A historical-comparative study of Viet-Muong group]''. Hà Nội: Nhà xuất bản Đại Học Quốc Gia Hà nội. {{ISBN|978-604-62-0471-8}}
== Dagiti nagibasaran ==
{{Reflist}}
*Chamberlain, J.R. 2003. Eco-Spatial History: a nomad myth from the Annamites and its relevance for biodiversity conservation. In X. Jianchu and S. Mikesell, eds. ''Landscapes of Diversity: Proceedings of the III MMSEA Conference, 25–28 August 2002''. Lijiand, P. R. China: Center for Biodiversity and Indigenous Knowledge. pp. 421–436.
*Sidwell, Paul (2009). ''Classifying the Austroasiatic languages: history and state of the art''. LINCOM studies in Asian linguistics, 76. Munich: Lincom Europa.
== Dagiti akinruar a silpo ==
*[http://sealang.net/archives/hayes/ Dihital nga Arkbo ti Vietiko ni La Vaughn Hayes]
*[http://sealang.net/mk/vietic.htm SEAlang Project: Mon–Khmer languages. The Vietic Branch]
*[http://www.anu.edu.au/~u9907217/languages/AAlecture6.html Sidwell (2003)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061007052125/http://www.anu.edu.au/~u9907217/languages/AAlecture6.html |date=2006-10-07 }}
*[http://www.swarthmore.edu/SocSci/langhotspots/hotspots/SEA/index.html Endangered Languages of Mainland Southeast Asia]
*http://projekt.ht.lu.se/rwaai RWAAI (Repository and Workspace for Austroasiatic Intangible Heritage)
*[[hdl:10050/00-0000-0000-0003-670D-C@view|http://hdl.handle.net/10050/00-0000-0000-0003-670D-C@view]] Ti sasao a Vietiko iti Dihital nga Arkibo ti RWAAI
{{Sasao nga Austroasiatiko}}
{{DEFAULTSORT:Vietiko, Sasao a}}
[[Kategoria:Sasao a Vietiko| ]]
o1k3ef9u0a0t1oer8vsjulvzt2rgizs
Danaw Danao (Leyte)
0
56856
407164
399712
2026-10-19T19:07:58Z
InternetArchiveBot
14943
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
407164
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox danaw
| name = Danaw Danao
| image = Lake Danao.jpg
| caption =
| image_bathymetry =
| caption_bathymetry =
| location = [[Leyte]]
|pushpin_map = Filipinas
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = Lokasion iti kaunegan ti Filipinas
| coordinates = {{coord|11|4|16|N|124|41|38|E|region:PH|display=inline,title}}
| coor_pinpoint =
| type =
| inflow =
| outflow =
| catchment =
| basin_countries = Filipinas
| length =
| width =
| area = {{pagbaliwen|148|ha|abbr=on}}
| depth = {{pagbaliwen|80|m|abbr=on}}
| max-depth =
| volume =
| residence_time =
| shore =
| elevation = {{pagbaliwen|650|m|abbr=on}}
| islands =
| sections =
| cities = [[Ormoc]]
| frozen =
}}
Ti '''Danaw Danao''' ket ti maysa nga agsukog iti gitara a [[danaw]] iti isla ti [[Leyte]] iti [[Filipinas]].
Ti danaw ket sakupenna ti kalawa iti {{pagbaliwen|148|ha}}. Daytoy ket mabirukan iti {{pagbaliwen|2,193|ha}} a Masna a Parke ti Danaw Danao, a mangiraman pay ti kabambantayan ti Amandiwin. Ti danaw ket {{pagbaliwen|18|km}} iti amianan a daya ti [[Siudad ti Ormoc]], kagudua nga oras a panagmaneho iti igid dagiti kalsada ti San Pablo – Tongonan ken Milagro – Danaw Danao.
Daytoy ket kasisigud a nanaganan iti ''Danaw Imelda'' ken nairangarang a kas nailian a parke idi Hunio 2, 1972 babaen ti birtud ti presidensial a memorandum nga impaay babaen ni Presidente [[Ferdinand Marcos]]. Kalpasanna nanaganan manen daytoy ken nairangarang a kas ''Nailian a Parke ti Danaw Danao'' idi Penrero 3, 1998 babaen ti ''Proklamasion Blng. 1155'' ken nasalakniban itan babaen ti ''Tignay ti Republika Blng. 7586'' nga ammo kas ti ''National Integrated Protected Area System (NIPAS) Act of 1992''.<ref name=WatershedPlanning>{{cite web|url=http://ciifad.cornell.edu/aloproject/theme2/proj2/th2pr2danaofrpt.pdf|title=Multi-Sectoral Watershed Planning in Lake Danao Natural Park Through Participatory Approaches|publisher=ciifad.cornell.edu|date=|accessdate=Marso 13, 2009}} {{Natay a silpo|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Mangipaay ti danaw iti mainum a danum kadagtii saan a basbassit ngem pito nga ili iti Akindaya a Leyte a mairaman ti [[Siudad ti Tacloban]]<ref>[http://leytesamardaily.com/index.php?option=com_content&task=view&id=5358&Itemid=233 Leyte Samar Daily Express Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181108224627/http://leytesamardaily.com/index.php?option=com_content&task=view&id=5358&Itemid=233 |date=2018-11-08 }} Naala idi Marso 13, 2009.</ref> ken kas taudan pay a panagsibog para kadagiti talon ti bagas kadagiti ili a kas ti [[Dagami, Leyte|Dagami]], [[Burauen, Leyte|Burauen]], [[Pastrana, Leyte|Pastrana]] ken [[Tabontabon, Leyte|Tabontabon]].
Iti {{pagbaliwen|650|m}} a ngato ti pantar ti baybay, ti Danaw Danao ket mabirukan iti kangato a kapada ti [[Tagaytay]], a makaaramid daytoy a nalamlamiis a lugar ngem ti agpakatengnga a temperatura iti Filipinas.
== Taudan ==
Ti danaw ket bulkaniko iti tinaudan ken mabalin a maysa a ''graben'' wenno lennek a pinataud babaen ti [[Sistema ti Tukki ti Filipinas|Tukki ti Filipinas]] (wenno Tukki ti Tengnga a Leyte), ti maysa nga aktibo a [[Tukki (heolohia)|tukki]] a mangballasiw iti lugar ti danaw iti turong nga amianan-abagatan. Dagiti pormasion ti bato kadagiti mangpalikmut a bantay ket mairaman dagiti andesitiko a bulkaniko a bato iti taudan a Kuaternario iti akinlaud a bangir, andesitiko ken dasitiko a bulkaniko iti taudan a [[Mioseno]] iti paset nga abagatan-akindaya, ken dagiti agpakatengnga a bulkaniko a sedimento iti taudan a Kuaternario iti amianan -akindaya a bangir ti danaw.<ref name=WatershedPlanning /> Adda dagiti kalugnakan a mabirukan iti asideg ti danaw. Ti agdama a danaw ket mabalin a ti kaadaleman a paset ti dakdakkel a danaw iti napalabas. Daytoy ket mabalin a dakdakkel iti heolohiko a napalabas ken mabalin a manginayon kadagiti dakkel a kalugnakan. Ti sedimentasion ket mabalin a nangbaliw daytoy a paset iti danaw iti kastoy a langana ita nga aldaw.
== Dagiti pangta ==
Dagiti nadumaduma a sektor ti lokal a komunidad ke nagad-adalda iti danaw ken dagiti ekosistemana. Ti panaganup ket ti nangruna a pangta dagiti sebbangan ti avifaunal iti Masna a Parke ti Danaw Danao. Dagiti nangruna pakaammo ket mangipakita a dagiti agan-anup ket saan laeng a dagiti lokal nga agtataeng ngem adu pay kadagitoy ket agtaud kadagiti sabali a lugar. Dagiti billit ti kaaduan a maan-anupan ket dagiti [[kalaw]], dagiti kalapati ken dagiti pagaw. Ti panagpukan ken panagpuor iti bakir para iti agrikultura ken di legado a panagtarikayo ket nakaited pay iti pannakaperdi dagiti dadduma a parte iti nasalakniban a lugar.<ref name=WatershedPlanning /> Ti pannakaipatakder dagiti pagtaengan ti tao iti kaunegan ti parke ket maysa pay a nakaro a pangta. Adda payen dagiti nairehistro a di legado a pataengan iti kaunegan ti kaarrubayan ti danaw a nakaro a mangbaliw iti ekosistema.
== Kitaen pay ==
* [[Listaan dagiti nasalakniban a lugar ti Filipinas]]
== Dagiti nagibasaran ==
{{Reflist}}
== Dagiti akinruar a silpo ==
* Heograpiko a datos a mainaig iti [http://www.openstreetmap.org/way/28417241 Danaw Danao (Leyte)] iti [[OpenStreetMap]]
{{Dagiti danaw ti Filipinas}}
{{DEFAULTSORT:Danao}}
[[Kategoria:Dagiti danaw ti Filipinas|Danao]]
[[Kategoria:Dagiti masna a parke ti Filipinas]]
kn4j26qqxmz5g8ah6fdct17dans780f
Coffea
0
64203
407168
348383
2026-10-19T23:27:45Z
InternetArchiveBot
14943
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
407168
wikitext
text/x-wiki
{{maipanggep|bilohia dagiti mula a kape|mainum|Kape}}
{{stack
|{{Automatic taxobox
|image = Coffee Flowers.JPG
|image_caption = Agsabsabong a sangsanga ti ''[[Coffea arabica]]''
|taxon = Coffea
|authority = [[Carl Linnaeus|L.]]
|type_species = ''[[Coffea arabica]]''
|type_species_authority = [[Carl Linnaeus|L.]]
}}
[[Papeles:Detail of Coffea canephora branch and leaves.jpg|thumb|''[[Coffea canephora]]'']]
}}
Ti '''''Coffea''''' ket ti [[henero (biolohia)|henero]] dagiti [[agsabsabong a mula]] iti [[Pamilia (biolohia)|pamilia]] ti [[Rubiaceae]]. Dagiti sebbangan ti ''Coffea'' ket dagiti babassit a mula wenno babassit a [[kayo]] a patneng iti tropikal ken akin-abagatan nga [[Aprika]] ken tropikal nga [[Asia]]. Dagiti [[bukel]] dagiti sumagmamano a sebbangan a tinawtawagan iti [[bukbukel ti kape]], ket maus-usar a pangraman kadagiti nadumaduma a mainum ken dagiti produkto. Dagiti bunga, kasla dagiti bukel, ket aglaon iti adu a gatad iti [[kapeina]], ken addaan iti naisangayan a nasam-it a raman ken masansan a maubbogan. Mairanggo ti mula a kas maysa kadagiti kapategan ken kaaduan a naitagtagilako nga apit ken maysa a nangruna nga eksport dagiti nadumaduma a pagilian, a mairaman kadagiti adda iti Tengnga ken Abagatan nga Amerika, ti Karibe ken Aprika.
== Panangimuyong ken usar ==
[[Papeles:CoffeeBerry.jpg|thumb|Bungbunga ti ''Coffea'', [[Bali]] ]]
Adda dagiti sumurok a 120 a sebbangan ti ''Coffea'', a maimula manipud iti bukel. Dagiti dua kadayegan ket ti ''[[Coffea arabica]]'' (kadawyan a simple nga ammo a kas "Arabica"), a mangidagup para kadagiti 60–80% iti panagpataud iti kape iti lubong, ken ti ''[[Coffea canephora]]'' (ammo kas "[[Robusta coffee|Robusta]]"), a mangidagup para iti agarup a 20–40%.<ref>{{Cite web|url=http://www.coffeeresearch.org/agriculture/coffeeplant.htm|title=Coffee Plant: Arabica and Robusta |work=Coffee Research Institute |access-date=2018-11-17}}</ref><ref name="CoffeeProduction">{{cite web |title=Coffee: World Markets and Trade |publisher=United States Department of Agriculture – Foreign Agricultural Service |date=16 Hunio 2017 |url=https://usda.mannlib.cornell.edu/usda/fas/tropprod//2010s/2017/tropprod-06-16-2017.pdf |accessdate=8 Disiembre 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171208175005/http://usda.mannlib.cornell.edu/usda/fas/tropprod//2010s/2017/tropprod-06-16-2017.pdf |archive-date=2017-12-08 |url-status=dead}}</ref> Ti '' C. arabica'' ket kinaykayat gapu iti nasamsam-it a raman, bayat a ti ''C. canephora'' ket addaan iti ad-adu a linaon a kapeina. Ti ''C. arabica'' ket nagtaud kadagiti tangkig ti Etiopia aken ti Banak ti Boma ti Sudan, ken ti nagresultaan idi ti maysa a hibrido a nagbaetan ti ''C. canephora'' ken ''C. eugenoides''.<ref>{{cite journal |last1=Lashermes |first1=P. |last2=Combes |first2=M.-C. |last3=Robert |first3=J. |last4=Trouslot |first4=P. |last5=D'Hont |first5=A. |last6=Anthony |first6=F. |last7=Charrier |first7=A. |title=Molecular characterisation and origin of the ''Coffea arabica'' L. genome |journal=Molecular and General Genetics MGG |date=1999 |volume=261 |pages=259-266 |doi=10.1007/s004380050965}}</ref>
== Dagiti sebbangan ==
{{div col|colwidth=22em}}
* ''[[Coffea abbayesii]]'' <small>[[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]]</small>
* ''[[Coffea affinis]]'' <small>[[Émile Auguste Joseph De Wildeman|De Wild.]]</small>
* ''[[Coffea alleizettii]]'' <small>Dubard</small>
* ''[[Coffea ambanjensis]]'' <small>[[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]]</small>
* ''[[Coffea ambongenis]]'' <small>[[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]] ex A.P.Davis</small>
* ''[[Coffea andrambovatensis]]'' <small>[[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]]</small>
* ''[[Coffea ankaranensis]]'' <small>[[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]] ex A.P.Davis</small>
* ''[[Coffea anthonyi]]'' <small>Stoff. & F.Anthony</small>
* ''[[Coffea arabica]]'' <small>[[Carl Linnaeus|L.]]</small>
* ''[[Coffea arenesiana]]'' <small>[[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]]</small>
* ''[[Coffea augagneurii]]'' <small>Dubard</small>
* ''[[Coffea bakossii]]'' <small>Cheek & [[Diane Mary Bridson|Bridson]]</small>
* ''[[Coffea benghalensis]]'' <small>B.Heyne ex [[Josef August Schultes|Schult.]]</small>
* ''[[Coffea bertrandii]]'' <small>[[Auguste Jean Baptiste Chevalier|A.Chev.]]</small>
* ''[[Coffea betamponensis]]'' <small>Portères & [[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]]</small>
* ''[[Coffea bissetiae]]'' <small>A.P.Davis & Rakotonas.</small>
* ''[[Coffea boinensis]]'' <small>A.P.Davis & Rakotonas.</small>
* ''[[Coffea boiviniana]]'' <small>A.P.Davis & Rakotonas.</small>
* ''[[Coffea bonnieri]]'' <small>Dubard</small>
* ''[[Coffea brassii]]'' <small>([[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]]) A.P.Davis</small>
* ''[[Coffea brevipes]]'' <small>[[William Philip Hiern|Hiern]]</small>
* ''[[Coffea bridsoniae]]'' <small>A.P.Davis & Mvungi</small>
* ''[[Coffea buxifolia]]'' <small>[[Auguste Jean Baptiste Chevalier|A.Chev.]]</small>
* ''[[Coffea canephora]]'' (''"Coffea robusta"'') <small>Pierre ex A.Froehner</small>
* ''[[Coffea carrissoi]]'' <small>[[Auguste Jean Baptiste Chevalier|A.Chev.]]</small>
* ''[[Coffea charrieriana]]'' <small>Stoff. & F.Anthony</small>
* ''[[Coffea cochinchinensis]]'' <small>Pierre ex Pit.</small>
* ''[[Coffea commersoniana]]'' <small>([[Henri Ernest Baillon|Baill.]]) [[Auguste Jean Baptiste Chevalier|A.Chev.]]</small>
* ''[[Coffea congensis]]'' <small>A.Froehner</small>
* ''[[Coffea costatifructa]]'' <small>[[Diane Mary Bridson|Bridson]]</small>
* ''[[Coffea coursiana]]'' <small>[[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]]</small>
* ''[[Coffea dactylifera]]'' <small>[[Elmar Robbrecht|Robbr.]] & Stoff.</small>
* ''[[Coffea decaryana]]'' <small>[[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]]</small>
* ''[[Coffea dubardii]]'' <small>Jum.</small>
* ''[[Coffea ebracteolata]]'' <small>([[William Philip Hiern|Hiern]]) Brenan</small>
* ''[[Coffea eugenioides]]'' <small>[[Spencer Le Marchant Moore|S.Moore]]</small>
* ''[[Coffea fadenii]]'' <small>[[Diane Mary Bridson|Bridson]]</small>
* ''[[Coffea farafanganensis]]'' <small>[[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]]</small>
* ''[[Coffea floresiana]]'' <small>Boerl.</small>
* ''[[Coffea fotsoana]]'' <small>Stoff. & Sonké</small>
* ''[[Coffea fragilis]]'' <small>[[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]]</small>
* ''[[Coffea fragrans]]'' <small>[[Nathaniel Wallich|Wall.]] ex [[Joseph Dalton Hooker|Hook.f.]]</small>
* ''[[Coffea gallienii]]'' <small>Dubard</small>
* ''[[Coffea grevei]]'' <small>[[Emmanuel Drake del Castillo|Drake]] ex [[Auguste Jean Baptiste Chevalier|A.Chev.]]</small>
* ''[[Coffea heimii]]'' <small>[[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]]</small>
* ''[[Coffea homollei]]'' <small>[[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]]</small>
* ''[[Coffea horsfieldiana]]'' <small>[[Friedrich Anton Wilhelm Miquel|Miq.]]</small>
* ''[[Coffea humbertii]]'' <small>[[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]]</small>
* ''[[Coffea humblotiana]]'' <small>[[Henri Ernest Baillon|Baill.]]</small>
* ''[[Coffea humilis]]'' <small>[[Auguste Jean Baptiste Chevalier|A.Chev.]]</small>
* ''[[Coffea jumellei]]'' <small>[[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]]</small>
* ''[[Coffea kapakata]]'' <small>([[Auguste Jean Baptiste Chevalier|A.Chev.]]) [[Diane Mary Bridson|Bridson]]</small>
* ''[[Coffea kianjavatensis]]'' <small>[[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]]</small>
* ''[[Coffea kihansiensis]]'' <small>A.P.Davis & Mvungi</small>
* ''[[Coffea kimbozensis]]'' <small>[[Diane Mary Bridson|Bridson]]</small>
* ''[[Coffea kivuensis]]'' <small>Lebrun</small>
* ''[[Coffea labatii]]'' <small>A.P.Davis & Rakotonas.</small>
* ''[[Coffea lancifolia]]'' <small>[[Auguste Jean Baptiste Chevalier|A.Chev.]]</small>
* ''[[Coffea lebruniana]]'' <small>Germ. & Kester</small>
* ''[[Coffea leonimontana]]'' <small>Stoff.</small>
* ''[[Coffea leroyi]]'' <small>A.P.Davis</small>
* ''[[Coffea liaudii]]'' <small>[[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]] ex A.P.Davis</small>
* ''[[Coffea liberica]]'' <small>[[William Philip Hiern|Hiern]]</small>
* ''[[Coffea ligustroides]]'' <small>[[Spencer Le Marchant Moore|S.Moore]]</small>
* ''[[Coffea littoralis]]'' <small>A.P.Davis & Rakotonas.</small>
* ''[[Coffea lulandoensis]]'' <small>[[Diane Mary Bridson|Bridson]]</small>
* ''[[Coffea mabesae]]'' <small>(Elmer) [[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]]</small>
* ''[[Coffea macrocarpa]]'' <small>[[Achille Richard|A.Rich.]]</small>
* ''[[Coffea madurensis]]'' <small>[[Johannes Elias Teijsmann|Teijsm.]] & [[Simon Binnendijk|Binn.]] ex Koord.</small>
* ''[[Coffea magnistipula]]'' <small>Stoff. & [[Elmar Robbrecht|Robbr.]]</small>
* ''[[Coffea malabarica]]'' <small>(Sivar., Biju & P.Mathew) A.P.Davis</small>
* ''[[Coffea mangoroensis]]'' <small>Portères</small>
* ''[[Coffea mannii]]'' <small>([[Joseph Dalton Hooker|Hook.f.]]) A.P.Davis</small>
* ''[[Coffea manombensis]]'' <small>A.P.Davis</small>
* ''[[Coffea mapiana]]'' <small>Sonké, Nguembou & A.P.Davis</small>
* ''[[Coffea mauritiana]]'' <small>[[Jean-Baptiste Lamarck|Lam.]]</small>
* ''[[Coffea mayombensis]]'' <small>[[Auguste Jean Baptiste Chevalier|A.Chev.]]</small>
* ''[[Coffea mcphersonii]]'' <small>A.P.Davis & Rakotonas.</small>
* ''[[Coffea melanocarpa]]'' <small>[[Friedrich Welwitsch|Welw.]] ex [[William Philip Hiern|Hiern]]</small>
* ''[[Coffea merguensis]]'' <small>[[Henry Nicholas Ridley|Ridl.]]</small>
* ''[[Coffea millotii]]'' <small>[[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]]</small>
* ''[[Coffea minutiflora]]'' <small>A.P.Davis & Rakotonas.</small>
* ''[[Coffea mogenetii]]'' <small>Dubard</small>
* ''[[Coffea mongensis]]'' <small>[[Diane Mary Bridson|Bridson]]</small>
* ''[[Coffea montekupensis]]'' <small>Stoff.</small>
* ''[[Coffea montis-sacri]]'' <small>A.P.Davis</small>
* ''[[Coffea moratii]]'' <small>[[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]] ex A.P.Davis & Rakotonas.</small>
* ''[[Coffea mufindiensis]]'' <small>[[John Hutchinson (botaniko)|Hutch.]] ex [[Diane Mary Bridson|Bridson]]</small>
* ''[[Coffea myrtifolia]]'' <small>([[Achille Richard|A.Rich.]] ex [[Augustin Pyramus de Candolle|DC.]]) [[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]]</small>
* ''[[Coffea namorokensis]]'' <small>A.P.Davis & Rakotonas.</small>
* ''[[Coffea neobridsoniae]]'' <small>A.P.Davis</small>
* ''[[Coffea neoleroyi]]'' <small>A.P.Davis</small>
* ''[[Coffea perrieri]]'' <small>[[Emmanuel Drake del Castillo|Drake]] ex Jum. & H.Perrier</small>
* ''[[Coffea pervilleana]]'' <small>([[Henri Ernest Baillon|Baill.]]) [[Emmanuel Drake del Castillo|Drake]]</small>
* ''[[Coffea pocsii]]'' <small>[[Diane Mary Bridson|Bridson]]</small>
* ''[[Coffea pseudozanguebariae]]'' <small>[[Diane Mary Bridson|Bridson]]</small>
* ''[[Coffea pterocarpa]]'' <small>A.P.Davis & Rakotonas.</small>
* ''[[Coffea racemosa]]'' <small>[[João de Loureiro|Lour.]]</small>
* ''[[Coffea rakotonasoloi]]'' <small>A.P.Davis</small>
* ''[[Coffea ratsimamangae]]'' <small>[[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]] ex A.P.Davis & Rakotonas.</small>
* ''[[Coffea resinosa]]'' <small>([[Joseph Dalton Hooker|Hook.f.]]) Radlk.</small>
* ''[[Coffea rhamnifolia]]'' <small>([[Emilio Chiovenda|Chiov.]]) [[Diane Mary Bridson|Bridson]]</small>
* ''[[Coffea richardii]]'' <small>[[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]]</small>
* ''[[Coffea sahafaryensis]]'' <small>[[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]]</small>
* ''[[Coffea sakarahae]]'' <small>[[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]]</small>
* ''[[Coffea salvatrix]]'' <small>Swynn. & Philipson</small>
* ''[[Coffea sambavensis]]'' <small>[[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]] ex A.P.Davis & Rakotonas.</small>
* ''[[Coffea sapinii]]'' <small>([[Émile Auguste Joseph De Wildeman|De Wild.]]) A.P.Davis</small>
* ''[[Coffea schliebenii]]'' <small>[[Diane Mary Bridson|Bridson]]</small>
* ''[[Coffea semsei]]'' <small>([[Diane Mary Bridson|Bridson]]) A.P.Davis</small>
* ''[[Coffea sessiliflora]]'' <small>[[Diane Mary Bridson|Bridson]]</small>
* ''[[Coffea stenophylla]]'' <small>[[George Don|G.Don]]</small>
* ''[[Coffea tetragona]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small>
* ''[[Coffea togoensis]]'' <small>[[Auguste Jean Baptiste Chevalier|A.Chev.]]</small>
* ''[[Coffea toshii]]'' <small>A.P.Davis & Rakotonas.</small>
* ''[[Coffea travancorensis]]'' <small>[[Robert Wight|Wight]] & [[George Arnott Walker-Arnott|Arn.]]</small>
* ''[[Coffea tricalysioides]]'' <small>[[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]]</small>
* ''[[Coffea tsirananae]]'' <small>[[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]]</small>
* ''[[Coffea vatovavyensis]]'' <small>[[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]]</small>
* ''[[Coffea vavateninensis]]'' <small>[[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]]</small>
* ''[[Coffea vianneyi]]'' <small>[[Jean-François Leroy (botaniko)|J.-F.Leroy]]</small>
* ''[[Coffea vohemarensis]]'' <small>A.P.Davis & Rakotonas.</small>
* ''[[Coffea wightiana]]'' <small>[[Nathaniel Wallich|Wall.]] ex [[Robert Wight|Wight]] & [[George Arnott Walker-Arnott|Arn.]]</small>
* ''[[Coffea zanguebariae]]'' <small>[[João de Loureiro|Lour.]]</small>
{{div col end}}
== Dagiti nagibasaran ==
{{Reflist}}
== Dagiti akinruar a silpo ==
{{Commonscat-inline|Coffea}}
* [https://apps.kew.org/wcsp/rubiaceae/ World Checklist of Rubiaceae]
* [https://www.coffeehabitat.com/ Coffee & Conservation]
{{Taxonbar|from=Q156354}}
[[Kategoria:Coffea| ]]
[[Kategoria:Dagiti apit]]
30qxd1hi5znkk25i0ypwv920ky1y1zl
Coffea arabica
0
64800
407163
406749
2026-10-19T19:03:50Z
InternetArchiveBot
14943
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
407163
wikitext
text/x-wiki
{{Speciesbox
| image = Coffee Flowers.JPG
| image_caption = Sabsabong ti ''Coffea arabica''
| image2 = Starr 070308-5472 Coffea arabica.jpg
| image2_alt = Bungbunga ti ''Coffea arabica''
| image2_caption = Bungbunga ti ''Coffea arabica''
| genus = Coffea
| species = arabica
| authority = [[Carl Linnaeus|L.]]
}}
Ti '''''Coffea arabica''''', ammo pay a kas ti '''kape Arabiano''', "bassit a mula a kape ti [[Arabia]]", "kape ti bantay" wenno "kape arabica", ket ti sebbangan ti ''[[Coffea]]''. Daytoy et naipampamattian a kas ti immuna a naimuyong a sebbangan ti kape, ken ti kaaduan a kultibar, a mangirepresenta iti agarup a 60% iti sangalubongan a panagpataud.<ref name="CoffeeProduction">{{cite web |title=Coffee: World Markets and Trade |publisher=United States Department of Agriculture – Foreign Agricultural Service |date=16 Hunio 2017 |url=http://usda.mannlib.cornell.edu/usda/fas/tropprod//2010s/2017/tropprod-06-16-2017.pdf |accessdate=8 Disiembre 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171208175005/http://usda.mannlib.cornell.edu/usda/fas/tropprod//2010s/2017/tropprod-06-16-2017.pdf |archive-date=2017-12-08 |url-status=dead}}</ref> Ti kape a mapataud manipud iti (saan unay nga asidiko, napapait, ken ad-adu iti [[kapeina]]) bukel ti [[Coffea canephora|robusta]] (''[[C. canephora]]'') ket mangidagup kadagiti sabali pay a panagpataud iti kape. Ti kape Arabica ket immuna a nabirukan idiay Yemen ken nadokumentuan babaen idi maika-12 a siglo.<ref>{{cite book|chapter-url=https://books.google.com/books?id=AJdlfSFCmVIC&pg=PA21|title=Espresso Coffee: The Science of Quality|last1=Söndahl|first1=M. R.|last2=van der Vossen|first2=H. A. M.|date=2005|publisher=Elsevier Academic Press|isbn=978-0-12-370371-2|editor-last1=Illy|editor-first1=Andrea|edition=Second|page=21|chapter=The plant: Origin, production and botany|editor-last2=Viani|editor-first2=Rinantonio}}</ref> Ti '''''Coffea arabica''''' ket tinawtawagan a kas ''būna'' iti Arabiko.
== Dagiti nagibasaran ==
{{Reflist}}
== Adu pay a mabasbasa ==
*{{cite journal |last=Silvarolla |first=Maria B. |last2=Mazzafera |first2=Paulo |last3=Fazuoli |first3=Luiz C. |year=2004 |title=A naturally decaffeinated arabica coffee |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2004-06-24_429_6994/page/826 |journal=Nature |volume=429 |issue=6994 |pages=826 |doi=10.1038/429826a |pmid=15215853 }}
*{{cite book |title=The World of Caffeine: The Science and Culture of the World's Most Popular Drug |url=https://archive.org/details/worldofcaffeines00benn |url-access=registration |last=Weinberg |first=Bennet Alan |last2=Bealer |first2=Bonnie K. |year=2001 |publisher=Routledge |location=New York |isbn=978-0-415-92722-2}}
== Dagiti akinruar a silpo ==
{{Commonscat-inline}}
* [http://apps.kew.org/wcsp/rubiaceae/ World Checklist of Rubiaceae]
{{Taxonbar|from=Q47685}}
{{Rubiaceae-pungol}}
[[Kategoria:Coffea|arabica]]
[[Kategoria:Flora ti Daya a Tropikal nga Aprika]]
[[Kategoria:Flora ti Amianan a daya a Tropikal nga Aprika]]
[[Kategoria:Endemiko a flora ti Etiopia]]
[[Kategoria:Flora ti Kenya]]
[[Kategoria:Flora ti Sudan]]
nou0a2agxswz4byivqtijehdbvdmmzd
Wikipedia:Dap-ayan/Teknikal/Damdamag 2026-Oktubre
4
81900
407160
407146
2026-10-19T14:37:00Z
MediaWiki message delivery
6184
/* Tech News: 2026-43 */ baro a seksion
407160
wikitext
text/x-wiki
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-41</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W41"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* The process for this year’s Community Wishlist [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027#Updated Community Wishlist Process 2027/2028|has been published]], incorporating community feedback. The wish submission process will [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is the deadline for submitting wishes?|end on November 8]]. This year, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027/Working group|a working group (open for volunteering)]] that includes community members familiar with the technical aspect of our wikis alongside Wikimedia Foundation staff, will take care of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is triage?|triage process]]. The triage is expected to be completed by late November. Votes for wishes will start in January.
'''Updates for editors'''
* Editors using the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] will now see a warning when they paste text that is likely to have initially been copied from one of five external generative AI chatbots into Wikipedia. This feature is known as [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check|LLM Paste Check]]. It is a type of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] that is community configurable. The check looks for markers in the copied HTML and is not using content watermark detection. Edits will also [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Edit tags|be tagged]] so that patrollers can review them more closely. The feature helps newcomers add content that respects Wikipedia’s policies and makes it easier for experienced editors to identify problematic edits. Communities with local policies about LLM usage can [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Configuration|adjust the wording and policy that is linked]]. The team [[listarchive:list/translators-l@lists.wikimedia.org/message/EVHKWJ4IERZELMPIWNH3XUVUSQV5KOO4/|apologizes]] that this was rolled out without a delay for translations.
* Editors can now easily [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|access the web visual editor directly from the iOS and Android apps]]. When opening the editor, users will be given a choice between visual editing and source editing. If they choose visual editing, they will be sent to a mobile web window in their phone's browser. After completing their edit, a banner will give them the option to return to the app. This enables readers to make quick contributions while casually reading.
* Users of the Wikipedia Android and iOS apps will now see a one-time account creation prompt after they have used the app for two consecutive weeks. This prompt explains the benefits of having an account. It is intended to help more casual readers become logged-in users who return to the apps regularly. [https://phabricator.wikimedia.org/T434847]
* Editors on [[wmnoc:conf/dblists/group1.dblist|group1 wikis]], including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[mw:Special:MyLanguage/Help:Recent changes|Recent Changes]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help: Watching pages|Watchlist]] when a link to another language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on October 5 at 07:00 UTC as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make important changes easier to identify. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or concerns on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T439415]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where mentors who removed themselves from the mentorship program could still have mentees assigned to them and receive questions, has now been fixed. Mentees will now be reassigned when a mentor leaves the program. [https://phabricator.wikimedia.org/T418194]
'''Updates for technical contributors'''
* Wikimedia Brasil has published its [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Brasil/Arcabouço de Boas Práticas de Desenvolvimento|Development Best Practices Framework]] (ABPD). It is a guide for staff, contractors and volunteers building technical tools and projects. It covers the project lifecycle, security, accessibility, personal data protection and responsible AI use, and explains how movement-wide guidelines were adapted to a local context. They encourage other affiliates to reuse it and adapt it. Read more in the [[wmfblog:2026/09/26/wikimedia-brasils-development-best-practices-framework-technical-sustainability-as-an-organizational-responsibility|Diff post]].
* A new, canonical base URL for Wikimedia APIs will soon be introduced. The new canonical route follows a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{projectName}/api/</nowiki></code></bdi> pattern and will act as an alternative path for current REST APIs (for example: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{projectName}/w/rest.php/</nowiki></code></bdi>). Both versions will be callable for all existing APIs, but the new structure will be the preferred path for newly created API modules. This change will be non-breaking for most users. The existing pathways will remain available for all existing endpoint requests. However, some endpoints may return URLs following the new pattern in response bodies. Changes will be available on test wiki first, with the rollout expected to cover all wikis by the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T433535]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.23|MediaWiki]].
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W41"/>
</div>
18:50, 5 Oktubre 2026 (UTC)
<!-- Mensahe nga inpatulod babaen ni Agar-aramat:Trizek (WMF)@metawiki a nagusar iti listaan ti https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31098825 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-42</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W42"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translations]] are available.
'''Weekly highlight'''
* Starting October 13, wikis can change the default pattern for [[:en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]] (currently <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref name=":1" /></syntaxhighlight>). They will be able to use human-readable, content-based reference names that are more helpful to contributors using the source editor (e.g. <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><ref name="Miller2026-1" /></syntaxhighlight>). VisualEditor reference name patterns can be defined using MediaWiki system messages, JSON, templates and modules ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Cite/VisualEditor reference names|more information]]). Admins can enable these changes via [[Special:CommunityConfiguration/Cite-VisualEditor-Autonames|community configuration]]. This is a [[:m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist/W17|community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T436255]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to English Wikipedia on October 14 and to remaining Wikimedia Foundation wikis by end of October (likely October 21). The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. This is a [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/History|long-standing community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440243][https://phabricator.wikimedia.org/T440304]
'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] will be removing the list view of the Watchlist and defaulting everyone to the changelog view. Previously, there were two versions of how the Watchlist is shown to mobile web users: the list view, where editors could see watched articles in a list format, and the changelog view, where editors could see changes to watched articles in a log format, controlled by a user's Advanced Mobile Control settings. This has created issues for code-base maintenance: two different displays means two sets of code to manage. By defaulting to the changelog view, we are simplifying the codebase and avoiding the likelihood of missing bugs.
* The Wikipedia Android app is testing a way to listen to article introductions in the “For you” feed. A text-to-speech model reads the existing article text aloud without rewriting it or adding any content. The 30-day experiment will begin in the Wikipedia Beta app during the third week of September, then move to the regular Wikipedia Android app in October for a limited group of eligible users. A small portion of app users (those with English feeds and at least one topic interest) will have access to the feature. This experiment is part of broader efforts to give app readers options in how they consume content in order to deepen engagement and user retention. [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Listening to Wikipedia/Phase 1|Learn more]] and [[mw:Talk:Readers/Listening to Wikipedia|share feedback]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighting]] was [[phab:T288161|enabled]] by default for all logged out and newly registered users on the English Wikipedia on September 14. With no signs of adverse effects, the same change is being proposed to be made globally across all wikis in a few weeks. If you have concerns or feedback, or if your wiki would like to opt out, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror#Enabling CodeMirror by default on all WMF wikis for newbies|please see the help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440077]
* [[d:Wikidata:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|Wikidata mobile statement editing]] of all datatypes will be officially launched on October 13, when it will be removed from Wikidata [[d:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] and become available to all editors. Users can [[d:Wikidata_talk:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|report bugs and share feedback]].
* Last week, language link changes were removed from [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] feeds on Wikivoyage, Wikisource, Wikiversity, Wikiquote and Wiktionary. As no adverse effects have been observed, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] plans to roll out this change globally to all Wikipedias. This is scheduled for October 13 at 07:00 UTC, after which editors will no longer see when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or ask to opt out their wiki on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440698]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where accidentally touching the graph while scrolling on the Pageviews tool on mobile could unintentionally zoom in has now been fixed. Click-and-drag zoom is now disabled on touch devices. [https://phabricator.wikimedia.org/T440075]
'''Updates for technical contributors'''
* There are three major changes coming to dumps: the legacy content dumps [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/thread/E6D5EU4PMSTSOI2J7A46HJ3YW2W554CS/ deprecated in January 2026] will now be sunset, the replacement [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/MediaWiki_Content_File_Exports MediaWiki Content File Exports] will be delayed to implement a “safety buffer”, and they are now also available as 7zip-compressed files. Users will need to switch the URL they download their dump from. For more information, timeline and migration instructions, see [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Legacy_content_dumps_sunset Legacy content dumps sunset].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.24|MediaWiki]]
'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation discovered unauthorized activity by OpenAI agents on Wikimedia projects, including edits to wikis, attempts to exploit a public note-taking tool, and heavy automated traffic. [[diffblog:2026/10/05/openai-rogue-agent-activities-found-on-wikimedia-projects/|Read the blog post on Diff]] for more details about the activity and the Foundation’s response.
'''Meetings and events'''
* Save the date for the next Wikimedia Hackathon! We’ll be meeting in lovely Tirana, Albania for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] from April 9–11, 2027. Scholarship and staff sponsorship applications are currently being [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ accepted through Pretix] and will close on October 30, 2026. General registration will open in January 2027.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W42"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 07:38, 13 Oktubre 2026 (UTC)
<!-- Mensahe nga inpatulod babaen ni Agar-aramat:STei (WMF)@metawiki a nagusar iti listaan ti https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31142468 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-43</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="technews-2026-W43"/><div class="plainlinks">
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Translations]] are available.
'''Updates for editors'''
* To measure the impact of incorporating some [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#November 2025: Ideas and feedback|community-requested features]] on logged-out reader retention, a test for [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Image_Browsing|Image Carousel]] will be pushed to logged-out readers. With the Image Carousel feature, readers browse community-uploaded images, selected by editors as relevant to specific articles. The test starts on November 20.
* An experimental notice will be pushed to 0.5% of logged-out mobile readers who come to English Wikipedia from Google, asking them to add Wikipedia as a [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/preferred-sources/ Google Preferred Source]. The test is to see if this notice increases reader retention and encourages people who use Google Search to visit Wikipedia more often. It will run from October 15–29 and will be assessed for its impact on retention and referrals.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[quarry:|Quarry]] returned an “Access denied” error when users tried to run SQL queries, preventing queries from running normally, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T440966]
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Cog-icon-grey.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Due to a long-standing bug, applications that use the [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For_Developers|OAuth 2]] client credentials flow to act on their owners’ behalf are treated as if they are logged out. This will be fixed for new applications registered on or after Monday, October 19. Some affected applications need to re-register. [https://phabricator.wikimedia.org/T420297]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.1|MediaWiki]]
'''Meetings and events'''
* A proposal to hold the Wikimedia Hackathon every three years, with regional hackathons in between, [[mw:Wikimedia Hackathon/Community Proposal 2026|has been shared]]. It explores making the event more accessible to technical communities in different regions. Share your feedback on the proposal’s [[mw:Talk:Wikimedia Hackathon/Community Proposal 2026|talk page]] before November 6.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
</div><section end="technews-2026-W43"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 14:37, 19 Oktubre 2026 (UTC)
<!-- Mensahe nga inpatulod babaen ni Agar-aramat:STei (WMF)@metawiki a nagusar iti listaan ti https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31178499 -->
g0rrjp3mk3u58ly89fho9ez27erwmw4